Vka   Innoveren In Tijdens Van Crisis Voor Tijdschrift Pm
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Vka Innoveren In Tijdens Van Crisis Voor Tijdschrift Pm

on

  • 715 views

Innovatie in tijden van crisis. Welke wegen zoeken organisaties om in tijden van zware bezuinigingen toch de kwaliteit van het werk en de dienstverlening te verbeteren. Daarover interviewden Marc ...

Innovatie in tijden van crisis. Welke wegen zoeken organisaties om in tijden van zware bezuinigingen toch de kwaliteit van het werk en de dienstverlening te verbeteren. Daarover interviewden Marc Gill\'ard en Léon Sonnenschein drie toppers in het openbaar bestuur.

Statistics

Views

Total Views
715
Views on SlideShare
710
Embed Views
5

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
0

2 Embeds 5

http://www.lmodules.com 4
https://www.linkedin.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Vka   Innoveren In Tijdens Van Crisis Voor Tijdschrift Pm Vka Innoveren In Tijdens Van Crisis Voor Tijdschrift Pm Document Transcript

  • inspiratie Kan de overheid goedKoper, Kleiner èn beter? innoveren in tijden van crisis De kaasschaaf en het mes zijn achterhaalde bezuinigings­ van worden is klein. Het mes zetten in voorzieningen op instrumenten, betogen Marc Gill’ard en Léon Sonnenschein van basis van heldere keuzes is ook een optie. Bijvoorbeeld het strategisch adviesbureau Verdonck, Klooster & Associates. minder geld voor maatschappelijk werk en welzijn, het mes in de sport en culturele subsidies en strenger omgaan In het kielzog van de taakstelling van 18 miljard euro dient met de bijzondere bijstand. Maar het risico dat aan deze zich een kans op grondige innovatie van de overheidssector strategie kleeft is dat de maatschappelijke kosten op lange aan. Innovaties van diensten, processen en (op de langere termijn hoger kunnen zijn dan de korte termijn besparin­ termijn) systeeminnovaties kunnen gecombineerd met betere gen. De kans is klein dat er effecten optreden die burgers samenwerking de overheid kleiner èn effectiever maken. en bedrijven als ‘beter’ ervaren. Beide opties – de kaas­ schaaf en het mes – liggen voor de hand, maar zijn in onze optiek volstrekt onvoldoende om de tegenstrijdige eisen D die de samenleving stelt te verenigen. Dé uitdaging voor teKst Marc Gill’ard en e overheid staat voor een ongekende overheidsorganisaties is om te zoeken naar alternatieven léon SonnenSchein bezuinigingsoperatie. Als de voorteke­ die meer en beter kunnen realiseren, maar dan wel voor nen niet bedriegen gaat het nieuwe ka­ minder geld. binet 18 miljard euro bezuinigen, bijna 10 procent van de begroting van het Rijk. Fundamentele vragen Voor organisaties binnen de overheid kan dit betekenen Bij de zoektocht naar die alternatieven komen de bekende dat ze na doorvertaling tussen de 15 en 20 procent van hun maar fundamentele vragen om de hoek. Doen we de goede beïnvloedbare begroting moeten bezuinigen. Ingrijpende dingen? Doen we de dingen goed? Wat doen we zelf, wat wijzigingen in sociale en andere voorzieningen zullen doen we samen en wat besteden we uit? Welke rol willen noodzakelijk zijn. En de overheid zelf zal goedkoper moeten we spelen in dit vraagstuk en welke andere partijen kunnen worden. Maar in een tijd dat de onvrede van de burger de daar een rol in spelen? Hoe kunnen we belangrijke publieke politieke verhoudingen danig op zijn kop zet, is alleen maar waarden borgen als er substantieel en structureel minder korten op voorzieningen en snijden in de bedrijfsvoering geld is? Zijn er nieuwe concepten van dienstverlening geen optie. De burger wil niet eenzijdig de rekening van de mogelijk zodat de service omhoog gaat en de inspanningen crisis betalen, in de vorm van minder voorzieningen. Die