Ý và tình                                        1                      www.hobieuchanh.com                               ...
Ý và tình                                      2                     www.hobieuchanh.com        Phía bên n y l có hai c p ...
Ý và tình                                      3                      www.hobieuchanh.com       –      , anh ráng ch y cho...
Ý và tình                                       4                       www.hobieuchanh.com                               ...
Ý và tình                                     5                     www.hobieuchanh.comch u khoe khoang kiêu hãnh nh m y ô...
Ý và tình                                     6                      www.hobieuchanh.com         –  Th a, không. Cô bà con...
Ý và tình                                      7                      www.hobieuchanh.com        – Sao cháu không i s m ma...
Ý và tình                                     8                      www.hobieuchanh.com       -    Th a, t xa quá, l i n ...
Ý và tình                                      9                      www.hobieuchanh.com       –        u không có n sao ...
Ý và tình                                  10                    www.hobieuchanh.com        – Tr i i! en thui mà òi h c tr...
Ý và tình                                       11                    www.hobieuchanh.com                                 ...
Ý và tình                                     12                     www.hobieuchanh.com          –   Cháu s p t thi t s n...
Ý và tình                                     13                     www.hobieuchanh.com        Xuân th y d a trên        ...
Ý và tình                                     14                     www.hobieuchanh.com       –     Anh ch tr c thì bi t ...
Ý và tình                                 15                    www.hobieuchanh.com       Quyên hay tin Xuân tính v thì cô...
Ý và tình                                      16                     www.hobieuchanh.com                                 ...
Ý và tình                                        17                     www.hobieuchanh.com           – Dì may coi th     ...
Ý và tình                                      18                     www.hobieuchanh.com        - Con cháu tôi nó thêu th...
Ý và tình                                    19                     www.hobieuchanh.com         –       em v v ki u cho c ...
Ý và tình                                    20                    www.hobieuchanh.com              âu. Mà b n anh em tôi ...
Ý và tình                                    21                     www.hobieuchanh.com                                   ...
Ý và tình                                     22                     www.hobieuchanh.com           –Anh n y là Tri u, tiêu...
Ý và tình                                       23                      www.hobieuchanh.com          gìn tánh tình nh Mai,...
Ý và tình                                      24                      www.hobieuchanh.com               ng Tú tài r i tôi...
Ý và tình                                    25                     www.hobieuchanh.com         – Ba em ã nói r i. Bây gi ...
Ý và tình                                     26                     www.hobieuchanh.com                                  ...
Ý và tình                                    27                     www.hobieuchanh.com     Cô Qu vui v nói:     - Hai anh...
Ý và tình                                      28                     www.hobieuchanh.com            ng i nào c ng xem    ...
Ý và tình                                    29                    www.hobieuchanh.com            -          Chi c cà rá ó...
Ý và tình                                 30                   www.hobieuchanh.com       Dì Hai g t u c i và nói:       - ...
Ý và tình                                     31                     www.hobieuchanh.com                                  ...
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Ho bieu chanh   y va tinh
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ho bieu chanh y va tinh

514 views
371 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
514
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh y va tinh

  1. 1. Ý và tình 1 www.hobieuchanh.com Ý và Tình Bi u Chánh Ph n th nh t (1) I m 1929, gi a tháng sáu, sau m t c n h n kéo dài h n 10 ngày, r i liên ti p m y a gi t m a chan t i u h t làm cho ng ru ng ch nào c ng có n c y . Nông gia n h , ai c ng lo làm cho k p th i. Cái quang c nh ngoài ng, mi n H u Giang, có vnáo nhi t khác th ng, vì âu ng i ta c ng l ng x ng ho t ng, vui v c n lao, ch thìcào phát, ch thì cày b a, ch thì nh m ch i, ch thì lum khum c y lúa. i hai gi tr a, trên khúc liên t nh t Sóc Tr ng qua B c Liêu, có m t chi c xe h inh , 2 ch ng i, phía Sóc Tr ng ch y vô, xe s n màu và c xì, máy kêu r y rà, thùngkhua l ch c ch. Khi g n t i Phú L i thì giàn máy chúng ch ng, không mu n quay n a, b i y xe lúc ch y c, lúc r r , gi c gi c m t h i r i ng i p-ph 1 khó ép bu c giàn máyráng n a c, nên ph i ành ng ng sát bên l ng m c a leo xu ng. t c u trai, ch c ch ng ôi m i tu i, g ng m t sáng s a, b t ng m nh m ,mình m c m t b Âu ph c b ng b xám may thi t khéo, mà trên cánh tay trái l i có cu n t mi ng n en, c u c ng m c a xe phía bên kia mà b c xu ng g n gàng. C u th y p-ph ng lum khum dòm vô giàn máy thì c u h i: – Sao mà gi c gi c v y? Ngh t x ng ph i không? – Th a, không ph i, x ng xu ng u l m, ch c thi u l a, tôi coi l i coi. – y b a ám ma, anh i ch hoài, có gi c gi c nh v y hay không? – Th a, không. H m nay ch y êm l m mà. Xe tuy c nh ng mà nh ông ít i, nên máy còn t t, có h âu. – Anh ráng s a, ch n u n m ng ch n y thì kh l m a. – Th a, có l nào mà n m ng. C u ch i m t chút i tôi ki m coi h cái gì mà tr c tr ây. u trai n y là c u Xuân, con c a H i ng Kinh trên Bình Thu , thu c t nh C nTh . C u là con m t, m côi m t h i m i hai tu i, h c ã u tú tài Ph n th nh t, r i i ây ông H i ng l i t tr n, làm cho c u t còn non n t, ng ch m chú v èn sách,ch ch a ý n vi c i, mà bây gi tr tr i có m t mình, trong nhà không còn cha m , i c ng không có anh em, nên c u ph i lo l ng m i b , ph i s p t các vi c. u th c hai tay vào túi qu n mà i qua i l i trên l , trong trí t l r i s lo bi u lra ngoài, nên s c m t coi r t nghiêm trang. Tr i ui ui ch không n ng, l i nh ng n gió Tây th i lao xao, b i v y không khí c mát m r i làm cho con ng i kho kho n. C u Xuân ng c m t mà ngó t h ng,th y d i ru ng ch ng cách l bao xa, có m t ám àn bà, u i nón lá, qu n x n lên t i pv , ng lum khum c y lúa. M i ng i u ch m chú v công vi c c a mình, h tay âm cây n c2, thì tay rút tép m mà giâm3 li n, làm r t l làng, làm hoài không m i. G n ó i có m t ám àn ông tr n ph i l ng en tr y, ng i thì em ám m r i trên ru ng ã n d p s ch s r i, ng i nào mình m y c ng l m lem, song ai c ng h n h vui c i, chkhông phi n v vi c c c nh c.1 tài x2 ng c b ng g dùng c y lúa vùng Ti n- H u giang. S d ng cây n c, công c y có th c y tt c t cao so v i k thu t c y tay không Trung và B c:3 m m vào
  2. 2. Ý và tình 2 www.hobieuchanh.com Phía bên n y l có hai c p trâu ng tr c ng d n t c y, hai ng i ng tr c tay 4hu i ng n roi mây, mi ng la thá ví om xòm. G n ó có m t a tr c i m t con trâu, tay t theo m t con n a, nó ng i trên l ng trâu, qu n áo t t i, mái tóc x p x i, mà có l nó vuilòng c ý l m, nó nghêu ngao hát: “Em i ám b p tr c , ám d a tr n , em ch mà n” u Xuân l ng nghe l i l r t th t thà, khác h n v i gi ng du d ng, t dâm d t, c anh ng câu hát thành th , c u chúm chím c i, ng ngó trân trân theo a c i trâu angth ng th ng i l n vào xóm. Mà trong xóm bây gi l i có khói bay là à trên mái lá c a m ynhà nh d a mé ru ng, c u th y v y thì tin ch c trong nhà lo nhúm l a n u c m ng g n i gi m y ng i i tr c, c y và nh m n y v có s n mà n. u Xuân tuy sinh tr ng n i ch n n viên, nh ng mà v a l n lên thì c u m c i c, lúc bãi tr ng v nhà thì c u m c i ch i. ã bi t c u có th y ng i ta cày, tr c, c y,nh m và g t lúa, song th y là th y thoáng qua tr c m t, ch c u ch a quan sát cho t ng n nh ng công vi c c c nh c c a nông phu. Hôm nay tình c mà c u ph i ng lâu gi a ng, ng r i t nhiên ngó ch i m yvi c c a nông phu ng làm, c u ngó m t h i sanh c m, trí b t u suy ngh n s s ng ak ch n thôn quê. T a nh c i trâu kia, cho t i ám àn bà c y lúa n y, t i m yanh àn ông ng tr c và nh m ó, m i ng i u dãi n ng d m m a c n m, m i ng i u c c thân nh c xác t i ngày, mà coi b ai ai c ng vui v h ng hái, c c mà ch ng h thanphi n, nh c mà ch ng h th i chí. t mùa c y r i t i mùa g t, h t mùa khô r i qua mùa t, quanh n m c chuyênlàm cho ra h t lúa hoài. Nh may c trúng mùa lúa t t, h t nhi u nên vui mà làm n a, ych ng l chi; r i g p th t mùa, huê l i không x ng v i công phu c c nh c, mà c ng v n ng hái làm n a, y m i thi t mà kiên tâm b n chí. Rõ ràng nông phu n c mình là h ng ng i vui v mà chuyên c n lao, t n t y v ingh nghi p, s ng thác v i v n ru ng, ai giàu sang m c ai, ai khôn khéo m c ai, mi n làmình an ph n th th ng, lòng bình t nh, trí th thái thì thôi. Con ng i mà có c tánh nh y, thì s s ng t nhiên vui v kh i bu n, kh i lo, l i có th giúp nhà thêm giàu, n cthêm m nh. u Xuân ngh t i ó thì phát tâm yêu m n kính ph c nông phu, r i nh t i ph nmình ng h ng hái h c t p tài trí ng tranh khôn, tranh khéo v i i, thì trong tríph ng ph t chút ít s h i ng . Mà v a h i ng thì c u li n ngh nông phu có cái thú thongth thi t. Nông nghi p là m t ngu n l i l n c a n c nhà thi t, song n u mu n dân giàu c m nh, thì c n ph i g y d ng công ngh , m r ng th ng tr ng n a m i c, ch c i ng i chuyên cày sâu cu c b m, thì n n kinh t khó mà th nh v ng. i t n hoá thìng i ph i t n hoá theo… u Xuân ngh ch a h t ý, k nghe xe h i r x ng. u m ng r ch y l i ch xe u mà h i: – Ch y cr ih ? p-ph l c u áp: – Th a, ít l a quá. – Sao máy ch y c ó? – Tuy ch y c, nh ng ch y không u, h h t l a là t t. – Bây gi làm sao? – ráng ch y th coi.4 i lui,m t trái
  3. 3. Ý và tình 3 www.hobieuchanh.com – , anh ráng ch y cho t i B c Liêu. N u t i thì tôi ghé nhà anh Tri u tôi ngh , anh s a máy cho t t r i ngày mai mình s i Cà Mau.
