Informatievaardigheden <ul><ul><li>Koersvast laveren  </li></ul></ul><ul><ul><li>doorheen een zee van informatie </li></ul...
Programma <ul><li>Probleemstelling </li></ul><ul><li>Definitie </li></ul><ul><li>Strategische implementatie </li></ul><ul>...
Probleemstelling <ul><ul><li>Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt </li></ul></ul>
Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie  uit...
Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie  uit...
Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt <ul><li>Informatie is koopwaar </li></ul><ul><ul><li>Google realiseerde in het...
De student en de bibliotheek... http://www.youtube.com/watch?v=IkYvbHkwmZA
Probleemstelling <ul><ul><li>Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing </li></ul></ul>
Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing <ul><li>Studentgecentreerd </li></ul><ul><li>Levenslang leren </li></ul><ul><li>Comp...
Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2005
Probleemstelling <ul><ul><li>Hoe informatievaardigheid in het hoger onderwijs implementeren? </li></ul></ul>
Probleem <ul><li>Eenzame (?) student in de informatiejungle? </li></ul><ul><li>Hoe kan de bibliotheek bijdragen aan het in...
Definitie informatievaardigheid <ul><li>1974: Information Skills (Zurkowski) </li></ul><ul><li>verschillende benaderingen ...
Definitie informatievaardigheid <ul><li>“ een  set   vaardigheden  die een individu moet beheersen om een  informatiebehoe...
Strategische implementatie Informatievaardigheid als basiscompetentie
Strategische implementatie <ul><li>Praktische toepassing van het theoretisch concept </li></ul><ul><li>Analyse van het cur...
Praktische toepassing van het theoretisch concept <ul><li>ACRL: 5 competenties </li></ul><ul><li>Informatiebehoefte inscha...
ACRL 5 competenties <ul><li>1. De informatievaardige student bepaalt de aard en de omvang van de  informatiebehoefte </li>...
ACRL 5 competenties <ul><li>2. De informatievaardige student  verkrijgt  de benodigde  informatie  effectief en efficiënt ...
ACRL 5 competenties <ul><li>3. De informatievaardige student  evalueert  informatie en haar bronnen  kritisch  en  integre...
ACRL 5 competenties <ul><li>4. De informatievaardige student, individueel of als groepslid,  gebruikt   informatie  op eff...
ACRL 5 competenties <ul><li>5. De informatievaardige student heeft  inzicht  in   meerdere  economische ,  wettelijke  en ...
SCONUL : 7 pijlers <ul><li>Ruimer dan de student: de informatieconsument </li></ul><ul><li>Iteratief proces </li></ul><ul>...
SCONUL 7 pijlers <ul><li>de nood aan informatie kunnen herkennen </li></ul><ul><li>verschillende manieren kunnen ondersche...
Bruce : 7 gezichten <ul><li>informatievaardigheid is het kunnen gebruiken van informatietechnologie om informatie te vinde...
Een keuze uit de drie modellen <ul><li>ACRL + SCONUL: praktisch </li></ul><ul><li>Bruce: conceptueel </li></ul><ul><li>ACR...
Analyse van het curriculum <ul><li>ACRL-standaarden koppelen aan een opleidingsprofiel </li></ul><ul><li>Hoeveel aandacht ...
 
Informatievaardigheid implementeren <ul><li>Analyse van het curriculum </li></ul><ul><li>'bibliotheekinstructie' ingebed i...
Informatievaardigheid implementeren <ul><li>Accreditatie-organen: informatievaardigheid als basiscompetentie krachtig defi...
Praktische toepassing  online informatie opsporen <ul><li>Opbouw aan de hand van ACRL-competentieclusters </li></ul><ul><l...
Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></...
<ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie ...
