Akwizycja	  języka	  u	  dzieci:                        społeczno-­‐pragmatyczna	                           teoria	  Tomas...
We s h a l l m a k e                                                                         little progress if we        ...
1934                1934:	  Wygotsky	  –	  Myślenie	  i	  mowa   1957                1957:	  Skinner	  –	  Verbal	  Behavi...
Akwizycja	  języka	  u	  dzieci:	  przegląd	  ponad	     pół	  wieku	  teoretyzowania	  i	  badania                       ...
Jakie zdania są możliwe?                       zdania           w	  korpusie           poza	  korpusem                    ...
“        Dzieci przyswajają sobie znaczne zasoby                       prefabrykowanych fragmentów, zaś ich               ...
Alison Gopnik, a child-development psychologist at the University of               California, Berkeley, says humans also ...
Can I build a tower of blocks as tall as I am? What’ll happen if we make the             bike ramp go even higher? How wil...
CO TO JEST E M E R G E N T Y Z M?(Bates, MacWhinney, Marchman, Thal)             • System	  gramatyczny	  wyłania	  się	  ...
Rozwój intencjonalności       •        Trevarthen:	   dziecko	   jest	  istotą	  społeczną	  od	  urodzenia,	  zanim	  roz...
Andrew Meltzoff:   badania od roku ‘77                Niemowlęta	  mające	                  2-­‐3	  tygodnie	  reagują	   ...
Intencjonalność u dzieci             • Zachowania	  dziecka	  są	  skierowane	  do	  kogoś	  oraz	                        ...
Społeczno-­‐pragmatyczna	  teoria	  uczenia	  się	              słów	  Michael	  Tomasello	  i	  zespół	  MPI-­‐EVA    •  ...
Tomasello: inspiracje;) i desperacje;(   ;)	  Wingenstein	  i	  Wygotski,	  (często	  cytowani)   ;)	  Langacker,	  Bybee	...
środa, 9 stycznia 13   15
Czym wyróżnia się                                 teoria Tomasello?             • Funkcjonalizm:	               podstawę	 ...
Definicja symbolu wg Tomasello       • Tomasello	  twierdzi,	  że	  symbol	  to	  nie	  jest	  po	  prostu	               ...
Rozwój scen wspólnej                           uwagi wg Tomasellomiesiące       • 9.	  	  	  pierwsze	  sceny	  wspólnej	 ...
Społeczno-poznawcze mechanizmy                   nabywania języka wg Tomasello                        •     SCENA	  WSPÓLN...
Dziecko nabywa język, bo…:    • rozumie	  innych	  ludzi	  jako	  sprawców	  intencjonalnych    • uczestniczy	  w	  Scenac...
Mechanizmy społeczno-poznawcze        qwyszukiwanie	  wzorców           • rozróżnianie	  jednostek	  językowych        q...
Wyszukiwanie wzorców              • formowanie	  kategorii	  percepcyjnych	                  i	  konceptualnych	  z	  obie...
Wyszukiwanie wzorców c.d.            • p r z e p r o w a d z a n i e	   s t a t y s t y c z n e j	   a n a l i z y	       ...
Jakie jest wyszukiwanie wzorców?           • Nie	  jest	  specyficzne	  gatunkowo,	  bo	               występuje	  także	  ...
Ale o jakie wzorce chodzi?   • Sekwencje	  wizualne:	  zachowania	  i	  gesty!	     • Sekwencje	  akustyczne:	  głoski	  i...
To, co odróżnia nas od zwierząt:           • utożsamianie	  się	  z	  członkami	  własnego	  gatunku	             • i	  ro...
Mechanizmy społeczno-poznawcze        qwyszukiwanie	  wzorców           • rozróżnianie	  jednostek	  językowych        q...
Zdolności rozpoznawania intencji            • dzielenie	   z	   innymi	   osobami	   uwagi	   skierowanej	                ...
Zdolności rozpoznawania intencji c.d.         • kierowanie	   uwagi	   innych	   osób	   na	   oddalone	             przed...
Scena wspólnej uwagi        • Interakcje	  społeczne,	  w	  których	  przez	  pewien	  czas	            dorosły	  i	  dzie...
środa, 9 stycznia 13   31
SWU a usage based model of lg                  • Langacker:	  bieżące	  zdarzenia	  komunikacyjne	                      (u...
Mechanizmy społeczno-poznawcze        qwyszukiwanie	  wzorców           • rozróżnianie	  jednostek	  językowych        q...
