Your SlideShare is downloading. ×
0
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Prof. dr. Jouke van Dijk
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Prof. dr. Jouke van Dijk

389

Published on

Presentatie Peter de Groote Lezing, 19 december 2011

Presentatie Peter de Groote Lezing, 19 december 2011

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
389
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. ‘ Over verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt’
    • Presentatie voor Peter de Groote lezing
    • Doopsgezinde Vermaning, Zaandam, 19 december 2011
    Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Waddenacademie / SER Noord Nederland [email_address] www.joukevandijk.nl
  • 2. Overzicht
    • Trends economie en arbeidsmarkt
    • Krimp en Vergrijzing
    • De onderkant van de arbeidsmarkt
    • Arbeidsmarktbeleid: uitdaging versus risico voor gemeenten
    • Wie moet (en kan!) waar wat aan doen?
    • Conclusies
  • 3. Trends economie en arbeidsmarkt
    • Economische groei stagneert: kredietcrisis
    • Krimp/vergrijzing: beroepsbevolking neemt af
    • Herstructurering: eenvoudige maakindustrie verdwijnt, groei in de dienstensector, vooral zorg
    • Flexibeler arbeidsrelaties  zzp-ers, pendel, wonen
    • Kennisintensivering, opleidingsniveau stijgt: maar ook 250.000 analfabeten en 1,5 miljoen laaggeletterden
    • Nog veel mensen in de WW, WWB, Wajong en WAO die buiten het arbeidsproces staan, maar ook veel buitenlandse werknemers
    • Kwalitatieve mismatch vraag en aanbod
    • Decentralisatie arbeidsmarktbeleid naar gemeenten
  • 4. Bron: Bureau Louter, 2011 Ontwikkeling aantal arbeidsplaatsen per inwoner 15-64 jaar in 1995 over 1995-2010: verandering in de kans op werk >0,45 0 <-0,47
  • 5. Bron: Bureau Louter, 2011
  • 6. Werkloosheid NWW/UWV Jan 2011 Nederland 6,3%
  • 7. Ontwikkeling werkloosheid NWW jan2010 -jan2011
  • 8. Werkloosheid oktober 2011 Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam
    • Totaal NWW 35.500 (6,1 %, NL 5,8 %)
    • Waarvan:
      • < 27 jaar 2.800 (8 %)
      • > 45 18.000 (42%)
      • Geen startkwalificatie VMBO/MBO-1 (47%)
      • > 1 jaar: 18.200 (51%)
      • Technisch elementair/lager 5.200 (200 vac)
      • Technisch middelbaar/hoger 2.000 (200 vac)
      • Zorg elementair/lager 7.700 (600 vac)
      • Zorg middelbaar/hoger 2.500 (250 vac)
  • 9. Werkloosheid naar opleiding (NWW) Groot Amsterdam 35.500 (6,1%) Daling: 19% Zaanstreek/Waterland 7.900 (5,2%) Daling: 4% Daling vooral bij laag geschoolden !
  • 10. Ontwikkeling van beroepenstructuur Polarisatie of upgrading?
  • 11. Beroepsbevolking naar opleidingsniveau
  • 12. Opleidingsniveau beroepsbevolking 1996-1998 – 2007-2009 Opleidingsniveau stijgt, vooral in Amsterdam !
  • 13. Ontwikkeling ZZP-ers 2000-2009
  • 14. Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing
  • 15. Bevolkings-groei 2010-2040
  • 16. Bevolkingsontwikkeling 2010-2025 Totale bevolking Bevolking 15-64 Vergrijzing groter probleem dan krimp!
  • 17. Toekomst: commissie Bakker over vergrijzing en arbeidsparticipatie ( 2008 ) Voorspelling tekort op de arbeidsmarkt: 375.000 in 2015 en 700.000 in 2040 Geldt ook voor het Noorden!!
  • 18. Bevolking 0-15 en 50-65 van 1988-2040 Aantal 0-15 jaar < 50-65  afname beroepsbevolking
  • 19. Vergrijzing naar bedrijfstak 10.000 10.000 38.000 10.000 15.000 > 45 jaar
  • 20. Vergrijzing naar bedrijfstak Groot Amsterdam Nederland Zaanstreek/Waterland
  • 21. Werkloosheid naar leeftijd (in % per groep; NWW april 2011) Bron: CWI Bron: UWV Werkbedrijf
