Your SlideShare is downloading. ×
0
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Museum Overbodig Beleid Catalogus
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Museum Overbodig Beleid Catalogus

1,725

Published on

In 2006 lanceerde de Commissie Innovatie Openbaar Bestuur, beter bekend onder de naam InAxis, het Museum voor Overbodig Beleid tijdens het innovatiefestival 'Pinguïns kunnen vliegen'. Kijk en geniet …

In 2006 lanceerde de Commissie Innovatie Openbaar Bestuur, beter bekend onder de naam InAxis, het Museum voor Overbodig Beleid tijdens het innovatiefestival 'Pinguïns kunnen vliegen'. Kijk en geniet van de kunstwerken in deze catalogus. bezoek ook www.museumvooroverbodigbeleid.nl.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,725
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. M useum voor overbodig beleid 20 beleidsstukken Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 1 27-03-2006 11:05:53
  • 2. Museum voor overbodig beleid Jasper Krabbé, collected drawings 07 2003 bicpen, collage op doek 200 x 230 cm Privé Collectie, Huizen Catalogus_mvob_20.indd 2-3 27-03-2006 11:06:01
  • 3. INHOUD PAGINA Voorwoord 7 BELEIDSSTUKKEN 1 Wil het werk vlotten? 10 2 Grenzen stellen aan grenzen 12 3 Verstrikt in het verkeerde web 14 4 Rijden of rusten? 16 5 Stoelen van de scouts 18 6 Smaak als twistpunt 20 7 Waarin een klein scharniertje groot kan zijn 22 8 Deelbestuur of speelbestuur? 24 9 Met het CWI op vakantie 26 10 De overlevingsstrategie van de hoofdluis 28 11 Gladde tegels, stroeve tegels 30 12 Stoken in de frisse lucht 32 13 Verboden, maar niet illegaal 34 14 De postcode 36 15 Van oude visies en de dingen die voorbij gaan 38 16 Op de vingers kijken 40 17 Gelijk, gelijker, gelijkst, gelijkheid 4 42 18 Effe vangen, effe dokken! 44 19 Eén ei is geen ei... 46 20 De man als watermerk 48 Curriculum Vitae kunstenaars en studenten 50 - 61 Dankwoord 63 Colofon 64 Catalogus_mvob_20.indd 4-5 27-03-2006 11:06:05
  • 4. Voorwoord Een museum voor overbodige zaken, kan dat eigenlijk of tegenstrijdige situaties op waar burgers, bedrijven of wel? Het lijkt een contradictio in terminis. medeambtenaren last van hebben. Al deze wetten en regels noemen we overbodig beleid. In onze gecompliceerde samenleving is een stelsel van Het museum is voor haar collectie afhankelijk van gulle wet- en regelgeving noodzakelijk om het intermen- gevers die stukken aandragen. Niet alle donaties kun- selijk verkeer in goede banen te leiden. Deze wetten nen de toets der kritiek doorstaan. Veel aangedragen en regels zijn niet van vandaag of gisteren. De meeste ‘overbodig beleid’ blijkt niet bestaand beleid. Het zijn bestaan al en zijn in de loop der tijden gemoderniseerd. de verhalen van de verhalen van de verhalen. Op deze Andere zijn toegevoegd omdat de bestaande wet- en wijze heeft het museum ook een aanzienlijke collectie regelgeving nieuwe ontwikkelingen niet voldoende kitsch opgebouwd. dekte. Tot slot kent het museum een groeiende collectie ‘afgeschaft beleid’. Veel wetten en regels voldoen naar tevredenheid, maar bij al die wijzigingen en toevoegingen zijn er hier Het Museum voor overbodig beleid verzamelt de en daar passages ingeslopen die tegenstrijdig zijn met pronkstukken van overbodig beleid en stelt deze ten andere. Of, zijn er wel toevoegingen of wijzigingen aan- toon. De museumdirectie wil zo beleidsmakers en gebracht omdat de vernieuwde omstandigheden daarom uitvoerders attent maken op deze overbodigheid in de vroegen, maar is vergeten tekstdelen te verwijderen die dagelijkse wet- en regelgeving. alleen betrekking hadden op omstandigheden die al ver De nu tentoongestelde collectie is een selectie. Het achter ons liggen. museum heeft nog zo’n tachtig stukken in depot en geregeld schenken gulle gevers nieuwe stukken. Maar: wet is wet en zo zijn de regels... De directie ziet een uniek spanningsveld ontstaan door Daarnaast is er soms de onverbiddelijke logica van be- de confrontatie van overbodig beleid met authentieke leidsmakers en wetgevers. Vanuit hun perspectief maken kunst. ze volstrekt eerbare wetten en regels. De praktische uitwerking levert even zo goed kolderieke, onbedoelde Kijk en oordeel zelf. De directie van het Museum voor overbodig beleid Annemarie Jorritsma (burgemeester Almere) Erik Gerritsen (gemeentesecretaris Amsterdam) Alexander Ribbink (CEO TomTom) Wim van de Giessen (gemeentesecretaris Rheden) Marc Albers (burgemeester Madurodam) Nima Obohat (consultant Boston Consultant Group) Ronald Gerritsen (Secretaris-generaal bij het ministerie van Financiën) is aangesteld als suppoost Kees van Twist (directeur Groninger Museum) is aan het Museum verbonden als adviseur 6 7 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 6-7 27-03-2006 11:06:06
  • 5. Museum voor overbodig beleid 8 9 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 8-9 27-03-2006 11:06:07
  • 6. Vaste collectie 01 Wil het werk vlotten? Het Arbeidstijdenbesluit Vervoer is de regelgeving op Het Museum voor Overbodig beleid heeft in scheep- het gebied van arbeids-, rij- en rusttijden. Het komt vaartkringen proberen te achterhalen wat kan worden voort uit de Europese richtlijn voor Organisatie van de bedoeld met die vlotten. Want dat een vlot niet altijd Arbeidstijd (2003/88/EG) en geldt voor verschillende een door drenkelingen bij elkaar geknoopte verzameling vervoerssectoren. boomstammen is, is ons wel duidelijk. Maar veel meer dan een groot uitgevallen roeiboot is het ook niet. En we Het Arbeidstijdenbesluit Vervoer bevat een hoofdstuk zien daar niet zo gauw een bemanning met vaste arbeids- over de binnenvaart. Dat maakt onderscheid tussen tijden op dienst doen. De scheepvaartkringen konden soorten vaartuigen en tussen medewerkers op schepen. ons niet verder helpen. Tenzij reddingssloepen worden Dit hoofdstuk kent zijn oorsprong in de Wet vaartijden bedoeld, maar die zijn al apart in de uitzonderingsregel en bemanningssterkte binnenvaart, die op zijn beurt via opgenomen. Dat daarop geen vastgelegde arbeidstijden een lange geschiedenis uiteindelijk zijn bron heeft in de gelden is menig drenkeling goed uitgekomen. Akte van Mannheim die in 1868 tot stand kwam. Bij de laatste wijzigingen zijn enkele verouderde regels niet ge- De schenkers van dit museumstuk vinden het voor schip- wijzigd. pers verwarrend dat voor personeel op hetzelfde schip verschillende regels gelden. Op het eerste oog lijkt het Zo gelden de normen van de Arbeidstijdenbesluit Ver- wel handig dat de kok nog even doorwerkt als de an- voer uitsluitend voor bemanningsleden en niet voor an- dere bemanningsleden de kombuis opzoeken, maar in de dere medewerkers aan boord, zoals horecapersoneel. praktijk gaat het natuurlijk over passagiersboten met ho- Bovendien is er een uitzondering voor werknemers op recavoorzieningen; de reisjes langs de Rijn. En dan is het schepen die bestemd zijn voor het redden van drenkelin- overzichtelijker als voor alle bemanningsleden dezelfde gen en voor werknemers op vlotten. regels gelden. De museumdirectie beschouwt de uitzon- deringsregels als overbodig beleid. Liset van Dommelen, Vlottend werk 2006 Fotografie 10 x 15 cm 10 11 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 10-11 27-03-2006 11:06:18
