แนวทางการจัดการเรียนการสอนโรงเรียนมาตรฐานสากล ฉบับปรับปรุง

26,495 views

Published on

แนวทางการจัดการเรียนการสอนโรงเรียนมาตรฐานสากล ฉบับปรับปรุง

Published in: Education

แนวทางการจัดการเรียนการสอนโรงเรียนมาตรฐานสากล ฉบับปรับปรุง

  1. 1. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุงส�ำนักบริหำรงำนกำรมัธยมศึกษำตอนปลำยส�ำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำขั้นพื้นฐำนกระทรวงศึกษำธิกำรWORLD-CLASSSTANDARDSCHOOL
  2. 2. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากล ฉบับปรับปรุงปีที่พิมพ์ พ.ศ. 2555จ�ำนวนพิมพ์ 10,000 เล่มลิขสิทธิ์เป็นของ ส�ำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการISBN 978-616-202-678-2 พิมพ์ที่ โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จ�ำกัด 79 ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 โทร. 0-2561-4567 โทรสาร 0-2579-5101 นายโชคดี ออสุวรรณ ผู้พิมพ์ผู้โฆษณา
  3. 3. สารจากเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ก�ำหนดนโยบายให้โรงเรียนมาตรฐานสากล(World-ClassStandardSchool) เป็นนวัตกรรมการจัดการศึกษาที่ใช้เป็นยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนการพัฒนายกระดับการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพมาตรฐานเทียบเท่าสากล ผู้เรียนมีศักยภาพและความสามารถทัดเทียมกับผู้เรียนนานาประเทศ โครงการโรงเรียนมาตรฐานสากล เริ่มด�ำเนินการตั้งแต่ปี2553 มีวัตถุประสงค์ส�ำคัญ3 ประการคือ พัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพเป็นพลโลก จัดการเรียนการสอนเทียบเคียงมาตรฐานสากล และบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ โดยมีโรงเรียนเป้าหมาย500 โรงเรียนเป็นกลุ่มบุกเบิก เพื่อให้การด�ำเนินการบรรลุวัตถุประสงค์ และมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อให้การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนมาตรฐานสากลบังเกิดผลเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงได้ทบทวนและก�ำหนดแนวทาง โดยจัดท�ำเอกสารแนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากล (ฉบับปรับปรุง) ขึ้น ทั้งนี้รายละเอียดของเอกสารจะช่วยให้โรงเรียนมีความรู้ความเข้าใจและสามารถใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง เรียกว่า “บันได 5 ขั้น ของการพัฒนาผู้เรียนสู่มาตรฐานสากล” (Five Steps for Student Development) ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารแนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากล (ฉบับปรับปรุง) ฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อโรงเรียนครูผู้สอน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ขอขอบคุณคณะท�ำงานและทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการจัดท�ำเอกสารให้ส�ำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายได้เป็นอย่างดี (นายชินภัทร ภูมิรัตน) เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
  4. 4. สารจากเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานตอนที่ 1 สวนนํา 1หลักการและเหตุผลของการจัดโรงเรียนมาตรฐานสากล 3ลักษณะของโรงเรียนมาตรฐานสากล 11การดําเนินงานของโรงเรียนมาตรฐานสากล 12ความสําเร็จของโรงเรียนมาตรฐานสากล 14เปาหมายความสําเร็จในการดําเนินงานดานผูเรียน 15ตอนที่ 2 หลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน 19คุณลักษณะและศักยภาพผูเรียนที่เปนสากล 21การจัดทําหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนสูสากล 23กระบวนการพัฒนาผูเรียนสูคุณภาพที่คาดหวัง 24การศึกษาคนควาดวยตนเอง (Independent Study : IS) เครื่องมือสําคัญในการพัฒนา 25เปาหมายคุณภาพผูเรียนในสาระการศึกษาคนควาดวยตนเอง 27ตอนที่ 3 การจัดหลักสูตรสถานศึกษาโรงเรียนมาตรฐานสากล 33ระดับประถมศึกษา 35ระดับมัธยมศึกษา 38ตัวอยางโครงสรางหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียนมาตรฐานสากลระดับชั้นประถมศึกษา 40ตัวอยางโครงสรางหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียนมาตรฐานสากลระดับชั้นมัธยมศึกษา 41ตัวอยางคําอธิบายรายวิชา 42สารบัญ
  5. 5. ตอนที่ 4 การจัดการเรียนรูในโรงเรียนมาตรฐานสากล 49แนวทางการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติพุทธศักราช 2542 52ธรรมชาติของผูเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา 53การจัดการเรียนรูตองเนนการทํางานของสมอง 55การจัดการเรียนรูตามแนวทฤษฎีการสรางความรู 57การศึกษาคนควาดวยตนเอง 60แนวทางการจัดการเรียนรูที่ผูเรียนศึกษาคนควาดวยตนเอง 62บทบาทของผูสอน 65บทบาทของผูเรียน 66การจัดการเรียนรูระดับประถมศึกษา 68บันได 5 ขั้น ของการพัฒนาผูเรียนสูมาตรฐานสากล 70การจัดกิจกรรมเพื่อนําความรูหรือประสบการณไปใชบริการสังคม 71ตอนที่ 5 การวัดและประเมินผล 73แนวทางการวัดและประเมินผล 75ตัวอยางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 1-3 76ตัวอยางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 4-6 77ตัวอยางการวัดและประเมินผล ระดับมัธยมศึกษา 86แนวทางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 1-3 88แนวทางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 4-6 89แนวทางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1-3 91แนวทางการวัดและประเมินผล ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4-6 93ตัวอยางระดับคุณภาพการประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 1-3 96ตัวอยางระดับคุณภาพการประเมินผล ระดับชั้นประถมศึกษาปที่ 4-6 98ตัวอยางระดับคุณภาพการประเมินผล ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1-3 102ตัวอยางระดับคุณภาพการประเมินผล ระดับชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4-6 107แนวทางการรายงานผลการเรียนรูสาระการศึกษาคนควาดวยตนเอง(Independent Study : IS) 113การรายงานภาพรวมระดับหองเรียน 116ภาคผนวก 117เอกสารอางอิง 153คณะทํางาน 154