Informatie   behoefte inschatten <ul><li>Verwoorden van de informatiebehoefte </li></ul><ul><li>Kennis van variatie aan in...
verwoorden van de informatiebehoefte <ul><li>Wat zoek ik eigenlijk? </li></ul><ul><ul><li>Een  antwoord of  het  antwoord…...
kennis van variatie aan informatiebronnen <ul><li>Kennis van de informatiemarkt </li></ul><ul><li>Verschillende publicatie...
informatiemarkt  (1) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie Informatie ontwikkelen Informatie vastleggen en...
informatiemarkt  (2) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie  uitgever  boekhandel, tijd...
informatiemarkt  (3) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie  uitgever  boekhandel, tijd...
informatiemarkt  (4) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur,  organisatie  uitgever  boekhandel,  ti...
verschillende publicatievormen e-mail groepen www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kw...
verschillende informatiesystemen E-mail, RSS www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kwa...
kosten / baten tijd om te zoeken en te vinden  kostprijs voor toegang Wanneer stoppen?
Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></...
Informatie zoeken, vinden en beheren <ul><li>Selectie van de meest geschikte (onder)zoekmethode en -strategie </li></ul><u...
zoekstrategie <ul><li>(In)visible Web </li></ul><ul><li>Search vs Browse </li></ul><ul><li>Quick&dirty / citatie </li></ul>
(in)visible web  (1) lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit
(in)visible web  (2) Lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit €
(in)visible web  (3) Lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit € visible web invisible web invisible web
search vs browse <ul><li>Bladeren </li></ul><ul><ul><li>zie inhoudstafel van een boek </li></ul></ul><ul><ul><li>brede ben...
quick&dirty vs citatie <ul><li>quick & dirty </li></ul><ul><ul><li>snel iets opzoeken </li></ul></ul><ul><ul><li>een goede...
citatie e-mail groepen www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kwaliteitsgarantie hoog l...
zoektechniek <ul><li>Hoe werkt een zoekmachine? </li></ul><ul><li>Full-text zoeken: </li></ul><ul><ul><li>Booleaanse combi...
hoe werkt een zoekmachine? <ul><li>Bibliografische databases </li></ul><ul><ul><li>manuele beschrijving van de documenten ...
bibliografische databank documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>wat is het? </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </...
full-text systemen  (1) documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </li></ul><ul><li>waar staat het?...
full-text systemen (2) Document 1 Dit document gaat over sport en gezondheid Document 2 Studie van de gezondheid van Vlaam...
combinatie van systemen documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>wat is het? </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </l...
full-text zoeken (1) <ul><li>Full-text zoeken vraagt een andere aanpak! </li></ul><ul><ul><li>(nog) geen concepten </li></...
full-text zoeken (2) <ul><li>journalistiek AND ethiek  : komen alle twee in de tekst voor  </li></ul><ul><li>VERKLEINT je ...
full-text zoeken (3) <ul><li>(journalistiek OR journalist) AND (ethiek OR corruptie) </li></ul><ul><li>= combinatie van tw...
Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></...
Informatie evalueren <ul><li>Evaluatie-criteria </li></ul><ul><li>Manipulatie </li></ul><ul><li>Peer review (citation chec...
criteria <ul><li>betrouwbaarheid   </li></ul><ul><li>validiteit   </li></ul><ul><li>accuraatheid   </li></ul><ul><li>geloo...
manipulatie <ul><li>Manipulatie van zoekmachines </li></ul><ul><ul><li>Voorbeeld: Google Bombing:  </li></ul></ul><ul><ul>...
peer review (citation check) <ul><li>Wat zeggen anderen hierover?  Wie linkt/citeert die informatie? </li></ul><ul><ul><li...
Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></...
Informatie gebruiken en delen <ul><li>Metadata: bibliografische software </li></ul><ul><li>Op de hoogte blijven: personal ...
metadata <ul><li>Metadata = data over data </li></ul><ul><li>Ondubbelzinnige identificatie van een document: </li></ul><ul...
Informatie gebruiken en delen > Reference Manager
op de hoogte blijven <ul><li>Heel wat systemen laten toe om ‘alerts’ te creëren </li></ul><ul><li>Bijv. Google alerts </li...
auteursrecht <ul><li>Extrapolatie tussen open access en strikt digital rights management </li></ul><ul><li>Tussenweg: Crea...