  • 7. Vaste collectie 02 Grenzen stellen aan grenzen In een ver verleden markeerden grenspalen de precieze Tot in de vorige eeuw hadden de grenspalen een beteke- scheidslijn tussen Nederland en Duitsland. Maar door de nis. De Europese samenwerking en het verdwijnen van moderne techniek zijn grenspalen niet meer nodig. Bo- de binnengrenzen in 1992 beroofden de palen van hun vendien worden grenzen steeds meer opengesteld. De nut. Controle en onderhoud is niet meer nodig. Temeer wettelijke plicht grenspalen te onderhouden is daardoor omdat, mocht dat nodig zijn, met moderne technieken overbodig geworden. de grens zeer nauwkeurig kan worden bepaald. Het opheffen van de bouwvrije zone levert grond op In 1824 en 1852 kwam het Koninkrijk der Nederlanden die geschikt te maken is voor bouw of agrarische doel- met het Koninkrijk Hannover en het Koninkrijk Pruisen einden, zonder dat overheden, ondernemers of particu- overeen, dat tussen hun grenzen markeringen moesten lieren daarvoor omslachtige en tijdrovende procedures worden aangebracht. Beide verdragen werden in 1980 hoeven te volgen. met de Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Neder- Wandelaars zijn minder blij als de palen zouden verdwij- landen en de Bondsrepubliek Duitsland van een modern nen. Ze zouden massaal verdwalen. In menig routebe- jasje voorzien. Hierin is overeengekomen dat de twee schrijving staan de grensmarkeringen immers genoemd landen zich verplichten de noodzakelijke grenspalen in als herkenningspunten. stand te houden en waar nodig te vernieuwen. De palen markeerden tevens de bouwvrije zone die aan weerszijde De museumdirectie stelt voor enkele grenspalen ook uit van de grens smokkel moest voorkomen en in tijden van cultuurhistorische overwegingen in stand te houden en oorlog een vrij schootsveld bood. over te dragen aan wandelorganisaties, die daarbij de Het gaat hier wel om een paar paaltjes. Om een indruk taak op zich nemen de monumenten te onderhouden. te geven: de grens tussen Limburg en Duitsland is 170 kilometer lang. Daarin zitten zo’n 1800 knikpunten waar- van er 1225 zijn gemarkeerd. Teun Hocks, Zonder Titel 1995 Reproductie als giclée druk, olieverf op getinte zwart-witfoto 146 x 127 cm 12 13 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 12-13 27-03-2006 11:06:28
  • 8. Vaste collectie 03 Verstrikt in het verkeerde web De vestigingswet bedrijven eist dat startende onderne- den veel hinder van deze wet. mers beschikken over Algemene Ondernemingsvaardig- heden, voorheen het middenstandsdiploma (AOV), en In 1999 heeft de Tweede Kamer al met afschaffing van de bewezen vakbekwaamheid. wet ingestemd. Dat zou uiterlijk per 1 januari 2006 zijn beslag hebben moeten krijgen. Het ministerie van Eco- De eerste vestigingswet in 1937 had tot doel startende nomische Zaken is inmiddels begonnen met afschaffing ondernemers tegen zichzelf te beschermen. De grote maar heeft de deadline van 1 januari 2006 niet gehaald. werkeloosheid zette veel mensen aan tot het starten van een eigen bedrijf, maar vaak bleken ze daarvoor onbe- De alinea die hierboven staat bevat geen enkele tikfout. kwaam. Ondertussen hadden de zittende bedrijven veel Het ministerie is al zeven jaar bezig de wet af te schaf- last van deze uitwassende concurrentie. In 1954 en 1996 fen, maar is toch niet in staat gebleken het op tijd af te werd de vestigingswet gemoderniseerd. Maar de AOV en ronden. De oorzaak van de vertraging lijkt te liggen in - in sommige sectoren - een proeve van vakbekwaamheid, de krachtige lobby van brancheorganisaties. Zij betogen bleven voorwaarden voor een vestigingsvergunning. dat zonder de wet iedereen ‘zomaar zonder diploma aan de slag kan’. Maar zoals hierboven geschetst: een vakdi- Toch is er al sinds 1993 geen controle meer op de wet. ploma voor de directeur garandeert geen vakkundigheid Uit evaluaties is gebleken dat de wet best kan worden van de werknemers die het werk doen. afgeschaft. Het al dan niet bezitten van een AOV heeft geen invloed op de kwaliteit van het ondernemersschap. De museumdirectie heeft nog wel een overbodig pot- De vakbekwaamheidseisen zouden in sommige sectoren lood liggen dat zij graag ter beschikking stelt aan het de- eerder voor het personeel dan voor de eigenaar van een partement. Daarmee kan met één ferme haal een streep bedrijf moeten gelden. Startende ondernemers ondervin- door de wet worden getrokken. Babette Wagenvoort, WHS - The meetings 2001 Interactieve film over de vergadercultuur bij Engels bedrijf WHSmith’s 14 15 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 14-15 27-03-2006 11:06:37
  • 9. Futuristische kunst 04 Rijden of rusten? De vrijwilligers die de toeristische stoomtram in Medem- vrijwel geen gekwalificeerd personeel te vinden. blik onderhouden zijn veelal professionele spoorwegme- dewerkers. Voor de tram geldt het Arbeidstijdenbesluit Dit manco geldt niet alleen voor het trammetje van Me- Vervoer. Dat betekent dat de vrijwilligers hun dagelijks demblik, er rijden in Nederland wel meer toeristische werk en hun vrijwilligerswerk bij elkaar moeten optellen. stoomtreinen. En de mensen die deze machines kunnen De exploitatie van de stoomtram komt daardoor in het bedienen zijn professionele machinisten. gedrang en er bestaat het gevaar dat een wet de uitoe- fening van een hobby doorkruist. De organisatie moet De vrijwilligersorganisatie pleit daarom voor afschaf- bovendien een registratie bijhouden van de rijtijden van fing van het laten gelden van deze regelgeving voor haar vrijwilligers. de stoomtram. De overheid kan moeilijk voorschrijven welke vrijetijdsbesteding treinpersoneel wel of niet mag Het Arbeidstijdenbesluit Vervoer komt voort uit de hebben. Bovendien, we verbieden een buschauffeur toch Europese Richtlijn voor Organisatie van de Arbeidstijd ook niet op een zonnige dag met zijn gezin een auto- (2003/88/EG) en is de regelgeving op het gebied van tochtje te ondernemen? En als de vrachtwagenchauffeur arbeids-, rij- en rusttijden in verschillende vervoerssec- in zijn vrije tijd een bestelbusje bestuurt kraait er geen toren. haan naar. Volgens dit besluit mogen machinisten op tram of trein Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maximaal 45 uur per week rijden, met een maximum van bekijkt momenteel of het mogelijk is in het Arbeidstij- 48 uur vanwege overwerk voor een periode van maxi- denbesluit Vervoer een vrijstelling voor de vrijwilligers maal dertien weken. Het besturen van een toeristische op te nemen, zonder het doel van de regelgeving (be- stoomtrein valt ook onder het besluit. Dat houdt in de schermen van kwetsbare groepen) aan te tasten. machinisten buiten hun reguliere baan nauwelijks nog tijd ‘over’ hebben het trammetje van Medemblik te laten rij- Alweer een uitzonderingsregel erbij? Kunnen we niet af- den. spreken dat het Arbeidstijdenbesluit Vervoer uitsluitend Het voortbestaan van de historische tram komt zo in voor beroepsmatige activiteiten geldt? gevaar, want buiten de kring van werkende machinisten is Babette Wagenvoort, It takes time 2001 Digitale print 83 x 115 cm 16 17 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 16-17 27-03-2006 11:06:42
  • 10. Kitsch 05 Stoelen van de scouts De Arbowet moet ervoor zorgen dat werknemers veilig nisaties waar sprake is van een zekere gezagsverhouding en gezond kunnen werken. In de wet zijn regels opge- gelden de Arboregels. steld voor de werkomgeving en het werkmeubilair. De Maar de leden van scouting zijn natuurlijk geen werkne- stoelen die voldoen aan de eisen hebben tegenwoordig mers van de akela of de hopman. allemaal vijf poten op wieltjes. Dat reduceert de kans op Bovendien staat nergens in de wet dat een stoel vijf po- omvallen. ten moet hebben. Daarin worden alleen de werk en zit- houding omschreven. Dat bureaustoelen vijf poten op De wet geldt ook voor vrijwilligersorganisaties. Dat deed wieltjes hebben is omdat ze daardoor lekker rijden en een slimme hopman ineens beseffen dat ook scouts tij- goed bestuurbaar zijn. dens hun bijeenkomsten op stoelen met vijf pootjes zou- En tot slot: de Arbeidsinspectie heeft wel wat beters te den moeten zitten. Zijn alarmkreet bereikte de hogere doen dan scoutinggroepen te controleren op hun stoe- regionen van Scouting Nederland, en ergens onderweg len. was er de toevoeging aan vast blijven hangen, dat de Arbodiensten streng op de wet zouden toezien. De slimme hopman smeerde dus een broodje aap. Scou- Leiden in last, want dat ging de scoutinggroepen veel ting kan gerust zijn: een kruk met vier poten mag ook. geld kosten. Het is waar. De Arbowet regelt de rechten en plichten van werkgevers en werknemers. Ook in vrijwilligersorga- Liset van Dommelen, Stoel 1999 Fotocollectie “365” 10 x 15 cm 18 19 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 18-19 27-03-2006 11:06:46