  6. 6. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง1ส่วนน�ำตอนที่ 1ส่วนน�า
  7. 7. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง2
  8. 8. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง3ส่วนน�ำหลักการและเหตุผลของการจัดโรงเรียนมาตรฐานสากล กระแสโลกาภิวัตน์ และความเปลี่ยนแปลงของโลกที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งด้านวิทยาการ และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศท�ำให้แต่ละประเทศไม่สามารถปิดตัวอยู่โดยล�ำพัง ต้องร่วมมือและพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน การด�ำรงชีวิตของคนในแต่ละประเทศ มีการติดต่อสื่อสารซึ่งกันและกันมากขึ้น มีความร่วมมือในการปฏิบัติภารกิจและแก้ปัญหาต่าง ๆ ร่วมกันมากขึ้น ในขณะเดียวกัน สังคมโลกในยุคปัจจุบัน เต็มไปด้วยข้อมูลข่าวสารท�ำให้คนต้องคิด วิเคราะห์ แยกแยะ และมีการตัดสินใจที่รวดเร็ว เพื่อให้ทันกับเหตุการณ์ในสังคม ที่มีความสลับซับซ้อนมากขึ้น สิ่งเหล่านี้น�ำไปสู่สภาวการณ์ของการแข่งขันทางเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมระหว่างประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และเป็นแรงผลักดันส�ำคัญที่ท�ำให้หลายประเทศต้องปฏิรูปการศึกษา คุณภาพของการจัดการศึกษาจึงเป็นตัวบ่งชี้ส�ำคัญประการหนึ่ง ส�ำหรับความพร้อมในการเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 และศักยภาพในการแข่งขันในเวทีโลกของแต่ละประเทศ ประเทศที่จะอยู่รอดได้หรือคงความได้เปรียบก็คือประเทศที่มีอ�ำนาจทางความรู้และเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ ซึ่งในยุคโลกไร้พรมแดนคนต่างชาติจะเข้ามาท�ำงาน และประกอบอาชีพในประเทศไทยมากขึ้นขณะเดียวกันคนไทยก็มีโอกาสไปท�ำงานและประกอบอาชีพในต่างประเทศมากขึ้นด้วยเช่นกัน นอกจากนั้น ปัจจุบันปรากฏสภาพปัญหา ที่คนทั่วโลกต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์ร่วมกันในเรื่องความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อมและอุบัติภัยต่างๆที่เกิดบ่อยๆและรุนแรงมากยิ่งขึ้นส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อมวลมนุษย์โดยทั่วไป สะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มว่าคนยุคใหม่จะต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงที่หลากหลาย เป็นสัญญาณเตือนว่าโลกในยุคหน้า จะมีปรากฏการณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นเกินกว่าจะคาดคิด ด้วยเหตุนี้จึงจ�ำเป็นอย่างยิ่งที่แต่ละประเทศต้องเตรียมคนรุ่นใหม่ ที่มีทักษะและความสามารถในการปรับตัว มีคุณลักษณะส�ำคัญในการด�ำรงชีวิตในโลกยุคใหม่ได้อย่างรู้เท่าทัน สงบ สันติ มีความสุข มีคุณภาพชีวิตที่ดี เหมาะสมและเพียงพอ1
  9. 9. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง4 การจัดหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนการสอนจ�ำเป็นต้องมีความเป็นพลวัต ก้าวทันกับความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ผลักดันให้มีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อเพิ่มศักยภาพการจัดการศึกษาไทยให้พร้อมส�ำหรับการแข่งขันในเวทีโลกในยุคศตวรรษที่ 21 สรุปได้ดังนี้ 1) โรงเรียนต้องเป็นหน่วยบริการทางการศึกษาในมิติที่กว้างขึ้นเพราะในปัจจุบันสังคมโลกเป็นสังคมที่ไร้พรมแดน ที่มีการติดต่อประสานสัมพันธ์ระหว่างประเทศต่าง ๆ มากขึ้น อีกทั้งการก้าวไปสู่ประชาคมอาเซียนในปี พ.ศ. 2558 จะมีผลต่อการเปิดเสรีทางการศึกษา ซึ่งจะท�ำให้เกิดการแข่งขันในการจัดการศึกษาของสถาบันการศึกษาทั้งในและต่างประเทศ ดังนั้นในอนาคตโรงเรียนแต่ละแห่งจะต้องมีการแข่งขันด้านคุณภาพมากขึ้น โรงเรียนในประเทศไทยเองจ�ำเป็นต้องพัฒนาให้เป็นหน่วยบริการทางการศึกษาที่มีคุณภาพ เพื่อรองรับการแข่งขันที่จะเกิดขึ้นจากการเปิดเสรีทางการศึกษา 2) หลักสูตรการเรียนการสอนต้องมีความเป็นสากลมากขึ้น เนื่องจากยุคโลกาภิวัตน์ มีการเชื่อมโยงด้านการค้าและการลงทุน ท�ำให้ตลาดแรงงานในอนาคตต้องการคนที่มีศักยภาพในหลายด้าน รวมทั้งความสามารถด้านภาษาต่างประเทศ การคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร คุณลักษณะในการเป็นพลโลกการจัดหลักสูตรและการเรียนการสอนจึงต้องปรับให้มีความเป็นสากลมากขึ้นนอกจากนี้การเปิดเสรีทางการศึกษา ท�ำให้สถาบันการศึกษาจากต่างประเทศเข้ามาลงทุนด้านการจัดการศึกษาในประเทศไทย โรงเรียนควรหาภาคีเครือข่ายในการจัดหลักสูตรนานาชาติ หลักสูตรสมทบ หรือหลักสูตรร่วมกับสถาบันต่างประเทศ เพื่อความเป็นสากลของการศึกษา
  10. 10. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง5ส่วนน�ำ3) ต้องมีกำรพัฒนำทักษะกำรคิดมำกขึ้น สภำพสังคมโลกที่มีกำรแข่งขันสูง ท�ำให้กำรจัดกำรศึกษำจ�ำเป็นต้องเน้นกำรพัฒนำทักษะเป็นส�ำคัญปัจจุบันโรงเรียนยังไม่สำมำรถพัฒนำทักษะกำรคิดของผู้เรียนได้ดีเท่ำที่ควรเนื่องจำกกำรเรียนกำรสอนยังเน้นให้ผู้เรียนคิดตำมสิ่งที่ผู้สอนป้อนควำมรู้มำกกว่ำกำรคิดสิ่งใหม่ ๆ ดังนั้น จึงควรมีกำรปรับรูปแบบกระบวนกำรจัดกำรเรียนกำรสอน เพื่อส่งเสริมทักษะกำรคิดให้มำกยิ่งขึ้น4) ต้องมีกำรปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมมำกขึ้น แนวคิดของทุนนิยมที่มุ่งกำรแข่งขัน มีอิทธิพลท�ำให้กำรจัดกำรศึกษำของโรงเรียนส่วนใหญ่เน้นและให้ควำมส�ำคัญกับกำรพัฒนำควำมรู้และควำมสำมำรถ เพื่อควำมก้ำวหน้ำในหน้ำที่กำรงำนและกำรมีชีวิตควำมเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จนอำจละเลยกำรส่งเสริมด้ำนคุณธรรมจริยธรรม ซึ่งจะส่งผลต่อปัญหำทำงสังคมตำมมำ ดังนั้น ปรัชญำกำรจัดกำรศึกษำ จึงต้องให้ควำมส�ำคัญกับกำรพัฒนำบุคคลในองค์รวม ทั้งมิติของควำมรู้และคุณธรรมคู่กัน เพื่อให้เกิดกำรพัฒนำอย่ำงยั่งยืนอันจะส่งผลให้ประชำคมโลกอยู่ร่วมกันอย่ำงสันติสุข5) กำรสอนภำษำต่ำงประเทศต้องมีประสิทธิภำพมำกขึ้น ในยุคโลกไร้พรมแดนนั้น ผู้มีควำมรู้ด้ำนภำษำต่ำงประเทศ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งภำษำที่ใช้สื่อสำรกันอย่ำงกว้ำงขวำง เช่น ภำษำอังกฤษ หรือภำษำจีน ย่อมมีควำมได้เปรียบในกำรติดต่อสื่อสำร กำรเจรจำต่อรองในเรื่องต่ำง ๆ ตลอดจนกำรประกอบอำชีพ กำรจัดกำรเรียนกำรสอนจึงควรส่งเสริมให้ผู้เรียนได้มีโอกำสพัฒนำทักษะภำษำต่ำงประเทศอย่ำงเต็มศักยภำพ