De praktijk <ul><li>Woordenboek, encylopedie, thesaurus </li></ul><ul><ul><li>http://www.vandale.nl </li></ul></ul><ul><ul...
De praktijk <ul><li>Boeken </li></ul><ul><ul><li>http://books.google.com/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.boekenbank...
De praktijk <ul><li>Tijdschriften </li></ul><ul><ul><li>http://services.inist.fr/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.in...
De praktijk <ul><li>Onderwerpsgidsen </li></ul><ul><ul><li>http://dmoz.org </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.yahoo.com...
De praktijk <ul><li>Indexen </li></ul><ul><ul><li>http://www.google.com </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Define:  </li></ul>...
contact Alexander Stierman [email_address] http://www.kenta.be http://www.informatiebeheer.be
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Kenta Informatievaardigheden 20070626

710
-1

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
710
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kenta Informatievaardigheden 20070626

  1. 1. Informatievaardigheden <ul><ul><li>Koersvast laveren </li></ul></ul><ul><ul><li>doorheen een zee van informatie </li></ul></ul>
  2. 2. Programma <ul><li>Probleemstelling </li></ul><ul><li>Definitie </li></ul><ul><li>Strategische implementatie </li></ul><ul><li>Praktische toepassing </li></ul><ul><li>Conclusie </li></ul>
  3. 3. Probleemstelling <ul><ul><li>Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt </li></ul></ul>
  4. 4. Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie uitgever boekhandel, tijdschriftenagent bibliotheek, documentatiecentrum, … consument € €
  5. 5. Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie uitgever WEB 2.0 consument dotcom boekhandel, tijdschriftenagent bibliotheek, documentatiecentrum, …
  6. 6. Vaststelling 1 : complexere informatiemarkt <ul><li>Informatie is koopwaar </li></ul><ul><ul><li>Google realiseerde in het eerste kwartaal van 2007 een omzet van 3.600.000.000 $ </li></ul></ul><ul><li>Hoeveelheid informatie is gigantisch </li></ul><ul><ul><li>Tussen 15 en 30 miljard pagina's </li></ul></ul><ul><li>Informatie is vluchtiger dan ooit </li></ul><ul><ul><li>Halfwaardetijd van een online bericht is 36 uur </li></ul></ul><ul><li>Web 3.0 is in de maak... </li></ul>
  7. 7. De student en de bibliotheek... http://www.youtube.com/watch?v=IkYvbHkwmZA
  8. 8. Probleemstelling <ul><ul><li>Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing </li></ul></ul>
  9. 9. Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing <ul><li>Studentgecentreerd </li></ul><ul><li>Levenslang leren </li></ul><ul><li>Compententiegerichte opleidingsprofielen </li></ul>
  10. 10. Vaststelling 2 : onderwijsvernieuwing Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs Vlaanderen 2005
  11. 11. Probleemstelling <ul><ul><li>Hoe informatievaardigheid in het hoger onderwijs implementeren? </li></ul></ul>
  12. 12. Probleem <ul><li>Eenzame (?) student in de informatiejungle? </li></ul><ul><li>Hoe kan de bibliotheek bijdragen aan het informatievaardig worden van deze student? </li></ul>
  13. 13. Definitie informatievaardigheid <ul><li>1974: Information Skills (Zurkowski) </li></ul><ul><li>verschillende benaderingen </li></ul><ul><ul><li>ICT </li></ul></ul><ul><ul><li>Informatiebronnen </li></ul></ul><ul><ul><li>Informatieproces </li></ul></ul><ul><li>ACRL – standaard (2000) </li></ul>
  14. 14. Definitie informatievaardigheid <ul><li>“ een set vaardigheden die een individu moet beheersen om een informatiebehoefte te herkennen en om de benodigde informatie te lokaliseren , te evalueren en effectief te gebruiken ” </li></ul><ul><li>Information Literacy Competency Standards for Higher Education (ACRL) </li></ul>
  15. 15. Strategische implementatie Informatievaardigheid als basiscompetentie
  16. 16. Strategische implementatie <ul><li>Praktische toepassing van het theoretisch concept </li></ul><ul><li>Analyse van het curriculum door het koppelen van ACRL-standaarden aan een opleidingsprofiel </li></ul><ul><li>Informatievaardigheid implementeren </li></ul>