  • 11. Provocatieve kunst 06 Smaak als twistpunt Iedere gemeente is verplicht een welstandsnota op te Architecten en ontwerpers voelen zich beperkt in hun stellen. Daarin staan criteria waaraan bouwwerken moe- artistieke vrijheid. En het is hen een doorn in het oog dat ten voldoen. Een welstandscommissie ziet toe op de na- in welstandscommissies collega’s (concurrenten) of leken leving ervan en adviseert de gemeente. over hun ontwerp moeten oordelen. Ze zijn bang dat strakke regelgeving leidt tot conserva- De verplichting tot het opstellen van welzijnscriteria tieve architectuur. voor bouwwerken vloeit voort uit de Woningwet. Deze Anderen vinden juist dat ‘de welstand’ bewoners be- criteria en de naleving ervan hebben als doel het toeken- schermt tegen ‘wanstaltige bouwwerken’ in hun omge- nen van bouwaanvragen transparant te maken. Dat geldt ving en waarschuwen voor ‘Belgische toestanden’. voor aanvragers en voor de mensen die bezwaar maken tegen een gepland bouwwerk. Over de overbodigheid van de welstandscommissies be- Helemaal geen criteria hanteren zou kunnen leiden tot staan dus uiteenlopende meningen. Is ‘de welstand’ een wildgroei in de bouw en dat zou weer kunnen leiden tot uiting van angst voor vrijheid of is het pleidooi voor af- onwenselijke straatbeelden. schaffing ervan een uiting van een laat-maar-waaiencul- tuur? Een aantal gemeenten is al overgegaan tot afschaf- Huiseigenaren, architecten, projectontwikkelaars en be- fing ervan. De museumdirectie vindt dat een moedige woners van monumentale panden vinden deze regelge- stap en kijkt uit naar hun ervaringen. ving overbodig en subjectief. Jan Schilders, Vechtende mannen 2005 Installatiedraad, blauw 85 x 50 cm 20 21 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 20-21 27-03-2006 11:06:56
  • 12. Kitsch 07 Waarin een klein scharniertje groot kan zijn Er zou een regeling bestaan die zegt dat de invoerheffing mogelijke verklaring voor dit broodje aap kan worden op poppenhuisscharniertjes 8,25% zou zijn, terwijl die gevonden in het verschil in materiaal: poppenhuisschar- voor andere modelbouwspullen slechts 8% zou bedra- niertjes zijn van ijzer, andere modelbouwspullen meestal gen. Waar het verhaal vandaan komt is een raadsel, want niet. De heffing voor ijzeren scharnieren is 2,7%. De hef- beide getallen zijn onjuist. fing van ander materiaal varieert van 0 tot 4,7%. Bij elk product dat wordt ingevoerd hoort een goede- Uitsluitend kleding heeft erg hoge invoerheffingen, 8% rencode. Aan de hand hiervan kan de douane de invoer- en meer. De indieners van dit ‘overbodig beleid’ zullen heffing vaststellen. Er zijn verschillende percentages voor ter voorkoming van invoerheffing hun poppenhuisschar- verschillende producten, die te maken hebben met de niertjes toch niet verborgen hebben in een scheepslading concurrentiepositie ten opzichte van Europese produc- Chinese T-shirts? ten. Er zou nog wel een extra heffing op ingevoerde pro- ducten vanuit Amerika kunnen zitten, vanwege bepaalde GATT afspraken. Invoerheffingen voor dergelijk materiaal zijn niet zo hoog, maximaal 4,7%. Ook is er geen verschil tussen ove- rige modelbouwspullen en poppenhuisscharniertjes. Een Yvonne Philippa, Zonder Titel 2006 Gips op karton en kopermenging 6 x 5 cm 22 23 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 22-23 27-03-2006 11:07:05
  • 13. Provocatieve kunst 08 Deelbestuur of speelbestuur? In het begin van de jaren tachtig zijn de eerste Am- ling (bestuur dichter bij de bevolking brengen) is niet sterdamse stadsdelen met hun deelraden ingesteld. De gehaald. Het splitsen van bestuurlijke verantwoordelijk- bedoeling was het bestuur dichter bij de bewoners te heid staat haaks op de ontwikkeling in Noord-Holland brengen en te komen tot een efficiëntere beleids- en be- waar gemeenten zich voorbereiden op fusies om de be- sluitvorming. Veel mensen vinden dat die belofte niet is stuurskracht te laten toenemen. Veel mensen willen wel waargemaakt. De stadsdeelraden leiden in hun ogen tot de loketdiensten en andere dienstverlenende aspecten inefficiëntie en overbodige bureaucratie. Een soortgelijke van een gemeente op stadsdeelniveau behouden. Maar situatie speelt in Rotterdam. het kleine bestuur en de ‘speelraad’ moeten worden af- geschaft, vinden zij. Stadsdelen en deelgemeenten zijn in het leven geroe- Niet iedereen denkt er zo over. Sommigen moeten er pen om de controle van bewoners op het bestuur van niet aan denken dat een groot bestuur op afstand zich hun directe omgeving te vergroten. Er is een eigen geko- weer moet inlaten met problemen in de buurt. zen raad, een eigen budget en er zijn verregaande eigen bevoegdheden. De ‘grote’ gemeenteraad hoeft zich op Hier en daar wordt geopperd dat het opheffen van een die manier niet bezig te houden met onderwerpen die gekozen deelraad en het instellen van een door beroeps- slechts een bepaalde buurt of wijk aangaan. krachten bemand bestuursorgaan een alternatief kunnen zijn. Maar dat is weinig democratisch. Amsterdam, waar de schenkers van dit museumstuk hui- Een ander alternatief dat wordt gehoord is om juist wel zen, kent nu veertien stadsdeelraden. Niet overal is even de gekozen deelraad te handhaven maar dan zonder ei- duidelijk waar de grens ligt tussen de stadsdeelverant- gen ambtelijk apparaat. De deelraad functioneert dan als woordelijkheid en die van de centrale stad en hoe de een zwaar adviesorgaan van de gemeenteraad. taakverdeling is geregeld. Kleine deelraden komen slechts moeizaam en met veel bureaucratische rompslomp tot Voldoende ingrediënten voor een stevig debat. Met dank samenwerking. aan de schenker die dit stuk bestemde voor de verzame- ling Provocatieve Kunst van ons museum. Veel bestuurders en bewoners vinden de stadsdelen (en dan vooral het bestuurlijk deel) overbodig. De doelstel- Teun Hocks, Zonder Titel 1993 Reproductie als giclée druk, olieverf op getinte zwart-witfoto Orgineel : 132 x 176 cm 24 25 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 24-25 27-03-2006 11:07:15
  • 14. Vaste collectie 09 Met het CWI op vakantie Ouderen die na ontslag recht hebben op een WW-uit- worden die gewoon toegewezen. kering zijn vanaf een leeftijd van 60 jaar vrijgesteld van de sollicitatieplicht. Maar als ze eens wat langer dan de Op de aanvraagformulieren moet bovendien de bestem- toegestane 20 vakantiedagen per jaar van huis willen, ming van de vakantie worden ingevuld. Het CWI is de moeten ze speciale vakantiedagen aanvragen. Het CWI enige instantie in Nederland die hiernaar vraagt. moet altijd weten waar ze zijn. Waarom, als ze toch niet Deze maatregel wekt niet alleen ergernis bij de betrok- meer hoeven solliciteren? kenen, maar brengt ook veel overbodige administratie met zich mee. WW-gerechtigden moeten elke maand een formulier invullen om hun uitkering te behouden. Dat betekent Als het antwoord altijd ‘ja’ is, waarom moet de vraag dan dat ze niet lang van huis kunnen zijn. Dat is precies de steeds weer worden gesteld? bedoeling. Het CWI wil weten waar de uitkeringsgerech- Tja, zegt het CWI, regels zijn nu eenmaal regels. tigden zijn en of ze zich actief beschikbaar houden voor de arbeidsmarkt. De museumdirectie vindt dat een voorbeeld van regels omwille van de regels. Overbodig dus. Voor degenen die vrijgesteld zijn van de sollicitatieplicht In de rede ligt dat vrijgestelden van sollicitatieplicht ook – omdat de kans op het vinden van een nieuwe baan vrij- worden vrijgesteld van het aanvragen van extra vakantie- wel nihil is - geldt die beschikbaarheid vanzelfsprekend dagen. Het mes snijdt dan aan twee kanten. Het bespaart niet. Maar toch moeten ook deze uitkeringsgerechtigden de ouderen veel onnodige administratieve last en het maandelijks een formulier indienen. En als ze eens langer CWI spaart tijd en geld. Goed te gebruiken om mensen dan twintig dagen op vakantie willen moeten ze via een aan het werk te helpen. speciale procedure extra dagen aanvragen. Doorgaans Babette Wagenvoort, RP050105 2005 potlood op papier, 10,7 x 14,6 cm 26 27 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 26-27 27-03-2006 11:07:27
