Magazyn - LEXUMMEDICA

3,666 views

Published on

LEXUMMEDICA to specjalistyczna prywatna klinika okulistyczna zajmująca się diagnostyką oraz chirurgią jednego dnia. W dniu 21 stycznia 2010 r. INTERMEDICA stała się członkiem grupy LEXUM, czego następstwem jest zmiana nazwy na LEXUMMEDICA.

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
3,666
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Magazyn - LEXUMMEDICA

  1. 1. Nr 1/2010 LEXUMMEDICA WWW.LEXUMMEDICA.PL magazyn NOWOŚĆ pier wszy numer CROSS -LINKING INNOWACYJNA TERAPIA STOŻKA ROGÓWKI NAJLEPSZA PERSPEKTYWA ROZMOWA Z MONIKĄ PYREK, NASZYM AMBASADOREM DZIAŁAMY WSPÓLNIE Z LEXUM POWSTAŁA NAJSILNIEJSZA SIEĆ KLINIK OKULISTYCZNYCH W EUROPIE
  2. 2. spis treści LEXUMMEDICA MAGAZYN 08 04 Przyszłościowa fuzja Wydawca Rozmowa z Peterem Ivančákiem, Lexummedica sp. z o.o. (dawniej Intermedica) prezesem Zarządu firmy Lexummedica ul. abpa A. Baraniaka 88 61-131 Poznań 06 Lexummedica - europejski potencjał Telefon: Prezentacja polskiej sieci klinik 61 82 67 067 okulistycznych 61 82 67 069 Fax: 08 Laser femtosekundowy 61 826 71 00 Nowoczesny sprzęt już w Wielkopolsce www.lexummedica.pl lexummedica@lexummedica.pl 10 Cross – linking Kontakt z wydawcą: Innowacyjna metoda leczenia stożka Anna Patan a.patan@lexummedica.pl rogówki Beata Pawłowska b.pawlowska@lexummedica.pl Konsultacja medyczna: 12 Leczenie aberracji wyższego rzędu lek. med. Barbara Czarnota (Kierownik Kliniki Zastosowanie techniki wavefront Okulistycznej Lexummedica w Poznaniu) Przygotowanie i realizacja: 14 Ratujmy wzrok po 50. roku życia SKIVAK Custom Publishing Leczenie wysiękowej postaci AMD Ul. Głuchowska 1 60-101 Poznań 16 Soczewki od A do Z www.skivak.pl Wybór soczewek wewnątrzgałkowych Project manager: Michał Cieślak 18 Komfort widzenia m.cieslak@skivak.pl Rozmowa z Moniką Pyrek, Redakcja: Ambasadorem sieci klinik Lexummedica Sylwia Włodarczyk Projekt layoutu: 20 Operacja oczu z punktu widzenia psychologa Jak pomóc pacjentowi poczuć się dobrze 10 Vladimír Trčka, Corporate Publishing, s.r.o. Adaptacja layoutu: Katarzyna Bartosik bez okularów? Skład i przygotowanie do druku: Katarzyna Bartosik, Paweł Chlebowski 22 Lexum pomaga w Afryce Zdjęcia: Czesi wysyłają do Kenii okulary Archiwum Lexummedica Na okładce: 24 Pchnięcia w mgnieniu oka Agnieszka Stefanek, Kierownik Sekretariatu Wspieramy sekcję szermierczą UAM Medycznego Lexummedica w Poznaniu w Poznaniu Fot. photosynteza.com 26 Zwiększać świadomość Gabinet satelitarny – dr Marzena Krajewska z Włocławka 27 Kwalifikuję i kontroluję Gabinet satelitarny – dr Krzysztof Łukaszewicz z Piły 18 3
  3. 3. news PRZYSZŁOŚCIOWA FUZJA INTERMEDICA CZŁONKIEM GRUPY LEXUM 21 stycznia 2010 roku Intermedica stała się członkiem Grupy LEXUM. Sieć ośrodków oku- Początek roku 2010 przyniósł istotne zmiany listycznych Intermedica, działających obec- w funkcjonowaniu sieci klinik Intermedica, która nawiązała nie pod nazwą Lexummedica, wykonuje ponad 3000 zabiegów chirurgii refrakcyjnej oraz 1000 współpracę z czeską Grupą Lexum. O planach rozwoju sieci, zabiegów usunięcia zaćmy rocznie. implementacji nowych technologii i polskim rynku badań W wyniku połączenia największej prywatnej kliniki okulistycznej w Polsce przez Grupę wzroku rozmawialiśmy z Peterem Ivančákiem, Prezesem Lexum powstanie najbardziej prężna sieć Zarządu polskiej spółki Lexummedica. klinik okulistycznych w Europie Środkowej. Polskie kliniki wzbogacą swoją ofertę usług medycznych w zakresie terapii rogówki i zabie- gów witroretinalnych. Jednym z zamiarów in- Od stycznia sieć klinik Intermedica znajduje się Jest Pan prezesem polskiej spółki Lexummedica. westorów jest rozwój w zakresie nowoczesnych w Grupie Lexum. Jaka była geneza tego porozumienia Jakie doświadczenia z czeskiego rynku chciałby technologii. Prezesem nowej polskiej spółki – i dlaczego Lexum zdecydowała się na obecność Pan przenieść na polski grunt i jaką ma Pan wizję Lexummedica – został Peter Ivančák. w Polsce? rozwoju w Polsce? Już od dłuższego czasu Polska była nam bliska, Wierzymy, że polski rynek ma duży potencjał być może dlatego, że w naszej klinice w Ostrawie rozwojowy. Dołożymy wszelkich starań, aby znaczna część przyjmowanych pacjentów pocho- wprowadzić nasze usługi do innych polskich dzi z Polski. Przez prawie 2 lata podejmowaliśmy miast. Chcielibyśmy również rozszerzyć naszą próby wejścia na polski rynek, tak więc połącze- ofertę o nowe, obecnie niedostępne, procedury nie z największą polską siecią klinik okulistycz- okulistyczne. Mam na myśli wspomnianą wcze- NOWOCZESNE METODY nych – Intermedica – było dla nas wyjątkową śniej korekcję laserową z użyciem lasera femto- LECZENIA W OKULISTYCE szansą, którą wykorzystaliśmy. sekundowego, wprowadzanie nowego algoryt- mu postępowania ze stożkiem rogówki opraco- Na konferencję naukową organizowaną pod Czy rozwój Grupy Lexum, sieci czeskich klinik, wanego przez prof. Filipca (jednego tym tytułem przez klinikę Lexummedica wyglądał podobnie jak klinik Intermedica? Jakie są z udziałowców Grupy Lexum), łącznie z wszcze- (dawniej Intermedica), 24 kwietnia w Poznaniu plany i perspektywy rozwoju całej grupy na najbliż- pieniem rogówki, keratoplastykę warstwową, przyjechało ponad 300 lekarzy z całej Polski. sze lata? wszczep pierścieni rogówkowych i w końcu roz- Uczestnicy zapoznali się z nowymi strategiami Od momentu powstania, w 1993 roku, roz- poczęcie chirurgii witreoretinalnej. w leczeniu stożka rogówki i aktualnymi wyzwa- wój Grupy Lexum wyglądał bardzo podobnie. niami w chirurgii refrakcyjnej – topografią ro- Zaczęliśmy od jednej kliniki i zbudowaliśmy całą Mimo że badania i leczenie są u Państwa odpłat- gówki i laserem femtosekundowym. sieć. Natomiast w najbliższych latach planujemy ne, na brak klientów nie mogą narzekać zarówno kli- wzmocnić swoją pozycję w Polsce i Czechach, niki Lexummedica, jak i czeska grupa Lexum. Potrafi jak również wejść na inne rynki Europy Środko- Pan podać główny powód zaufania klientów? wej i Wschodniej. Myślę, że pacjenci ufają naszym lekarzom zarówno w Polsce, jak i w Czechach. Cenią ich Lexummedica oferuje leczenie przy wykorzy- wyjątkowe umiejętności nabyte podczas tysięcy staniu niezwykle zaawansowanych technologicznie skutecznie przeprowadzonych zabiegów. Od LASER FEMTOSEKUNDOWY urządzeń. Czy wykorzystywany przez Państwa 1993 roku, łącznie w Polsce i Czechach, Grupa sprzęt jest elementem budowania przewagi nad Lexum przeprowadziła 120 000 zabiegów. W POZNANIU konkurencją? Wszystkie ze znakomitym i trwałym efektem. Lexummedica (dawniej Intermedica) od mar- Podstawową misją Grupy Lexum, do której To podstawowy dowód świadczący o jakości ca przeprowadza zabiegi korekcji wad wzroku Lexummedica ma zaszczyt należeć, jest zaofero- naszych usług. Dbamy nie tylko o zachowanie przy użyciu pierwszego w Wielkopolsce lasera wanie światowej jakości świadczeń medycznych najwyższego standardu procedur medycznych, femtosekundowego. To obecnie najnowsza ge- z zakresu chirurgii okulistycznej. Dlatego też ale również o pełen komfort naszych pacjentów. neracja sprzętu stosowanego na świecie. Za- wykorzystujemy najnowocześniejsze technologie bieg wykonany przy użyciu tego lasera zapew- i jesteśmy przekonani, że jest to naszym najwięk- Zauważa Pan jakieś różnice w funkcjonowaniu nia pacjentom największe bezpieczeństwo szym atutem. Na przykład, całkiem niedawno obu sieci klinik – polskiej i czeskiej? i precyzję. Pierwsze zabiegi poznańscy lekarze jako pierwsi wprowadziliśmy na polski rynek Funkcjonowanie obu sieci klinik jest podobne. wykonywali wspólnie z czeskimi specjalistami laser femtosekundowy, oferując zabiegi chirurgii Jest zrozumiałe, że po obu stronach wyróżnić z kliniki Lexum. refrakcyjnej z wykorzystaniem tego lasera. można lepiej funkcjonujące procedury. Chcemy 4 LEXUMMEDICA magazyn
