Ouderenzorg: Voldoende en kwaliteitsvolle zorg voor alle ouderen

Voldoende en kwaliteitsvolle zorg voor alle ouderen Lode Vereeck Fractieleider LDD Vlaams Parlement

Overzicht presentatie
Inleiding
Situatieschets rusthuissector
LDD voorstellen
Conclusie

Inleiding
Korte kennismaking Lode Vereeck (www.vereeck.be)
Fractieleider LDD
Docent Economie, Beleidsmanagement Universiteit Hasselt
Visie op de rol van de overheid
LDD visie over sociale thema’s stoelt op gezond verstand. LDD wil overheid die zich bezig houdt met haar kerntaken. In sociale zekerheid zijn er drie kerntaken:
Ondersteuning bij werkloosheid
Ondersteuning bij ziekte of handicap
Ondersteuning bij ouderdom
Vandaag focus op ouderenzorg.

Inleiding
Uitgangspunten voor LDD:
Kwaliteitsvolle zorg
Er is dringend nood aan meer verzorgende handen in rusthuizen om de kwaliteit hoog te houden. Personeel levert doorgaans goede kwaliteit.
Voldoende zorg
Er is dringend nood aan meer bedden. (Lange) wachtlijsten zijn asociaal!
Betaalbare zorg
Ouderen moeten zorg kunnen betalen en overheidsmiddelen moeten maximaal renderen voor ouderen en niet voor de instellingen.

Inleiding
Bedoeling van LDD: noodzakelijk debat op gang brengen.
Officiële term rusthuis: woonzorgcentrum
Officiële term bedden: woongelegenheden
“ Woonzorgcentrum is voorziening die bestaat uit een of meer gebouwen die functioneel een geheel vormen en waar, onder welke benaming ook, aan gebruikers van 65 jaar of ouder , die er permanent verblijven, in een thuisvervangend milieu huisvesting en ouderenzorg wordt aangeboden.”
(Woonzorgdecreet 13 maart 2009)

Situatieschets
Aanbod van woonzorgcentra wordt in Vlaanderen geregeld en beperkt door “programmanorm”.
Jaarlijks berekent het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid de programmacijfers voor gans Vlaanderen op basis van bevolkingsprognose vijf jaar later. Daarvoor gelden volgende regels:
1 woongelegenheid per 100 bejaarden in de leeftijdsgroep 65 tot 74 jaar;
4 woongelegenheden per 100 bejaarden in de leeftijdsgroep 75 tot 79 jaar;
32 woongelegenheden per 100 bejaarden in de leeftijdsgroep 90 jaar en ouder

Situatieschets
Omschrijving van de sector:
+/- 760 woonzorgcentra in Vlaanderen
3 types woonzorgcentra:
Openbaar (OCMW): 31%
Vzw: 51%
Privé (niet-vzw): 18%
Grootte van woonzorgcentra varieert:
<40 woongelegenheden: 13%
40-99 woongelegenheden: 55%
>=100 woongelegenheden: 32%

Situatieschets
Omschrijving van de sector:
Gemiddeld aantal bedden per woonzorgcentrum
Openbaar: 101
VZW: 87
Privé: 49
Totaal: 84
Privé rusthuizen doorgaans kleiner, openbare groter.

Situatieschets

Situatieschets
Programmanorm 2010:
Vlaanderen: 83.094 bedden (maximum)
Gerealiseerde bedden (1/1/2010):
Vlaanderen: 66.125 bedden
Openbaar: 24.130 (36%)
Vzw: 34.257 (52%)
Privé: 7.738 (12%)
Slechts 79,6% van geprogrammeerde bedden gerealiseerd. 20,4% of 16.969 bedden nog mogelijk maar niet gerealiseerd (niet erkend)!
Programmanorm versus realiteit?
16.969 ouderen op wachtlijst? (zie verder)

Situatieschets

Situatieschets
Situatie per provincie 2010:
Conclusie: In Limburg is situatie het slechtst: 63% van norm gerealiseerd In Oost-Vlaanderen het minst slecht: 88,6% van norm gerealiseerd 82,0% 88,6% 63,0% 77,4% 82,3% 79,6% Gerealiseerd % 3.096 2.153 3.558 3.103 3.973 16.969 Niet erkend 14.095 16.730 6.058 10.635 18.503 66.125 Erkend 17.191 18.883 9.616 13.738 22.476 83.094 Prog. norm W-Vl O-Vl Limb Vl-Bra Antw Vla