  4. 4. Ý và tình 4 www.hobieuchanh.com (2) II n chi u, m t tr i ló ra m t chút r i chen l n l n l n vào m t vùng mây en k t,gi ng s ng s ng nh m t dãy núi cao bên h ng Tây. i t i nhà Ông T T t, ngoài châu thành B c Liêu, d a bên l ng i Cà Mau,xe c a c u Xuân m i qu o vô sân r i u ngay tr c th m. C u Xuân th ng th ng m c ara b c xu ng, s p-ph r x ng, máy kêu , khói ra nghi ngút. Ông T T t, ã g n 50 tu i, ng ng i trong nhà c truy n “ ông Châu li tqu c”, b ng nghe có ti ng xe h i vô sân, thì ông l n t n b c ra c a ng ngó, mình m c t cái qu n lãnh en m i tinh, v i m t cái áo lá l a tr ng, tr ng hai cánh tay r t c ng i m nh m . u Xuân v a th y ch nhà thì v i vã cúi chào r t hi p l , nhích mi ng c i, ôimôi lòm nh thoa son, hai hàm r ng tr ng trong và khít r t. Ông T T t mau m n h i: – Cháu có vi c gì hay sao mà i t i nh v y? – Th a, cháu i Cà Mau nên ghé th m chú thím v i anh Tri u. – Cháu i th m ru ng ph i không? – . Th a chú, không bi t có anh Tri u nhà hay không? – Không có. Nó i ch i ngoài à L t. – a? nh tính lên à L t mà sao hôm lên ám ba cháu nh không nói cho cháu hay! Th a, nh i h i nào? – Nó m i i hôm qua. Lúc n y bãi tr ng, có hai th y giáo mu n ra ngoài ó ngh ch i ít ngày, h r nó, nên nó i v i h . Nó nói nó i ch ng g n khai tr ng r i nó s v mà i h c. – Anh n y thông th quá! Còn g n m t tháng n a m i khai tr ng. N u v y thì anh Tri u s l i à L t lâu l m. – Ph i. Nó nói nó vài m i ngày. Cháu i Cà Mau, mà bây gi g n t i r i, i làm sao c? – Cháu th a thi t v i chú, nhà cháu i h i 12 gi tr a, tính chi u ch c xu ng t i Cà Mau, không dè cái xe b t nh n quá, máy thi u l a, nên t Phú L c qua ây gi c gi c hoài, nên bây gi cháu m i t i ây. ng i Cà Mau còn t i 60 cây s , mà tr i ã t i r i, n u xe n m ng thì cháu ch c s nh n ói, mà l i b mu i c n n a. V y cháu xin chú cho cháu ngh ây m t êm, cho s p-ph s a máy cho t t r i sáng mai cháu s i. – c, c. Cháu vô nhà…Anh H i ng m i m t mà cháu ã bi t i th m ru ng nh v y thì c l m. Chú khen a. Cháu ph i nong n 5, ch ng có b ph nh anh H i ng thì u ng l m. Có t mà không lo khai phá, thì làm sao thành n cho có huê l i c…Thôi, vô ây cháu, vô ch i m t chút r i thím cháu s v n c m. – Té ra c ng không có thím nhà? – i v i con Quyên vô trong ch , i t h i 4 gi , ch c c ng g n v . u Xuân vui v day l i kêu s p-ph bi u ki m ch xe và d n ph i ráng s a máy s m mai i kh i tr c tr c n a. Ông T T t ch m t cái nhà tr ng bên phía tay m t mà bi u s p-ph em xe vô ó, i ông m i d t c u Xuân vô nhà. Ông T T t m t toà nhà r ng l n, n n úc cao ráo, sau có nhà c p, hai bên có hai m lúa, coi r t s . Tuy ông g c con cháu khách, song ông c lo làm giàu, ch không5 h m h , quy t làm cho c
  5. 5. Ý và tình 5 www.hobieuchanh.comch u khoe khoang kiêu hãnh nh m y ông nhà giàu m i trong x , b i v y ki u nhà ngoàitrông không có v m thu t mà trong nhà bàn gh c ng lôi thôi, không có v thanh nhã. u Xuân vô nhà, v a ng i thì li n h i theo l th ng c a h ng ng i có giáo d c: – Th a, chú thím d i n y m nh gi i? – Thím c a cháu thì m nh. Còn chú t hôm a ám tang c a anh H i ng v r i hai cái vai nó nh c d quá, nh c g n 10 b a ng i không c, m i b t vài b a rày ây. – Ch c t i chú lên m y b a ó chú ng i hoài nên m t m i r i nh c vai ch gì? - Có l t i v y ó. M t i ng i có m t l n ch t mà thôi. Anh H i ng là anh em thu nay yêu th ng nhau, r i nh t tr n, chú ph i mà a nh lên ng 6 cho b o mãn, ch lên th m nh u nháo r i b v sao c. Vì m y b a ó khách kh a ông ph i ng i nói chuy n v i ng i ta, nên có m i m t chút nh. – Chú tr ng tu i mà chú ráng ng i luôn m y b a t nhiên ph i b nh. – Không n n i b nh. Nh c m i hai vai chút ít v y thôi. Anh H i ng m t r i, bây gi cháu còn có m t mình, nhà c a minh mông m i làm sao ây? Ai coi trong, ai lo ngoài? Ch c cháu ph i thôi h c và lo c i v ng có ng i giúp coi nhà c a cho cháu, lo v ru ng v n m i c. – Th a, cháu không th thôi h c c. Cháu c ng nh anh Tri u, thi Tú tài ã u t ph n th nh t r i. V y ph i ráng h c thêm m t n m n a ng thi ph n th hai cho xong r i s hay. Mà d u th nào thì cháu c ng không c i v . – Sao v y? – Cháu mu n thong th ng bay nh y v i i. Có v con lòng thòng khó mà lo vi c l n cho c. Cháu ch c cái i c a cháu là i cô l p, ch ng bao gi cháu có v âu. – Cháu nói k c c quá! Ng i i có ai mà không có v . – Th a chú, có ch . Cháu th y có nhi u ng i h m t mình, không thèm c i , b i v y h thong th mà kinh dinh s nghi p c. Cháu mu n b t ch c làm theo nh ng ng i y. – Cháu nói qu y. Không ph i v y âu. D u âu c ng v y, ai c ng ph i coi gia ình là m t u quan h , c n thi t h n h t c a con ng i. Ph i có gia ình m i có Qu c gia. N u b gia ình thì l y chi mà duy trì ch ng t c. Mà n u ch ng t c tiêu tuy t thì còn chi mà l p thành Qu c gia. y v y d u cháu h c gi i n b c nào i n a, cháu c ng ch ng nên quên s y. Cháu ph i tôn tr ng gia ình, cháu ph i lo g y d ng gia ình, r i mu n làm vi c chi s làm. Muôn vi c i ph i có g c r i m i có ng n. Cháu mu n làm vi c l n mà cháu không lo b i p cái c tr c cho v ng ch c, thì d u làm vi c gì c ng khó nên c. u Xuân không cãi mà l i chúm chím c i làm cho Ông T T t th y rõ ý c ukhông ph c l i ông gi ng d y ó. Ông là m t ng i nuôi ch ngh a th c t , l i có tánh kiênnh n y , b i v y ông không ngã lòng, c ch m rãi nói ti p: ”Theo ph n c a cháu thìcháu c n ph i lo l p gia ình h n ng i khác. Anh H i ng sanh có m t mình cháu. Cháuph i lo c i v ng có con mà ph ng t ông bà, n i nghi p v sau ch . Theo phong t cng i mình, t hi u h u tam, vô h u vi i. Cháu không nh câu ó hay sao? ”. u Xuân châu mày suy ngh m t chút r i áp: – nào thì cháu c ng ph i lo h c ng l y cái b ng c p Tú tài ph n th nhì r i s hay. – Cháu i h c n a, r i b nhà c a, ru ng v n cho ai coi? – Cháu ã có c y bà cô v i ông d ng c a cháu v coi nhà dùm cho cháu. – Cô ru t ph i không?6 u láo:qua loa
  6. 6. Ý và tình 6 www.hobieuchanh.com – Th a, không. Cô bà con m t h , thu nay g n m t bên nhà cháu. Cháu h a cho huê l i trong v n nên v ch ng cô b ng lòng. – Nghe nói nhà cháu ó là nhà th ph i hôn? – Th a, ph i. – Ng i ta nói m y n m sau ây, anh H i ng có bán t c c a nh trên Bình Th y. V y ch bây gi nh còn ru ng t tr n c bao nhiêu, cháu bi t không? – Th a, không còn chi h t. Ba cháu ã bán h t mà tr n , bây gi còn m t m u n là t h ng ho ch nhà th ó v i m t ngàn m u t mua c a Nhà n c trong làng Tân H ng, d i Cà Mau mà thôi. – t d i Tân H ng thì chú bi t, b i vì chú c ng có m t s giáp ranh ó. S t ó t t l m. T i anh H i ng có b nh, nh không xu ng c qui t tá 7 n mà khai phá, nh cho H ng thân Kiêm nó hoá , m i n m nó óng cho nh vài ba ngàn gi lúa, thi t u ng h t s c. – Th a chú, lúa ru ng c a chú ch c là nhi u l m? – Chút nh, chú góp không t i 50 ngàn gi . – Tr i i! N m ch c ngàn gi mà chú nói là chút nh. – Ng i ta góp t i m t hai tr m ngàn gi kia ch . – Cháu c u c nh chú thì sung s ng l m r i, không c n nhi u h n n a. – Cháu mu n c s lúa g o b ng c a chú, thì cháu ph i lo khai phá t d i Tân H ng ó i. H cháu lo làm n thì t nhiên cháu s giàu, ch c ch n nh v y. Có t s n, n u bi t c n m n, bi t b n chí thì làm giàu d nh ch i, u Xuân không mu n kéo dài câu chuy n y n a, nên c u tr mái mà h i: - h i bãi tr ng n m ngoái t i gi , cháu không có xu ng d i n y, nên không có g p em Quyên, không bi t n m nay em còn nhõng nh o hay không? - Vì má nó c ng nó quá, nên nó nhõng nh o lung l m, làm sao mà h t c. Nó c tr ng con gái ây n m nay lên t i l p nh t r i ó. Nó th y con ng i ta i h c trên Sài Gòn, nó c òi i. Thím c a cháu s nó i xa r i nh nó, nên không ch u cho nó i. Nó làm gi n làm h n h m nay. - Cho em lên Sài gòn h c mau h n ch . - Chú c ng mu n nh v y, ng t vì thím c a cháu không ch u r i nó ra. Thôi, nó c l p nh t d i n y cho có b ng S h c r i s hay. - c da c a em còn en không? - Nó là “Ti u th m t l ” làm sao h t en cho c. - Con gái mà en quá, ch ng em l n làm sao mà g l y ch ng. - Lo gì cháu! Nghèo kia m i s , ch h có ti n thì nó bao ph , r i có th y en hay tr ng gì âu. - Chú nói úng l m. i nay thiên h h coi ti n là h n h t. Ông T T t c i. C u Xuân c ng c i. Tr i ã t i. Gia d ch t èn b ng ra. S p ph xách va ly c a c u Xuân em vô nhàcho c u. Bà T t v i con gái là cô Quyên i ch v . Khi b c vô nhà th y Xuân thì bà m ng , r i bà day l i h i con:” Con có bi t anh nào ó hay không?” Cô Quyên nay ã 15 tu i, n c da bánh ch l i m c en, nên coi g ng m t t ihù. Cô nghe m h i thì c i và áp: ”Anh Xuân là con bác H i ng trên C n Th ch ai.” Bà T t vui v h i Xuân: – Cháu xu ng h i nào? – Th a, cháu xu ng h i chi u.7 cho m ón
  7. 7. Ý và tình 7 www.hobieuchanh.com – Sao cháu không i s m mai? Cháu i t i r i b nhà c a ai coi cho cháu? Ông T T t h t mà áp: – Cháu nó nói có bà cô v i ông d ng v coi nhà dùm. Nó i Cà Mau, b xe tr c tr c t i nên ghé ây mà ngh r i s m mai s i. Má nó bi u b y tr d n c m ri t i ng cháunó n v i. Bà T t nghe nh v y thì v i vã i th ng vô nhà sau. Cô Quyên, tóc còn b xoã sau l ng ch ch a b i, cô ngó c u Xuân mà c i r i itheo m vô trong. Cách ch ng bao lâu cô Quyên tr ra m i cha và c u Xuân vô trong dùng c m. n ng i ng i chung quanh m t cái bàn tròn, Quyên ng i g n Xuân c ngó Xuânmà c i. Bà T t h i Xuân: – Cháu i Cà Mau th m ru ng hay có vi c chi? Xuân d d m t chút r i m i áp: – th a… c ng vì vi c ru ng t ó nên cháu m i i. – Cháu mu n ki m ng i khác mà cho hoá ph i không? Bây gi l mùa r i, mu n i ng i hoá thì ph i ch cho qua tháng giêng g t r i m i i c. Mà theo ý thím, thì cháu nên xu ng ó c t nhà c t l m mà r i qui t tá n, b n thân cháu khai phá thì t t h n. H hoá t, h lo ki m c m h n, ch h có lo làm ru ng mình t t âu. N u cháu không cho H ng thân Kiêm hoá n a, cháu i ng i khác thì c ng v y. t c a chú thím c ng mua m t l t v i t c a anh i ng. Nh chú thím ra công khai phá, nên bây gi thành n h t r i. Thím c d i g n m t tháng, thím coi c y xong, thím m i tr v ba b a nay, ch không thím i theo cháu ng thím ch cho cháu coi. M t ngàn m u c a chú thím n m nay c y giáp h t. Thím cho m n t i hai gi m t công. M y ch t t t i hai gi r i. Cháu ra công mà làm, trong ít n m n a r i t c a cháu c ng thành n t t nh v y. – Cháu không bi t làm ru ng l i không có v n, nên khó mà làm c. – Cháu không bi t thì chú thím ch cho; còn nh thi u v n thì chú thím giúp cho. – Cháu xin th a th t v i thím, không bi t ngày sau nh th nào, ch hi n gi cháu không thích ngh làm ru ng chút nào h t, cháu mu n h c cho có tài r i làm nh ng vi c v i kìa. – Cháu không thích làm ru ng, là vì cháu ch a t ch n vào ngh y. Ngh làm ru ng vui l m cháu. Lúc c y r i, lúa lên t i t t, s m mai ho c chi u mình ngó vô ru ng thì trong lòng kho kho n không bi t ch ng nào. Lúc lúa tr u r i, hay là lúc lúa chín c ng v y, nhà nông vui v vô h i. L i ru ng, mình tr ng cây trái chung quanh nhà, mình nuôi gà v t, mình tr ng c i rau, mình ào ao nuôi cá, m i ngày mình ch m sóc thú mình nuôi, mình vun phân t i n c mình tr ng, vui bi t bao nhiêu. Ch n n viên có nhi u thú vui l m cháu. – Cháu th a thi t, tâm h n c a cháu ch a bi t thú vui y. Ông T T t c i và nói: – i chi u cháu nói cháu không thèm c i v , ngh a là cháu nói cháu không bi t yêu thú gia ình. Bây gi cháu l i nói cháu không thích thú n viên. Thi t chú không hi u ý cháu mu n s gì. Cháu không ch u làm ru ng, v y ch cháu xu ng Cà Mau làm chi v y? Xuân l l ng m t chút r i th ng th ng áp: – Cháu xin t th t v i chú thím, có ông C Bình d i Cà Mau lên h i cháu mà mua s t c a ba cháu ó. Vì v y cháu i xu ng ó ng tính th coi. Ông T T t nghe m y l i y thì ông ch ng a ngó Xuân trân trân và h i: - Cháu tính bán s t ó hay sao?
