Ho bieu chanh   vi nghia vi tinh
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Ho bieu chanh vi nghia vi tinh

on

  • 1,029 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,029
Views on SlideShare
1,029
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Ho bieu chanh   vi nghia vi tinh Ho bieu chanh vi nghia vi tinh Document Transcript

  • Vì ngh a vì tình 1 www.hobieuchanh.com Vì Ngh a Vì Tình Bi u Chánh I CON TH LÌA M n h t n a canh n m, h ng ông sao mai ã ló m c. B u tr i r c sáng, nên ch en en, ch ; m t c g i s ng nên kho nh t t, kho nh khô khô. Có m t ng i àn ông, tu i trên b n m i, phía d i tr ng ua ng a c SàiGòn, theo ng qu n h t l m l i i ri t lên xóm Chí Hoà, hai tay có ôm m t a con nítch ng n m, sáu tu i. y nhà d c theo hai bên l còn ng , nên c nh v t im lìm, duy có m t c xe bòch rau, c i, khoai, u trên mi t Bà Qu o th ng th ng i xu ng, c p bò na n n, l ng èn leo heo, bánh xe kêu lét két. Khi ng i v i xe bò g n g p nhau thì a con nít vùngkhóc lên. Ng i b ng nó, n t nh nh r ng: “Nín i nà, kh c gi ng gì” r i bét vô l ng mà i; ng i ánh xe m c ng g c nên không nghe th y chi h t. Ng i b ng a nh i n xóm Chí Hoà r i qu o vô m t cái b nh bên phía taytrái. B quanh co mà l i t i mò, d i ch n ng n c a ng n lúp xúp, trên u cây giaonhành bít ch t, c nh coi hi m l m, n u ai không quen thu c thì trong lúc ban êm nh v y t nhát b c ch n vào. Ng i n y tuông ng n c mà i x ng xái c ng nh ngoài ngtr ng, ch ng có chút chi b ng . i c ch ng vài tr m b c thì t i m t cái nhà tranhnh và th y c a vách x ch x c, ng i y gi c a chun vào kêu r ng: “M y a, m y a, d y t èn coi nào”. c vô nhà r i, ng i y mò l i b ván, a nh ng i xu ng và kêu n a r ng:“M y a , d y t èn lên”. phía trong có m t ng i àn bà l c t c mò h p qu t t èn r i b ng ra. Ch tadòm th y có m t a con nít ng i khóc trên ván thì ch ng h ng, nên ngó ng i àn ôngmà h i r ng: - Con c a ai âu v y? - C a h m i cho tao. - H cho mà mình lãnh v làm gì? - Lãnh v nuôi, ch lãnh làm gì. - Úy! M i, ai mà nuôi con nít cho ng? a nh ngó ng i àn bà và ngó d n dác trong nhà r i khóc mà kêu má n a.Ng i àn ông chúm chím c i r i nói v i ng i àn bà r ng: “B ng i t d i Sài Gòn 1
  • Vì ngh a vì tình 2 www.hobieuchanh.com trên n y m i tay quá. M y b ng nó m t chút coi; b ng d nó r i tao nói chuy n chomà nghe”. Ng i àn bà chong èn trên ván r i x t b ng a nh . a nh càng khóc l nvà kêu má nh t h n n a. Ng i àn bà nhìn nó và nói r ng: “Con trai mà. Nín i, khócgi ng gì”. Ng i àn bà l i day qua h i ng i àn ông r ng: - êm nay i làm mi t nào âu mà không có chi h t, l i m con nít v nh v y nè? - y! Con n y nóng quá! Sao m y bi t tao không có chi h t? No l m ch . Ng i àn ông thò tay và dây n t móc ra ba t m gi y x ng r i b c l i g n ènphành ra mà m. Ng i àn bà ch p l y mà coi và h i r ng: - Gi y b c m y ng ây? - Con n y ngu quá! Gi y tr m mà nó không bi t ch . - Gi y tr m hay sao. M i, té ra ba t m y là ba tr m. Mình làm nhà âu v y? - Không ph i tao làm, h cho tao mà. - Ai d i gì mà cho mình nhi u nh v y? âu mình nói thi t cho tôi nghe m t chútmà. Ng i àn ông m i leo lên ván mà ng i, thò tay b ng chong èn xích t i.Ng i àn bà mu n nghe câu chuy n mà b a nh b ng trên tay nó khóc hoài, làm c clòng quá, ch ta gi n m i em nó n m trên cái võng r i tr l i h i ng i àn ông n a ng: - Chuy n sao âu mình nói cho tôi nghe m t chút. Còn th ng nh ó âu v y? - Chuy n k l m. êm nay tao i, tao t ng b r i, té ra kh i h i mà l i may quá. i 12 gi khuya, tao ghé rình cái nhà l u ng Thu n Ki u. Tao bi t nhà y là ng iVi t nên tao không s . Tao ng ngoài c a s mà rình h n m t gi ng h , trong nhà i mò mà l i v ng teo. Tao ch c h ng mê tao m i c y c a s . “ .m.”, không dè c a ó ngay b ván, l i có m t ng i n m ó n a ch ! Tao nhát nhát, s chung vô ngván h hay. Tao mu n b mà i làm ch khác, ng t c a ã phá r i, b thì u ng l m, màtr i l i g n sáng, i làm ch nào n a cho c. Tao ng rình hoài, n g n ba gi tao i lén chun vô. Tao bò trên ván nh nh , không dè ng i n m ó h hay nên h c ngrình tao. Tao v a mu n b c chân xu ng t thì ng i y vùng ng i d y, nh y p tao t cái té n m s p ngay ch , r i nó ch n c è trên l ng tao mà b t tao. - Úy m ôi! sao mình không ánh mà gi i vây? - Gi i kh h ! Tao b p m t cái té s p t c quá, c a qu y không n i, còn con daotao c m trong tay thì nó v ng xa l c, còn gi ng gì âu mà c . H i ó tao t ng cái m ngtao ã h t r i, tao ch c ph i vô khám, nên tao n m ch u phép. Th ng b t tao ó n m ckéo tao d y r i d t tao i l i ch èn khí mà v n èn lên. Tao th y con dao c a tao v ng 2
  • Vì ngh a vì tình 3 www.hobieuchanh.com m d a trên gh , tao mu n nh y l i gi t chém gi i vây, ng t vì cái ng c tao t c quá, taoli u th ch ng c không n i, tao m i ng i d a vách t ng mà n n n . Th ng th y b t tao ó nó còn trai má nó m nh thi t. Nó tao ng i ó, nó b clui, l m con dao r i nó c m trong tay mà h m tao. Tao cùng th , tao m i n n n xin nótha; tao nói m y , mà l i au n ng, không có ti n ch y thu c, nên tao m i làm b y, chkhông ph i tao quen cái ngh n tr m. Th ng th y ó nó tính gi ng gì không bi t, mà nónín thinh, m t h i nó bi u tao ph i lãnh mà nuôi m t a con nít thì nó m i ch u th tao.Tao than nghèo, không có c m mà n, có d âu mà dám lãnh nuôi con nuôi. Tao m i i v i nó v y mà, bi t hôn, mi n nó th tao r i thì thôi, th con nít mình mu n nuôi thìnuôi, n u không mu n nuôi thì mình bán cho ng i khác nuôi ch có khó gì. Tao m i h i i nó nh v y mà nó ngu quá, nó l i nói nh tao ch u lãnh a nh thì nó cho tao ti n c mà nuôi. S ng quá! Tao ch u li n. Nó m i i b ng th ng nh nó a cho tao v i y tr m ng b c. - Sao mình không làm dày làm m ng ng xin ti n thêm? - Thôi ch ! n tr m ng i ta b t c r i ng i ta th , ng i ta cho m t a contrai v i ba tr m ng b c n a, còn kèo nài cái gì? - Mà th ng nh n y là con c a ng i ó hay là con c a ai? -Tao có bi t âu. Tao c b c tao m ng quýnh, nên b ng th ng nh dông m ch,không k p h i chi h t. - Ch c là con ng i ó, vì nó x u háy nên h cho mình ch gì. - M y nói b y. Con x u háy, ng i ta có cho thì cho h i m i , ch nuôi ã bây n ó còn cho n i gì. Mà ng i ta có cho thì ng i ta làm b vi t t cho ng i nào bàcon quen bi t ng ch ng l n ng i ta b t v , ch sao l i cho tao, mà còn d n ph i em i m t ng héo lánh t i xóm ó n a. - Hay là th ng cha ó nó oán ng i nào trong nhà, nên mu n h i con ng i tach i cho b ghét. - M y nói cái ó có l ph i. Ch c là t i v y ó. À, tao quên n a ch . Th ng th y ó nó d n tao nuôi th ng nh n y ph i d y nó n tr m, n c p, ph i t p nó làm du côn. i sao nó d n k c c nh v y không bi t. - D y cái ó không khó gì mà. -R u tao u ng h i chi u còn chút nào hay không m y? - Cái ve trên bàn th kia kìa, l i ó mà coi còn chút nào hay là h t, ch ai u ng âu mà bi t. Ng i àn ông mon men i l i bàn th l y chai r u a lên coi r i rót ra chénchung mà u ng. Ng i àn bà x p ba t m gi y b c k l ng r i b vô túi áo nh . Th ngnh n m trên võng c khóc hoài. Ng i àn bà b c l i b ng nó em trên ván, r inhìn coi thì th y nó m c qu n áo luôn m t cái may b ng l a tr ng có s c xanh, c có vi n 3
  • Vì ngh a vì tình 4 www.hobieuchanh.comren. M t mày tay ch n nó tr ng nõn, tóc nó h t bôm bê nên tr c trán v n mà hai bên v tsau ót l i dài. Ng i àn ông u ng hai ba chung r u r i tr l i ván v u th ng nh mà nói ng: “ ng có khóc n a. Nín i, r i sáng tao mua bánh bao cho n”. Th ng nh s nên t ngó d n dác ngoài c a r i khóc thút thít mà kêu r ng: “Má i, má!”. Ng i àn bà c i mà nói r ng: “Má âu có mà kêu. M y ây v i tao, không c v má m y n a âu. Má m y là tao ây, còn ng i n y là tía m y bi t hôn. T h i ó n gi tao m n ng i ta nuôi m y, bây gi tao b t v . Rày s p lên v i tía má ây”. Th ng nh khóc ré lên. Ng i àn bà d nó h t s c mà nó không ch u nín. Ng i àn ông tr n m t n nó, nó s nên thôi khóc, mà nó còn thút thít hoài. Ng i àn bà d i nó tên gì, thì nó nói tên H i, mà vì nó nói nh quá, l i và khóc và nói, hai ng i nghekhông rõ, nên t ng nó tên H i. Ng i àn bà b ng nó l i võng n m mà d nó ng . Gà trong xóm gáy vang rân;th y chùa ng chùa Ph t th c d y công phu, d ng chuông boong boong. Ng i ànông n m ngay trên ván m t lát r i ng khò, mà a nh a trên võng m t h i c ng ng . Th ng nh n y tên nó là Chánh H i, cha nó là Lý Chánh Tâm, còn m nó là Thái m Vân. khi m nó sanh nó ra c ít tháng thì cha nó i Tây mà h c, m con nónhà v i bà n i nó. Cha i h c n m n m, l y c b ng c p tú tài r i tr v x , v a b c vô thì g pcô nó là Lý T Nga, vì vi c ch ng con b i r i nên t v n mà ch t. Cha nó chôn c t cô nó i, k g p nhi u cái b ng c tin cho m nó l y trai, l y m t ng i t nh C n Th , mà i t ng m nó l y ng i y mà sanh ra nó ó n a. Trong lúc t c gi n s u não, cha nó ánh m nó, r i mu n tr thù sâu hi m, nênth a d p b t g p ng n tr m trong nhà, m i b ng nó mà giao cho n tr m, cho n tr mti n b c, m n n tr m em gi u nó cho bi t tích và t p luy n tánh n t nó th nào ngch ng khôn l n nó tr nên m t a du côn tr m c p, làm nh v y là có ý mu n ph t mnó s u não lìa con, và ph t nó là cái d u tích dâm bôn, là cái duyên c làm cho cha nó n au, x u h . T i nh v y ó, nên nó l t vào ch n n y ây. Còn ng i àn ông v i ng i àn bà n y là hai v ch ng: ch ng tên là T Cu, vtên là T Ti n. V ch ng thu nay không có con, có hai ch c sào t v i m t cái nhàtranh cu i xóm Chí Hòa. T Cu không làm ru ng, không làm r y, th ng nói v i ng itrong xóm r ng i làm m n n kho h n, nh ng mà ít th y làm vi c gì cho ai tronglàng, duy ban ngày thì be be i xu ng mi t Sài Gòn d ng r i ban êm rình mò coinhà nào ng mê thì ào h m, khoét vách mà n tr m . Còn T Ti n h i tr c thì hay i r o trong xóm góp mua nh ng rau, hành, b u, p, r i gánh xu ng ch B n Thành mà bán, có b a l i n m, b y c c ho c m t ng thìmua cá, mua th t, g o em v mà n. Mà g n m t n m nay ch ta than v i ch ng r ng i 4
  • Vì ngh a vì tình 5 www.hobieuchanh.commua bán ng xa gánh g ng m t nh c nên ch ta không mu n làm ngh y n a, b a nàosiêng thì ch ta i, còn b a nào làm bi ng thì nhà. y b a rày trong nhà g n h t ti n, mà nh m lúc v không siêng, nên ch ng m ith xu ng Sài Gòn mà n tr m ó. Tr i ã sáng thi t m t r i. T Ti n m i lén th ng H i mà leo xu ng võng, r i ich ng c a quét nhà. Ch ta th y ch ng còn ng mê, nên b c vô trong b p móc túi l y ba m gi y b c ra mà coi. Ch ta c m coi t t m, coi bên n y r i coi bên kia, coi ã thèm r i i x p t t mà b vô túi l i và mi ng chúm chím c i. t tr i m c chói ngay vô b ván ch T Cu n m mà anh ta b th c sáng êm nênng mê không hay chi h t. Th ng H i th c d y, dòm th y trong nhà l ho t, nên nó khóc. Ti n b c ra nó xu ng võng r i n m tay d t nó vô trong. Nó trì l i và gi m ch nnói r ng: “Má tao âu. D t tao v má tao”. T Ti n kéo x nh nó i và nói r ng: “Nín i,ch m y khóc tao ánh ch t. Tao nói má m y là tao ây, còn òi má nào n a”. y ng i g n nghe ti ng con nít khóc trong nhà T Cu thì th y làm l , nên c l i h i th m. T Ti n nói r ng: “Th ng nh n y là con c a ch hai d i c u ÔngLãnh. Ch m t r i nh m c i làm không ai gi nó, nên h i khuya nh em lên nh g icho v ch ng tôi nuôi dùm”. Ng i l i xóm ai nghe nh v y c ng t ng s thi t, nênkhen th ng nh ng ngh nh r i v , không nghi vi c chi h t. Ti n th ng H i ng d a c a sau r i i l y g o n u c m. Ch ng c m n uchín r i, T Cu m i th c d y. Cu ng i s t s , ch a k p r a m t mà ã kêu v bi u xách xe l i quán mua vài c r u v u ng ch i. T Ti n i mua r u mà l i d t th ng H i i theo, trong ý mu nlàm cho thiên h ngó th y th ng nh , r i c t ngh a ph t cho h hi u ng h kh i d ngh . u mua v r i, c m d n lên ván, v ch ng T Cu th ng H i lên ng i m tbên. Trong mâm ch có hai món n, m t là d a khô cá lép v i m t d a cá s t kho, connào c ng không l n h n ngón tay cái. T Cu n khô mà u ng r u. T Ti n g p m t concá s t nh b trong chén c a th ng H i mà bi u nó n. Th ng H i tuy không khóc n a,song nó bu n l m, không ch u c m a, mà h thúc nó n thì nó l c u nh n m t. Ti n ép nó n không c thì n i gi n, tr a giá trên u mu n ánh nó. TCu b ng chung r u u ng nghe m t cái ót, r i nói r ng: “Thây k nó, nó có s c nónh n ói. Tr a chi u ói thét r i ph i n. ánh kh o làm gì”. Cu u ng ít chung r u, m t coi ph ng ph ng, bèn nói v i v r ng: - Tao nh cái chuy n êm h i hôm tao t c c i hoài. Tao làm h n m i n m nay,không bi t m y ám mà k cho h t, mà tao ch a g p ám nào k c c nh v y. B b t màkh i tù, l i c th ng n a ch . M y coi tao gi i hôn?. - Gi i gi ng gì! Cái ó là may ch . - B a nay nh m ngày m y há? 5
  • Vì ngh a vì tình 6 www.hobieuchanh.com - Mùng n m. - N u v y thì h i hôm tao i nh m mùng b n. Ph i mà, mùng b n t t ngày; nêntao m i g p may nh v y. Nè m y, không bi t m y b a t i tr i tao i làm n, m y nhàcó lo không v y m y? - Sao l i không lo. - Lo gi ng gì? M y s tao b b t hay sao? -B b t tù n m m i tháng c ng còn khá, tôi s r i ro khác n a m i là kh . - Có sao âu mà s . Cu rót m t chung r u n a mà u ng. Anh ta ng i ch ng tay trên b p v , ngó rangoài sân m t h i r i day vô nói v i v r ng: - M y s c ng ph i. Tuy h i ó n gi tao làm n ch a g p r i ro l n nào, mà bâygi tr ng tu i r i, tao ngh l i thi t tao c ng ghê quá. Bây gi có v n li ng chút nh, taomu n b ngh c , i ki m ngh khác làm n. - Ki m ngh gì? - Thi u gì. Xu ng Sài Gòn làm Ba Son, s m , hay là qua hãng Nhà R ng làm culi c ng c. Tao th y t i nó làm lãnh ti n tu n c ng c b n n m tr m ng. - trên n y xa quá, mình xin làm s , h i nào mà i. - Ta xu ng Sài Gòn ki m ph m n ch . - R i nhà ây làm sao? - i! Th b , p mà i ch c n gì. - Nhà nh v y mà kêu là b ! H i c t không t n hao ôi ba ch c hay sao? - Thôi, kêu th ng Lành v cho nó u, nó coi nhà t cho mình. - Tính nh v y c ng c. N u d n xu ng d i B n Thành mình xin s mìnhlàm n thì tôi bán cá, ho c bán rau, bán hành v i h ch i. - , ph i a. Hai v ch ng i làm h t có l nào không n. - Mình m y tr m ng b c ây cho tôi làm v n, tôi buôn bán ít n m thành ra c ngàn cho mình coi. - M y làm l n x n ây tiêu h t ch . - Cái gì mà tiêu? Mình s tôi làm tiêu, thôi mình tôi s m vài ôi vàng ngdành nghe hôn? - Th àn bà h có ti n thì lo mua vàng! M y th ng th b c l m hay sao, mà m ynuôi nó? - Khéo nói b y hôn! S m vàng nh ti n mình dành, m t i âu mà s . 6