Situatieschets
Realisatie van rusthuis:
Vele vergunningen nodig: bouwvergunning, milieuvergunning, enz.
2 specifieke vergunningen:
Voorafgaande vergunning
(zoals bepaald in woonzorgdecreet 13/3/2009 art 58)
Erkenning voor exploitatie
(zoals bepaald in woonzorgdecreet 13/3/2009 art 48)

Situatieschets
Verleend in de jaren ’90 en nog niet volledig gerealiseerd:
vervanging: 913 bedden, nieuw: 1446 bedden, totaal: 2.359 bedden
Verleend in periode 2000-2004 en nog niet volledig gerealiseerd:
vervanging: 3.848 bedden, nieuw: 4.561 bedden, totaal: 8.409 bedden
Verleend voor 2005 en niet volledig gerealiseerd :
vervanging: 4761 bedden,nieuw: 6007 bedden, totaal: 10.768 bedden
De markt wordt bezet om concurrenten toegang te beletten in een bepaalde regio

Situatieschets
Vergrijzing:
Bron: Federaal Planbureau: Bevolkingsvooruitzichten 2008-2060 83.909 69.764 55.465 43.715 34.443 90+ 132.059 126.699 111.025 104.674 99.831 85-89 194.223 197.373 194.355 184.777 174.198 80-84 300.053 239.322 247.787 244.564 248.662 75-79 780.432 715.337 627.714 593.230 572.691 65-74 1.490.676 1.348.495 1.236.346 1.170.960 1.129.825 aantal 65+ 2025 2020 2015 2012 2010

Situatieschets
Vergrijzing:
In 2020: 218.670 extra 65 plussers
Simulatie op basis van bevolkingsprognose van Planbureau leidt tot programmanorm van:
2015: 91.876 bedden
2020: 100.338 bedden

Situatieschets 21% 17.244 100.338 2020 11% 8.782 91.876 2015 83.094 2010 Procentuele toename t.o.v. 2010 Absolute toename t.o.v. 2010 Programmanorm Jaar

Situatieschets
In 2015 zal er nood zijn aan 8.782 extra bedden bovenop de huidige programmanorm.
Anders gezegd, er moeten ongeveer 25.000 extra bedden bijkomen t.o.v. het huidig aantal gerealiseerde bedden!
In 2020 zal er nood zijn aan 17.244 extra bedden.
Anders gezegd, er moeten ongeveer 35.000 extra bedden bijkomen t.o.v. het huidig aantal gerealiseerde bedden!

Situatieschets

Situatieschets
Prijzen rusthuis:
Gemiddelde dagprijs (2008):
Openbaar: 38,74 euro
VZW: 43,44 euro
Privé: 41,03 euro
(Nieuwsblad 2008: Dossier rusthuizen)
Gemiddelde dagprijs (2009): 41,07 euro
(Bron: FOD Economie)
Gemiddelde maandprijs:
4,5% van de bewoners betaalt <1.250€
41,1% van de bewoners betaalt 1.250€-1500€
39,8% van de bewoners betaalt 1.500€-1.750€
10,6% van de bewoners betaalt 1.750€-2.000€
4% van de bewoners betaalt >2.000€
(Intervisie: 2009)

Situatieschets Gemiddelde dagprijs per beheersinstantie en per provincie

Situatieschets
Elementen kostprijs verblijf rusthuis:
Bijdrage bewoner: gemiddeld 41,07 euro per dag
Bijdrage RIZIV: gemiddeld 41,46 euro per dag
(Zorgforfait afhankelijk van zorgbehoevendheid)
Totale kost verblijf: gemiddeld 82,53 euro per dag
Verhouding dagprijs en forfait
Totale prijs VZW: 49,7% dagprijs, 50,3% forfait
Totale prijs OCMW: 48,4% dagprijs, 51,6% forfait
Totale prijs privé: 55% dagprijs, 45% forfait