  • 15. Kitsch 10 De overlevingsstrategie van de hoofdluis Er zou een richtlijn zijn die heel nauwkeurig bepaalt op lige hoogte, of aan de binnenkant van een plankje. Maar welke afstand van elkaar en op welke hoogte de kapstok- in de wet zijn slechts speeltoestellen, trappen, meubi- jes voor de kleuterjasjes van de basisschoolleerlingen in lair en de brandveiligheid beschreven. Geen woord over groep 1 en 2 moeten hangen. En de controle is streng. kapstokhaakjes. Een staaltje van overbodig beleid. Zegt men. Maar over welke richtlijn gaat het? Ter voorkoming van besmettingen en ter bestrijding van Kapstokhaakjes kunnen gemene dingen zijn, waar je je hoofdluis bij kinderen adviseren de GGD’s de kapstok- lelijk aan kunt stoten. Onstuimige en ravottende kinde- haken ‘verder uit elkaar’ te plaatsen. Maar wat dat pre- ren moeten daar tegen worden beschermd. Dus het lijkt cies betekent is niet duidelijk. Er bestaat hiervoor geen niet zo onlogisch dat voor basisscholen voorschriften be- vastgelegde regelgeving. Dat lijkt ook ondoenlijk. Wie staan over het aanbrengen van kapstokken. Maar in de wel eens een basisschool in de winter bezoekt en al die bouwvoorschriften voor scholen is zo’n bepaling niet te kleurrijke jasjes, mutsen en dassen tegen de wand ziet vinden. Niet vanuit de Europese of landelijke overheid en hangen, beseft dat je wel hele lange gangen nodig hebt ook niet vanuit de bouw zelf. om eventuele luizen te beletten van het ene bolletje op het andere te springen. Vanuit de Arbowet zijn scholen verplicht een veilig- heidsplan op te stellen. Zowel sociale veiligheid (pesten, Kortom, dit voorbeeld van overbodig beleid is een heus discriminatie, geweld, seksuele intimidatie) als fysieke broodje aap. Er bestaan geen regels op dit gebied, laat veiligheid dienen daarmee zoveel als mogelijk te zijn ge- staan dat ze (streng!) worden gecontroleerd. waarborgd. Bij dit laatste kan gedacht worden aan kapstokjes op vei- Tom Bhargava, 5 jaar. Gaat naar de Sint Dominicusschool te Utrecht, Kleuterkapstok 2006 Gips op karton 40 x 25 cm 28 29 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 28-29 27-03-2006 11:07:30
  • 16. Kitsch 11 BAKTERION Gladde tegels, stroeve tegels Men dicht mij geen bewustzijn toe. Men heeft het mis. Ik weet waartoe ik ben bestemd. In deze keuken hoor ik thuis. Men noemt mij immers kok? Mijn broeders Schroef en Staaf en ik, wij maken en wij breken u. Bestrijdt u ons, wij weren ons, muteren. Wij zijn een deel van u. Splijtzwam ben ik. Maak uw vloeren glad en u valt op uw neus. In de keukens van horecabedrijven moeten op grond Vereist is uitsluitend dat tegels gemakkelijk schoon te Maak stroef die vloer en ik verschans mij. van de Arbowet uitsluitend stroeve tegels liggen om uit- houden zijn en indien nodig kunnen worden ontsmet. Wanneer zult u het leren? Ik ben u. glijden te voorkomen. Maar vanuit hygiënisch standpunt moeten er juist gladde tegels liggen. Beleid, kortom, dat Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport horecaondernemers en controleurs voor een onmoge- stelt dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van deze Edith de Gilde, lijke opgave stelt. Is dat ook zo?” regelgeving, inclusief de Arbeidsinspectie en de Voedsel http://edithdegilde.web-log.nl/ en Waren Autoriteit. Sinds 1 januari 2006 geldt in de hele Europese Unie ver- Maar de praktijk is weerbarstig. Veel horecapersoneel én ordening (EG) nr. 852/2004 op het gebied van levens- controleurs leven in de vaste overtuiging dat keukente- middelenhygiëne. Daarin staat over vloeren in ruimten gels zowel glad als stroef moeten zijn. waar levensmiddelen worden bereid, behandeld of ver- werkt uitsluitend het volgende voorschrift: ‘Vloeropper- Daarom dus nu maar eens onomwonden en niet voor vlakken moeten goed worden onderhouden en moeten tweeërlei uitleg vatbaar: Er is géén sprake van tegenstrij- gemakkelijk kunnen worden schoongemaakt en, indien digheid tussen voedselveiligheidsregels die gladde vloe- nodig, ontsmet. Dit betekent dat ondoordringbaar, niet- ren eisen en Arbo-wetgeving die vereist dat alleen stroe- absorberend, afwasbaar en niet-toxisch materiaal moet ve tegels mogen worden gebruikt. Die eisen bestaan niet: worden gebruikt’. noch voor gladde, noch voor stroeve vloeren. Tot 1 januari 2006 stond een vergelijkbaar voorschrift in Samen met het ministerie hoopt het Museum voor over- de Warenwet. Met geen woord wordt gerept over een bodig beleid dat dit steeds weer opduikende en hardnek- gewenste gladheid of stroefheid van de tegels. kige misverstand nu voor eens en altijd de wereld uit is. Anne Rensen, Herhalingen 2006 Gem.techn. / papier 105 x 75 cm 30 31 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 30-31 27-03-2006 11:07:39
  • 17. Absurdistische kunst 12 Stoken in de frisse lucht Via Postbus 51 adviseert de overheid het huis goed en altijd goed te ventileren. Dat is goed voor de gezond- te ventileren. Het is het beste als er altijd een raam- heid. pje openstaat, zegt het televisiespotje. Daarmee wordt dwars ingegaan tegen de eisen die het bouwbesluit stelt Inderdaad moeten woonhuizen goed geventileerd te zijn aan de energieprestatie van woningen en gebouwen. om vochtproblemen en gezondheidsklachten te voorko- men. Volgens energiebedrijf Eneco is het zelfs energie- Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Orde- besparend om ook in de winter af en toe te ventileren ning en Milieu stelt bepaalde eisen aan gebouwen. Deze omdat de lucht in ruimten waarin wordt gewoond altijd eisen liggen vast in het Bouwbesluit. Bijbehorende nor- vochtig wordt, terwijl het opwarmen van droge lucht mering is vastgelegd in NEN-normen. sneller en dus zuiniger gebeurt. Sinds 1995 stelt het Bouwbesluit ook eisen aan de ener- giezuinigheid. Dat gebeurt aan de hand van zogenaamde Maar Eneco bedoelt een kwartiertje per dag een raam energieprestatienormen. Deze geven de bouwwereld een of deur openzetten. In het Postbus 51-spotje wordt ven- keus in hoe de energiezuinigheid van een gebouw is te tileren vergeleken met de ademhaling van een mens. Je realiseren. De eisen zijn niet gericht op specifieke maat- hoeft er maar even mee te stoppen en de dood staart je regelen, maar op een totaalpakket van maatregelen voor in het aangezicht. de noodzakelijke energiezuinigheid van een gebouw: de energieprestatie. Dat lijkt op zich al overdreven. Bovendien doet de op- roep van het ministerie een betere isolatie van woningen In januari 2006 is de Energie Prestatie Coëfficiënt ver- volledig teniet. laagd van 1,0 naar 0,8. Dat betekent dat woonhuizen nog beter moeten worden geïsoleerd. Waar dat niet meer De combinatie van tegenstrijdig beleid maakt het stuk kan moet er extra techniek worden ingebouwd, zoals tot een van de topstukken in de collectie absurdistische een uitgebalanceerd ventilatiesysteem en warmte terug- kunst van het museum. De hamvraag is wel: welk beleid winningsystemen. is hier overbodig? Is dat de oproep tot continu ventile- Dit werkt alleen als woonhuizen min of meer een geslo- ren, of – gelet ook op het advies van Eneco – die lage ten doos vormen. Energie Prestatie Coëfficiënt die de kosten van woning- bouw sterk verhoogt? Tegelijkertijd verschijnen op televisie de Postbus 51- spotjes die bewoners adviseren vooral ramen te openen Teun Hocks, Zonder Titel 1994 Reproductie als giclée druk, olieverf op getinte zwart-witfoto, Orgineel : 112 x 156 cm 32 33 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 32-33 27-03-2006 11:07:46