  17. 17. Praktische toepassing van het theoretisch concept <ul><li>ACRL: 5 competenties </li></ul><ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul><ul><li> verwerven en verwerken van informatie </li></ul>
  18. 18. ACRL 5 competenties <ul><li>1. De informatievaardige student bepaalt de aard en de omvang van de informatiebehoefte </li></ul><ul><li>o.a. </li></ul><ul><ul><li>bepaalt en verwoordt de informatiebehoefte (overleg en groepswerk) </li></ul></ul><ul><ul><li>is zich bewust van de verscheidenheid aan soorten en vormen van potentiële informatiebronnen (inzicht in de informatiemarkt) </li></ul></ul><ul><ul><li>weegt de kosten en baten van de informatieverwerving af (niet alles is gratis) </li></ul></ul>
  19. 19. ACRL 5 competenties <ul><li>2. De informatievaardige student verkrijgt de benodigde informatie effectief en efficiënt </li></ul><ul><li>o.a. </li></ul><ul><ul><li>selecteert de meest geschikte onderzoeksmethode of het meest geschikte informatiezoeksysteem (labo, veldwerk, … / Google, tijdschriftendatabank, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>ontwerpt en implementeert zoekstrategieën (begrippenkader, vaktermen, synoniemen, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>verwerft informatie dmv van verschillende methodes (hulp van professionele informatieleveranciers) </li></ul></ul><ul><ul><li>selecteert, verzamelt en beheert de informatie en haar bronnen (persoonlijk documentbeheer) </li></ul></ul>
  20. 20. ACRL 5 competenties <ul><li>3. De informatievaardige student evalueert informatie en haar bronnen kritisch en integreert de geselecteerde informatie in zijn of haar kennishorizon en waardepatroon </li></ul><ul><li>o.a. </li></ul><ul><ul><li>formuleert de criteria voor evaluatie en past ze toe op de informatie en haar bronnen (betrouwbaarheid, validiteit, accuraatheid, geloofwaardigheid, tijdloosheid en gezichtspunt of vooringenomenheid) </li></ul></ul><ul><ul><li>valideert zijn inzicht en interpretatie van de informatie door overleg met medestudenten, vakexperts en professionals </li></ul></ul>
  21. 21. ACRL 5 competenties <ul><li>4. De informatievaardige student, individueel of als groepslid, gebruikt informatie op effectieve wijze om een specifieke doelstelling te realiseren </li></ul><ul><li>o.a. </li></ul><ul><ul><li>c ommuniceert het product of prestatie op effectieve wijze naar anderen </li></ul></ul>
  22. 22. ACRL 5 competenties <ul><li>5. De informatievaardige student heeft inzicht in meerdere economische , wettelijke en sociale kwesties omtrent het gebruik van informatie en weet informatie op een ethische en wettelijke wijze te benaderen en te gebruiken </li></ul><ul><li>o.a. </li></ul><ul><ul><li>heeft inzicht in meerdere ethische, wettelijke en socio-economische kwesties rond informatie en ICT </li></ul></ul><ul><ul><li>eerbiedigt wetten, regelgeving, institutionele richtlijnen en etiquette met betrekking tot de toegang en het gebruik van informatiebronnen </li></ul></ul>
  23. 23. SCONUL : 7 pijlers <ul><li>Ruimer dan de student: de informatieconsument </li></ul><ul><li>Iteratief proces </li></ul><ul><li>Gradaties in expertise </li></ul><ul><li><-> ACRL: je bent het of je bent het niet </li></ul>
  24. 24. SCONUL 7 pijlers <ul><li>de nood aan informatie kunnen herkennen </li></ul><ul><li>verschillende manieren kunnen onderscheiden hoe informatie verworven kan worden </li></ul><ul><li>strategieën kunnen uitbouwen om informatie te lokaliseren </li></ul><ul><li>informatiebronnen kunnen vinden en toegang ertoe kunnen verkrijgen </li></ul><ul><li>informatie uit verschillende bronnen met elkaar kunnen vergelijken en evalueren </li></ul><ul><li>informatie kunnen organiseren, toepassen en communiceren naar anderen </li></ul><ul><li>informatie kunnen samenvatten, verwerken en bijdragen tot de creatie van nieuwe kennis </li></ul>