  11. 11. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง6 จากแนวคิดดังกล่าว กระทรวงศึกษาธิการจึงมีการทบทวนและปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน และได้ประกาศใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เพื่อเป็นกรอบทิศทางในการพัฒนาเยาวชนของชาติเข้าสู่โลกยุคศตวรรษที่ 21 โดยมุ่งส่งเสริมผู้เรียนให้มีคุณธรรมบนพื้นฐานของความเป็นไทยควบคู่กับความเป็นสากล รักความเป็นไทย มีทักษะในการคิดมีทักษะในการแก้ปัญหา มีทักษะด้านเทคโนโลยี มีความคิดสร้างสรรค์มีความสามารถในการสื่อสาร และมีทักษะชีวิต สามารถท�ำงานร่วมกับผู้อื่นและอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมโลกได้อย่างสันติ ในระดับที่ไม่ต�่ำกว่านักเรียนของนานาอารยประเทศ ส่งผลต่อการพัฒนาประเทศแบบยั่งยืน เป็นการเพิ่มขีดความสามารถให้คนไทยก้าวทันต่อความเปลี่ยนแปลงและความก้าวหน้าของโลก มีศักยภาพในการแข่งขันในเวทีโลก
  12. 12. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง7ส่วนน�ำ อย่างไรก็ตามผลการติดตามการใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 พบว่า กระบวนการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียนส่วนใหญ่ ยังไม่สามารถพัฒนาผู้เรียนให้เกิดคุณภาพตามเจตนารมณ์ของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านต่าง ๆ ดังนี้ 1. ทักษะและความสามารถในการใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและการศึกษาหาความรู้ ทั้งด้านการฟัง การพูด การอ่าน และการเขียน 2. ทักษะความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษ เพื่อการสื่อสารและการศึกษา หาความรู้ ทั้งด้านการฟัง การพูด การอ่าน และการเขียน 3. ทักษะและความสามารถในการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง(Independent Study) และเรียนรู้จากการปฏิบัติทดลอง 4. ทักษะและความสามารถในการคิดรูปแบบต่างๆเช่นการคิดวิเคราะห์การคิดเชิงวิทยาศาสตร์ การคิดสร้างสรรค์ และการคิดอย่างมีวิจารณญาณเป็นต้น 5. ทักษะและความสามารถในการท�ำงานและแข่งขันกับชาวต่างชาติ 6. โอกาสในการใช้ ICT เพื่อการเรียนรู้และการด�ำรงชีวิต 7. ความเป็นผู้มีจิตสาธารณะ และมุ่งมั่น ไม่ย่อท้อต่อปัญหาอุปสรรค
  13. 13. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง8 สิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อ ครูต้องมีความรู้ความเข้าใจในเป้าหมายของหลักสูตรและกระบวนการจัดการเรียนรู้อย่างถ่องแท้ สามารถน�ำไปถ่ายทอดแก่ผู้เรียน และประยุกต์ใช้สื่ออุปกรณ์ต่าง ๆ ตลอดจนนวัตกรรมและเทคโนโลยีที่เอื้อต่อการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานได้เล็งเห็นความจ�ำเป็นอย่างรีบด่วนที่จะต้องเร่งหาวิธีการที่มีประสิทธิภาพ ในการพัฒนาทักษะและความสามารถต่าง ๆ ดังกล่าวให้เกิดขึ้นกับผู้เรียน เพื่อให้เป็นพื้นฐานที่จะเติบโตเป็นคนไทยที่มีความคิดเป็นสากล มีความสามารถในการร่วมมือท�ำงานและแข่งขันกับนานาชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะสิ่งเหล่านี้จะท�ำให้ประเทศไทยด�ำรงอยู่ในเวทีระดับนานาชาติได้อย่างรู้เท่าทัน สมศักดิ์ศรี เคียงบ่าเคียงไหล่ไม่ถูกเอารัดเอาเปรียบ ได้รับประโยชน์ในสิ่งที่ควรจะได้รับ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างสงบ สันติ ถ้อยทีถ้อยอาศัยและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน โรงเรียนมาตรฐานสากลจึงเป็นนวัตกรรมการจัดการศึกษาที่ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานน�ำมาใช้เป็นมาตรการเร่งด่วนในการยกระดับการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพมาตรฐานเทียบเท่าสากล เริ่มด�ำเนินการน�ำร่องในปีการศึกษา 2553 กับโรงเรียนจ�ำนวน 500 โรงเรียน ทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ด้วยการให้โรงเรียนในโครงการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาและจัดกระบวนการเรียนรู้ให้ผู้เรียนบรรลุคุณภาพตามมาตรฐานที่ก�ำหนดของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 และเพิ่มเติมสาระการเรียนรู้ความเป็นสากล
  14. 14. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง9ส่วนน�ำ อย่างไรก็ตามจากการก�ำกับติดตามการด�ำเนินงานของโรงเรียนในโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากล ในปีการศึกษา2553-2554 พบปัญหาอุปสรรคในการปฏิบัติบางประการ ได้แก่ การใช้ค�ำบางค�ำอาจท�ำให้เกิดการเข้าใจผิดว่ามีความซ�้ำซ้อนกับหลักสูตรบางหลักสูตร และการจัดสาระเพิ่มเติมในหลักสูตรของสถานศึกษาหลายแห่งยังไม่สอดคล้องกับโครงสร้างเวลาเรียนที่ก�ำหนดในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 นอกจากนั้น เสียงสะท้อนของสังคมทั่วไปบ่งชี้ให้เห็นว่า ทักษะและความสามารถที่จ�ำเป็นที่จะช่วยท�ำให้เด็กและเยาวชนไทยสามารถพัฒนาตนเองไปสู่ความเป็นสากล ได้แก่ ทักษะและความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การคิดสร้างสรรค์ การแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง รวมถึงทักษะและความสามารถด้านเทคโนโลยี และทักษะและความสามารถในการท�ำงานร่วมกับผู้อื่น ยังไม่อยู่ในระดับที่น่าพอใจ ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ผลการทดสอบความถนัดทั่วไป (GAT) และผลการทดสอบความถนัดทางวิชาการและวิชาชีพ (PAT) ของนักเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับต�่ำและมีการกระจายสูงยังไม่เป็นที่พึงพอใจ