  • 18. Absurdistische kunst 13 Verboden, maar niet illegaal Antarctica is een immens groot en uniek natuurgebied. Zo’n vergunning wordt in eigen land aangevraagd. Ne- Het zeer beperkt aantal dier- en plantsoorten dat er derland verleent ze tot nu toe bij elke aanvraag ook als voorkomt, leeft uitsluitend op het zuidpoolcontinent. die toeristisch van aard is. Om het gebied te beschermen is een internationaal mi- Daar moeten we geen overdreven voorstelling van ma- lieuprotocol vastgelegd. Nederland heeft dat vertaald ken. Het zijn er jaarlijks maar vijf. Twee voor weten- naar de Wet bescherming Antarctica. Daarin staat, om schappelijke doeleinden en drie voor toeristische. De het kort samen te vatten, dat elke activiteit op het conti- vraag is of die wet niet overbodig is, als elke vergunning nent illegaal is. Alleen voor sommige activiteiten kan een toch wordt gehonoreerd? vergunning worden aangevraagd. Natuurliefhebbers vinden de vergunning helemaal niet overbodig. Als alle landen net zo met de aanvragen om- Niet alleen is er een toenemende belangstelling van de springen als Nederland, krioelt het straks van de reislus- wetenschap, maar ook de reiswereld heeft Antarctica tige avonturiers op Antarctica. Want er zijn steeds meer ontdekt. Jaarlijks komen er al meer toeristen dan we- mensen die een reis naar het eeuwige ijs willen maken. tenschappers. Ook zijn er andere menselijke activiteiten, Een vergunning verleent toeristen feitelijk het recht ver- zoals visserij, het uittesten van producten, de productie boden activiteiten uit te voeren. Daartoe is het milieu- van films, enzovoort. protocol niet ingesteld. Te veel activiteit dreigt de kwetsbare natuur op het con- tinent te verstoren en aan te tasten. In het internationale Een ‘vergunning voor verboden activiteiten’, de term al- milieuprotocol en de daarop gebaseerde Wet bescher- leen al rechtvaardigt een plaats in de collectie absurdis- ming Antarctica zijn daarom strenge regels opgenomen. tische kunst van dit museum. Mag het nu wel, of mag Wie iets op het zuidpoolgebied wil ondernemen moet het niet? Op die vraag zou de overheid helder antwoord daarvoor een speciale vergunning aanvragen. moeten geven en er ook naar handelen. Hennie Beenders, Pinguïn 2001 Steatiet, handbewerkt 33cm hoog 34 35 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 34-35 27-03-2006 11:08:00
  • 19. Kitsch 14 De postcode Overheden, bedrijven en instellingen gebruiken de post- overwegingen die nog steeds geldig zijn. De demogra- code om demografisch te rubriceren, te sorteren of te fische indeling was nimmer het doel van de postcode. sturen. Maar dankzij de voortschrijdende techniek is het Het maakt dus niet uit of hiervoor verfijnder methoden mogelijk met veel betere methoden een nauwkeurigere beschikbaar zijn. demografische indeling van Nederland te maken. De schenker van dit stuk meent dan ook dat de verplichting Sinds de overname van de PTT door TPG Post is de voor burgers om de postcode te gebruiken kan worden postcode geen zaak meer van de overheid. Er valt dus op afgeschaft. dit terrein geen wet af te schaffen. In 1977 is de postcode door het toenmalige Staatsbedrijf Het verhaal dat de overheid burgers verplicht de post- der PTT ingevoerd. In 1991 is deze overgenomen door code te gebruiken voor bijvoorbeeld het versturen van TPG Post nadat hierover een convenant met de gemeen- post, op straffe van latere bezorging, berust op een mis- ten (VNG) werd gesloten. verstand. Destijds was het nog niet goed mogelijk handgeschreven adresseringen machinaal of elektronisch te lezen en het beschikbare computergeheugen was beperkt. Daarom moest de postcode zo kort mogelijk zijn. De postcode is in het leven geroepen uit bedrijfsmatige Matthijs Sluiter, Slapende hond 2006 Aquarel en pen op postkaart 10 x 15 cm 36 37 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 36-37 27-03-2006 11:08:15
  • 20. Provocatieve kunst 15 Van oude visies en de dingen die voorbij gaan Gemeentelijke herindeling komt feitelijk neer op een fu- de samenwerkende gemeenten. Zulke organisaties heten sie van kleine gemeenten met elkaar of met een grote ‘shared services’ in het jargon. buurgemeente. Doel is bestuurskracht te vergroten, het ambtenarenapparaat efficiënter in te richten en het voor- Degenen die het herindelingsbeleid willen afschaffen vin- zieningenniveau op peil te houden. Maar tegenwoordig den dat met deze nieuwe manier van organiseren alle kunnen deze doelen dankzij ontwikkelingen op gebied doelen van de gemeentelijke herindeling zijn bereikt, van ICT ook worden bereikt zonder het dure en emoti- zonder moeizame en kostbare fusies af te dwingen. onele proces van fusie. Mocht het bij kleinere gemeenten nodig blijken, dan kan altijd nog de provincie bepaalde taken van de gemeente Soms willen gemeenten zelf fuseren. In andere gevallen overnemen, zonder de eigenheid van de woongemeen- doet de provincie voorstellen. Steeds moeten regering schap aan te tasten. en parlement zich hierover buigen. Het is meestal de start van een langdurig en soms emotioneel proces. Het ministerie van Binnenlandse Zaken denkt daar anders Bewoners hebben vaak het gevoel dat met het opheffen over. Het vindt dat shared services slechts een gedeel- van ‘hun’ gemeente een deel van de eigen identiteit ver- telijke oplossing bieden voor de opgaven van deze tijd. dwijnt. Ook leeft de vrees slachtoffer te worden van de Ook is er de angst dat sterke shared service organisaties dadendrang van de grote broer. over zoveel kennis beschikken dat ze de kleine gemeen- ten overvleugelen, waardoor deze feitelijk niet meer au- Fusie is niet per se nodig om een betere samenwerking tonoom zijn. Tot slot stelt het ministerie vragen bij de tussen gemeenten te bereiken, de bestuurskracht te ver- democratische legitimatie: houdt de gemeenteraad vol- groten en het serviceniveau op peil te houden. doende invloed, als de uitvoering van steeds meer taken Er zijn ambtelijke functies en afdelingen die gemakkelijk buiten de gemeentelijke organisatie worden geplaatst? zijn samen te voegen zonder dat gemeenten hun auto- nomie kwijtraken. Voorbeelden zijn afdelingen voor ICT, De museumdirectie is trots op dit provocatieve stuk, belastingen, handhaving, vergunningen, groenvoorziening waarin nieuwe mogelijkheden van deze tijd de traditi- en onderhoud, enzovoort. onele wijzen van organiseren ter discussie stellen, maar Gespecialiseerde samenwerkende afdelingen kunnen een dat ook de vraag oproept welke verworvenheden daarbij relatie van opdrachtgever-opdrachtnemer aangaan met op het spel staan. Nelleke Scharroo, Frictie 2000 Lithografie 60 x 80 cm 38 39 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 38-39 27-03-2006 11:08:19
  • 21. Provocatieve kunst 16 Op de vingers kijken Sinds de invoering van de Wet Werk en Bijstand zijn komt bij dat het ministerie van Sociale Zaken en Werk- gemeenten volledig verantwoordelijk voor de uitkering gelegenheid het signaleringssysteem van de gemeentese- van bijstandsgelden. Ze krijgen daarvoor een vast be- cretarissen in essentie niet veel anders beoordeelt dan drag. Slagen ze erin mensen aan het werk te krijgen, dan het huidige toezicht op de Wet Werk en Bijstand. houden ze geld over. Belanden er meer mensen in de Het huidige toezicht door het ministerie is ‘proportio- bijstand, dan moeten ze zelf bijpassen. neel’. Dat wil zeggen dat de zwaarte van het toezicht Dit nieuwe systeem van uitkeren is zelfregulerend en in overeenstemming is met het belang dat de overheid heeft allerlei prikkels voor gemeenten een goed beleid heeft bij een goede uitvoering van het beleid. Het be- te voeren. Er worden zoveel mogelijk verantwoordelijk- langrijkste dat het ministerie van de gemeenten vraagt heden bij de gemeente gelegd. Een toezichtregime van is dat zij aan het eind van het jaar kunnen laten zien dat hogerhand past daar niet bij. zij de middelen rechtmatig hebben besteed. Het minis- Dit zadelt gemeenten op met allerlei verantwoordings- terie merkt daarbij op dat tot nu toe slechts 30% van de plichten die geld en energie kosten. Ook het toezicht gemeenten zo’n verklaring heeft overlegd. En dat geeft vanuit het ministerie kost overbodige inzet. te denken. Het ministerie doet een voorstel: laat een gemeentese- De Vereniging van Gemeentesecretarissen heeft de ‘Staat cretaris voor korte tijd stage lopen op het ministerie van der Gemeente’ ontwikkeld. Deze moet inzicht geven in Sociale Zaken en Werkgelegenheid en laat hem of haar de sociaal-economische gezondheid van de gemeente en daar zijn eigen voorstel beoordelen op eventuele over- de tevredenheid van burgers en bedrijven. Pas als indica- bodigheid. toren op ‘oranje’ of ‘rood’ springen zouden provincie en rijk moeten ingrijpen. De museumdirectie juicht deze tegemoetkomende op- stelling zeer toe. Het gaat weliswaar ten koste van het Toch houdt het ministerie van Sociale Zaken en Werkge- provocatieve karakter van het stuk, maar het is een mooie legenheid voorlopig aan het toezicht vast. Om te begin- kans om of van overbodig beleid of van overbodige kri- nen omdat het systeem nog nieuw is en er ontwikkelingen tiek en overbodige alternatieven af te komen. gaande zijn in de interbestuurlijke verhoudingen. Daar Nelleke Scharroo, Mijn vader niet 1999 Olieverf op doek 60 x 80 cm 40 41 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 40-41 27-03-2006 11:08:23
