Your SlideShare is downloading. ×
SPORTPSYCHOLOGIEAuteur: Linde van ErpStudie: Advanced Business CreationPeriode: E-fase - 30/03/2012
Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationAuteur: Linde van ErpStudentnummer: 2025463Klas: E1A1Studie: Ad...
INHOUDINLEIDING .............................................................................................................
INLEIDINGSPORT, ONE OF THE ONLY THINGS IN THE NEWS LEFT THAT’S FOCUSSING ON ACCOMPLISHMENTS                          INSTE...
Opbouw paper/leeswijzerDe paper is in drie delen gesplitst. Ieder deel beantwoord overzichtelijk een aantal deelvragen omu...
DEEL 1: SPORTPSYCHOLOGIE, HET BEGRIP EN HAAR AFKOMSTIn dit hoofdstuk worden de begrippen sportpsychologie en innovatiemana...
Kijkende naar bovenstaande definities van innovatie kan de volgende definitie vaninnovatiemanagement worden geformuleerd:I...
3. ‘Preparation for the future’ (1939-1965)De grootheid in het begin van deze periode was Franklin Henry (University of Ca...
haar gedragen en hoe de verschillende psychologische- (gevoelens, gedrag en denken) en socialefactoren het gedrag en vermo...
DEEL 2: MENTALE ASPECTENNu u het begrip sportpsychologie en de achtergrond hiervan kent, weet u dat het vak enerzijds gaat...
Theorie Gill & Lavon              Theorie Jarvis                     Theorie Weinberg & Goud  Persoonlijke factoren      ...
meeste bronnen genoemd alleen de invulling van dit aspect verschilt wel. Zo vinden Weinberg &Gould motivatie onder persoon...
Karakter & Attitude                                                                                 (o.a. zelfvertrouwen) ...
Figuur 2 – Psychological profiles of more and less successful elite athletes.(Weinberg & Gould, 2010)Bij het aspect ‘omgan...
karaktereigenschap een pree bij topsporters.Wetende dat optimisme erg belangrijk is bij topsport, spreekt het ook voor zic...
ontstond er een beter evenwicht. Daardoor groeide Maartjes zelfvertrouwen, kreeg ze meer plezierop die positie en ging ze ...
DEEL 3: VAN INNOVATIE NAAR MANAGEMENTDeel 2 heeft middels de vergelijking van verschillende theorieën een inzicht gegeven ...
Het programma moet op maat ontwikkeld worden, wat betekent dat er rekening gehouden moetworden met de persoonlijkheid, sit...
De sporter moet bewust zijn van zijn sterkte- en zwakte punten en voldoende motivatie hebben hiermee aan de slag te gaan. ...
uitkomsten ook. Er liggen dus erg veel kansen in sportpsychologie als innovatie in sport. (Corbetta,Shulman, & others, 200...
het algemeen zijn zij allen positief over het gebruik/ de toepassing van deze innovatie. Zij verwachteneen immense groei. ...
CONCLUSIEOm een conclusie te kunnen trekken, herhaal ik hieronder de hoofdvraag in deze paper:Hoe wordt sportpsychologie a...
een immense groei. Kijkend naar de visie van Lammers die zich vooral richt op technologie, zie ik zelfook veel mogelijkhed...
REFERENTIESAlleman, G. B. (2004). Forming, Storming, Norming, Performing and Adjourning. Colorado. Retrievedfrom http://ww...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Paper sportpsychologie

1,319

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,319
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Paper sportpsychologie"

  1. 1. SPORTPSYCHOLOGIEAuteur: Linde van ErpStudie: Advanced Business CreationPeriode: E-fase - 30/03/2012
  2. 2. Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationAuteur: Linde van ErpStudentnummer: 2025463Klas: E1A1Studie: Advanced Business CreationSchool: Avans Hogeschool, ‘s-HertogenboschPeriode: E-fase, semester 2Datum: 30/03/12Projectbegeleider: Paul Lelkes 1
  3. 3. INHOUDINLEIDING .....................................................................................................................................3DEEL 1: SPORTPSYCHOLOGIE, HET BEGRIP EN HAAR AFKOMST .........................................................5 1. Wat is de definitie van (sport)psychologie? ..........................................................................5 2. Wat is de definitie van innovatiemanagement? ....................................................................5 3. Wat is de geschiedenis van sportpsychologie? ......................................................................6 4. Waarom is sportpsychologie innovatie (relevantie)? .............................................................7 Conclusie ...................................................................................................................................7DEEL 2: MENTALE ASPECTEN ..........................................................................................................9 5. Welke mentale aspecten hebben bij topsporters een grote impact op prestaties?..................9 6. Wat is het verband tussen de verschillende mentale aspecten uit de verschillende theorieën?............................................................................................................................... 11 Conclusie ................................................................................................................................. 15DEEL 3: VAN INNOVATIE NAAR MANAGEMENT.............................................................................. 16 7. Hoe wordt sportpsychologie momenteel toegepast/gemanaged? ....................................... 16 8. Verwacht men dat sportpsychologie in de toekomst veel gebruikt wordt als innovatie in sport?...................................................................................................................................... 18 Conclusie ................................................................................................................................. 19CONCLUSIE.................................................................................................................................. 21 Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation................................................................................................................................................... 22REFERENTIES ............................................................................................................................... 23 2