  25. 25. Bruce : 7 gezichten <ul><li>informatievaardigheid is het kunnen gebruiken van informatietechnologie om informatie te vinden en te communiceren ( information technology ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid is informatie kunnen vinden uit informatiebronnen ( information sources ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid als het kunnen uitvoeren van een informatieproces ( information process ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid is informatie kunnen controleren ( information control ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid is persoonlijke kennis kunnen opbouwen in een nieuw domein ( knowledge construction ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid is kunnen werken met kennis om nieuwe inzichten te verwerven ( knowledge extension ) </li></ul><ul><li>informatievaardigheid is informatie wijs kunnen gebruiken ten voordele van anderen ( wisdom ) </li></ul>
  26. 26. Een keuze uit de drie modellen <ul><li>ACRL + SCONUL: praktisch </li></ul><ul><li>Bruce: conceptueel </li></ul><ul><li>ACRL: competenties, prestatie-indicatoren en toetsingscriteria -> competentiegericht curriculum </li></ul><ul><li>ACRL: hoger onderwijs </li></ul>
  27. 27. Analyse van het curriculum <ul><li>ACRL-standaarden koppelen aan een opleidingsprofiel </li></ul><ul><li>Hoeveel aandacht wordt er binnen een opleiding besteed aan IV? </li></ul><ul><li>Wat bestaat er al? Wie doet wat? </li></ul>
  28. 29. Informatievaardigheid implementeren <ul><li>Analyse van het curriculum </li></ul><ul><li>'bibliotheekinstructie' ingebed in het curriculum verspreid over de jaren </li></ul><ul><li>wisselwerking bibliotheek – docent </li></ul><ul><li>ondersteuning in e-learning opnemen </li></ul><ul><li>bestaande vakken in het curriculum (heuristiek, wetenschappelijke onderzoeksmethodiek) </li></ul><ul><li>onderdelen van een cursus ! </li></ul>
  29. 30. Informatievaardigheid implementeren <ul><li>Accreditatie-organen: informatievaardigheid als basiscompetentie krachtig definiëren </li></ul><ul><li>Visitatie </li></ul><ul><li>Opleidingscoördinatoren </li></ul><ul><li>Docenten </li></ul><ul><li>Bibliothecarissen </li></ul>
  30. 31. Praktische toepassing online informatie opsporen <ul><li>Opbouw aan de hand van ACRL-competentieclusters </li></ul><ul><li>Kan naargelang fase in het curriculum uitgediept worden </li></ul>
  31. 32. Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul>
  32. 33. <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul>Informatievaardigheid
  33. 34. Informatie behoefte inschatten <ul><li>Verwoorden van de informatiebehoefte </li></ul><ul><li>Kennis van variatie aan informatiebronnen </li></ul><ul><li>Kosten/baten afwegen </li></ul>
  34. 35. verwoorden van de informatiebehoefte <ul><li>Wat zoek ik eigenlijk? </li></ul><ul><ul><li>Een antwoord of het antwoord… </li></ul></ul><ul><li>Algemene informatiebronnen </li></ul><ul><ul><li>Britannica </li></ul></ul><ul><ul><li>Webster Online </li></ul></ul><ul><ul><li>Wikipedia </li></ul></ul><ul><li>Kernbegrippen en gepaste terminologie </li></ul><ul><ul><li>Unesco Thesaurus </li></ul></ul><ul><ul><li>Eurovoc Thesaurus </li></ul></ul>
  35. 36. kennis van variatie aan informatiebronnen <ul><li>Kennis van de informatiemarkt </li></ul><ul><li>Verschillende publicatievormen </li></ul><ul><li>Verschillende informatiesystemen </li></ul>
  36. 37. informatiemarkt (1) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie Informatie ontwikkelen Informatie vastleggen en vormgeven Informatie verdelen Informatie beheren Informatie gebruiken
  37. 38. informatiemarkt (2) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie uitgever boekhandel, tijdschriftenagent bibliotheek, documentatiecentrum, … consument
  38. 39. informatiemarkt (3) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie uitgever boekhandel, tijdschriftenagent bibliotheek, documentatiecentrum, … consument € €
  39. 40. informatiemarkt (4) Creatie Publicatie Distributie Organisatie Consumptie auteur, organisatie uitgever boekhandel, tijdschriftenagent bibliotheek Web 2. 0 consument dotcom
  40. 41. verschillende publicatievormen e-mail groepen www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kwaliteitsgarantie hoog laag laag hoog rss
  41. 42. verschillende informatiesystemen E-mail, RSS www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kwaliteitsgarantie hoog laag laag hoog catalogi Internetindex / onderwerpsgids tijdschriftendatabases Social Community Software
  42. 43. kosten / baten tijd om te zoeken en te vinden kostprijs voor toegang Wanneer stoppen?