  • 22. Futuristische kunst 17 Gelijk, gelijker, gelijkst, gelijkheid 4 Om discriminatie tegen te gaan is in 1994 de Algemene staan die gelijke behandeling voorstaan en waar burgers wet gelijke behandeling in werking getreden. Een goede een beroep op kunnen doen. zaak, zo lijkt het, want iedereen is tegen discrimineren. De algemene wet voegt niets toe aan al deze specifieke Maar deze wet overlapt al bestaande wetten en regels en wetten. Het is zelfs de vraag, of alle ingewikkelde uitzon- is daarmee eigenlijk overbodig. deringen in de wet nog altijd relevant zijn. De Algemene wet gelijke behandeling schrijft voor dat Dat is althans de mening van de schenker van dit muse- personen ongeacht hun godsdienst, levensovertuiging, umstuk. Er zijn andere opvattingen. politieke voorkeur, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele De belangrijkste reden om deze wet vooralsnog te blij- gerichtheid en burgerlijke staat gelijk moeten worden ven hanteren is omdat hij onduidelijkheden poogt weg behandeld. te nemen bij het ingewikkelde probleem van botsingen Onder deze wet vallen bijvoorbeeld de arbeidsvoorwaar- van grondrechten. Het pleit voor de wet dat de soms den, scholing, werving en selectie, promotie, ontslag. wat vage en onduidelijke internationale richtlijnen hierin concreter zijn geformuleerd. Maar er zijn al speciale wetten die de rechten van af- De wet is ten slotte de legitimatie van de Commissie Ge- zonderlijke groepen afdoende beschermen. Zoals de lijke Behandeling, die op basis hiervan is geïnstalleerd. Wet gelijke behandeling mannen en vrouwen en de Wet onderscheid arbeidsduur, enkele artikelen in boek Voor en tegenstanders lijken het in ieder geval met el- 7 (arbeidsrecht) van het Burgerlijk Wetboek, Wet gelijke kaar eens dat de verschillende wetten en regels beter op behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, elkaar kunnen worden afgestemd en geformuleerd. Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de ar- Het is de directie duidelijk dat we ergens met overbodige beid, Ambtenarenwet. regelgeving opgescheept zitten. Nu nog uitzoeken waar Ook zijn er internationale verdragen waarin artikelen precies. Paul Kombrink, Dagdoeken Fotografie onder olieverf, op doek 50 x 50 cm 42 43 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 42-43 27-03-2006 11:08:35
  • 23. Absurdistische kunst 18 Effe vangen, effe dokken! Vrijwilligersorganisaties kunnen de kosten van medewer- gen vaak hoger zijn dan de werkelijk gemaakte onkosten kers vergoeden op basis van declaraties of ze kunnen en dat het daarom een verkapte vorm van inkomsten kan een vast bedrag betalen. Om administratieve rompslomp zijn. Daarom is het zo in de Wet werk en bijstand te- met bonnetjes te voorkomen wordt vaak gekozen voor rechtgekomen. De fiscus ziet het anders. Die beschouwt het vaste bedrag. de vergoeding als werkelijk gemaakte kosten. Wie naast zijn vrijwilligerswerk een vaste baan heeft mag € 1500,- onkostenvergoeding ontvangen zonder dat die Wat is het gevolg van deze regelgeving? Allereerst dat bij het inkomen moet worden opgeteld. De fiscus be- een bijstandsgerechtigde minder kosten vergoed mag schouwt dat als tegemoetkoming van werkelijk gemaakte krijgen dan iemand die werkt. Terwijl de vraag gerecht- kosten. Geen inkomsten dus. vaardigd is of we het niet moeten toejuichen dat mensen Maar voor mensen met een bijstandsuitkering geldt in- met een bijstandsuitkering zich inzetten voor de samen- eens iets anders. Die mogen € 95,- per maand als vaste leving. onkostenvergoeding ontvangen met een maximum van Op de tweede plaats levert het lasten op voor de vrijwil- € 764,- per jaar. ligersorganisatie. Zij moet bijhouden aan wie zij welke Alleen als het vrijwilligerswerk bijdraagt aan het vinden vergoedingen verstrekt en of dit al dan niet een bij- van een vaste baan kan de gemeente besluiten dat ook standsgerechtigde is. Anders komen hun vrijwilligers van de uitkeringsgerechtigde een vaste onkostenvergoeding een koude kermis thuis. van maximaal € 1500,- per jaar mag ontvangen. De museumdirectie ziet hier kansen voor vereenvoudi- Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ging. Trek de vrijwilligersbijdragen voor fiscus en bijstand stelt zich op het standpunt dat vaste onkostenvergoedin- gelijk. Dat creëert helderheid. Hennie Beenders, Liefde 2004 Albast, handbewerkt 51 cm hoog 44 45 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 44-45 27-03-2006 11:09:02
  • 24. Futuristische kunst 19 Eén ei is geen ei... Mensen van buiten Europa die zich langer dan drie maan- trerend. Vooral de onzekerheid en tijd die met elke aan- den in Nederland willen vestigen, moeten voor hun vraag gepaard gaat ervaren mensen als zeer hinderlijk. komst een Machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) aan- vragen. Wie met een MVV Nederland binnenkomt moet Het is opvallend dat de IND twee keer een haast iden- zich binnen drie dagen melden om een verblijfsvergun- tiek onderzoek moet doen, terwijl de dienst al zo zwaar ning aan te vragen. Voor de machtiging en de vergun- belast is. Overheid en IND stellen dat iemand na het ver- ning moet aan dezelfde voorwaarden worden voldaan, krijgen van een MVV maximaal een half jaar de tijd heeft en beide worden toegewezen door dezelfde IND. Eén om naar Nederland te komen. Deze tijd kan worden ge- van beide procedures lijkt dus overbodig. bruikt om noodzakelijke regelingen te treffen. In een half jaar kan de situatie van iemand zijn veranderd. Daarom is De MVV blijkt niet meer dan een inreisvisum, want met- een nieuwe aanvraag voor een verblijfsvergunning nodig. een na aankomst in ons land moet weer precies dezelfde procedure worden doorlopen als bij de aanvraag voor De overheid erkent desondanks dat deze dubbele pro- de machtiging. De enige extra voorwaarde is een tbc- cedure als overbodig ervaren wordt. Het ministerie van onderzoek. Vreemdelingenzaken en Integratie laat onderzoeken of Voor degenen die in Nederland willen komen studeren, beide procedures in elkaar kunnen worden geschoven. werken of zich bij hun partner voegen is dit onnodig frus- Anne Rensen, Wachtkamers 2006 Acryl op linnen 80 x 95 cm 46 47 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 46-47 27-03-2006 11:09:17
  • 25. Absurdistische kunst 20 De man als watermerk Waterschappen zijn ontstaan om het land tegen het zoon is volgens het waterschap de hoofdbewoner. water te beschermen. De kosten van het waterschap De dochter die haar eenzame en zorgbehoevende oude worden betaald uit de zogenaamde ingezetenenomslag. vader in huis opneemt is ook meteen haar status van Deze aanslag wordt per huishouden opgelegd en wel aan hoofdbewoner kwijt. de hoofdbewoner. In de praktijk blijkt de hoofdbewoner volgens de meeste waterschappen de oudste mannelijke Druist deze regeling niet in tegen de Wet gelijke behan- bewoner te zijn. Alleen op verzoek kan dit worden ge- deling? Het zou toch mogelijk moeten zijn dat degene die wijzigd. zich als hoofdbewoner opgeeft, door het waterschap als hoofdbewoner wordt gezien? De taken die waterschappen hebben variëren van het in stand houden van dijken tot het handhaven van het juiste waterpeil in vaarten en plassen. Iedere inwoner van Nederland woont in een waterschap. Elk huishouden krijgt dus een ingezetenenomslag. Als die wordt opgelegd aan de oudste mannelijke be- woner kan dat dus de zoon zijn van een eenoudergezin met alleen een moeder. Niet de moeder maar de oudste Hennie Beenders, Jean Paul 2004 Albast, handbewerkt 52 cm hoog 48 49 Museum voor overbodig beleid Museum voor overbodig beleid Catalogus_mvob_20.indd 48-49 27-03-2006 11:09:22