  4. 4. wywiad je zidentyfikować i powielić w całej Grupie tak, by służyły naszym pacjentom. Czy Czesi i Polacy przywiązują obecnie większą wagę do leczenia wad wzroku? Zdecydowanie tak. Zarówno polscy, jak i czescy pacjenci przywiązują dużo większą wagę do ko- rekcji wad wzroku. Myślę, że ma to związek z rosnącym zainteresowaniem aktywnym spędza- niem wolnego czasu, w czym okulary stają się poważnym utrudnieniem. Jaka była Pana droga zawodowa aż do momentu, gdy został Pan prezesem sieci klinik Lexummedica? Czym zajmuje się Pan w wolnym czasie? Dyplom lekarza zdobyłem na Uniwersytecie Medycznym w Ołomuńcu w Czechach, ale stu- diowałem także informatykę na Uniwersytecie Staffordshire w Anglii. Jestem specjalistą cho- rób wewnętrznych ze szczególnym zaintere- sowaniem pulmonologią. Zacząłem pracować jako lekarz na oddziale intensywnej terapii. Po kilku latach zająłem się jednak informatyką. W zawodzie informatyka przepracowałem aż 7 lat, a następnie 2 lata w firmie GfK, która zaj- mowała się badaniami rynku. W końcu dołączy- łem do Grupy Lexum. Od marca 2010 r. piastuję stanowisko prezesa zarządu Lexummedica. W wolnym czasie, którego ostatnio nie mam wiele, jeżdżę w góry. Uwielbiam szczególnie Tatry Wysokie, skąd pochodzę. Dodam, że kilka lat temu zostałem przewodnikiem górskim, dlatego teraz tym bardziej doceniam fakt, że mogę do woli napawać się pięknem wysokich szczytów, które zdobywam wraz z przyjaciółmi. Od niedawna jest Pan w Polsce. Jak Pan postrzega prowadzenie biznesu tutaj, w porównaniu z Czechami? Uważam, że chirurgia okulistyczna w Pol- sce prowadzona jest na bardzo wysokim pozio- mie, spełniając najwyższe standardy medyczne. Penetracja niektórych procedur medycznych, szczególnie w zakresie chirurgii witreoretinal- nej, na rynku prywatnych usług medycznych jest w Polsce mniej zaawansowana w porówna- niu z Czechami. Co zaskakujące, w przeliczeniu na liczbę mieszkańców, w Polsce wykonuje się dużo mniej laserowych korekcji wad wzroku. Podstawową misją Grupy Lexum, do której Czy jakieś miejsca w Polsce zdążyły Pana Lexummedica ma zaszczyt należeć, jest zaoferowanie zachwycić? W Polsce jest wiele miejsc, które chciałbym światowej jakości świadczeń medycznych z zakresu chi- odwiedzić. Na przykład polska część Tatr rurgii okulistycznej. Dlatego też wykorzystujemy naj- Wysokich pozostaje dla mnie nadal nieodkry- nowocześniejsze technologie i jesteśmy przekonani, że ta, dlatego planuję latem spędzić kilka dni w okolicach schroniska Murowaniec. Nie mogę się jest to naszym największym atutem. również doczekać, aby zobaczyć piękne polskie miasta, zwłaszcza Kraków.  5
  5. 5. prezentacje LEXUMMEDICA – EUROPEJSKI POTENCJAŁ ARX EQUITY PARTNERS ARX jest firmą zarządzającą funduszami pri- Lexummedica (dawniej Intermedica) sp. z o.o. Partners, spółka zarządzająca funduszami vate equity w Europie Środkowej i Wschodniej. powstała na początku 1999 roku jako inicjaty- private equity. Spółka posiada biura w Warszawie, Buda- wa duńskiej korporacji Transmedica A/S. W skład niepublicznych zakładów opieki zdro- peszcie, Pradze i Bukareszcie. Udziałowcami Dziś tworzy ośrodki okulistyczne w Pozna- wotnej pod marką Lexummedica wchodzi funduszy są renomowane instytucje finansowe. niu, Krakowie i Szczecinie, które łącznie wyko- obecnie Klinika Okulistyczna w Poznaniu Celem funduszy ARX jest inwestowanie w kra- nują ponad 3000 zabiegów chirurgii refrakcyj- (od początku roku mieści się w nowej siedzibie jach Europy Środkowej i Wschodniej w firmy nej oraz 1000 zabiegów usunięcia zaćmy rocz- – Malta Office Park), Centrum Okulistyki w tzw. późniejszym stadium rozwoju. Inwesty- nie. Lexummedica to nowoczesna klinika oku- w Krakowie oraz powstałe w 2007 roku cje te przyjmują postać finansowania ekspan- listyczna zajmująca się diagnostyką oraz chi- Centrum Okulistyki w Szczecinie. sji, wykupu we współpracy z dotychczasowym rurgią jednego dnia. Klinika Okulistyczna Lexummedica w Pozna- kierownictwem (MBO), zakupu z udziałem 21 stycznia 2010 roku Intermedica stała niu, jako pierwszy ośrodek w Wielkopolsce, zo- nowego kierownictwa (MBI) lub przejęcia firmy się członkiem Grupy LEXUM, której stała wyposażona w światową nowość w celu konsolidacji danej branży. głównym udziałowcem jest ARX Equity – laser femtosekundowy. 6 LEXUMMEDICA magazyn
  6. 6. LEXUM GROUP Kompleksowa oferta sób, np. przez stosowanie kropli. Lexum (czeska część Grupy Lexum) obecnie posiada We wszystkich placówkach sieci wykonywa- • Wiskokanalostomia kliniki okulistyczne w Pradze, Ostrawie, Brnie ne są zabiegi laserowej korekcji wad wzroku Chirurgiczna metoda leczenia jaskry, sto- i Czeskich Budziejowicach i w 2009 roku wykonała metodą LASIK i LASEK, zabiegi usunięcia sowana w przypadku jaskry początkowej, ponad 12500 zabiegów usunięcia zaćmy i ponad starczowzroczności metodą PRELEX, zabiegi średniozaawansowanej. 5700 zabiegów chirurgii refrakcyjnej. usunięcia zaćmy oraz diagnostyka okulistycz- • Metoda Ex-Press Lexum jest wiodącą siecią prywatnych klinik oku- na i USG gałek ocznych. Ośrodek w Poznaniu Najnowsza metoda stosowana w chirurgii listycznych w Czechach zarówno pod względem stan- oferuje dodatkowo diagnostykę jaskry i chorób jaskry. Miniaturowy implant Ex-Press o dardów medycznych, jak i wielkości. Lexum zosta- siatkówki, bezkontaktową biometrię, OCT długości 3 mm implantowany jest pod ła założona w 1993 roku przez profesora Martina Fi- (tomografia koherentna), angiografię fluore- spojówkę lub pod płatkiem twardówki. lipec, byłego Kierownika Kliniki Okulistycznej Pierw- sceinową, topografię rogówki, ocenę aber- Wskazaniem do operacji jest jaskra śred- szego Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu im. Karola racji oka, iniekcje doszklistkowe preparatem nio i bardziej zaawansowana. w Pradze. Przebywał on na wielu stażach i pobytach Lucentis w AMD. • Irydotomia laserem YAG naukowych w klinikach okulistycznych we Francji Klinika Okulistyczna Lexummedica Laserowa metoda leczenia jaskry, polega i USA (Hotel Dieu, Harvard Medical School, Massa- w Poznaniu wprowadza także do swojej oferty na wytworzeniu w tęczówce otworu, który chusetts Eye & Ear Infirmary). Udziały Grupy Lexum chirurgiczne i laserowe metody leczenia jaskry umożliwia swobodny przepływ cieczy wod- należą do firmy ARX Equity Partners, która jest wio- oraz terapię stożka rogówki oka: nistej w oku z komory tylnej do przedniej. dącą firmą zarządzającą funduszami private equity • Cross-linking w Europie Środkowej. Profesor Filipiec, założyciel Le- • Głęboka sklerektomia Terapia stożka rogówki. xum, pozostał znaczącym udziałowcem Grupy Lexum. Chirurgiczna metoda leczenia jaskry; istotą operacji jest ułatwienie odpływu Monitoring jakości płynu wytworzonego w oku bez otwiera- Ośrodki Lexummedica objęte są systemem nia przedniej komory oka; wskazaniem zarządzania jakości zgodnym z normą ISO do operacji jest brak możliwości osią- 9001:2000. Oznacza to ciągłe monitorowanie dycznych, jak i poziomu satysfakcji pacjentów. gnięcia obniżenia ciśnienia w inny spo- zarówno jakości wykonywanych procedur me- Jest to możliwe dzięki opracowaniu wewnętrz- nych standardów i procedur oraz realizacji uprzednio wyznaczonych celów jakościowych. Personel medyczny w sposób ciągły doskona- li swoje umiejętności poprzez udział w szko- LASER FEMTOSEKUNDOWY JUŻ W POZNANIU! leniach, konferencjach i sympozjach nauko- Klinika Okulistyczna Lexummedica w Poznaniu, jako pierwszy w Wielkopolsce ośrodek okulistyczny, została wych. W naszych placówkach wykorzystujemy wyposażona w laser femtosekundowy. Obecnie w Polsce zabiegi laserowej korekcji wady wzroku wykonuje się najwyższej jakości sprzęt oraz materiały me- najczęściej metodą LASIK – w celu utworzenia płatka stosuje się mikrokeratom. Laser femtosekundowy to naj- dyczne, m.in. biometr laserowy IOL Master fir- nowszej generacji laser stosowany obecnie w chirurgii refrakcyjnej na świecie. Pozwala na wykonanie zabiegu my Zeiss, fakoemulsyfikator Infiniti Vision Sys- laserowej korekcji wady wzroku metodą LASIK bez zastosowania mikrokeratomu. Zabieg laserowej korekcji tem firmy Alcon oraz laser Allegretto Wave fir- wady wzroku wykonany laserem femtosekundowym zapewnia pacjentom największe bezpieczeństwo i precyzję, my WaveLight w opcji z topografem terapeu- a jednocześnie pozwala na osiągnięcie lepszych rezultatów końcowych zabiegu. tycznym − Allegretto Wave.  Poznań Szczecin Siedziba LEXUMMEDICA Recepcja kliniki. w jednym z nowoczesnych biurowców nad jeziorem Malta. 7