  8. 8. Ý và tình 8 www.hobieuchanh.com - Th a, t xa quá, l i n c m n, ph n thì cháu không th o ru ng n ng, b i y cháu tính n u h mua ph i giá thì bán cho r nh. - ! Anh H i ng m i m t m y b a rày, cháu làm gi ng gì mà g p d v y? - Cháu không bi t làm ru ng, n u ru ng thì không có ích chi. - Ru ng mà cháu nói không có ích, th thì còn th gì có ích n a âu! Anh H i ng m t, nh không có chút ít ti n b c gì cho cháu hay sao, nên cháu ph i bán t mà xài? - Th a, hôm ba cháu m t, cháu m t s t thì còn m t ngàn b y tr m ng, t ng táng ba cháu thì ch t n có 900 00, trong nhà còn d l i c 800 00. - Còn d ti n sao l i l t t bán t? Ng i có chí c n ki m, n u h có v n tám tr m ng, thì h làm r i có th gây d ng s nghi p l n c. H i chú c i v i ra riêng, chú ch có n m tr m ng mà thôi, ch nhi u nh i gì. Cháu bây gi có t i tám tr m ng, l i có m t ngàn m u t, có nhà c a v n t c s n sàng n a. Cháu có ph ng th làm giàu, sao cháu không tính b i p mà l i tính phá ho i? Xuân th y s c ông T T t không vui, l i không ki m c l i mà áp v i m y câu u lý c a ông, b i v y c u không cãi n a. m c m r i, bà T t bi u Xuân thay mát và bi u ng i nhà tr i chi u gi ng mùng n t i b ván l n Xuân ngh . Ông T T t ng i t i bàn gi a mà n tr u, có cô Quyên cà rà ng i m t bên. Ch ngông th y Xuân thay mát r i, ông m i kêu c u l i ng i ngay tr c mà h i: “H i chi ucháu nói d u th nào cháu c ng i h c n a, ch cháu không ch u b h c c i v mà lovi c nhà. N u cháu i h c n a, mà cháu bán t r i cháu l y ti n b c làm vi c gì âu, cháunói chú nghe th coi.” Xuân suy ngh m t chút r i áp: – Cháu bán t l y b c g i h t vào ngân hàng, m i n m cháu rút s ti n l i mà n c. Ch ng nào cháu h c thành tài r i, cháu s dùng s b c y làm v n mà làm n. – y cháu gi nguyên t y, m i n m cháu l y huê l i mà n h c không c sao? – Huê l i ít quá, l i n u t thì m i n m ph i lo óng thu , ph i lo cho m n, ph i lo thâu góp lúa ru ng, c c lòng mà l i t n hao n a. – Cháu c n dùng ti n mà n h c m i n m ch ng bao nhiêu? – Th a, ch ng vài ba ngàn. – c gì mà l i t n hao d v y? – Cháu tính h l y hai b ng Tú tài r i thì s i Tây mà h c thêm n a, h c cho i b c cao ng. Ông T T t gãi u, châu mày r i nhìn v n m bên b ván ngang ó. Bà T T t nói: – Cháu nói m i n m cháu c n dùng ba ngàn ng b c mà n h c. V y thôi cháu ng bán t; cháu thím m n, m i n m thím trao cho cháu ba ngàn, thu v thím óng cho h t th y. Xuân ng i l ng thinh suy ngh . Cô Quyên ngó c u mà c i, song c u c ng gi m t c nghiêm ngh . Ông T T t h i: – Anh H i ng m t, mà nh có n n n gì hay không? Cháu nói thi t cho chú bi t. – Th a, không. Ba cháu m c n n m ngoái ã bán t Bình Thu mà tr d t r i, không còn thi u ai ng nào h t.
  9. 9. Ý và tình 9 www.hobieuchanh.com – u không có n sao l i l t t bán t? N y cháu, tuy anh H i ng v i chú là anh em b n, ch không ph i anh em ru t th t, song thu nay chú th ng nh lung l m. Vì th ng nhau nên n m tr c chú m i xúi nh u giá mua t Cà Mau ó. Chú mua m t ngàn m u, nh mua m t ngàn m u, hai anh em tính hi p c mà khai phá. Vì b h giành mua nên m i m c m t chút. – Cháu có coi gi y t , mua s t ó t n g n 30 ngàn. – Ph i, tuy nói m c, song theo giá bây gi thì không m c âu. Ti c vì mua m i có t n m k nh có b nh, r i nh ph i hút, nên không th ch u c c xu ng Cà Mau mà khai phá c. Nay nh theo ông, theo bà, cháu là con trai thôi ng i h c a, cháu c i v r i xu ng Cà Mau, lo qui t tá n mà m t. Chú dám nói ch c, cháu khai kinh p p, lên b , làm trong n m n m thì cháu s tr nên m t n ch l n, có ôi ba ch c ngàn huê l i. Nh cháu ch u làm thì chú s bày o giùm cho, có c n dùng ti n mà ào kinh c t nhà, ho c mua lúa mà nuôi tá n, thì chú s giúp cho. Chú th ng cháu c ng nh th ng Tri u nên chú m i ch b o nh v y; cháu ph i nghe l i chú. Xuân ng i c y móng tay mà suy ngh . Cô Quyên m i l y m t cái vú cau mà li ng trúng cánh tay Xuân mà c i ra ti ng. Bà t th y v y thì trách con: ” ng có vô phép nh v y con. anh con nói chuy n ch .” Xuân l m cái vú cau mà qu ng l i cô Quyên r i c i và áp v i ông T t: – Chú c xúi cháu c i v hoài. i n y b n thanh niên nh cháu u mu n ng tr n quy n t do c a mình ng ho t ng cho d . C i v r i thì v con ràng bu c làm cho b c ng i lúng túng, khó mà tính vi c cao xa v i cho c. – Cháu không mu n c i v thì thôi. Mà b nào cháu c ng ng bán s t ó, bán u ng l m. t n m t ngàn m u, d gì ki m hay sao cháu. ó là cái c s giúp cháu làm giàu, l i làm giàu l n n a. H t lúa quí l m, c b u tr i âu âu ng c n dùng. Mình nh m ch t n phì nhiêu, t nhiên mình ph i làm có lúa cho nhi u ng mà l y l i. Ngh nông l i l m, l i thong th n a. – Cháu c ng bi t ngh nông thì l i l m. Mà bây gi cháu còn nh nên cháu mu n i h c, ch ch a mu n làm ru ng. Cháu ph i h c cho r ng trí th c tài ngh , ng nh có làm ru ng thì làm theo cách v n minh, dùng máy móc, làm cho có t lúa nhi u, h t lúa n ng cân ng bán cao giá. – n minh làm gì cháu. Cháu làm theo cách quê mùa thu nay ó thì c ng có lúa c v y. – Ngh gì c ng v y, ph i t n hoá ch . Ông T T t có tánh ng s m, nên ông không cãi n a, ng d y i u ng n c, s aso n ng . Cô Quyên li n h i Xuân: – Khai tr ng anh c ng lên Sài gòn mà h c n a nh anh Hai tôi ph i không? – , qua h c n a. – Tôi mu n lên tr n tôi h c quá, má tôi không ch u cho i. H c d i n y c lù ù quá. – Ph i, tr ng d i n y nh t nhiên b c h c ph i th p. Nh ý em mu n lên Sài Gòn thì em th a thi t cho má em nghe, ch c má em d u th ng nh em n âu i n a c ng không l không cho em lên tr n mà h c. – Hay anh nói dùm v i má tôi i. – Em mu n thì em lên xin v i thím, qua âu dám nói. Bà T t nghe hai tr nói chuy n, bà h i: “Con Quyên nó nói gi ng gì ó?” Xuân c i và áp: – Em Quyên c y cháu xin v i thím cho em lên tr ng Sài Gòn em h c.
  10. 10. Ý và tình 10 www.hobieuchanh.com – Tr i i! en thui mà òi h c tr ng Sài Gòn. Cô Quyên cùn qu ng nói: - Con en m c k con. Sao h i con má không cho tr ng, r i bây gi má tr i má c i con. Bà T t c i ng t và ng i d y mà áp: - Ai bi t làm sao mà cho tr ng c. i! Má nói gi u ch i, ch en hay tr ng ng không c n, mi n là mình gi i mà thôi. Khuya r i, thôi i ng con. cho anh con ngh s m, vì ngày nay i xa nó m t. con bà T t d t nhau i vô bu ng. Xuân th y d ng ông T T t còn th th n ngoài hàng ba, c u s ông tr vô gi ngluân lý n a, nên c u l t t chun vô mùng mà n m.
  11. 11. Ý và tình 11 www.hobieuchanh.com (3) III Sáng hôm sau, c u Xuân th c d y, nghe s p-ph ã s a xe xong r i, bây gi máy có a , h t s tr c tr c n a, thì c u li n thay s a so n i Cà Mau. Ông T T t th y v y m i h i: – Cháu i âu mà s a so n thay ? – Th a, i Cà Mau. – i hôm qua chú thím nói nh v y mà cháu không ch u i ý, c quy t bán t hay sao, nên i Cà Mau. – Cháu tính n u không bán t, thì cháu không th h c n a c. – Cháu có cái trí mu n h c cho cao thì t t l m. Thôi thì cháu cho thím cháu m n t ó, m i n m thím óng cho cháu ba ngàn ng b c ng cháu n h c c ng c, c n gì ph i bán. – Cháu ngh làm nh v y không ti n. – Sao mà không ti n? V y ch h mua bao nhiêu mà cháu ham l i, nên b n b bán g p v y. – Th a, ông C Bình lên ki m cháu mà tr giá 30 ngàn, cháu òi 50 ngàn. ng tr thêm 5 ngàn n a là 35 ngàn. Vì bán giá ó th p h n giá mua h i tr c thì bán làm sao c. Cháu tính xu ng nói v i ng n u thi t b ng ng mu n mua, thì ít nào 40 ngàn cháu m i bán. – Thi t cháu nh bán và cháu d t giá 40 ngàn hay sao? – . Ông T T t châu mày ngh m t h i lâu r i th dài mà nói: – Chú không b ng lòng cho cháu bán t. S nghi p c a anh H i ng bây gi ch còn có s t ó mà thôi. Cháu bán r i còn gì n a âu! N u cháu không nghe l i chú, cháu nh t nh bán, thôi thì chú mua. Cháu bán cho ng i ta giá nào thì chú mua giá ó. Thà là chú mua, ch chú không ành t y v tay ng i khác. Xuân chúm chím c i mà áp: – Nh chú mu n mua, thì cháu ph i bán cho chú, ch có l nào cháu bán cho thiên . – Không ph i chú mu n mua. Chú nói n u cháu quy t bán thì chú tranh mà mua, vì chú không ch u l t vào tay ng i khác. Còn nh cháu mà làm, thì chú s giúp cho cháu ng khai phá cho thành n, ch chú mua làm chi. – Cháu nh t nh bán, b i vì cháu tính i h c nhi u n m n a, không th c. – Cháu nói nh v y thì chú mua. Cháu nh 40 ngàn thì chú mua 40 ngàn, chú không b t. – Còn 4 tu n l thì t i khai tr ng, cháu ph i i h c. V y n u chú mua thì chú làm gi y t cho g p g p, ch khai tr ng e b t ti n cho cháu. – c, cháu mu n làm gi y t g p thì làm. Mình vô nói v i v i ông L c s Nô- te8, ng làm gi y t trong m y b a thì xong. Mà cháu có em b ng khoán t i theo hay không? – Th a, có h t, có b ng khoán, có b n . Mà cháu c ng sao l c khai t c a ba cháu và có l p t tông chi s n sàng rành r n a. – c l m. Cha ch , mà cháu còn nh , không bi t Nô-te h có nài ph i có tr ng c ng hay không? – Th a, không. Cháu úng 21 tu i r i, c n gì tr ng t c. Cháu c ng có em khai sanh c a cháu theo trong va ly.8 công ch ng