  15. 15. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง10 ผลการเข้าร่วมโครงการประเมินผลนักเรียนนานาชาติ (Programmefor International Student Assessment : PISA) จัดโดย Organization forEconomic Co-operation and Development : OECD) มีประเทศเข้าร่วมโครงการประมาณ70 ประเทศ คะแนนเฉลี่ยของนักเรียนไทยต�่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยของนานาชาติมาก ส่วนผลการเข้าร่วมโครงการการศึกษาแนวโน้มการจัดการศึกษาด้านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ (Trended in InternationalMathematics and Science Study : TIMSS) จัดโดย The InternationalAssociationfortheEvaluationofEducationalAchievement:IEA มีประเทศเข้าร่วมโครงการประมาณ 60 ประเทศ คะแนนของนักเรียนไทยโดยเฉลี่ยต�่ำกว่าค่าเฉลี่ยของนักเรียนนานาชาติมากเช่นกัน จากข้อมูลดังกล่าวท�ำให้สังคมทั้งภายในประเทศและต่างประเทศสรุปและเชื่อว่าคุณภาพการศึกษาของประเทศไทยเมื่อเทียบกับคุณภาพการศึกษาของนานาชาติยังอยู่ในระดับต�่ำ ซึ่งส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นที่ต่างชาติมีต่อประเทศไทย ตลอดจนการลงทุนของต่างชาติในประเทศไทยมากจึงจ�ำเป็นต้องพัฒนาและปรับปรุงการศึกษาไทยให้มีคุณภาพทัดเทียมกับการศึกษาของนานาชาติ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงได้พิจารณาทบทวนจุดที่เป็นปัญหาในการด�ำเนินงานของโรงเรียนมาตรฐานสากล และพัฒนาปรับปรุงแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการจัดหลักสูตรการจัดการเรียนการสอน และการบริหารจัดการส�ำหรับโรงเรียนในโครงการ โดยเริ่มต้นใช้ในปีการศึกษา2555 ทั้งนี้ เพื่อให้การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียนมาตรฐานสากลเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
  16. 16. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง11ส่วนน�ำส่วนน�ำลักษณะของโรงเรียนมาตรฐานสากลโรงเรียนมำตรฐำนสำกล หมำยถึง โรงเรียนที่มีกำรพัฒนำหลักสูตรกำรจัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน และกำรบริหำรจัดกำรด้วยระบบคุณภำพที่มุ่งเน้นกำรพัฒนำผู้เรียนให้มีศักยภำพเป็นพลโลก มีทักษะ ควำมรู้ควำมสำมำรถ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับเดียวกับมำตรฐำนสำกลหรือมำตรฐำนของประเทศชั้นน�ำที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของหลักสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551ที่มุ่งเน้นกำรพัฒนำคุณภำพเยำวชนส�ำหรับยุคศตวรรษที่ 21 ตำมปฏิญญำว่ำด้วยกำรจัดกำรศึกษำของ UNESCO ทั้ง 4 ด้ำน คือ Learning to know,Learning to do, Learning to live together and Learning to be2
  17. 17. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง123 การด�ำเนินงานของโรงเรียนมาตรฐานสากล การด�ำเนินงานของโรงเรียนมาตรฐานสากล จะประสบความส�ำเร็จได้จะต้องมีการพัฒนาหลายมิติไปพร้อมกัน โดยจะต้องด�ำเนินการทั้งระบบ คือด้านหลักสูตร ด้านการจัดการเรียนการสอน และด้านการบริหารจัดการ มิใช่เป็นการจัดการศึกษาเพียงบางส่วนของโรงเรียน หรือเพียงจัดเป็นแผนการเรียนมาตรฐานสากล การจัดการศึกษาของโรงเรียนมาตรฐานสากลจะต้องมีจุดมุ่งหมายและทิศทางที่ชัดเจน ดังนี้ 3.1 เพื่อยกระดับการจัดการเรียนการสอนให้เทียบเคียงมาตรฐานสากลหรือมาตรฐานของประเทศชั้นน�ำที่มีคุณภาพการศึกษาสูง ได้แก่ ประเทศที่ประสบความส�ำเร็จสูงในการเข้าร่วมโครงการ PISA หรือ TIMSS โดยค�ำนึงถึงความแตกต่างของผู้เรียนทางด้านสติปัญญา ความสามารถ และความถนัดมีการจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสมในการเพิ่มพูนศักยภาพของผู้เรียน ส่งเสริมพหุปัญญาของผู้เรียน บนพื้นฐานของความเข้าใจและรู้ใจ มีการใช้กระบวนการคัดกรองในระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนเป็นรายบุคคล เพื่อให้สามารถพัฒนาไปสู่จุดสูงสุดแห่งศักยภาพ 3.2 เพื่อยกระดับการบริหารจัดการของโรงเรียนให้มีการบริหารด้วยระบบคุณภาพตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ (Thailand Quality Award :TQA) ทั้งนี้เพื่อให้การพัฒนาศักยภาพของโรงเรียนด�ำเนินไปตามมาตรฐานสากลหรือมาตรฐานของประเทศชั้นน�ำที่มีคุณภาพการศึกษาสูงทั้งหลาย
  18. 18. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง13ส่วนน�ำแต่ในสภำพควำมเป็นจริงกำรด�ำเนินงำนโรงเรียนมำตรฐำนสำกลของส�ำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พบว่ำ โรงเรียนมำตรฐำนสำกลมีควำมแตกต่ำงกันทั้งบริบท ศักยภำพ ขนำดโรงเรียน รวมทั้งสภำพแวดล้อมอื่น ๆดังนั้นเพื่อให้กำรบริหำรจัดกำรด้วยระบบคุณภำพของโรงเรียนเกิดกำรพัฒนำ จึงก�ำหนดให้มีกำรบริหำรจัดกำรด้วยระบบคุณภำพเป็น3 ระดับ คือระดับที่ 1กำรบริหำรจัดกำรระบบคุณภำพ ระดับโรงเรียน(School Quality Award : SCQA)ระดับที่ 2กำรบริหำรจัดกำรระบบคุณภำพระดับส�ำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน(Office of the Basic Education Commission QualityAward : OBECQA)ระดับที่ 3กำรบริหำรจัดกำรระบบคุณภำพ ระดับชำติ(Thailand Quality Award : TQA)ทั้งนี้ หวังว่ำรูปแบบและแนวทำงกำรบริหำรจัดกำรระบบคุณภำพในแต่ละระดับจะท�ำให้โรงเรียนเกิดกำรพัฒนำอย่ำงมีขั้นตอนสอดคล้องกับสภำพปัจจุบัน และบริบทของโรงเรียน3.3 เพื่อพัฒนำผู้เรียนให้มีศักยภำพเป็นพลโลก โดยเน้นควำมเป็นเลิศทำงวิชำกำร สื่อสำรสองภำษำ ล�้ำหน้ำทำงควำมคิด ผลิตงำนอย่ำงสร้ำงสรรค์และร่วมกันรับผิดชอบต่อสังคมโลกระดับที่ 1ระดับที่ 2ระดับที่ 3