Rozpoznawanie intencji       • Już	   jednoroczne	   dzieci	   zaczynają	   postrzegać	   innych	           ludzi	  jako	 ...
Intencja komunikacyjna          • Ludzie	   używają	   języka	   by	   wyrazić	   określone	   intencje	   ku	            ...
Naśladowanie z zamianą ról      • Dzieci	   uczestnicząc	  w	  SWU	  obserwują	  ją	  niejako	  z	          góry	  i	  wid...
Cel działania to stan uwagi!       • Celem	  działania	  intencjonalnego	  dziecka	           nie	  jest	  jego	  uwaga,	 ...
Czym jest kultura wg Tomasello?                 • produktem	  ewolucji	  wytworzonym	  dzięki	              	             ...
Uwaga! Symbol i znaczenie              • Język	  służy	  kierowaniu	  uwagi.              • Znaczeniem	  symbolu	  językow...
UWAGA na spojrzenia              • Korelatem	  uwagi	  jest	  spojrzenie	  (gaze).	                • Śledzenie	  wzroku	  ...
Symbol: konwencja i kategoryzacja            • Dzieci	  uczą	  się	  symboli	  w	  kolejnych	  SWU.            • Symbole	 ...
Bibliografia        • Tomasello,	   M.	   1999.	        Kulturowe	   źródła	   ludzkiego	                  poznawania	  (p...
Joint Attention: Developments inDevelopmental and Comparative Psychology,   Philosophy of Mind, and, October 2009.   • Bos...
Konferencja o wspólnej uwadze             •         !	  Kim	  A.	  Bard,	  University	  of	  Portsmouth	  Leavens	  for	  ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Kogni2012 10-akwizycja-2

2,685

Published on

Oto 10 wykład dla kognitywistów z językoznawstwa kognitywnego.

Published in: Education
1 Comment
3 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total Views
2,685
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
1
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Kogni2012 10-akwizycja-2"

  1. 1. Akwizycja  języka  u  dzieci: społeczno-­‐pragmatyczna   teoria  Tomasello  i  inne DRKONRAD JUSZCZYK ZAKŁAD PSYCHOLINGWISTYKI INSTYTUT JĘZYKOZNAWSTWA WYDZIAŁ NEOFILOLOGII UAM JĘZYKOZNAWSTWO KOGNITYWNE 2012/2013: 10środa, 9 stycznia 13 1
  2. 2. We s h a l l m a k e little progress if we adhere either to the impossible account of extreme empiricism or to the miraculous one of pure nativism. Jerome S. Bruner 1983.  Child’s  Talk:  Learning  to   Use  Language.  New  York:  Nortonśroda, 9 stycznia 13 2
  3. 3. 1934 1934:  Wygotsky  –  Myślenie  i  mowa 1957 1957:  Skinner  –  Verbal  Behavior 1958 1958:  Chomsky  –  A  Review  of  B.  F.  Skinners  Verbal  Behavior 1972 1972:  Hymes  –  Models  of  the  interac8on  of  language  and   social  life. 1983 1983:  Bruner  –  Childs  Talk  (zestawienie  publikacji  z  lat  ’70) 1984 1984:  MacWhinney  –  baza  nagrań  mowy  dzieci  CHILDES   1991 1991:  Langacker  –  Concept,  Image,  and  Symbol. 2003:  Tomasello  –  Construc8ng  a  Language:  A   2003 Usage-­‐Based  Theory  of  Language  Acquisi8on 2010 2010:  Roy  –  New  Horizons  in  the  Study  of  Child  Language   Acquisi@onśroda, 9 stycznia 13 3
  4. 4. Akwizycja  języka  u  dzieci:  przegląd  ponad   pół  wieku  teoretyzowania  i  badania natywizm,   językoznawstwo   konstruktywizm  i   paradygmat behawioryzm mentalizm,   kognitywne   komunikatywizm generatywizm (emergentyzm) 60/70:  Bruner,   80/90/2000  ...:   1959:  Chomsky   lata  i  badacze 1957:  Skinner Hymes,  Slobin   MacWhinney,  Lieven,   (później:  Pinker) Tomasello,  Langacker, (Wygotski) główne   eksperymenty   introspekcja,    introspekcja,  obserwacje,   metody   na  zwierzętach  i   teoria  formalna,   dzienniki  mowy,  eksperymenty,   badań obserwacje  ludzi idealizacja korpusy  nagrań,  neurobrazowanie   perspektywa funkcjonalizm formalizm powrót  do  funkcjonalizmu Co  jest   ogólna  zdolność   wiedza  o  języku zdolności  poznawcze wrodzone? do  uczenia  się   dziecko  jako  gołąb   dziecko  jako  metafora (warunkowanie) mały  lingwista dziecko  jako  psycholog  i  budowniczyśroda, 9 stycznia 13 4