  12. 12. Ý và tình 12 www.hobieuchanh.com – Cháu s p t thi t s n sàng, rành r . Th thì cháu ã quy t bán t ã lâu r i hay sao ch ? – Th a không. Hôm ông C Bình lên nói r i cháu m i l c gi y t ó. – Anh H i ng nh ch n ch l m. Còn cháu bây gi l i mau m n quá. Cháu không gi ng nh ch ó. – Tánh ngày x a khác h n tánh ngày nay. H ng thanh niên bây gi th y h t u ng quy t, làm vi c gì c ng v y, h nh t nh là làm li n, không ch u d d . – i v y nên th ng hay l m. – Th a chú, mà nhi u khi kh i m t c h i t t. Bà T t bi u gia d ch d n n lót lòng. Xuân c nh ý mu n, mà kh i i Cà Maumà bàn v s bán t v i ông C Bình thì c u vui v ng i n mà c gi n v i cô Quyên. n u ng xong r i, Xuân m i l y gi y t ra xe h i mà i v i ông T T t vô toà c yông L c s Nô-te l p t bán t. Th y m i h u, ông L c s Nô-te ti p r t h u, xem xét gi y r i ch u lãnh làm li n và h a s làm mau mau. Ch ng v nhà, ông T T t m i luôn Xuân d i n y i b a nào gi y t làm xongthì ký tên li n cho kh i tr . Bà T t v i cô Quyên c ng ân c n c m l i, nói r ng nhà ã có n ng i coi, nên không ph i c n v làm chi. Xuân ch u , m i sai s p-ph i xe ò vBình Thu l y thêm áo qu n và l y luôn cái máy ch p hình em xu ng cho c u. Cô Quyên là con c ng nh t trong nhà nên tr ra i h c m i i ch i b i v i ch emtrong tr ng, còn v nhà cô không có b u b n nào h t, vì Tri u m c h c trên Sài Gòn,không nhà. Nay nghe Xuân ch u ch i, thì cô m ng quá cô c eo theo m t bên Xuân, y Xuân d y cô h c, r Xuân ra v n ch i. Tr a b a sau anh s p-ph em xu ng. Xuân l y máy ch p hình ra mà chùi, tínhchi u mát m i ki m c nh p mà ch p l y hình dành ch i. Cô Quyên òi i theo Xuân ng coi ch p hình. V ch ng ông T T t c ng con,không mu n làm cho con bu n, l i ngh con v n còn kh d i, còn Xuân nh con cháu trongnhà, m t th v i Tri u, b i v y ông bà u ch u cho i, song c n d n con ph i m c qu n áocho t t và lên xe ng i t ch nh, ch ng nên li n xáo9. n x mát, Xuân thay y ph c, m c b Tây, Quyên m c áo qu n toàn l a tr ng ng m i, tóc ch i láng m t, ch n mang giày thêu, hai tr vui v d t nhau lên xe h i. Vì xecó hai ch ng i nên Xuân bi u s p-ph nhà, c u c m tay bánh Quyên ng i m t bên, n Quyên ôm giùm cái máy ch p hình, r i m i m máy cho xe ch y ra l . Quyên c ý,li c m t ngó Xuân, mi ng chúm chím c i. V ch ng ông T T t ng bên th m ngó theo,tuy m t t i c i, song lòng có chút lo ng i. Xuân không thông th o ng sá t nh B c Liêu, nên c u vào ch r i c u b ngkhông bi t ph i i ng nào m i có c nh p mà l y hình. C u day qua h i Quyên thì cô ú không bi t ng nào mà ch . C u i nh u, té ra nh m ng qua H ng H i. Ra kh i châu thành thì hai bên ng ru ng lúa c y ã h n m t tháng, lúa n b i t t i, lá ph i màu xanh lét, tr i ngay tr c m t là m t b c tranh thiên nhiên g m c nhqu ng i và c nh u nhàn. Cô Quyên có tánh c ng li n xáo, song cô có lòng a c m, b i v y th y c nh p côch ng kh i ng lòng. Ti c vì cô không l i t c nh t tình, b i v y cô ch nói v igi ng r t thi t thà r ng: – Lúa coi xanh t t quá, anh Xuân h ? Xuân không hi u ý cô, nên g t u mà thôi, không nói ti ng chi h t, làm cho cô th t ng ng i bu n hiu. Xe ch y m t h i thì t i xóm Th 10, kêu là Sóc n.9 hay ùa gi n10 xón ng i Khmer
  13. 13. Ý và tình 13 www.hobieuchanh.com Xuân th y d a trên ng có m t c nh chùa Th , chùa tuy không t t l m songchung quanh có cây cao tàn l n, làm cho c nh xem r t huy n o, áng l y hình dành ch i. u ng ng xe bên ng mà leo xu ng. Cô Quyên xách máy ch p hình c ng leo xu ng, r i hai tr song song d t nhau i trên , l a ch thu n ti n mà ch p hình. Xuân mu n l y cái chùa và l y luôn cho c vài cây l n vào trong hình nên ng i mà nh m. Quyên trao cái máy cho c u, r i ng khít m t bên, tay v n vai c u, m t dòmtheo ch c u nh m. Xuân ch p cái chùa r i day qua ngó Quyên và c i mà h i: – Qua mu n em l i ng tr c lùm cây kia ng qua ch p mà l y hình c a em. Em ch u không? – É! Không dám âu… – Sao mà không dám? – Tôi s l m. – Có qua ây mà s cái gi ng gì? – Anh ng v i tôi thì tôi m i ch p. – Qua m c c m máy mà ch p, làm sao mà ng v i em c. Em l i ng ó i. Qua ng tr c m t em ây, ch ph i i âu mà s . Cô Quyên ng suy ngh r i h i: – Anh mu n ch p hình tôi l m h ? – . Ch p ng l y hình “Ti u th m t l ” dành ch i. Cô Quyên châu mày x m t, ngoe ngo y b i l i phía xe u. Xuân l t t i theo, v a c i v a h i: – Qua nói ch i, mà em gi n qua hay sao? Quyên ch b không tr l i. Xuân l y tay gõ gò má Quyên mà nói: – Thôi d ng gi n n a. Gi n r i cái m t trông x u quá. Quyên c i mà nói: – Anh ph i n n n tôi m i ch u. Xuân nói: – Hay h n mát quá! …Thôi qua xin l i. Vì hôm qua chú kêu em là “Ti u th t l ” nên qua b t ch c mà nói ch i, ch không ph i có ý ng o em, v y xin em ng gi n qua n a, l i ng ng qua ch p hình em làm k ni m. Quyên cùng qu ng áp: – Nói nh v y tôi không ch u. Xuân l c u chúm chím c i và nói: – Tr i i! V y ch ph i nói th nào em m i v a lòng? Thôi, qua hun em m t cái, c ng nh anh Tri u hun em v y, ng qua chu c t i nói mích lòng em, em ch u không? Quyên c i. Xuân bèn k m t mà hun gò má Quyên, c ng nh a em gái c a mình, r i l i d tQuyên ng tr c lùm cây, m máy nh m mà ch p hình. Bóng tr i chi u r i m t Quyên,coi cô r t vui v th thái. Ch p hình r i Xuân khoá máy và nói: – Hình c a em ch c t t l m vì bóng, v a không n ng nhi u, mà c ng không mát m. – Ch c t t h ? Ph i anh ng ch p chung v i tôi ch i. – Làm sao c. Có ai âu mà m n h ch p. – Thôi v nhà, tôi v i anh ng r i c y tía tôi ch p c không? – chú không bi t r i ch p h ch .
  14. 14. Ý và tình 14 www.hobieuchanh.com – Anh ch tr c thì bi t ch gì. Coi b d mà. tôi bi u anh Hai tôi mua cho tôi t cái máy ng tôi ch p ch i. Anh d y tôi tr c i. Nghe không? – ! v nhà r i qua ch cách ch p cho em bi t. Hai tr d t nhau i dài theo l mà ch i. Xa xa d i ru ng, có m y ng i àn bà Th i hái rau chóc, i thúng rau trên u n c ch y xu ng m t t nhem. t tr i chen l n, Xuân r Quyên tr l i mà v , Quyên gi c gi c, d ng nh quy nluy n c nh ng ru ng lúa xanh, vui khí tr i mát m kho kho n, ham nghe ti ng d kêuchéo chét quanh mình, nên không n b mà v , c ng ngóng trông. Xuân th y v y m i h i: – Em a ru ng l m hay sao? – Tôi a l m. – Ngoài ng bu n xo mà a n i gì? – Ngó ru ng ch i, vui l m ch . Anh không a hay sao? – Qua a i ch i trong ch . Ngoài ru ng bu n l m, qua ch u không c. – Tôi a ru ng ch không a ch . – i em có óc ”Nhà quê”. Quyên c i r i i theo Xuân tr l i xe mà v . Tr i ã ch ng v ng t i. Khi xe vô sân r i èn thì th y v ch ng Ông T T t ng ng trên th m nhà màch . Xe v a ng ng thì bà T t nói: “ i âu xa l m hay sao nên v t i d v y.” Cô Quyên l t t leo xu ng xe và vui v nói: – i ra ngoài ch nào ó không bi t, ru ng lúa thi t t t l i có chùa Th ng l m má à. Anh Xuân ch p hình chùa r i có ch p hình con n a. Mai con i n a. Ông T T t nói: – Có i thì ph i v s m s m; v tr nhà lo s h t s c. Ch c là i ra ngoài Sóc n ch gì, nên m i có chùa Th . Thôi, i thay r i n c m. Sáng b a sau, v a th c d y thì Quyên nài Xuân ph i d y cô ch p hình. Xuân c mmáy ra ng tr c sân r i ch cho cô Quyên bi t cách nh m, bi t cách ch p. Quyên l y làm c ý, bi u Xuân ch p cái nhà l n, ch p hai l m lúa, ch p cái xe h i có cô ng m t bên. Quyên kêu cha m ra coi. Luôn d p Xuân ch p ông T t, bà T t, r i ch p luôn côQuyên ng i trên th m nhà. Quyên bi u Xuân c y ông T t nh m ng ông c m máy mà ch p cô v i Xuân ngchung. Ban u ông T t không ch u, mà b con ép quá, nên r i ông c ng ph i làm theo ýcon. Ch p xong r i Quyên mu n làm sao có hình cho mau ng cô coi. Xuân ph i vô chki m ti m ch p hình mà m n h r a. Chi u l i, Quyên òi i ch i n a. Hai tr m i ng i xe h i i vô ch l y hình v . T mhình nào c ng t t h t th y, mà nh t là hình Quyên ng tr c lùm cây và hình Quyên v iXuân ng chung thì rõ ràng p l m. V ch ng ông T t l y làm vui lòng, bi u ti m r athêm n a, m i th làm ra 5 t m ng dành ch i. y Quyên càng dan díu v i Xuân, t i ngày không ch u r i Xuân m t giây phútnào h t. Cô m c qu n áo m i luôn luôn, g u b i tóc vén khéo, ch không b tóc xoãxu ng l ng nh tr c n a. H x mát thì cô n n n Xuân em xe h i i ch i, Xuân khôngth không làm theo ý mu n c a cô c, nên b a nào c ng ph i c m bánh xe ch cô ich i. Khi i Phú L c, khi i Hoà Bình, khi i Sóc n, khi i Om Trà C . Có b a ra ng tr ng v ng v , cô bi u ng ng xe l i, r i cô leo xu ng, ho c ng i d a c cây, ho c quì g i trên c mà c y Xuân ch p hình cô. Có b a cô mang theo bánh trái, r ira ng c m gói bánh ra trên ám c non xanh lè n chung v i nhau, nói nói c i c ithi t là hoan l c. Xuân i 10 ngày m i ký tên bán t c. Ông T T t ch ng b c cho c u 40ngàn, r i c u s a so n mà i v .
  15. 15. Ý và tình 15 www.hobieuchanh.com Quyên hay tin Xuân tính v thì cô bu n hiu, ra vô dàu dàu. Cô th y Xuân ng có t mình cô m i h i: - Anh v hay sao? - ! Qua v . - Tôi mu n anh l i ch i. - Sao c, qua ph i s a so n ng lên Sài Gòn mà h c ch . - Tôi c ng s lên Sài Gòn mà h c n a. - ! Em mu n thì nói v i chú thím em lên tr n cho em h c. Có anh Tri u dìu d t em c ng ti n. - Ch ng khai tr ng anh xu ng ây r i i cùng m t l t v i tôi và anh Hai tôi c không? - không c, b i vì qua có công vi c nhi u l m Quyên châu mày m t, mà Xuân m c lo s a so n hành lý nên không ngó th y. Lúc Xuân t giã v ch ng ông T t và cô Quyên r i lên xe mà i v , thì cô Quyên ng tr c c a ngó theo, n c m t ch y r ng r ng.