  • Vì ngh a vì tình 7 www.hobieuchanh.com - M y làm sao ó thì làm, h tiêu m y tr m ng b c ó tao gi t m y a. - tôi làm cho mà coi. Tr a b a ó, T Cu i r o d i Sài Gòn ki m m n m t c n ph c trong ng m g n ình Tân An, mi t trên t H , r i tr v cho v hay. Anh ta kêu th ng Lànhlà a làm m n thu nay không có nhà c a , b âu ó, mà cho nó v u coi nhà, cho nó m n m t cái chõng, còn c bao nhiêu thì m n xe bò ch xu ng t H n vô ph mà . n nhà c a xong, T Cu xin làm trong s Ba Son còn v thì tính buôn bán l ng ng, mà ch a th y mua v t chi bán v t chi, ch t làm hai ôi vàng ch m eo tay ómà thôi. Th ng H i không khóc, không nh n ói n a, nh ng mà t ngày T Cu d n ph v mi t t H , thì th ng th y nó ng i ch m h m d a xó c a, m t mày bu n xo, taych n tèm lem, không nói t i ai trong nhà, mà c ng không ch i v i s p con nít trong ng h m, b t ch nh cây chu i con thu nay s n s ng d a bên mình m , bây gi em tr ng riêng m t mình nên tàu x , t còi, b t t i, g c khô héo. 7
  • Vì ngh a vì tình 8 www.hobieuchanh.com II TH T CHUY N AU LÒNG Ông L Tr ng Quí C n Th , lúc còn nh có i du h c bên Tây h n m i n m, y ng b ng c p Bác v t r i tr v x . Cha m khu t h t, l i cho chàng m t các giatài r t l n, m i n m thâu huê l i h n n m ch c ngàn gi lúa, mà chàng không có anh em,nên m t mình h ng tr n s nghi p y. Khi bên Tây v thì chàng c i m t ng i v , t ng tr m n m k t tóc, m t phútkhông r i, nào dè t h ng se h , gãy gánh gi a ng, v ch ng v i nhau không y t n m, ng i v th b nh mà ch t. T y n nay chàng m t mình, không c i vkhác, mà c ng không ham ch i, c lo qu n xu t tá n và lo xem xét chành lúa. Nhà c a Bác v t Quí d a bên ng i Bình Thu , cách Châu Thành C n Th t ngàn r i th c, còn chành lúa c a chàng thì c t d a mé sông i Cái R ng. M y b arày có ng i c u c a chàng là ông H i ng Quy n Trà Bang ra u t i nhà chàng mà ng thu c v i ông th y thu c Tây C n Th . Ông H i ng Quy n tu i ch a c sáu i, mà ông y u l m, hay có b nh nên u ng thu c hoài. L n n y ông ra nhà cháu mà ng thu c, ông l i có d t theo m t a con gái th n m, tên ào, ng coi mi ng nmi ng u ng cho ông. Cô n m ào, n m nay cô c 23 tu i. Cô có ch ng mà ch ng cô ã ch t r i, côcó m t a con gái 5 tu i, t tên con Lý. T ngày ch ng cô b t h nh, cô bu n nên xin i cha m bên ch ng em con v v i ông H i ng Quy n. Cô i theo nuôi cha ây cô t con Lý theo v i cô n a. t bu i chi u, c m d n lên bàn r i, Tr ng Quí, bèn m i c u v i em i n. Ông i ng Quy n v i Tr ng Quí ng i m t bên, còn cô N m ào v i con Lý ng i m t bên. Cô N m ào ng s t cá th t g n cho cha n, thình lình th ng Ph c là acoi quét nhà lau gh , nó em vô m t mi ng gi y màu xanh mà trao cho Tr ng Quí và nói ng: “Th a ông, có dây thép h em l i cho ông ây”. Tr ng Quí buông a, m t dây thép ra coi, r i day l i nói v i th ng Ph c r ng:“M y ph i nh s m m i mai m y quét d n cái phòng khách phía àng tr c cho s ch ãnghe hôn. Ph i tr i n m gi ng mùng cho t t , mai tao có khách. Sáng ng d y thì làmli n, ng có quên a”. Cô N m ào ngó Tr ng Quí và h i r ng: - Khách nào ó, anh Hai? - C u Tú tài Tâm Trà Vinh. - Khách tính ch i lâu l m hay sao mà anh bi u d n phòng. - , c u ánh dây thép nói qua ng d ng b nh. 8
  • Vì ngh a vì tình 9 www.hobieuchanh.com Cô N m ào c i và nói r ng: “Nhà anh ây thành nhà th ng r i, ai có b nh ng t i ây h t th y”. Tr ng Quí châu mày nín thinh, không ý n l i nói ch i ó, màcoi s c m t l i có v bu n. Ông H i ng m i xen vô nói r ng: “Ông th y thu c C n Th gi i l m, nên ai ng u ng thu c c a ng. Ch c là c u Tú tài nào bên Trà Vinh ó, c u nghe danh ng,nên c u qua ây ch gì”. Tr ng Quí l c u nói r ng: - Th a c u, không ph i. Câu Tú tài Tâm là anh em b n c a con. C u có b nh thi t,song b nh c a c u là tâm b nh, ch không ph i b nh nh b nh c a ng i khác, b i v y u th y hay th nào c ng khó mà gi i b nh c a c u cho c. C u qua ây là ch i v icon ít ngày cho tho trí, ch không ph i u ng thu c âu. - Con nói tâm b nh là b nh làm sao? - Th a c u, chuy n n y dài l m, l i c ng ch ng vui gì mà thu t cho c u nghe. Conxin nói t t r ng t i con ây nên Tú tài Tâm m i sanh b nh ó. - Con nói cái gì nghe k d v y? Tr ng Quí cúi m t xu ng bàn, coi b không mu n nói. Ý cô N m ào l i mu nnghe, nên cô ti p v i cha nói r ng: - Chuy n sao âu anh nói nghe ch i mà. - Chuy n riêng c a qua ... - Chà chà! Anh n y c ng có chuy n riêng n a ch ! Th khi anh có làm u chiqu y l m, bây gi anh m c c , nên anh không mu n nói ph i hôn? Tr ng Quí ng c m t ngó ngay cô N m ào và áp r ng: - T nh chí l n, qua ch ng h có làm vi c qu y; mà d u qua có làm i n a y là ýqua quy t làm nh v y, nên qua ch ng h bi t m c c âu. - N u v y thì sao anh không nói. - Qua không mu n nói, là vì vi c n y tuy là vi c c a qua mà nó có can ph m ndanh giá c a ng i khác, nên qua không n nói ch . - Mình nói chuy n trong nhà nghe v i nhau ai hay hay sao mà anh ng i. Anh nóicho em v i th y em nghe, mà anh s em i bán dê bán díu hay sao? Tr ng Quí ng i châu mày d d m t h i r i nói r ng: - Em mu n nghe, thôi qua nói cho em nghe. Em c ng bi t ngày ch Hai em m t i, trong nhà qua thi u ng i coi sóc, qua l y làm b i r i l m. Qua tính ki m ch khác ng ch p n i, c u có ch cho hai ng i, mà qua coi ch a v a con m t. M t b a n qua i Ch L n bán lúa. n chi u t i qua l y b c r i qua m n m t cái xe h i xu ng M 9
  • Vì ngh a vì tình 10 www.hobieuchanh.comTho th m m t ng i anh em b n và ó ng sáng b a sau i tàu mà v nhà. i d c àngxe h i n bánh ng vào c t dây thép, làm cho qua mang b nh. Cô N m ào châu mày nói r ng: - Em nh r i, lúc ó nh m lúc ám c i c a em. Anh b b nh n m nhà th ng trênCh L n nên i ám c i không ng ph i hôn? - Ph i a. - Chuy n anh té xe h i có n thua gì v i chuy n c u Tú tài n y âu mà anh nói? - y! n thua l m. Em ng nóng, th ng th ng r i qua nói t i. Xe h i ng,qua b n ng nh không rõ, mà trên u máu ch y lung l m. Qua ôm u ng i d a l ng mà rên. Cách ch ng bao lâu có m t cái xe h i d i M Tho ch y lên, th y xe qua b ng thì ng ng l i. Cô ng i trên xe thi t t t , cô làm n ch qua tr l i Ch L n, emqua vô bót cho qua g i ti n b c r i m i i n m nhà th ng. Thi t lúc y qua cám n cô m, song qua ch a bi t cô là ai mà qua c ng không có ý gì v i cô h t. Ch ng qua m nh i, qua ra nhà cô Sài Gòn mà t n cô. Qua ng i nói chuy n v i cô h n m t gi ng , qua m i bi t cô là con gái c a m t ông T ng, Trà Vinh, ã qua i r i, cô có ch nglàm thông ngôn toà án M Tho mà cô không theo ch ng, cô mua nhà trên Sài Gòn v i và em trai. C u Tú tài Tâm, sáng mai qua ây, là em c a cô n y. - D hôn! Anh nói lòng dòng bây gi m i ra m i. Mà chuy n nh v y thì có cáigì âu, sao h i nãy anh nói c u Tú tài b tâm b nh, còn h anh nói ra thì ph m n danhgiá c a ng i ta? - Ch m m t chút... Cô y tên là T Nga. S c thi t là p mà l i n ti ng nói c a cô ng thi t là ng n. Qua n th m cô r i qua m i bi t cô có ch ng, mà ch ng hi u vì nào qua v nhà n m êm c t t ng cô hoài. Qua không dám mu n cô mà không c th y m t cô thì qua l y làm khó ch u l m, b i v y qua nh t nh lên M Tho làmquen v i ch ng c a cô là th y thông Xuân, ng k t làm anh em t i lui ch i cho tho tình y thôi, ch qua không dám tính vi c qu y mà ph m danh ti t àn bà có ch ng. Ch ngdè qua n M Tho, qua h i th m thì th y thông Xuân kh n n n l m, th y th bài b cmà l i hân h i thân v , c ánh ch i v mà h i ti n; cô T Nga ch u ã h t s c r i nêncô m i b th y mà v v i m ó. Qua quen tánh ngang tàng, qua th y m t oá hoa th m tho t i t t mà ng i takhông bi t tr ng, l i chà xát giày vò nh v y, thì qua n i gi n, nên qua vi t th xin cô TNga ch ng r i qua c i cô... Cô N m ào l c uc i và nói r ng: “Anh thi t quá qu t l m...”. Tr ng Quí tr n m t h i r ng: - Quá qu t cái gì? - Anh không s hay sao? 10
  • Vì ngh a vì tình 11 www.hobieuchanh.com - Sao mà s ? - Ng i ta có ch ng mà anh vi t th nói b y nói b nh v y ng i ta m ng anhch . L i h cái th l t vào tay ng i ch ng thì h ánh anh ho c h ki n anh mang x u a. - ! Qua có lo âu em! D u t i âu qua c ng l y l ngay qua nói; không ph i quagi t v c a ai, qua quy t c u v t m t gái thuy n quyên ra kh i tay a b t l ng ch .Qua tính làm n, ch ph i qua h i ai hay sao mà s h m ng. - , mà anh vi t th r i cô y tr l i làm sao? Cô không tr l i li n. Cô suy ngh n m y tu n l r i cô m i vi t th m i qua lêncho cô nói chuy n. Qua lên li n. Cô t h t gia o c a cô cho qua nghe. Qua khuyên côph i xin ch ng l p t c ng qua c i cô... - Cô ch u hôn? - Ch u... - àn bà gì k c c quá v y mà anh khen là ng n? - Em không hi u tâm s c a cô T Nga nên em chê c ng ph i. T i nghi p cô l m,em i!... Tr ng Quí nói t i ây thì chàng r ng r ng n c m t, l i nghe ti ng chê c a cô m ào thì chàng au n trong lòng nên chàng ng d y i r a tay r a mi ng. Ông i ng v i cô N m ào n c m c ng r i, nên c ng ng d y i u ng n c. Tr i ã t i r i, nên m y a lo t èn. Ông H i ng leo lên ván n m làmthu c phi n mà hút. Tr ng Quí ng tr c c a, x a r ng mà ngó mông ra sân ki ng. Cô m ào mu n nghe cho h t chuy n, nên cô r a tay r a m t cho con Lý r i cô d t nó rang i ngoài gh tr c. Tr ng Quí c ng ra ngoài sân hoài. Cô N m ào i lâu quá,nên cô b c ra m i chàng vô nói ti p chuy n cho cô nghe. Tr ng Quí kéo ngh mà ng i, t m t u thu c mà hút nói r ng: “Em ng cóchê cô T Nga mà t i nghi p cho cô. Cô có ch ng mà cô t tình v i qua, y là t i v n h inó khi n cô ph i nh v y, ch cô không ph i là gái h âu. Cô là gái bi t gi danh ti t m, vì cô u t v n i ch ng, mà r i cô n ng tình v i qua n a, nên cô ph i mang ti ngkhông t t, cô ph i au c c trí trót n m n m tr ng r i m i tuy t m ng. Qua nh c t i cô thì qua bu n l m. Cô t tình v i qua có m y b a, r i cô ngh l ithân ph n cô thì cô n n n, nên cô vi t th mà tuy t qua. Cô ngh gái có ch ng mà l y traithì nh nhu c không có gì b ng; mà ã g n trai r i, bây gi còn g n ch ng n a thì cáiqu y càng nhi u h n b i ph n. Cô nh t nh d t tình qua, mà c ng d t ngh a v ch ng a. Cô vào n xin phá hôn thú, toà ch a x thì cô có nghén, b ng thè lè”. Cô N m ào ch ng h ng nên h i r ng: - Có ch a mà con c a ai? 11
  • Vì ngh a vì tình 12 www.hobieuchanh.com - Con c a qua. - Úy! chuy n r i d ! - R i l m. Toà bác n cô. Mà th y thông Xuân tuy bi t v có ch a, không ph icon c a th y, nh ng mà vì th y vì cái gia tài nên th y vui lòng nh n a nh trong b ng ó là con c a th y. Cô T Nga bu n r u l m. Con thi t là con c a qua, mà nó ra r iph i khai tên th y thông Xuân là cha nó! - Khai nh v y làm sao c? - Không khai thì toà ph t, vì v ch ng có hôn thú; mà ch ng cô nó l i nh n là con a nó n a. - con trai hay là con gái? - Con trai. Lúc th ng nh ra thì v c a c u Tú tài Tâm là cô C m Vân c ng t a con trai n a. Hai a nh sanh ra tr c sau có ít gi ng h . Cách ít tháng c uTú tài Tâm i Tây mà h c, v con nhà v i m và ch . C u ra i c u không hay vi cchi h t, c u t ng con c a cô T Nga là con c a th y thông Xuân, b i vì cái r i c a cô Nga trong nhà cô nói cho m t mình cô C m Vân bi t mà thôi, cô c n d n cô C mVân ng có cho c u Tâm bi t. Trót m y n m tr ng cô T Nga kh c c trí không bi tch ng nào, cô xin ch ng không c, nên cô n n n n i danh ti t, nên cô c m tuy tkhông cho phép qua g p m t. n n m sau cái kh c c c a cô càng l n h n n a, b i vì th y thông Xuân làmchuy n b y b sao ó nên m t ch c, r i th y lên i trong nhà, th y n ng n u th ngnh , th y m n tr n v i T Nga nh không có vi c chi h t v y. - àn ông gì mà h nh t quá, v nh v y mà còn eo i theo làm chi. - Th y bi t chi là danh ti ng, th y k chi là v con. Th y vì gia tài, nên th y m ilàm nh v y ch ! Th y ít ngày r i th y xin hai muôn ng b c. Bà già không cho. Th ygi n th y làm ng t, nên th y b t v con ph i i theo ra Hà N i. i nghi p cho cô T Nga, ch ng nh v y i theo sao c, l i i r i b m già ainuôi. Mà n u không i thì nó phanh phui chuy n x u c a cô ra, nó làm nh nhu c thâncô, l i c ng nh nhu c tông môn c a cô n a. Cô vì danh ti ng nên cô ph i li u thân cômà i theo ch ng! - Cô T Nga i theo ch ng thì b y l m. Mình m c th ng ch ng ham ti n, mà mìnhgiàu có, thôi mình thí m t vài muôn ng b c cho nó ng thu n tình v i nhau r i xinph t i. lòng dòng làm chi n m y n m r i bây gi s nó nói x u nên ph i lìa m màtheo nó n a. - Vì cô s x u h , nên m i sanh chuy n nh v y ó. Còn vài ngày n a xu ng tàumà i, cô vi t th nói h t chuy n cho qua nghe. Qua gi n quá, qua tr l i li n cho cô bi t ng qua nh t nh không cho cô i, h xu ng tàu thì qua ón cô b t l i. - V c a ng i ta, anh b t sao c? 12
  • Vì ngh a vì tình 13 www.hobieuchanh.com - Thây k , qua tính qua làm ngang nh v y, ai gi i thì ch ng c v i qua. Chuy n l ra, n tr c m t toà qua nói thi t h t, qua m n Tr ng s cãi giúp, b t quá tòa nóicô T Nga l y trai: Toà ph t v r i cho phép h y hôn thú ch h i gì. - Anh tính ngang quá! Thu nay em ch a th y ai k c c nh v y. - Em không rõ, ch cái tình c a qua n ng l m, l i th ng con c a qua ó, qua n bnó sao. Qua nh t nh nh v y là ph i l m, ng t vì cô T Nga cô c s m t danh ti nghoài, nên cô c y em dâu là C m Vân xu ng ây n n n v i qua, xin qua ng có c n tr , cho cô i theo ch ng ng vùi l p ph n b c c a cô, và c u ch a danh giá cho tôngmôn cô n a. Qua ngh m y n m nay cô c lo danh ti ng hoài, t c nhiên cô không có tình i qua, vì ng i a tình thì không còn k chi là danh ti ng; b i v y qua phi n cô, qua i ch u cô i. Nh ng mà qua có nói nh n v i cô C m Vân r ng d u cô T Nga không th ngqua, ch qua c ng không th không th ng cô c. Qua m t mình mà ch cô hoài, coich ng nào cô m i bi t th ng qua. H cô bi t th ng qua thì d u h t nhà h t ru ng, t t u, qua c ng b t cho c cô qua m i nghe. Còn nh cô c không th ng quahoài, thì qua i ch ng nào ch ng cô nó hành h giày b a t m thân cô cho t i cô ch t, r iqua m i ch u c i v . C m Vân s th y Xuân b t c th qua càng khó cho T Nga nênkhuyên qua có g i th thì g i tên cô r i cô trao giùm l i, ch ng có g i cho T Nga. Qua nghe l i, nên C m Vân v r i t i l i qua vi t th cho T Nga mà tên C mVân. Ch ng hi u C m Vân v nói th nào mà T Nga ch a c th qua thì cô ã u ngthu c c mà ch t!... - Úy! Cô t v n hay sao? Tr ng Quí g t u mà n c m t tuôn ròng ròng. Cô N m ào day qua vu t tóccon Lý, cô nghe nói t i ó cô c m quá, nên cô không dám ngó Tr ng Quí. Cách m t h icô m i r ng: - Ch c là cô có tình v i anh l m mà anh không hi u anh tr phi n cô, nên cô t ccô ch t ch gì? - Qua không rõ, nh ng mà qua c ng ngh nh em v y ó. - Anh làm nh v y thì anh mang cái t i l n l m! - Cái t i ó ã l n mà anh còn mang cái t i n y càng l n h n n a. Cô T Nga ch tch ng ít gi ng h k c u Tú tài Tâm bên Tây v t i. V c a c u, là C m Vân, s x u cho vong h n c a ch ch ng, nên cô gi u bi t không nói rõ cho ch ng hi u, l i nói d i ng t i th y thông Xuân b t T Nga i Hà N i nên nàng gi n nàng t v n. C u Tú tàiTâm m n xe h i tu t v Trà Vinh r c m , i d c ng c u hay v i C n Th , màch ng c u lên h i thì C m Vân ch i. C u sanh nghi trong lòng k t i l i c u ti p th c aqua g i lên mà ngoài bao C m Vân. C u càng nghi h n n a, nên c u t th mà c t.Ch ng t ng táng T Nga xong r i, c u xé th ra coi. 13