  5. 5. Jakie zdania są możliwe? zdania w  korpusie poza  korpusem rzeczywiste  zdania   przypadkowe  ciągi   w  korpusie   używane  przez   słów  i  wypowiedzi   lub  nie użytkowników nieakceptowalne poprawne   zgodne  z  regułami   zgodne  z   gramatycznie   UG,  ale  nieużywane   modelem   zdania,  zgodne   i  niewystępujące   gramatyki z  regułami  UG w  korpusie  zdaniaśroda, 9 stycznia 13 5
  6. 6. “ Dzieci przyswajają sobie znaczne zasoby prefabrykowanych fragmentów, zaś ich wypowiedzi – w dużym stopniu z tych fragmentów złożone – przybierają postać wysoce stereotypowych formuł. “ Kreatywność pojawia się stopniowo, a różne części systemu gramatycznego rozwijają się w sposób asynchroniczny. Dąbrowska i Kubiński Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego. Kraków: Universitas. 2003.środa, 9 stycznia 13 6
  7. 7. Alison Gopnik, a child-development psychologist at the University of California, Berkeley, says humans also possess another, less obvious advantage that fosters that imaginative capacity: a long childhood in which we can exercise our urge to explore while we’re still dependent on our parents. We stop nursing roughly a year and a half sooner than gorillas and chimps, and then take a far slower path to puberty—about a decade, compared with the three to five years typical for gorillas and chimps. Dental evidence from Neanderthals suggests they too grew up faster than we do. As a result, we have an unmatched period of protected “play” in which to learn exploration’s rewards. “I wrote a book called The Scientist in the Crib that looks at this,” says Gopnik. “It could just as well have been titled The Explorer in the Playroom.” Many animals play, says Gopnik. Yet while other animals play mainly by practicing basic skills such as fighting and hunting, human children play by creating hypothetical scenarios with artificial rules that test hypotheses David Dobbs “Restlees Genes” National Geographic 2013/01 (przekład tekstu jest w polskim wydaniu) http://ngm.nationalgeographic.com/2013/01/restless-genes/dobbs-textśroda, 9 stycznia 13 7
  8. 8. Can I build a tower of blocks as tall as I am? What’ll happen if we make the bike ramp go even higher? How will this schoolhouse game change if I’m the teacher and my big brother is the student? Such play effectively makes children explorers of landscapes filled with competing possibilities. We do less of this as we get older, says Gopnik, and become less willing to explore novel alternatives and more conditioned to stick with familiar ones. “It’s the difference,” she says, “between going to your usual, reliable restaurant versus a new place that might be great or awful.” During childhood we build the brain wiring and cognitive machinery to explore; if we stay alert as adults, this early practice allows us to spot situations in which it pays to shift strategies. Might there be a Northwest Passage? Could we get to the Pole easier on dogsleds? Maybe, just maybe, we could land a rover on Mars by lowering it from a hovercraft on a cable. “We carry this forward,” says Gopnik. And the people who keep this spirit of playful engagement with the possibilities of the moment closest at hand—the Cooks and Tupaias, the Sally Rides and Michael Barratts—are the explorers. David Dobbs “Restlees Genes” National Geographic 2013/01 (przekład tekstu jest w polskim wydaniu) http://ngm.nationalgeographic.com/2013/01/restless-genes/dobbs-textśroda, 9 stycznia 13 8