  16. 16. Ý và tình 16 www.hobieuchanh.com (4) IV y n m nay nhà nông trong x làm ru ng trúng mùa luôn luôn. Mà bán lúa c ng ng cao giá n a. Cu c th ng m i nh ó mà tr nên th nh v ng, b i vì m i ng i ulàm d ra ti n r i ai c ng mua dùng trong nhà, ai c ng s m áo qu n loè lo t. B n c abình dân thì r ng rãi, còn c a phú gia thì xa x , nh t là m y châu thành, s n xài quáphát hi n rõ h n h t. i Sài Gòn, trong dãy ph tr t ng Lagrandière bây gi là ng Gia Long,giáp v i ng Verdun bây gi là ng Lê V n Duy t, c n nào c ng ch ng d n h c h .Nh ng mà có m t c n d n vén khéo, c t t p h n h t. Trên hai lan can phía tr c có hai cái ch u, m i ch u tr ng m t b i cau, lá sum sê, c ng vàng t i. T i c a gi a có treo t t m màn màu tr ng gà, r vén hai bên ng ra vào cho ti n. Hai c a s có gi ng hai t mmàn ren c ng màu tr ng gà ng n cát b i, ch không ng n ánh sáng m t tr i. Trong nhà, phía tr c m t cái bàn nh v i 4 cái gh , trên bàn có m t bìnhbông, còn m t gh thì có lót n m gòn ng khách ng i cho êm; phía trong, ng váchbu ng, có m t cái i v ng, trên c ng tr i n m m ng còn chung quanh thì óng h c mà . Hai bên vách c ng không b tr ng, m t bên thì m t cái t nh , trên t có m t cáimáy hát. Phía trong bu ng có gi ng s t, gi ng mùng, tr i “drap”11 tr ng mu t; có bàn vi t,có t áo, có t s t, l i d a c a s có lót m t cái bàn n c m cho mát. n nhà p n y là nhà c a c u Xuân m n m y tháng nay ng m i ngày vôtr ng Chasseloup Laubat mà h c cho g n. t b a ch nh t, l i 4 gi chi u. Xuân m c m t b mát b ng l a tr ng, c u ra ng d a c a s r i kêu th ng Chí, là a nh làm b i, mà bi u nó nh c cái gh xích u em ra trong hàng ba. u tr vô l y m t cu n sách r i n m trên gh mà c. t tr i ng bóng l n l n, tr c c a bây gi mát r i, còn ngoài ng thì ng i vàxe i l i n m n p. Th ng Chí xách n a thùng n c em t i hai b i cau vàng. Nó m i tr vô thì chchín Thi n là ng i i ch n u n, ch trong l i b c ra kh i th m r i ng nói om xòm:“B a nay ch ngh may ph i không ch Hai? Có cô Hai nhà hay không?” i cau r i nói chuy n, nh ng s y làm cho Xuân lo ra không th c sách c. u m i x p sách ng d y r i b c ra ng tr c th m. Lúc y dì Hai Oanh, là th may,tu i trên b n m i, cách Xuân m t c n ph , ng th ng th ng i l i. M y tháng nayXuân g n ra vô th ng g p m t dì Hai Oanh, nên v a th y dì là Xuân cúi u chào li n. Dì Hai Oanh áp l , vui v h i Xuân: – Chúa nh t ngh h c, c u không i ch i sao? – , cháu m i i h i s m mai r i, bu i chi u nhà h c bài. M i dì vô nhà u ng c. – c u h c ch , có l nào tôi dám làm r n c u. – Th a, không. Có b n r n chi âu. Cháu h c bài r i, nãy gi không xem sách ch i. Ch Thi n b i buôi ti p l i: – Vô nhà ch i ch Hai… vô u ng n c. Tôi m i ch m t bình trà còn nóng h i. Xuân coi b dì Hai Oanh ch u vô, thì c u th i lui ng nép m t bên. Dì Hai Oanh itr c, ch Thi n i theo sau mà vô nhà. Xuân ti p theo sau n a, và kéo m t cái gh m i dìHai Oanh ng i. Ch thi n lo rót n c trà mà ãi khách. Xuân l i ng i trên i v ng r i h i dì Hai Oanh:11 kh n gi ng
  17. 17. Ý và tình 17 www.hobieuchanh.com – Dì may coi th t m i d . Cháu th y có ng i ta n th ng th ng hoài. – Không m y khá c u à. Tôi lãnh may c a m y cô quen thu nay, ch ng i l h có bi t tôi âu mà a cho tôi may. – Dì có m n ng i ph v i dì ch ? – Tôi có m n m t ng i luông12 cho tôi may. có nhi u âu mà ph i m n th ph . – Dì l p ti m, lãnh bài sanh ý13, treo b ng và rao trong báo, thì ng i ta m i bi t mà t may ch . Dì Hai Oanh ngó Xuân và chúm chím c i mà áp: – p ti m ph i có v n b y tr m ho c m t ngàn. Vì không có v n, nên tôi không dám tính t i vi c ó, tôi may nhà v y thôi. – Dì may nhà thì làm sao có l i tr ti n ph và ti n n xài? – Ti n t n thì c ng . Tôi có con cháu i thêu, nó ph giúp v i tôi. Ch Thi n ng v n cái máy hát, ch ti p mà c t ngh a: - Ch Hai ây có m t ng i cháu gái là cô Hai Qu thêu khéo l m c u. Cô i thêu cho nhà hàng ngoài ng Catinat lãnh l ng m i tháng t i 5,6 ch c. Xuân h i: - Cô thêu th chi? Thêu l i Vi t Nam hay l i Tây? Ch Thi n làm lanh mà r i bít l i, không tr l i c. Dì Hai Oanh m i th mà áp v i Xuân: – i con em tôi còn sanh ti n, có cho cháu tôi h c tr ng N h c ng c hai m, b i v y nó bi t thêu theo l i Tây. Ch ng em tôi khu t r i, tôi em cháu tôi v i tôi, thì tôi cho nó h c thêm l i Vi t mình n a. Nh v y nên nó bi t thêu hai u. Nó thêu m t giày, kh n tay, thêu màn, làm ren, thêu bông vào áo cho y ông, m y bà, thêu th gì c ng c h t. – Gi i d há. Có ngh nh v y thì s s ng m i v ng vàng, kh i lo thi u th n. – Ph i, nó kh i lo ói rách. M y ti m may l n h giành nhau mà m n nó. – u dì có ti m may l n, dì cho cô lãnh ph n thêu thì ch c ti m phát t l m. – Nói gì cái ó. Dì Hai Oanh dòm cùng trong nhà r i nói ti p: – u có m t mình mà d n nhà p quá. – i tánh tôi a s ch s vén khéo. – u g c t nh nào? – Tôi là ng i C n Th . – Nghe nói C n th là t nh giàu nh t…Ông c , bà c còn song toàn ch . – Th a, ba má tôi u khu t h t. – i nghi p d hôn! M côi s m quá. – i cái m ng c a tôi nh v y, bi t làm sao bây gi . Dì Hai Oanh r bình bông trên bàn mà nói: – Trên bàn n y thì l c u ph i m t t m thêu tròn, ho c h t soài, r i bình bông chính gi a coi m i p. Xuân áp: – Hôm tr c có m t ng i b n h c c a tôi c ng nói nh v y. b a nào r nh r i tôi s ki m tôi mua. Ch Thi n chen vô nói n a: - u c y cô Hai thêu cho. Dì Hai Oanh ti p l i:12 cách may gi u ng ch m t bên13 sanh ý: ngh nghi p, bài sanh ý: môn bài
  18. 18. Ý và tình 18 www.hobieuchanh.com - Con cháu tôi nó thêu th n y hoài, thêu l l m, ch ng ít b a thì r i. Xuân d d áp: - Cô Hai m c i thêu cho ng i ta, có th i gi âu mà thêu cho tôi. - Không. Ai t riêng thì nó thêu ban êm nhà. C u mu n thêu cách nào, thêu bông gì thì v ki u cho c u coi, nh c u ch u r i nó thêu cho. - Thi t tôi d t v khoa ó. Tôi không bi t ph i thêu b ng cách nào mà nói. - Th tr i bàn ây, tôi th y có s n nhi u ki u. nó a ki u cho c u l a, c u ch u ki u nào nó thêu ki u n y cho c u. Ch Thi n nói: - Ch Hai, tôi l i tôi kêu cô Hai Qu em ki u cho c u tôi coi. Ch nói d t l i thì i li n. Xuân nói v i dì Hai Oanh: - Tôi làm nh c lòng dì, mà l i m t công cho cô Hai n a, tôi ái ng i quá. - Không có nh c lòng âu. Dì cháu tôi là th may th thêu. C u t cho chúng tôi thêu, y là c u giúp cho chúng tôi ch . - Dì nói nh v y thì tôi m i dám. Cô Hai Qu i theo ch Thi n l i t i c a. Cô b c lên th m r i d d , ch a dám vô.Cô v a c 20 tu i, ch n mang gu c, mình m c y ph c t m th ng, áo l a en, qu n lãnh en, không d i ph n thoa son, tay trái cô eo cà rá nh n m t h t ng c màu b m, chkhông có n trang nào khác, nh ng nh da tr ng má b u, nh g ng m t sáng r , nh c p t có c, nh hình vóc dong d y, nh t ng i d u dàng, nh t là nh v p thiên nhiên, i v y ai th y cô c ng u cho cô có qu c s c. Ch Thi n m i cô vào, mà dì Hai Oanh trong c ng kêu cô, b i v y cô ch m rãi c vô nhà. Xuân ng d y chào cô. Cô cúi u áp l , m i c ng u duyên dáng. Dì Hai Oanh nói: – u ây mu n t cho con thêu m t t m tr i trên bàn ng bình bông coi cho p. Con có ki u nào hay thì em l i cho c u coi. Xuân m i cô Qu ng i, mà cô c ng ngó cái bàn, m t t nh táo mà suy ngh m tchút r i m i nói: ”Cái bàn n y vuông. Theo ý con thì t m thêu c ng c t hình vuông theochi u bàn coi m i c; song chính gi a ph i có m t tr ng tròn ng cái bình bông. ” Dì Hai Oanh h i Xuân: – Còn màu thì c u mu n màu nào? Xuân b ng nói: – Tôi không bi t màu nào p. Lúc y a t gái c a dì Hai Oanh ch y l i cho dì hai hay r ng có bà l c s ghé ng may áo và bi u m i dì v nói chuy n. Dì Hai Oanh li n t giã Xuân và ch Thi n và n cô Hai Qu ó bàn vi c thêu v i Xuân r i dì l t t ra v . Cô Qu ng ngó cùng trong nhà, Xuân kéo m t cái gh ra và m i cô ng i n t l n a. Bây gi cô ng i. Xuân ng i phía bên kia bàn, ngang m t cô, ch Thi n i vô trong, vì ã chi u r i nên ph i lo n u c m. Cô Qu khiêm nh ng h i Xuân: – u mu n thêu hàng hay là thêu v i và mu n màu nào? – Cha ch , tôi không th o vi c n y r i! Xin cô li u dùm coi th nào t t thì cô làm cho tôi. – Theo ý em, t m thêu màu c ng ph i m t màu v i m y t m màn coi m i có v thanh nhã. – Cô nói ph i l m. – Tr i bàn ch ng c n ph i dùng t l a, làm b ng v i c ng c. Ch ng nên thêu n r c, thêu b n phía b n nhành mai, lan, cúc, trúc thì p. – Tôi ch u, xin cô thêu i.
  19. 19. Ý và tình 19 www.hobieuchanh.com – em v v ki u cho c u xem tr c. – Kh i, kh i mà. Cô li u dùm mà làm coi cho c thì thôi. Cô thêu ch ng nào i xong? – Ch ng n m ba b a. – Không g p gì. Cô thêu m t tu n r i c ng c. Song cô thêu giùm cho khéo làm k ni m ch i. Cô Qu chúm chím c i, m t mày càng ng nh hoa h ng m i m n . Cô ngóXuân mà h i: – u nói thêu cho khéo làm k ni m. V y ch k ni m vi c chi? Nên cho em bi t ng em li u coi nh c n ph i s a cho h p v i vi c làm k ni m. Nghe Xuân dùng hai ch “K ni m” không bi t cô Qu có nghi c u không thôngngh a nên dùng ùa, nh là c u thanh niên i nay, hay là cô nghi c u chú ý mu n gh o tìnhcô, nh nhi u c u trai a tình lãng m n, mà cô g n h i nh v y làm cho Xuân b i r i, s c t th n thùng m t lát r i m i nói: – Tôi m i phác m t ý riêng, tôi mu n k ni m cái ý y. Tôi t ng d u tôi có t cái ý riêng y cho cô hi u, có l ch ng h i gì mà c n ph i gi u cô. S là m y n m nay, trong tr ng, tôi có k t b n thâm giao v i hai ng i b n h c m t l p. Ba anh em tôi tính ki m thêm m t ng i n a cho b n ng làm b n “mai, lan,cúc, tr c (trúc?)” tiêu bi u m t tánh ch t t th i. Chúng tôi ch a g p m t ng i nào ng tâm ng chí áng nh n làm ng i th t . Hôm n m t anh b n tôi có t ý n u ki m b n nam nhi không ra thì chúng tôi có l ch n m t cô gái làm ng i th t c ng c. Ng i b n tôi t ý nh v y, tôi t ng làmu n gi u c t, ch ng dè hôm nay cô tính thêu “mai, lan, cúc, tr c”, mà cô l i là gái n a, y v y h bi t ch ng cô là ng i th t trong ám b ng h u, mà ng i b n tôi ã oántr c hôm n . Tôi mu n cô thêu k ni m cái ý y. – Em l a ki u thêu, thi t em không dè ki u y l i thích h p v i vi c riêng c a c u. y em c ng thêu ki u ó, kh i c n ph i s a i, mà em l i ráng thêu cho p, bi u hi n cho x ng áng cái tình c m c a c u. – Tôi r t cám n cô. Cô c n ph i l y ti n tr c ng mua hàng, mua ch thêu hay không? – Th a, không. – y n m nay ba anh em tôi kêu nhau nh v y: Tôi tr tr i m t mình, không có anh em, l i nh t nh không c i v , b i v y m y b n tôi cho tôi là Mai. Anh Tri u, ng i g c B c Liêu, anh tha th t, y u i l m, nên anh là lan. Anh Quan g c Trà Vinh, anh l ng kh ng m y u mà tánh tình l i ghét cái d , cái th p, cái b y, nên cho anh là quân t Tr c. Còn Cúc, thì ch a có ai. Cúc bi u hi n cho ng i n d t mà th m tho xinh p. Côlà ng i n núp trong h ng bình dân, mà cô l i có s c p, có danh th m, n u cô vui lònglàm bi u hi n cho Cúc thì chúng tôi hân h nh l m. Cô Qu nghiêm nét m t mà suy ngh m t chút, r i cô ngó ngay Xuân mà áp: – Em r t c m n c u. Em không dám. – Sao mà cô không dám? Cô ng i s nam n làm b n v i nhau r i mang ti ng ph i không? – Th a, không. Nam n làm b n v i nhau r i mang ti ng x u, y là t i tánh tình th p th i, r i gây ra nh ng chuy n không hay, nên m i mang ti ng x u, ch ng i ã quy t l p tánh tình cao th ng nh : Mai, Lan,Tr c thì quí l m. Em c làm b n, em có ng i chi âu. Em nói em không dám là vì em s em không ng áng ngang hàng v i m y c u là b c giàu có sang tr ng ó mà thôi. – i cô nói ó là l i khiêm nh ng, ch tôi ch c cô d bi t theo ý chí c a ng i quân t , thì nhân ngh a, o c m i quí ch không ph i là giàu sang mà quí
  20. 20. Ý và tình 20 www.hobieuchanh.com âu. Mà b n anh em tôi không ph i giàu sang gì c , có ng i c ng nghèo kh m ch . – y c u h c gi i còn ph n em d t nát quá, em ph i i thêu m n m i có c m mà n. – . Theo ý tôi, d u c m cây vi t hay là cây kim c ng v y, h nghi p ngh mình c chí thi n, t n m thì quí nh nhau, ch không ph i ng i c m vi t mà sang n ng i c m kim. Chúng tôi h c ch , ví nh chúng tôi có tài vi t v n hay; còn nh cô i thêu m n mà cô có tài thêu khéo. Cái hay i v i cái khéo thì b ng nhau ch có cao th p chi âu. Cô Qu c i mà thôi, ch cô không tr l i n a. Cô ng d y d m t mà v , Xuânbi t ý li n nói: - i cô ng i nói chuy n ch i m t chút n a. - Em s làm m t th i gi c a c u. - Không, không …Cô nói chuy n nghe có ích l m. Chúa nh t không i h c, tôi nhà tôi bu n h t s c. Nãy gi có cô nói chuy n, tôi vui không bi t ch ng nào. - Em m i n nhà c u l n u, mà em nói chuy n nhi u quá em s khi m nhã. y em xin t c u mà v , khi khác có l em s ng i lâu h n. - Cô s ng i ch i lâu r i dì Hai không vui hay sao? - Th a, không. Dì Hai em bi t tánh tình c a em, nên ch ng bao gi hi m nghi ch ó. - Còn t m thêu cô ch c b a nào thêu r i? - u cho em m t tu n thì mãn tu n r i em s em l i. - a nay chúa nh t, té ra chúa nh t tu n sau tôi s có t m thêu mà tr i bàn. - Th a, ph i. Xuân ng d y mà suy ngh , r i nói ti p: - Xin cô cho bi t cô có ch u làm Cúc, theo nh l i tôi nói h i nãy ó hay không? - Xin c u cho em suy ngh ít b a r i em s tr l i. - c. Tôi mu n sáng chúa nh t cô em t m thêu l i c hôn. - Th a, c. - Tôi s cho hai ng i b n tôi hay, ng hi p v i tôi mà ti p r c t m thêu ó. Cô Hai, tôi mu n m i cô s m mai chúa nh t cô l i ch i r i n c m tr a v i ba anh em tôi, c không? Tôi s l i nhà cô mà xin phép v i dì Hai cho. - u v y thì có l c. - mai m t r i tôi s xin phép v i dì Hai mà m i cô n c m. Cô Qu c i r i t mà i v . Xuân a khách ra t i th m r i mà còn ng ngó theo,và mi ng chúm chím c i.