  • 26. Curriculum vitea Curriculum vitea Jasper Krabbé Babette Wagenvoort Jasper Krabbé (1970) Babette Wagenvoort (1970) studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam (cum laude afgestudeerd op schilderen/grafiek) en aan The studeerde Communication Art & Design aan de Royal College of Art in Londen. Zij ontving zowel in 1998 als in 2003 Cooper Union for the Advancement of Science and Art Free Tuition. een beurs van het Fonds voor de Beeldende Kunsten,Vormgeving en Bouwkunst. Het werk van Jasper Krabbé visualiseert herinneringen aan plaatsen, gebeurtenissen, tijdspaden en personen. Vluchtig Haar werk bestaat voornamelijk uit tekeningen - van grote installaties tot dagelijkse tekeningen op haar website. ogende, maar mooi doorwerkte doeken. De basis van zijn werk zijn schetsen en tekeningen die hij in een grote pro- Zo tekende zij voor het GVB Amsterdam een 25 meter lange muur (‘Een geheime liefdesverklaring’), voor de Hoog- ductie maakt. In een klein handboekje schetst hij de vele verschillende plekken waar hij komt. Soms zijn het realistische straatmakers te Vlaardingen verlevendigde zij het straatbeeld met een gigantische isolatietape-tekening, voor een weergaven van wat hij ziet, maar veel vaker combineert hij de werkelijkheid met zijn eigen verbeelding. Deze kleine basisschool in Den Haag maakte zij 35 emaille borden met ‘Nieuwe Nederlandse Spreekwoorden’ en binnenkort is haar tekeningen werkt hij later uit in zijn Amsterdamse studio in zwart met een standaard biropen (een van de eerste ball- ‘Zoenenonderzoek’ te zien op transformatorhuisjes in Bergen op Zoom. points). Uiteindelijk dienen de tekeningen als uitgangspunt voor zijn grote kunstwerken. Naast haar beeldend werk is ze als docent verbonden aan de Hogeschool voor de Kunsten te Utrecht. Ook werkte ze Van zijn werk zijn verschillende boeken verschenen, zoals Collected Drawings, Paintings en New Paintings. voor The London Institute en de Royal College of Art als curator, coördinator en docent. Krabbé exposeerde in onder meer Rome, New York, Amsterdam, Malmö, Auckland en diverse galeries in Nederland. De komende maanden exposeert Babette Wagenvoort onder meer in het Noordbrabants Museum in Den Bosch en het Dit jaar is er onder meer een grote solo-expositie in Galerie van der Mieden in Antwerpen Centre for Recent Drawing in Londen. Daarnaast zal werk van haar hand te zien zijn in o.a. Hollands Maandblad, Duf-Magazine, ‘Le Gun’ magazine en Vrij Nederland. www.jasperkrabbe.com www.babettewagenvoort.com 50 51 Catalogus_mvob_20.indd 50-51 27-03-2006 11:09:43
  • 27. Curriculum vitea Curriculum vitea Liset van Dommelen Hennie Beenders Liset van Dommelen (1961) Hennie Beenders studeerde aan de Academie voor expressie door woord en gebaar. Schilderde en volgde lessen zeefdruk op de Vrije heeft zich haar hele leven laten inspireren door kunst. Maar pas op latere leeftijd is ze zich gaan toeleggen op het leren van Academie in Den Haag verschillende beeldhouwtechnieken. Eigen objecten en foto’s vormen de basis van veel van haar zeefdrukken. Haar beelden zijn vaak herkenbaar en spreken altijd tot de verbeelding. Toch is geen enkel beeld definieerbaar. Bovendien zijn Haar werk is enorm divers. Van logo tot object, zeefdrukken, foto’s, schilderingen of prints voor een hip T-shirt. geen twee beelden hetzelfde, elk is uniek. Werk van haar is opgenomen in de collecties van onder meer de Tweede Kamer en het Haags Gemeente Archief. Ze werkt met verschillende steensoorten, zoals albast, steatiet en serpetijn, waarmee ze gladde, organische vormen creëert die tot aanraken uitnodigen Liset van Dommelen participeerde in diverse projecten, waaronder een met theaterdirecteur Hans Kuipers, waarbij elke dag ‘het moment van de dag’ werd vastgelegd. Door de combinatie van vloeiende, ondefinieerbare vormen en gladde, tastbare oppervlakten hebben haar beelden een zekere spirituele uitstraling, ‘Ik probeer elk beeld dan ook met zoveel mogelijk liefde en gevoel te maken. Op afspraak kan in haar atelier in Delft, waar ze ook cursussen en workshops geeft, haar werk bezichtigd worden. Hennie Beenders exposeerde onder andere in Het Oude Slot in Heemstede, bij Lewis Guy in Den Haag, het gemeentehuis E-mail: ateliervandommelen@hotmail.com Velsen Zuid, de Bokkedoorns in Overveen. www.beenders.nl 52 53 Catalogus_mvob_20.indd 52-53 27-03-2006 11:09:59
  • 28. Curriculum vitea Curriculum vitea Anne Rensen Nelleke Scharroo Anne Rensen Nelleke Scharroo (1970) volgde de learenopleiding tekenen en de Academie voor Industriële Vormgeving in Eindhoven aan de afdeling autonome studeerde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag (cum laude afgestudeerd op grafiek) en kunst. Naast kunstenaar is ze lange tijd werkzaam geweest als part-time docent tekenen aan een middelbare school in aan de Humberside University in Kingston upon Hill, Engeland. Eindhoven. Ze maakt surrealistische tekeningen, schilderijen en lithografieën, veelal in expressieve maar ook sombere kleuren of Kenmerkend voor haar werk is de verdeling van het vlak in ‘bouwstenen’ waarbinnen verschillende aspecten van het zwart/wit. Ze beschouwt zichzelf als een verhalenverteller. Ze laat zich inspireren door reizen en primitieve kunstvor- onderwerp te zien zijn. Ze heeft de behoefte om meer kanten van een gegeven te laten zien. Zelf zegt ze over haar men. ,,Ik ben een storyteller. Ik heb heel veel verhalen. Andere mensen hebben ook verhalen, maar die kunnen ermee werk: “In principe gaat mijn werk altijd over mensen. Waar die precies vandaan komen weet ik niet, ze zitten gewoon omgaan. Ik moet ze schilderen.’’ in mijzelf. Ik bedenk ze niet, ze zijn er. Ik moet ze alleen zodanig rangschikken, bijeen brengen, losweken tot het werk in wat het moet zijn. Dan ga ik er mee om tot het goed is of in ieder geval het beste van dat moment. Het ontstaat zoals Ze exposeerde in diverse galeries in Den Haag, Leiden, Dordrecht en Rijswijk en kreeg opdrachten van onder meer de alles in het leven ontstaat, het dient zich aan en ik heb het maar te nemen. Haarlemse en Rotterdamse schouwburg en de TU Delft. In het gewone leven mag ik soms slordig zijn of onnadenkend. In mijn werk moet ik erbij blijven. Het heeft niet te maken met moeilijke inspiratie of zo. Beelden zitten in een soort rommelzolder in mijn hoofd, het houdt nooit op, het wordt Tevens is ze docent lithografie en verzorgt ze diverse teken- en schildercursussen aan het Cultureel Centrum van de TU alleen maar bijgevuld.” Delft. www.nellekescharroo.nl Ze exposeert in diverse galeries in Nederland en in Europa. Werk van Anne is permanent in stock bij Galerie Van Aerts in Vessem, Galerie Exelmans in Maaseik (België) en Galerie Art Options in Wijk bij Duurstede. Anne Rensen woont en werkt in Eindhoven. www.annerensen.nl 54 55 Catalogus_mvob_20.indd 54-55 27-03-2006 11:10:41
  • 29. Curriculum vitea Curriculum vitea Paul Combrink Teun Hocks Paul Combrink (1949) Teun Hocks (1947) studeerde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. studeerde aan de vrije kunstacademie St. Joost in Breda. Hij is docent tekenen aan de Design Academy in Eindhoven en doceerde negen jaar tekenen en fotografie aan de Rietveld Academie in Amsterdam. In 1991 werd hij onderscheiden met Combrink schildert dagboeken. Hij produceerde inmiddels een omvangrijk totaalwerk. Het bestaat uit schilderijen die de Capi-Lux Alblas Prijs. alle hetzelfde formaat (50x50 cm) hebben en die elk een foto in zich verbergen. Door middel van fotografie registreert hij wat zijn ogen zien. Laag over laag neemt hij zijn visuele notities mee in de tijd en ontstaan er andere werkelijkheden, Naast het tekenen houdt hij zich actief bezig met fotografie, video- en super-8-cinemagrafie en voorstellingen. die slechts de sporen in zich dragen van wat zijn ogen ooit zagen. Hij exposeerde internationaal in onder meer Parijs, New York, Antwerpen, Amsterdam, Breda, Oostende, Darmstadt, Londen, Bonn, Barcelona, Xiamen (China), Los Angeles en München. Hij is verbonden aan Torch Gallery in Amsterdam, Door de wijze van archivering van de dagboeken ontstaan ook autonome ruimtelijke werken: beelden en doekenkasten. P.P.O.W. Gallery in New York en Galerie Patricia Dormann in Parijs. De reeksen en stapelingen van doeken krijgen een zelfstandige betekenis. Het is niet meer het beeld op doek dat lees- baar is; het werk laat zich lezen op de kaft. Zijn werk is in collecties van onder andere CODA Museum Apeldoorn, de Rotterdamse Schouwburg, Museum Jan Cunen in Oss, Museum het Domein in Sittard, Museum van Hedendaagse Kunst Muhka in Antwerpen en het Noord-Bra- Combrink exposeerde onder meer een aantal malen in de Haagse Kunstkring en in Galerie Nora Borges in Lissabon. bants Museum in Den Bosch Werk van hem maakt deel uit van de collecties van de Amersfoortse, de Nederlandse Bank, Waarborgfonds, Artotheek Den Haag, CBK Rotterdam. www.teunhocks.nl www.paulcombrink.nl 56 57 Catalogus_mvob_20.indd 56-57 27-03-2006 11:10:49