  9. 9. CO TO JEST E M E R G E N T Y Z M?(Bates, MacWhinney, Marchman, Thal) • System  gramatyczny  wyłania  się  jako  konstruowany   przez  dziecko  w  trakcie  rozwoju  komunikacyjnego.   • Nabywanie   języka   to   samodzielne   odkrywanie   przez   dzieci  tego,  co  determinuje  formę  wypowiedzi.   • Dzieci   są   w   stanie   tworzyć   własne   systemy   gramatyczne   poprzez   rozszerzanie   ogólnych   umiejętności   percepcyjnych,   poznawczych,   produkcyjnych  (prawdopodobnie  wrodzonych). • Rozwój   komunikacyjny   to   interakcja   rozwoju   poznawczego,  emocjonalnego,  społecznego  itd  i  itp.środa, 9 stycznia 13 9
  10. 10. Rozwój intencjonalności • Trevarthen:   dziecko   jest  istotą  społeczną  od  urodzenia,  zanim  rozwinie  się   u   niego   język   i  komunikowanie  się.   Zachowania   ukierunkowane  na   osoby  są   wcześniejsze  niż  zachowania  skierowane  na  przedmioty! • Dzieci   naśladują   mimikę   dorosłych   już   od...   42   minuty,   na   przykład   wysuwanie  języka,  śmiech  (badania  Andrew  Meltzoffa  z  końca  lat  ’70) • Do   4.   miesiąca,   PIERWOTNA   INTERSUBIEKTYWNOŚĆ,   czyli   interakcje   dzieci  z  dorosłymi  (spojrzenia,  dotyk,  pierwsze  wokalizacje,  płacz  itp.) • Od   4.   miesiąca   pierwsze   zachowania   skierowane   na   przedmioty   (odsuwanie  ręki  mamy,  bo  zasłania  przedmiot  do  eksploracji) • Od   8.   miesiąca   próby   koordynowania   zachowań   ukierunkowanych   na   osoby  i  zachowań  na  przedmioty  (tuż  przed  uwspólnianiem  uwagi) • Od   9.   miesiąca   układy   dziecko-­‐przedmiot-­‐osoba,   czyli   WTÓRNA   INTERSUBIEKTYWNOŚĆ  –  przedmioty  pośredniczą  w  wymianie  zachowań.środa, 9 stycznia 13 10
  11. 11. Andrew Meltzoff: badania od roku ‘77 Niemowlęta  mające   2-­‐3  tygodnie  reagują   na  mimikę  dorosłych. Naśladowanie  jest   zdolnością  naturalną,   zapewne  wrodzoną. Być  może  jest  to  zwią-­‐ zane  z  neuronami   lustrzanymi?środa, 9 stycznia 13 11
  12. 12. Intencjonalność u dzieci • Zachowania  dziecka  są  skierowane  do  kogoś  oraz   dotyczą  czegoś,  czyli  odnoszą  się  do  czegoś; • do  przedmiotu  w  polu  wspólnej  uwagi  obu   uczestników  interakcji  (dorosłego  i  dziecka); • bo  dziecko  (nawet  niemowlę)  traktuje  innych   jak  istoty  intencjonalne  takie  jak  one  samo! • i  symuluje  sobie  zachowania  innych  ludzi  przez   analogię  do  siebie  jako  sprawcy  czynności; • intencją  jest  zwróć  uwagę,  podzielaj  uwagę.środa, 9 stycznia 13 12
  13. 13. Społeczno-­‐pragmatyczna  teoria  uczenia  się   słów  Michael  Tomasello  i  zespół  MPI-­‐EVA • Michael  Tomasello  jest  psychologiem  i  prymatologiem. • Przez  ponad  30  lat  zajmuje  się  badaniem  komunikacji i  rozwoju  małp  człekokształtnych,  a  w  tym  –  ludzi. • Szczególnie  interesują  go  mechanizmy  ewolucji  języka i  kulturowe  uczenie  się  oraz  kumulacyjna  teoria  wiedzy. • Jest  autorem  kilku  książek  przekładanych  na  wiele  języków,   • Kulturowe  źródła  ludzkiego  poznawania  (polski  przekład!) • The  cultural  origin  of  human  cogni@on • Construc8ng  a  language • Origin  of  human  communica@on • Why  do  we  cooperate • Pracuje  w  Lipsku,  gdzie  kieruje  ośrodkiem  badań  antropologicznych Max  Planck  Insmtute  for  Evolumonary  Anthropology,  Leipzig • w  wywiadzie  opowiada  o  tym,  co  skłoniło  go  do  studiów  nad  komunikacją...środa, 9 stycznia 13 13