  4. 4. INLEIDINGSPORT, ONE OF THE ONLY THINGS IN THE NEWS LEFT THAT’S FOCUSSING ON ACCOMPLISHMENTS INSTEAD OF FAILURES (Warren, 1968)AanleidingNaar aanleiding van de Science School op Advanced Business Creation schrijf ik een paper. Dezepaper zal een specifiek onderwerp relateren aan innovatie management. Mijn keuze is hier gevallenvoor het onderwerp sportpsychologie. Waarom? Sportpsychologie ís innovatie. Sport is een marktmet wereldwijde impact. Een markt waar beweging, gezondheid, innovatie, creativiteit entechnologie samen gaan met passie en emotie. Waar fysieke en mentale inspanning samensmeltenen zich uiten in kracht. Dat beide factoren, zowel fysieke als mentaal, noodzakelijk zijn bij sporttalentis inmiddels door de meeste kenners wel bevestigd. Maar toch is de toepassing van de mentaleaspecten, sportpsychologie, in de sportwereld nog redelijk nieuw en dus innovatief.RelevantieDat het onderwerp sportpsychologie makkelijk gelinkt kan worden aan het themainnovatiemanagement kan snel uitgelegd worden met het feit dat sportpsychologie al een innovatieop zich is. De toepassing hiervan beschouw ik hier dan ook als innovatie management. (in hoofdstuk4 leg ik de relevantie nogmaals uit aan de hand van verschillende definities en de achtergrond vansportpsychologie)DoelstellingDe onderwerpen waar ik me in deze paper in ga verdiepen zijn inmiddels duidelijk, mijn doel echternog niet. De doelstelling die ik bij het schrijven van de paper nastreef is als volgt: Informatie vergarenen tot me nemen van het onderwerp sportpsychologie als innovatie in de sportwereld en mijnprobleemstelling middels verschillende theorieën beantwoorden. Mijn eigen mening is hier eenconclusie van de benoemde theorieën in de paper. Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationProbleemstelling/hoofdvraagHoe wordt sportpsychologie als innovatie gemanaged in de topsportwereld en heeft dittoekomstperspectief?De probleemstelling zal beantwoorden middels literatuurstudie (methode van onderzoek). Devolgende deelvragen zullen in de paper aan bod komen en een bijdrage leveren bij hetbeantwoorden van de hoofdvraag: 1. Wat is de definitie van (sport)psychologie? 2. Wat is de definitie van innovatiemanagement 3. Wat is de geschiedenis van sportpsychologie? 4. Waarom is sportpsychologie innovatie? 5. Welke mentale aspecten hebben bij topsporters een grote impact op prestaties? 6. Wat is het verband tussen de verschillende mentale aspecten uit de verschillende theorieën? 7. Hoe wordt sportpsychologie momenteel toegepast/gemanaged? 8. Verwacht men dat sportpsychologie in de toekomst veel gebruikt wordt als innovatie in sport? 3
  5. 5. Opbouw paper/leeswijzerDe paper is in drie delen gesplitst. Ieder deel beantwoord overzichtelijk een aantal deelvragen omuiteindelijk tot een conclusie te komen. Deel een ‘Sportpsychologie, het begrip en haar afkomst’ kijktnaar de deelvragen een, twee, drie en vier. Het ligt de definities en de afkomst van sportpsychologietoe. De relevantie wordt duidelijk uitgelegd, wat het lezen van de paper voor iemand die nietdeskundig is in het vakgebied makkelijker maakt. Vervolgens beantwoord deel twee ‘Mentaleaspecten’ de vragen vijf en zes. Dit deel is een van de belangrijkste delen in de paper omdat het, hetbelang uitlegt van sportpsychologie in topsport. Het gaat in op welke mentale aspecten een rolspelen voor topsporters bij het vermogen tot presteren en maakt de innovatie sportpsychologiesuccesvol omdat er waarde wordt toegevoegd (zie definities innovatie). Ook wordt er gekeken of ereen verband is te schetsen tussen al deze mentale aspecten. Deel drie ‘Van innovatie naarmanagement’ gaat over de toepassing van de innovatie (innovatiemanagement) sportpsychologie,namelijk middels trainingsprogramma’s. Deze trainingsprogramma’s dienen als basis voor detoekomst. Deel drie beantwoordt deelvraag zeven en acht en kijkt dus ook naar hettoekomstperspectief van sportpsychologie als innovatie in de sportwereld. Hier wordt er vooralgekeken naar de mening van de deskundige. Ik probeer middels deze deelvragen in de Paper een zogoed mogelijke ontwikkeling te schetsen van het verleden-heden en de toekomst. Al deze vragenleiden uiteraard tot de beantwoording van de hoofdvraag/probleemstelling. Velen verschillendetheorieën zult u lezen om deze vraag zo goed mogelijk te kunnen beantwoorden.AssumptieMijn assumptie is dat het mentale aspect minstens een net zo’n belangrijke rol speelt bij topsport alshet fysieke- en dat dit niet zo zeer bewezen kan worden door harde feiten als cijfers en percentagesmaar wel middels succesverhalen (ervaringen). Deze zullen het belang van sportpsychologie alsinnovatie benadrukken en geven een positief toekomstperspectief van de toepassing van het begrip.Ik verwacht dat innovatiemanagement zich in sportpsychologie vertaald in verschillendetrainingsprogramma’s die werken aan de verbetering van de mentale kracht bij topsporters. Hierdenk ik vooral aan concentratie verbetering en het verhogen van zelfvertrouwen en de ‘drive’ om te Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationpresteren (onder druk).KUNNEN IS ZILVER, WILLEN IS GOUD (Arden, 2007) 4
  6. 6. DEEL 1: SPORTPSYCHOLOGIE, HET BEGRIP EN HAAR AFKOMSTIn dit hoofdstuk worden de begrippen sportpsychologie en innovatiemanagement in een notendopomschreven. De volgende vragen komen hier aan bod: 1. Wat is de definitie van (sport)psychologie? 2. Wat is de definitie van innovatiemanagement 3. Wat is de geschiedenis van sportpsychologie? 4. Waarom is sportpsychologie innovatie?Verschillende definities worden hier tegenover elkaar gezet. Het hoofdstuk is puur ter inleiding vanmijn paper. Ik kijk hier doelbewust ook naar het begrip innovatiemanagement om aan te tonen datsportpsychologie een innovatie is die gemanaged kan worden. 1. Wat is de definitie van (sport)psychologie?Bekende definities van het begrip (sport)psychologie zijn:  ‘The scientific study of human behaviour. The ABC’s of psychology are affect (feelings), behaviour, and cognition (thought).’ (Gill & Lavon, 2008)  ‘The scientific study of people and their behaviours in sport and exercise contexts and the practical applications of that knowledge.’ (Gill, 1979; Weinberg & Gould, 2010)  ‘(1) Understanding of how psychological and social factors influence an individual’s behavioural outcomes (e.g., sport performance, exercise motivation) and (2) to understanding of how participation in sport and exercise influences psychological and social development, health, and well-being’ (Weinberg & Gould, 2010)Deze definities geven een duidelijk beeld van de betekenis van sportpsychologie. De volgendedefinitie zal ik hanteren in deze Paper: Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationSportpsychologie is (1) de studie naar de mens en haar gedragen en hoe de verschillendepsychologische- (gevoelens, gedrag en denken) en sociale factoren het gedrag en vermogen totpresteren in sport en beweging contexten beïnvloeden. (2) De praktische toepassing van deze kennis(innovatiemanagement).Ik kies voor deze definitie omdat we in de ik in de Paper specifiek kijk naar het begrijpen van deinvloed van de psychologische factoren op sport prestaties en de toepassing van deze theoretischekennis. 2. Wat is de definitie van innovatiemanagement?Bekende definities van innovatie(management) zijn:  ‘The introduction of new goods, new methods of producti on, the opening of new markets, the conquest of new sources of supply and the carrying out of a new organization of any industry.’ (Knell, 2010; Schumpeter, 1934)  ‘The ability to deliver new value to a customer’ (Campos, n.d.)  ‘The act of introducing something new.’ (The american heritage dictionary, n.d.) 5