  7. 7. technologie LASER TEKST lek. med. Barbara Czarnota, Kierownik Kliniki Okulistycznej Lexummedica w Poznaniu FEMTOSEKUNDOWY Jego użycie zwiększa bezpieczeństwo zabiegu, pozwala na szybszą rekonwalescencję, eliminuje mechaniczne cięcie rogówki. Ta swoista rewolucja w chirurgii refrakcyjnej od marca jest dostępna dla pacjentów sieci klinik Lexummedica. U pacjentów z cienką rogówką możemy wykonać laserem femtosekundo- wym płatek grubości ok. 100 mikronów, co pozwala na oszczędzenie tkanki rogówki i tym samym daje możliwość korekcji większej wady wzroku. 8 LEXUMMEDICA magazyn
  8. 8. Szafir w podczerwieni rem femtosekundowym mają jednakową gru- Laser femtosekundowy należy do najnowszej bość na całej powierzchni. Istotną cechą lasera Wprowadzenie przez sieć kli- generacji laserów stosowanych w okulistyce. femtosekundowego jest prostota użycia, bez ko- nik Lexummedica lasera fem- W laserach tych ośrodkiem czynnym jest krysz- nieczności kontrolowania relacji urządzenia w tosekundowego, ma szansę tał szafiru z domieszką tytanu. Emituje wiązkę stosunku do nietypowych cech anatomicznych dość istotnie wpłynąć na decy- w podczerwieni o średnicy kliku mikronów pacjenta. Pacjenci operowani przy użyciu tego zje pacjentów odnośnie pod- i długości impulsów lasera od 250 do 800 fs. lasera zgłaszają mniejsze dolegliwości bólowe, dania się zabiegowi lasero- Każdy impuls laserowy powoduje wytworze- zarówno śród. jak i pooperacyjne. Już w pierw- wej korekcji wady wzroku. Za- nie obszaru, w którym dochodzi do rozerwania szych badaniach porównujących laser femtose- bieg przy użyciu mikrokerato- włókien kolagenowych, to znaczy zjawiska kundowy i mikrokeratom wykazywano szybszą mu jest bezpieczny, mimo to fotodysrupcji. W trakcie tego procesu wiązka rekonwalescencję pacjentów po zabiegach z la- rodzi u pacjenta pewne obawy, potęgowane często nie- światła z zakresu podczerwieni powoduje zmia- serem femtosekundowym – zarówno biorąc pod rzetelnymi opiniami na forach internetowych. Informacje nę stanu skupienia niewielkiej objętości tkanki uwagę efekt refrakcyjny, jak i szybszy powrót do dotyczące przeżyć podczas zabiegu są w przeważającej rogówki ze stanu stałego w gaz, czemu towa- codziennych obowiązków życiowych. Dzięki do- większości nieprawdziwe. Pacjenci, już po zabiegu, mó- rzyszy powstanie pęcherzyków CO2 i H2O między kładności lasera mniejsza jest także możliwość wią, że jeśliby wcześniej wiedzieli, jak w rzeczywistości niezmienionymi tkankami. Laser femtosekun- występowania powikłań w trakcie wytwarza- czuje się człowiek podczas tej operacji, nigdy nie dali- dowy dostarcza energię na ściśle określoną, za- nia płatka w zabiegach LASIK. Zwiększa to bez- by się zastraszyć. Tym bardziej więc, gdy wyeliminujemy planowaną głębokość istoty właściwej rogówki pieczeństwo zabiegów i daje lepsze rezultaty re- już na wstępie te obawy, liczba wahających zmniejszy się. i dzięki temu jest w stanie stworzyć precyzyjne frakcyjne. dr n. med. Jan Grzeszkowiak nacięcie rogówki w dowolnej płaszczyźnie. Olbrzymią zaletą tej techniki jest minimalna Precyzyjne cięcie traumatyzacja tkanek przyległych. Ale chyba największą rewolucję wywołało zastosowanie lasera femtosekundowego w przeszczepach rogówki. Urządzenie to pozwo- Chirurgia refrakcyjna dąży do liło na wycinanie w rogówce dowolnych kształ- maksymalnego bezpieczeń- LASER FEMTOSEKUNDOWY TO STANDARD W NO- tów, co stało się szczególnie użyteczne w techni- stwa i maksymalnej precyzji. WOCZESNEJ CHIRURGII REFRAKCYJNEJ kach keratoplastyki, zarówno drążącej, jak i war- Korzyści dla pacjenta są za-  maksymalna precyzja stwowej. Otworzyło to też nowe horyzonty dla uważalne – oprócz większego  maksymalne bezpieczeństwo dotychczas mało rozwiniętego działu keratopro- komfortu uzyskujemy lepsze  minimalna inwazyjność zabiegu tez. Niedostępne dla klasycznych narzędzi wyci- rezultaty operacji. Cały zabieg  mniejszy stres w trakcie zabiegu nanie w rogówce kształtów zygzakowatych, tra- na jednym oku trwa z przygo-  mniejsze dolegliwości bólowe pezoidalnych oraz rombowatych dało szansę towaniem około 20 minut. Wy-  szybsza rekonwalescencja na lepszą fiksację tkanki dawcy czy elementów konuje się go w znieczuleniu kropelkowym. Dużo zale-  mniejsze objawy suchego oka szucznej rogówki. ży od współpracy pacjenta z lekarzem, dlatego mniej in- Laser femtosekundowy poprawia też znaczą- wazyjna technika z wykorzystaniem lasera femtosekun- co efekty kliniczne leczenia pacjentów ze stoż- dowego bardzo pomaga – pacjent się nie denerwuje, jest Większe bezpieczeństwo kiem rogówki przy użyciu pierścieni śródrogów- spokojniejszy, nie czuje dyskomfortu. Pierwszym zastosowaniem lasera femtosekun- kowych. Tunele wytwarzane przez laser są bar- dr n. med. Urania Tawandzi dowego w chirurgii rogówki było nacięcie płat- dziej regularne, przebiegają na równej głęboko- ka w technice LASIK. W tradycyjnym wydaniu tej ści i nie obciążają pacjenta ryzykiem śródope- techniki do wytworzenia płatka używa się me- racyjnych powikłań związanych z perforacją ro- chanicznych mikrokeratomów. Mikrokeratom gówki. przy pomocy noża tnie płatek o kształcie meni- sku – grubszy na obwodzie, cieńszy w centrum. Okulistyczna rewolucja Laser femtosekundowy to Mimo udoskonalenia techniki mikrokeratomu, Laser femtosekundowy stworzył też zupełnie najnowszej generacji laser nadal największą jego wadą jest mała przewi- nowe kierunki rogówkowej chirurgii refrakcyj- mający zastosowanie w oku- dywalność i powtarzalność grubości płatka ro- nej, związane z brakiem konieczności stosowa- listyce. W chirurgii refrakcyj- gówki. nia lasera excimerowego w celu uzyskania nej wykorzystywany jest za- Użycie lasera femtosekundowego w technice efektu refrakcyjnego. Ten kierunek jednak miast mechanicznego mikro- LASIK zwiększa bezpieczeństwo zabiegów. znajduje się nadal na etapie oceny klinicznej keratomu, co pozwala na wy- Stosując laser femtosekundowy w tego rodzaju u pierwszych pacjentów w kilkuletnich okresach konanie płatka rogówki z naj- zabiegach, możemy dokładnie zaplanować obserwacji. wyższą precyzją i w następ- wielkość płatka – jego średnicę, grubość oraz Czy więc pojawienie się na rynku lasera stwie powoduje szybsze gojenie się cięcia oraz szyb- umiejscowienie i szerokość zawiasu płatka. femtosekundowego można nazwać rewolucją? szy powrót do planowanego widzenia. Zmniejsza się tak- U pacjentów z cienką rogówką możemy wyko- W chirurgii refrakcyjnej rogówki i jej prze- że ilość ewentualnych powikłań związanych z wytworze- nać laserem femtosekundowym płatek grubo- szczepach z pewnością tak. Każdy niemal rok niem płatka rogówki. ści ok. 100 mikronów, co pozwala na oszczędze- przynosi nowe aplikacje dla laserów i tylko czas dr n. med. Małgorzata Tomczak nie tkanki rogówki i tym samym daje możliwość pokaże, czy nie staną się one kiedyś standar- korekcji większej wady. Płatki wykonane lase- dem chirurgii okulistycznej.  9