  43. 44. Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul>
  44. 45. Informatie zoeken, vinden en beheren <ul><li>Selectie van de meest geschikte (onder)zoekmethode en -strategie </li></ul><ul><li>Toepassen van een doeltreffende zoektechniek </li></ul><ul><li>Selectie, verzamelen en beheren </li></ul>
  45. 46. zoekstrategie <ul><li>(In)visible Web </li></ul><ul><li>Search vs Browse </li></ul><ul><li>Quick&dirty / citatie </li></ul>
  46. 47. (in)visible web (1) lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit
  47. 48. (in)visible web (2) Lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit €
  48. 49. (in)visible web (3) Lage kwaliteit gemiddelde kwaliteit hoge kwaliteit € visible web invisible web invisible web
  49. 50. search vs browse <ul><li>Bladeren </li></ul><ul><ul><li>zie inhoudstafel van een boek </li></ul></ul><ul><ul><li>brede benadering van een onderwerp </li></ul></ul><ul><ul><li>oriënterende strategie </li></ul></ul><ul><ul><li>Bijv. Yahoo! </li></ul></ul><ul><li>Zoeken </li></ul><ul><ul><li>zie index achteraan een boek </li></ul></ul><ul><ul><li>enge benadering van een onderwerp </li></ul></ul><ul><ul><li>specifieke zoekstrategie </li></ul></ul><ul><ul><li>Bijv. Google </li></ul></ul>
  50. 51. quick&dirty vs citatie <ul><li>quick & dirty </li></ul><ul><ul><li>snel iets opzoeken </li></ul></ul><ul><ul><li>een goede zoektechniek toepassen </li></ul></ul><ul><ul><li>kwaliteitscontrole </li></ul></ul><ul><ul><li>verlies op lange termijn… ! </li></ul></ul><ul><li>citatie </li></ul><ul><ul><li>start met een kwaliteitsvolle publicatie </li></ul></ul><ul><ul><li>verken het netwerk dat zich rond die publicatie bevindt (WoS, link:http://www.google.com, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>leg de ankerpunten vast </li></ul></ul>
  51. 52. citatie e-mail groepen www-pagina congresverslagen rapporten tijdschriftartikel boek actualiteit kwaliteitsgarantie hoog laag laag hoog rss
  52. 53. zoektechniek <ul><li>Hoe werkt een zoekmachine? </li></ul><ul><li>Full-text zoeken: </li></ul><ul><ul><li>Booleaanse combinaties </li></ul></ul><ul><ul><li>Truncatie </li></ul></ul>
  53. 54. hoe werkt een zoekmachine? <ul><li>Bibliografische databases </li></ul><ul><ul><li>manuele beschrijving van de documenten </li></ul></ul><ul><ul><li>zegt wat het is en waarover het gaat </li></ul></ul><ul><ul><li>bijv. catalogus, tijdschriftendatabank, ... </li></ul></ul><ul><li>Full-text systemen </li></ul><ul><ul><li>automatische indexatie </li></ul></ul><ul><ul><li>geen beschrijving van het document </li></ul></ul>
  54. 55. bibliografische databank documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>wat is het? </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </li></ul><ul><li>waar staat het? </li></ul>De formele beschrijving maakt kwaliteitscontrole mogelijk. arbeidsintensief <ul><li>zoekinterface </li></ul><ul><li>titel/auteur </li></ul><ul><li>trefwoord </li></ul>
  55. 56. full-text systemen (1) documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </li></ul><ul><li>waar staat het? (url) </li></ul><ul><li>zoekinterface </li></ul><ul><li>woorden uit de tekst </li></ul><ul><li>lokatie (url) </li></ul><ul><li>Automatische indexering: </li></ul><ul><li>inverted file (zie index van een boek) </li></ul><ul><li>anchors als onderwerpsaanduiding! </li></ul>Voor systemen die de documenten niet zelf ‘in huis’ hebben (zoals Google) vormt dit een groot probleem. Kwaliteitscontrole?