  7. 7. Kijkende naar bovenstaande definities van innovatie kan de volgende definitie vaninnovatiemanagement worden geformuleerd:Innovatie management is het managen van veranderen of vernieuwen van producten ofproductiemethoden of van het introduceren van nieuwe producten, productieprocessen of nieuwemarkten waarbij men vraag/behoeften of toegevoegde waarbij creëert & biedt voor deconsument. Diensten vallen hier ook onder het begrip product.Ik kies hier bewust voor deze definities omdat het in deze paper van belang is dat we kijken naar eensuccesvolle innovatie. Sportpsychologie is dus in mijn ogen alleen een succesvolle innovatie als hetook echt de prestatie van topsporters lijkt te verbeteren. Dit behandelen we in deelvraag vijf en zes.Het managen van deze innovatie zal in de laatste deelvragen behandeld worden. 3. Wat is de geschiedenis van sportpsychologie?De term sportpsychologie is op het moment erg in trek. Dit wil echter niet zeggen dat het begripgeheel nieuw is. Over het jaartal dat aan de term toegekend kan worden, zijn de meningen nogredelijk verdeeld. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt tussen de ontwikkeling van dewetenschappelijke kant van sportpsychologie en de praktische-, waar er daadwerkelijk met atleten isgewerkt. Wanneer dat laatste begonnen is, is lastiger te traceren. Het eerste jaar dat genoemdwordt is 1895, waar een periode start onder de naam ‘The Early Years’. Deze periode zou zijngeëindigd in 1920.(Weinberg & Gould, 2010)Anderen spreken over een start rond 1898 waar psycholoog Norman Triplett ontdekte dat eenwielrenner betere tijden haalde door te fietsen in competitie met concurrenten dan individueel.(Tartakovsky, 2011) In 1920 lijkt het bij vele bronnen pas echt te beginnen. Het jaar dat Carl Diemwerelds eerste sportpsychologie laboratorium opzette in Berlijn, Duitsland. (Cherry, n.d.) De jaren ’60en ‘70 lijken het begin te zijn van de praktische toepassingen bij atleten. (Murphy, 1995) Het meest Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationbetrouwbaar lijken nog altijd de 5 perioden die de historie vormen van het begrip sportpsychologie(Weinberg & Gould, 2010): 1. ‘The early years’ (1895-1920)Noord Amerika - Hier komt het verhaal van Norman Triplett weer terug, waar het allemaal begon.Niet alleen fietsers werden getimed, ook jonge kinderen die zo snel mogelijk bij de finishlijn moestenbereiken, werden getest. Deze experimenten waren het begin van de studie naar de psychologischeaspecten van sport en het leren van motorische vaardigheden. Het ging hier om het meten vanatleten op reactietijden en het bediscussiëren van de rol van sport in persoonlijke- en karakterontwikkeling. De studieresultaten werden nog nauwelijks toegepast. 2. ‘The Griffith Era’ (1921-1938)Griffith was de eerste Noord Amerikaan die een belangrijk deel van zijn carrière doneerde aansportpsychologie. Vandaag de dag wordt hij dan ook geprezen als ‘vader’ van de Amerikaansesportpsychologie. Hij opende een laboratorium, waarvan wordt aangegeven dat dit de eerste was enhiermee dus niet die van Diem, en schreef twee boeken over sportpsychologie. Verder werd ergecorrespondeerd met voetbalcoaches en leverde hij zijn bijdrage in de baseballwereld. 6
  8. 8. 3. ‘Preparation for the future’ (1939-1965)De grootheid in het begin van deze periode was Franklin Henry (University of California). Henry isvoor een groot deel verantwoordelijk voor de wetenschappelijke ontwikkelingen (field). Hetbelangrijkste hier is dat hij vele onderwijzers trainde. Zij werden later zelf professoren en ontworpensystematische research programma’s. Pas 10 jaar later kwamen de uitvinders Warren Johnson enArthur Slatter-Hammel aan bod. Ook zij hielpen bij het leggen van het grondwerk vansportpsychologie. Ook in deze periode werd er nog weinig toegepast. 4. ‘The establisment of Academic Sport Pschology’ (1966-1977)In de jaren ’60 werd de interesse in het onderwerp sportpsychologie pas echt opgewekt bij velengeleerden. ‘physical education’ werd een academische discipline en sportpsychologie was hier eenonderdeel van. Sport psychologen bestudeerden hoe verschillende psychologische factoren als angst,zelfverzekerdheid en persoonlijkheid de sport- en motorieke prestaties beïnvloedden. Daarnaastkeek men naar het tweede aspect van sportpsychologie; hoe deelname aan sport en beweginginvloed had op de psychologische ontwikkeling, zoals onder andere persoonlijkheid en agressie.Bruce Ogilvie werd de ‘vader’ van de Noord Amerikaanse toegepaste sportpsychologie. 5. Contemporary sport and exercise psychology’ (1978-present)Tegenwoordig is er steeds meer interesse naar sportpsychologie, vooral de term ‘toegepastesportpsychologie’ is erg in trek. In deel twee worden verschillende huidige psychologische aspectengenoemd die bij sporttalent een grote rol spelen bij prestaties. Daarnaast kijken we kort naar wat“oude” en actuele succesverhalen in de sportwereld. 4. Waarom is sportpsychologie innovatie (relevantie)?Met de kennis over innovatiemanagement, sportpsychologie en de historie die hierboven beschrevenis, is deze vraag gemakkelijk te beantwoorden. Sportpsychologie is geen compleet nieuw begrip maar Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationde toepassing ervan in topsport is dat wel. We hebben nameli jk gezien dat innoveren gaat over hetveranderen of vernieuwen van producten of processen. De training van een topsporter kan ervarenworden als een proces. Wanneer hier naast fysieke training ook mentale training wordt toegepast isdat innovatie. De manier waarom dit gemanaged wordt noemen we hier innovatiemanagement vansportpsychologie. Dit alles hangt natuurlijk samen met de ontwikkelingen in de wetenschap vansportpsychologie en de invloed van de groei in kennis op de ontwikkelingen in de praktijk.ConclusieDit deel is theoretisch beantwoord met de verschillende definities. Deze definities vormen de basiskennis van de paper en geven de relevantie aan van het onderwerp sportpsychologie ininnovatiemanagement. Innovatie gaat over het ‘het managen van veranderen of vernieuwen vanproducten of productiemethoden of van het introduceren van nieuwe producten,productieprocessen of nieuwe markten waarbij men vraag/behoeften of toegevoegde waarbijcreëert & biedt voor de consument. Diensten vallen hier ook onder het begrip product’. Terwijlsportpsychologie gedefinieerd kan worden als ‘Sportpsychologie is (1) de studie naar de mens en 7
  9. 9. haar gedragen en hoe de verschillende psychologische- (gevoelens, gedrag en denken) en socialefactoren het gedrag en vermogen tot presteren in sport en beweging contexten beïnvloeden. (2) Depraktische toepassing van deze kennis (innovatiemanagement).’ In de deelvraag over de historie vansportpsychologie is te lezen dat niet zozeer het begrip nieuw is maar de toepassing hiervan intopsport wel. Het toepassen van de innovatie sportpsychologie is dus innovatiemanagement. In devolgende delen gaan we hier dieper op in. Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation 8