  14. 14. Tomasello: inspiracje;) i desperacje;( ;)  Wingenstein  i  Wygotski,  (często  cytowani) ;)  Langacker,  Bybee  (usage  based  model)   Emergentyzm:  nabywanie  języka  wymaga  nauki, żadne  struktury  językowe  nie  są  wrodzone. ;(  Chomsky,  Pinker  (neonatywizm  filozoficzny) Language  is  not  an  ins8nct  –  recenzja  książki  środa, 9 stycznia 13 14
  15. 15. środa, 9 stycznia 13 15
  16. 16. Czym wyróżnia się teoria Tomasello? • Funkcjonalizm:   podstawę   procesu   nabywania   języka   stanowi   odczytywanie   intencji   (funkcji)   komunikacyjnej  kodowanej  w  wypowiedziach • Gestaltyzm:   intencję   komunikacyjną   zawierają   wypowiedzi  jako  całości  (Gestalt)   i  dzieci  potrafią   ją   odczytać,   a   także   wydobyć   wyrazy   i   frazy   spójne  funkcjonalnie  z  kontekstem  wypowiedzi. • usage-­‐based:   proces   nabywania   języka  u   dziecka   zależy  od  częstości  z  jaką   dziecko   w   danym  wieku   styka  się  z  określonymi  typami  wypowiedzi.  środa, 9 stycznia 13 16
  17. 17. Definicja symbolu wg Tomasello • Tomasello  twierdzi,  że  symbol  to  nie  jest  po  prostu   dźwięk,  który  zastępuje  coś  w  rzeczywistosci,  jak   przyjmuje  się  w  teoriach  formalnych  języka. • Symbol   językowy   to   dźwiek   (czy   inne   zachowanie),   którego   dwie   istoty   lub   więcej   istot   używają   podczas   interakcji,   aby   kierować   swoją   uwagą   i,   tym  samym,  aby  podzielać  uwagę.   • Obie  istoty  wiedzą,  że  w  danej  chwili  robią  właśnie  to.  środa, 9 stycznia 13 17
  18. 18. Rozwój scen wspólnej uwagi wg Tomasellomiesiące • 9.      pierwsze  sceny  wspólnej  uwagi  dziecka  z  dorosłym • 14.  symbolizacja  scen  wspólnej  uwagi  (holofrazy,  czyli     jednowyrazowe  wypowiedzi  w  funkcji  całych  zdań) • 18.  wyróżnianie  zdarzenia  i  uczestników  za  pomocą   konstrukcji  osiowych  (predykat  plus  argumenty) • 22.  prezentowanie  zdarzenia  i  ról  uczestników   • 36.  uogólnianie  symbolicznych  znaczników  ról  uczestników   zdarzeń  poprzez  uogólnione  konstrukcje  czasownikowe.środa, 9 stycznia 13 18
  19. 19. Społeczno-poznawcze mechanizmy nabywania języka wg Tomasello • SCENA  WSPÓLNEJ  UWAGI INTENCJA KOMUNIKACYJNA INTERAKCJA   SYMBOLICZNA NAŚLADOWANIE  Z  ZAMIANĄ  RÓL UCZENIE  SIĘ  KULTUROWE   WYSZUKIWANIE  WZORCÓW  I  ROZPOZNAWANIE  INTENCJIśroda, 9 stycznia 13 19
  20. 20. Dziecko nabywa język, bo…: • rozumie  innych  ludzi  jako  sprawców  intencjonalnych • uczestniczy  w  Scenach  Wspólnej  Uwagi • rozumie  nie  tylko  zwykłe  intencje,   ale  także  intencje  komunikacyjne • umie   zamienić   się   rolami   z   dorosłym   w   procesie   kulturowego   uczenia   się   i  w   ten   sposób  umie   posłużyć   się   wobec  niego  symbolami,  jakimi  posłużono  się  wobec  niego.  środa, 9 stycznia 13 20
  21. 21. Mechanizmy społeczno-poznawcze qwyszukiwanie  wzorców • rozróżnianie  jednostek  językowych qrozpoznawanie  intencji • Scena  wspólnej  uwagi  (SWU) • Intencje  komunikacyjne • Naśladowanie  z  odwróceniem  ról   • Wrodzone:  utożsamianie  się  z  „takimi  jak  ja” • Współdzielenie  uwagi  i  współintencjonalnośćśroda, 9 stycznia 13 21
  22. 22. Wyszukiwanie wzorców • formowanie  kategorii  percepcyjnych   i  konceptualnych  z  obiektów  i  wydarzeń   wykazujących  podobieństwo  (metafory) • formowanie  schematów  sensomotorycznych   na  podstawie  powtarzających  się   wzorców  percepcji  i  działaniaśroda, 9 stycznia 13 22