  • Vì ngh a vì tình 14 www.hobieuchanh.com Trong th qua t tình mà qua c ng nói vi c th ng con n a. C u Tú tài Tâm khôngdè, c u t ng v c u l y trai, c u t ng th ng con c a c u là con dâm bôn, c u gi n quánên ánh v c u ch t gi c. Trong êm y có n tr m vô nhà, c u b t c c u b ng th ngcon c a c u mà cho ph t n tr m em i m t. C u hành ph t v xong r i, c u d t m vTrà Vinh. Bà già bu n n i con gái ch t r i bu n n i con dâu h n a nên bà nhu m b nhmà ch t luôn! - Cha ch ! H i d hôn! - H i l n l m! C u Tú tài Tâm qua ây tìm n nhà mà tr thù. Qua c h t côngchuy n cho c u nghe, qua a th c a T Nga cho c u coi, c u bi t c u nghi l m, nên u té ng a!... - Anh báo h i ng i ta quá! Bây gi c u Tú tài ã em v con v hay ch a? - C m Vân ch u ti ng oan, mà l i b m t con n a, nên cô m t trí khôn, bây gi em cô lên Chùa Hang trên núi Bà en cho cô nghe kinh ng cô gi i trí. Còn th ng nhthì n tr m b ng i m t, có bi t nó âu mà ki m. Hôm tr c qua v i c u Tú tài Tâmtìm lên chùa Hang mà th m C m Vân, c u Tú tài th y v c o tr c u, nghe v nói iêncu ng thì c u n n n quá té x u ch t gi c. Qua em c u xu ng n m nhà th ng Tây Ninh, ng c u ã ch t r i, nay nh th y thu c s n sóc nên c u t nh l i. Qua c u nhàth ng g n m t tháng r i qua a c u v Trà Vinh. B a nay t ng âu là c u m nh thi t i nên c u m i ánh dây thép cho qua ó. - Còn th ng con c a cô T Nga bây gi nó âu? - Th y thông Xuân b t nó, bây gi th y ng ki n c u Tú tài Tâm mà xin chiagia tài - Sao không b t nó v mà nuôi? - Th y Xuân d cho âu mà b t. - Con gì c a th y hay sao mà th y giành? T i nghi p v con c a c u Tú tài Tâmquá! Em không bi t mà em nghe nói c ng th ng. C u Tú tài bây gi r u lung hôn? - Không r u sao c. - L i t i anh h t th y, v y anh ph i ki m th ng nh cho c, và ph i làm sao chocô C m Vân h t iên, b ng không thì anh mang cái qu báo l n l m. Tr ng Quí ch ng tay lên trán mà khóc. 14
  • Vì ngh a vì tình 15 www.hobieuchanh.com III PH NHÀ CHU C T I Qua ngày sau, l i ba gi chi u, L Tr ng Quí ng i t i bàn vi t th cho hai bang i ng h i coi nh mu n mua chành lúa thì chàng bán. Ông H i ng Quy n n m trên ván phía trong, lim dim d a bên mâm hút. Cô N m ào x n b n sau b p coi cho b y tr n u n, còn con Lý thì nó l c c ngoài hiên, l ynh ng trái m n s p hàng ngang hàng d c trên g ch. Có m t cái xe kéo qu o vô ngõ ch y vòng theo b n bông trong sân. Tr ng Quíngó ra, th y Lý Chánh Tâm thì l t t buông vi t ch y l i c a mà ti p khách. Tr ng Quí m tay Chánh Tâm d t vô nhà h i r ng: - B a nay trong mình c u thi t m nh hay ch a? - M i khá khá ch ch a thi t m nh. - N u c u không qua thì ch c vài b a tôi c ng i qua b n th m c u. - Tôi bu n quá, nhà ch u không c nên tôi ráng mà i cho gi i khuây. - C u ng i ây. Ng i kéo xe xách hoa ly em vô. Chánh Tâm móc túi l y b c c c mà tr . Tr ngQuí kêu th ng Ph c bi u vác hoa ly vô trong phòng khách r i i ch n c trà em ng. Hai ng i l ng x ng làm cho ông H i ng gi t mình l m c m ng i d y. Cô N m ào hôm qua nghe thu t chuy n Chánh Tâm nghi l m mà làm cho v iên con m t thì côcó ý trông Chánh Tâm qua ng coi nh th nào, b i v y cô th y l n x n phía àngtr c, cô l t t ch y ra. Tr ng Quí ti n d n c u v i em cho Chánh Tâm. Chánh Tâm cúi u chào ông H i ng r i chào cô N m ào. Chàng ngó hai ng i, nh ng mà chàng n ây ch trí theo v con, b i v y chàng ngó mà không th y chi h t. Tr ng Quí v i Chánh Tâm ng i t i b sa lông gi a mà u ng n c. Cô N m ào i b ván ngang ó ng i mà n tr u, ch cô ng i thì ngay m t Chánh Tâm, nh ng màChánh Tâm ng i c ngó xu ng d i g ch hoài, ch ng ngó cô m t l n nào. Cô nhìn xemhình dáng Chánh Tâm, thì th y ng i không cao l n cho l m, song vai r ng, tay c ng, b ng m nh d n mà l i bu n r u nên gò má th n, n c da mét, con m t sâu hóm, conng i không th n, mi ng bi ng nói, tay bi ng ng. Chánh Tâm ng i tr tr d ng nhng i ngoài ng m t mình v y. Tr ng Quí th y chàng b t th n th t chí thì a n c m t,song g ng g o làm khuây mà h i r ng: - H m nay c u có c th c a cô ba hay không? - Cô Ba nào? - Cô Ba Hài là dì c a m Ba. - Không có. 15
  • Vì ngh a vì tình 16 www.hobieuchanh.com - Hôm Tây Ninh tôi a c u v , tôi c n d n cô h t s c, tôi xin cô d u m Ba có t hay không c ng ph i vi t th cho tôi ho c cho c u hay. Mà sao h m nay h n m i a r i, tôi không c th mà c u c ng không c n a kìa, k c c d ! Hôm mình s aso n v , tôi lên chùa tôi th m thì coi m Ba khá l m, m bi t tôi, m nói chuy n mkhóc. Có l b a nay khá h n n a ch , sao không có th ? - Hôm qua tôi sai b y tr i ánh dây thép cho anh, tôi có vi t th cho dì Ba. Tôicó nói tôi i qua bên anh, nên tôi xin dì tr l i th ng qua bên n y cho tôi bi t coi b nh vtôi ra th nào. Tôi mu n i lên tr n quá, ng t vì h tôi th y m t v tôi thì trong lòng au n ch u không n i nên tôi không dám i. - C u còn y u l m, ph i d ng tinh th n ít ngày cho kho kho n r i s i. - Còn cái n i ki m th ng con tôi n a! Bi t nó âu mà ki m bây gi ! - Chuy n ó h m nay tôi c ng lo h t s c. Tôi tính nh v y tôi nói cho c u ngheth coi có c hay không? Bây gi mình vi t m t bài thu t s chuy n c u b t ng ntr m và c u cho nó m t a nh . Mình m n vài t nh t báo rao cho thiên h bi t và a h ai em a nh y mà tr , ho c ch cho mình n mà b t thì mình th ng hai ngàn ng b c. Làm nh v y thì ho c may m i ra m i, ch i ki m bây gi bi t nó âu mà i? Chánh Tâm ng i l ng thinh, không nói c, mà c ng không nói không. Ông H i ng b c ra nói r ng: “Cháu bày cái ch c ó hay l m a. Mình h a th ng nhi u, hham ti n h m i em h tr . Quân n tr m có c n gì nuôi con nuôi. Nó em tr l i màlãnh hai ngàn ng b c không s ng hay sao?”. Tr ng Quí ngó Chánh Tâm, có ý trông coi chàng nh t nh l nào, té ra Chánh tâm ng ng i tr tr , không nói chi h t. Cô N m ào bèn nói r ng: “Ch c c a anh hai bày ó thì hay thi t mà có chch ng ti n. Anh rao trong nh t trình mà anh em tên h c u Tú tài vô anh nói c u b t ng n tr m r i b ng con c a c u mà cho l nó bây gi chu c l i. Chuy n nghe k quáng i ta không rõ c n do, ng i ta d ngh r i m t danh ti ng c u Tú tài ch ”. Tr ng Quí g c u nói r ng: “Em nói ph i l m. Qua s ý ch ó. Thôi qua raonh t trình qua thu t chuy n nh v y, qua nói rõ nhà ng nào, s m y, song quakhông nói tên ai. Sau chót qua bi u ai tr ho c ch th ng nh thì do n i qua, r i qua kýtên qua thì c u Tú tài kh i mang ti ng chi h t”. Cô N m ào c i và nói r ng: “Làm nh v y m i c. Chuy n n y t i anh gâyra thì anh gánh vác h t th y m i ph i”. Tr ng Quí ngó Chánh Tâm mà h i r ng: “Tôi làm nh v y c u ch u hôn?”.ChánhTâm châu mày áp r ng: “Thân ph n tôi bây gi mà còn lo gi danh ti ng làm gì. Tôikhông còn trí hoá chi h t. V y anh tính làm sao thì tính dùm cho tôi, mi n là cha con vch ng tôi c sum hi p l i nh x a thì tôi cám n anh l m”. 16
  • Vì ngh a vì tình 17 www.hobieuchanh.com Chánh Tâm nói mà hai hàng n c m t ch y ròng ròng. Cô N m ào c m quá ch ukhông c nên cô b i vô nhà trong. Tr ng Quí khuyên Chánh Tâm vô phòng thay mát ngh m t chút r i n c m. úng n m gi c m d n xong r i ch khách m i i n. Tr ng Quí v i Chánh Tâm ng i m t bên, còn ông H i ng, cô N m ào và conLý ng i m t bên. Chánh Tâm ng i ngay cô N m ào. Cô là con gái m t con, l i m i 23tu i mà goá ch ng, cô ang h i xuân xanh nh hoa v a n , nh tr ng ng tròn, datr ng môi son, má mi ng b u, mày vòng nguy t, tay g p n coi d u nh u, ti ng nóichuy n trong ngân, mà Chánh Tâm c m cô c ng nh m t khúc cây khô, chàng ng i cch ng a xu ng bàn, có khi cô nói thì chàng ngó cô, mà ngó thì ngó ch không th y cái h u duyên, h u c c a cô chút nào h t. n c m r i mà tr i còn s m, Tr ng Quí bi u em xe ra r i m i Chánh Tâm i d oChâu Thành C n Th ho c i vô Cái R ng ch i. Chánh Tâm l c u không ch u i.Tr ng Quí bèn h i cô N m ào nh mu n i ch i thì l y xe mà i. Cô N m ào c ngkhông ch u i, túng th Tr ng Quí ph i bi u em xe vô c t. t tr i chen l n, y ng sáng gi i m y c m mây h ng Tây lòm. Chánh Tâmch p tay sau ít, th th n i ra ngoài sân. Bông móng tay, bông chu i n c, bông b p t i,bông m ng gà ua n khoe màu s c, ch u b ch mai, ch u kim quít, ch u nào nhánh s acoi c ng hay. Mà Chánh Tâm i g n bông không ngó, i g n ki ng không xem, trong tríchàng ch a y nh ng bi th m v n i v con, b i v y chàng ch ng còn bi t chi là vui,ch ng còn bi t chi là p! i l i chàng c ng i ngó èn. Tr ng Quí có h i thì chàng m i nói, b ng không thìchàng c nín thinh hoài. ng h m i gõ 8 gi thì chàng xin phép vào phòng mà ngh . Tr ng Quí th y c ch c a Chánh Tâm nh v y thì chàng au n trong lòng, nên m tr n tr c hoài, ng không c. Chàng th m trách chàng; t i chàng t ng l m m iphi n trách T Nga khi n nàng t v n, không còn ch ng i c, nên v ch ng tan rã,cha con phân ly. Cái t i c a chàng l n l m; v y chàng ph i lo mà c u v tìm con choChánh Tâm tr c r i chàng s tính vi c th ng con c a chàng sau. Chàng n m c bu n lo tính hoài, cho n 3 gi khuya, mòn m i nên chàng m ingh c. ng sáng, Chánh Tâm th c d y, mà Tr ng Quí còn ng . Chánh Tâm r a m t r i ra ng d a c a ngó mông. Con Lý phía sau ch y ra, nó th y Chánh Tâm ng ó nó t ng là c u Bác v t a nó, nên nó a l i nó ôm b p v . Chánh Tâm ngó xu ng và vói tay r u nó. Nó, ngólên th y Chánh Tâm ch không ph i Tr ng Quí thì nó m c c , nên buông ra mà i.Chánh Tâm ngó th y con nh tr ng tr o, ng ngh nh, bèn ngo t l i mà h i r ng: - Em là con c a ai? 17
  • Vì ngh a vì tình 18 www.hobieuchanh.com - Con c a má tôi. - Má em là ai? - Má tôi ng sau kia. Má tôi n c m h i chi u hôm qua ó. - Còn ba em âu? - Ba tôi ch t r i. - a! Ba em ch t hay sao? - Ch t. - Em m y tu i? - Tôi 5 tu i. - M t tu i v i Chánh H i. Con Lý không hi u ngh a câu nói chót c a Chánh Tâm nên nó ngó chàng trân trân, i i vô trong. Cách ch ng bao lâu nó ôm ra m t h p ch i r i x gi a c a s p ra màch i. Chánh Tâm ng ngó nó. Chàng ngh th m r ng: con m côi cha mà c ng csung s ng, con c a mình bây gi v i quân tr m c p, ch i ch c là tr n tru ng,ng ch c là không m n không mùng, n ch c là b a no b a ói. Ph i chi h i bên Tâymình ch t ph t thì con mình nó có b ho n n n nh v y âu! V mình nó sung s ng chcó âu n iên cu ng! Chánh Tâm ngh nh v y r i khóc. Con Lý l y làm k , nên l t t ch y vô trongnhà mét v i má nó. Cô N m ào nghe nói Chánh Tâm ngó con mình mà khóc thì cô hi uchàng nh con, b i v y cô không ra mà cô c ng không cho con Lý ra ngoài n a. Chánh Tâm t i nhà Tr ng Quí n m ngày, b a nào c ng nh b a n y, chàngbu n b c th th n hoài. Chàng mu n i th m v mà s th y m t v chàng ch u không c: chàng mu n i tìm con mà không bi t con âu mà tìm! t bu i s m m i, Tr ng Quí ng ng i c nh t trình còn Chánh Tâm thì n mtrên gh xích u l ng thinh. Có ng i em nh t trình v i th l i. Tr ng Quí l c th , th ycó m t phong th g i t i Ch L n tên Chánh Tâm thì nói r ng: “Th Ch l n g i cho u ây, ch c là th c a cô Ba. âu c u coi th coi”. Chánh Tâm m th ra thi t qu làth c a cô Ba Hài, là dì c a C m Vân, nói nh v y: Dì m i c th c a cháu; nên dì m n ng i ta vi t th n y mà tr l i chocháu rõ. Lúc cháu n m d ng b nh t i nhà th ng Tây Ninh, dì xu ng th m cháu m y l n,thì dì ã có nói cho cháu hay r ng con C m Vân khá khá, nó t nh chút nh. B a cháu a so n v , c u Bác v t Quí lên chùa th m nó thì nó bi t c u, nên nó nói chuy n v i c umà khóc. Tuy v y mà b a y nó nói còn h i lãng chút nh. 18
  • Vì ngh a vì tình 19 www.hobieuchanh.com Nh Bà phò h , nên cháu v r i thì m i ngày nó t nh thêm c m t chút. Nó theo òi v hoài, nó bi u dì em nó v ng nó ki m con nó. Dì th y nó t nh, nó bi t h i con nó; và h dì nói t i tên cháu thì nó bi t gi n, b i y b a hôm kia dì m n xe h i em v . Nó b c vô nhà coi b nó m ng, mà h nó nh i con nó thì nó khóc, có khi nó khóc t i m t hai gi ng h . Dì nghe nói Sài Gòn có m t ông th y thu c gi i v b nh cu ng trí. Hôm qua dìcó m n ng i ta r c vô coi m ch nó. Ông th y thu c nói n u nó c thong th trí, ng có bu n, ng có gi n, thì nó m nh c. Ông c n d n ph i gìn gi ng có làm cho nó bu n , ng có ch c nó gi n. y dì vi t th n y cho cháu bi t cháu ng có lên trên n y, b i vì h ai nói têncháu thì nó gi n l m, n u cháu lên, nó th y m t nó n i gi n, r i s e không xong. Cháu báo h i v cháu n n c n y, dì ngh dì phi n l m. ã bi t h i cháu i h imà c i, t i nó ng, ch dì không mu n g , nh ng mà nó m côi, l i còn tr tu i, dì thcho m nó, mà dì không c n tr , thì dì c ng có l i ch ch ng không. Thôi vi c d l ra i, thì dì c ng ph i ráng mà nuôi nó. Cháu ng có lân la n n a mà h i nó. N u cháu n, mà có b nào thì dì không th dung cháu c... BA HÀI Chánh Tâm c th mà n c m t tuôn d m d . Chàng c r i chàng trao th choQuí. Quí th y th nói nh v y thì chàng bu n, ch không bi t li u l nào. Chàng ng i suyngh m t h i r i nói v i Chánh Tâm r ng: “Ông th y thu c nói ó thì ph i l m. Ch ng nh c a m Ba ph i c s bu n v i s gi n. Cái gi n có l c c. Còn cái bu n bi tlàm sao mà c bây gi ? Ph i tìm cho c th ng cháu mà tr cho m , m con g p nhauthì m m i h t bu n. Thôi, tôi i tìm th ng cháu cho”. Chánh Tâm ng i ngó trân trân ngoài sân, ch ng nghe Tr ng Quí nói d t r i chàng ng d y mà nói r ng: “Tôi ph i i th m v tôi m i c.Thây k ! T i âu hay ó. N unó th y m t tôi, nó có b nào thì tôi t v n tôi ch t ph t cho r nh, ch s ng nh v y, còn ng làm gì”. Tr ng Quí ngó chàng và áp r ng: - C u ph i d n lòng, th ng th ng mà tính, ch c u nóng không nên. - D n lòng sao c! V tôi nh v y, con tôi m t r i, bi u tôi ng i làm sao màng i cho yên? - u c n nh t là ph i lo cho m Ba v ng trí l i ã, r i th ng th ng s ki m th ngcháu mà gi i s u não cho m Ba. N u m Ba v a m i t nh, mà c u lên c u ch c gi n thìlàm sao ng i ta tr b nh cho c. C u ph i xét l i. - Tôi xét r i. Tôi ph i i th m v tôi. Tôi i li n b a nay ây. 19