  10. 10. DEEL 2: MENTALE ASPECTENNu u het begrip sportpsychologie en de achtergrond hiervan kent, weet u dat het vak enerzijds gaatover het bestuderen van de verschillende mentale aspecten die een rol spelen bij sport prestaties enanderzijds over het toepassen van deze kennis. Logischerwijs richt de Paper zich in dit hoofdstuk ophet eerste vlak: de mentale aspecten. Deze bewijzen namelijk het belang van sportpsychologie bijtopsporters. Dit maakt de innovatie sportpsychologie succesvol.De deelvragen die in dit deel behandeld worden zijn: 5. Welke mentale aspecten hebben bij topsporters een grote impact op prestaties? 6. Wat is het verband tussen de verschillende mentale aspecten uit de verschillende theorieën?Om een betrouwbaar beeld te schetsen worden er eerst kort verschillende perspectieven tegenoverelkaar gezet. De belangrijkste aspecten en de reden van impact worden toegelicht. Deelvraag 6schetst kort het verband tussen deze genoemde aspecten. 5. Welke mentale aspecten hebben bij topsporters een grote impact op prestaties?Verschillende perspectievenIn de figuren hieronder worden kort verschillende (overkoepelende) psychologische aspecten pertheorie opgesomd.Theorie Schuijers Theorie Taylor & Wilson Theorie Lammers ‘Scherp zijn’:  Motivatie 5 mentale basis vaardiheden: Aandacht/concentratie  Zelfvertrouwen  Doelen stellen 1 Kenmerken ‘ideale  Intensiteit  Concentratie Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation prestatietoestand’:  Focus  Motivatie Controle over opwinding  Emoties  Denktraining Vol energie maar toch  Vasthouden aandacht ontspannen zijn Overige vaardigheden: Zelfvertrouwen  Zelfvertrouwen Juiste gerichtheid  Positief denken aandacht  Persoonlijke ontwikkeling Gevoel van controle Positief en reëel denken Gevoel dat ruimte en tijd niet bestaan  Waarnemen(Schuijers, 1997) (Taylor & Wilson, 2005) (Koppen, 2010)1 Intensiteit is een gradatie van energie die kan worden gemeten met een kwantitatieve schaal van waardenhoger dan de drempelwaarde. (“Encyclo.nl,” n.d.) In sport is de hoogte van inspanning voor een prestatie vanbelang. 9
  11. 11. Theorie Gill & Lavon Theorie Jarvis Theorie Weinberg & Goud  Persoonlijke factoren  Persoonlijkheid &  Persoonlijke factoren o.a. aandacht, cognitieve persoonlijke Persoonlijkheid vaardigheden en zelfbeeld ontwikkeling Motivatie  Motivatie (De aandacht stijl is hier Opwinding, stress & angst Oriëntatie motivatie: een onderdeel van)  Omgeving factoren presteren en  Attitudes Competitie en competitiviteit (t.o.v. competitie) samenwerking  Omgang met emoties en  Agressie Feedback, versterking en stress  Sociale factoren intrinsieke motivatie  Sociale processen (Hier worden factoren in  Factoren in teamsport Sociale invloed teamsport besproken) (Worden later dit Ontwikkeling in karakter  Opwinding & angst hoofdstuk apart en agressie  Motivatie behandeld) (Factoren van teamsport)  Verwerving van Geslacht, diversiteit en vaardigheden en cultuur expertise(Gill & Lavon, 2008) (Jarvis, 2006) (Weinberg & Gould, 2010)De onderstaande theorieën richten zich puur op de uitkomsten van onderzoek naar de mentaleaspecten die een rol spelen bij het winnen van een wedstrijd, met name he t winnen van een reeksvan wedstrijden. Welke zaken vielen er bij deze atleten en/of teams op?Theorie Summers Theorie Pearlman Theorie CampbellPsychologie achter winnen in Psychologie achter winnen in Psychologie achter winnen insport: sport: sport: Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationSummers schrijft over de links  Werk ethiek  Karakteristiekentussen brein chemie, sociale Discipline, motivatie, sportman:theorie en economie bij beter willen worden gedreven, doelgericht,winnen  Nederigheid competitief, optimistisch,  Hoe meer testosteron, Respect voor de ambitieus, “vallen en hoe beter. Winnen geeft tegenstander (vooral in opstaan” mentaliteit, je meer hormonen en teamsporten) visualisatie van doel hoe meer T. hoe groter  Liefde voor werken en  Persoonlijkheid: de voorsprong in de presteren onder druk Introvert-extravert volgende wedstrijd Controle adrenaline en Neurotisch-stabiel  Alleen nuttig bij een concentratie onder druk  Gedachtegang gehalte aan cortisol.  (Zelf) motivatie bespreekbaar maken voor  Kalm zijn ondanks drang (anders in teamsport) emotionele controle naar dominantie  Onbaatzuchtigheid  Teamspirit  Sporters genieten meer (teamsport) (wordt later toegelicht) wanneer zij presteren  Zelfvertrouwen  Negatieve energie terwijl anderen falen; (wordt later toegelicht) wanneer zij de beste zijn(Summers, 2011) (Pearlman, 2009) (Campbell, 1998)Zoals u ziet hebben de meeste theorieën veel gelijkenissen. Zo wordt ‘persoonlijkheid’ door de 1 0
  12. 12. meeste bronnen genoemd alleen de invulling van dit aspect verschilt wel. Zo vinden Weinberg &Gould motivatie onder persoonlijkheid vallen, terwijl andere theorieën motivatie als eenopzichzelfstaand aspect noemen. Daarnaast kan er in de uiteenzetting van theorieën en deopsomming van de verschillende aspecten duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen deaspecten die voor alle atleten gelden en die, die alleen van toepassing zijn voor teamsporters. 6. Wat is het verband tussen de verschillende mentale aspecten uit de verschillende theorieën?Psychologische aspectenIn de paper is er een verband geschetst tussen de verschillende mentale aspecten die een rol spelenbij het vermogen tot presteren bij topsport. Op de volgende pagina is hier een figuur van te zien.De toelichting van de verschillende aspecten op deze pagina refereren aan de verschillendetheorieën en het verband hiertussen in het figuur hieronder. Er wordt bewust op sommige aspectendieper ingegaan. Vanwege het feit dat deze in het figuur niet uitgebreid genoeg zijn behandeld ofomdat het ervaren is als een van de meest noodzakelijke mentale aspecten. 1. Persoonlijke aspectenEen aantal mensen zijn van mening dat wanneer een sporter niet de natuurlijke psychologischevoordelen heeft en dus niet geboren is met temperament, zoals Bjorn Borg bijvoorbeeld(een mangeboren met temperament), de sporter gewoon niet de competenties heeft die nodig zijn om tewinnen. Toch toont onderzoek aan dat middels verschillende technieken atleten wel degelijk meeruit zichzelf kunnen halen. Bij de meest succesvolle sporters, onafhankelijk van achtergrond en typepersoonlijkheid, is toch een bepaald patroon te ontdekken, gemeenschappelijke karakteristieken.Topsporters zijn: competitief, optimistisch, ambitieus, doelgericht (en visualiseren deze doelen in het Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationhoofd en schrijven deze vaak ook uit op papier), gedreven en hebben een voorliefde voor presterenonder druk. Daarnaast kent iedere sporter, ofwel ieder persoon een bepaald persoonlijkheid type,zoals introvert of extravert. Deze zullen in het volgende hoofdstuk kort aan bod komen. (Campbell,1998; Koppen, 2010; Schuijers, 1997)De topsporter dient ook een bepaalde attitude the hebben. Zelfvertrouwen is noodzakelijk. Dooronzekerheden uit te spreken en te focussen op de sterkte punten van een sporter stijgtzelfvertrouwen en positiviteit. Topsporters horen in zekere zin ook optimistisch te zijn om om tekunnen gaan met tegenslagen. De zogeheten ‘Iceberg profile’ staat voor een elite aantal atleten metpositieve instelling. Aangetoond is dat zij nadrukkelijk beter presteren. (Campbell, 1998; “MarcLammers - De kunst van het winnen,” n.d.; Schuijers, 1997; Weinberg & Gould, 2010)(Zie de rest van de toelichting op pagina 13,14,15) 1 1