  9. 9. medycyna CROSS-LINKING TEKST lek. med. Barbara Czarnota, Kierownik Kliniki Okulistycznej Lexummedica w Poznaniu Aplikacja ryboflawiny i naświetlanie tkanki rogówki światłem UVA – na tym w skrócie polega terapia CXL – nowoczesna metoda leczenia stożka rogówki. Zabieg zwiększa sztywność rogówki i odporność na ektazje. CROSS – LINKING (CXL) Jest bardzo mało inwazyjną procedurą, która ma na celu powstrzymanie progresji stożka rogówki, po- przez zwiększenie sztywności rogówki oraz zwiększe- nie jej odporności na działanie enzymów trawiących (kolagenaz). Polega na miejscowym podaniu rybofla- winy i naświetlaniu tkanki rogówkowej światłem UVA o długości 365 nm. Pierwszy zabieg został wykonany w 1998 roku w Dreźnie przez prof. Theo Seilera. Działanie ryboflawiny jest dwukierunkowe – działa jako fotouczulacz powodujący powstawanie nowych wią- zań krzyżowych między blaszkami kolagenu w istocie właściwej rogówki, a także chroni soczewkę i siatkówkę przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA. TECHNIKA CXL • Znieczulenie miejscowe • 2% pilokarpina do worka spojówkowego • Mechaniczna abrazja nabłonka rogówki • Aplikacja kropli z ryboflawiną przez 30 minut – po tym czasie rogówka jest nasączona ryboflawiną • Pomiar grubości rogówki (pachymetria >400 μm) • Naświetlanie rogówki promieniami UVA (365 nm) przez 30 minut • Założenie miękkiej soczewki opatrunkowej, krople antybiotykowe • CXL ma na celu spowolnienie progresji stożka CXL – WSKAZANIA rogówki lub jej zatrzymanie, co pozwala uniknąć lub odłożyć w czasie wykonanie przeszczepu rogówki. • Stożek rogówki • Dzięki CXL postać postępująca stożka rogówki • • Nabyta ektazja rogówki (po LASIK) Obwodowa degeneracja rogówki może przejść w postać niepostępującą – fruste (PMB – pellucid marginal degeneration) keratoconus. • Infekcyjne owrzodzenia rogówki (CXL zwiększa odporność na kolagenazy) • Rozmiękanie rogówki 10 LEXUMMEDICA magazyn
  10. 10. „CXL „postarza” rogówkę o 600 lat w 600 sekund.” Stożek rogówki (keratokonus) to niezapalne, Postępowanie pooperacyjne LECZENIE STOŻKA ROGÓWKI dystroficzne, obustronne, postępujące scho- Po zabiegu pacjent musi przez 5-6 dni nosić W zależności od stopnia zaawansowania choroby rzenie rogówki. Prowadzi do centralnego lub opatrunkowe soczewki kontaktowe. Przez dwa można zalecić różne metody leczenia: paracentralnego uwypuklenia i ścieńczenia ro- tygodnie musi przyjmować krople antybiotykowe,  Obserwacja, korekcja okularowa. gówki. Ujawnia się najczęściej w 2. dekadzie a przez dwa miesiące krople sterydowe.  Twarde soczewki kontaktowe. życia i postępuje z różnym nasileniem do 3.-4. Przez dwa do trzech tygodni zalecane są  Preparaty obniżające ciśnienie dekady, a następnie jego rozwój ulega zwol- również sztuczne łzy i preparat dexpanthenol wewnątrzgałkowe + dexpanthenol (poprawa nieniu. Schorzenie występuje u jednej na 2000 (Corneregel). metabolizmu). osób, częściej u mężczyzn. Około 25% przy-  Pierścienie śródrogówkowe. padków wymaga przeszczepu rogówki. Korzyści terapii CXL  Cross-linking (CXL) – metoda Zabieg ten jest zdecydowanie tańszy od prze- sieciowania włókien kolagenowych. Objawy szczepu, mniej obciążający pacjenta. Wykonywa-  Cross-linking + PRK. Sygnałem alarmowym powinno być szybkie obni- ny w trybie ambulatoryjnym, nie ogranicza ak-  Cross-linking + pierścienie żanie się ostrości wzroku u pacjenta. O występo- tywności życiowej i zawodowej pacjenta. Ponad- śródrogówkowe. waniu tej choroby świadczy również nieregular- to nie wyklucza wykonania innego zabiegu na ro- W niektórych sytuacjach konieczny jest przeszczep ro- ny astygmatyzm krótkowzroczny w topografii ro- gówce, na przykład: pierścieni śródrogówko- gówki. Aktualnie w Polsce wykonuje się 800 takich ope- gówki i występujące trudności w doborze korekcji wych, PRK, przeszczepu. Ważny jest też aspekt racji rocznie, przy prawie trzykrotnie większym zapotrze- okularowej. Wzrasta również krzywizna rogówki. psychologiczny dla pacjenta – odsuwa się w cza- bowaniu. sie myśl o przeszczepie rogówki.  Diagnostyka Aby poprawnie zdiagnozować chorobę, trzeba wy- konać szereg badań. Do nich zaliczamy badanie refrakcji, keratometrii, badanie w lampie szczeli- nowej, wykonanie topografii rogówki i pachymetrii. Wskazania i przeciwwskazania Cross-linking jest zalecany przy postępującym stożku lub ektacji rogówki, rozpoznanej na podstawie badania klinicznego i topografii bez towarzyszących zmętnień, blizn i pęknięć błony Descemeta. Nie wszyscy pacjenci mogą skorzystać z tej metody. Jest niewskazane, aby wykonywać zabieg jeśli grubość rogówki jest mniejsza niż 400 μm, a keratometria daje wyniki wyższe niż 58 D – 60 D. Nie można przeprowadzić CXL przy przebytym wirusowym zapaleniu rogówki wirusem opryszczki – promienie UV mogą aktywować wirusa. Przeciwwskazaniami są również oparzenia chemiczne lub problemy z gojeniem się rogówki w wywiadzie, ciąża lub okres karmienia, uczulenie na ryboflawinę. Przy tym zabiegu wiek pacjenta nie ma znaczenia. 11
  11. 11. medycyna LECZENIE ABERRACJI WYŻSZEGO RZĘDU TEKST dr n. med. Małgorzata Tomczak Technika wavefront wykorzystująca zasadę Huygensa umożliwia leczenie aberracji wyższego rzędu m.in. astygmatyzmu skośnego, krzywizny pola i dystorsji. Aberracja – słowo wywodzące się z greki i łaci- sieniu do narządu wzroku aberracje wyższego ny, oznacza odchylenie od normy i używane jest rzędu mogą być źródłem znacznego obniże- w wielu dziedzinach nauki. Opisując aberracje nia jakości widzenia, objawiającego się pod układu optycznego, należy pamiętać, że idealny postacią niepożądanych zaburzeń wzrokowych, układ optyczny powinien spełniać warunki takich jak upośledzenie widzenia zmierzcho- odwzorowania: obrazem punktu powinien wego, olśnienia, rozmycie obrazu, dwojenie. zasada Huygensa być punkt, obrazem płaszczyzny powinna być Układ optyczny oka składa się z kilku czyn- płaszczyzna, przedmiot i jego obraz powinny ników odpowiedzialnych za właściwą refrakcję mieć takie same kształty. Aberracje układu niezbędną do tego, aby obraz powstały na siat- optycznego możemy podzielić na aberracje kówce był wyraźny. Niedoskonałości w różnym niższego rzędu, do których zaliczamy trzy skupianiu promieni świetlnych przez elementy podstawowe wady wzroku (krótkowzroczność, układu optycznego gałki ocznej (zwłaszcza dalekowzroczność, astygmatyzm) oraz aberra- rogówkę i soczewkę) mogą zmieniać kierunek cje wyższego rzędu. promieni świetlnych, powodując ich niewła- Do aberracji wyższego rzędu, opisanych po ściwe załamanie. Także schorzenia oczu mogą raz pierwszy przez Seidla w 1856 roku, zalicza- wywoływać aberracje wyższego rzędu, np. F1 F2 my: aberrację sferyczną, komę, astygmatyzm suche oko, blizny rogówki, zaćma, zaburzenia skośny, krzywiznę pola i dystorsję. W odnie- struktury ciała szklistego. aberracja sferyczna rząd Zernike typ aberracji wartość RMS 1 niższego rzędu RMS1 obraz 2 RMS2 3 wyższego rzędu RMS3 0 RMSg 4 RMS4 RMSh 5 RMS5 6 RMS6 aberracja komatyczna rząd Zernike i wartości RMS 12 LEXUMMEDICA magazyn