  19. 19. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง14ความส�ำเร็จของโรงเรียนมาตรฐานสากล ความส�ำเร็จขั้นสุดท้ายของโรงเรียนมาตรฐานสากล คือ คุณภาพของผู้เรียน โรงเรียนที่ได้รับการประเมินว่ามีหลักสูตร กิจกรรมการเรียนการสอนและการบริหารจัดการที่ดีเยี่ยม แต่การประเมินคุณภาพของผู้เรียนยังไม่ผ่านเกณฑ์ตามที่โรงเรียนได้ก�ำหนดไว้ ก็ไม่ถือว่าโรงเรียนนั้นประสบความส�ำเร็จในการเป็นโรงเรียนมาตรฐานสากล ความส�ำเร็จของโรงเรียนในการด�ำเนินงานตามโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากลจะพิจารณาจากคุณภาพของผู้เรียนที่เพิ่มขึ้นตามเป้าหมายที่แต่ละโรงเรียนก�ำหนดและท�ำความตกลงไว้กับโครงการเป็นส�ำคัญ ความส�ำเร็จด้านการพัฒนาหลักสูตร การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนและการบริหารจัดการโรงเรียนด้วยระบบบริหารคุณภาพ ถือเป็นความส�ำเร็จในการด�ำเนินงานของโรงเรียนมาตรฐานสากล บนพื้นฐานความเชื่อว่าถ้าโรงเรียนมีหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน และมีระบบการบริหารจัดการโรงเรียนที่ดี ก็จะช่วยท�ำให้ผู้เรียนมีคุณภาพที่ดีขึ้นเป็นล�ำดับ ความส�ำเร็จของการด�ำเนินงานโรงเรียนมาตรฐานสากลสรุปได้ ดังนี้4เป็นเลิศวิชาการผู้เรียนสื่อสารสองภาษา ล�้ำหน้าทางความคิดผลิตงานอย่างสร้างสรรค์ ร่วมกันรับผิดชอบต่อสังคมโลกผู้เรียนมีศักยภาพเป็นพลโลกการบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ ตามเกณฑ์ระดับคุณภาพแห่งชาติ(Thailand Quality Award : TQA)ระดับคุณภาพ สพฐ.(Office of the Basic Education Commission Quality Award : OBECQA)ระดับคุณภาพโรงเรียน(School Quality Award : SCQA)หลักสูตรและกิจกรรมการเรียนการสอนครู
  20. 20. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง15ส่วนน�ำแนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง15เปาหมายความส�าเร็จในการด�าเนินงานด้านผู้เรียนเป้ำหมำยและตัวชี้วัดควำมส�ำเร็จในกำรด�ำเนินงำนด้ำนผู้เรียนของโรงเรียนมำตรฐำนสำกล มี 5 เป้ำหมำย แต่ละเป้ำหมำยจะมีตัวชี้วัดควำมส�ำเร็จที่แตกต่ำงกันไป ในแต่ละปีกำรศึกษำโรงเรียนหรือผู้ด�ำเนินกำรอำจพิจำรณำปรับ ลด เพิ่ม ตัวชี้วัดให้มีควำมเหมำะสม สอดคล้องกับสภำพกำรณ์ต่ำง ๆ ของปีนั้น ๆ ให้มำกยิ่งขึ้นต่อไปเป้ำหมำยด้ำนผู้เรียนแต่ละข้อได้ระบุด้วยว่ำ โครงกำรมีวัตถุประสงค์ที่จะพัฒนำคุณภำพของนักเรียนของโครงกำรโรงเรียนมำตรฐำนสำกลให้อยู่ในระดับเดียวกับนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง ซึ่งได้แก่ประเทศที่มีผลกำรประเมิน PISA อยู่ในกลุ่มสูงในอนำคตโครงกำรจะได้จัดให้มีกำรประเมินคุณภำพด้ำนต่ำงๆของนักเรียนโรงเรียนมำตรฐำนสำกล เทียบกับคุณภำพนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูงดังกล่ำวด้วย5
  21. 21. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง16ควำมส�ำเร็จของโครงกำรโรงเรียนมำตรฐำนสำกลอีกมุมมองหนึ่งสำมำรถพิจำรณำได้จำกผลกำรเข้ำร่วมโครงกำรประเมินผลนำนำชำติ ซึ่งในปัจจุบันประเทศไทยเข้ำร่วมอยู่ 2 โครงกำร คือ1. โครงกำรประเมินผลนักเรียนนำนำชำติ (PISA) จัดโดย OECD2. โครงกำรกำรศึกษำแนวโน้มกำรจัดกำรศึกษำด้ำนคณิตศำสตร์และวิทยำศำสตร์ระดับนำนำชำติ (TIMSS) จัดโดย IEAทั้งโครงกำร PISA และโครงกำร TIMSS จะด�ำเนินกำรครั้งต่อไปในปี พ.ศ.2558 ดังนั้นตัวชี้วัดควำมส�ำเร็จของโครงกำรโรงเรียนมำตรฐำนสำกลที่ส�ำคัญมำกอีกข้อหนึ่งคือนักเรียนโรงเรียนมาตรฐานสากลที่ได้รับการสุ่มเข้าสอบโครงการPISAหรือ TIMSS ในป พ.ศ. 2558 มีคะแนนผลการสอบโดยเฉลี่ยไม่ต�่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของนักเรียนนานาชาติที่เข้าร่วมโครงการPISA หรือ TIMSS ในปเดียวกัน
  22. 22. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง17ส่วนน�ำกำรประเมินตัวชี้วัดควำมส�ำเร็จหลำยข้อ ได้ก�ำหนดให้มีกำรสร้ำงเครื่องมือกลำงในกำรทดสอบขึ้นเป็นกำรเฉพำะด้วย เนื่องจำกกำรทดสอบทำงกำรศึกษำระดับชำติขั้นพื้นฐำน (O-NET) เป็นกำรวัดขั้นพื้นฐำนตำมหลักสูตรแต่เป้ำหมำยของโรงเรียนมำตรฐำนสำกลก�ำหนดไว้สูงกว่ำนั้น นอกจำกนั้นกำรทดสอบทำงกำรศึกษำระดับชำติขั้นพื้นฐำน (O-NET)มีข้อจ�ำกัดหลำยประกำรจ�ำเป็นต้องใช้แบบทดสอบแบบเลือกตอบเป็นส่วนใหญ่ จึงยังไม่สำมำรถวัดทักษะคุณลักษณะและพฤติกรรมบำงด้ำนได้อย่ำงชัดเจนแบบทดสอบกลำงที่สร้ำงขึ้นจะมีกำรถำมให้นักเรียนได้ แสดงเหตุและผลวิธีคิดและวิธีท�ำนอกจำกนั้นจะจัดให้มีกำรทดสอบภำคปฏิบัติกำรสัมภำษณ์กำรพูดคุยกับนักเรียน และหรือวิธีกำรอื่น ๆ ที่เหมำะสม
  23. 23. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง18เป้ำหมำยและตัวชี้วัดควำมส�ำเร็จด้ำนผู้เรียน ในกำรด�ำเนินงำนโรงเรียนมำตรฐำนสำกล มี 5 เป้ำหมำย ดังนี้1. เปนเลิศทางวิชาการ :นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทำงกำรเรียนด้ำนต่ำง ๆ อยู่ในระดับสูง เทียบได้ไม่ต�่ำกว่ำนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง2. สื่อสารสองภาษา :นักเรียนมีทักษะและควำมสำมำรถด้ำนภำษำอยู่ในระดับสูง เทียบได้ไม่ต�่ำกว่ำนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง3. ล�้าหน้าทางความคิด :นักเรียนมีทักษะและควำมสำมำรถในกำรคิดและทักษะและควำมช�ำนำญในกำรใช้ ICT ในระดับสูง เทียบได้ไม่ต�่ำกว่ำนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง4. ผลิตงานอย่างสร้างสรรค์ :นักเรียนมีทักษะและควำมสำมำรถเกี่ยวกับกำรศึกษำค้นคว้ำตนเอง(Independent Study) และมีศักยภำพ ทักษะ และควำมสำมำรถในกำรผลิตผลงำนต่ำง ๆ อย่ำงมีคุณภำพ เทียบได้ไม่ต�่ำกว่ำนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง5. ร่วมกันรับผิดชอบต่อสังคมโลก :นักเรียนมีควำมรู้ควำมเข้ำใจเกี่ยวกับวิถีชีวิต วัฒนธรรม และลักษณะเฉพำะของชำติต่ำง ๆ ในระดับสูง มีควำมมุ่งมั่นจริงจังในกำรท�ำงำนไม่ย่อท้อต่อปัญหำอุปสรรค มีจิตสำธำรณะ มีส�ำนึกในกำรบริกำรสังคม และมีควำมรับผิดชอบต่อสังคมอยู่ในระดับสูง เทียบได้ไม่ต�่ำกว่ำนักเรียนของประเทศที่มีคุณภำพกำรศึกษำสูง1.2.3.4.5.