  • 22.
  • 23. Werkloosheid naar leeftijd in de VS In de VS zijn ouderen MINDER vaak werkloos
  • 24. CRISIS: W of V model: waar zitten we? Waar gaan we naar toe? ? ? Elke crisis is anders: resultaten uit het verleden …..
  • 25. Ontwikkeling werkloosheid jan 2006 – nov 2011
  • 26.
  • 27.
  • 28.
  • 29. Regionaal arbeidsmartktbeleid
  • 30. Grote forensen stromen over steeds langere afstanden: links tussen regio’s worden sterker Bron: Stad en Land, CPB, 2010
  • 31. Regionaal arbeidsmarktbeleid
    • Arbeidsmarktbeleid van overheden
      • Werkgelegenheidsbeleid: meer banen scheppen
      •  Economisch Beleid
      • Passief arbeidsmarktbeleid: inkomen via uitkering
      • Actief arbeidsmarktbeleid: mensen aan werk helpen; werken naar vermogen
    • Onderwijsbeleid
    • Welzijnsbeleid
    • HRM-beleid van bedrijven
      • Vervullen van vacatures, loopbaanbeleid, arbeidsvoorwaarden
  • 32. HRM-beleid werkgevers bij krappe arbeidsmarkt
    • Interessante werkgever zijn qua salaris, loopbaan, werktijden, secundaire arbeidsvoorwaarden etc.
    • Doorstroom naar hogere functies: om-, her-, bij- of opscholing op de interne arbeidsmarkt
    • Buitenlanders aantrekken of outsourcing
    • Innovatie, hogere arbeidsproductiviteit
    • Investeren in relaties met opleidingen via stages voor leerlingen en docenten
    • Investeren in imago en bekendheid organisatie
    • Of: maatschappelijk verantwoord ondernemen door mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt een kans te geven via bijv. de WWnV (Wet Werken naar Vermogen)?
  • 33. Arbeidsmarktbeleid: de spelers
    • Centrale rol voor gemeenten: decentralisatie WWB, WMO, WSW, maar weinig instrumenten, maar wel groot financieel risico, zeker met WWnV.
    • Maar ook: provincies en centrale overheid
    • Afdelingen Sociale Zaken, Economische Zaken, Onderwijs, Welzijn
    • Werkpleinen, UWV, Regional Platforms
    • Onderwijs: WO, HBO, ROC’s etc.
    • O&O-Sectorfondsen
    • Bedrijven, KvK’s, VNO-NCW, MKB, vakbonden
    • Taskforces, kenniscentra
    • Re-integratie bedrijven
    • Etc. en dan ook nog de werkzoekenden zelf
  • 34. Doel van (regionaal)arbeidsmarktbeleid
    • Hoe vervullen we openstaande vacatures?
    • Verhogen (arbeids)participatie?
    • Hoe komen mensen die nu een uitkering hebben aan het werk? (Groot Amsterdam + Zaanstreek / Waterland: NWW 35.000 + 8.000 = 43.000)
    • Hoe verminderen we de uitkeringslast?
    • Hoe kan de overheid daaraan bijdragen door een effectief arbeidsmarktbeleid?
    • Hoe komen we tot een efficiënte en transparante uitvoeringsstructuur?  het gaat om miljarden euro’s per jaar!
  • 35. Doelgroepen arbeidsmarktbeleid in % beroepsbevolking 2010
  • 36. Afbakenen – re-integratie mogelijk? (Sol, Glebbeek en Edzes, 2011) Afstand tot de reguliere arbeidsmarkt: Nee ca. 100.000 ca. 300.000 Ja ca. 250.000 Overbrugbaar – Niet overbrugbaar Banen Re-inte-gratie overbodig Afdoende motivatie Match Scholing / training Re-integratie Loon-subsidie Compensatie productivi-teitstekort KAN werken Niet mogelijk Re-integratie werkt niet Banen creëeren Taaksplit-sing Controle Prikkels en Sancties Work first Informatie Bemidde-ling Matching Sociale en psychologi-sche training Wegnemen practische barrieres Subsidiering loonkosten Aanpassen arbeidsplek Afdekken risico’s Naar beschermde arbeid WSW Uitkering
  • 37. Arbeidsmarktbeleid = keuzes maken
    • Gaat het probleem vanzelf over door vergrijzing of wordt het veel erger door de crisis?