  23. 23. Wyszukiwanie wzorców c.d. • p r z e p r o w a d z a n i e   s t a t y s t y c z n e j   a n a l i z y   dystrybucyjnej   na   różnego   rodzaju   sekwencjach   percepcyjnych  i  zachowaniowych  (behawioralnych) • tworzenie   analogii   (odwzorowania   strukturalne)   pomiędzy   dwiema   bardziej   złożonymi   całościami,   na   podstawie   podobnych   funkcji   pewnych   elementów  tych  całości.środa, 9 stycznia 13 23
  24. 24. Jakie jest wyszukiwanie wzorców? • Nie  jest  specyficzne  gatunkowo,  bo   występuje  także  u  innych  naczelnych. • Nie  jest  specyficzne  językowo,  bo  służy   też  do  sekwencji  bodźców  wizualnych. • O p i e r a   s i ę   n a   o g ó l n y c h   z d o l n o ś c i a c h   poznawczych:   percepcji,   pamięci,   uwadze,   przetwarzaniu  informacji  i  kategoryzacji.środa, 9 stycznia 13 24
  25. 25. Ale o jakie wzorce chodzi? • Sekwencje  wizualne:  zachowania  i  gesty!   • Sekwencje  akustyczne:  głoski  i  parawerbalia • Powtarzające  się  (paradygmatycznie!)  wzorce   konkretnych  zachowań  komunikacyjnych. • Korelacje  komunikacji  i  szczególnych  sytuacji!środa, 9 stycznia 13 25
  26. 26. To, co odróżnia nas od zwierząt: • utożsamianie  się  z  członkami  własnego  gatunku   • i  rozumienie  ich  jako  istot   intencjonalnych  „takich  jak  ja”,   • kierujących  się  własnymi  intencjami  i  uwagą,   • a   w   końcu   także   rozumienia   ich   jako   istot   posługujących   się   umysłem,   które   mają   własne   przekonania  i  dążenia.  (268)środa, 9 stycznia 13 26
  27. 27. Mechanizmy społeczno-poznawcze qwyszukiwanie  wzorców • rozróżnianie  jednostek  językowych qrozpoznawanie  intencji • Scena  wspólnej  uwagi  (SWU) • Intencje  komunikacyjne • Naśladowanie  z  odwróceniem  ról   • Wrodzone:  utożsamianie  się  z  „takimi  jak  ja” • Współdzielenie  uwagi  i  współintencjonalnośćśroda, 9 stycznia 13 27
  28. 28. Zdolności rozpoznawania intencji • dzielenie   z   innymi   osobami   uwagi   skierowanej   na   określony   przedmiot   czy   zdarzenie,   którym   się  interesują • podążanie   za   uwagą   i   gestami   wskazywania   innych  osób  na  oddalone  przedmioty  i  zdarzenia,   które  są  poza  aktualnie  bliską  interakcją;środa, 9 stycznia 13 28
  29. 29. Zdolności rozpoznawania intencji c.d. • kierowanie   uwagi   innych   osób   na   oddalone   przedmioty   za   pomocą   gestów   wskazywania   (poinmng),   pokazywania   i   używania   innych   niejęzykowych  gestów • uczenie   się   kulturowe   działań   intencjonalnych   innych   osób,   a   w   szczególności   działań   komunikacyjnych   motywowanych   intencją   komunikacyjną.środa, 9 stycznia 13 29
  30. 30. Scena wspólnej uwagi • Interakcje  społeczne,  w  których  przez  pewien  czas   dorosły  i  dziecko  razem  zwracają  uwagę  na  jakiś   przedmiot  oraz  na  to,  że  partner  w  interakcji  zwraca   uwagę  na  ten  przedmiot.   • Uczestnicy  mają  (podzielają)  wspólną  uwagę,  intencje   i  cel  interakcji. • joint  aXen@on  episodes,  joint  ac@on,  shared  aXen@on   (Wygotski,  Bruner,  Moore  i  Dunham,  Clark,  Eilan)środa, 9 stycznia 13 30
  31. 31. środa, 9 stycznia 13 31
  32. 32. SWU a usage based model of lg • Langacker:  bieżące  zdarzenia  komunikacyjne   (usage  events) • Wingenstein:  formy  życia   i  gry  językowe  (nie  gry  słów) • Podobieństwo  rodzinne  pomiędzy  SWUśroda, 9 stycznia 13 32
  33. 33. Mechanizmy społeczno-poznawcze qwyszukiwanie  wzorców • rozróżnianie  jednostek  językowych qrozpoznawanie  intencji • Scena  wspólnej  uwagi  (SWU) • Intencje  komunikacyjne • Naśladowanie  z  odwróceniem  ról   • Wrodzone:  utożsamianie  się  z  „takimi  jak  ja” • Współdzielenie  uwagi  i  współintencjonalnośćśroda, 9 stycznia 13 33