  • Vì ngh a vì tình 20 www.hobieuchanh.com - Không có c. C u ph i nghe l i tôi. tôi lo cho. H m nay tôi còn nhà âylà vì vi c nhà tôi l n x n l m, tôi ph i lo s p t cho yên r i tôi có lo i làm vi c cho c u. Chành lúa tôi ã làm gi y bán t r i, còn ru ng t c a tôi thì tôi c ng ã chong i hóa xong h t. V y k t b a nay tôi r nh rang không còn làm vi c gì n a. C u i nhà tôi ây mà d ng b nh. C u a cái hình ch p th ng cháu cho tôi. Sáng mai tôi icho, tôi lên th m m Ba, tôi i tìm cháu, tôi i th cho c u thì ti n h n. - Không c. Anh i mà tôi n m nhà ây sao yên.Tôi ph i i! - C u i sao c. C u không nên cho m Ba th y m t. - D u tôi không c th m v tôi , thì c ng cho tôi i ki m con tôi ch ! - À, n u c u h a c u không n nhà mà th m m Ba thì tôi d t c u i v i tôi. Mà u còn y u quá, tôi s c u i, c u sanh b nh l i thì còn kh h n n a. - Tôi m nh r i. Anh ng lo cho tôi n a. Anh tôi i m t mình, ch anh i v itôi r i anh b nhà c a ai coi. - Vi c c a tôi thì ã tính xong r i h t. Tôi ã c y con em tôi là con N m ào, nócoi nhà giùm cho tôi. Nó h a r ng ch ng c u tôi thôi u ng thu c, c u tôi v Trà Bang thìnó c ng l i ây mà gi gìn cho tôi. Nói cùng mà nghe, d u tôi lo vi c cho c u mà có h nhà h i c a i n a, tôi c ngcam ch u, b i vì t i tôi làm c u mang h i thì tôi ph i lo ch . - Thôi, nh anh mu n i thì ph i s a so n i, ch tôi i li n bây gi , tôi không th ây n a c. - T ý c u. C u mu n i li n thì i. Hai ng i i s a so n hành lý. Cô N m ào trong lóng nghe hai ng i bàn tính i nhau nh v y thì l t t h i tr d n c m. n c m r i, Tr ng Quí bi u s p-ph em xe h i ra. Chàng b c vô trong nhà d ncô N m ào coi nhà, r i m i t giã cô mà lên xe i Sài Gòn v i Chánh Tâm. 20
  • Vì ngh a vì tình 21 www.hobieuchanh.com IV CH NG V G P NHAU n ph l u, s 28, ng Cây Mai, Ch L n, là c n nhà c a Thái C m Vân i dì cô là cô Ba Hài. Khi ch nhà ch a l y ch ng thì d n d p vén khéo, có v thanh nhãbao nhiêu, bây gi dòm vô th y c l n x n, coi c ng có v u s u b y nhiêu. Haich u cau vàng tr c hiên không ai t i n c nên khô lá, héo t. m sáo treo tr c c a ã t dây mà không ai s a, nên x x m t bên. B ghxa lông cái thì day vô, cái thì day ra không i di n, không ngay hàng. B tranh treo trênbàn vi t t m thì b i b m óng dày, t m thì b ki ng lòi gi y. Cô Ba Hài n m trên b ván phía trong, cô gác tay qua trán, m t coi bu n xo.Thái C m Vân ng i bên ó, u tr c lóc, mình m teo, nàng cúi m t xu ng, tay bóp haibàn ch n, r i nàng châu mày, c p m t coi sâu hóm, mà trên trán l i ùn da m y l n. t ng i khách Tri u Châu tr c ch ng tu i 45 tu i, mình m c áo tr ng qu n en,ch n i giày Tàu en, u i nón n en, ngoài b c vô không l t nón, mà l i ng i xtrên gh r i ngó C m Vân và h i r ng: “Con Vân à, b a nay 1 m nh hôn?” m Vân ng c m t lên ngó r i g c u ch không tr l i. Cô Ba Hài ng i d ynói r ng: - B a nay nó khá khá h n b a h m. Ng i khách Tri u Châu n y tên là Thái Tu , anh em m t h v i ông Bang Siêu làcha c a C m Vân, bán ti m v i ng mé sông g n c u Chà Và. Thái Tu móc trongtúi l y ra m t gói thu c, t m t u mà hút r i nói r ng: “Làm b y làm b l y ch ng YNam làm cái gì. H i ó ph i nghe l i hóa3 thì âu có v y”. 2 Cô Ba Hài nói r ng: - Cháu nó ng bu n, chú nh c vi c x a làm chi, chú Tu . - Bu n cái gì? Thây k , b i. - B gi ng gì? H m nay t nh trí r i, nó nh con nó, nên nó bu n quá. - C ng t i l , nên nó m i v y ó. - T i tôi làm sao? - Cha m nó ch t h t. L là dì c a nó, l nuôi nó. Nó là con các chú, g cho YNam, nên m i v y ó. - Chú nói k c c quá! Ng i ta n nói nó, t i nó ng ng i ta nên tôi ph i g , chtôi c n sao c. T i nó ch ph i t i tôi hay sao, nên bây gi chú th a cho tôi.1 anh, ch , em, cháu c theo gi ng Tri u Châu.2 Vi t Nam: c theo gi ng Tri u Châu. 21
  • Vì ngh a vì tình 22 www.hobieuchanh.com - T i cái gì, l không g , nó ng sao c. H i ó m y ch i nói, h t t quá,con ông Bang, con Chúa tàu x ng áng không bi t ch ng nào, l không g , g cho YNam. - T i nó không ng các chú, làm sao tôi g cho c? - Bây gi l bi u nó b ch ng ó i. Lo u ng thu c cho m nh r i hóa ki m ch ngcác chú cho nó. Nó còn ti n u ng thu c hôn? - Sao l i không còn. M y n m nay nó có ch ng, tôi góp ti n ph cho nó m t tháng n hai tr m, bây gi còn d b n n m ngàn ng b c ch sao h ng còn. -T ng h t ti n hóa a cho, nh còn thì thôi. Thái Tu ng d y i v , không thèm t giã ai h t. Ch ng ra t i c a chú ta day l inói vói r ng: “Mua sâm t t mà u ng, ng có hà ti n”. Nói câu ó r i b c lên xe kéomà i. Cô Ba Hài ngó l i cháu thì th y nó ng l y v t áo mà lau n c m t. Cô nglòng ch u không c, nên b i ra nhà sau. C m Vân kéo g i n m chèo queo, day m tvô vách. Cách ch ng bao lâu, có m t cái xe h i ch y r r ngang c a, r i ng ng cách ch nghai c n ph . Tr ng Quí b c xu ng xe và nói v i Chánh Tâm r ng: “C u ph i nghe l itôi. C u ng i ây tôi vô th m coi, nh m Ba h t gi n c u thì tôi kêu c u vô, ng cóvô b t t a, ch ng b nh c a m Ba khó l m, không nên làm cho m gi n”. Chánh Tâm g c u. Tr ng Quí m i i tr l i c a c a C m Vân r i gi b c sáomà b c vô. C m Vân nghe ti ng giày, li n day m t l i dòm. Nàng th y Tr ng Quí thì l m m ng i d y r i cúi u chào. Cô Ba Hài d i nhà sau b c ra, ngó th y Tr ng Quí,cô c ng chào r ng: “C u m i lên. C u C n Th lên hay là âu? M i c u ng i”. Tr ng Quí ôm nón, ng i trên cái gh c a Thái Tu ng i h i nãy, m t ngó C mVân, mà mi ng thì tr l i v i cô Ba Hài r ng: - Th a, tôi C n Th m i lên t i ây. Tôi th y th nói m Ba khá, cô r c v nhà i, nên tôi lên th m. - , b a nay nó khá nhi u, nó t nh trí l i r i, nên nó bi t h t. - Anh em tôi c th thì m ng, mà m ng ch c ng còn lo l m. Tr ng Quí l i h i C m Vân r ng: “B a nay m n c m bi t ngon hay không?”. m Vân châu mày r i ch m rãi áp r ng: - Tôi n m i b a c m t chén. Ráng mà n, ch ngon sao c.3 ta, tao, tôi c theo gi ng Tri u Châu 22
  • Vì ngh a vì tình 23 www.hobieuchanh.com - M lo d ng b nh, ng có bu n chi h t. T i cái tu i c a m nó khi n n m nayph i có chuy n, m ph i ráng mà ch u, bu n làm chi. - Không bu n sao c? Tôi th ng ch ng tôi l m, tôi lo cho bên ch ng tôi h t c, tôi s x u h tông môn bên ch ng tôi, mà ch ng tôi không bi t ngh , nó tr l i nh c tôi, nó ánh p tôi g n ch t, r i nó gi t con tôi n a, tôi không bu n sao cho c. - Vi c ó l i t i tôi h t th y. Xin m ng có trách c u Ba mà t i nghi p. Vì c uth ng m quá, c u th y b c th c a tôi, c u t ng l m, c u gi n cùn trí, nên m i làmnh v y. Ch ng tôi c rõ công chuy n cho c u nghe, tôi a th c a cô Hai cho c u coithì c u ch t gi c! Tôi d t c u tu t lên n mà ki m m , c u th y m c u ch t gi c n a! H m nay u au lung quá, b a nay m i khá khá m t chút. Xin m ng có phi n c u. L i n y g c i n i tôi; t i tôi nên cô Hai m i ch t, t i tôi nên gia o c a m m i r i, mà c ng t i n itôi nên bà già m i ch t! - Bà già nào? - Má c a cô Hai. - Úy! Má tôi ch t r i hay sao? Ch t h i nào? - Chuy n l n x n x y ra làm cho bà già bu n r u nhu m b nh không y m ttháng thì ch t. m Vân ng i khóc, Tr ng Quí th y nàng t nh táo, nói chuy n có th l p, l i nghe ch ng ch t bi t ng lòng, thì chàng m ng th m, nên chàng nói ti p r ng: “M nggi n ch ng mà c ng ng bu n con n a. Tôi h a v i m có lâu l m là hai tu n l tôi s em Chánh H i mà tr cho m ”. m Vân nghe nói t i tên con thì l c u áp r ng: - Ch ng tôi ã gi t con tôi r i, còn âu mà tr . - Không có gi t âu. Lúc c u gi n c u b ng con cho ng i ta ch . R i bây gikhông bi t nhà ng i y âu, nên ph i ki m ít b a. Th nào tôi ki m Chánh H i c ng c, xin m ng có bu n. m Vân cúi m t xu ng, n c m t tuôn có gi t. Nàng l ng thinh m t h i r i m inói r ng : “Tôi th ng ch ng tôi quá, mà ch ng tôi nó không ngh ; nó ã không th ngtôi thì thôi, nó l i còn h i con tôi n a. Nó bi t h tôi lìa con tôi thì tôi ph i ch t nên nólàm nh v y ng gi t tôi mà kh i g m dao. Tôi ngh l i tôi d i l m. Ch ng không có tình, không có ngh a chút nào h t, mà tôith ng nó làm chi không bi t. Nó i h c n m n m bên Tây, tôi nhà c l c c lonuôi con, không thèm m c áo t t, không ch u ra kh i c a. Tôi th ng nh nó, tôi trông i nó êm ngày, tôi th ng vái van Tr i Ph t phò h nó x ng i m nh gi i, h c thicho u ng vinh hi n cho t tông. Tôi lo cho ch ng, mà tôi c ng lo gi gìn danh giácho nhà ch ng n a. 23
  • Vì ngh a vì tình 24 www.hobieuchanh.com Tuy tôi là con ch t khách m c d u, song tôi v i ch ng nh v y, ch bi t sao a. Mà ch ng tôi không th ng tôi... Nó v tôi m ng, t ng là v ch ng sum hi p, h tbu n r u n a, té ra nó v ng nó h i tôi”. m Vân nói t i ó r i nàng khóc l n lên nghe r t bi th m. Tr ng Quí nghe nh ng i than th , th y cái c nh bu n r u thì chàng d t ru t nát gan. Chàng mu n ki m l i khuyên gi i, mà r i chàng ngh nên cho C m Vân khóc ng tho lòng c u t c a nàng, b i v y chàng a n c m t mà l ng thinh, không nói chi t. C m Vân khóc h n m t phút ng h r i nàng nín và b c xu ng t i r a m t.Tr ng Quí ng i li c m t rình coi ý nàng th nào. C m Vân ng lau m t mà nàng h iTr ng Quí r ng: - H i nãy tôi nghe ông Bác v t nói ch ng tôi au, v y mà au sao ó? - C u Ba au là t i c u bu n r u, c u n n n vi c c u h p t p làm v cu ng, con t, nên c u au, ch c u không có b nh chi khác. - n u ng ra vô c hay không v y? - c. B a nay khá nhi u. H m nay c u òi i th m m d l m, mà tôi c n tôikhông cho i, b i vì c u còn y u, tôi s c u th y m t m r i c u au lòng, c u té x u ch tgi c nh hôm trên chùa Hang n a thì mang kh n. m Vân b c l i góc ván mà ng i. Nàng ch y n c m t ra n a và nói r ng: “Cóph i t i tôi làm ó âu”. Tr ng Quí th y tình c nh nh v y thì hi u C m Vân ã h t gi n mà l i còn th ngch ng. Chàng tính nên nh n lúc n y mà cho v ch ng giáp m t nhau; b i v y chàng c ra c a r i t ng h ng, có ý mu n kêu Chánh Tâm. Chánh Tâm ng i trên xe h i mà ch , m t ngó ch c a C m Vân lom lom. Ch ngchàng th y Tr ng Quí a tay mà ngo t thì chàng l t t leo xu ng mà i l i. Tr ng Quítr vô nhà ng i v a r i thì k Chánh Tâm b c vô. m Vân th y ch ng thì nàng ngó trân trân. Chánh Tâm không chào cô Ba Hài,không nói v i v m t ti ng chi h t, chàng ng i s n trên gh , r i hai tay ôm m t mà khóc.Cô Ba Hài v i Tr ng Quí ngó nhau r i ngó C m Vân, có ý coi nàng gi n hay th ng. m Vân châu mày nhìn ch ng r i c i g n mà nói r ng: “Khéo làm b ; mu n gi tng i ta mà gi t không ch t, r i bây gi t i khóc dàm n a ch !”. Chánh Tâm c ng i ôm m t khóc râm r t. Chàng khóc m t h i lâu r i ng d y, c m t n c m i chàm ngoàm, chàng ngó v mà nói r t th m thi t r ng: “Tôi xinmình tha l i cho tôi”. C m Vân ng i tr tr không nói chi h t. Chánh Tâm khóc và nóiti p r ng: “C ng vì tôi th ng mình quá, tôi c cái th tôi nóng gi n, không k p suy i xét l i, nên m i ra c n i nh v y ó. Xin mình ngh l i mà th ng giùm cái ph n tôi”. m Vân day m t ch khác mà áp r ng: 24
  • Vì ngh a vì tình 25 www.hobieuchanh.com - Tôi th ng th y n a ch c là không c. Tôi nói v i th y bây gi không còn vch ng gì n a. Th y ng có kêu tôi b ng “mình”. - Mình nói nh v y ch c là tôi ph i ch t. Nh mình h t th ng tôi, thì mình c ngngh chút con c a mình ch ... - Th y con nh c t i con n a ch à? Vì tôi th ng con tôi l m nên tôi m i h tth ng th y. Vì tôi nh con tôi, nên tôi m i oán th y ch , th y bi t hôn? - Tôi bi t. B i tôi bi t vì mình au n n i con, nên mình m i không h t gi n tôi. y tôi xin mình b t gi n tôi, ng tôi t nh trí mà ki m con, ch n u mình gi n tôi hoài i nghi p cho nó l m! - Th y ph i em con mà tr cho tôi, tôi m i b t gi n th y c. Th y ph i i rakh i nhà tôi cho mau. i ki m mà tr con cho tôi r i tôi s hài cái t i c a th y cho th ynghe. - Vi c ki m con mai chi u r i tôi s kh i công i ki m. Tôi h a v i mình d uph i lên tr i xu ng t mà ki m thì tôi c ng không t . Bây gi tôi xin mình t ý h t gi ntôi cho tôi bi t ng tôi th a trí mà lo ki m nó. Tr ng Quí tính cho v ch ng Chánh Tâm g p nhau mà chàng lo s h t s c, m t là C m Vân th y ch ng r i nàng phát gi n mà cu ng trí l i, hai là s Chánh Tâm th y v i chàng au lòng mà té x u n a. Té ra hai àng g p nhau, v tuy gi n, ch ng tuy bu n, song c ng không n n i i, b i v y chàng m ng, chàng mu n cho v ch ng phân tr n ph i qu y v i nhau,nên chàng b c ra l ng mà ng. Cô Ba Hài c ng mu n cho hai tr nói chuy n nêncô c ng b c ra ngoài c a ngó Tr ng Quí mà c i. Hai ng i ngoài tuy m ng, songkhông dám nói chuy n, lóng tai nghe th coi v ch ng Chánh Tâm nói v i nhau làmsao. m Vân l ng thinh m t h i lâu r i áp v i ch ng r ng: - Tôi không th nào mà h t gi n h t oán th y c. - Tôi làm b y, tôi bi t l i r i, nên tôi n n n v i mình, sao mình còn gi n tôi? - Ch chi th y nghi tôi l y trai, thì th y nói ra cho tôi bi t ng tôi c t ngh a choth y nghe. Sao th y không h i i h i l i, c áp gi t v gi t con, bây gi th y n n n n igì? - Mình c ng bi t, h n ch ng ghen thì còn bi t chi là khôn d i. - H i th y ánh ch i tôi thì tôi có nói th ó c a ch Hai, th y không ch u tin,th y c nói tôi l y trai, th y quy t ánh tôi cho ch t r i h i luôn t i con tôi. Th y b tnh n c ác l m! Thôi th y i i ng có nói n a tôi gi n thì h i l m. Th y i ki m contôi l i ây cho tôi. 25
