Prof. dr. Jouke van Dijk
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Prof. dr. Jouke van Dijk

on

  • 635 views

Presentatie Peter de Groote Lezing, 19 december 2011

Presentatie Peter de Groote Lezing, 19 december 2011

Statistics

Views

Total Views
635
Views on SlideShare
635
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Prof. dr. Jouke van Dijk Presentation Transcript

  • 1. ‘ Over verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt’
    • Presentatie voor Peter de Groote lezing
    • Doopsgezinde Vermaning, Zaandam, 19 december 2011
    Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Waddenacademie / SER Noord Nederland [email_address] www.joukevandijk.nl
  • 2. Overzicht
    • Trends economie en arbeidsmarkt
    • Krimp en Vergrijzing
    • De onderkant van de arbeidsmarkt
    • Arbeidsmarktbeleid: uitdaging versus risico voor gemeenten
    • Wie moet (en kan!) waar wat aan doen?
    • Conclusies
  • 3. Trends economie en arbeidsmarkt
    • Economische groei stagneert: kredietcrisis
    • Krimp/vergrijzing: beroepsbevolking neemt af
    • Herstructurering: eenvoudige maakindustrie verdwijnt, groei in de dienstensector, vooral zorg
    • Flexibeler arbeidsrelaties  zzp-ers, pendel, wonen
    • Kennisintensivering, opleidingsniveau stijgt: maar ook 250.000 analfabeten en 1,5 miljoen laaggeletterden
    • Nog veel mensen in de WW, WWB, Wajong en WAO die buiten het arbeidsproces staan, maar ook veel buitenlandse werknemers
    • Kwalitatieve mismatch vraag en aanbod
    • Decentralisatie arbeidsmarktbeleid naar gemeenten
  • 4. Bron: Bureau Louter, 2011 Ontwikkeling aantal arbeidsplaatsen per inwoner 15-64 jaar in 1995 over 1995-2010: verandering in de kans op werk >0,45 0 <-0,47
  • 5. Bron: Bureau Louter, 2011
  • 6. Werkloosheid NWW/UWV Jan 2011 Nederland 6,3%
  • 7. Ontwikkeling werkloosheid NWW jan2010 -jan2011
  • 8. Werkloosheid oktober 2011 Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam
    • Totaal NWW 35.500 (6,1 %, NL 5,8 %)
    • Waarvan:
      • < 27 jaar 2.800 (8 %)
      • > 45 18.000 (42%)
      • Geen startkwalificatie VMBO/MBO-1 (47%)
      • > 1 jaar: 18.200 (51%)
      • Technisch elementair/lager 5.200 (200 vac)
      • Technisch middelbaar/hoger 2.000 (200 vac)
      • Zorg elementair/lager 7.700 (600 vac)
      • Zorg middelbaar/hoger 2.500 (250 vac)
  • 9. Werkloosheid naar opleiding (NWW) Groot Amsterdam 35.500 (6,1%) Daling: 19% Zaanstreek/Waterland 7.900 (5,2%) Daling: 4% Daling vooral bij laag geschoolden !
  • 10. Ontwikkeling van beroepenstructuur Polarisatie of upgrading?
  • 11. Beroepsbevolking naar opleidingsniveau
  • 12. Opleidingsniveau beroepsbevolking 1996-1998 – 2007-2009 Opleidingsniveau stijgt, vooral in Amsterdam !
  • 13. Ontwikkeling ZZP-ers 2000-2009
  • 14. Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing
  • 15. Bevolkings-groei 2010-2040
  • 16. Bevolkingsontwikkeling 2010-2025 Totale bevolking Bevolking 15-64 Vergrijzing groter probleem dan krimp!
  • 17. Toekomst: commissie Bakker over vergrijzing en arbeidsparticipatie ( 2008 ) Voorspelling tekort op de arbeidsmarkt: 375.000 in 2015 en 700.000 in 2040 Geldt ook voor het Noorden!!
  • 18. Bevolking 0-15 en 50-65 van 1988-2040 Aantal 0-15 jaar < 50-65  afname beroepsbevolking
  • 19. Vergrijzing naar bedrijfstak 10.000 10.000 38.000 10.000 15.000 > 45 jaar
  • 20. Vergrijzing naar bedrijfstak Groot Amsterdam Nederland Zaanstreek/Waterland
  • 21. Werkloosheid naar leeftijd (in % per groep; NWW april 2011) Bron: CWI Bron: UWV Werkbedrijf