  13. 13. Karakter & Attitude (o.a. zelfvertrouwen) Omgang met persoonlijke Persoonlijke aspecten uitdagingen (stress, presteren onder druk, etc.) Intrinsieke motivatie, werkethiek Aandacht vasthouden, waarnemening Mentale aspecten bij (TOP)sport Competitie en samenwerking Sociale aspecten (Omgeving) Feedback, versterking Geslacht, diversiteit en cultuur Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation Karakter teamsporter & persoonlijke ontwikkeling Groep en team dynamiek Sociale aspecten (Sport in Teamspirit, cohesie en positiviteit teamverband) Leiderschap Communicatie; gedachtegang bespreekbaar makenFiguur 1 – Overzicht van mentale aspecten bij (TOP)sport 1 2
  14. 14. Figuur 2 – Psychological profiles of more and less successful elite athletes.(Weinberg & Gould, 2010)Bij het aspect ‘omgang met persoonlijke uitdagingen’ kunt u denken aan de omgang met emoties,stress, angst, agressie, opwinding en presteren onder druk. Het is noodzakelijk dat de sporter veelenergie heeft maar toch ontspannen blijft tijdens inspanning. Het verband tussen emoties alsopwinding en angst kunnen de piek-prestaties bepalen. Het hangt ook nauw samen metconcentratie, scherp zijn en blijven tijdens een competitie. (Campbell, 1998; Pearlman, 2009;Schuijers, 1997; Weinberg & Gould, 2010)Tot slot is motivatie een heel belangrijk persoonlijk aspect. Van een topsporter wordt een bepaaldewerkethiek gevraagd, een drijfveer, een “vallen en opstaan” mentaliteit. De focus is hier niet 100procent op de uitkomst maar op verbetering. Echte winnaars kennen een hoge intrinsieke motivatie.(Campbell, 1998; Koppen, 2010; Pearlman, 2009; Weinberg & Gould, 2010)Succesverhaal: Er zijn talloze succesverhalen op te noemen, een daarvan is die van Andre Agassi.Deze top tennisser bleef na een bliksemsnelle start van zijn professionele carrière alsmaar verliezen Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationen dat van tennissers met minder talent. Frustratie won de overmacht en dat was de reden dat hijkoos voor Brad Gilbert als nieuwe coach. Perfectionisme bleek de boosdoener. Gilbert gaf Agassi hetvolgende mee: “It’s all about the head. With your talent, if you’re fifty percent game-wise, but ninety-five percent head-wise, you’re going to win. But if you’re ninety-five percent game-wise and fiftypercent head-wise, you’re going to lose, lose lose.” Door het herinrichten van de wedstrijd wonAgassie 5 maanden later zijn eerste U.S. Open kampioenschap. Hier opvolgend kwam de Grand Slam,Australian Open 1995. (Summers, 2011) ‘THE THIN LINE BETWEEN VICTORY AND DEFEAT IS ONE COMPOSED NOT OF MUSCLE BUT MENTALITY’ (Pearlman, 2009) 2. Sociale aspecten: omgevingBij de mentale aspecten die zich richten op de omgeving van een topsporter zullen een aantaltermen wel voor zich spreken, te denken aan geslacht, diversiteit en culturen. Net als in algemenepsychologie dient u hier rekening mee te houden. Daarnaast is competitie en samenwerking eenbelangrijk element. Tussen competitie en samenwerking zit een wezenlijk verschil. Beiden kennen zijeen ander proces, toch is het typisch om te zien dat sociale factoren in de jeugd zoals een leraar,ouder/verzorger of coach, grote invloed kunnen hebben op het aspect waar het kind de grootstenadruk op legt: samenwerking of competitie? Competities kent haar voor- en nadelen en een balanstussen samenwerking en competitie is dan ook van groot belang. Wel is competivi teit als 1 3
  15. 15. karaktereigenschap een pree bij topsporters.Wetende dat optimisme erg belangrijk is bij topsport, spreekt het ook voor zich dat feedback, positiefof negatief, grote invloed kan hebben op prestaties.‘Scherp zijn’, zoals men dat noemt in de sportwereld, en het behouden van deze aandacht is een vande meest belangrijke mentale aspecten bij topsport. Zo geven 40 van de 48 topsporters in eenonderzoek aan, na mentale training geconcentreerder te zijn, betere resultaten te behalen, bewusterte zijn gaan trainen en voorbereiden, zelfverzekerder te zijn, minder of geen last te hebben vanfaalangst of nervositeit en meer plezier in hun sport te beleven. De atleten geven hier ook gelijk hetverband aan tussen al deze mentale aspecten die een rol spelen bij het vermogen tot presteren.Concentratie staat weer in verband met waarneming. Het is belangrijk dat men bij het waarnemenvan vormen ook diepte waarneemt. Bij waarneming in beweging kunt u denken aan schijnbeweging,een beweging waar een sporter hat waarnemingssysteem van zijn tegenstander onder druk zet. Hetis cruciaal dat een sporter scherp is maar hij/zij kan gedurende een wedstrijd behoorlijk op de proefgesteld worden. Afleidingen kunnen o.a. veroorzaakt worden door vermoeidheid, moe zijn, pijn ende stand in de wedstrijd. (Koppen, 2010; Schuijers, 1997) 3. Sociale aspecten: teamprocessenTeamsport is een tak op zich. Het gaat hier niet alleen om het individu en zijn of haar omgeving, hetgaat om het team en de individu als onderdeel van dat team. Naast de neutrale karakteristieken vaneen atleet zijn ook nederigheid en vooral onbaatzuchtigheid cruciaal. Persoonlijke doelen dienenconcreet te zijn en uitgesproken te worden maar het persoonlijke doel mag niet ten koste gaan vanhet team doel. Communicatie moet in het team zorgen voor de juiste team dynamiek. Van een groepmoet namelijk een team gemaakt worden en hier worden een aantal stappen voor doorlopen:‘forming, storming, norming & performing’ 2 . Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationIn het team hoort een positieve sfeer te hangen, een team spirit. Negatieve energie in een team is uitden boze. Naar de relatie tussen cohesie en prestatie in sport is al meer dan 30 jaar onderzoekgedaan. Er zijn 3 belangrijke factoren die hier een rol bij spelen: het meten van cohesie, type van detaak en het oorzaak-gevolg verband. Over het algemeen staat taakcohesie nauwer in verband metprestaties dan groepscohesie en is cohesie belangrijker bij interactieve sporten dan bij coactievesporten. Het lijkt een vicieuze cirkel: team succes verbetert cohesie en dat verbeterd weer teamsucces. Het zelfde als het testosteron principe van de theorie van Summers.Goed leiderschap is heel belangrijk, misschien zelfs cruciaal. Hier wordt echter in dit paper verderniet op in gegaan. (Summers, 2011; Weinberg & Gould, 2010)Succesverhaal: Het Nederlandse vrouwen hockeyteam is een perfect voorbeeld van een team datgoed op elkaar is ingespeeld en bewijst dat dit loont. Een voorbeeld is hier “het vertrouwen vanMaartje Paumen, strafcornerspecialist. Haar corners zijn een geweldig wapen. De beperking is echterhaar snelheid als linksback. Door Minke Booy, diepste verdedigster, meer op links te laten spelen,2 Forming: teamleden maken zich bekend aan elkaar en raken met elkaar vertrouwd. Storming: weerstand tegen de leider, het toezicht van de groep en interpersoonlijke conflicten. Norming: vijandigheid wordt vervangen door solidariteit en samenwerking. Performing: teamleden verenigen zich en bundelen energie voor team succes.(Alleman, 2004; Weinberg & Gould, 2010) 1 4