Situatieschets
Vlaanderen versus Wallonië
Dominante speler:
Vlaanderen: VZW
Wallonië: privé!
Relatief aantal bedden:
Vlaanderen: 60% van 60 plussers, 51% bedden
Wallonië: 31% van 60 plussers, 38% bedden
Dagprijzen:
Vlaanderen: 41,07 euro per dag per bewoner
Wallonië: 30,07 euro per dag (26,8% goedkoper!)
Regio met meer vzw rusthuizen is duurder en regio met meer private rusthuizen is goedkoper.
Forfait:
Wallonië: 33,88 euro per dag per bewoner (19% goedkoper!)
Totale prijs:
Wallonië: 63,95 euro per dag per bewoner (23% goedkoper!!)
(Bron: FOD Economie 2009)

LDD voorstellen
Normering:
Programmanorm
Subsidies:
Animatiesubsidies
Bouwsubsidies
Financiering
Personeel
Falingen
Kwaliteitsbewaking
Ruimtelijke ordening
Wachtlijsten

Vergunning en programmanorm
Huidige situatie:
Voorafgaande vergunning nodig voor bouw rusthuis, binnen programmanorm van de gemeente en de regio.
Geldigheidsduur: 5 jaar verlengbaar met 3 jaar. Aanvraag voor 1/1/2010: 5 + 3 + 3 = 11 jaar
Aanvraag na 1/1/2010: 5 + 3 = 8 jaar
Geen verplichting voor realisatie bedden.
Moedwillig bezetten van de markt om toegang voor concurrenten te beletten.
Meer dan 10.000 bedden vergund voor 2005 en nog niet gerealiseerd!

Voorwaarden voorafgaande vergunning:
Identiteit initiatiefnemer
Statuten initiatiefnemer/rechtsgeldige beslissing
Plan van gemeente met inplantingsplaats
Aantal “opnamemogelijkheden” (bedden)
Plan bouwlagen en afmetingen
Toelichting over:
Profiel van de voorziening
Relatie met andere woonzorgvoorzieningen
Visie op wonen, leven en verzorgen in voorziening
Verwachte rendabiliteit en prijszetting
Professionele kwaliteitsgaranties
Conformiteit met programmanorm
(Art 3 BVR 5 juni 2009)

LDD voorstel:
Afschaffen van de programmanorm.
Niet meer mogelijk om markt te bezetten
Kandidaat woonzorgcentrum kan zelf vraag in regio inschatten.
Geen gevaar voor zwarte markt in bedden.
Geen wachtlijsten: aanbod volgt vraag
Afschaffen voorafgaande vergunning.
De enige zinvolle voorwaarde voor verkrijgen van voorafgaande vergunning is de professionele bekwaamheid van aanvrager. Dit kan ook getoetst worden bij de erkenningsaanvraag.
Gevolg: makkelijkere en meer toegang tot de markt voor zowel openbare, vzw als private rusthuizen. Tegen 2015 kan achterstand weggewerkt worden. (+/-25.000 extra bedden).

Betaalbaarheid voorstel:
Iedereen beseft dat deze bedden er moeten komen, maar niemand durft rekening te maken
Nood aan 25.000 extra bedden.
Zorgforfait uit RIZIV gemiddeld 41 euro per dag per bewoner.
25.000 * €41 * 365 dagen = €374.125.000
Spreiden over 5 jaar.
Elk jaar 75 miljoen euro extra nodig

Betaalbaarheid voorstel:
Ter indicatie: budget van RIZIV gedurende 5 jaar met 1,47% laten toenemen is voldoende! Ouderenzorg is voor LDD één van de kerntaken binnen sociale zekerheid.
LDD stelt voor om ter financiering:
De senaat af te schaffen. Het ene rusthuis afschaffen ten voordele van vele anderen. Opbrengst: 75 miljoen euro per jaar!
Efficiëntiewinsten in sociale zekerheid. LDD durft taboe doorbreken en te stellen dat er in sociale zekerheid efficiënter kan gewerkt worden.
Minder inefficiënt gebruik van ziekenhuisbedden nodig. Vele zorgbehoevenden liggen in ziekenhuisbed te wachten tot er rusthuisbed vrijkomt. Ligdag in ziekenhuis kost voor oudere en sociale zekerheid (gemiddeld 173 euro per dag t.o.v. 35 euro per dag) meer.
Efficiënter gebruik van middelen thuiszorg doordat ouderen die zich nu behelpen met thuiszorg omdat er geen rusthuisbed vrij is geen beroep meer doen op thuiszorg. Zo kan er hier ook beter gewerkt worden om doelgroep voor thuiszorg beter te bedienen.