  21. 21. Ý và tình 21 www.hobieuchanh.com (5) V Chúa nh t tu n sau. i b y gi r i s m mai. Tri u là con c a ông T T t B c Liêu, v i Quan là con t bà s ng ph Trà Vinh, c hai u h c t i tr ng Chasseloup Laubat, n ng trongtr ng và là b n thâm giao c a c u Xuân, y theo l i Xuân m i nên hi p nhau ra nhà Xuân. Khi b c vô c a, hai c u có ý s t sè, vì s có khách l ã t i tr c r i. Ch ng th ycó m t mình Xuân t trong i ra, y ph c àng hoàng, m c tr ng m i i th ng b ng, cth t n en, u ch i láng m t thì Tri u c i mà h i: – Cô Cúc ch a l i hay sao? – Ch a, m i hai anh ng i. Có l 8 gi r i cô m i l i. – Cô h a ch c không? – Ch c ch . Hôm th n m, moa có l i nhà mà xin phép v i dì c a cô. Dì cô b ng lòng, mà cô c ng h a l i n a. T i sao mà toa nghi nên toa h i nh v y. – Con gái hay m c c . Moa s cô ái ng i không dám n c m v i mình ch . – Không, i nay con gái Vi t mình d n d lanh l l m, ch ph i nh con gái i a hay sao? – Cô ch u k t tình b ng h u v i ba anh em mình hay không? – Vi c ó cô ch a có h a. Cô nói cho cô suy ngh ít b a. – Moa s n n n v i cô. – n n làm chi? – Toa ngoài n y toa bu n; toa n n n cho toa có m t ng i b n ng nói chuy n ch i cho vui. Nãy gi Quan ng i im lìm. Ch ng nghe Tri u nói nh v y Quan m i nói: ”AnhTri u bày chuy n quá! Anh mu n làm cho anh Xuân vui r i cu i n m nh thi r t cho màcoi.” Tri u ngoe ngo y h i Quan: - Vui mà sao l i thi r t? - c vui nên c ch i hoài, h c có c âu mà thi u. - Con ng i ph i làm vi c, mà c ng ph i gi i trí, n u làm vi c hoài mà không gi i trí thì ph i b nh, ho c ph i iên. - Gi i trí có nhi u cách. Ta i ch i ngoài ng, ta i xem hát. Gi i trí nh v y d u không có ích thì c ng không h i. Ch ki m con gái mà làm b n, ng nói chuy n gi i trí. Tr i i! Hi m nghèo l m, moa s có h i ch không có l i âu. - Toa t ng kinh cho hai a moa nghe h ? Xuân can hai ng i: - Hai anh ch ng nên cãi. Tri u s moa bu n, còn Quan s moa h , hai ng i u lo cho moa h t. V y moa cám n. Song moa xin Quan ch ng c n ph i lo cho moa l m, b i vì moa nh m t g c cây, không bi t nhi m ái tình, không ý n gia th t, b i v y moa g n àn bà con gái không h i gì âu mà s . Quan rùng vai mà áp: - n ph i thí nghi m r i s oan ch c. - Ba anh em bàn lu n t i ó, k cô Qu b c vô, tay cô c m m t gói gi y màu tr ng h ng. B a nay cô m c m t b y ph c b ng l a tr ng m i tinh, may thi t khéo, tuy cô không trang m cho l m, song nh có v p thiên nhiên, nên cô thi t có duyên, l i có s c n a. Ba c u ng d y chào cô. Cô cúi u mà áp l , v a oan trang, v a nghiêm ngh . Xuân mu n ti n d n hai ng i b n cho cô Qu bi t, nên nói:
  22. 22. Ý và tình 22 www.hobieuchanh.com –Anh n y là Tri u, tiêu bi u cho Lan; còn anh n y là Quan, tiêu bi u cho Tr c, hai ng i b n thi t tôi ã nói cho cô nghe hôm tr c. Cô Qu chào hai ng i m t l n n a r i nói: – Còn cô Qu 20 tu i mà thôi. H t th y ph i tôn Tri u làm anh c , còn cô Qu ành ch u làm em út. Xuân h i Tri u v y ch c ch c anh c sao không ãi ti c ho c làm l gì, ra t ng i l n. Tri u suy ngh r i kêu th ng Chí a cho 5 ng b c và bi u nó i mua hai ng b c bánh ng t còn bao nhiêu thì mua n c cam v i n c á ng ãi các em. Xuân i Quan v tay mà khen c ch x ng áng. Lúc i th ng Chí i mua n u ng thì Xuân m i h t anh em i cùng trong nhà ttr c ra sau, ng anh em th y cách s p t ch n c a mình. Tri u khen cái n y chê cái , nói vang rân, duy có Quan v i cô Qu i theo mà không nói chi h t. Xu ng t i nhà b pth y ch Thi n ng l ng x ng n u n ng, Tri u ki m soát các v t th c coi ch nhà s ãimón gì, r i móc túi l y ra m t ng b c mà cho ch Thi n và nói: “Ch n u cho ngon, nghekhông. N u tôi n ngon thì tôi còn th ng.” Quan c i nói v i Xuân: – Anh Tri u b a nay r ng rãi quá. – c ch c “anh c ” ng i ta khoái, nên xài l n. Xuân m i tr ra tr c ng nghe v n “ra ô”. Cô Qu xin cho cô ti p tay v i chThi n lo n u n. Anh em u không ch u, ép cô ph i ch i, ch không c làm. ng hát trong máy thu thanh thì th ng Chí, cô Qu i l y d a mà s p bánh, cònXuân v i Quan thì vô trong lau ly và coi th ng Chí ch t n c á, duy ch có Tri u c ng inghe hát, làm ra tu ng anh c các em lo cho mình. Ch ng bánh v i n c cam d n raxong r i, Tri u m i t t máy thâu thanh, bu c m i ng i ph i ng i ngay hi u c a mình. Xuân v i tay tính l y m t cái bánh, Tri u li n c n mà nói: – Khoan ã! Ph i cho anh c c ích cua14 r i m i c n u ng. Quan có tánh tr m t nh h n h t, mà nghe nói nh v y thì v tay và nói: – ích cua ch c hay l m. V y tôi v tay tr c. Tri u không thèm ý n l i châm bi m c a Quan, c u th ng th ng ng d y, bcoi r t nghiêm ngh , m t ngó t m thêu trên bàn r i nói l n: – Các em. B t th i c a chúng ta m y n m nay ch có ba t m mà thôi là Mai, Lan và Tr c , còn thi u m t t m Cúc chúng ta tìm không ra. Hôm nay chúng ta m i tìm c m t b i Cúc. Mà Cúc n y v a th m tho, v a t i p, thi t chúng ta có ph c không bi t ch ng nào. V y chúng ta m i ng i ph i n vài cái bánh, u ng n m t ly n c cam, ng chào m ng b i Cúc xinh p m i tìm c, c u chúc cho tình Mai, Lan, Cúc, Tr c c a chúng ta tr m n m b n v ng, nh t là th tâm gìn gi thái và tánh tình cho cao th ng c ng nh b n th cây bi u hi n cho a chúng ta. Tri u nói d t l i li n l y m t cái bánh n. Anh em u v tay l p b p r i n u ng. Xuân nói: – Lan m ng Cúc, theo phép l ch s thì Cúc ph i cám n. i nghe em Qu nói sao ây. Cô Qu nghe l i khiêu khích nh v y, thì cô ng d y, b r t y u u, mi ng chúmchím c i r t duyên dáng. Cô ch m rãi nói: – Kính th a ba anh, ph n em hèn m n, em có ph c nên c ba anh h c , kh ng t ngh a kim b ng v i em, cái n y dù ngàn n m em c ng ch a quên c. Em là em út, v y em xin ba anh d y b o cho em, n u em có s sót ch nào xin ba anh dung th . Em nguy n s gi gìn b n tánh nh Cúc, c ng nh ba anh h a gi14 di n v n
  23. 23. Ý và tình 23 www.hobieuchanh.com gìn tánh tình nh Mai, Lan và Tr c v y. Em van vái ba anh n h c, công s m thành, danh c to i, r i chung l n v i i mà làm nh ng vi c ích qu c l i dân, ngh a là em tài hay c t t làm cho dân t c ta c ti n b , c v n minh, ngang hàng v i nh ng dân t c tiên ti n trên th gi i. Ba c u v tay m t h i r t lâu, r i m i ng i u cúi u và a tay n m tay cô Qu , bi u hi n tình b ng h u k t ch t t ây. Ch ng ng i n u ng l i, Tri u m i nói: – a nay vui quá. thi t tôi không dè em Qu ch n ch t mà l i d n d n th . T rày s p lên, h chúa nh t thì anh em mình t u nhau l i ây ng n u ng àm lu n ch i cho vui, toa ch u hay không, Xuân? Xuân áp ngay: – Ch u l m. Tri u suy ngh m t lát r i nói ti p: – Mà àm lu n thì ph i nói chuy n có ích, ch không nên nói chuy n pha l ng b y , ã m t th i gi , l i t n c n a. Moa là anh c s coi ch ng, n u ai nói chuy n qu y ho c vô ích, moa s r y th ng tay. B a nay là bu i nhóm u tiên. y m i ng i nên t cho anh em bi t quan ni m v s i c a mình nh th nào. Ai n y u nín khe. Tri u bèn nói l n: – Xuân, toa nói tr c i. Toa nói cái ý toa mu n ng t ng lai c a toa ra th nào. – Anh c ph i nói tr c ch . – y em nói tr c r i anh c s nói sau. – u mu n tôi nói tr c thì tôi nói…T ngày tôi có trí khôn, tôi th y xã h i Vi t Nam mình, tôi bu n l m. Xã h i gì mà có r t ít ng i bi t lo cho dân khôn ngoan, lo cho n c c ng th nh, m i ng i ch lo ph n mình, ai c c ch t m c ai, n c nghèo n c y u m c n c. Gi a lúc trong hoàn v ng i ta l y ch ngh a Qu c gia làm m c ích, còn mình c ôm th ch ngh a cá nhân. Tôi coi th Qu c gia mình c m i ngày m i nghèo y u, tôi th y xã h i mình ngày càng thêm suy b i, ch không th phát t n i, d u v t ch t hay là tinh th n c ng v y. Vì th y tình c nh nh v y nên tôi nh t nh ráng h c cho cùng ng, h c thành tài r i c ng không thèm l p gia ình, tôi h t trí l c tài n ng mà lo ch n h ng xã h i, lo nâng cao trình cho qu c dân, lo làm cho Qu c gia c giàu c nh. – ! Chú nó có cái óc tham lo qu c s , tính thí thân i lo cho n c cho dân. N y, ng i ta nói gia ình là n n t ng c a qu c gia, c a xã h i. N u mu n cho qu c gia c phú c ng, xã h i c cao th ng, thì tr c h t ph i lo b i p tô m gia ình, ch sao toa l i nói toa không thèm l p gia ình? Toa cày ru ng mà toa l i cày i tr c con trâu, thì làm sao toa cày c? Toa ph i suy ngh i. Mà toa quy t h c cho cùng ng v y ch toa h c khoa nào? – Vi c ó moa ch a quy t nh, l y hai b ng Tú tài r i s hay. – c. Toa có ý mu n lo vi c công ích, lo b i p Qu c gia thì c ng c. Song moa khuyên toa ph i nh r ng ch ngh a gia ình là ch ngh a t i y u, d u làm vi c gì c ng ph i n ng theo g c y m i c… Còn Quan, toa có s p ti n trình a toa r i hay ch a? Quan chúm chím c i và th ng th ng áp: – Ph n tôi m goá con côi, trong nhà v a n ch không có d d , b i v y quan ni m v ti n trình tôi không dám nuôi chí vi n i. Tôi mong h c thi cho u hai