daarvoor omlaag? burger wil een goedkopere, een kleinere, maar vooral ook In onze ogen biedt de crisis kansen voor innovatie. De een betere overheid. In die mix van op het oog elkaar uit­ druk om kosten te besparen met behoud of zelfs verbetering sluitende eisen zoeken overheden een uitweg in innovatie. van kwaliteit maakt politici en medewerkers ontvankelijk Innovatieve ideeën waarmee het mogelijk is om ‘meer en voor nieuwe ideeën. Naast besparen met de kaasschaaf of beter voor minder’ te realiseren. met het mes, zien wij drie strategieën voor overheden om op Bezuinigen gebeurde tot nog toe met de kaasschaaf of een innovatieve manier beter te worden tegen minder geld: met het mes. De kaasschaaf heeft zijn positieve kanten. 1. De overheid kan kosten besparen en kwaliteit Als een organisatie wel wat veel vet op de botten heeft, is verbeteren door samen te werken. er niets mis met een algemene taakstelling van een paar 2. De overheid kan kosten besparen door te innoveren procent. Daarmee wordt de organisatie zeker goedkoper, in wijze van dienstverlening en procesinnovatie. waarschijnlijk zelfs zonder in te moeten boeten aan kwa­ 3. De overheid kan voorzieningen beter maken liteit. Maar 10 à 20 procent is geen kaasschaaf meer. Dat tegen minder kosten door innovatieve systeem­ grijpt diep in. De kans dat burgers en bedrijven daar beter wijzigingen. 44
  • inspiratie Hoog Bezuinig innovatief als goed alternatief besparen met de kaasschaaf of het mes Potentie om kwaliteit te verbeteren innoveer het systeem innoveer dienst- verlening en proces innoveer door samenwerken Besparen Potentie om kosten te besparen laag Hoog Samenwerken biedt interessante mogelijkheden voor aanvrager verklaart volgens het bouwbesluit te bouwen. besparingen en kwaliteitsverbetering als daardoor schaal­ Hier worden verantwoordelijkheden anders belegd. Sturen voordelen worden gecreëerd en de professionaliteit van vanuit wantrouwen wordt vervangen door sturen vanuit de uitvoering van die taken vergroot wordt. Kleine orga­ vertrouwen, met harde sancties voor misbruikers. Ze zijn nisaties kunnen hun kwetsbaarheid verminderen. Denk aantrekkelijk omdat er vanuit het perspectief van bur­ daarbij aan het bundelen van ict­voorzieningen van gers en bedrijven elementen in zitten van zelfsturing en verschillende organisaties in shared services en gemeen­ autonomie hetgeen het gevoel van betere dienstverlening schappelijke Wmo­uitvoeringsorganisaties. Een ander vergroot. voorbeeld is het gebruik maken van webservices voor De meest complexe innovaties zijn systeemwijzigingen, lokale risicosignalering voor probleemjongeren, waardoor fundamenteel andere manieren van sturen, van financieren coördinatie op samenwerking mogelijk wordt. Samenwer­ en van voorzieningen leveren. Denk daarbij aan de king levert meer op als het dubbel werk voorkomt, zoals introductie van de persoonsgebonden budgetten in de bij de gezamenlijke belastingkantoren van gemeenten en zorg, of de verschuiving in de filosofie bij de overgang van waterschappen. Zij verzamelen beide dezelfde vastgoed­ de oude bijstandswet naar de nieuwe Wet werk en bijstand, informatie voor het bepalen van hun heffingen voor een bepaald belastinggebied. Naast schaalvoordelen hoeven zij door de samenwerking die informatie nog maar één keer te verzamelen en zijn kostenbesparingen tot 50 procent per Steven luitjenS directeur logius object mogelijk. ‘Bezuinigen zonder kwaliteitsverlies’ Innoveren van dienstverlening en procesinnovatie kan vaak door slimmer gebruik van ict. Voorbeelden daarvan logius beheert overheidsbrede ict-oplossingen en gemeenschappe- zijn digitale aanvragen van producten en diensten, zoals lijke standaarden, die de communicatie tussen overheden, burgers