  16. 16. ontstond er een beter evenwicht. Daardoor groeide Maartjes zelfvertrouwen, kreeg ze meer plezierop die positie en ging ze steeds beter spelen. Ze kon zich weer focussen op waar ze echt goed in is .”,aldus Coach Marc Lammers. (“Marc Lammers - De kunst van het winnen,” n.d.)Ook de New York Mets (professioneel baseball team) zijn een goed voorbeeld die de mentale krachtbij sport bewijzen. De meesten waren ervan overtuigd dat het team gedoemd was om te falen. Erwaren velen obstakels in het team die overwonnen moesten worden maar hun leider Keith “Mex”Hernandez zou het team niet laten verliezen. Spelers zelf geven aan dat de prestaties voor een grootdeel een gevolg waren van het vertrouwen van Hernandez. Een van de meest belangrijke zaken diedoor de leider gepromoot werden was hier taak cohesie. Door teamleden betrokken te maken enzelfvertrouwen te stimuleren, zorgde dit voor plezier in het spelen en motiveerde dit om het succesvan iedereen in het team te bevorderen.ConclusieOm kort een antwoord te even op de vragen welke mentale aspecten bij topsporters grote impacthebben op de prestaties en het wat het verband tussen deze aspecten is, kan dus gezegd worden dateen talloos aantal aspecten verdeeld kunnen worden over de 3 categorieën: persoonlijke factoren ensociale factoren. De sociale factoren richten zich op: omgeving en sporten in teamverband.De factoren uit de verschillende theorieën geven het belang van sportpsychologie aan. De prestatievan de topsporter verbeterd wel degelijk als zij niet alleen fysiek maar ook mentaal getraind worden.Het zou dus een nuttige verbetering zijn in het trainingsproces. De aspecten waar dan naar gekekenkunnen worden ziet u hier nogmaals per categorie:  Persoonlijke aspecten: karakter, attitude, omgang met verschillende uitdagingen als emoties Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation en stress en intrinsieke motivatie  Sociale aspecten (omgeving): geslacht, diversiteit en cultuur, aandacht, feedback en verbetering en competitie en samenwerking  Sociale aspecten (teamprocessen): Karakteristieken teamsporter, groep en team dynamieken, teamspirit, leiderschap, persoonlijke doelen en communicatie binnen team ‘THERE ARE MORE PLAYERS THAT HAVE THE TALENT TO BE THE BEST IN THE WORLD THAN THERE ARE WINNERS’ (Summers, 2011) 1 5
  17. 17. DEEL 3: VAN INNOVATIE NAAR MANAGEMENTDeel 2 heeft middels de vergelijking van verschillende theorieën een inzicht gegeven in de mentaleaspecten die impact hebben op prestaties in sport. De aspecten die als innovatie meer aandachtzouden moeten krijgen bij het trainen van topsporters. In dit deel gaat de paper van onderzoek naaroefening, van de innovatie sportpsychologie naar het management hiervan. We kijken dan ook naarde volgende deelvragen om een lijn te trekken tussen verleden-heden-toekomst. 7. Hoe wordt sportpsychologie momenteel toegepast/gemanaged? 8. Verwacht men dat sportpsychologie in de toekomst veel gebruikt wordt als innovatie in sport?Deelvraag 7 gaat hier in op het thema innovatiemanagement: het toepassen van vrij nieuwetrainingsprogramma’s die gehanteerd worden bij topsporters. De laatste deelvraag in deze paperkijkt naar het toekomstperspectief van deze innovatie. Wat geven deskundigen aan? 7. Hoe wordt sportpsychologie momenteel toegepast/gemanaged?Huidige trainingsprogramma’sHet is uiteraard onhaalbaar om alle training programma’s en oefeningen tegenover elkaar te zetten,daarom worden er in de paper maar een aantal toegelicht. Allereerst kijken we naar PsychologicalSkills Training in het algemeen en hierna wat concrete voorbeelden van trainingen die wordenaangeboden en ook in de sportwereld op hoog niveau worden toegepast als innovatiemanagementPsychological Skills TrainingDe PST komt in velen sportpsychologie studie boeken voor maar wat houdt het precies in? PST Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationrefereert naar het systematisch en consistent oefenen van mentale en psychologische vaardigheden.Hier kunt u denken aan het trainen van concentratie, het reguleren van de niveaus van opwinding,het verhogen van vertrouwen en behoud van motivatie. Het is een mythe dat PST alleen geldt voorelite- of “probleem” atleten. PST is iets wat wel degelijk problemen kan oplossen maar is een tool dieniet pas in de probleem fase ingezet moet worden. Daarnaast kost training tijd en zo ook PST.Onzekerheid wordt niet met één oefening opgelost. Ook bij PST geldt het principe van “oefeningbaart kunst”. De training is gebaseerd op onderzoek en ervaring en richt zich op de verschillendeaspecten die ook vorig hoofdstuk aan bod kwamen. Experimenten als het vergelijken van atleten metsuperieure psychologische vaardigheden met atleten die minder presteren, heeft aangetoond datPST werkt. Daarnaast hebben velen coaches en atleten PST toegepast en zijn zij van mening dat detraining een onderdeel zou moeten zijn van de dagelijkse routine.Ondanks het feit dat de PST verschillende vormen kent die passen bij de behoeften van dedeelnemers, kent de training toch een bepaalde structuur van 3 fasen:  Educatie: het leren van het belang van PST  Overname: het leren van de mentale vaardigheden  Oefening: het gebruik van deze mentale vaardigheden gedurende training, ofwel voordat ze toegepast worden in de competitie. 1 6
  18. 18. Het programma moet op maat ontwikkeld worden, wat betekent dat er rekening gehouden moetworden met de persoonlijkheid, situatie en behoeften van de atleet. Bij het persoonsgebondenaspect van de training kunt u denken dat u er rekening mee moet houden of een atleet bijvoorbeeldintrovert of extravert is, neurotisch of stabiel.3 Iemand die neurotisch en extravert is, heeftbijvoorbeeld een psyching-down nodig, wat betekend dat zij bijvoorbeeld geholpen kunnen wordenmiddels rustige muziek terwijl dit voor een ander persoonlijk type niet hoeft te werken.PST duurt ongeveer 3 tot 6 maanden en kan het beste gestart worden aan het begin of einde van eenseizoen. Wanneer een atleet niet geloofd in de principes van PST kan dat een negatief gevolg hebbenop de training. Daarnaast is follow-up erg belangrijk in de training. (Campbell, 1998; Weinberg &Gould, 2010)Talenten AcademieEen voorbeeld van een programma dat tegenwoordigdoor psychologen aangeboden wordt, is dat van deTalenten Academie, een bedrijf in Noord-Brabant metde visie om ambitieuze mensen te begeleiden bij hetbereiken van hun doelen. Zij richten zich naast topsportook op onderwijs, het bedrijfsleven en de overheid. DeTalenten Academie biedt de volgende zaken aan:  Performance coaching:  Mental coaching  Train-de-Trainer  Teambegeleiding Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationOok faciliteren zij programma’s die special gericht zijnop jeugd talent. (“De Talentenacademie,” n.d.)SchuijersSport psycholoog Rico Schuijers schrijft in zijn boek ‘Over scherp zijn gesproken’ over het vasthoudenvan de aandacht, ‘scherp blijven’. In het boek behandeld hij een aantal aspecten die belangrijk zijn alsen bij deze mentale training:  Bewustwording: de sporter moet nadenken over zijn gedrag, gedachten en zijn gevoelens in sportsituaties. Dit kan onderzocht worden middels een vragenlijst  Motivatie en beïnvloeding hiervan: methoden om de motivatie te beïnvloeden zijn het maken van de juiste attributies en gebruik van doelstellingen. De doelstellingen moeten hier voldoen aan de volgende principes: uitdaging, haalbaarheid, verificatie, juist tijdsbereik en de manier waarop de doelen behaald moeten worden; het proces. Gedrevenheid, doorzettingsvermogen en plezier vallen hier ook onder intrinsieke motivatie.3 Eigenschappen van persoon die extravert is: sociaal, optimistisch en impulsief en soms agressief enonbetrouwbaar.Introvert: voorzichtig, betrouwbaar, hoge ethische normen maar pessimistisch.Neutotisch: angstig en humeurig (niet stabiel).Stabiel: stabiel maar tonen weinig reactie/emoties in situaties. 1 7