  12. 12. Zalety techniki wavefront Dzięki standardowym metodom badania wzroku do niedawna można było diagnozować i leczyć jedynie aberracje niższego rzędu. Aberracje wyższego rzędu były pomijane, ponieważ nie istniały metody ich wykrywania i leczenia. Aberracji tych nie można skorygo- wać okularami, soczewkami kontaktowymi ani tradycyjną chirurgią laserową. Obecnie aberracje wyższego rzędu mogą być diagno- zowane i leczone dzięki technice wavefront. Lasery wavefront-guided stwarzają możliwość znacznego zmniejszenia aberracji wyższego Topografia rogówki: rzędu i mogą poprawić jakość widzenia np. astygmatyzm nieregularny podczas nocnej jazdy samochodem. Precyzja badań Podstawową zasadą fizyki zastosowaną w aberrometrii i technice wavefront jest zasada Huygensa, opisująca ruch fali świetlnej w ośrodku. Zasada ta mówi, że każdy punkt ośrodka, do którego dotarło czoło fali, jest źró- dłem nowej fali kulistej. Fale kuliste interferują ze sobą, tworząc nową powierzchnię falową. Badanie wavefront identyfikujące wady wzroku można przeprowadzić w różny sposób. Jedną z metod jest opis za pomocą wielomia- nów Zernike, holenderskiego fizyka, który zde- Analiza Zernike rozpoznanego w topografii rogówki astyg- matyzmu nieregularnego wykazuje znaczną liczbę aberracji finiował je w 1934 roku. Odbicie fali wavefront wyższego rzędu (RMS h = 1,19), a w szczególności C6 – trefoil, jest rejestrowane przez aberrometr. Na rynku C7 – coma, C12 – aberracje sferyczne. istnieje kilka typów aberrometrów. Pomiar wielkości aberracji sprowadza się do oceny uzyskanych w aberrometrii sześciu rzędów wielomianów Zernike wyrażonych liczbowo. Obliczany jest także współczynnik (błąd średni kwadratowy – root mean square) wskazujący odchylenie całkowite – RMS i dotyczące aber- racji wyższego rzędu RMS h. Leczenie „wavefront-guided” ma zastoso- wanie zarówno w aberracjach pierwotnych, jak i powstających po chirurgii refrakcyjnej. Przy subiektywnych zaburzeniach widzenia (np. olśnienia, upośledzenie widzenia zmierz- chowego, dwojenie) badanie kwalifikacyjne powinno określać ostrość widzenia, refrakcję, topografię rogówki oraz obejmować oszacowa- nie aberracji wyższego rzędu. RMS h prze- kraczający 0,3 przy uzyskanej powtarzalności wyników jest wskazaniem do ablacji laserowej aberrometr wavefront -guided.  13
  13. 13. medycyna RATUJMY WZROK PO 50. ROKU ŻYCIA TEKST dr n. med. Katarzyna Manyś-Kubacka Im szybciej zdiagnozowana wysiękowa postać AMD, tym większa szansa na rozpoczęcie skutecznego leczenia. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) METODY LECZENIA WYSIĘKOWEJ POSTACI AMD W ZALEŻNOŚCI OD LOKALIZACJI ZMIAN: jest chorobą oczu występującą po 50. roku życia 1. iniekcje do ciała szklistego inhibitorów VEGF-A (Lucentis), i jest najważniejszą przyczyną ciężkiej utraty 2. terapia fotodynamiczna przy użyciu werteporfiny, widzenia – praktycznej ślepoty w krajach rozwi- 3. fotokoagulacja laserowa siatkówki, niętych (1,2-30 proc. populacji w wieku powyżej 4. metody chirurgiczne. 50 lat). Ponieważ przeciętna długość życia w tych krajach systematycznie wydłuża się, zagrożenie tą chorobą jest coraz poważniejszym problemem. Rozróżniamy dwie postaci występowania AMD: • Postać sucha – zanikowa je prawdopodobieństwo pojawienia się i rozwo- wstania krwotoków, wysięków i zniszcze- (brak możliwości leczenia) ju schorzenia w drugim oku w przeciągu pię- nia fotoreceptorów siatkówki oraz znacz- • Postać wysiękowa ciu lat. Wysiękowa postać AMD charakteryzu- nego upośledzenia widzenia do dali i bliży. Etiopatogeneza AMD nie jest w pełni poznana. je się tworzeniem patologicznych naczyń pod Uszkodzenie centralnej części siatkówki obu Jak wynika z badań, u 40 proc. pacjentów z wy- siatkówką (neowaskularyzacja naczyniówko- oczu uniemożliwia czytanie, rozpoznawa- siękową postacią AMD w pierwszym oku istnie- wa – cnv). Rozwój tych naczyń prowadzi do po- nie twarzy znajomych ludzi, prowadzenie sa- mochodu, wykonywanie wszelkich precyzyj- nych czynności. Schorzenie to manifestuje się wieloma objawami, np. pojawieniem się mroczka centralnego – plamy przed okiem, zakrzywieniem obrazu, obniżeniem poczucia kontrastu oraz zaburzeniem widzenia barw. Szansą na uratowanie widzenia, zahamo- wanie procesu zwyrodnieniowego, jest wcze- sna diagnostyka i szybkie rozpoczęcie le- czenia (w ciągu miesiąca od pojawienia się pierwszych objawów). Oprócz pełnego bada- nia okulistycznego konieczne jest wykonanie badań dodatkowych: angiografii fluoresce- inowej (a.f.) i optycznej koherentnej tomo- grafii OCT. Badanie a.f. umożliwia wczesne angiografia fluoresceinowa wykrycie patologicznego unaczynienia i kwalifikację do odpowiedniego leczenia. Badanie OCT umożliwia natomiast ocenę morfologii siatkówki i monitorowanie sku- teczności leczenia. Celem leczenia wysiękowej postaci AMD jest zahamowanie rozwoju patologicznych na- czyń pod siatkówką i zatrzymanie postępu procesu zwyrodnieniowego plamki. Późne wykrycie postaci wysiękowej AMD Zwyrodnienie uniemożliwia rozpoczęcie skutecznego jej le- plamki związane z wiekiem – postać czenia, co kończy się utratą widzenia central- wysiękowa. nego u pacjentów dotkniętych tym schorze- niem.  14 LEXUMMEDICA magazyn
  14. 14. 15
  15. 15. PODARUJ KUPON SWOJEMU PACJENTOWI
  16. 16. PODARUJ KUPON SWOJEMU PACJENTOWI
  17. 17. medycyna SOCZEWKI TEKST dr n. med. Jan Grzeszkowiak Zastosowanie nowoczesnych, od A do Z zwijalnych soczewek wewnątrzgałkowych pozwala osiągnąć wiele korzyści w chirurgii przedniego odcinka oka. Współczesna chirurgia przedniego odcinka oka, Soczewki wewnątrzgałkowe wszczepiane istotne znaczenie dla osób, których warunki obejmująca zabiegi usunięcia zaćmy oraz wad podczas operacji zaćmy można podzielić na pracy wymagają bardzo dobrej ostrości wzroku wzroku, związana jest nie tylko z zastosowaniem jednoogniskowe oraz wieloogniskowe. Soczewki i jakości postrzeganego obrazu w warunkach nowoczesnych technik operacyjnych oraz wysokiej wewnątrzgałkowe stosowane do korekcji wad nocnych (kierowcy, piloci, nawigatorzy, maszyni- klasy sprzętu. W bardzo dużym zakresie ostatecz- wzroku noszą nazwę soczewek fakijnych. ści, kontrolerzy ruchu lotniczego). ny efekt operacyjny uzależniony jest od rodzaju zastosowanej sztucznej soczewki wewnątrzgał- Soczewki jednoogniskowe  Soczewki asferyczne to soczewki, których po- kowej. Nowoczesne soczewki wewnątrzgałkowe Soczewki jednoogniskowe zapewniają dobrą wierzchnia jest najbardziej zbliżona do asferycz- powinny charakteryzować się kilkoma cechami. ostrość widzenia z określonej odległości (najczę- nej powierzchni naturalnej soczewki oka. Dzięki Powinny być, mianowicie, wykonane z dobrze ściej do dali). Wyraźne widzenie do bliży możliwe takim właściwościom soczewki te zapewniają nie tolerowanego przez tkanki oka materiału, który jest przy zastosowaniu dodatkowych, niezbyt sil- tylko dobrą ostrość, ale i jakość widzenia, rów- jednocześnie pozwalałby na wprowadzenie so- nych szkieł korekcyjnych. Wyróżnia się soczewki nież w warunkach zmierzchowych. Przykładem czewki do oka przez małe, niewymagające szwów sferyczne, asferyczne i cylindryczne (toryczne). tego typu soczewki jest soczewka AcrySof® IQ. cięcie. Powinny zapewniać jak najbardziej zbliżone AcrySof® IQ to soczewka wewnątrzgałkowa, do fizjologicznego widzenie, zarówno pod wzglę-  Soczewki sferyczne, których powierzch- jednoogniskowa, wszczepiana do oka w miejsce dem ostrości wzroku, jak i kontrastu postrze- nia stanowi wycinek kuli (sfery), zapewniają usuwanej w czasie operacji zaćmy naturalnej, ganego obrazu. Dobór odpowiedniej soczewki dość dobre widzenie, choć nie odwzorowują zmętniałej soczewki. Wskazana jest do wyraźne- wewnątrzgałkowej uzależniony jest od budowy fizjologicznego kształtu naturalnej, asferycznej go widzenia dali. Do pewnych czynności, takich anatomicznej oka, rodzaju i wielkości istniejącej soczewki oka. Skutkiem tego istnieje przy jej jak czytanie, szycie, praca przy komputerze, wady wzroku oraz preferencji samego pacjenta, zastosowaniu większe prawdopodobieństwo potrzebne są niezbyt silne szkła korekcyjne. związanych z jego trybem życia i charakterem wy- powstawania w procesie widzenia aberracji konywanej pracy zawodowej. Celem wszczepienia wzrokowych, które manifestują się jako pogor-  Soczewki cylindryczne (toryczne) to soczewki, sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej jest trwała szenie kontrastu widzenia, zwłaszcza w warun- które wszczepiane są podczas operacji zaćmy poprawa ostrości wzroku. kach słabszego oświetlenia. Ma to szczególnie u tych osób, u których stwierdza się występu- jący jednocześnie astygmatyzm. Pacjenci ci zwykle nosili wcześniej okulary lub soczewki kontaktowe cylindryczne. Przykładem takiej soczewki jest soczewka AcrySof® Toric, której AcrySof® IQ to soczewka wewnątrz- wszczepienie umożliwia podczas jednego gałkowa, jednoogniskowa, wszczepiana zabiegu przywrócenie dobrego widzenia poprzez do oka w miejsce usuwanej w czasie jednoczesne zastąpienie nią zmętniałej so- operacji zaćmy naturalnej, zmętniałej czewki i korekcję astygmatyzmu, powodującego soczewki. Wskazana jest do wyraźnego zniekształcone widzenie. W rezultacie nastę- widzenia dali. puje poprawa widzenia dali i ograniczenie do minimum konieczności używania okularów lub soczewek kontaktowych do dali. Do widzenia z bliska potrzebna jest dodatkowa, niezbyt silna korekcja okularowa. Przykładem soczewki cylindrycznej jest soczewka AcrySof® Toric, której Soczewki wieloogniskowe wszczepienie umożliwia podczas jed- Soczewki wieloogniskowe to soczewki, których nego zabiegu przywrócenie dobrego konstrukcja umożliwia tworzenie się na siat- widzenia poprzez jednoczesne zastą- kówce oka obrazów zarówno przedmiotów da- pienie nią zmętniałej soczewki lekich, jak i bliskich. Dzięki temu około 80 pro- i korekcję astygmatyzmu, powodujące- cent codziennych czynności może być wykony- go zniekształcone widzenie. wana bez dodatkowej korekcji okularowej do 16 LEXUMMEDICA magazyn