    • Omvang en aard van het probleem – arbeidsmarktdynamiek – knelpunten (arbeidsmarktinformatie)
    • Is het probleem oplosbaar? Niet-willers en niet-kunners
    • Keuze doelgroepen: Wie wil je helpen? Kansarmen of kansrijken? Wie kan je helpen?
    • Keuze maatregelen: Hoe kan je helpen? (bemiddeling – scholing – sociale vaardigheden – arbeidsritme – sancties – tewerkstelling)
    • Werkt het beleid? (monitoring + evaluatie)
    • Kan het efficiënter? Best practices bekend?
    • Probleem van de gemeente? Wat kunnen / moeten werkgevers en werknemers doen?
  • 38. Werkt het beleid?
      • Monitoring
      • Evaluatie:
        • - Effectiviteit: netto en bruto!
        • - Efficiëntie
      • Bijstelling van het beleid
  • 39. Ladder model 50 banen en 100 werklozen (beste=1, slechtste=100) Dus 50 minst geschikte werklozen krijgen geen baan Arbeidsmarktbeleid: nr. 90 stijgt 30 plaatsen naar nr. 60 nr. 70 stijgt 30 plaatsen naar nr. 40 nr. 45 stijgt 30 plaatsen naar nr. 15 Resultaat: nr. 90 krijgt geen werk nr. 70 krijgt een baan nr. 45 krijgt een baan, maar ook zonder beleid al!  Als nr. 70 naar 40 gaat, zakt 50 naar 51!  Voor 70 en 45 is het beleid bruto effectief, maar netto alleen voor 70 en macro is het effect nul omdat nr.70 nr.50 verdringt!
  • 40. Effect re-integratie bij WWB Door beleid: slechts 1-5% extra kans op werk 21+3=24% maar 1 op de 8 door beleid Maar grote verschillen in effectiviteit tussen verschillende gemeenten en gelijksoortige projecten
  • 41. Wat kan het arbeidsmarktbeleid?
    • Effectiviteit van arbeidsmarktbeleid is vaak klein
    • Er zijn nauwelijks voorbeelden van “best practices” die netto effectief zijn (veel beleidshomeopathie?)
    • De arbeidsmarkt is regionaal (pendel) en vraagt om een arbeidsmarktbeleid op regionaal niveau
    • Wees realistisch in het arbeidsmarktbeleid:
    • Iedereen aan regulier werk helpen zal niet lukken
    • Gesubsidieerde arbeid blijft nodig: werken naar vermogen met loonkosten subsidie liefst bij reguliere bedrijven en organisaties. Gaat dat lukken?
    • (Te?) Grote financiële risico’s voor gemeenten, zeker als de crisis doorzet, maar anders ook met WWnV
  • 42. Oplopende tekorten WWB bij gemeenten: het dak lekt al (Bron: Ministerie Szw)
  • 43. Ontwikkeling landelijk macrobudget: de storm nadert met invoering WWNV (Bron: Miljoenennota, 2011) Bron: Miljoenennota 2012 X mln. euro 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 I-deel / uitkeringen 3.796 3.811 4.198 4.206 4.256 4.386 4.467 Kaders Wsw 2.477 2.346 2.361 P-Budget /WWNV 1.896 1.689 993 3.079 2.753 2.647 2.637 Totaal WWNV 4.373 4.035 3.354 3.079 2.753 2.647 2.637 In % (2010=100) 100 92 77 70 63 61 60 Overheveling AWBZ dagbesteding naar WMO Wajong
  • 44. Conclusies
    • Crisis verhult vergrijzingsprobleem  krapte komt
    • Investeer nu in scholing, ook voor 45+
    • Functies afstemmen op capaciteiten werknemer
    • Voorkom instroom WAJONG
    • Wees realistisch in het arbeidsmarktbeleid!
    • Wet Werken naar Vermogen: kans en bedreiging  gemeenten failliet als crisis doorzet
    • Vier O’s : O ndernemers, O nderwijs, O verheid en O uders hebben eigen verantwoordelijkheden. Werk samen op praktische punten, maar blijf niet steken in platforms, task-forces, convenanten, etc.
  • 45. ‘ Over verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt’
    • Presentatie voor Peter de Groote lezing
    • Doopsgezinde Vermaning, Zaandam, 19 december 2011
    Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Waddenacademie / SER Noord Nederland [email_address] www.joukevandijk.nl

×