  • 22.
  • 23. Werkloosheid naar leeftijd in de VS In de VS zijn ouderen MINDER vaak werkloos
  • 24. CRISIS: W of V model: waar zitten we? Waar gaan we naar toe? ? ? Elke crisis is anders: resultaten uit het verleden …..
  • 25. Ontwikkeling werkloosheid jan 2006 – nov 2011
  • 26.
  • 27.
  • 28.
  • 29. Regionaal arbeidsmartktbeleid
  • 30. Grote forensen stromen over steeds langere afstanden: links tussen regio’s worden sterker Bron: Stad en Land, CPB, 2010
  • 31. Regionaal arbeidsmarktbeleid
    • Arbeidsmarktbeleid van overheden
      • Werkgelegenheidsbeleid: meer banen scheppen
      •  Economisch Beleid
      • Passief arbeidsmarktbeleid: inkomen via uitkering
      • Actief arbeidsmarktbeleid: mensen aan werk helpen; werken naar vermogen
    • Onderwijsbeleid
    • Welzijnsbeleid
    • HRM-beleid van bedrijven
      • Vervullen van vacatures, loopbaanbeleid, arbeidsvoorwaarden
  • 32. HRM-beleid werkgevers bij krappe arbeidsmarkt
    • Interessante werkgever zijn qua salaris, loopbaan, werktijden, secundaire arbeidsvoorwaarden etc.
    • Doorstroom naar hogere functies: om-, her-, bij- of opscholing op de interne arbeidsmarkt
    • Buitenlanders aantrekken of outsourcing
    • Innovatie, hogere arbeidsproductiviteit
    • Investeren in relaties met opleidingen via stages voor leerlingen en docenten
    • Investeren in imago en bekendheid organisatie
    • Of: maatschappelijk verantwoord ondernemen door mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt een kans te geven via bijv. de WWnV (Wet Werken naar Vermogen)?
  • 33. Arbeidsmarktbeleid: de spelers
    • Centrale rol voor gemeenten: decentralisatie WWB, WMO, WSW, maar weinig instrumenten, maar wel groot financieel risico, zeker met WWnV.
    • Maar ook: provincies en centrale overheid
    • Afdelingen Sociale Zaken, Economische Zaken, Onderwijs, Welzijn
    • Werkpleinen, UWV, Regional Platforms
    • Onderwijs: WO, HBO, ROC’s etc.
    • O&O-Sectorfondsen
    • Bedrijven, KvK’s, VNO-NCW, MKB, vakbonden
    • Taskforces, kenniscentra
    • Re-integratie bedrijven
    • Etc. en dan ook nog de werkzoekenden zelf
  • 34. Doel van (regionaal)arbeidsmarktbeleid
    • Hoe vervullen we openstaande vacatures?
    • Verhogen (arbeids)participatie?
    • Hoe komen mensen die nu een uitkering hebben aan het werk? (Groot Amsterdam + Zaanstreek / Waterland: NWW 35.000 + 8.000 = 43.000)
    • Hoe verminderen we de uitkeringslast?
    • Hoe kan de overheid daaraan bijdragen door een effectief arbeidsmarktbeleid?
    • Hoe komen we tot een efficiënte en transparante uitvoeringsstructuur?  het gaat om miljarden euro’s per jaar!
  • 35. Doelgroepen arbeidsmarktbeleid in % beroepsbevolking 2010
  • 36. Afbakenen – re-integratie mogelijk? (Sol, Glebbeek en Edzes, 2011) Afstand tot de reguliere arbeidsmarkt: Nee ca. 100.000 ca. 300.000 Ja ca. 250.000 Overbrugbaar – Niet overbrugbaar Banen Re-inte-gratie overbodig Afdoende motivatie Match Scholing / training Re-integratie Loon-subsidie Compensatie productivi-teitstekort KAN werken Niet mogelijk Re-integratie werkt niet Banen creëeren Taaksplit-sing Controle Prikkels en Sancties Work first Informatie Bemidde-ling Matching Sociale en psychologi-sche training Wegnemen practische barrieres Subsidiering loonkosten Aanpassen arbeidsplek Afdekken risico’s Naar beschermde arbeid WSW Uitkering
  • 37. Arbeidsmarktbeleid = keuzes maken
    • Gaat het probleem vanzelf over door vergrijzing of wordt het veel erger door de crisis?