  18. 18. dali lub bliży. Przykładem takiej soczewki wie- Przykładem nowoczesnej soczewki fakijnej loogniskowej jest soczewka AcrySof® Re- jest soczewka AcrySof® Cachet®. STOR®. Soczewka ta zapewnia większości pa- Soczewka fakijna AcrySof® Cachet® cjentów bardzo dobre widzenie do dali i bli- została zaprojektowana do korekcji wysokich ży jednocześnie. Poprawia więc ona w sposób krótkowzroczności (-6,0 do -16,5 D) u pacjen- istotny jakość ich życia nie tylko dzięki polep- tów, których astygmatyzm nie przekracza szeniu widzenia, ale również dzięki zapewnie- 2 dioptrii. Soczewka ta, wszczepiona do niu większej niezależności od okularów. Jest przedniej komory oka (między rogówką a tę- ona bardzo dobrym rozwiązaniem dla osób, czówką), współpracuje z soczewką naturalną Soczewka fakijna AcrySof® Cachet® została u których nie stwierdzono astygmatyzmu, pacjenta i pozostaje w bezpiecznej odległości zaprojektowana do korekcji wysokich krótko- a które chorują na zaćmę lub mają prezbiopię zarówno od niej, jak i od rogówki. Stanowi wzroczności, u pacjentów, których astygma- (związana z wiekiem utrata zdolności ostrego często optymalną alternatywę u tych osób, tyzm nie przekracza 2 dioptrii. Stanowi ona widzenia przedmiotów położonych blisko). które ze względu na zbyt cienką rogówkę nie często optymalną alternatywę u tych osób, mogą zostać zakwalifikowane do lasero- które ze względu na zbyt cienką rogówkę nie Soczewki fakijne wej korekcji krótkowzroczności. Soczewka mogą zostać zakwalifikowane do laserowej Soczewki fakijne – w odróżnieniu od soczewek AcrySof® Cachet® wszczepiana jest do oka korekcji krótkowzroczności. stosowanych przy operacjach zaćmy – wszcze- w znieczuleniu miejscowym (krople do oczu) pia się do oka z pozostawieniem naturalnej podczas bezbolesnego i trwającego kilkana- soczewki pacjenta. Takie doszczepienie dodat- ście minut zabiegu. kowej soczewki do oka umożliwia skuteczną Wspomnieć również należy, że wszyst- korekcję nawet bardzo wysokich wad wzroku. kie wymienione soczewki z serii AcrySof® produkowane są z wysokiej jakości hydrofobo- wego materiału akrylowego, a ich konstrukcja umożliwia wprowadzenie soczewki do oka przez bardzo małe (nieco ponad 2 mm) cięcie. Wszystkie one posiadają filtr UV, a te z nich, Przykładem soczewki wieloogniskowej które stosuje się przy operacji zaćmy, dodatko- jest AcrySof® ReSTOR®. Soczewka wy, zintegrowany z materiałem soczewki żółty ta zapewnia większości pacjentów barwnik, który zapewnia jej kolor i właściwości bardzo dobre widzenie do dali i bliży filtrujące światło odpowiadające naturalnej jednocześnie. Jest ona bardzo dobrym soczewce ludzkiej w wieku około 30 lat rozwiązaniem dla osób, u których nie i chroniący siatkówkę przed szkodliwym dla stwierdzono astygmatyzmu, a które niej światłem niebieskim o wysokiej energii. chorują na zaćmę lub mają prezbiopię Odpowiedni dobór soczewki wewnątrzgał- (związana z wiekiem utrata zdolności kowej w zależności od wskazań medycznych ostrego widzenia przedmiotów położo- i indywidualnych potrzeb pacjenta stanowi nych blisko). o istotnej poprawie jakości życia.  17
  19. 19. wywiad KOMFORT tak bardzo oblegana przez fanów nie jestem, ale rzeczywiście, często się zdarza, że ktoś mnie rozpozna poza stadionem, uśmiechnie się, po- WIDZENIA ROZMAWIAŁ Michał Cieślak wie miłe słowo. Dzisiaj na lotnisku w Warszawie panowie, którzy sprawdzali bagaże, z uśmie- chem mówili, że na stadionie wyglądam całkiem inaczej. To dodaje otuchy, świadczy o tym, że ktoś zauważa i docenia moją pracę i cieszy się z moich sukcesów. Po raz kolejny przyjęła Pani zaproszenie Lexum- W skoku o tyczce dużo zależy od rozbiegu i tego, czy… medica (dawniej Intermedica) i została jej Ambasado- widzi się zegar. O zabiegu poprawiającym wzrok, planach rem w województwie zachodniopomorskim. Co Pani na sportową przyszłość i najurokliwszym zakątku Włoch czuje, widząc siebie na plakatach w centrum miasta? Tak, odnowiliśmy naszą współpracę. Przyjemnie opowiada Monika Pyrek, Ambasador klinik Lexummedica oglądać swoją twarz na billboardzie czy plaka- (dawniej Intermedica). cie. Natomiast jeśli mogę w jakiś sposób zachę- cić kogoś do tego zabiegu, powiedzieć, że war- to się zdecydować dla poprawienia zdrowia i sa- Co Panią skłoniło do zabiegu chirurgii refrakcyjnej? Operacja miała miejsce w tym samym roku, mopoczucia, to jestem zadowolona z takiej moż- Miałam wadę wzroku i nie czułam się dobrze w którym zdobyła Pani wicemistrzostwo świata liwości. Bo sama doświadczyłam tej dużej zmia- ani w szkłach kontaktowych, ani w okularach, w Helsinkach? ny i ułatwienia życia. które podczas zawodów w ogóle nie wchodziły Tak, ostateczną decyzję podjęłam w 2005 roku w rachubę. Nie tolerowałam szkieł, w ostatnim po sezonie wicemistrzowskim. Podczas imprezy Zdradzi nam Pani sekret – co najbardziej liczy się okresie przed operacją nosiłam szkła jednodnio- panowały fatalne warunki atmosferyczne, soczewki w skoku o tyczce? Właściwy rozbieg, uchwycenie we, bo inne podrażniały mi oczy. Nie czułam się strasznie mi przeszkadzały. Powiedziałam sobie, że tyczki, moment wbicia jej końcówki w podłoże, wy- dobrze, zdarzało się, że na stadionie, gdy były więcej nie wytrzymam takich nerwowych startów. bicie się od ziemi, akrobacja ciałem nad poprzeczką gorsze warunki atmosferyczne, w trakcie odda- Były momenty, że nie mogłam dostrzec mojego czy jeszcze inny element? wania skoku musiałam kilka razy mrugnąć, żeby nazwiska na wyświetlaczu startowym. Brakowało Skok o tyczce to najbardziej skomplikowana szkła przylegały do oka. To bardzo przeszkadzało mi ostrości widzenia i pewności. Oprócz stresu i najtrudniejsza konkurencja w lekkoatletyce. Nie w skupieniu się i dobrym skakaniu, nie mogłam związanego z samym startem, rangi imprezy, można rozdzielić poszczególnych etapów skoków. się skoncentrować. Dwa lata się przymierzałam dochodziły jeszcze niebagatelne przeszkody. Przy Wszystko jest ważne. Od momentu rozbiegu aż do operacji, zbierając informacje. Trochę się skoczni z prawej strony jest umieszczony wyświe- po samo pokonanie poprzeczki. Decydującą fazą bałam, aż w końcu podjęłam decyzję. Klinikę tlacz z czasem, każdy zawodnik ma minutę na skoku jest odbicie. Wszyscy trenerzy mówią, że jak Lexummedica (dawniej Intermedica) w Poznaniu oddanie skoku. Nie widziałam go. Często musiałam to wyjdzie, to również cały skok można zaliczyć do polecił mi mój lekarz prowadzący. polegać wyłącznie na trenerze, który z boku krzy- udanych. Ujęcie tyczki, ostatnie kroki na rozbiegu, W przypadku metody, którą wybrałam, docho- czał, żebym już biegła, bo czasu coraz mniej. Od które muszą być przyspieszające, pomagają dzenie do pełnej ostrości wzroku trwało prawie zabiegu wszystko widzę, czuję się pewnie, wiem, co w osiągnięciu rezultatu. tydzień. Mimo to, gdybym miała to powtórzyć się dzieje