Animatiesubsidies
Huidige situatie:
Wettelijke verplichting om animatie te voorzien aan ouderen.
Openbare en vzw rusthuizen krijgen hiervoor subsidies, privé rusthuizen niet.
In 2009: 33.438.099,30 euro aan subsidies toegekend

Animatiesubsidies
LDD voorstel:
Heroriënteren van animatiesubsidies vanaf 1/1/2011 (zie verder)
Gelijke plichten = gelijke rechten.
Geen discriminatie van rusthuisbewoners in private instellingen!
“ Efficiëntiewinsten” boeken binnen openbare en vzw rusthuizen.
Prioriteit overheid: opvang van alle zorgbehoevende ouderen, niet bij animatie van deel van de ouderen
Mag niet leiden tot prijsstijgingen.

Bouwsubsidies
Huidige situatie:
In 2009 kende Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden (VIPA) 43.895.597,12 euro aan bouwsubsidies toe aan rusthuizen. Gemiddeld 44,3 miljoen euro in afgelopen vijf jaar.
Enkel openbare en vzw rusthuizen komen in aanmerking. Private rusthuizen niet.
Doorlooptijd voor bouwsubsidies ligt (lag) vaak hoog
Slechts minderheid van openbare en vzw rusthuizen bouwt met VIPA steun. Het is dus wel degelijk mogelijk om zonder subsidies te bouwen
Private markt bouwt goedkoper

Bouwsubsidies
LDD voorstel:
Heroriënteren van subsidies vanaf 1/1/2011 (zie verder)
Gelijke rechten = gelijke plichten voor alle rusthuizen

Financiering
Huidige situatie:
LDD is voor een herfinanciering van ouderenzorg.
Gemiddeld pensioen in Vlaanderen: 895,43 euro per maand (Bron: Rijksdienst voor Pensioenen 2008)
LDD voorstel:
LDD stelt voor om de vraag te financieren, niet het aanbod.
Elke rusthuisbewoner krijgt een persoonsgebonden zorgbudget. Hiermee kan hij:
Ofwel animatie voorzien (kan ook gepersonaliseerde dienstverlening op maat zijn)
Ofwel zijn dagprijs drukken (cf. pensioendebat)

Financiering
Betaalbaarheid zorgbudget
Heroriëntering van animatie- en bouwsubsidies naar zorgbudget.
Beschikbaar budget: 33,4 + 44,3 miljoen euro = 77,7 miljoen euro per jaar.
LDD stelt voor om een zorgbudget van 960 euro per jaar per oudere te voorzien. 960 x 66.125 = 63,5 miljoen euro.
Zo blijft er buffer van 14,2 miljoen euro over eerste jaar om toename aantal ouderen in toekomst op te vangen.

Financiering
Betaalbaarheid zorgbudget
Ter indicatie: omgerekend krijgt elk openbaar of vzw rusthuis nu gemiddeld €571,5 per oudere per jaar voor animatie.
LDD wil aan ALLE ouderen in rusthuis (ook private) €960 geven.
Ouderen kunnen poolen in rusthuis om alsnog animatie te betalen. Stel dat ze hiervan €571,5 gebruiken voor animatie nog €388,5 over om prijs te drukken of extra animatie te voorzien

Financiering
Voordelen zorgbudget:
Sociaal:
We ondersteunen de ouderen en niet de instellingen.
Ouderen kiezen zelf hoe ze geld gebruiken: of voor animatie of voor dagprijs te betalen.
“ Second best solution” voor lage pensioenen
De reële noden worden beantwoord
Rechtvaardig: subsidies voor alle bewoners ongeacht de rechtsvorm. (gelijkheidsbeginsel)
Betaalbaar: prijzen stijgen niet, want animatiekost voor rusthuizen valt weg. Rusthuis kan eventueel dagprijs verlagen omdat kosten dalen.