en het uittreksel bevolkingsregister bij gemeenten en het bedrijven vereenvoudigen. Directeur Steven luitjens ziet de crisis als digitaal indienen van aanvragen voor vergunningverlening. kans voor innovatie. ‘Ik hoop dat het nieuwe kabinet een lange termijnvisie Logius ontwikkelt nu een dienst voor elektronisch betalen ontwikkelt en geen bezuinigingsmachine wordt. De crisis introduceert en factureren, met de potentie voor de afnemende over­ een harde noodzaak om te veranderen. overheidsorganisaties zullen heidsorganisaties een aanzienlijke efficiëntieverbetering te het met minder geld moeten doen. Samenwerking kan hier aanzienlijk realiseren. Veel organisaties hebben in de afgelopen ‘vette’ aan bijdragen en werkt daarnaast kwaliteitsverhogend’. luitjens hoopt jaren fors geïnvesteerd in hun digitale systemen, zonder de dat de overheid kiest voor innovatief bezuinigen. De rol van smart buyer mogelijkheden daarvan volledig te benutten. Dat biedt hun die logius voor overheidsorganisaties vervult, heeft de afgelopen jaren nu de kans om met relatief kleine investeringen de dubbel­ geleid tot voordeliger gezamenlijke inkoop. slag van beter tegen minder kosten te maken. als volgende stap ziet luitjens het realiseren van proces- en diensten- innovaties binnen de overheid. ‘Met gezamenlijke voorzieningen kunnen vertrouwen we dat soort innovaties tegen relatief lage kosten ontwikkelen, terwijl de Andere typen zijn innovaties waarbij vanuit een ander para­ gebruikers flink kosten kunnen besparen. een voorbeeld is elektronisch digma naar de dienst wordt gekeken. Bijvoorbeeld de aan­ betalen en factureren. Door deze processen te innoveren is aanzien- pak van Zoetermeer om kwijtschelding van WOZ­belasting lijke efficiëntieverbetering mogelijk.’ Daarbij gelooft hij in ‘coalitions automatisch te verlenen, waarbij de burger meldplicht of the willing’. ‘In veel situaties is verleiden vele malen effectiever dan heeft als de situatie verandert. En de aanpak van Heeren­ verplichten.’ veen om bouwvergunningen niet meer te toetsen als de 45
  • inspiratie op een maatschappelijke vraag. Niet de instelling met haar jelke dijkStra gemeentesecretaris Zoetermeer activiteitenaanbod geldt als uitgangspunt, maar de maat­ schappelijke opgave die alleen door de welzijninstellingen ‘Onorthodoxe ideeën krijgen nu een kans’ gezamenlijk kan worden aangepakt. Het is een aanpak die samenwerking beloont, waardoor de kans op kwaliteitsver­ gemeentesecretaris Jelke Dijkstra van Zoetermeer laat er geen misver- betering bij gelijkblijvende of minder kosten toeneemt. stand over bestaan. De bezuinigingsopgave van 18 miljard zal zeker pijn De eisen van de samenleving voor een goedkopere èn gaan doen. Tegelijkertijd is hij optimistisch over innovatie. ‘allerlei idee- betere overheid zijn niet met elkaar in tegenspraak. De en waar allang over werd gepraat komen nu in een stroomversnelling. radicale taakstellingen die overheidsorganisaties te wach­ Samenwerking in Haaglanden bijvoorbeeld krijgt nu opeens schwung.’ ten staan zullen zeker pijn doen. De taakstelling biedt ook een kans voor verbetering door bestaande denkbeelden Zoetermeer zet stevig in op digitalisering. De mogelijkheden van het en werkwijzen ter discussie te stellen, om veelbelovende mid-office worden nu in versneld tempo benut met digitale informatie- innovaties van anderen over te nemen en om zelf nieuwe voorziening en elektronische producten, zoals een online uitreksel uit innovaties vorm te geven. Wij adviseren overheidsorga­ de gemeentelijke basisadministratie. De crisis leidt tot fundamentele nisaties om niet direct naar de kaasschaaf of het mes te herbezinningen. Dijkstra: ‘Wat kan de burger zelf doen? Wat kunnen grijpen, maar zorgvuldig de