    • Omvang en aard van het probleem – arbeidsmarktdynamiek – knelpunten (arbeidsmarktinformatie)
    • Is het probleem oplosbaar? Niet-willers en niet-kunners
    • Keuze doelgroepen: Wie wil je helpen? Kansarmen of kansrijken? Wie kan je helpen?
    • Keuze maatregelen: Hoe kan je helpen? (bemiddeling – scholing – sociale vaardigheden – arbeidsritme – sancties – tewerkstelling)
    • Werkt het beleid? (monitoring + evaluatie)
    • Kan het efficiënter? Best practices bekend?
    • Probleem van de gemeente? Wat kunnen / moeten werkgevers en werknemers doen?
  • 38. Werkt het beleid?
      • Monitoring
      • Evaluatie:
        • - Effectiviteit: netto en bruto!
        • - Efficiëntie
      • Bijstelling van het beleid
  • 39. Ladder model 50 banen en 100 werklozen (beste=1, slechtste=100) Dus 50 minst geschikte werklozen krijgen geen baan Arbeidsmarktbeleid: nr. 90 stijgt 30 plaatsen naar nr. 60 nr. 70 stijgt 30 plaatsen naar nr. 40 nr. 45 stijgt 30 plaatsen naar nr. 15 Resultaat: nr. 90 krijgt geen werk nr. 70 krijgt een baan nr. 45 krijgt een baan, maar ook zonder beleid al!  Als nr. 70 naar 40 gaat, zakt 50 naar 51!  Voor 70 en 45 is het beleid bruto effectief, maar netto alleen voor 70 en macro is het effect nul omdat nr.70 nr.50 verdringt!
  • 40. Effect re-integratie bij WWB Door beleid: slechts 1-5% extra kans op werk 21+3=24% maar 1 op de 8 door beleid Maar grote verschillen in effectiviteit tussen verschillende gemeenten en gelijksoortige projecten
  • 41. Wat kan het arbeidsmarktbeleid?
    • Effectiviteit van arbeidsmarktbeleid is vaak klein
    • Er zijn nauwelijks voorbeelden van “best practices” die netto effectief zijn (veel beleidshomeopathie?)
    • De arbeidsmarkt is regionaal (pendel) en vraagt om een arbeidsmarktbeleid op regionaal niveau
    • Wees realistisch in het arbeidsmarktbeleid:
    • Iedereen aan regulier werk helpen zal niet lukken
    • Gesubsidieerde arbeid blijft nodig: werken naar vermogen met loonkosten subsidie liefst bij reguliere bedrijven en organisaties. Gaat dat lukken?
    • (Te?) Grote financiële risico’s voor gemeenten, zeker als de crisis doorzet, maar anders ook met WWnV
  • 42. Oplopende tekorten WWB bij gemeenten: het dak lekt al (Bron: Ministerie Szw)
  • 43. Ontwikkeling landelijk macrobudget: de storm nadert met invoering WWNV (Bron: Miljoenennota, 2011) Bron: Miljoenennota 2012 X mln. euro 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 I-deel / uitkeringen 3.796 3.811 4.198 4.206 4.256 4.386 4.467 Kaders Wsw 2.477 2.346 2.361 P-Budget /WWNV 1.896 1.689 993 3.079 2.753 2.647 2.637 Totaal WWNV 4.373 4.035 3.354 3.079 2.753 2.647 2.637 In % (2010=100) 100 92 77 70 63 61 60 Overheveling AWBZ dagbesteding naar WMO Wajong
  • 44. Conclusies
    • Crisis verhult vergrijzingsprobleem  krapte komt
    • Investeer nu in scholing, ook voor 45+
    • Functies afstemmen op capaciteiten werknemer
    • Voorkom instroom WAJONG
    • Wees realistisch in het arbeidsmarktbeleid!
    • Wet Werken naar Vermogen: kans en bedreiging  gemeenten failliet als crisis doorzet
    • Vier O’s : O ndernemers, O nderwijs, O verheid en O uders hebben eigen verantwoordelijkheden. Werk samen op praktische punten, maar blijf niet steken in platforms, task-forces, convenanten, etc.
  • 45. ‘ Over verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt’
    • Presentatie voor Peter de Groote lezing
    • Doopsgezinde Vermaning, Zaandam, 19 december 2011
    Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Waddenacademie / SER Noord Nederland [email_address] www.joukevandijk.nl