Falingen
Huidige situatie:
De financiële gezondheid van woonzorgcentra is soms zorgwekkend.
Uit onderzoek blijkt:
een kwart van vzw rusthuizen is financieel niet gezond!
bij openbare rusthuizen moet gemeente vaak de tekorten dichten. Er zijn in de sector ook falingen van privé rusthuizen. Bedoeling is om deze tijdig te detecteren en te remediëren.
Bij dreigende faling, moet privé rusthuis voor “erkenningscommissie” komen. Deze commissie bevat nu enkel vertegenwoordigers van openbare en vzw rusthuizen.

Falingen
LDD voorstel:
LDD stelt invoer van systeem van knipperlichten voor om falingen te signaleren (cf. bij KMO’s)
Bij dreigende faling kan een begeleidingsteam geconsulteerd worden dat rusthuizen moet steunen in management. Deze begeleiding kan komen vanuit de sectorfederaties.
Vertegenwoordiging in “erkenningscommissie” moet evenredig zijn met de samenstelling van de sector. Ongeveer 18% van rusthuizen is privé. Dus minstens 1 vertegenwoordiger in commissie.
Sector is verslaafd aan subsidies. We moeten af van subsidiecultuur en gaan naar gezonde, sterke sector voor ouderenopvang.

Kwaliteitsbewaking
Huidige situatie:
Woonzorgcentra worden gecontroleerd op kwaliteit.
Soms is er melding van rusthuizen die niet aan kwaliteit voldoen, maar toch kunnen blijven opereren. Klachten worden o.a. verzameld via rusthuis-infofoon
In 2008: 93 klachtenoproepen over rusthuizen
Rusthuis-infofoon stelt zich subsidiar op: “vragen en problemen moeten in eerste plaats in rusthuis een oplossing krijgen”. De rusthuis-infofoon promoot het informatie- en klachtenrecht in de voorzieningen. Dit veronderstelt dat het rusthuis hiervoor ontvankelijk is.

Kwaliteitsbewaking
LDD voorstel:
Hervormen rusthuis-infofoon tot “ Vlaamse ombudsdienst ouderenzorg”.
Geen vrijblijvend karakter meer voor rusthuizen om mee te werken als er klachten zijn.
Ombudsdienst rapporteert aan minister/inspectie die maatregelen kunnen nemen tegen een woonzorgcentrum dat niet aan de kwaliteitseisen voldoet. Intrekking van erkenning is mogelijke sanctie indien rusthuis niet meewerkt of kwaliteit niet toeneemt.

Personeelsnormen
Huidige situatie:
Vlaams en federaal wettelijk minimumniveau bepaalt het personeelskader van een rusthuis. Vlaamse eisen:
één dagelijks verantwoordelijke (directie);
per 15 bewoners : 2,5 voltijdse functies verplegend en verzorgend personeel, waarvan tenminste 1 verpleegkundige;
per 15 bewoners : 1 onderhouds- /keukenpersoneelslid;
vanaf 25 tot 50 bewoners : halftijdse functie in de animatie en activatie.
vanaf 50 bewoners en per groep van 50 bewoners een bijkomende halftijdse betrekking in de animatie en activatie.

Personeelsnormen
LDD voorstel:
LDD is principieel tegen normen en quota, maar erkent in dit geval belang van minimumeisen.
Signaal uit hele sector: niveau voor verplegend personeel is moeilijk in te vullen.
Studie FOS toont aan dat 9 op de 10 rusthuizen vacatures voor verplegend personeel niet kunnen invullen.
LDD stelt voor om niveau voor verplegend personeel deels te vervangen door zorgend en verzorgend personeel. Men heeft nu te weinig verzorgende handen! Arbeidsdruk kan zo verlaag worden voor verzorgend personeel.
Voorstel: 1 FTE verplegend personeel minder en 1,3 – 1,5 FTE zorgend en verzorgend personeel meer. Discussie kan vanuit sector gevoerd worden.

Personeelsnorm
Voordelen:
Makkelijker om vacatures in te vullen
Gelijke loonmassa want loonkost verzorgend personeel lager
Omscholing van werklozen naar verzorgend personeel eenvoudiger
Uiteraard moet er steeds een verplegend personeelslid aanwezig zijn. Verschuiving mag niet ten koste van de kwaliteit gaan.
Liever voldoende personeel dat iets lager geschoold is, dan een tekort aan personeel dat hoger geschoold is.