  34. 34. Rozpoznawanie intencji • Już   jednoroczne   dzieci   zaczynają   postrzegać   innych   ludzi  jako  osoby  intencjonalne.   • Stopniowo  przekonują  się,  że  ludzie   działają  celowo  i  pod  wpływem  innych. • Dzieci  stają  się  mistrzami  w  czytaniu  umysłów,   co  pozwala  im  na  pełny  rozwój  komunikacyjny. • Rozpoznawanie   intencji   innych   ludzi   jest   podstawą   dla   rozumienia   sensu   symboli   językowych,   które   kierują   wspólną   uwagą   uczestników   interakcji   symbolicznej   (SWU).środa, 9 stycznia 13 34
  35. 35. Intencja komunikacyjna • Ludzie   używają   języka   by   wyrazić   określone   intencje   ku   komunikacji,   czyli   dla   chęci   zwrócenia   czyjejś   uwagi   na   własny  stan  uwagi.   • Kiedy   dorosły   wskazuje   dziecku   na   zabawkę   przez   jej   nazwanie   słowem   (lalka)   zabawka   znajduje   się   w   centrum   wspólnej   uwagi   uczestników   interakcji,   a   intencją   dorosłego  jest  chęć,   by   dziecko  zwróciło  uwagę   na  tę  właśnie  zabawkę  (SPOJRZENIEM). • Sounds   become   language   for   young   children   when   and   only  they  understand  that  the  adult  is  making  that  sound   with   the   inten=on   that   they   a>end   to   something.   (Tomasello  2005:23).środa, 9 stycznia 13 35
  36. 36. Naśladowanie z zamianą ról • Dzieci   uczestnicząc  w  SWU  obserwują  ją  niejako  z   góry  i  widzą  zamienność  ról  uczestników  interakcji   symbolicznej.   • To  pozwala   im   na  przyjęcie   roli  dorosłego  i  posłużenie   się  nowym  słowem     (wypowiedzią),  aby  zwrócić   uwagę   dorosłego   w   tę   samą   stronę,   w  jaką   przedtem   dorosły   zwrócił  uwagę  dziecka. • Jest   to   proces   uczenia   się   kulturowego,   a   dokładniej   uczenie  się  przez  naśladowanie.środa, 9 stycznia 13 36
  37. 37. Cel działania to stan uwagi! • Celem  działania  intencjonalnego  dziecka   nie  jest  jego  uwaga,  lecz  stan  uwagi  dorosłego. • Dialog  to  działanie  w  ramach  doświadczenia • ja  wobec  niego  mogę  zrobić  to  samo,   co  on  właśnie  zrobił  wobec  mnie • Zasada  wzajemności  –  sprzężenie  zwrotneśroda, 9 stycznia 13 37
  38. 38. Czym jest kultura wg Tomasello? • produktem  ewolucji  wytworzonym  dzięki       dziedziczonej  biologicznie  zdolności  społeczno-­‐ poznawczej  jednostek  do  tworzenia  i  używania   konwencji  społecznych  i  symboli  (287) • Teoria  podwójnego  dziedziczenia: ewolucja  i  geny  oraz  kultura  i  język!środa, 9 stycznia 13 38
  39. 39. Uwaga! Symbol i znaczenie • Język  służy  kierowaniu  uwagi. • Znaczeniem  symbolu  językowego  staje  się  to,   co  jest  przedmiotem  wspólnej  uwagi  w  SWU. • Odniesienie  językowe  to  akt  społeczny,  który  polega   na  tym,  że  jedna  osoba  próbuje  skłonić  drugą  osobę   do   skupienia   uwagi   na   czymś   w   świecie   zewnętrznym  (132).środa, 9 stycznia 13 39
  40. 40. UWAGA na spojrzenia • Korelatem  uwagi  jest  spojrzenie  (gaze).   • Śledzenie  wzroku  à czytanie  intencji! • Kilkumiesięczne  dzieci  zwracają  uwagę  na  twarze  i   spojrzenia,  reagują  zaciekawieniem. • Dwuletnie  dzieci  potrafią  śledzić  wzrok   i  kierunek  spojrzenia  u  dorosłych.środa, 9 stycznia 13 40
  41. 41. Symbol: konwencja i kategoryzacja • Dzieci  uczą  się  symboli  w  kolejnych  SWU. • Symbole  są  skonwencjonalizowane   i  zawierają  perspektywę  (kategoryzacja) • Symbole  są  rozumiane  intersubiektywnie,   czyli  podzielane  społecznie  (130)środa, 9 stycznia 13 41