  • Vì ngh a vì tình 26 www.hobieuchanh.com - Tôi s i ki m. Mình yên tâm. Tôi xin mình m t u n y là ng có gi n tôi a, c lo u ng thu c cho m nh. - Không gi n sao c. Tôi gi n th y ây tôi s n ngày ch t tôi c ng emxu ng m n a à, nói cho th y bi t. Th y c ác l m! Tôi là con àn bà bi t tr ng danhti t mà th y nói x u cho tôi, tôi c u danh giá tông môn th y, th y không tr n mà còntr l i nói nh c tôi. Mà thôi, t i tôi mu n c u ch Hai nên tôi ph i ch u ti ng oan, tôikhông dám trách ai h t. Th y có nghi tôi th t ti t v i th y thì th y m ng r i i tôi i, làm bao nhiêu ó ng x u tôi r i. N u thi t tôi là gái h , có ch ng r i l y trai, thì tôi ph i t xét, tôiph i ch t nh ch Hai ó v y, c n chi mà ph i ánh p tôi cho n ch t gi c, r i l i còn i con tôi n a. Thi t th y c ác l m. Tôi không mu n th y m t th y n a. Th y i i, rakh i nhà tôi cho mau. m Vân nói t i ó r i nàng ng d y i ri t lên thang l u. Chánh Tâm ng c m tngó theo, th y v mình mình m y m teo, u tóc tr c lóc, b i l ng kh ng, m t màymét xanh, thì chàng au n trong lòng quá, nên té ng i trên gh mà khóc n a. C m Vânlên c n a thang l u r i nàng ng l i mà nói vói r ng: “Th y ph i ki m cho c con a tôi mà tr l i cho tôi. N u th y tôi th ng nh con tôi r i tôi bu n r u tôi ch t thìth y mang cái qu báo l n l m, nói cho th y bi t”. Tr ng Quí v i cô Ba Hài b c vô th y C m Vân i lên l u, còn Chánh Tâm ng ikhóc thì bi t C m Vân ch a h t gi n, nên ngó nhau r i l c u. Chánh Tâm khóc và nói i cô Ba Hài r ng: “V cháu nó còn gi n cháu hoài bi t làm sao bây gi ”. Cô Ba Hài l i ván ng têm tr u mà n và nói r ng: - T i m y làm ác quá, nên nó gi n c ng áng. Dì bi t làm sao? - Xin dì th ng cháu. Dì nuôi giùm v cháu ít ngày, ng cháu i tìm con c acháu. Dì ráng an i v cháu cho nó b t bu n. Dì nói cho nó bi t r ng cái thân cháu còn ng ây là cháu vì m con nó, ch cháu không ph i vì vi c chi h t âu. Thi t n u ch tcòn s ng h n là s ng nh v y l m. Mà cháu s cháu ch t quá; n u cháu ch t thì làm saoki m c th ng nh cho c, mà h ki m th ng nh không c thì v cháu bu n r uch c nó c ng ch t! - Dì hi u h t. Cháu ch ng c n nói n a. Bây gi cháu ki m Chánh H i em v âycho nó g p con nó thì nó vui h t gi n con, ch không có chi n a. - Cháu ph i ki m li n bây gi . Chánh Tâm vùng ng d y t cô Ba Hài mà ra c a. Tr ng Quí l y nón r i c ng tmà i theo. Cô Ba Hài kêu Tr ng Quí l i và nói nh r ng: “Tôi coi th ng ó nó c ng b nh m, v y c u làm n dìu d t nó. Còn v nó thì tôi coi sóc cho”. Tr ng Quí g c u lia l a r i leo lên xe h i v i Chánh Tâm và bi u s p-ph ch yra Sài Gòn. 26
  • Vì ngh a vì tình 27 www.hobieuchanh.com V TÌM CON, NG I TH Y CON LÝ CHÁNH TÂM có m t cái nhà l u ng Thu n Ki u ngoài Sài Gòn, s nhà112. H i Chánh Tâm còn h c t i tr ng Chasseluop – Laubat thì m là bà T ng Hi nmua cái nhà y mà v i con gái th hai là T Nga. M y n m Chánh Tâm ghen l m i h y con thì bà T ng Hi n bu n r u con, m i d t nhau tr v làng c d i Láng Théthu c trong t nh Trà Vinh mà . Bà T ng Hi n r u ph n con gái, l i r u n i con dâu nênbà nhu m b nh mà t tr n. Lê Phùng Xuân là ch ng c a T Nga, tuy bi t th ng PhùngSanh là con c a v là không ph i là con c a mình, nh ng vì chàng nh n v ch ng cóhôn thú, h i khai sanh mình là cha nên chàng nh n th ng nh , r i ch ng bà T ng Hi nch t, chàng thôi thúc Chánh Tâm ph i quân phân gia tài. Chánh Tâm ng bu n r uvi c nhà, chàng không ch u nói t i ti n b c. Phùng Xuân phát n mà ki n. Tòa giao choquan L c s Trà Vinh làm th b mà gìn gi gia tài c a bà T ng Hi n, coi thâu góp huê i i mãn tang r i s chia gia tài cho Chánh Tâm m t ph n và cho con c a T Nga làPhùng Sanh m t ph n. Phùng Xuân k v ch nên quan L c s m i cho m n ru ng t i cho m n luôn cái nhà l u ng Thu n Ki u ó n a. T i nh v y nên Chánh Tâmbây gi lên t i Sài Gòn không ch ph i i v i Tr ng Quí ra khách s n Bá Huê L u màng . Hành lý d n lên phòng r i, thì Chánh Tâm n m ngay trên gi ng mà khóc, Tr ngQuí không k p thay , chàng l y vi t m c mà vi t m t bài ng m n nh t trình rao.Chàng vi t r i m i c l i cho Chánh Tâm nghe nh v y: êm mùng b n r ng ngày mùng n m tháng 6 âm l ch, có m t tên n tr m vào t cái nhà l u ng Thu n Ki u, thu c châu thành Ch L n. Ng i ch nhà b xôngthu c mê cu ng trí, nên b t c n tr m r i mà l i b ng m t a con trai n m tu i màgiao cho nó và cho thêm nó ba tr m ng b c n a. Bây gi ng i ch nhà không bi t con âu mà tìm nên l i rao n y n u ai em a nh y cho chu c, ho c ch giùm ch thì ch nhà s th ng hai ngàn ng b c. Aimu n cho chu c a nh , ho c em tin giùm cho bi t âu, thì c do ng i n y. M. L TR NG QUÍ Bác v t C n Th . Tr ng Quí c r i bèn h i r ng: - t l i rao nh v y c hôn? - c. - V y thì c u n m ây mà ngh tôi i m n nh t trình rao li n. Tôi m n hai tnh t trình Vi t ng v i m t t nh t trình ch Pháp rao luôn luôn hoài, cho n ch ng nàomình tìm c Chánh H i m i thôi. 27
  • Vì ngh a vì tình 28 www.hobieuchanh.com - Anh li u th nào xong thì anh c làm giùm cho tôi, ch tôi cùn trí r i, tôi khôngtính vi c chi c h t! Tr ng Quí i g n hai gi ng h r i m i tr v khách s n. Chàng b c vô phòngth y Chánh Tâm n m chèo queo trên gi ng, tay gác qua trán, m t nh m lim dim, chàng i khuyên Chánh Tâm i n c m r i ngh cho kh e kho n, i sáng ngày sau s d tnhau i tìm Chánh H i. Sáng b a sau, hai anh em m tâm r i m i d t nhau ra i. Chánh Tâm v a b cra kh i c a phòng thì g p Lê Phùng Xuân i v i Phùng Sanh. Chánh Tâm v i PhùngXuân th y nhau thì ch ng h ng, nên ng kh ng l i mà ngó nhau. Phùng Xuân tay thì n m th ng con, mi ng thì chúm chím c i và h i r ng: - C u lên bao gi ó, c u Ba? - M i lên. - C u lên ch i hay có vi c gì? - Lên ch i. -C u nhà ng n y hay sao? - - Ch ng nào c u v ? - Ch a th ch c c. - H m nay tôi tính i xu ng d i ng nói chuy n v i c u... Chánh Tâm ngó l ch khác, ý không mu n nói chuy n n a. Lúc y Tr ng Quíkhóa c a phòng r i. Chàng b c ra sau l ng Chánh Tâm, mà li c m t ngó Phùng Xuânvà ngó Phùng Sanh. Phùng Xuân i Chánh Tâm h i ng có t ý mình mu n xu ng Láng Thé nóichuy n gì, té ra Chánh Tâm làm l , không thèm h i, túng th chàng m i cúi m t xu ng t, l y m i giày h t tàn thu c và nói ch m rãi r ng: “H m nay tôi tính xu ng d i mànói chuy n nhà v i c u. Bà già m t r i, mình có hai anh em ki n th a v i nhau hoài, coi ng k . Tôi mu n xin c u thu n v i nhau mà chia cho tôi chút ít ng tôi nuôi con tôi.Nh ng c u nói còn trong tang không nên chia gia tài, thôi thì mình thu n v i nhau ngnói v i quan L c s chia l i lúa ru ng mùa t i ây mà xài . Tôi nghèo quá c u Ba! Tôiki m ch làm ch a ng, m y tháng nay tôi u nhà anh em thi t là b t ti n quá. Khôngcó m t ng ti n ng may qu n áo cho th ng nh b n. Xin c u th ng giùm tôi”. Tr ng Quí nghe nói thì hi u ng i n y là Phùng Xuân ch ng c a T Nga, cònth ng nh d t theo ó là Phùng Sanh, con c a mình. Chàng ngó Phùng Sanh trân trân, màtrong b ng chàng b i h i vô cùng. Chánh Tâm ng r u n i v con, mà g c cái r u y là t i Phùng Xuân gây rachuy n, b i v y g p Phùng Xuân thì chàng ã không vui, mà ch ng nghe Phùng Xuân 28
  • Vì ngh a vì tình 29 www.hobieuchanh.comnói chuy n chia gia tài n a, thì chàng phát gi n, nên nói x ng r ng: “Anh c nói chuy n c lòng cho tôi hoài. Tôi không có ngày gi mà tính vi c chi h t, Anh ki n r i thì cTòa x , tôi không mu n nghe chuy n ó n a. Tôi giao cho th y ki n lo, tôi không bi tvi c gì h t”. Chánh Tâm nói d t l i, li n kéo tay Tr ng Quí mà bi u i. Phùng Xuân d t th ngnh b c theo và nói r ng: “C u Ba, c u có b c cho tôi m n vài ch c ng tôi muabánh trái cho th ng nh n”. Chánh Tâm làm l i luôn. Tr ng Quí tuy i theo ChánhTâm song c ngoái u l i mà ngó Phùng Sanh hoài. Ch ng nghe Phùng Xuân than th n b c, thì chàng ng l i m bóp ph i l y ra m t t m gi y hai ch c r i cúi xu ng a t i tay Phùng Sanh mà nói r ng: “ ây nè, c u Ba cho cháu hai ch c ng b cdành mua bánh mà n”. Phùng Sanh l y b c mà m t ngó Tr ng Quí và mi ng chúm chím c i. PhùngXuân c ng c i và nói v i th ng nh r ng: “Cám n th y i con”. Th ng nh th th nói:“Cám n”. Tr ng Quí m i lòng quá nên cúi xu ng ôm m t th ng nh mà hun mà vìchàng ch y n c m t nên ch ng buông nó ra thì gò má nó t r t. Tr ng Quí l i h iPhùng Xuân r ng: - Nhà th y ch nào? - Tôi u v i anh em, nay ch n y, mai ch khác, không ch c ch nào? - C u Ba gi n th y l m, th y nói không c âu. Không h i gì, tôi là anh em thi t a c u, v y th y mu n vi c gì thì xu ng nhà bàn tính v i tôi ây. Tôi s li u cho, khôngsao âu. - Th y âu? - Tôi C n Th . - Tr ng Quí l y m t t m danh thi p mà a cho Phùng Xuân, vói tay v m tPhùng Sanh m t cái, r i m i i ri t theo Chánh Tâm. Chánh Tâm vì gi n nên quên h t ph i qu y, không thèm ngó ngàng n cháu c amình, mà c ng vì gi n b i tr c, không hay Tr ng Quí cho Phùng Sanh ti n, khôngnghe Tr ng Quí nói chuy n v i Phùng Xuân. Ch ng Tr ng Quí i theo k p r i, ChánhTâm m i nói m t cách bu n th m r ng: “Con c a ch hai tôi ó”. Tr ng Quí cúi m t l ngthinh mà i, day l i ngó ch ng cha con Phùng Xuân hai ba l n th ra mà nói r ng: “Th yPhùng Xuân ê ti n quá! Tôi th y con c a tôi nó theo ng i nh v y thi t tôi au lòngkhông bi t ch ng nào. Tôi ph i làm sao mà b t nó v tôi nuôi, ch nó nh v y ch c nóph i h ”. Hai ng i th ng th ng i b vô ch B n Thành, m t bu n xo, không nói chuy n,mà th y bên nào c ng ngó h t th y. Tr i cao l ng l ng, bi n r ng mênh mông, chim th bay r i bi t âu mà tìm, cá th i r i bi t âu mà b t. Tr ng Quí v i Chánh Tâm i kh p các n o ng Sài Gòn, khi 29
  • Vì ngh a vì tình 30 www.hobieuchanh.com i chung v i nhau, khi thì i riêng, m i ng i m t ng , ban ngày thì i, ban êm thì l yhình c a Chánh H i mà nhìn, nh ng mà Sài Gòn là ch n ô th bi t th ng n tr m hôm nó âu mà h i th m, có g p Chánh H i âu mà nhìn m t. Nh t trình n hành l irao c m y ngày r i. Tr ng Quí s c nh l t t vi t th v C n Th cho cô N m àomà d n, h có ai n h i th m v vi c cho chu c Chánh H i thì ph i c m ng i y l inhà r i ánh dây thép cho chàng v . i tìm h t s c, mà i tin nhà c ng m n h i. lúc g p Phùng Sanh r i thì Tr ng Quí có ý trông Phùng Xuân l i th m ChánhTâm n a ng chàng c l p m u mà mua ph t Phùng Sanh cho kh i au lòng. Mà chàngtrông hoài không th y Phùng Xuân tr l i. Chàng mu n i ki m Phùng Xuân mà ng t vìChánh Tâm tìm con không c nên không c g n v , b i v y Chánh Tâm bu n r u,bi ng n, m t ng , hình d ng ngày m t thêm m, tinh th n ngày m t thêm suy, chàngkhông n d p vi c c a Chánh Tâm mà lo vi c c a mình, nên chàng d n lòng mà ch u,quy t làm cho Chánh Tâm g p con g n v c r i, chàng s lo b t Phùng Sanh. Có b a Tr ng Quí th y Chánh Tâm bu n quá thì chàng lo, nên tu t vô Ch L nmà th m C m Vân. Chàng thu t cho C m Vân nghe công phu c a Chánh Tâm tìm ki mChánh H i và chàng c ng t cho C m Vân nghe bi t s bu n r u c a Chánh Tâm ra thnào, r i n n n xin C m Vân tha l i cho ch ng, ng ch ng v sum hi p m t nhà, d ng y m i b t bu n mà ki m con c. m Vân nghe ch ng c c kh , nghe ch ng bu n r u sanh b nh, thì nàng m i lòngnên nàng khóc, mà h nói t i chuy n v chuy n ch ng hòa hi p thì nàng l c u nói r ng:“Không c. N u ch ng tôi nó không tìm c con mà tr cho tôi, thì th nào tôi quêncái ác c a nó mà g n nó c”. Tr ng Quí nói ôi ba l n, mà l n nào c ng b C m Vân kháng c hoài, b i v ychàng l y làm b i r i h t s c, không bi t ch c gì mà gi i nguy cho Chánh Tâm. Chánh Tâm th n th t Sài Gòn h n hai tháng, i kh p m y n o ng trongchâu thành r i, còn i leo qua cho t i Th Nghè, Phú Nhu n, Khánh H i, Tr ng ua,ngày nào chàng c ng i, ch nào chàng c ng t i, mà c ng không nghe tin t c, không th ytâm d ng c a Chánh H i chút nào h t. L t t g n t i ngày làm bá nh t cho m , nênChánh Tâm ph i tính tr v Láng Thé, chàng m i i v i Tr ng Quí vô nhà C m Vân,tr c th m, sau n n n nàng tha l i n a. m Vân thi t h t b nh r i, nh ng vì nàng quá bu n r u n i ch ng con, nên hình ng, tánh tình, cho t i l i n ti ng nói, m i m i u i khác x a xa l m. Nàng th y m tChánh Tâm thì nàng bu n b c qu u qu , không mu n nghe l i chàng nói, không mu nnói chuy n v i chàng. Chánh Tâm khóc g n c n n c m t mà nàng c ng không nglòng. Ch ng nàng nghe Chánh Tâm xin nàng ng gi n n a, hòa hi p v i nhau mà lotìm con, thì nàng tr n m t áp r ng: “Th y còn nói vi c v ch ng v i tôi n a sao? Th y ng tôi là , thì tôi còn m t m i nào mà n m t mâm, n m m t mùng v i th y n a c. V y ch th y không hi u tôi c o u ây là tôi nh t nh d t tình ch ng v v i 30
  • Vì ngh a vì tình 31 www.hobieuchanh.comth y r i sao? Tôi xin th y ng m c vi c chi n a. Th y hãy tìm con mà tr cho tôi.Tôi g p c con r i thì tôi tha l i cho th y, mà tha l i thì không gi n h n mà thôi, chth ng th y nh x a ch c là không c!”. Chánh Tâm nghe v nói h n hòi rành r nh v y thì chàng r n chí th t kinh, ng i c u ngh n h ng nói không c n a. Cô Ba Hài v i Tr ng Quí th y tình c nh nh y thì c m ng, nên hai ng i u r ng r ng n c m t. Chánh Tâm khóc m t h i n a r i nói r ng: “M tôi v i ch tôi u ch t h t. Còncon tôi m t tìm không ng; v tôi nó c ng h t th ng tôi. Thân tôi còn s ng n a mà làmgì!”. Tr ng Quí nghe m y l i than y thì au n quá, ch u không c, b i v y chàng i ra c a mà ng. Ch ng hi u C m Vân vì ng lòng th ng hay là vì ý nào khác, mà nàng châumày r i ng d y i lên l u, và i và nói r ng: “Th y ph i i ki m cho c con mà trcho tôi; n u ki m ch a c thì ng có léo hánh t i ây n a, vì th y t i th y ch c chotôi thêm gi n ch không có ích gì”. Cô Ba Hài th y Chánh Tâm ng i khóc hoài, cô m i ki m l i an i, cô xin ChánhTâm ph i b t bu n, trí thong th mà lo tìm con, còn vi c C m Vân thì cô khuyêngi i giùm cho; m t ngày cô nói vô m t ti ng, có l n m m i tháng ho c m t n m C mVân nguôi ngoai r i nàng s th ng chàng l i. Tr ng Quí s Chánh Tâm s u não quá r i sanh b nh nên chàng c ng theo an i.Chàng nói r ng: “M ba còn ng gi n nên m ba nói g t gao nh v y, ch h mìnhki m c Chánh H i mình tr cho m , m y th y con m m ng r i m h t gi n ch gìmà lo. Xin c u ng có bu n. Tôi h a tôi ki m cho c u thì tôi s ki m c. Tôi còn t ph ng n a hay l m. i ít ngày n a coi nh t trình rao mà thi t không ra manh i, thì tôi làm cách khác ph i c. C u ng lo, c u v nhà n m ngh cho kh e trí,tôi lãnh tôi làm cho”. Chánh Tâm ng i khóc h n m t gi ng h r i m i g i g m v con cho cô Ba Hàivà t giã lên xe v Láng Thé v i Tr ng Quí. 31