  24. 24. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง19หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนตอนที่ 2หลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน
  25. 25. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง20
  26. 26. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง21หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนคุณลักษณะและศักยภาพผู้เรียนที่เปนสากลกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนมำตรฐำนสำกล มุ่งเน้นกำรเสริมสร้ำงควำมรู้ ควำมสำมำรถ และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 สอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำนพุทธศักรำช 2551 และเป็นไปตำมปฏิญญำว่ำด้วยกำรจัดกำรศึกษำของUNESCO ได้แก่Learning to know :หมำยถึง กำรเรียนเพื่อให้มีควำมรู้ในสิ่งต่ำง ๆ อันจะเป็นประโยชน์ต่อไป ได้แก่ กำรรู้จักกำรแสวงหำควำมรู้ กำรต่อยอดควำมรู้ที่มีอยู่ และรวมทั้งกำรสร้ำงควำมรู้ขึ้นใหม่Learning to do :หมำยถึง กำรเรียนเพื่อกำรปฏิบัติหรือลงมือท�ำ ซึ่งน�ำไปสู่กำรประกอบอำชีพจำกควำมรู้ที่ได้ศึกษำมำ รวมทั้งกำรปฏิบัติเพื่อสร้ำงประโยชน์ให้สังคมLearning to live together :หมำยถึง กำรเรียนรู้เพื่อกำรด�ำเนินชีวิตอยู่ร่วมกับคนอื่นได้อย่ำงมีควำมสุขทั้งกำรด�ำเนินชีวิตในกำรเรียน ครอบครัว สังคม และกำรท�ำงำนLearning to be :หมำยถึง กำรเรียนรู้เพื่อให้รู้จักตัวเองอย่ำงถ่องแท้ รู้ถึงศักยภำพควำมถนัด ควำมสนใจของตนเอง สำมำรถใช้ควำมรู้ควำมสำมำรถของตนเองให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เลือกแนวทำงกำรพัฒนำตนเองตำมศักยภำพ วำงแผนกำรเรียนต่อ กำรประกอบอำชีพที่สอดคล้องกับศักยภำพของตนเองได้Learning to know :Learning to do :หมำยถึง กำรเรียนเพื่อกำรปฏิบัติหรือลงมือท�ำ ซึ่งน�ำไปสู่กำรประกอบLearning to live together :Learning to be :
  27. 27. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง22ทั้งนี้เพื่อพัฒนำผู้เรียนให้มีคุณภำพ ทั้งในฐำนะพลเมืองไทยและพลเมืองโลกเทียบเคียงกับนำนำอำรยประเทศ โดยมุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีศักยภำพที่ส�ำคัญ ดังนี้1) ความรู้พื้นฐานในยุคดิจิทัลมีควำมรู้พื้นฐำนที่จ�ำเป็นทำงวิทยำศำสตร์ เศรษฐศำสตร์ เทคโนโลยีรู้ภำษำ ข้อมูล และทัศนภำพ รู้พหุวัฒนธรรมและมีควำมตระหนักส�ำนึกระดับโลก2) ความสามารถคิดประดิษฐ์อย่างมีความสามารถในการปรับตัวสำมำรถจัดกำรกับสภำวกำรณ์ที่มีควำมซับซ้อน เป็นบุคคลที่ใฝ่รู้สำมำรถก�ำหนด/ตั้งประเด็นค�ำถำม เพื่อน�ำไปสู่กำรศึกษำค้นคว้ำ แสวงหำควำมรู้ มีควำมสำมำรถในกำรคิดวิเครำะห์ คิดสังเครำะห์ ข้อมูล สำรสนเทศและสรุปองค์ควำมรู้ ใช้ข้อมูลเพื่อกำรตัดสินใจเกี่ยวกับตนเองและสังคมได้อย่ำงเหมำะสม3) ทักษะการสื่อสารอย่างมีประสิทธิผลควำมสำมำรถในกำรรับและส่งสำร กำรเลือกรับหรือไม่รับข้อมูลข่ำวสำรด้วยหลักเหตุผลและควำมถูกต้อง มีวัฒนธรรมในกำรใช้ภำษำถ่ำยทอดควำมคิด ควำมรู้ ควำมเข้ำใจ ควำมรู้สึก และทัศนะของตนเอง เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่ำวสำรและประสบกำรณ์ อันจะเป็นประโยชน์ต่อกำรพัฒนำตนเองและสังคม รวมทั้งมีทักษะในกำรเจรจำต่อรองเพื่อขจัดและลดปัญหำควำมขัดแย้งต่ำง ๆ ตลอดจนสำมำรถเลือกใช้วิธีกำรสื่อสำรที่มีประสิทธิภำพโดยค�ำนึงถึงผลกระทบที่มีต่อตนเองและสังคม4) ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตควำมสำมำรถในกำรน�ำกระบวนกำรต่ำง ๆ ไปใช้ในกำรด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน กำรเรียนรู้ด้วยตนเอง กำรเรียนรู้อย่ำงต่อเนื่อง เข้ำใจควำมสัมพันธ์และกำรเปลี่ยนแปลงของเหตุกำรณ์ต่ำง ๆ ในสังคม สำมำรถจัดกำรปัญหำและควำมขัดแย้งต่ำง ๆ อย่ำงเหมำะสม น�ำไปสู่กำรปฏิบัติและน�ำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม บริกำรสำธำรณะ ซึ่งหมำยถึงกำรเป็นพลเมืองไทยและพลเมืองโลก5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีกำรสืบค้นหำควำมรู้จำกแหล่งเรียนรู้และวิธีกำรที่หลำกหลำยเลือกและใช้เทคโนโลยีด้ำนต่ำง ๆ และมีทักษะกระบวนกำรทำงเทคโนโลยีเพื่อกำรพัฒนำตนเองและสังคม ในด้ำนกำรเรียนรู้ กำรสื่อสำร กำรท�ำงำนกำรแก้ปัญหำอย่ำงสร้ำงสรรค์ ถูกต้อง เหมำะสม และมีคุณธรรม1)2)3)4)5)
  28. 28. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง23หลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนการจัดท�ำหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนสู่สากล การที่ผู้เรียนจะได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพดังกล่าว ย่อมต้องอาศัยหลักสูตรสถานศึกษาที่เหมาะสม คือ จะต้องได้รับการออกแบบอย่างดี มีเป้าหมายและกระบวนการด�ำเนินงานที่เป็นระบบ ด้วยความร่วมมือของบุคลากรทุกฝ่ายในโรงเรียน หลักสูตรสถานศึกษาของโรงเรียนมาตรฐานสากลเป็นหลักสูตรที่ใช้เป็นเป้าหมายและทิศทางในการยกระดับการจัดการศึกษาทั้งโรงเรียนมิใช่การจัดในลักษณะของแผนการเรียนส�ำหรับผู้เรียนเพียงบางส่วน การออกแบบหลักสูตรจะต้องสอดคล้องกับหลักการและแนวคิดของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ซึ่งผู้เรียนจะได้รับการพัฒนาคุณภาพบรรลุตามมาตรฐานการเรียนรู้ของกลุ่มสาระการเรียนรู้ 8 กลุ่มสาระ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนที่ก�ำหนด มีการพัฒนาต่อยอดคุณลักษณะที่เทียบเคียงกับสากลทั้งในระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลายโดยโรงเรียนพิจารณาให้สอดคล้อง เหมาะสมกับสภาพความพร้อม และจุดเน้นของโรงเรียน
  29. 29. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง24กระบวนการพัฒนาผู้เรียนสู่คุณภาพที่คาดหวังกำรจัดกำรเรียนกำรสอนเพื่อให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะและศักยภำพควำมเป็นสำกล คือ เป็นบุคคลที่มีคุณภำพ มีทักษะในกำรค้นคว้ำ แสวงหำควำมรู้และมีควำมรู้พื้นฐำนที่จ�ำเป็น สำมำรถคิดวิเครำะห์ สังเครำะห์ สร้ำงสรรค์สำมำรถสื่อสำรอย่ำงมีประสิทธิผล มีทักษะชีวิต ร่วมมือในกำรท�ำงำนกับผู้อื่นได้เป็นอย่ำงดี จะต้องมีกระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้อย่ำงต่อเนื่อง มีล�ำดับขั้นตอนที่เหมำะสม และสอดคล้องกับพัฒนำกำรของผู้เรียนในแต่ละระดับชั้น โดยมีกระบวนส�ำคัญในกำรจัดกำรเรียนรู้ เรียกว่ำ “บันได 5 ขั้นของกำรพัฒนำผู้เรียนสู่มำตรฐำนสำกล (Five steps for student development)” ได้แก่1. การตั้งค�าถาม/สมมติฐาน (Hypothesis Formulation)เป็นกำรฝึกให้ผู้เรียนรู้จักคิด สังเกต ตั้งค�ำถำมอย่ำงมีเหตุผลและสร้ำงสรรค์ ซึ่งจะส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดกำรเรียนรู้ในกำรตั้งค�ำถำม(Learningto Question)2. การสืบค้นความรู้และสารสนเทศ (Searching for Information)เป็นกำรฝึกแสวงหำควำมรู้ ข้อมูล และสำรสนเทศ จำกแหล่งเรียนรู้อย่ำงหลำกหลำย เช่น ห้องสมุด อินเทอร์เน็ต หรือจำกกำรฝึกปฏิบัติ ทดลองเป็นต้น ซึ่งจะส่งเสริมเกิดกำรเรียนรู้ในกำรแสวงหำควำมรู้(LearningtoSearch)3. การสร้างองค์ความรู้ (Knowledge Formation)เป็นกำรฝึกให้ผู้เรียนน�ำควำมรู้และสำรสนเทศที่ได้จำกกำรแสวงหำควำมรู้ มำถกแถลง อภิปรำย เพื่อน�ำไปสู่กำรสรุปและสร้ำงองค์ควำมรู้(Learningto Construct)4. การสื่อสารและน�าเสนออย่างมีประสิทธิภาพ(Effective Communication)เป็นกำรฝึกให้ผู้เรียนน�ำควำมรู้ที่ได้มำสื่อสำรอย่ำงมีประสิทธิภำพซึ่งจะส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดกำรเรียนรู้และมีทักษะในกำรสื่อสำร (Learningto Communicate)5. การบริการสังคมและจิตสาธารณะ (Public Service)เป็นกำรน�ำควำมรู้สู่กำรปฏิบัติ ซึ่งผู้เรียนจะต้องเชื่อมโยงควำมรู้ไปสู่กำรท�ำประโยชน์ให้กับสังคมและชุมชนรอบตัวตำมวุฒิภำวะของผู้เรียนและจะส่งผลให้ผู้เรียนมีจิตสำธำรณะและบริกำรสังคม (Learning to Serve)1.2.3.4.5.