  42. 42. Bibliografia • Tomasello,   M.   1999.   Kulturowe   źródła   ludzkiego   poznawania  (polski  przekład:  2002) • Tomasello,   M.   2005.   Construc@ng   a   language   usage   based  theory  of  language  aquisi@on. • Tomasello,   M.   2007:   Rozumienie   i   wspólnota   intencji   jako  źródła  kulturowego  poznawania  Via  communicandi   III  -­‐  2007,  260-­‐324. • Bokus   &   Shugar.   2007.   Psychologia   Języka   Dziecka:   Osiągnięcia,  Nowe  Perspektywy. • 0.   Psychologia   języka   dziecka   –   stare   pytania,   nowe   dane,  nowe  hipotezy.  Strony:  9-­‐32.środa, 9 stycznia 13 42
  43. 43. Joint Attention: Developments inDevelopmental and Comparative Psychology, Philosophy of Mind, and, October 2009. • Boston,   MA.:   międzynarodowa   k o n f e r e n c j a   fi l o z o f ó w   i   j ę z y k o z n a w c ó w   o r a z   prymatologów,   psychologów,   i   neuropsychologów   o   wspólnej   uwadze.   • Wykłady   są   dostępne   w   sieci:   hEp://academics.bentley.edu/ departments/philosophy/ conferences     • Zbiór  artkykułów  w  książce  2012:środa, 9 stycznia 13 43
  44. 44. Konferencja o wspólnej uwadze • !  Kim  A.  Bard,  University  of  Portsmouth  Leavens  for  Bard  Gene-­‐environment  interac=ons  in  the  development  of   joint  aAen=on  hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_leavens_bard_10012009.wmv   • !  Shaun  Gallagher,  University  of  Central  Florida  and  University  of  HerRordshire  Coordina=on  and  the  Outcomes   of  Joint  AAen=on  hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_gallagher_10022009.wmv   • !  William  D.  Hopkins,  Agnes  ScoA  College  &  Yerkes  Na=onal  Primate  Research  Center  Neural  Correlates  of  Joint   AAen=on  in  Chimpanzees  hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_hopkins_10042009.wmv   • !  Daniel  HuAo,  University  of  HerRordshire  Joint  AAending:  Mo=va=ng  an  Enac=vist  Understanding  hAp:// atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_huAo_10012009.wmv   • hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_leavens_10032009.wmv  !  David  A.  Leavens,  University   of  Sussex  Joint  AAen=on:  Biological  Adapta=on  or  Acquired  Skill?   • !  Elisabeth  Pacherie,  Ins=tut  Jean  Nicod  Joint  AAen=on,  Joint  Control  and  The  Phenomenology  of  Joint  Ac=on   hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_pacherie_10022009.wmv   • !  Timothy  P.  Racine,  Simon  Fraser  University  Geeng  Beyond  Rich  and  Lean  Views  of  Joint  AAen=on  hAp:// atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_racine_10042009.wmv   • !  Vasudevi  Reddy,  University  of  Portsmouth)  Experiencing  AAen=on:  Why  engagement  maAers  hAp:// atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_reddy_10032009.wmv   • !The  Other  Person  in  Joint  AAen=on:  A  Rela=onal  Approach  hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ ph/jac_seemann_10022009.wmv  Axel  Seemann • !  Corrado  Sinigaglia,  University  of  Milan  From  sharing  to  joining  ac=on:  A  motor  approach  to  inten=onality  hAp:// atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_sinigaglia_10032009.wmv   • !  Karsten  Stueber,  College  of  the  Holy  Cross  Joint  AAen=on  and  the  Theory  of  Mind  Debate  hAp:// atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_stueber_10032009.wmv   • !  Colwyn  Trevarthen,  University  of  Edinburgh  Meaning  Needs  Company:  Joint  AAen=on  Presumes  Mutual   AAen=on  hAp://atc.bentley.edu/stream.asp?url=/spring10/ph/jac_trevarthen_10012009.wmv  środa, 9 stycznia 13 44

×