  56. 57. full-text systemen (2) Document 1 Dit document gaat over sport en gezondheid Document 2 Studie van de gezondheid van Vlaamse jongeren Inverted file ranking via anchors
  57. 58. combinatie van systemen documenten <ul><li>databank </li></ul><ul><li>wat is het? </li></ul><ul><li>waarover gaat het? </li></ul><ul><li>waar staat het? (url) </li></ul><ul><li>zoekinterface </li></ul><ul><li>titel/auteur </li></ul><ul><li>trefwoord </li></ul><ul><li>woorden uit de tekst </li></ul><ul><li>Automatische indexering: </li></ul><ul><li>inverted file (zie index van een boek) </li></ul><ul><li>anchors als onderwerpsaanduiding! </li></ul>De formele beschrijving maakt kwaliteitscontrole mogelijk.
  58. 59. full-text zoeken (1) <ul><li>Full-text zoeken vraagt een andere aanpak! </li></ul><ul><ul><li>(nog) geen concepten </li></ul></ul><ul><ul><li>(nog) geen hiërarchie (cfr. Thesaurus) </li></ul></ul><ul><ul><li>(nog) geen automatische meertaligheid </li></ul></ul><ul><li>Zelf je zoekvraag opstellen met booleaanse operatoren, truncatie, … </li></ul>
  59. 60. full-text zoeken (2) <ul><li>journalistiek AND ethiek : komen alle twee in de tekst voor </li></ul><ul><li>VERKLEINT je zoekresultaat </li></ul><ul><li>journalistiek OR ethiek : OF journalistiek OF ethiek komen in de tekst voor </li></ul><ul><li>VERGROOT je zoekresultaat </li></ul><ul><li>journalistiek NOT ethiek : journalistiek komt in de tekst voor, maar ethiek NIET </li></ul><ul><li>VERKLEINT je zoekresultaat </li></ul>
  60. 61. full-text zoeken (3) <ul><li>(journalistiek OR journalist) AND (ethiek OR corruptie) </li></ul><ul><li>= combinatie van twee begrippen </li></ul><ul><li>journalistiek OR journalist AND ethiek OR corruptie </li></ul><ul><li>= OF journalistiek OF (journalist EN ethiek samen) OF corruptie </li></ul><ul><li>= om het even welke term </li></ul>
  61. 62. Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>3. Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul>
  62. 63. Informatie evalueren <ul><li>Evaluatie-criteria </li></ul><ul><li>Manipulatie </li></ul><ul><li>Peer review (citation check) </li></ul>
  63. 64. criteria <ul><li>betrouwbaarheid </li></ul><ul><li>validiteit </li></ul><ul><li>accuraatheid </li></ul><ul><li>geloofwaardigheid </li></ul><ul><li>tijdloosheid </li></ul><ul><li>… </li></ul><ul><li>metadata: wie / wat / waar </li></ul><ul><li>(vgl. bijv. google met google scholar ) </li></ul>
  64. 65. manipulatie <ul><li>Manipulatie van zoekmachines </li></ul><ul><ul><li>Voorbeeld: Google Bombing: </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Miserable Failure ” (wordt nu gedetecteerd door Google) </li></ul></ul><ul><ul><li>Search Engine Optimization </li></ul></ul><ul><ul><li>Klikfraude </li></ul></ul><ul><li>Manipulatie van data: snelle overname van berichten via RSS </li></ul>
  65. 66. peer review (citation check) <ul><li>Wat zeggen anderen hierover? Wie linkt/citeert die informatie? </li></ul><ul><ul><li>Google Scholar </li></ul></ul><ul><ul><li>Link :… Google </li></ul></ul><ul><ul><li>Web of Science </li></ul></ul>
  66. 67. Informatievaardigheid <ul><li>Informatiebehoefte inschatten </li></ul><ul><li>Informatie zoeken, vinden en beheren </li></ul><ul><li>Informatie evalueren </li></ul><ul><li>Informatie gebruiken en delen </li></ul><ul><li>Socio-economische context van informatie </li></ul>
  67. 68. Informatie gebruiken en delen <ul><li>Metadata: bibliografische software </li></ul><ul><li>Op de hoogte blijven: personal agents </li></ul><ul><li>Beschermen van het auteursrecht (creative commons) </li></ul>