  • Vì ngh a vì tình 32 www.hobieuchanh.com VI L P M U, NG I LÀM NGH A TR NG QUÍ a Chánh Tâm v Láng Thé. Chàng th y Chánh Tâm s u não n i th t chí, không lo vi c chi c h t, chàng không ành lìa Chánh Tâm mà v C nTh ; b i v y chàng l i ó mà lo giùm ám cúng tu n bá nh t cho bà T ng Hi n. n b a vào ám, Phùng Xuân d t Phùng Sanh xu ng, Tr ng Quí th y PhùngSanh thì m ng, còn Chánh Tâm th y Phùng Xuân thì gi n; mà Tr ng Quí m ng PhùngSanh không dè, còn Chánh Tâm gi n, Phùng Xuân không k . Phùng Sanh m c m t b m ch lô ch t bó trong mình mà l i gi mô g qu t, chânmang m t ôi giày b tr ng không ánh ph n, u i m t cái nón n en, t dây b ng.Còn Phùng Xuân thì áo qu n, giày nón, u s ch s , song n u coi k thì c l m. Phùng Xuân th y ý Chánh Tâm l t l t không mu n nói chuy n v i mình thì theolàm quen v i Tr ng Quí. Tr ng Quí có ý riêng nên s n lòng nói chuy n v i Phùng Xuân m, nh t là mu n thân c n l n v i con. i l i, Phùng Xuân th y Tr ng Quí i qua i l i m t mình ngoài tr c sân, chàngbèn tu t ra r i i theo mà h i r ng: - Ông Bác v t, ông g n v i c u Ba nó l m, v y mà x a rày ông có nghe c u Ba nótính chuy n chia ru ng t gì hay không? - Th y mu n chia l m hay sao? - Tôi không g p gì chia, m t i âu mà s . Bà già m i nh m m t, làm g p quá coi ng k . Ng t vì tôi túng l m, không có ti n nuôi con, nên tôi mu n cho c u Ba nó chia n lúa ru ng mùa n y ng tôi có chút nh nuôi cháu v y mà. cho L c s h gihoài thì mình b thêm ti n t n phí ch có ích gì ph i hôn ông? âu ông làm n ông nóigiùm v i c u Ba nó th coi, ch c u gi n tôi, nên tôi không mu n nói. - Vi c nhà thì hai anh em tính v i nhau, ch tôi có quy n gì mà tôi nói vô. - Ông làm n cho tôi, ông nói giùm v y mà. - À, th y c y tôi nói giùm cho th y? Nh v y th y c y thì tôi nói. H tôi nói thìch c c. - Ph i. Tôi bi t ông nói c, nên tôi m i c y ông ch . - Nói ch i v i ông v y mà, bi t hôn? Tôi có n thua vào âu mà tôi nói: l i c u Batánh ý khó l m, ai mà nói cho c. Phùng Xuân châu mày suy ngh m t h i r i nói r ng: - âu ông nói i th coi mà, c hay không c r i tôi s li u. - Thì th y nói l y, chuy n c a th y, có n thua gì v i tôi mà bi u tôi nói. 32
  • Vì ngh a vì tình 33 www.hobieuchanh.com - Tôi ki n r i, bây gi tôi kh i ki n ra mà nói, thi t khó nói quá. - À !, Ai bi u th y ki n! - T i túng ti n quá nên tôi m i làm b y nh v y ch . - Túng l m hay sao? - Ông ngh ó mà coi; ki m công vi c không c, không n hoài, làm sao màkh i túng. - Hôm tr c tôi nghe th y than, tôi có gióng ý c u Ba. C u nói v i tôi r ng nhth y mu n chia huê l i mùa n y thì c u chia cho, song th y ph i giao th ng bé cho c unuôi thì c u m i ch u. C u bu c nh v y ó, th y ch u hôn? N u ch u thì ph i làm gi y tcho h n hoi mà giao th ng nh . - Giao th nào? Giao t hay là giao cho nuôi bao lâu? - Giao t ch giao sao. Phùng Xuân ng suy ngh m t h i lâu r i l c u nói r ng: - Không c. Tôi không th làm t giao con tôi nh v y c! - Sao v y? - Tôi hi u r i. Ý c u Ba mu n g t tôi. H tôi làm t gi y giao con thì c u Ba nó m t gi y y r i h i thân t c c ng i th h cho th ng nh , tôi còn quy n gì âu mà ng gia tài c. M u c u Ba nó sâu quá, tôi không d i gì âu. Tr ng Quí là ng i b n tánh ch n chánh, chàng dùng m u là m u b t PhùngSanh, ch không ph i m u t ph n gia tài c a Phùng Sanh, b i v y chàng nghe PhùngXuân gi i lu t pháp thì chàng ch ng h ng, ng ngó Phùng Xuân trân trân r i l c u áp r ng: - Không ph i v y âu. Th y t ng l m. Ai g t th y làm chi. N u th y có nghi thìtôi b o lãnh cho, h c u Ba có làm nh v y thì tôi th ng s huê l i cho th y. C u Ba t con c u y bu n, nên c u mu n nuôi cháu ng h h v i c u, ch ph i c u có ý gìsâu hi m hay sao? - Không c, khó l m. Tôi không dám ch u âu. - Không ch u thì thôi!. Tr ng Quí b i vô nhà. Phùng Xuân c ng i vô, r i ki m Phùng Sanh d t l i bván phía chái trên mà ng . Tr ng Quí nói chuy n v i khách m t h i r i c ng i l i bván ng chung v i cha con Phùng Sanh. Qua ngày sau, Tr ng Quí làm quen v i Phùng Sanh r i theo gi n v i nó hoài.Th ng nh g ng m t gi ng h ch T Nga, mà b t ng châm h m, i ng ch ng khácnào Tr ng Quí. 33
  • Vì ngh a vì tình 34 www.hobieuchanh.com Chánh Tâm tuy bu n, mà h th y Tr ng Quí b ng Phùng Sanh mà n ng n u thìchàng chúm chím c i. Tr n m t ngày y Tr ng Quí c theo h i Phùng Xuân nh có ch u làm t gi ygiao con thì chàng nói giùm v i Chánh Tâm chia huê l i cho. Phùng Xuân c l c u nói ng: - Thà tôi ch u nh n ói, ch tôi lìa con tôi không c. Tr ng Quí mu n b t con li n mà th y k không thành thì chàng l y làm bu n. Vìchàng th ng con quá nên không dè d t, t i l i chàng nói l i v i Phùng Xuân r ng n uch u Phùng Sanh cho chàng nuôi ch i, thì mu n bao nhiêu ti n chàng c ng cho h tth y. i nói y theo ng i th ng thì không quan h gì, mà vì Phùng Xuân ã hi uPhùng Sanh là con c a ai ch không ph i con c a mình, b i v y chàng nghe m y l i c aTr ng Quí r i châu mày day m t ch khác mà nói r ng: “ c âu! Th ông cho b ctri u coi tôi ch u giao nó cho hay không mà. tôi nuôi ch i m i ng ch ”. ây Phùng Xuân tránh hoài, không mu n nói chuy n v i Tr ng Quí n a, mà hth y Phùng Sanh léo g n Tr ng Quí thì chàng l i kêu mà r y. ám làm tu n v a xong thìchàng d t Phùng Sanh v li n. Khách ã tan h t, chi u l i Chánh Tâm r Tr ng Quí i ra ngoài ru ng h ng mátch i. Hai anh em th th n i trên b ru ng qua t ch. Ti t tháng m i, lúa n xanh ng, xa xa th y có vài ám lúa s m g n chín nênxen màu . Chánh Tâm i c m t khúc r i ng l i mà h ng phong c nh. ng ru ng mênh mông, tr i cao xanh lét, gió hiu hiu mát m t, nhái chóc chóc rântai. Chánh Tâm nh m c nh m t h i r i ch y n c m t mà nói v i Tr ng Quí r ng: “N mtôi m i c i v tôi d t v tôi xu ng d i n y ch i. Chi u mát v ch ng tôi d t nhau ra ng h ng gió l i n y, tình lai láng, ngh a m n n ng, v ch ng tôi vui v không bi tch ng nào. Bây gi tôi ra ng ây tôi th ng v tôi quá. Tôi ph i ch t, ch s ng làmsao cho c”. Tr ng Quí th y b n bu n th m d ng y thì chàng l y làm au n trong lòng,song chàng g ng g ng mà nói r ng: “C u làm trai mà quá y u trí quá! Ng i i ai i kh i h an n n. H g p nguy bi n thì ph i v ng lòng b n chí mà gi i nguy ch . C ubu n r u cái gì? V còn, con c ng còn. H ki m c con thì sum hi p h t th y! Tôi h a i c u, tôi s ki m con cho c u. C u ph i tin tôi, ng có bu n chi h t. N u c u bu n, u mang b nh, c u ch t i, thì càng kh cho v con c u l m”. Chánh Tâm ngó Tr ng Quí và l c u nói r ng: “Ki m ã h t s c r i, còn bi t âu a mà ki m”. Hai ng i d t nhau th ng th ng tr v , Tr ng Quí ki m l i khuyên gi i t s c, mà coi b Chánh Tâm c ng không nguôi. 34
  • Vì ngh a vì tình 35 www.hobieuchanh.com Tr ng Quí ngh Chánh Tâm ây th y c nh c nh tình x a, không th khôngbu n c, nên chàng m i Chánh Tâm qua nhà chàng mà . Chánh Tâm c ng mu ntránh i cái c nh bu n n y, nên chàng giao nhà c a cho v ch ng H ng b Hu nh, làem chú bác c a bà T ng, coi sóc giùm, r i chàng b h t qu n áo vô r ng và l y ti n b cmà i v i Tr ng Quí qua C n Th . Ông h i ng Quy n u ng thu c h n m t tháng, ông h t b nh r i, n bi t ngon,ng bi t kh e, nên ông ã v Trà Bang. Cô N m ào, vì l i c a anh c y m n, nên mcon cô còn l i C n Th mà coi nhà giùm cho Tr ng Quí. Cô N m ào nghe xe h i ch y vô c a, cô l t t d t con b c ra coi xe ai. Cô th yTr ng Quí v i Chánh Tâm ng l i h i xu ng xe thì cô h i r ng: “Ki m c hôn anhhai?”. Tr ng Quí l c u bu n xo, r i l i h i r ng: “ nhà m y tháng nay có ai t i nóichuy n c u Tú hay không?”. Cô N m ào áp r ng: “Hông có. N u có thì em ã ánhdây thép cho anh hay r i”. Tr ng Quí v i Chánh Tâm vô nhà. Cô N m ào li c m t dòm coi thì th y ChánhTâm hình d ng m h n, m t mày bu n h n h i cô m i g p hôm l n tr c. Chánh Tâm ây mà chàng nh v th ng con, n ng không yên c, n mng i không yên. Chàng ã không mu n nói chuy n mà chàng tránh không mu n ng i g nTr ng Quí ho c cô N m ào. Tr a n ng thì chàng chui rút vào phòng khách n m limdim; tr i mát ho c êm thì chàng th th n m t mình ngoài sân, có êm trong nhà ng h t i chàng lén m c a ra ng i tr c th m mà khóc th m cho n tr i r ng sáng m i ch uvào phòng. Tr ng Quí trong nhà, tuy bô lô ba la coi b vui v nh th ng, nh ng mà chàngth y Chánh Tâm o não thì chàng nát gan t ru t. M t bu i chi u, Chánh Tâm n c m i s p b c ra sân thì Tr ng Quí kêu h i r ng: “C u Ba, c u mu n ki m cháu n akhông?”. Chánh Tâm ng l i, cúi m t ngó s ng d i t r i áp nh nh r ng: “Bi t nó âu mà ki m”. Chàng nói gi ng nghe h t th n, b coi r n chí. Tr ng Quí m i nói r ng:“Thôi c u ây, sáng mai tôi i. Tôi lên th m m Ba coi b a nay m ã thi t m nhhay ch a. Tôi còn m t th n y n a, n u không c thì tôi m i ch u phép. Bây gi tôitính nh th n y ây, tôi nói cho c u nghe th m t chút. Tôi em cái hình c a Chánh i mà a cho s m t thám và c y s m t thám cho lính i tìm giùm. Tôi h a h tìm c Chánh H i em giao cho tôi thì tôi th ng ba ngàn ng. Mình th ng cho nhi unh v y thì ng i ta m i h t lòng lo ki m cho mình. C u ngh th coi c hôn? N u s t thám mà ki m không c n a thì thôi ch bi t sao?”. Chánh Tâm l ng thinh m t h i lâu r i áp r ng: - Tôi s s m t thám ki m c ng không ra. - y! h giúp v i mình h ki m, có h i gì âu mà s . - Ki m n a c ng vô ích. -C u nhà ây, sáng mai tôi i. Tôi i ít hôm tôi v . 35
  • Vì ngh a vì tình 36 www.hobieuchanh.com Sáng b a sau Tr ng Quí Chánh Tâm nhà v i m con cô N m ào và chàng y xe h i mà i Sài Gòn m t mình. Chánh Tâm nhà không có Tr ng Quí, chàng càng bu n b c h n n a, h không m dàu dàu, i thì th n th , không nói v i ai, mà c ng không ai nói t i h t. Cô N m ào là ng i àn bà hay ng lòng , cô th y chàng u s u quá nh v y thì cô th ng xót,nên m y b a c m cô không e l chi h t, cô c ng i n chung v i chàng và cô ki mchuy n mà nói ng cho khuây lãng. àn ông con trai c ng i n chung m t bàn v i ng i àn bà, con gái, m ttr ng m t l a v i mình, dung nhan tu n tú, v n nói khôn ngoan, theo th th ng d ubu n cho m y c ng hóa vui, d u r u cho m y c ng ph i c i. Chánh Tâm c ng là ànông con trai, nh ng vì cái hình c a v , cái d ng c a con, c ph t ph , th p thoáng tr c t chàng hoài, làm cho chàng không th y ng i nào khác n a c, b i v y chàng th ycô N m ào coi b chàng nh c lòng, chàng nghe cô nói chuy n coi b chàng c c trí l m. Tr ng Quí i có ba b a thì chàng tr v . Khi chàng b c vô c a, chàng th yChánh Tâm thì chàng c i và nói r ng: “M Ba b a nay m nh nh th ng; m còn gi nchút nh, mà không h i chi, h ki m c th ng nh cho m thì m h t gi n ch gì.Vi c th ng nh , thì tôi ã a hình cho s m t thám r i, m y th y i h nghe nói th ngba ngàn ng thì h ham l m. H nói v i tôi r ng: th nào h c ng ki m c; h ch cki m c l m, v y c u ng có bu n, th ng th ng h ki m h d t xu ng ây cho u”. Chánh Tâm nghe nói con s tìm c, v s h t gi n, tuy chàng không vui c i,song m t chàng có v m ng r chút ít. Mà cái v m ng r y ch ng ng lâu; b i vì cách t lát thì hóa ra cái v bi th m nh c . Tr ng Quí làm ra dáng vui v l m mà Chánh Tâm c ng không b t bu n r u. êm y, l i m t gi khuya, trong nhà v ng v , ngoài sân im lìm, không rõ Chánh Tâm ng hayth c mà trong phòng c a chàng c ng l ng trang. Tr ng Quí nh nh m c a ra b cxu ng nhà ti c cái èn lu lu trên bàn, r i leo lên võng n m a tòn ten. Chàng gác tayqua trán, châu mày m t, t hút luôn m t gi t cho t i ba u thu c r i mà còn l y m t u th t m i n a. Cô N m ào trên nhà trên thình lình b c xu ng l i v n cái èn lên cho t ; r ikéo gh mà ng i, vì u hôm cho n ch ng y, cô n m trong phòng mà cô không ng ,nên m t mày t nh táo nh lúc ban ngày. Cô li c th y Tr ng Quí l y kh n mu soa lau n c t thì cô h i r ng: “Anh i Sài Gòn v , anh nói ch c s ki m Chánh H i c và v c uTú ã b t gi n, mà sao em coi h có m t c u Tú thì anh vui, còn v ng c u thì anh bu n y anh Hai?”. Tr ng Quí th ra, r i ng d y i l i kéo m t cái gh ng i ngang m t cô N m ào, hai cánh chõ ch ng trên bàn, hai bàn tay cái trán, và chàng l c u áp r ng:“Qua th y c u Tú bu n quá, nên qua ph i nói d i, ch s m t thám c ng không ch cki m c Chánh H i c, mà m Tú c ng không b t gi n chút nào”. 36
  • Vì ngh a vì tình 37 www.hobieuchanh.com Cô N m ào nín thinh, m t ngó ngay ng n èn m t h i lâu r i cô m i h i n a ng: - Mà s m t thám h ch u lãnh ki m hay không? - Sao l i không ch u! Ph n s h ph i ki m, mà nh t là qua có h a th ng ba ngàn ng b c nên h s n lòng l m ch . - Nh v y thì sao anh l i ch c ki m không c? - H nói nghe ph i l m; ki m thì h ki m mà h không ch c ki m c, là vìng i l n có gi y, có , hay i ch n y ch kia nên có th g p c, còn Chánh H i nó làcon nít, d u lính có hình nó i n a, mà nó c l c th c trong nhà ho c không i âu h t,lính có th y nó âu mà nhìn. ã v y, mà di n m o con nít th ng hay i d i, s g p m tnó c ng không bi t nó c. - Vi c nh v y thà là anh nói thi t v i c u Tú, ch anh nói d i, cho c u có lòngtrông i, r i ít ngày ây c u không th y chi h t, c u càng thêm bu n ch ích gì. - Em không rõ, ch qua kh l m em i! T i qua làm mà c u Tú ph i lìa v m tcon, b i v y, bây gi h qua th y c u bu n th m thì qua au n trong lòng quá. Quaph i nói d i cho c u m ng c ngày nào hay ngày y, ch bi t sao bây gi . - Anh làm nh v y thì ph i. Mà anh d i r i anh c ng tính ph ng nào mà c u u Tú ch anh d i hoài sao c. M y b a rày c u Tú nhà, em th y c u bu n r u sâu c h n ng i ta làm thì em có b ng lo s không xong a. Bu n sao mà bu n quá ch ngquá i, bu n nh v y thì s ng làm sao c. - Qua lo l m ch . Qua ch c h c u Tú bu n r u c u ch t thì qua n n n qua c ngkhông s ng c. Tr ng Quí nói t i ó thì chàng khóc mùi. Cô N m ào th y anh nh v y thì cô ng lòng nên cô ng i l ng thinh, mà cô c ng a n c m t. Cô cho Tr ng Quí b tkhóc r i cô m i nói r ng: - Vi c c a c u Tú ây em hi u h t, h ki m c th ng con c a c u, em giao cho c u thì v c u h t gi n, r i v ch ng cha con sum hi p, t nhiên h t bu n r u. Bây gianh lo ki m th ng con c a c u thì ph i r i, mà anh c ng ph i làm th nào cho c u khuâylãng mà ch , ch n u c u bu n quá ch t r i làm sao? - Qua c ng bi t nh v y, ng t vì c u th ng v th ng con quá làm sao c u khuâylãng c. Qua ã l y lý mà khuyên gi i thì không n ch u chi h t. - V y anh ph i ráng mà n n n v i m Tú ng m ng gi n c u n a, v v i u ho c may c u b t bu n ch ng. - Qua nói ã h t s c r i mà không c. H m nay qua trên y, qua n n n thi u u l y m y mà m c ng không ch u. M c phi n c u hoài, m nh t nh không ch ucho c u th y m t n a, d u có ki m c con mà tr cho m thì m c ng d t cangth ng. M nói h n hòi l m ch không ph i nói ch i. 37