  19. 19. De sporter moet bewust zijn van zijn sterkte- en zwakte punten en voldoende motivatie hebben hiermee aan de slag te gaan. De focus in het boek van Schuijers ligt op ‘scherp blijven’. Concentratie isnamelijk een van de belangrijkste mentale aspecten. Om om te leren gaan met afleiding zijn deontspanningsoefeningen, ‘werken aan verbeelding’ en ‘gedachtecontrole’ de meest gebruiktetechnieken. (Schuijers, 1997) 8. Verwacht men dat sportpsychologie in de toekomst veel gebruikt wordt als innovatie in sport?De toekomst van sportpsychologieHet is interessant om te zien wat er nu speelt in sportpsychologie en in wat nu aangeboden wordt alsinnovatiemanagement maar interessanter is natuurlijk wat men verwacht in de toekomst. Ziendeskundigen toekomst in het toepassen van de wetenschappelijke kennis van sportpsychologie?Geloven zijn in deze innovatie?Ik kijk hier eerst naar Lammers, een perfect voorbeeld een innovator in de sportwereld. Daarna kijk iknaar de uitkomst van verschillende deskundigen die zich uitlaten over hun mening oversportpsychologie in de toekomst. Zet de trend zich door, ja of nee?Innoveren in sport, middels technologie of pscyhologie?Marc Lammers, een van de meest innovatieve coaches die zijn ideeën toepast bij het Nederlandsevrouwen hockeyteam, staat bekend om het feit dat hij altijd in is voor iets nieuws. ‘Er moet overgrenzen heen gekeken worden. Topsport gaat om groei.’ Hij kwam al eerder met de “Sint-stick” voorhockeyers, gaf een aantal spelers oortjes tijdens trainingen en wedstrijden en gebruikte ook een Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationvideobril. Een ander voorbeeld is het ijsbad. TNO ontwikkelde samen met DSM een speciaal ijsbadwat in Peking in de hitte de cooling down inkortte. Het heeft het team fitter gehouden gedurendehet toernooi. Technologie wordt door Lammers letterlijk naar het veld gebracht. Iets wat meercoaches zouden moeten doen.(“Marc Lammers - De kunst van het winnen,” n.d.)Heeft dit iets te maken met sportpsychologie? Ja, het gebruik van oortjes of andere technologischemogelijkheden, kunnen ook communicatie verbeteren in het team en zo zijn er misschien ookmogelijkheden die de concentratie van de sporters zullen verbeteren. Wanneer technologie enneurowetenschap samenkomen, kan dit van grote invloed zijn op het vak sportpsychologie enhiermee de prestaties van toptalenten. Denk bijvoorbeeld aan de neurowetenschappelijke kennisover doelgericht denken. Met Lammers als voorbeeld wil ik aangeven dat technologie in sportcontinue wordt toegepast om prestaties van topsporters te verbeteren. Lammers integreert eeninnovatieroutine is zijn werk en toont hiermee aan dat er veel mogelijkheden zijn. Een coach gaatechter niet zonder plan te werk. Soms kan technologie het fysieke prestatie vermogen verbeterenmaar ook voor sportpsychologie in combinatie met technologie zijn er mogelijkheden. Wanneertechnologie een bijdrage levert aan het inzicht dat bijvoorbeeld de coach heeft in zijn spelers of helptbij de concentratie van een topsporter, gaat het om sportpsychologie als innovatie toegepast incombinatie met technologie. Neurowetenschappelijk onderzoek als de ontwikkeling inneurofeedback kan hier een belangrijke rol spelen in de toekomst. En zoals Lammers ook al aangeeft.‘Technologie wordt naar het veld gebracht’ en met sportpsychologie andere wetenschappelijke 1 8
  20. 20. uitkomsten ook. Er liggen dus erg veel kansen in sportpsychologie als innovatie in sport. (Corbetta,Shulman, & others, 2002)Sportpsychologie in de toekomstKim. D. Dorsch vergelijkt vier verschillende standpunten over sportpsychologie in de toekomst. Tweesport professoren in de psychologie en twee afgestudeerde studenten. Kijkende naar dezeperspectieven weet Dorsch te concluderen dat de levensvatbaarheid van sportpsychologie in depraktijk, in de ogen van alle vier is toegenomen, vooral bij topsport. De omvang van sportpsychologiepraktijken stijgt enorm en de oorzaak en invloed hiervan kan o.a. worden gevonden binnen dedomeinen van geneeskunde, het bedrijfsleven en sport. Alle vier maar ook auteurs van boekenomtrent sportpsychologie geven reden voor optimisme. Ferraro, zelf sport psycholoog denkt hieranders over. Hij neemt de huidige consultants niet meer serieus, te kort worden atleten getraind opde mentale aspecten. De psychologie achter sport moet weer serieuzer worden genomen volgensFerraro. Dát is wat in de toekomst de atleet zal helpen en de waarborging van de reputatie vansportpsychologie.Weinberg & Gould schrijven over een drietal ontwikkelingen die zich voor zullen doen. Deels komendeze overeen met dat wat eerder besproken is:  Meer mensen zullen geïnteresseerd zijn in training van de psychologische vaardigheden en dit ook toepassen  Er zal een grotere nadruk komen te liggen op begeleiding en klinische training bij sport psychologen  Problemen betreft ethiek en bekwaamheid zullen meer aandacht krijgen in de toekomst(Ferraro, 2004; Schinke, Hancock, Dubuc, & Dorsch, 2006; Weinberg & Gould, 2010)Conclusie Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business CreationConcluderend kan er gezegd worden dat er al vele training programma’s zijn die worden toegepastbij toptalent in sport maar nog lang niet overal. De theorie ligt voor het oprapen en demogelijkheden zijn grenzeloos maar toch wordt er nu pas iets mee gedaan maar nog lang nietgenoeg. Er liggen heel veel kansen in toegepaste sportpsychologie, rekening houdende met debestaande aspecten. Er zijn alleen nog maar weinig concrete modellen te vinden en vaak wordt bijbepaalde gehanteerde oefeningen ook gekeken naar andere markten/theorieën. Zo lijkenontspanningsoefeningen die worden toegepast in sport vaak op die bij het boeddhisme. Dit geeft aandat er ook veel inspiratie uit theorieën als deze gehaald kan worden. Om nu de vraag in dit hoofdstukte beantwoorden wat de trainingsprogramma’s op het moment zijn, kunt u denken aan de PST, eenvaak gehanteerde theorie in studies, of de voorbeelden dichter bij huis zoals die van Schuijers en deTalentenacademie.Over de invulling van de toekomst van sportpsychologie als innovatie is nog redelijk weinig bekend.Er wordt met name gesproken over de theorie en het vak maar niet zo zeer hoe men verwacht datdit er in de toekomst uit gaat zien. Of de trainingsprogramma’s zullen veranderen en hoe is dus eenvraag die onbeantwoord blijft. Wel kan de laatste deelvraag over het toekomstperspectief vansportpsychologie beantwoord worden middels verschillende perspectieven van deskundigen. Over 1 9
  21. 21. het algemeen zijn zij allen positief over het gebruik/ de toepassing van deze innovatie. Zij verwachteneen immense groei. Kijkend naar de visie van Lammers die zich vooral richt op technologie, zie ik zelfook veel mogelijkheden. Sportpsychologie zou zich goed kunnen door ontwikkelen door eencombinatie van sportpsychologie, technologie en neurowetenschap te gebruiken bij het ontwerpenvan nieuwe trainingsprogramma’s die prestatiegericht te werk gaan bij sporttalent. Eeninnovatieroutine in alle sporten op hoog niveau zou noodzakelijk zijn voor deze doorontwikkeling. Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation 2 0