  68. 69. metadata <ul><li>Metadata = data over data </li></ul><ul><li>Ondubbelzinnige identificatie van een document: </li></ul><ul><ul><li>Niet: url = uniform resource locator </li></ul></ul><ul><ul><li>Wel: doi = document object identifier </li></ul></ul><ul><li>Beheer van uw persoonlijke bibliotheek: Reference Manager, Bibus, ... </li></ul>
  69. 70. Informatie gebruiken en delen > Reference Manager
  70. 71. op de hoogte blijven <ul><li>Heel wat systemen laten toe om ‘alerts’ te creëren </li></ul><ul><li>Bijv. Google alerts </li></ul>
  71. 72. auteursrecht <ul><li>Extrapolatie tussen open access en strikt digital rights management </li></ul><ul><li>Tussenweg: Creative Commons - licentie </li></ul>
  72. 73. De praktijk <ul><li>Woordenboek, encylopedie, thesaurus </li></ul><ul><ul><li>http://www.vandale.nl </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.answers.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.webster.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.britannica.com/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://europa.eu.int/celex/eurovoc/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://thesaurus.reference.com/ </li></ul></ul>
  73. 74. De praktijk <ul><li>Boeken </li></ul><ul><ul><li>http://books.google.com/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.boekenbank.be </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.bibliotheek.be </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.amazon.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://lib.ua.ac.be/BELCAT/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://biblio.vub.ac.be/vubissmartweb/Vubis.csp </li></ul></ul><ul><ul><li>http://catalog.loc.gov/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://catalogue.bl.uk </li></ul></ul>
  74. 75. De praktijk <ul><li>Tijdschriften </li></ul><ul><ul><li>http://services.inist.fr/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.ingentaconnect.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.citeulike.org/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://citeseer.ist.psu.edu/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://highwire.stanford.edu/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://scholar.google.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.scirus.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.doaj.org </li></ul></ul>
  75. 76. De praktijk <ul><li>Onderwerpsgidsen </li></ul><ul><ul><li>http://dmoz.org </li></ul></ul><ul><ul><li>http://www.yahoo.com </li></ul></ul>
  76. 77. De praktijk <ul><li>Indexen </li></ul><ul><ul><li>http://www.google.com </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Define: </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Synoniemen: ~ </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>AND, OR, NOT </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>link:http://... </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>API namen zoeken (staggernation) </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>http://www.yahoo.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://search.msn.com/ </li></ul></ul><ul><ul><li>http://a9.com </li></ul></ul><ul><ul><li>http://teoma.com (meta) </li></ul></ul><ul><ul><li>http://jux2.com (meta) </li></ul></ul>
  77. 78. contact Alexander Stierman [email_address] http://www.kenta.be http://www.informatiebeheer.be

×