  • Vì ngh a vì tình 38 www.hobieuchanh.com - N u v y thì làm sao? - Bi t làm sao bây gi ! Hai ng i ngó nhau mà m t có s c lo h t th y. Tr ng Quí ngó cô N m ào m t i lâu, r i b chàng nh ki m c m t cái ch c gì hay l m v y, nên chàng gãi u,chúm chím mi ng c i, r i l i gãi u n a, du d bàng hoàng r i m i nói r ng: - Qua có th làm cho c u Tú b t bu n r u, cho qua tìm Chánh H i c. - Anh làm sao? - Cái k n y c a qua hay l m, mà ph i có em giúp thì m i thành. Không bi t emch u giúp hôn? - Vi c c a anh c ng nh vi c c a em. ã v y mà em th y c u Tú th t chí, em ng t i nghi p cho cái thân c u l m. N u em có th làm cho anh h t n n n và làm cho u Tú h t bu n r u c, thì em vui lòng mà làm l m, ch sao l i không ch u. - Em mà có b ng t t v y, em giúp giùm v i qua ng c u c u Tú thì qua mang nem l m không bi t ch ng nào cho h t. - Em giúp làm sao? âu anh nói cho em nghe th coi? Tr ng Quí v a mu n m mi ng tr l i nh ng r i chàng du d không ch u nói.Chàng li c m t ngó cô N m ào th y cô ng ng i mà ch chàng tr l i, chàng m ichâu mày mà nói r ng: “Cái k c a qua nghe k m t chút...Ôi! Mà ngh c ng không kgì, em ã có m t i ch ng r i, l i em làm ngh a không l ai dám c i chê gì ó mà s .Qua tính nh v y: C u Tú tâm au b nh tình, bây gi mình ph i dùng thu c tình mà utr cho c u m i c. Qua xin em ng có v Trà Bang, em ây r i m i b a em nóichuy n nói vãn v i c u Tú, em t ý dan díu c u, em làm sao cho c u th ng em. H c uth ng em r i thì t nhiên c u quên bu n r u n i v con; c u có ch vui mà s ng thì qua i r nh trí mà tìm con khuyên v cho c u c. Tr ng Quí ch a nói d t l i mà cô N m ào ã bi n s c, cô ch n chàng mà nói ng: - Úy! Anh tính cái gì k c c quá v y nà! Ai mà làm c. - Qua ã nói v i em cái k c a qua thì k thi t mà n u không làm nh v y thì làmsao cho c u khuây lãng n i v con cho c. - Ph i. Anh tính nh v y thì hay l m. Mà anh l a con nhà nghèo a nào lanh l i ch s anh m n nó làm cho ch em làm không c âu. - Bi t m n ai bây gi ? Ng i không x ng áng thì có n t có h nh gì âu mà làmcho c u mê m n c? Còn x ng áng t t làm sao anh dám c y ng i ta. Em là ng itrong thân mà em còn không ch u giúp qua thay, hu ng chi là ng i d ng. Thôi, emkhông ch u thì thôi, qua âu dám ép. Cô N m ào ng i bàng hoàng suy ngh m t h i lâu r i cô nói r ng: 38
  • Vì ngh a vì tình 39 www.hobieuchanh.com - Anh ngh l i ó mà coi, không ph i em không mu n giúp anh, ng t gì cái chuy n ó quá khó...ph n em là gái, mà em i l ng l trêu b o ng i ta thì coi sao cho c - Em s thiên h chê c i ph i không? - Ch sao!. - Chuy n trong nhà ai bi t c mà c i. - D u không ai bi t i n a thì em c ng h th m v i danh giá c a em ch . - Qua c y em làm vi c n y là c u cái m ng c u Tú. Em mu n làm i ngh a thìch ng nên c ch p ti u ti t. Qua bi t b ng c a em th nào, ch theo qua, h qua g p cái i ngh a thì qua làm li n, qua không d d chút nào h t, d u mà nát thân qua i n a qua ng vui, ch ng lu n là mang ti ng, mang tâm chút nh. Em s thiên h chê c i. Qua ng h em c u c cái m ng c a c u Tú Tâm, thì em vui th m trong lòng mãn i,em không có n n n chút nào âu mà em ng i. Vì em có m t i ch ng r i, qua ch c embi t vi c nào em ph i làm, vi c nào qu y em ng n ng a; nên qua m i dám c y em. Emgây giùm cái m i ái tình cho c u Tú có ch vui mà kh i ch t v y thôi, ch có làm uchi qu y mà em h th n. Thi t àn bà con gái lãnh cái vai tu ng nh v y coi c ng kth t. Mà em làm y là c u m t m ng ng i, l i giúp cho qua chu c t i n a, cái ngh a a em l n quá, em d d làm sao? Cô N m ào suy ngh m t h i lâu n a r i cô áp r ng: - M y l i anh nói em hi u r i. Theo ph n em thì em không ng i cho m y, song emkhông bi t th y v i má em có vui mà cho em làm nh v y hay không? - Vi c ó em ng lo; qua lãnh qua nói v i c u m cho. C u ã hi u rõ u uôi vi c c a c u Tú Tâm r i nên qua ch c h qua c t ngh a thì c u ch u li n. - Anh li u sao ó thì anh li u l y. Tr ng Quí th y ý c a cô N m ào ã ch u r i, b i v y sáng b a sau chàng i quaTrà Bang nói v i v ch ng ông H i ng Quy n sao ó không bi t mà n chi u chàng , chàng nói v i cô N m ào r ng: “Qua nói r i. C u m u vui lòng em bên n ymà giúp v i qua ng c u c u Tú. V y thì em hãy ráng h t lòng làm n giùm cho quanghe”. Cô N m ào g c u mà coi b cô th n thùa l m. 39
  • Vì ngh a vì tình 40 www.hobieuchanh.com VII TRONG B I GI T MÌNH Cô N m ào là m t ng i àn bà tánh tình b i buôi, vui v , hay nói, hay c i,ch ít hay bu n, ít hay lo. T nh chí l n cô u s u m t lúc thì thôi, là lúc ch ng cô au i ch t. Mà s u s u y b t quá làm cho cô khóc than th ng ti c ch ng trong ít ngày i thôi, ch không n n i làm cho th t chí ngã lòng, ph h t th s ; b i vì t i cái tánh a cô ít ch u bu n ít ch u lo, mà c ng t i cô ngh r ng ai i c ng có s m ng. Tr ikhi n m ng ch ng cô t i ch ng ó ph i ch t, l i khi n m ng cô t i ch ng y ph i góach ng, v y thì cô r u lo làm chi. Cha m c a cô tuy không ph i là nhà c phú, song có vài ngàn công t t t, hákhông s c châu c p cho cô no m tr n i hay sao? Ch ng c a cô tuy ch t r i, songcó l i m t chút con gái cho cô yêu p há không cho cô m n tình m u t mà khuâylãng n i cang th ng hay sao? Thi t t ngày ch ng cô ch t cho t i bây gi , cô ch ng h l p tâm quy t th ti t thch ng, mà cô ch ng h ch ý mu n ch p n i n i khác. Không, cô c ng nh nhi u ng i nh tu i mà góa ch ng kia v y, cô không tínhchi h t, cô tr v v i cha m , h ng ngày cô ph v i m mà xem xét các vi c trong nhà,cô lo t m r a s n sóc con Lý, mi ng n mi ng u ng cho cha, dòm tánh ý c a cô thì hìnhnh cô phú cho ông Tr i li u nh ph n s cho cô, ch cô không thèm t ng t i ti n trình ng lai c a cô chút nào h t. n ngày cô giáp m t v i Chánh Tâm thì cái lòng c a cô ã h t v ng v n m itình x a mà c ng ch a c u mang m i tình nào khác. Tình c a cô còn h , lòng c a cô ng th th i, ch ng khác nào nh con gái m i l n lên. Cô m i nghe thu t chuy n nhà a Chánh Tâm thì t i nghi p cho ng i m ng b c, vì có m t chút ghen l m mà nhà c atan hoang, v con r i rã. n ch ng cô th y Chánh Tâm rõ ràng; trong lòng au n t i, ngoài m t bu n th m không ng t, thì cô l y làm c m ng th ng ng i tr tu i, h c ã thành danh, nhà l i s n ti n, mà ph i mang m t cái h a l n r i h c th c r ng không c dùng, ti n b c nhi u c ng vô ích. Cô ã t i nghi p mà cô còn l i lo s n a, cô s Chánh Tâm bu n r u quá r i mang nh mà ch t. Cô t i nghi p cho thân ph n Chánh Tâm bao nhiêu thì cô th m trách anh côlà Tr ng Quí b y nhiêu; b i vì theo ý cô thì gia ình Chánh Tâm r i rã ó, là t i TrongQuí không làm cho Chánh Tâm h i hi p v i v con, n u nay cho chàng bu n r u màch t thì Tr ng Quí m c m t cái qu báo l n l m. i v i Chánh Tâm thì thi t cô N m ào có cái c m tình, nh ng mà cô c m tìnhlà vì cô th ng xót ng i m c n n mà thôi ch không h có ý riêng v i chàng chút nào t. Vì cô mu n c u giùm cái sanh m ng c a Chánh Tâm, mà c ng vì cô mu n cho anhcô là Tr ng Quí kh i qu báo, nên cô m i v ng lãnh cái vai tu ng gi i bu n cho ng i áo 40
  • Vì ngh a vì tình 41 www.hobieuchanh.comnão vì tình, song cô v ng lãnh r i thì cô l y làm ái ng i, không bi t li u th nào làm chotròn ph n s mà kh i nh c cho cái danh ti t c a cô. Tr ng Quí mu n cho em thong th mà an i Chánh Tâm, nên chàng ChánhTâm nhà v i cô N m ào, chàng t c lên Sài Gòn mà thôi thúc s m t thám ân c n tìmgiúp Chánh H i. Cô N m ào nhà m t mình v i Chánh Tâm cô lo c m n c cho Chánh Tâm, n b a n thì ng i chung v i nhau m t bàn, mu n nói chuy n thì không thi u chi d p t t,nh ng mà b a u cô b ng , h th y m t Chánh Tâm thì cô có s c th n thùng, b i v ycô ã không nói chuy n chi h t, mà coi ý l i l t nh t h n tr c n a. y b a có Tr ng Quí nhà c ng v y, mà b a nay Tr ng Quí i kh i c ng v y,Chánh Tâm c bu n b c s u th m hoài, tr a n ng thì chàng n m thiêm thi p, tay gác quatrán, m t nh m lim dim, tr i mát thì chàng i th n th , ngó ki ng châu mày, nhìn hoa r i y. Tr n m t ngày y, cô N m ào c l c c nhà sau hoài, vì cô s th y m tChánh Tâm, nên cô không dám lao ra phía tr c. i l i cô ng không c, cô n m suy t i tính lui, làm thân àn bà con gái n u t i àn ông con trai m t l i không oan chánh, thì th n thùa x u h không có chi b ng,mà n u mình vì danh ti t, không ành khêu tình, ng mà c u cái sanh m ng c a ng ita thì té ra mình tr ng cái ch "trinh" h n là ch "nh n" , làm ng i d ng y ch a ph ilà ng i úng n. Cô cân phân t chút, cô xét nét t h i, n u cô gi v n ti t trinh thìChánh Tâm ph i ch t, r i Tr ng Quí ph i mang cái qu báo. Cô là ng i có lòng nh n t ,cô không n vì ph n cô mà cô cho k khác b h i, thà là cô mang ti ng th t ti t mà cô u c ng i ta, ch cô c ch p danh ti t thì cái l i b t nh n nó còn n ng h n cái l ith t ti t nhi u l m. Mà sao l i g i r ng th t ti t? Ph n gái ph i gìn gi n t na, mình li c t trêu hoa, mình t l i gh o nguy t, mình làm gi d i d ng cho khách bu n r u ngtình mà quên n i v con v y thôi, ch mình d i gì mà r m g n cho l a b t, th c tayvào cho chàm dính, mà s x ti t ô danh. Cô N m ào ngh nh v y thì cô không do d n a, cô quy t nh không dùng áitình mà c u Chánh Tâm. Tr i ã khuya, ng h gõ ba gi mà cô c ng ch a ng . Cô ng n m tr n tr c, thình lình nghe phía tr c có ti ng l p c p, d ng nh ai m c a.Cô lóng nghe n a thì tr c sau u im lìm. Cô ng i d y b c ra kh i c a phòng dòm ng tr c thì th y trên bàn gi a có chong m t cái èn lu lu, l i giàn c a bên tay trái có t cánh m hé hé. Có ngh a Chánh Tâm i ra ngoài sân, song cô không b c ra mà coi,cô l i vô trong mà r a m t r i cô m i ra b ván bên tay m t, phía tr c, ng i têm tr umà n. Trong nhà v ng teo, ngoài sân l ng l , duy ch có cái ng h treo trên vách t ng i ti ng l c c c, v i gió th i lao rao, sau v n có cây khua lào xào mà thôi. Cô N m àomi ng nhai tr u mà m t ngó ngay ng n èn leo lét trên bàn. M t lát cô ngó ra c a m t 41
  • Vì ngh a vì tình 42 www.hobieuchanh.comcái, có ý trông coi Chánh Tâm có tr vô hay không. Cô i g n n a gi mà không th ychi h t, cô m i b c ra ch cánh c a ó mà dòm. ng tr ng khuya t r ng, gi i bông hoa cây c ngoài sân sáng r nh ban ngày.Cô N m ào th y Chánh Tâm ng ng i t i cái th m gi a, ít t i n c trên h t, haich n t i n c k ó, hai cùi chõ thì ch ng hai bên u g i, hai bàn tay thì b cái c m,th c hay là ng không bi t, mà không th y c t c a. Cô ng ngó m t h i ánh ti ng h i ng: - C u ng i ó ph i hôn c u Tú? Chánh Tâm day l i áp nh nh r ng: "Ph i" r i chàng c ng ch ng càm mà ng inh c . Cô N m ào b c l i g n, mi ng chúm chím c i và h i r t d u dàng r ng: - Tr i ã khuya, l i thêm gió b c l nh quá, sao c u không ngh , c u ra ng i làmchi ó? - Tôi ng sao cho c! - Nh c u mu n ng i ch i thì nh c gh ra mà ng i ch sao ng i d i td i cátnh v y? em nh c gh cho c u ng i. Cô N m ào và nói câu sau và l t t tr vô nhà. Chánh Tâm ngó theo và a taymà bi u: " ng, cô N m; nh c gh làm chi? ng có nh c, tôi ng i ây". Chàng nói a d t l i thì cô N m ào ã nh c gh em ra t i. Chàng th y v y thì l t t ng v yvà nói r ng: "Tôi ã bi u ng nh c gh , mà cô còn nh c làm chi". Cô N m ào cáigh d a bên chàng và nói r ng: "C u ng i i mà. C u ng i ó mà ch i, ch ng nào c u vô u b ó r i sáng b y tr nó nh c vô". Chánh Tâm nói: "Cám n", song chàng không ch u ng i, chàng ng d a mìnhbên c t g ch trên th m, châu mày cúi m t, coi b chàng không v a lòng v s cô N m ào ra làm r n chàng ó v y. Cô N m ào th y b thì hi u ý, nh ng mà cô ã quy t nh r i, nên cô không ái ng i chi h t, cô b c t i ng ngang m t v i chàng. Vì tr ng ã bóng, y ng sáng gi i vô t i hiên, nên lúc ban êm l i không có èn mà hai ng i uth y m t nhau t rõ. Cái s c bu n th m c a chàng nó làm cô ng lòng, nên cô không b ng chi h t,cô ngó ngay chàng mà nói r ng: "Vi c nhà b i r i th ng th ng tính mà g , c u bu nlàm chi. C u bu n quá r i ây c u mang b nh càng kh n a". Chánh Tâm th ra, nhi u m t gi t n c m t xu ng v t áo và nh n m t áp r ng: - Tôi không bu n sao cho c. Tôi c ng bi t n u tôi bu n quá thì s e tôi ph ich t. N u tôi ch t r i v con tôi làm sao? Tôi mu n làm vui ng mà s ng l m, ng t vìvui không c bi t làm sao bây gi ? - Vi c v con c a c u thì c u nh anh Hai c a em lo cho. C u ng thèm nh t ilàm chi. C u c n r i ng ho c i ch i ch n y ch kia nh ng i ta v y... 42
  • Vì ngh a vì tình 43 www.hobieuchanh.com - Vì cô không rõ vi c c a tôi, nên cô khuyên tôi nh v y, ch n u nh cô m c cái a nh tôi ây th coi cô n, cô ng , cô i ch i c hay không mà. - Vi c nhà c a c u, nh có anh Hai em nói l i, nên em hi u rõ r i h t. - Cô hi u là hi u vi c x y ra nh v y ó thôi, ch cô làm sao mà hi u cái tình c atôi i v i v con tôi c. - Em bi t c u th ng yêu v con c a c u l m. Mà vi c ã l ra r i, thì th ng th nglo tính, ch c u s u não r i c u gi i cái h a c hay sao. Ph n em ây h i tr c em ng th ng ch ng em l m v y, khi ch ng em m t em c ng bu n th m d quá, mà bu nít ngày r i thôi, ch không l em ch t theo ch ng. - Ch ng cô ch t là t i m ng s Tr i nh, còn v tôi lìa, con tôi m t ây là t i tôilàm. N u mà ngày tr c t i cô làm cho ch ng cô ch t, th coi cô có bu n nh tôi bây gihay không. y l i nói h u lý n y làm cho cô N m ào h t cãi n a c; b i v y cô ngó rasân r i h i l ng r ng: "Tr i khuya tr ng t quá, c u há? Em a tr ng l m nên h sángtr ng thì em vui v trong lòng không bi t ch ng nào. C u a tr i sáng tr ng hôn?" Chánh Tâm l c u áp r ng: "Thân tôi còn bi t s gì là vui n a âu, cô N m". Cô N m ào nghe m y l i th t chí y thì cô au n t i nghi p cho thân c achàng nên cô quên dè d t, cô vùng nói r ng: - Em th y c u não n em th ng quá; n u em bi t cách làm cho c u b t bu n cthì em làm li n, ch ng h d d bao gi . Cô nói d t l i r i cô th n th m, nên cô cúi m t xu ng t. Chánh Tâm ng c m t ngó ngay cô, r i chàng l c u r i l y áp r ng: "M y l icô nói ó, thi t tôi c m n cô l m. Cô là ng i bàng quan, mà cô th y tôi s u não, cô còn ng lòng, cô bi t t i nghi p giùm cho thân tôi; ch ng hi u vì c nào mà v tôi nó l ikhông xét giùm cho tôi, nó c phi n tôi hoài v y không bi t. Cô mu n cho tôi b t bu n,làm sao mà b t bu n c, cô N m? Tôi ph i ki m cho c con tôi, r i v ch ng chacon sum hi p m t nhà thì tôi m i b t bu n. N u tôi ki m con tôi không c thì tôi ph ich t m i xong". Cô N m ào li c th y Chánh Tâm nói t i ó mà n c m t ch y ròng ròng. Tuy cô m xúc h t s c, song cô c i g ng và áp r ng: - C u ng có nói nh v y không nên. Vi c gì mà ph i ch t? C u còn trai tráng,mà sao c u y u trí quá v y? C u m i g p cái n n nh nh mà c u òi ch t, tho ng nh có t cái h a l n h n n a thì làm sao mà m ng cho n i. - Cái n n c a tôi nh v y mà cô g i r ng n n nh , v y ch còn n n nào m i là n? Ch ng gi u cô làm chi, m y tháng nay tôi mu n ch t ph t cho r i, ng t vì v tôi tuy n, con tôi tuy m t, song tôi còn m y may hy v ng hòa hi p c nên tôi ch a ành 43