  30. 30. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง25หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (Independent Study : IS)เครื่องมือส�าคัญในการพัฒนากำรจัดกระบวนกำรเรียนรู้ตำมบันได 5 ขั้น สำมำรถด�ำเนินกำรได้หลำกหลำยวิธีและกำรให้ผู้เรียนได้ เรียนรู้สำระกำรศึกษำค้นคว้ำด้วยตนเอง (Independent Study : IS) นับเป็นวิธีกำรที่มีประสิทธิภำพวิธีหนึ่งที่ใช้อย่ำงกว้ำงขวำงในกำรพัฒนำผู้เรียน เพรำะเป็นกำรเปิดโลกกว้ำงให้ผู้เรียนได้ศึกษำค้นคว้ำอย่ำงอิสระในเรื่องหรือประเด็นที่ตนสนใจ เริ่มตั้งแต่กำรก�ำหนดประเด็นปัญหำซึ่งอำจเป็น Public Issue และ Global Issue และด�ำเนินกำรค้นคว้ำแสวงหำควำมรู้จำกแหล่งข้อมูลที่หลำกหลำย มีกำรวิเครำะห์ สังเครำะห์ กำรอภิปรำยแลกเปลี่ยนควำมคิดเห็น เพื่อน�ำไปสู่กำรสรุปองค์ควำมรู้ จำกนั้นก็หำวิธีกำรที่เหมำะสมในกำรสื่อสำรน�ำเสนอให้ผู้อื่นได้รับทรำบ และสำมำรถน�ำควำมรู้หรือประสบกำรณ์ที่ได้จำกกำรศึกษำค้นคว้ำไปท�ำประโยชน์แก่สำธำรณะ ซึ่งสิ่งเหล่ำนี้เป็นกระบวนกำรที่เชื่อมโยงต่อเนื่องกันตลอดแนว ภำยใต้สำระ“กำรศึกษำค้นคว้ำด้วยตนเอง (Independent Study : IS)” ซึ่งแบ่งเป็น3 สำระประกอบด้วยIS 1- การศึกษาค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้(Research and Knowledge Formation)เป็นสำระที่มุ่งให้ผู้เรียนก�ำหนดประเด็นปัญหำ ตั้งสมมติฐำน ค้นคว้ำแสวงหำควำมรู้และฝึกทักษะกำรคิดวิเครำะห์ สังเครำะห์ และสร้ำงองค์ควำมรู้IS 2- การสื่อสารและการน�าเสนอ(Communication and Presentation)เป็นสำระที่มุ่งให้ผู้เรียนน�ำควำมรู้ที่ได้รับ มำพัฒนำวิธีกำรกำรถ่ำยทอด/สื่อสำรควำมหมำย/แนวคิด ข้อมูลและองค์ควำมรู้ ด้วยวิธีกำรน�ำเสนอที่เหมำะสมหลำกหลำยรูปแบบ และมีประสิทธิภำพIS 3- การน�าองค์ความรู้ไปใช้บริการสังคม(Social Service Activity)เป็นสำระที่มุ่งให้ผู้เรียน น�ำองค์ควำมรู้/ประยุกต์ใช้องค์ควำมรู้ไปสู่กำรปฏิบัติ หรือน�ำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เกิดบริกำรสำธำรณะ (PublicService)
  31. 31. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง26 โรงเรียนต้องน�ำสาระ การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (IndependentStudy : IS) ไปสู่การเรียนการสอน ด้วยการจัดท�ำรายวิชา ออกแบบหน่วยการเรียนรู้ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ตามแนวทางที่ก�ำหนด โดยพิจารณาให้สอดคล้องกับบริบท วัยและพัฒนาการของผู้เรียน ซึ่งอาจแตกต่างกันในระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลาย ตัวอย่างรายละเอียดน�ำเสนอตามเป้าหมายคุณภาพผู้เรียนที่ก�ำหนด
  32. 32. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง27หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนเปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองคุณภำพผู้เรียน ระดับมัธยมศึกษำตอนต้นระดับมัธยมศึกษำตอนปลำยป.1 - 3 ป.4 - 6ระดับประถมศึกษำ 1. กำรตั้งประเด็นค�ำถำม/สมมติฐำนอย่ำงมีเหตุผล (Hypothesis Formulation) › ตั้งค�ำถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับสิ่งใกล้ตัว› ตั้งประเด็น/ค�ำถำมเกี่ยวกับ เรื่องรำวง่ำย ๆ สิ่งแวดล้อมหรือบุคคลใกล้ตัว› ตั้งสมมติฐำนตำมจินตนำกำรของตนเองและ/หรือตำมควำมรู้และประสบกำรณ์ของตน› ตั้งประเด็นค�ำถำมในเรื่องที่ตนสนใจโดยเริ่มจำกตัวเองเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่น ประเทศ› ตั้งสมมติฐำนและให้เหตุผล โดยใช้ควำมรู้จำกสำขำวิชำต่ำง ๆ› ตั้งประเด็น/ค�ำถำมเกี่ยวกับสถำนกำรณ์ปัจจุบัน และสังคมโลก› ตั้งสมมติฐำนและให้เหตุผลที่สนับสนุนหรือโต้แย้งประเด็นควำมรู้ โดยใช้ควำมรู้จำกสำขำวิชำต่ำง ๆ และมีทฤษฎีรองรับเปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองกำรพัฒนำผู้เรียนผ่ำนสำระกำรศึกษำค้นคว้ำด้วยตนเอง (Independent Study : IS) ครูผู้สอนจะต้องพิจำรณำให้เหมำะสมกับวัยและพัฒนำกำรของผู้เรียน กิจกรรมกำรเรียนรู้ ควำมยำก-ง่ำยของชิ้นงำนหรือภำระงำนที่ปฏิบัติจะต้องเหมำะสม เป้ำหมำยคุณภำพผู้เรียนแต่ละระดับที่ก�ำหนดนี้ เป็นเป้ำหมำยและกรอบทิศทำงที่ครูจะใช้ในกำรจัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอนและกำรวัดและประเมินผล
  33. 33. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง28เปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (ต่อ)คุณภำพผู้เรียน ระดับมัธยมศึกษำตอนต้นระดับมัธยมศึกษำตอนปลำยป.1 - 3 ป.4 - 6ระดับประถมศึกษำ 2. กำรสืบค้นควำมรู้จำกแหล่งเรียนรู้และสำรสนเทศ หรือจำกกำรปฏิบัติ ทดลอง (Searching for Information)› ศึกษำ ค้นคว้ำแสวงหำข้อมูลค�ำตอบจำกบุคคลใกล้ตัว/แหล่งข้อมูลพื้นฐำนง่ำย ๆ› จัดล�ำดับขั้นตอนในกำรรวบรวมข้อมูล› ท�ำงำนบรรลุผลส�ำเร็จภำยใต้กำรดูแล ก�ำกับ และช่วยเหลือของครูอย่ำงใกล้ชิด› ศึกษำ ค้นคว้ำแสวงหำข้อมูลค�ำตอบจำกสมมติฐำนที่ตั้งไว้จำกแหล่งค้นคว้ำใกล้ตัว(เช่น บุคคลหนังสือหนังสือพิมพ์กำรปฏิบัติทดลองหรืออื่น ๆ)› ออกแบบ วำงแผนอย่ำงง่ำยในกำรรวบรวมและล�ำดับขั้นตอนกำรเก็บข้อมูล› ท�ำงำนบรรลุผลส�ำเร็จภำยใต้กำรดูแล ก�ำกับ และช่วยเหลือของครูอย่ำงใกล้ชิด› ศึกษำ ค้นคว้ำแสวงหำควำมรู้เกี่ยวกับสมมติฐำนที่ตั้งไว้จำกแหล่งเรียนรู้หลำกหลำย(เช่น ห้องสมุดแหล่งเรียนรู้ทำงออนไลน์วำรสำร กำรปฏิบัติทดลอง หรืออื่น ๆ)› ออกแบบ วำงแผนรวบรวมข้อมูลโดยใช้กระบวนกำรรวบรวมข้อมูลอย่ำงมีประสิทธิภำพ› ใช้กระบวนกำรกลุ่มในกำรแลกเปลี่ยนควำมคิดเห็นโดยใช้ควำมรู้จำกสำขำวิชำต่ำง ๆ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนสมบูรณ์› ท�ำงำนบรรลุผลตำมเป้ำหมำยภำยในกรอบกำรด�ำเนินงำนที่ก�ำหนดโดยกำรดูแล ก�ำกับและช่วยเหลือของครูอย่ำงต่อเนื่อง› ศึกษำ ค้นคว้ำหำควำมรู้ ข้อมูลและสำรสนเทศโดยระบุแหล่งเรียนรู้ทั้งปฐมภูมิ และทุติยภูมิ› ออกแบบ วำงแผนรวบรวมข้อมูลโดยใช้กระบวนกำรรวบรวมข้อมูลอย่ำงมีประสิทธิภำพ› ใช้กระบวนกำรกลุ่มแลกเปลี่ยนควำมคิดเห็นโดยใช้ควำมรู้จำกสำขำวิชำต่ำง ๆ และพิจำรณำควำมน่ำเชื่อถือของแหล่งเรียนรู้อย่ำงมีวิจำรณญำณเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนสมบูรณ์› ท�ำงำนบรรลุผลตำมเป้ำหมำยอย่ำงมีประสิทธิภำพโดยค�ำแนะน�ำของครูที่ให้ค�ำปรึกษำอย่ำงต่อเนื่อง
  34. 34. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง29หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนเปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (ต่อ)คุณภำพผู้เรียน ระดับมัธยมศึกษำตอนต้นระดับมัธยมศึกษำตอนปลำยป.1 - 3 ป.4 - 6ระดับประถมศึกษำ 3. กำรสรุปองค์ควำมรู้ (Knowledge Formation)› บอกสำระส�ำคัญของสิ่งที่สนทนำหรือได้รับฟัง› จัดกระท�ำข้อมูลอย่ำงง่ำยจำกกำรสืบค้น› สรุปประเด็นควำมรู้จำกข้อคิดส�ำคัญ› วิเครำะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีกำรที่เหมำะสม› สังเครำะห์และสรุปองค์ควำมรู้อภิปรำยผลและเปรียบเทียบเชื่อมโยงควำมรู้› เสนอแนวคิดวิธีกำรแก้ปัญหำอย่ำงเป็นระบบ› อธิบำยควำมเป็นมำของศำสตร์หลักกำร และวิธีคิดในสิ่งที่ศึกษำค้นคว้ำ› วิเครำะห์ ข้อมูลโดยใช้วิธีกำรที่เหมำะสม› สังเครำะห์และสรุปองค์ควำมรู้อภิปรำยผลเปรียบเทียบเชื่อมโยง ควำมรู้› เสนอแนวคิดวิธีกำรแก้ปัญหำอย่ำงเป็นระบบ
  35. 35. แนวทางการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง30เปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (ต่อ)คุณภำพผู้เรียน ระดับมัธยมศึกษำตอนต้นระดับมัธยมศึกษำตอนปลำยป.1 - 3 ป.4 - 6ระดับประถมศึกษำ 4. กำรสื่อสำรและกำรน�ำเสนอ อย่ำงมีประสิทธิภำพ (Effective Communication)› เขียน หรือวำดภำพและพูดน�ำเสนอเพื่อสื่อสำรเรื่องรำวง่ำย ๆได้อย่ำงชัดเจนไม่สับสนโดยใช้สื่อที่เหมำะสม› เขียนและน�ำเสนอเป็นล�ำดับ ขั้นตอนเข้ำใจง่ำยในรูปแบบเดี่ยวโดยใช้สื่อที่เหมำะสมกับวัย› อ้ำงอิงแหล่งควำมรู้ที่เชื่อถือได้› เรียบเรียงและถ่ำยทอดควำมคิดอย่ำงชัดเจนเป็นระบบ› น�ำเสนอในรูปแบบเดี่ยวโดยใช้สื่อประกอบหลำกหลำย› เขียนรำยงำนกำรศึกษำค้นคว้ำเชิงวิชำกำรควำมยำว 2,500 ค�ำ› อ้ำงอิงแหล่งควำมรู้ที่เชื่อถือได้อย่ำงหลำกหลำย› เผยแพร่ผลงำนสู่สำธำรณะ› เรียบเรียงและถ่ำยทอดควำมคิดอย่ำงสร้ำงสรรค์เป็นระบบ› น�ำเสนอในรูปแบบเดี่ยวหรือกลุ่มเป็นภำษำไทยหรือภำษำอังกฤษโดยใช้สื่อเทคโนโลยีที่หลำกหลำย› เขียนรำยงำนกำรศึกษำค้นคว้ำเชิงวิชำกำรเป็นภำษำไทยควำมยำว 4,000 ค�ำหรือภำษำอังกฤษควำมยำว 2,000 ค�ำ› อ้ำงอิงแหล่งควำมรู้ที่เชื่อถือได้ ทั้งในและต่ำงประเทศ› ใช้กำรสนทนำ/วิพำกษ์ผ่ำนสื่ออีเล็กทรอนิกส์เช่น e-conference,social mediaonline
  36. 36. แนวทางการจัดการเรียนรูในโรงเรียนมาตรฐานสากลฉบับปรับปรุง31หลักสูตรและกำรจัดกำรเรียนกำรสอนในโรงเรียนเปาหมายคุณภาพผู้เรียนในสาระการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง (ต่อ)คุณภำพผู้เรียน ระดับมัธยมศึกษำตอนต้นระดับมัธยมศึกษำตอนปลำยป.1 - 3 ป.4 - 6ระดับประถมศึกษำ 5. กำรน�ำควำมรู้ไปใช้บริกำรสังคม› น�ำควำมรู้และข้อคิดที่ได้ไปใช้กับเพื่อน ๆ และคนในครอบครัว› สำมำรถเชื่อมโยงควำมรู้สู่กำรปฏิบัติในสถำนกำรณ์ง่ำย ๆเพื่อประโยชนเ

×