  24. 24. Ý và tình 24 www.hobieuchanh.com ng Tú tài r i tôi ki m chút công vi c làm nuôi thân, cho má tôi và anh tôi kh i t n hao v i tôi n a. – Toa làm vi c r i toa c ói v , hay là toa c ng không thèm l p gia ình nh Xuân y. Nghe Tri u h i nh v y, Quan l s c m t m c c , li c ngó cô Qu , r i cúi m t màsuy ngh . – Toa nói i cho anh em nghe ch i, có chi âu mà m c c . – u tôi làm vi c mà có ti n d thì tôi s c i v . Mà c i v thì tôi ch ng c n ki m con nhà giàu sang, tôi ch l a ng i b n tr m n m có c, có h nh, ham n lao, bi t t n ti n, bi t quí tr ng ch ng, bi t d y d con cái v y thôi, t o p m t gia ình thu n hoà vui v , mà h ng h nh phúc i. Gia ình c a tôi ch ng c n giàu, mi n c xum hi p trong m t c n nhà lá cao ráo s ch s , chung quanh có m t mi ng t tr ng cây, ho c tr ng rau c i, r i s m mai và bu i chi u, tôi t i cây, t i rau ch i cho gi i trí. Tôi hy v ng nh nhen th p th m nh v y song không bi t có c mãn nguy n hay không? – Moa bi t tánh ý c a toa. Moa ch c toa s mãn nguy n. Toa có mu n giàu sang gì âu mà th t v ng… Còn em Qu quan ni m c a em v i t ng lai nh th nào, em nói cho m y anh nghe th coi. Cô Qu c i mà áp: – Em không có tính t i vi c t ng lai. Ph n em nghèo, nên em m c lo b hi n t i. – Em có tính l y ch ng ng lo làm n ch ? – Vi c y không ph i vi c c a em ph i tính. Mà em c ng ã nh t nh không thèm tính. – Ph i, con gái d u mu n l y ch ng mà không có chú trai nào xin c i thì làm sao y ch ng cho c mà tính. Anh mu n bi t ví nh có m t chú trai nào xin c i em, v y ch em có ch u l y ch ng hay không? – Anh h i nh v y, em không tr l i c. V ch ng ph i tâm u ý h p thì gia ình m i có h nh phúc. Anh nói có m t ng i trai xin c i em, mà em không bi t ng i y hay d , cao th p th nào, làm sao em ng c? Mà i nay àn ông con trai ph n ông u gi d i, h có bi t danh d , có k gia ình là gì. – Anh hi u r i. Em c ng tr ng ch ngh a gia ình nh Quan, song em kén ch nng i b n tr m n m ph i tâm u ý hi p em m i ng, ch không ph i nuôi ý t ng “vô gia ình ” nh chú Xuân. Xuân rùn vai mà cãi v i Tri u: – Mu n h i em Qu v vi c t ng lai thì h i coi em tính làm n cách nào, ch sao toa l i h i vi c v ch ng. C ch c a toa coi khi m nhã. – Chú Xuân quên tôi là anh c hay sao nên kêu tôi b ng “toa” v y h ? – Thôi, kêu b ng “anh c ”. V y xin anh c h i em Qu có tính vi c làm n th nào hay không? Hay là c i thêu m n cho t i già. Tri u g t u và ngó cô Qu mà nói: – Em tr l i v i Xuân i. Cô Qu suy ngh m t chút r i m i áp: – n lao là ch h ng c a em thu nay, b i vì em ngh sanh làm con ng i thì ph i làm vi c; l i có làm vi c c c nh c thì trí m i m mang, thân m i tráng ki n. Ng t vì thêu m n cho ng i ta mà n ti n ngày ti n tháng, thì t m thân có hèn h ôi chút. Vì v y em tính ti n t n dành ti n, ng ngày nào em có chút ít v n, em l p m t ti m may nho nh , em thêu em bán, em làm ch thân em, cho kh i cái th p hèn tôi t . Hy v ng c a em ch có b y nhiêu ó. Quan ng i tr tr mà s c m t coi t l l m. Xuân nói:
  25. 25. Ý và tình 25 www.hobieuchanh.com – Ba em ã nói r i. Bây gi t i phiên anh c . Anh nói i. Tri u t ng h ng r i m i ch m rãi nói: – anh tóm t t ch tr ng c a ba em coi r i anh nói t i vi c anh tính. Xuân thì ch h ng v Qu c gia xã h i. Quan thì ch h ng v gia ình. Còn em Qu thì ch tr ng v c n lao. Ba em tuy chí khác nhau, song b n tâm ng i nào c ng t h t. Còn ph n anh bây gi mu n cái gì nào. Mình nh m x ru ng, l i con nhà làm ru ng. Thu nay anh thích ngh nông l m. Mình gieo m t ám m , trong ít ngày m lên t t, ph i màu xanh l c lìa, xem kho con m t bi t ch ng nào. Ch ng cày c y r i c ng v y, lúa n b i coi vui quá. Còn nói gì lúa tr , s m mai mình i th m ru ng, mình h i mùi th m tho l th ng, t i ch ng lúa chín mình ngó ám ru ng, mình th y m t màu vàng t i, mình m ng h t s c, m ng vì công phu c a mình c k t qu và nh t là m ng vì lúa s làm cho mình có ti n nhi u. y v y h c xong r i có l anh s v nhà c i v r i lo làm ru ng ng có lúa cho nhi u mà nuôi thiên h . Xuân c i và nói: – Anh nuôi ng i ta, mà ng i ta ph i tr ti n cho anh. – Ch sao!... Tr ti n m t n a à! – Tôi thay m t cho dân làm ru ng mà c m n anh! – u tránh s anh bán lúa m c thì h t th y ra làm ru ng nh anh ng có lúa mà n kh i i mua. – u dân c n c u làm ru ng h t thì ai bán cá th t, rau c i cho mà n, làm sao có áo qu n mà m c, làm sao có xe c mà i? – Ch a gì mà toa ã bàn v v n kinh t , toa mu n binh xã h i r i ó. Khoan ã, sau r i s hay. B a nay mình nói ch tr ng c a mình cho anh em nghe ch i ch có vi c chi âu mà cãi. Nh ng mà trong b n có ba ng i bi t yêu ch ngh a gia ình, duy có m t mình toa khác ý. Toa ph i suy ngh l i ch ó. – Tôi nh t nh không c i v . Ch c ch n nh v y. – Không ch c ch n âu, sau r i s bi t. ng ch 11 gi , ch chín Thi n n u n ng ã xong, th ng Chí b ng d n lên bàn n trong, r i ra nói nh cho ch hay. Xuân bèn ng d y m i khách vô dùng c m. Ch khách ng i chung quanh bàn n, ng theo th t Mai, Man, Cúc, Tr c, t c thì cô Qu ng i i di n v i Xuân bên tay trái a cô thì có Tri u, còn bên tay m t thì có Quan. a n n y trong m t b u không khí v a vui v v a thân m t. Tuy Xuân thì cótánh nghiêm ngh , còn Quan a tr m t nh l i khiêm nh ng, nên hai ng i ít c i, song nhcó Tri u lanh l i bãi buôi, nên câu chuy n kéo dài, mà ch ng bao gi khi m nhã. n m t gi tr a, n c m r i, cô Qu m i t ba c u mà v . Vì m y anh theo nài xin,nên cô ph i h a cô s xin phép v i dì cô ng m i chúa nh t cô l i nhà Xuân nói chuy nch i cho tr n ni m b ng h u.
  26. 26. Ý và tình 26 www.hobieuchanh.com (6) VI Trót m y tháng tr ng, b n b n Mai, Lan, Cúc, Tr c, h chúa nh t thì h i nhau l inhà c u Xuân mà ngh lu n, ho c v nhân tình th thái, ho c v v n ch ng, r i khi thì n m v i nhau, khi r nhau i ch i, ho c lên mi n Lái Thiêu, ho c vô trong Ch L n. i i cô Qu thì Xuân, Quan và Tri u u gi m c cung kính, b i v y cô Qu không ái ng i,không s t sè chi h t, cô tr ng ba c u c ng nh anh ru t c a cô. Vì g n g i nhau nh v ynên tình b ng h u ngày càng càng thêm m n n ng, và tuy cãi l v i nhau, song m i ng i u gi v ng cái ch h ng c a mình, không ai ch u vì ai mà thay i tâm chí. n t i ngày thi Tú tài k nhì, Tri u, Xuân và Quan lo h c êm h c ngày, h chúanh t ch ng nói chuy n chi khác là sách v . Cô Qu s m y anh vì cô mà lo ra r i l ãng s c, b i v y cô xin m y anh cho phép chúa nh t kh i h i n a, i ch ng nào thi xong r i stái hi p mà àm lu n vi c i. M y c u c ng nh t nh ình cu c h i hi p. t b a chúa nh t, Xuân ng ng i h c ôn nh ng bài v tri t lý, thình lình Quan c vô, s c m t bu n hiu. Xuân ch gh m i b n ng i và h i: - Toa ã nh t nh luôn trong tr ng mà h c, mà sao toa còn ra ây? - y tu n nay luôn trong tr ng, trí v a m t l i th y bu n hiu, vì v y moa i gi i trí m t chút. Toa h c tri t lý ph i không? - Ph i. - Quan châu mày, ngó cùng trong nhà r i h i: - Em Qu b a nay không l i ch i hay sao? - Không. Mình ã nh t nh ình cu c h i hi p, nên m y tu n nay em Qu không có l i ch i n a. - À, ph i. Moa m t mà ra ây th y toa ng i h c moa càng thêm m t. Quan d t l i li n ng d y i qua i l i. Cách m t h i lâu c u h i Xuân: - Toa m t hay không? - Không. Toa h i chi v y? - ng toa h c m t thì anh em th i ch i m t chút mà gi i trí. - i âu? - i âu c ng c, th i b y ngoài ch , hay là i th m em Qu ch i. - Toa mu n th m em Qu à? - ! Th m ch i m t chút. - i ngày em i ngang c a nhà moa, nên moa th y em luôn luôn, có c n gì ph i th m em, n u toa mu n i thì moa i dùm cho. - Không… Không ph i moa mu n. Quan ch p tay sau l ng, i qua i l i n a. Ch ng hi u c u ngh th nào mà thình lình u nói: ” ! Bu n quá. Thay ng l i th m em Qu ch i toa ”. Mu n làm vui lòng b n, Xuân x p sách i thay y ph c. Cô Qu ng ng i ch m ch thêu t i hàng ba. Cô m c áo bà ba l a tr ng, qu n lãnh en, không trang m chi h t, nh ng mà g ng m t sáng r nh tr ng r m, mi ng pnh oá hoa h ng m i n , c p m t thanh b ch bi u l lòng vô t l . Xuân v i Quan t i ngang c a bèn ng ngoài c a mà ngó vô. Có l hai c p m tchong ngó có n l c m nh m l m hay sao, mà cô ng ch m ch trông bàn thêu thìnhlình cô l i ng c m t lên ngó ra ng. Th y Xuân và Quan thì s vui v li n phát hi n ra t mày cô, làm cho di n m o cô t i t n l i càng t ng thêm v p. Cô buông bàn thêu, i vã ng d y, v a c i v a h i l n: “Hai anh i âu ó? Ki m th m em ph i không? Emxin m i hai anh vô ch i m t chút”. Xuân v i Quan i vô, Xuân i tr c ch m h m b c lên th m, còn Quan theo sautrong lòng ng n ng i nên b c không c m nh m .