  22. 22. CONCLUSIEOm een conclusie te kunnen trekken, herhaal ik hieronder de hoofdvraag in deze paper:Hoe wordt sportpsychologie als innovatie gemanaged in de topsportwereld en heeft dittoekomstperspectief?Deze vraag kan aan de hand van het onderzoek dat ik in de paper heb gedaan, duidelijk beantwoordworden. Om te beginnen kan sportpsychologie ervaren worden als innovatie. Het is niet zozeer eennieuw begrip maar de hoeveelheid theoretische kennis blijft groeien en de toepassing hiervan intopsport kan worden gezien als een innovatie van processen, namelijk trainingsprogramma’s. Eerstwaren deze alleen fysiek en momenteel wordt het belang van mentale training ook erkent.Als het gaat over sportpsychologie als innovatie in topsport dan hebben we het over verschillendementale factoren die vanuit verschillende theorieën benoemd zijn als dusdanig noodzakelijk in sportdat zij het vermogen tot presteren kunnen verhogen. Deze aspecten kunnen onderverdeeld wordenin de volgende categorieën:  Persoonlijke aspecten: karakter, attitude, omgang met verschillende uitdagingen als emoties en stress en intrinsieke motivatie  Sociale aspecten (omgeving): geslacht, diversiteit en cultuur, aandacht, feedback en verbetering en competitie en samenwerking  Sociale aspecten (teamprocessen): Karakteristieken teamsporter, groep en team dynamieken, teamspirit, leiderschap, persoonlijke doelen en communicatie binnen teamDeze aspecten kunnen de prestaties van topsporters dusdanig verbeteren dat psychologischetraining in sport de moeite waard is, sterker nog het kan een talent onderscheiden van de anderetalenten en doen winnen. De toepassing van mentale training is sport is innovatief en wordt i n de Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationene sport al meer gebruikt als in de andere. Er zijn al vele trainingsprogramma’s die wordentoegepast ondanks het feit dat toegepaste sportpsychologie nog een redelijk jong begrip is.Er liggen heel veel kansen in toegepaste sportpsychologie, rekening houdende met de bestaandeaspecten. Er zijn alleen nog maar weinig concrete modellen te vinden en vaak wordt bij bepaaldegehanteerde oefeningen ook gekeken naar andere markten/theorieën. Zo lijkenontspanningsoefeningen die worden toegepast in sport vaak op die bij het boeddhisme. Dit geeft aandat er ook veel inspiratie uit theorieën als deze gehaald kan worden. Om nu de vraag in dit hoofdstukte beantwoorden wat de trainingsprogramma’s op het moment zijn, kunt u denken aan de PST, eenvaak gehanteerde theorie in studies, of de voorbeelden dichter bij huis zoals die van Schuijers en deTalentenacademie.Over de invulling van de toekomst van sportpsychologie als innovatie is nog redelijk weinig bekend.Er wordt met name gesproken over de theorie en het vak maar niet zo zeer hoe men verwacht datdit er in de toekomst uit gaat zien. Of de trainingsprogramma’s zullen veranderen en hoe is dus eenvraag die onbeantwoord blijft. Wel kan de laatste deelvraag over het toekomstperspectief vansportpsychologie beantwoord worden middels verschillende perspectieven van deskundigen. Overhet algemeen zijn zij allen positief over het gebruik/ de toepassing van deze innovatie. Zij verwachten 2 1
  23. 23. een immense groei. Kijkend naar de visie van Lammers die zich vooral richt op technologie, zie ik zelfook veel mogelijkheden. Sportpsychologie zou zich goed kunnen door ontwikkelen door eencombinatie van sportpsychologie, technologie en neurowetenschap te gebruiken bij het ontwerpenvan nieuwe trainingsprogramma’s die prestatiegericht te werk gaan bij sporttalent. Eeninnovatieroutine in alle sporten op hoog niveau zou noodzakelijk zijn voor deze doorontwikkeling. Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creation 2 2
  24. 24. REFERENTIESAlleman, G. B. (2004). Forming, Storming, Norming, Performing and Adjourning. Colorado. Retrievedfrom http://www.niwotridge.com/PDFs/FormStormNormPerform.pdfArden, P. (2007). Kunnen is zilver, willen is goud. Utrecht: Het Spectrum. Retrieved fromhttp://www.managementboek.nl/boek/9789027457356/kunnen-is-zilver-willen-is-goud-paul-ardenCampbell, S. (1998). The psychology of winning. Focus, 45(3), 94. doi:ArticleCampos, J. (n.d.). The definition of innovation. Retrieved fromhttp://innovationzen.com/blog/2006/11/17/the-definition-of-innovation/Corbetta, M., Shulman, G. L., & others. (2002). Control of goal-directed and stimulus-driven attentionin the brain. Nature reviews neuroscience, 3(3), 215–229.De Talentenacademie. (n.d.). Retrieved March 30, 2012, from http://www.talentenacademie.nl/Encyclo.nl. (n.d.).Encyclo.nl. Retrieved from http://www.encyclo.nl/begrip/INTENSITEITFerraro, T. (2004). Is sport psychology failing the athlete. Athletic Insight: The Online Journal of SportPsychology, 6(2).Gill. (1979). Definition Sport and exercise psychology. Foundations of Sport and Exercise psychology.Gill, D., & Lavon, W. (2008). Psychological Dynamics of Sport and Exercise. Human Kinetics.Jarvis, M. (2006). Sport psychology: a student’s handbook (Vol. 10). Psychology Press.Knell, M. (2010). Innovation, organisation, sustainability and crises. Aalborg. Retrieved fromhttp://www.schumpeter2010.dk/index.php/schumpeter/schumpeter2010/paper/viewFile/407/170Koppen, N. (2010). Goud. Sport documentaire, Selfmade films & NPS. Retrieved fromhttp://www.hollanddoc.nl/kijk-luister/documentaire/h/Holland-Doc-op-Ned-3-Goud.htmlMarc Lammers - De kunst van het winnen. (n.d.). Retrieved March 25, 2012, fromhttp://www.marclammers.nl/alle-interviews/248-de-kunst-van-het-winnen.htmlMurphy, S. M. (1995). Sport psychology interventions. Human Kinetics Publishers.Pearlman, J. (2009). WINNERS + LOSERS. Psychology Today, 42(2), 92–97. doi:ArticleSchinke, R. J., Hancock, D., Dubuc, N. G., & Dorsch, K. D. (2006). Looking to the future of sportpsychology: An introduction. Athletic Insight, 8(3).Schuijers, R. (1997). Over scherp zijn gesproken. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Schumpeter, J. (1934). Definition Innovation. Retrieved from Sportpsychologie, Linde van Erp, Advanced Business Creationhttp://innovationzen.com/blog/2006/11/17/the-definition-of-innovation/Summers, N. (2011). Why Winners Win at... Newsweek, 158(3), 44–49. doi:ArticleTartakovsky, M. (2011). Sport Psychology and Its History. Retrieved fromhttp://psychcentral.com/blog/archives/2011/07/15/sport-psychology-and-its-history/Taylor, J., & Wilson, G. S. (2005). Applying sport psychology: four perspectives. Human KineticsPublishers.The american heritage dictionary. (n.d.). The definition of innovation. Retrieved fromhttp://innovationzen.com/blog/2006/11/17/the-definition-of-innovation/Warren, E. (1968). Sports Illustrated. Quotegarden. Retrieved March 26, 2012, fromhttp://www.quotegarden.com/sports.htmlWeinberg, R. S., & Gould, D. (2010). Foundations of sport and exercise psychology. Human kineticspublishers. 2 3

×