naokoło mnie. jeszcze 10 razy, to na pewno bym to zrobiła. Po Wszystko podczas skoku dzieje się w ułamku se- zabiegu komfort widzenia i komfort życia jest bez Po pięciu latach nadal jest Pani w świetnej formie kundy. Czy można coś dostrzec „świeżym okiem”, porównania lepszy. sportowej, czy to samo może powiedzieć Pani czy sam skok to już wyćwiczony wieloma treninga- o swoim wzroku? mi automatyzm? Nie bała się Pani komplikacji? Ostrość widzenia jest nadal bardzo dobra. Jedy- Dążymy do tego, by skoki były automatyczne, Bałam się strasznie. Gdy leżałam na stole z jed- ne problemy, jakie mi się przytrafiają, to rzęsa oddajemy wiele skoków treningowych. Dużo nym okiem już zoperowanym, byłam podobno czy ziarenko piasku, które czasem wpadają do bardziej koncentrujemy się na rozbiegu tak blada, że lekarze chcieli mi dać cukierka, oka, ale to się zdarza każdemu. i elemencie odbicia, a reszta przychodzi auto- żebym nie „odpłynęła”. Strach był w tej sytuacji matycznie. Skok, obracanie do góry nogami zupełnie normalny, bo to był jednak zabieg doty- Pani popularność w Szczecinie i województwie i pokonywanie poprzeczki ćwiczy się na krót- czący oczu. Wiele osób myśli, że to boli, a to tak zachodniopomorskim jest bardzo duża, w 2006 roku szych rozbiegach, gdzie łatwiej to korygować. nie jest, nic się praktycznie nie czuje w trakcie została Pani honorowym ambasadorem Szczecina. Na zawodach powinno wszystko zadziałać. operacji, tylko widzi się po kolei wszystkie czyn- Jak się Pani czuje na co dzień, gdy ludzie podchodzą, ności. To też może powodować niepewność. Dla proszą o autograf, chcą porozmawiać, zrobić sobie Kiedy w Pani oku pojawiła się pierwsza łza szczę- mnie było niesamowite, że od razu po zabiegu z Panią zdjęcie? ścia? widziałam różnicę, nawet mimo działania kropel To bardzo przyjemne uczucie wiedzieć, że Po pobiciu rekordu Europy w Bydgoszczy znieczulających. Ostrość się poprawiła profesjonalne podejście do sportu przekłada w 2001 roku. To był niespodziewany dla mnie i miałam pewność, że operacja się udała. się wprost na rozpoznawalność wśród ludzi. Aż wynik, wymarzone wręcz zawody. Skakałam 18 LEXUMMEDICA magazyn
  20. 20. podczas nich jak natchniona i rzeczywiście były pierwsze łzy radości. Bo na początku na pewno więcej było tych łez niezadowolenia. Na Igrzyskach w 2004 roku w Atenach zajęła Pani 4. miejsce, cztery lata później w Pekinie była Pani piąta. W Londynie będzie kolejne podejście do meda- lu olimpijskiego? Gdyby udało mi się zdobyć medal w Pekinie, to pewnie wystartowałabym jeszcze w Berlinie na mistrzostwach świata, potem zaczęłabym myśleć o innym zajęciu. A tak stwierdziliśmy z trenerem, że trzeba dać sobie jeszcze jedną szansę. Londyn nie jest tak odległy, a ja w dalszym ciągu bardzo dobrze czuję się fizycznie. Trenujemy dalej, żeby później nie żałować. Strategia jest taka: Londyn na 100 procent, a potem… zobaczę, co zrobią inne dziewczyny, czy nie zrezygnują. Czołówka światowa jest mniej więcej w tym samym wieku, a nie widać na razie dziewczyn młodszych, które by skakały dalej na bardzo wysokim poziomie. Może się okazać, że najprościej będzie zdobyć medal na kolejnych igrzyskach, w Rio de Janeiro. Powoli oswajam się z taką myślą, że po Londynie zrobię sobie przerwę. Potem zobaczę, czy dam radę wrócić, czy nie. Pani najlepsze osiągnięcie w karierze to udany skok na wysokość 4,82 m, ale w oczach widać rów- nież ogromne zacięcie i apetyt na jeszcze lepszy wynik. Jaki jest cel na nadchodzący sezon? Poprawienie rekordu życiowego. Podczas każdego z ostatnich sezonów jestem w dobrej dyspozycji, ale na wynik składa się kilka warun- ków, począwszy od atmosferycznych, na dys- pozycji dnia i odrobinie szczęścia skończywszy. Wypadałoby kilkanaście centymetrów dołożyć do „życiówki”, zanim zakończy się skakanie. MONIKA PYREK Najbliższy start mam jednak zaplanowany do- Lekkoatletka, dwukrotna wicemistrzyni piero w czerwcu, teraz zaczyna się ciężka praca świata i wicemistrzyni Europy treningowa przygotowująca do sezonu. w skoku o tyczce, wielokrotna mistrzy- ni Polski. Obecnie mieszka w Szczecinie, Wiele Pani podróżuje. Skąd przywiozła Pani naj- startuje w barwach klubu MKL Szczecin. milsze wspomnienia, jakie widoki najbardziej utkwi- Zajmuje trzecie miejsce w światowym rankingu lekkoatletycznym. Jest Amba- ły Pani w pamięci? sadorem klinik Lexummedica (dawniej Jak na razie w rankingu ulubionych miejsc Intermedica). zdecydowanie wygrywają Włochy. Co roku w okresie przygotowań do sezonu jeździmy do miejscowości Formia. Jest tam mały, urokliwy stadion, umiejscowiony bezpośred- nio nad morzem z widokiem na góry. Zdjęcia ze stadionu i samych skoków wyglądają jak fototapeta. To zdecydowanie najmilsze miejsce, w którym byłam, i tam się czuję jak w domu. Co roku spędzam tam dużo czasu, teraz praktycznie cały maj trenuję we wło- skiej scenerii.  19
  21. 21. psychologia OPERACJA OCZU Z PUNKTU WIDZENIA PSYCHOLOGA „Gdzie znów podziały się moje okulary? Gdzieś tutaj je położyłem.” „To już trzecie okulary, które rozbiłem podczas gry w piłkę nożną!” „Proszę, powiedz mi, jaki jedzie tramwaj, bo nie widzę numeru…” Wszystkie te wypowiedzi wiążą się z okularami prostu przeszkadzają im w życiu. Jednak bywają mowie nie jesteśmy w stanie ocenić poziomu in- i nieprzyjemnymi, niekomfortowymi sytuacjami. też tacy pacjenci, którzy potrzebują specjalistycz- teligencji danej osoby, możemy jedynie ocenić jej Możliwe, że dla niektórych okulary stały się dziś nego wsparcia psychologa. wygląd. Okulary zaś są po prostu częścią naszego czymś w rodzaju modnego dodatku, jednak więk- Okulary mogą mieć bardzo duży wpływ na po- wizerunku. W niektórych sytuacjach mogą prze- szości kojarzą się raczej negatywnie. Ten, kto strzeganie samego siebie i innych. Oczywiście, kazywać pozytywne informację, jednak w wielu nosi okulary, wie, jak nieprzyjemnym uczuciem mogą stać się stylowym dodatkiem, ale mogą też przypadkach są to raczej informacje negatywne. jest przejście z zimnego do ciepłego pomiesz- być znienawidzonym elementem naszego wize- Nasze okulary mogą sugerować rozmówcy nasz czenia. Jeśli ktoś jeszcze tego nie doświadczył, runku. W dużej mierze zależy to od tego, rzekomy dystans, co nam nie pomoże, kiedy chce- proszę spróbować. Zobaczą Państwo, że... nic nie w jaki sposób inni odbierają noszenie okularów. my z kimś dojść do porozumienia. Wszak sytuacji, zobaczą. A kto nosi okulary od dzieciństwa, ten Jak zazwyczaj postrzegamy osoby w okularach? w których mamy wyglądać na osobę surową, wie, jak to jest mieć zbite okulary podczas gry Dość często okulary wiążemy z ich cechami cha- w codziennym życiu przeciętnego człowieka jest w zbijanego. rakteru. Skojarzenia, jakie – u przypadkowo wy- naprawdę niewiele. Decyzja o poddaniu się operacji oczu i wyelimi- branych osób – wywołują okulary Okulary nie tylko wpływają na to, jak postrzegamy nowaniu niekomfortowych sytuacji nie jest jed- w odniesieniu do cech charakteru, to: surowość, innych, ale mogą też wpływać na to, jak postrze- nak prosta, mimo że w dzisiejszych czasach za- dystans, inteligencja, wiedza, mól książkowy, gamy samych siebie i jaką mamy samoocenę. Są biegi refrakcyjne pozwalają na usunięcie niemal obiektywizm, dojrzałość, starość, różowe okula- osoby, które wyglądają dobrze wszystkich wad wzroku. ry, zdecydowanie. w każdych okularach – jakby były dla nich stwo- Kontekst psychiczny przy podejmowaniu decyzji Czy tego chcemy, czy nie, okulary w rzeczywisty rzone. Jednak są i tacy, dla których niestety nie jest niezwykle istotny. Na płaszczyźnie psycho- sposób wpływają na nasze reakcje na „okularni- ma odpowiednich, twarzowych oprawek. Wreszcie logicznej rozstrzygane są trzy główne zagadnie- ków". Z powodu okularów możemy łatwo dopu- jest liczna grupa osób, które zazwyczaj dobrze wy- nia. Pierwsze dotyczy postrzegania samego sie- ścić do mylnego