Bouwgrond
Huidige situatie:
Openbare en vzw rusthuizen mogen op 'zone voor gemeenschapsvoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen' (= blauwe zone) bouwen. Voor private rusthuizen wordt dit in principe niet aanvaard.
Moeilijker om grond te vinden voor private rusthuizen

Bouwgrond
LDD voorstel:
Het feit dat een rusthuis door een overheid of private partij wordt gebouwd is niet enkel ruimtelijk, maar ook maatschappelijk irrelevant. LDD pleit voor het opheffen van dit onderscheid.
LDD pleit ervoor om alle belemmeringen uit ruimtelijke wetgeving voor rusthuizen op te lijsten en indien mogelijk te schrappen.

Wachtlijsten
Huidige situatie:
Er is geen zicht op wachtlijsten.
Studie van provincie Antwerpen schatte dat er 80.000-100.000 mensen op wachtlijst staan. (Dienst Welzijn provincie Antwerpen)
Anderen schatten dit aantal lager in en spreken over 18.000 wachtenden.
Huidig beleid = wachtlijsten = asociaal!

Wachtlijsten
LDD voorstel:
Centrale registratie van wachtlijsten bij Vlaams Agentschap voor Zorg en Gezondheid
Bij inschrijving op wachtlijst van rusthuis wordt dit automatisch doorgegeven aan agentschap via online systeem.
Zo komt er een zicht op de werkelijke omvang van wachtlijsten (zonder dubbeltellingen), mogelijke regio’s met grotere vraag. Transparantie stijgt.
De cijfers kunnen online gepubliceerd worden per regio zodat kandidaat voorzieningen kunnen kijken naar de reeds bestaande vraag in hun regio.

Conclusies
LDD voorstellen:
Afschaffen programmanorm en voorafgaande vergunning => 25.000 bedden nodig!
Heroriënteren van animatie- en bouwsubsidies naar zorgbudget. Gevolg: lagere prijzen voor ouderen.
Vraag ondersteunen en niet het aanbod beperken.
Actief opsporen van dreigende falingen en bieden van managementondersteuning
Uitbouwen Vlaamse “ombudsdienst ouderenzorg”
Personeelsnorm versoepelen om meer verzorgende handen aan de bedden te krijgen
Openstellen van blauwe gronden voor private rusthuizen
Centrale registratie van wachtlijsten

Conclusies
Uitgangspunten voor LDD:
Kwaliteitsvolle zorg:
Meer verzorgende handen aan de bedden
Opsporen van falingen om te voorkomen dat ouderen uit vertrouwde omgeving worden gerukt
Uitbouwen Vlaamse “ombudsdienst ouderenzorg”
Voldoende zorg:
Afschaffen van aanbodbeperking op de markt
25.000 extra plaatsen zijn nodig binnen 5 jaar
Centrale registratie van wachtlijsten om knelpuntregio’s te detecteren.
Openstellen van blauwe gronden voor private rusthuizen
Betaalbare zorg:
Discriminatie in subsidies wegwerken en zorgen voor gelijke behandeling van alle ouderen en rusthuizen.
Zorgbudget voor ouderen: 960 euro per jaar. Echt sociaal beleid! Afschaffen senaat en efficiëntiewinsten in sociale zekerheid

Vragen
Bedankt voor uw aandacht!
Stel gerust uw vragen

Contactgegevens
Lode Vereeck
LDD fractieleider
Tel: 0499/59.49.34
Email: [email_address]
Website: www.vereeck.be
www.ldd.be

http://www.ldd.be	330
http://www.lijstdedecker.com	157
http://www.uwcenten.be	33
http://www.slideshare.net	18
http://bredene.typepad.com	10
http://www.wimwauters.be	6
http://translate.googleusercontent.com	2
http://webcache.googleusercontent.com	1
http://www.typepad.com	1
http://www.google.nl	1

Ouderenzorg: Voldoende en kwaliteitsvolle zorg voor alle ouderen

by LDD on Apr 13, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

10 Embeds 559

Statistics

Ouderenzorg: Voldoende en kwaliteitsvolle zorg voor alle ouderen — Presentation Transcript