opties voor drie andere stra­ corporaties? Bezuinigingen, maatschappelijk verantwoord ondernemen, tegieën te verkennen: samenwerken, diensten­ en proces­ burgerparticipatie en een overheid die zegt “we doen niet alles meer”, innovaties en systeeminnovaties. Helaas zullen systeem­ die bewegingen grijpen nu op elkaar in.’ innovaties voor de korte termijn taakstelling vaak geen soelaas bieden. Wij adviseren overheidsorganisatie om ‘ander voorbeeld: mensen hoeven de kwijtschelding WoZ niet meer voor de korte termijn vooral te kijken naar samenwerking steeds opnieuw aan te vragen, alleen te melden als hun situatie veran- en diensten­ en procesinnovaties. Door gestructureerd te derd is. Dat levert zowel betere dienstverlening als kostenbesparingen zoeken naar opties om innovatief te bezuinigen komt goed­ op. De politiek wil liefst bezuinigingen waar de burger niks van merkt, of beter van wordt. Daardoor krijgen onorthodoxe ideeën nu een kans.’ koper én beter binnen handbereik. ˚ marc gill’ard IS ParTner BIJ VerDonck, klooSTer & aSSocIaTeS. HIJ aDVISeerT oVerHeIDSorganISaTIeS en BeDrIJVen BIJ STraTegIeonTWIkkelIng en InnoVaTIe waarbij de nadruk verschoof van inkomensverstrekking Van ProDucTen en DIenSTen. naar begeleiding naar werk. Bij systeeminnovaties ligt de besluitvorming vaak op landelijk niveau en daardoor bui­ léon sonnenschein WerkTe alS PrograMMaMana- ten de invloedsfeer van de eigen organisatie. Dat maakt ze ger BIJ De geMeenTe roTTerDaM en BIJ InaxIS, De coM- minder aantrekkelijk voor het realiseren van bezuinigingen MISSIe InnoVaTIe oPenBaar BeSTuur Van HeT MInISTe- op korte termijn. Toch zien we ook hier ‘lokale’ innovaties. rIe Van BZk. SInDS 1 JulI 2010 IS HIJ alS ManageMenT Een gemeente kan bijvoorbeeld afstappen van individuele conSulTanT VerBonDen aan VerDonck, klooSTer & subsidies aan welzijnsinstellingen en in plaats daarvan vra­ aSSocIaTeS. gen om een integraal aanbod van instellingen gezamenlijk erik GerritSen bestuursvoorZitter bureau jeugdZorg amsterdam ‘Vergeet de kaasschaaf, innoveer het systeem’ ‘Schaf de indicatiestelling in de Jeugdzorg af en financier niet Probeer dan maar eens samenwerking te organiseren. meer op product, maar op samenwerking’. Twee innovatieadviezen van erik gerritsen, bestuursvoorzitter van Bureau Jeugdzorg ‘Het zou goed zijn als er de komende jaren geïnvesteerd wordt in agglomeratie amsterdam, voor de volgende bewindspersoon op de jeugdzorg op basis van een maatschappelijke business case. VWS. ‘Indicatie is verworden tot een bureaucratische oefening. Het op langere termijn is er dan ontzettend veel geld te besparen. gaat om checks and balances. Die moeten wij leveren. Jeugdzorg is nu dreigt de kaasschaaf waardoor een systeem dat disfunctio- wat dat betreft een verlengstuk van de overheid. Wij hebben toch neert nog verder in de ellende komt. gestarte innovaties, zoals al mensen rond lopen bij de gezinnen waar het om gaat. laat hen een gezinsmanager die acties van de verschillende betrokken dan ook toetsen of het aanbod werkt en bijsturen. organisaties bij probleemgezinnen coördineert, zullen als gevolg ‘Hier zijn geen makkelijke oplossingen. Haal je een kind weg uit van de kaasschaaf mogelijk sneuvelen en dat is doodzonde. Het voorzorg, dan ben je de gevoelloze bureaucraat, plaats je een enige kapitaal dat ik dan nog heb is de betrokkenheid van mijn kind terug en er gebeurt toch iets, dan heb je de poppen ook mensen, om de zaak een beetje op de been te houden.’ aan het dansen. Maar het blijft altijd een educated guess. en je kunt bijna niets in je eentje. Je bent enorm afhankelijk van andere Meer innovatieadviezen van erik Gerritsen leest u op instanties die ieder op hun eigen dingetjes worden afgerekend. www.desliMMeoverheid.nl 46