postrzegania drugiego człowie- glądają w okularach, ale nie chcą się do tego przy- bie i innych. Drugim problemem może być stres ka, pomylić się w ocenie na podstawie pierwszego znać. Twierdzą, że w każdych wyglądają źle, nie- związany z samą operacją czy wręcz towarzyszą- wrażenia, niepotrzebnie uprzedzić się do kogoś. naturalnie czy staro. cy jej lęk. Trzecie zagadnienie to oswojenie się ze Niektórzy psycholodzy przywiązują dużą wagę do Paradoksalnie do takich osób nie należą tylko ko- zmianą własnego wyglądu. biety, po których moglibyśmy się spodziewać szczególnej dbałości o swój wygląd. Także męż- czyźni często potwierdzają, że okulary mają istot- ny, raczej negatywny wpływ na postrzeganie sie- Istotnym czynnikiem zmniejszającym lęk przed operacją bie. Zatem skoro okulary są przeszkodą w pozy- tywnym postrzeganiu własnej osoby, to decyzja jest zaufanie do lekarza, który przeprowadza zabieg. o operacji okulistycznej stanowi dla nich znakomi- tą alternatywę. Są osoby, które nie uświadamiają sobie żadne- pierwszego wrażenia. Podobno aż 50% wrażenia, Co z lękiem przed operacją? go spośród tych trzech psychologicznych aspek- oceny o kimś, tworzy jego wygląd, 35% – styl ubie- Jeśli podejmujemy decyzję o poddaniu się zabie- tów związanych z okularami; mają swoje powo- rania się, 10% – sposób zachowania i tylko 5% to gowi chirurgicznemu, często towarzyszy nam lęk, dy, aby poddać się operacji oczu, gdyż okulary po inteligencja (Hašková E., 2009). Po pierwszej roz- który wiąże się z taką operacją. Strach to nega- 20 LEXUMMEDICA magazyn
  22. 22. tywne emocje mające swoją intensywność przekonany o kwalifikacjach i doświadczeniu ich trochę brakuje, że nie jest przyzwyczajony i długość. Jest on naturalną reakcją na zagro- danego lekarza i jeśli ten lekarz może przed do siebie bez okularów, że jego postrzeganie żenie, bo przecież aż 70% wszystkich informacji zabiegiem ze mną spokojnie porozmawiać, skala samego siebie bez okularów jest niepełne. zdobywamy dzięki zmysłowi wzroku. moich obaw wyraźnie się zmniejszy. Wiem, że Otoczenie zauważy, że się zmienił, że wygląda Do najczęstszych pytań, które można znaleźć jestem w dobrych rękach. W łagodzeniu lęku inaczej. Niejednokrotnie znajomi to skomentują: na stronach internetowych Europejskiej Kliniki pomaga też możliwość uzewnętrznienia swoich „Jakoś bez tych okularów nie mogę się do ciebie Okulistycznej Lexum, należą: „Czy operacja jest emocji, w tym przypadku swoich obaw. Proszę przyzwyczaić, tak do ciebie pasowały”. I co te- bolesna? Czy może dojść do nawrotu wady? Jak nie bać się mówić o własnych lękach lekarzowi raz? Nosić okulary bez szkieł dioptrycznych? Za długo trwa rekonwalescencja i po jakim czasie prowadzącemu, proszę pytać o wszystko to, co rozsądniejsze rozwiązanie uważamy sukcesyw- można normalnie funkcjonować?”. Wszystkie te nie jest dla Państwa jasne. Lekarze są przygoto- ne przyzwyczajanie się do życia bez okularów. pytania, na które odpowiada zespół lekarzy na wani na te pytania. Poinformowanie Państwa o Jeśli jeszcze przed operacją mamy możliwość czele z profesorem nauk medycznych Martinem zabiegu i bezpośredniość lekarza zdecydowanie zamiany okularów na soczewki i stopniowego Flipcem, obrazują lęk każdego pacjenta – lęk zmniejszy lęk przed operacją. Często zwykłe, przyzwyczajania siebie i otoczenia do naszego przed nieznanym, przed bólem. Najlepszym ludzkie podejście jest skuteczniejsze od leków nowego wizerunku, wówczas wszystko pójdzie sposobem na wyeliminowanie obaw jest otrzy- na uspokojenie. łatwiej. manie informacji, a na ich podstawie uzyskanie Przygotowanie psychiczne do zabiegu i do pewności. Jeśli będę dysponować szczegółowy- Pewność siebie także bez okularów? zmiany wyglądu uważane jest za istotny element mi informacjami o sposobie operowania, opiece Okulary, choć często są dla nas obciążeniem, całej operacji. pooperacyjnej, w znacznym stopniu zmniejszy to mogą z upływem czasu stać się naszym „Muszę powiedzieć, że operacja oczu przede moje napięcie, moje wątpliwości. Kolejnym waż- punktem widzenia, naszą podporą w spojrzeniu wszystkim przywróciła mi po 26 latach wolność” nym czynnikiem, zmniejszającym lęk przed za- na świat. Dlatego po zabiegu może się nam – pisze poseł Jan Vidím na stronie internetowej biegiem, jest nowoczesne wyposażenie technicz- wydawać, że bez okularów jesteśmy obnażeni, Europejskiej Kliniki Okulistycznej Lexum. ne kliniki i oczywiście – poznanie lekarza, który bezbronni. Ten, kto przez lata nosił okulary, po Z punktu widzenia psychologa – także do będzie mnie operował, zaufanie mu. Jeśli jestem operacji może sobie nagle uświadomić, że mu wolności człowiek musi być przygotowany.  21
  23. 23. podarujmy afryce okulary LEXUM POMAGA W AFRYCE Projekt „Podarujmy Afryce okulary”, który swym zasięgiem objął całą Republikę Czeską, to akcja Europejskiej Kliniki Okulistycznej Lexum. Nic dziwnego, że z tym osobliwym pomysłem wyszła właśnie klinika Lexum; przecież pacjenci, którzy opuszczają placówkę okulistyczną, nie potrzebują już swoich okularów! Dlaczego więc nie wysłać ich tam, gdzie zostaną naprawdę docenione? Do Afryki! Głównym celem akcji jest zgromadzenie jak naj- większej ilości dobrych okularów korekcyjnych, których właściciele, właśnie dzięki klinice Lexum, już ich nie potrzebują. Wszystkie zebrane egzem- plarze są następnie dokładnie czyszczone oraz sprawdzane i wysyłane do nowych właścicieli, do szpitala Itibo w Kenii, który został założony przez międzynarodową organizację humanitarną ADRA. Okularów nigdy nie jest za dużo. W Afryce jest mnóstwo potrzebujących – dorosłych i dzieci, któ- rzy na nie czekają … Okulary do Afryki wysyłają czescy celebryci … Organizatorem zbiórki „Podarujmy Afryce oku- lary” w Republice Czeskiej jest klinika Lexum, która rozpoczęła całą akcję w swojej filii w Cze- skich Budziejowicach. Właśnie stamtąd wysła- li okulary do Afryki muzyk Petr Kotvald oraz akto- rzy - Tomáš Krejčíř i Jiří Mádl. Swoim nazwiskiem wsparły naszą zbiórkę rów- nież kolejne znane w Czechach osobistości – na przykład muzyk Ondřej Hejma, prezenterka tele- wizyjna Stěpánka Duchková, muzyk Janek Ledec- ký, aktor Tomáš Hanák, spiker radia Impuls Radek Machášek, Alece i Pert Jandovi, psycholog PhDr. Petr Šmolka, pływaczka i wielokrotna medalistka olimpijska z Pekinu w 2008 roku – Běla Hlaváčko- vá i podróżnik Jakub Vágner. Pomóc mogą też indywidualne osoby Od samego początku akcja cieszy się ogrom- Jaki cel ma zbiórka? Afryce stara się teraz pomóc coraz więcej osób nym powodzeniem. Mnóstwo osób zdecydo- Projekt zrodził się dzięki temu, że pacjenci indywidualnych, szkół, ale także firm i miast. wało się wesprzeć Afrykę, ofiarowując swoje kliniki okulistycznej, którzy są po operacji, często Razem z nimi tworzymy nowe miejsca zbiórek. niepotrzebne już okulary miejscowej ludności odkładają swoje okulary do szuflady i nigdy już z Zebrane okulary od razu przesyłamy do Kenii! i wnosząc w ten sposób do ich świata widoki nich nie korzystają. Ale w krajach takich jak Kenia Zbiórka ma duży zasięg i żadnych ograniczeń, na lepszą przyszłość. Jak bowiem inaczej okulary dla wielu mogą być nieosiągalne – są zbyt bowiem ludzie mogą przynosić swoje nieusz- wytłumaczyć to, że od rozpoczęcia projektu we drogie. Ostatecznie do zbiórki zostało włączone kodzone, niepotrzebne okulary do filii Kliniki wrześniu 2008 roku udało się zebrać ponad całe społeczeństwo czeskie i entuzjastycznie Lexum w Pradze, Ostrawie, Brnie 5000 par okularów?! przyłączyły się do niej już tysiące osób. i Czeskich Budziejowicach.  22 LEXUMMEDICA magazyn
  24. 24. Projekt zrodził się dzięki temu, że pacjenci kliniki okulistycznej, którzy są po operacji, często odkładają swoje okulary do szuflady i nigdy już z nich nie korzystają. Ale w krajach takich jak Kenia okulary dla wielu mogą być nieosiągalne – są zbyt drogie. 23

×