  • 30. Curriculum vitea Curriculum vitea Matthijs Sluiter Jan Schilders Matthijs Sluiter (1974) Jan Schilders (1945) studeerde af als illustrator aan de Kunstacademie te Kampen. In 1999 werd hem de Academieprijs toegekend, de aan- volgde na en tijdens een al werkzaam leven de filmpedagogische leergang en de opleiding docent audiovisuele expressie moedigingsprijs van de Stichting Roos. Ook ontving hij de Chris Leeflangprijs voor beginnend illustratoren. en communicatie aan de Vrije Academie te Eindhoven. Later volgde workshops beeldhouwen, onder andere in Portugal. Zijn teken- en ontwerpwerk varieert van uitbundige posters en humoristische tekeningen tot fantasie prikkelende il- lustraties van bijvoorbeeld programmaboekjes. Daarnaast zet hij kinderkunstprojecten op voor bijvoorbeeld BarioK Hij werkt momenteel vooral aan figuren van zeer flexibel installatiedraad. Werken met allerhande (rest)materialen blijft Kinderkunst en het Van Kinderen Museum in Den Haag. voor hem een mogelijkheid om met ideeën te spelen en nieuwe projecten te creëren. Hij vindt zijn inspiratie vooral in de natuur waar de perfecte vorm in feite al aanwezig is Het gaat er dan niet om die vormen zo goed mogelijk te benade- Tot zijn opdrachtgevers behoren onder andere Tactisch Communicatiebureau Tagtix, het Genootschap Onze Taal, tijd- ren of te registreren, maar om eigen ideeën en vormen sterker te krijgen. Daarnaast is het beschouwen van mensen in schrift Hard Gras, Theater De Regentes, uitgeverij Bzzztôh, stichting De Roos, Paradigm Shift, SUB Literair en Stichting zijn omgeving in specifieke situaties een belangrijke creatieve voedingsbodem voor hem. Het perfecte imperfect en het DigiCare imperfecte perfect uitbeelden, zou zijn credo kunnen zijn. www.matthijssluiter.nl Hij exposeerde in onder meer Eindhoven, Groningen, Assen, Den Haag en Vancouver. www.janschilders.nl 58 59 Catalogus_mvob_20.indd 58-59 27-03-2006 11:11:37
  • 31. Curriculum vitea Curriculum vitea Studenten Hogeschool Utrecht Studenten Hogeschool Utrecht Zij realiseerden de website van het Museum voor overbodig beleid. Wij danken de volgende personen: Neeltje van Helvoort (’s-Hertogenbosch, 1985) volgt bij de Hogeschool van Utrecht de opleiding HBO Bas Voskamp (Wijk bij Duurstede, 1983) volgt de studie Digitale Communicatie aan de Hogeschool van Instituut voor Communicatie – Digitale Communicatie, en studeert straks af op communicatiesystemen. Ze liep stage bij Utrecht. Hij liep stage als DTP-er bij Alldata in Maarsen en als Junior Programmeur bij Planet Internet in Amersfoort. Interpay Nederlnd BV waar ze een documentmanagement systeem implementeerde, en ze adviseerde voor de website Tevens is hij freelance video-editor en fotograaf/journalist voor de website www.tw-magazine.com www.streekarchiefbommelerwaard.nl Aldy Dalderop (Utrecht, 1982) volgt de opleiding Digitale Communicatie in Utrecht. Als stagiair was hij werkzaam Hendrik-bene Perdok (Sasolborg, 1980) studeert aan de Academie voor Digitale Communicatie van de als multimedia-vormgever bij het Freudenthal Instituut. Hogeschool voor Utrecht. Hij doorliep een stage bij de omroep waar hij meewerkte aan de internetsites www.radio2. nl en www.3fm.nl (programmeren, webdesign, grafisch ontwerp), en hij werkte voor Web-arrows in Utrecht aan diverse Marcel Visser (Amsterdam, 1979) studeert aan de Academie voor Digitale Communicatie aan de Hogeschool van websites. Utrecht. Hij liep stage bij het Nederlands Debat Instituut waar hij een interactieve cd-rom maakte ten behoeve van het Nederlands Kampioenschap Debatteren voor scholieren aan het voortgezet onderwijs Jannes Haagsman (Alphen a/d Rijn, 1984) studeert aan de Academie voor Digitale Communicatie van de Hogeschool van Utrecht. Hij liep stage bij het bedrijf Dutchydesign waar hij een webshop ontwierp en realiseerde. Voor Rutger Vastenburg (Amersfoort, 1981) studeert aan de Academie voor Digitale Communicatie aan de Hoge- hetzelfde bedrijf ontwerpt hij diverse websites. school van Utrecht. Hij is tevens sinds 1999 medewerker technische dienst en businessdesk bij KPN Internet (voorheen www.janneshaagsman.nl Planet Media Group). Hij liep stage bij Defensie Telematica Organisatie (DTO) te Soesterberg als projectmanager Willem Oostelbos (Tilburg, 1981) volgt de HBO opleiding voor Digitale Communicatie van de Hogeschool van Utrecht. Hij liep stage bij Dvotion Internet waar hij zich bezighield met het ontwerpen en bou- wen van webpagina’s. Sinds die stage werkt hij een dag in de week voor dit bedrijf. 60 61 Catalogus_mvob_20.indd 60-61 27-03-2006 11:11:49
  • 32. Dankwoord Vier maanden geleden nam een idee van jonge ambte- Wij danken ook alle kunstenaars, die hun werk ter naren voorzichtig wat vastere vorm aan. Dankzij de hulp beschikking stelden en enthousiast meegedacht hebben en enthousiaste inzet van velen is dit initiatief uitge- over de tentoonstelling. Door u kregen de beleidsstuk- groeid tot het Museum van overbodig beleid. Hiervoor ken ‘een gezicht’. We willen met name Nelleke Schar- willen we graag enkele mensen persoonlijk bedanken. roo bedanken die enthousiast de collectie heeft helpen samenstellen. De studenten van de Academie voor Digitale Com- municatie van de Hogeschool te Utrecht danken we Tot slot bedanken we Minke van de Zande, de jonge hartelijk voor alle uren die zij gestoken hebben in het ambtenaar bij InAxis die het idee in gang heeft gezet bedenken, ontwerpen en bouwen van het virtuele mu- en als projectleider het museum gemaakt heeft tot wat seum. Onze complimenten voor al dit werk, vooral voor het nu is. Rutger Vastenburg als projectleider en Marcel Visser als het creatieve brein achter de site. Namens de directie van het Museum, Zonder gulle gevers zou het museum nooit hebben Annemarie Jorritsma bestaan. Wij danken iedereen die beleidsstukken heeft aangedragen. Wij roepen tevens iedereen op om bijdragen te blijven leveren. Alleen op die manier blijft de collectie up-to-date en kan het museum haar werk doen. Catalogus_mvob_20.indd 62-63 27-03-2006 11:11:52
  • 33. COLOFON Tekst Jan Rensen Eindredactie Yvonne Philippa Druk Rikken Print b.v. Concept & Ontwerp GAZmedia, bureau voor grafische en interactieve media Kunstwerken In bruikleen Dit is een uitgave van InAxis commissie innovatie openbaar bestuur ISBN nummer © 2006 90-5414-099-2 Meer informatie over het Museum voor overbodig beleid vindt u op: www.museumvooroverbodigbeleid.nl Catalogus_mvob_20.indd 64-65 27-03-2006 11:11:53
  • 34. Wil het werk vlotten? Grenzen stellen aan grenzen Verstrikt in het verkeerde web Rijden of rusten? Stoelen van de scouts Smaak als twistpunt Waarin een klein scharniertje groot kan zijn Deelbestuur of speelbestuur? Met het CWI op vakantie De overlevingsstrategie van de hoofdluis Gladde tegels, stroeve tegels Stoken in de frisse lucht Verboden, maar niet illegaal De postcode Van oude visies en de dingen die voorbij gaan Op de vingers kijken Gelijk, gelijker, gelijkst, gelijkheid 4 Effe vangen, effe dokken! Eén ei is geen ei... De man als watermerk Catalogus_mvob_20.indd 66 27-03-2006 11:11:54

×