  27. 27. Ý và tình 27 www.hobieuchanh.com Cô Qu vui v nói: - Hai anh l i th m em, thi t em m ng l m. Em m i hai anh vô nhà. Xuân ngó vô nhà mà h i: - Có dì Hai nhà hay không? - Th a, có. Dì em nhà sau. M i hai anh vô ch i, r i m t chút dì em s ra. Anh Quan nh luôn trong tr ng mà h c cho n ngày thi, sao anh ra? Quan ng c m cái bàn thêu a lên mà coi, m t ch m ch ngó t m thêu, ch ng côQu h i nh v y thì c u b i r i áp: - Tôi nh luôn trong tru ng song hôm nay h c m t quá, nên i ra ch i m t chút. Xuân nói: - Tôi ng h c, Quan ra r i bi u tôi thay ng l i th m em, nên hai a tôi i l i ây. Cô Qu ngó Quan v a c i v a nói: - Té ra nh anh Quan ch m u, nên m i có cu c g p g n y. Em r t cám n anh Quan. Quan b i r i, không áp theo ý cô Qu , m t c ngó t m thêu mà h i: - Em thêu hình chi ây? - Em m i b t u thêu t h i sáng nay nên ch a ra hình chi h t. ch ng em thêu xong r i hãy cho m y anh xem. Có l ch ng ba anh thi u thì em thêu c ng r i. - Mà em tính thêu c nh chi ây ch ? Em nói tr c nghe ch i. Cô Qu b c l i ng khít m t bên Quan r i ch vô t m thêu mà nói: - Em tính gi u m y anh mà gi u không c. Em ng ý mu n thêu m t cây thông già, trên ng n có m t c p chim ph ng hoàng u mà ngó mông ra m t kho ng tr i r ng minh mông, trông mút m t. ng không b ng ph ng, ch cao ch th p, mà ch nào c ng c non ua m c, ph i màu xanh m t nh g m nh nhung. xa thì có m t dãy núi lúp xúp, song th y dàng d ng mà thôi, ch không t rõ. - Em b t u thêu cây thông ây ph i hôn? - Th a, ph i. Em thêu cây thông g c n y, d ch cho nhi u ng thêu kho ng ng v i dãy núi. - Dãy núi n m ch nào? - Phía trên ây. - Cái c nh em nói ó thi t là c nh ch a chan thi v . Cha ch , mà thêu ra c nh ó có l h i khó, ch không d âu. N u mình v thì mình li u mà cho màu, có l c, ch thêu mà làm cho ra c non, cho ra dãy núi th y m m àng xa, cho ra màu da tr i, thi t là khó. Ph i có cái tâm h n m thu t y thì thêu m i c. - hay thêu c ng v y, n u không có tâm h n m thu t thì làm sao cho ra c nh t c. T m tranh em tính thêu ây thi t là khó, nh ng em ráng h t tâm n trí ý c a em vô ng thêu th coi c hay không? Xuân g t u h i Qu : - m tranh n y em thêu ng bán hay là thêu ch i? - Trong m t tu n l , em ph i làm vi c cho ng i ta n 6 ngày, l y ti n mà nuôi s s ng, còn có m t ngày chúa nh t em r nh rang, em ph i dành ngày y em ch i, em có thèm tính làm ng bán l y ti n thêm âu. - Em t ng t ng c nh thêu nh v y ó, có l em còn n ý gì ch ch ng không. Tôi mu n bi t ch ó. Cô Qu ngó ngay Xuân mà ch m rãi áp: - Anh mu n hi u ch ó thì em nói cho anh nghe. M y tháng nay em c ba anh c , cho em làm b ng h u r i àm lu n vi c i v i nhau, m y anh làm cho em suy ngh n nh ng vi c mà thu nay em không ý. M y anh v ch t m màn th s ra cho em dòm th y b n thanh niên hi n th i, dù trai gái c ng v y,
  28. 28. Ý và tình 28 www.hobieuchanh.com ng i nào c ng xem ng i cùa mình ch n ch hy v ng, song nó minh mông i l m quá, không bi t ph i theo h ng nào mà i cho t i c nh h nh phúc. T i em th y nh v y nên em h i ý, mu n thêu b c tranh n y ghi t c tâm h n thanh niên trong lúc n y ch i. Quan g t u khen: - Em ã s n tâm h n m thu t, em còn có thêm tâm h n thi s n a, hai tâm h n y i h ng v xã h i, gái nh em m i áng lãnh ch c “gái ti n ti n”. Cô Qu l t t xua tay và nói v i: - Anh ng quá khen em. Anh khen nh v y, m t là em t th n r i không dám làm, hai là t c r i em không ráng s c, thua sút ng i ta còn gì. Quan ch a k p tr l i, k th y dì Hai Oanh t nhà sau i ra. Cô Qu nói: - Dì c a em kia. M i hai anh vô ch i. Xuân v i Quan cúi u chào dì Hai Oanh. Dì Hai Oanh bi t Xuân, nên vui v nói: - Tôi chào hai c u. Con d i quá, sao con không m i hai c u vô nhà, ng ngoài hàng ba mà nói chuy n? Tôi m i hai c u vô nhà ch i. Xuân v i Quan vô nhà. Cô Qu nh c gh m i khách ng i r i lo rót n c trà ãikhách. Xuân và Quan ngó trong nhà thì th y g n c a có m t cái máy may lau chùi sángng i, d a vách bu ng có m t cái t ki ng nh , trong t có hàng l a nhi u màu, l i có y gói vuông p . Trên b ván gõ, ch dì Hai ng i thì có treo hai khúc t m vông láng y, m i khúc có áo v t lòng thòng. Dì Hai Oanh nói: – Cách m y tháng tr c, con nh tôi có th a cho tôi hay r ng ba c u th y nó nghèo nên chi u c n nó, mu n k t tình b ng h u v i nó, r i chúa nh t h i nhau mà d y cho nó bi t cách i. Nó h c ít, mà c hai c u d y d thì quí bi t ch ng nào. Tôi vui lòng mà cho phép nó li n. ã bi t theo l ngh a c a Vi t Nam mình thì con gái không c g n g i v i con trai nh v y. Nh ng mà tôi ngh sanh i nào ph i theo phong t c i y. i nay mà gi l x a thì b t p th i. ã v y mà m y c u là ng i h c gi i, l i tôi bi t tánh ý con nh tôi, nh t là nó có eo chi c cà rá c a m nó ó, thì tôi không c n ái ng i. Lúc y cô Qu ng b ng hai tách n c trà em l i trên bàn, ch khách ng i.Xuân v i Quan ngó tay cô, thi t cô eo m t chi c cà rá vàng nh n h t ng c b m. Cô Qu b c lui l i u ván mà ng i, tay r r m, m t ngó trân vào chi c cà rá, s c t bu n th m ch không vui v nh h i nãy n a. Bây gi trong nhà im lìm, m t làn không khí s u não ph ng ph t làm cho ch khách u không an. Trong lòng n n n v m y l i nói ó, dì Hai Oanh li n nói ti p: – nh c t i chi c cà rá là nó bu n. Hai c u l i th m ch i mà tôi vô ý tôi nh c t i chi c cà rá nên m t vui. Cô Qu nói: – t ng c g n trong chi c cà rá n y là máu c a má con. Dì nh c t i thì con làm sao vui cho c. Quan không th nín c, nên h i dì Hai: – Theo l i c a dì Hai và l i c a em Qu nói, thì d ng nh chi c cà rá mà em Qu eo ó có m t s tích bí m t. Không bi t anh em tôi có nên bi t s tích y không? Cô Qu nói: - Chi c cà rá mà con eo ây là cây nêu, là èn r i, con nh m mà i trong ng i. Dì c nói cho hai anh con bi t, có h i chi âu mà ng i. Dì Hai Oanh ngó hai c u mà nói:
  29. 29. Ý và tình 29 www.hobieuchanh.com - Chi c cà rá ó là chuy n không p trong thân t c. Nh ng mà hai c u ã là anh em v i cháu tôi, ch c hai c u bi t chuy n không l hai c u chê c i. V y tôi nói cho hai c u hi u. Ch em tôi là con nhà nghèo, t nh chí l n ph i chuyên ngh may m n mà nuôi thân. Em tôi, là má c a con Qu ây, h i nh có nhan c, ai th y c ng ng m nghé. Chúng tôi v n bi t ph n mình nghèo hèn, chúng mu n là mu n ch i qua ng, ch có ai tính k t ngh a tr m n m v i mình bao gi . Em tôi bi t s ph n nh v y, nên nó gi gìn t i 20 tu i không chút b n nh . t lúc n , có m t ng i thu c v h ng th ng l u ch không ph i m àng du ãng c theo d d rù qu n nó, nói nhân ngh a nghe hay l m, mua cho nó chi c cà rá ó, h a h v 15 xong r i thì c i nó. Em tôi t ng ngh a tr m m, không c n dè d t, nên k t tình v i ng i y r i sanh con Qu ó. Lúc sanh, em tôi nài n ng i y ng khai sanh giùm cho con Qu có cha. Ng i y nói vì v ch a xong, nên ng khai sanh thì trái lu t, b i v y ph i i v xong i thì s ra Toà mà nhìn nh n con, ch ng mu n gì. Ch em tôi không bi t lu t, nên t ng thi t nh v y, không nghi ng i chi h t, ch ng dè ch ng ng i y c r i, l i ki m c khác mà nói, c l n l a hoài, không ra Toà nhìn con Qu là con, mà c ng không em m con nó v chung. n ch ng con Qu c 10 tu i, ng i y l n l n không t i lui n a, r i sau l i i c i v , c i con t ông n ch d i v n, b d t m con Qu . Em tôi bu n r u h t s c, n ng không yên. M t êm con Qu ng ng , em tôi kêu con nh th c d y khóc mà nói h t s b c b o c a cha nó cho nó nghe, l y chi c cà rá eo vào tay con nh , r i l y dao c t h ng mà ch t. Em tôi nó tr i v i con nhi u l m, làm cho con nh c m ng, nên t ó n nay con Qu gi chi c cà rá ó hoài, không khi nào i ra. Th y g ng c a m nó nh v y, con Qu nó oán h t àn ông con trai, y n m nay trai nào ch c gh o nó u b nó t nan h t th y. S tích chi c cà rá là v y ó. Quan tr m t nh, song ngay th ng, b i v y nghe dì Hai Oanh thu t chuy n thì nónggi n không th d n c. Ch ng dì Hai nói d t l i, Quan châu mày h i: “Th a dì, ôngth ng l u b c tình gi t àn bà ó, ch ng hay tin ng có n n n hay không?” Dì Hai l c u áp: - Ng i ta có thèm t i lui gì âu mà mình bi t ng i ta n n n hay không n n n. - ã c m t bài h c i r t th m th ng nh v y, ít n a c ng ph i h i h n mà nhìn nh n em Qu là con ch . - Không. Có nhìn âu. Cô Qu vùng nói l n: - u có mu n nhìn i n a em c ng không ch u. M t ng i cha nh v y mà mình nh n là cha làm chi. Không áng cho mình kêu là ng i n a kìa. Xuân nói: - Anh kính ph c m y l i em nói ó l m. Quan nói v i dì Hai Oanh: - Dì Hai coi hai cháu c ng nh con cháu trong nhà, nên m i em vi c gia ình mà nói cho hai cháu bi t. Bây gi anh em cháu c bi t s th ng kh c a em Qu , thì anh em cháu l i càng quí tr ng kính m n h n n a, quí m n th p b i ph n. Dì Hai Oanh nói: - Xin m y c u th ng giùm ph n nó. Xuân ng d y mà áp: - Ba anh em cháu h a ch c ch n v i dì, anh em cháu s t n tâm mà b o h em Qu , b o h luôn luôn, không ai g t g m em Qu c âu.15 ly d
  30. 30. Ý và tình 30 www.hobieuchanh.com Dì Hai g t u c i và nói: - Cám n các c u. Xuân và Quan t mà v , s c m t bu n hiu, nh t là Quan.
  31. 31. Ý và tình 31 www.hobieuchanh.com (7) VII t bu i chi u tr i chuy n m a, mây gi ng mù m t, gió th i ào ào. Th y th ra kh i , ngó th y quanh c nh nh v y thì s m c m a, nên b n b i ri t v nhà. Ngoài ngng i ta i d p dìu, l i thêm xe h i, xe ng a, xe máy, chi c xu ng chi c lên, ti ng chuôngleng keng, ti ng còi te tét. Cô Qu i thêu ngoài nhà hàng, cô c ng i v nhà nh ng i ta và c ng nh ng ita cô i x ng x m, b nh s m c m a. Th mà cô không i th ng v nhà, cô l i ghé vô nhà u Xuân. Th y c a gi a óng ch t, cô l i ng ch c a s mà kêu th ng Chí. Ch Chín Thi n ra m c a và nói: - Cô Hai i thêu v s m d . Th ng Chí m i i ra ch mua bánh mì. Cô Hai c n dùng nó i âu hay sao? Cô Qu mau m n áp: - Không, không… Anh Xuân ch a v hay sao? - Th a, ch a. C u tôi i thi trong tr ng. - Tôi bi t… Thi ã c tu n r i ch . B a nay vô tr ng ng nghe x ng danh coi u hay r t, sao t i ch ng n y mà ch a v ! - Tôi c u kh n cho c u tôi u. - Tôi c ng mong c nh v y. Tôi vái van cho u h t, n u có ng i nào r t tôi bu n d l m. - i cô hai vô nhà ch i. T i r i ch c c u tôi g n v … - Dì i n u c m i dì Chín. tôi ng ngoài n y tôi ch i m t chút. Ch Chín tr vô b p, cô Qu ng tr c hàng ba ngó ra ng có ý trông c u Xuân. Th ng Chí i ch v , tay c m m t bánh mì. Cô Qu th y nó b c vô thì nói: – Em coi nhà nghe không em Chí. qua v m t chút r i qua tr l i. Thi t qu cô v ch ng bao lâu thì cô l i n a. Bây gi tr i ã tan mây l ng gió. Th ng Chí th y ã t i r i, nên v n èn trong nhàcho sáng. Th mà cô Qu không vô, cô ng trên th m nhà ngó mông, b ng th y Xuân v iTri u ng xa i l i, b i ch m rãi d ng nh không mu n t i nhà cho mau. Cô Qu nóng n y, mu n hay tin li n v cu c thi, nên cô b c ra ng mà ón hai u. Ch ng hai ng i i g n t i thì cô l t t h i: “ u hay không?” Tri u l c u và chúm chím c i và áp: – t! – ? R t h t sao? – t h t! – Tr i i! Anh Quan c ng r t n a à? – Quan mà r t sao c. Nó u mà còn c l i khen c a ban giám kh o n a ch . Ba ng i t nhau vô nhà. Xuân bu n hiu, qu ng cái nón lên bàn r i n m ng a trên gh xích u, m t lim dim,không nói m t ti ng chi h t, Tri u quay máy hát d a “Tr m Tr nh Ân”, ng hát t nhiên, ng nh không quan tâm n vi c thi r t. Cô Qu th y c u Xuân bu n thì nói: – Ng i ta th ng nói “ c tài thi m ng”. K n y r i r t thì ráng h c thêm n a ng k sau thi l i. Ph i kiên nh n, ph i c g ng, ph i ph n chí luôn luôn, ch ng nên ngã lòng. Xuân c n m thiêm thi p. Tri u c ng nghe máy hát.

×