  • Vì ngh a vì tình 44 www.hobieuchanh.comch t ó mà thôi. N u m t ngày kia, tôi ch c con tôi m t thi t, v tôi d t tình, thì tôi ch tli n, tôi không thèm s ng thêm m t giây phút nào n a h t. - Cháu không m t âu mà lo. Anh Hai c a em nh h a ch c nh s ki m c, thìcó lâu l m là n m b y tháng ho c m t n m nh tìm c ng ra m i. Còn vi c cô Tú c gi n u thì c u c ng ch ng nên s . Cô th ng nh con nên cô phi n, cô không cho c u th y t, n u ki m c con cho cô r i cô h t gi n ch gì. Xin c u yên tâm, c u ng cóbu n chi h t, anh Hai c a em nh lo cho. - Tôi cám n anh Hai quá, vi c c a tôi mà m y tháng nay nh c c kh không bi tch ng nào. Thi t n u không có nh thì tôi ch t ho c tôi iên. - Tuy là vi c c a c u, song t i nh gây r i nh v y, nên nh ph i lo ch . - Tôi làm c c cho nh mà tôi còn làm c c cho cô n a. T i tôi nên bây gi cô ph i ây ng coi nhà coi c a, lo c m lo n c cho tôi. - Xin c u ng ái ng i chi h t. Thi t vì c u nên em m i ây; mà em ây emvui l m, ch em không có bu n âu mà c u lo. Chánh Tâm nghe m y l i h u tình thì chàng ngó cô N m ào mà c i. Cô th ychàng c i thì cô m ng h t s c, nên cô chúm chím c i l i và nói r ng: " ng ngoài n y nh quá. Em m i c u vô nhà, ng em n u n c trà nóng mà u ng r i nói chuy n ch i". Mi ng cô m i ã có duyên, mà m t cô li c l i có tình n a, b i v y Chánh Tâmkhông th t ch i c, nên ríu ríu i theo cô N m ào vô nhà. Cô N m ào v n èn lên r i cô l ng x ng lít xít, cô l y cái èn n u n c em ra trên bàn, cô m n Chánh Tâm m n p èn và qu t h p qu t mà t giùm, còn cô l y u i múc n c mà vô m. Hai ng i x n b n chung quanh cái bàn. Chánh Tâm dòmcoi l a cháy u hay không, còn cô N m ào thì s a so n bình chén. Ch ng n c g nsôi, cô m i h i chàng r ng: "C u mu n u ng cà phê hay u ng trà? Có cà phê s n kia, nh u mu n thì em l c cho c u u ng". Chánh Tâm g c u ch u u ng cà phê. Cô N m ào bèn l y cà phê và bình ly em ra. c sôi r i cô ng l c cà phê. Chánh Tâm ng i m t bên ó chàng li c coi tay a cô c m bình mà rót cà phê vào ly, bàn tay tr ng, ngón nh m t, phao lòm, c mtròn tr a. Chàng th y tay r i chàng dòm lên m t, cô N m ào ch ng ph i gái tuy t s c n i nghiêng n c nghiêng thành, nh ng mà hình dung cô y u u, g ng m t cô m nmòi, cô có cái v thiên nhiên l lùng, càng ngó lâu ch ng nào càng th y cô có duyênch ng n y. Chánh Tâm ng i l ng thinh mà ngó cô hoài. Cô li c th y chàng ngó, song cô gikhông dè, cô c ng t nhiên mà làm cà phê. Ch ng làm xong hai ly r i, cô b ng m t ly em ngay tr c m t chàng, còn m t ly cô b ng l i ngang ó r i cô kéo gh màng i. 44
  • Vì ngh a vì tình 45 www.hobieuchanh.com Hai ng i ng i u ng cà phê, cô N m ào h n h , nói nói c i c i, cô thu tchuy n n y, cô h i chuy n n không ng t, làm cho Chánh Tâm ph i quên n i s u riêngmà lóng tai nghe cô nói ho c tr l i câu cô h i. ng cà phê xong r i t i n c trà. Cô N m ào b trà vô bình r i m n ChánhTâm ch giùm n c ng cô i d p bình cà phê. Ch ng cô tr l i, cô mu n t t cái èn u n c, nên cô l y n p mà y. Ng n èn táp tay cô nóng, nên cô bóp tay hít hà, mà l ingó Chánh Tâm mà c i. Chánh Tâm t ng cháy tay cô, nên l t t b c l i g n mà h i. Cô a bàn tay n èn, cô bóp m y ngón tay b l a táp ó r i cô c i và nói r ng: "Không sao, nóng t chút ch không ph i ph ng. Mà em n u n c cho c u u ng, d u có ph ng tay i n a,em c ng vui l m!". Hai ng i ngó nhau mà c i. Th ng Ph c là a c a Tr ng Quí,phía sau i ra m c a, ch ng y Chánh Tâm v i cô N m ào m i hay tr i ã sáng bét i. a sau cô N m ào c nhà tr c mà nói chuy n v i Chánh Tâm. H cô b cra sau mà coi cho tr n u n, ch ng cô tr ra th y Chánh Tâm rút vô phòng mà n m thìcô xúi con Lý vô khu y phá, làm cho chàng n m không c, ph i ra mà gi n ch i v inó, ho c nói chuy n v i m nó. n chi u, lúc n c m r i, cô N m ào th y Chánh Tâm ngh u ngh n tr c sân,cô bèn h i th ng Ph c nh c gh xích u em ra cho chàng n m h ng mát. Cô xách t cái gh mây em ra g n ó mà ng i nói chuy n ch i v i chàng. Con Lý cà rà theo m y b n bông, rình b t cào cào, h nó b t c con nào thì nó em l i khoe v i Chánh Tâm và c y b giùm vô h p cho nó. Chánh Tâm ôm con nhtrum tr m trong lòng, chàng vu t ve tóc tai, chàng nhìn xem m t mày, coi b chàngmu n hun con nh , mà vì có m nó ó, chàng ái ng i nên không dám hun hít. Cô N m ào th y Chánh Tâm b t bu n mà l i có ý quy n luy n m con cô, thì cô ng th m, song cái m ng y l i có l n cái lo chút nh. Tuy v y mà m ng hay là lo cô ng không Chánh Tâm bi t, cô c ch m ch tính gi i cái s u c a chàng. Qua ngày sau, cô mu n th chàng, nên cô rúc nhà sau, không léo ra phía tr c.Chánh Tâm l n i vô trong, tuy chàng gi nh coi c ch i, song cô th y rõ ý chàngmu n ki m cô nên cô ch c m u k c a Tr ng Quí thành c. Chi u b a y, cô N m ào th y Chánh Tâm cà rà trong nhà ch không ra ngoàisân n a. Cô mu n làm c c c , nên cô không nói chuy n v i chàng, cô l i b i ra sân màch i. Cô th th n m i c m t lát thì th y chàng lót tót ra theo, coi b chàng t i t n,ch không ph i d t nh hôm tr c n a. Hai ng i d o ch i phía tr c r i l n vô phía sau v n. Lúc y tr i ã ch ng v ng i r i. Cô N m ào th y có m t b i sa bô chê nhành lá sum sê, nhánh nào c ng nhnhánh n y, trái m bèo, l i o n là à sát t. Cô chun vô b i v ch ki m trái già mà hái.Chàng c ng chun theo ph hái v i cô. Hai ng i k vai ng khít m t bên nhau. B i ã 45
  • Vì ngh a vì tình 46 www.hobieuchanh.com m r p, tr i l i l m . Chàng hái c m t trái l n bèn a mà khoe v i cô. Hai ng inhìn nhau, mi ng chúm chím c i. Cô th n thùa nên cúi m t xu ng r i b c dang ra m t c. Chàng ngó theo cô trân trân. Ch ng hi u ý gì mà chàng ngó nàng r i chàng giùnmình m t và b n b b c ra ngoài tr ng. Cô xem cái b c a chàng thì hình nh chànggi t mình v s ng chung v i cô trong ch n l m v ng v ó v y. Cách vài ngày sau, Tr ng Quí i Sài Gòn v . B chàng c ng ph n ch n nh l ntr c. Chàng nói s m t thám ch c s tìm ra Chánh H i c, còn C m Vân thì ã m nhnh th ng và c ng ã b t gi n chút nh. Tr ng Quí m i v mà chàng dòm th y Chánh Tâm b t s u não l i có ý quy nluy n v i cô N m ào thì chàng m ng th m. Chàng không dám h i cô N m ào làm sao c nh v y, song t i l i chàng lén nói v i cô r ng: "Em h t lòng giúp qua, nghé. Vi cem làm ây là i nh n, i ngh a, xin em ng ái ng i chi h t". Cô N m ào l ng thinh, cúi m t xu ng t m t h i r i th ra mà áp r ng: "Khóquá! Anh ph i ráng ki m Chánh H i cho mau, nghe hôn". 46
  • Vì ngh a vì tình 47 www.hobieuchanh.com VIII TÌNH CON NÍT Chánh Tâm v i Tr ng Quí tìm ki m Chánh H i thi t là dày công. ch n Sài Gòn, ng sá tuy nhi u, song Chánh Tâm lên ó h n m t tháng,chàng ã i giáp h t, nh t là m y con ng nh ch y trong m y ch b n hàn, chàng iqua i l i t i n m ba l n. ã v y mà l i thêm Tr ng Quí là ng i thông th o, chàng giúp n tâm, chàng rao trong nh t báo ngót ba tháng, r i chàng c y s m t thám tìm giúp n a. ã t n nhi u công, l i t n nhi u c a, v y vì c nào T Cu không ch u ló ra lãnh th ng,mà Chánh H i c ng không cho ai g p m t là v ch ng T Cu d i nhà v mi t t H , ngh a là trong châu thành SàiGòn, mà chúng nó cái ch u hi m quá. Chánh Tâm không dè mà n ó. Cái ng l n tr c m t ch t H ch y vô v n Bách Thú kêu là ng Rousseau. n ình Tân An bên phía tay m t có m t dãy ph m i c n. Bên hông c n chótcó m t cái ng h m b ngang ch ng m t th c. i mút cái ng h m y r i m i th yhai dãy ph ngói vách cây, âu m t v i nhau m i dãy sáu c n. Ph c mà l i th p, b dãy m i c n ngoài ng Rousseau án bít, nên ng i i ng y không th y hai dãy ph c phía sau c. Trong hai dãy ph y, T Cu dãy bên phía tay trái, c n th ba. Chánh H i cònnh , nên ch i l n qu n trong y, không ló ra ng l n thì làm sao Chánh Tâm ngó th y c. Còn T Cu không bi t ch , l i ch i b i v i nh ng ng i b u b n ch ng h có cnh t báo; th thì làm sao mà hay l i rao c a Tr ng Quí h a th ng ti n. Vì v y nên Chánh Tâm tìm con không c mà T Cu c ng không ki m Tr ngQuí, ch không ph i v ch ng T Cu có ý gi u Chánh H i mà nuôi, hay là s vi c chinên không dám em nó ra mà lãnh th ng. Mu n bi t Chánh H i g n g i v i h ng ng i gì thì ph i b c ch n vào ch n nó i th y rõ c. Tr c kia ã nói dãy ph c ch v ch ng T Cu m n mà ó có sáu c n. C n u thì chú ch t Phôi bán mì thánh . C n th nhì thu c v v ch ng Sáu Nh là ng i u n trong thành s n á. C n th ba là T Cu, còn m t c n n a thì b tr ng, không ai n. ch ng T Cu d n v ây, lúc ban u ch a quen ai h t. Cách ít ngày, v c a p r ng H n, là Th en, th y T Ti n là v c a T Cu, có eo hai ôi vàng chói, thì t qua làm quen, h i th m m y tu i, g c gác âu, c m y l n, ch ng làm s nào, n l ng nhi u hay ít. Hai ng i àn bà ng i nói chuy n v i nhau m i có m t lát mà r ithân thi t v i nhau ch ng khác nào nh ã quen bi t nhau n m m i n m r i v y. Th en thì bi t T Ti n g c Chí Hòa, v ch ng không con, m i xí c th ng H i nên 47
  • Vì ngh a vì tình 48 www.hobieuchanh.comnuôi làm con. L i bi t trong nhà v n li ng có vài ba tr m, T Cu làm th trong Ba Son,ti n công m i ngày là n m c c, còn T Ti n thì tính m i b a xu ng v a cá c a th y B y, i c u Ông Lãnh, mua cá em v ch t H mà bán. Còn T Ti n thì bi t v ch ng c p r ng H n ch p n i ch không ph i m t kèo tc t; c p r ng H n có m t i v tr c sanh c hai a con, a l n là con gái, tênChâu, 9 tu i. V ch t r i, c p r ng H n m i ng Th en, sanh thêm m t a con gái a, t tên con L u, m i c 3 tu i. C p r ng H n làm nhà èn, n l ng m i tháng i 45 ng, mà vì Th en thua bài cào hoài, nên tháng nào c ng h t h t thi u th n. Ti n c quen v i Th en r i m i g i th ng H i mà i mua bán cá. Hkhuya thì T Ti n gánh gánh ra ón xe l a mà i xu ng c u Ông Lãnh. n ch ng TCu i làm anh ta khóa c a l i r i em g i chìa khóa v i th ng H i cho Th en. Tan bu ich , Ti n tr v m c a n u c m cho T Cu v mà n. Bu i chi u có T Ti n nhà, nênkh i g i nhà, g i con cho ai h t. i bu i s m m i th ng H i u qua ch i v i s p con c a c p r ng H n. Nóth y con Châu v i th ng Quì n b n d dáy rách r i thì nó g m h t s c, nh ng n ukhông ch i v i hai a n y thì ch i v i ai, b i v y nó ph i ép mình làm quen. Con Châu chín tu i r i mà mình m y m nhách, tóc xù x bít m t bít tai, r ng bsi t n, c p m t bét ch t. Nó b n m t cái qu n v i en c , hai b p v rách hai ng dàitrút ngang, còn áo thì nó b n m t cái áo kh c c a m gh nó cho nó, nên tay thì v nch n mà kích l i r ng thình thình. i ngày nó c nách con L u òng òng trên tay hoài, ai c ng khen nó b ng emkhông bi t m i, mà k thi t ch ng ph i nó c n c ti ng khen y, hay là nó vui gì th ng em; y là t i con L u ng nh b t b ng hoài, nó xu ng thì nó khóc, mà h nókhóc thì con Châu b òn, nên d u m i g n r ng hai cánh tay c ng không dám r i em ra. Còn th ng Quì thì m nh d n, v m v , tuy khi có áo không qu n, khi có qu nkhông áo, tuy m t mày nó tèm lem, u c nó chôm bôm, song c p m t sáng tr ng, ng m t tròn tr a coi không gi ng ch hay là em nó chút nào h t. Con Châu v i th ng Quì th y v ch ng T Cu d n nhà ngang g n c a mà l i cóth ng H i thì ã có ý mu n làm quen v i th ng nh ng gi n ch i, ng t vì th ng H i t ingày c lúc thúc trong nhà, h ra c a c ng i bí s , không thèm ngó ai h t, nên chúng nókhông dám léo hánh r ch i. Ch ng T Ti n em g i th ng H i thì chúng nó m ng l m, nh t là th ng Quì nó eo theo r r m, r i l m g ch c t nhà li n. y a nh ch i v i nhau trong vài b a thì quen nhau mà coi ý l i yêu nhau, nênkhông nghe r y rà chi h t. Ph n con Châu là gái, mà nó l i m c gi em, nên nó khôngch i chung v i hai a con trai luôn luôn c, duy th ng Quì v i th ng H i c dính m tbên v i nhau hoài. 48
  • Vì ngh a vì tình 49 www.hobieuchanh.com Th ng Quì l n h n l i m nh d n h n, nên nó ch i c ng c i, nó nói ngang tàng.Còn th ng H i nh h n, l i y u h n, nên nó ch i êm th m, m m m ng. Tuy v y mà trong cu c ch i, coi ý th ng Quì kiêng n th ng H i l m, h th ng i mu n làm sao thì th ng Quì làm theo v y ch không dám cãi. t b a s m m i, th ng Quì v i th ng H i ng ng i h t cát ch i t i u ng m. L i 9 gi , tên Kim là ng i c n ph th nhì, khóa c a ra i, vai mang b , taych ng g y, coi b au th ng d dáy l m. Th ng Quì kêu nói r ng: "Anh Hai, cho vài ng mua bánh n anh". Tên Kim d ng l i h i r ng: - Ti n gì cho m y? chó , khéo nhi u chuy n! - Ê! Sao anh ch i tôi? Anh mu n ch t a há! - M y còn nói gì ó? - , tôi nói v y a, anh làm sao tôi? Gi i làm phách hoài. Ta xin ti n có cho thìcho, b ng không cho thì thôi, ch ch i cái gi ng gì. Mu n ch c ta, ta theo ta rao cho bi t anh Kim nhà b n qu n áo t t l m, n th t quay bánh h i luôn luôn, nh làm b ng xin ti n v không n ch nh không có phung cùi mù quáng chi âu. Tên Kim gi n quá, x c l i a g y mu n ánh th ng Quì, mà r i ngh mình l nkhông l i ánh con nít, nên d n lòng tr l i mà mét v i m gh nó. Th en nghe ng ita mét con gh mình, không thèm h i i h i l i, áp ch y ra cú trên u nó m t dây, r i l i ng r ng: "Cái dòng con gái m m y không nên thân! cái th yêu tinh nh v ymà làm chi không bi t?" Th ng Quì b cú, thì cúi u ôm c mà ch u, không la không khóc chi h t. Cònth ng H i, thì nó kinh hãi, ng nép d a vách m t mày tái xanh. Th en tr vô nhà, còntên Kim thì th ng th ng i ra ng l n. Th ng Quì ngó theo tên Kim, c p m t l m m, mi ng l m b m nói r ng: " l n làm phách r i còn i mét cho ng i ta b òn a". Th ng H i b c l i nói nh r ng: - Má m y d quá! Tao s th t kinh! - S gi ng gì m y? - ánh au l m ch ! - Th d i trên u mà au gi ng gì? Má tao ánh tao không s ; tao s tía tao l m y. Tía tao b t tai thi t là au! - Má tía m y hay ánh m y l m sao? - Má tao hay ánh, ch tía tao ít ánh l m. Khi nào má tao mét thì tía tao m i ánh. Còn tía má m y hay ánh m y hôn? - Không, h i tao v cho t i bây gi ch a có ánh tao l n nào. 49
  • Vì ngh a vì tình 50 www.hobieuchanh.com -M yv h i nào? - M i ít b a rày. - V y ch h i tr cm y âu? - Tao v i má tao. - Má nào n a. V y ch ng i n y không ph i má m y hay sao? - Không. - Sao m y kêu b ng má? - Bi u tao kêu nên tao ph i kêu. - M y có ph c quá, nên kh i b ánh. Má gh tao ánh tao hoài. - Má gh gì? - Má tao ó không ph i má tao. Má tao ch t r i, tía tao v i ng i n y nên taokêu b ng má gh bi t hôn. - ! Mà m y b òn là t i m y ch . Ai bi u m y ch c gh o anh ó làm chi? - ói b ng quá nên tao nói th coi, nh nh có cho ti n thì i mua bánh hai amình n. Tía tao nói anh Kim giàu l m, nh làm b au, nh i xin ti n ng i ta, b a nào nh ki m c ng trên ng b c. Tao trông tao mau l n ng tao làm nh nh v y. M ymu n làm nh v y hôn? - Không. - Sao v y? - Tao không mu n. B coi k c c quá! - C n gì m y, mi n là ki m ti n c thì thôi... Hai a nói chuy n t i ó, b ng nghe trong c n ph c p r ng H n có ti ng con nítnh khóc óe lên, r i l i nghe ti ng a l n la khóc vang v y. Th ng H i ng kh ng lóng tai mà nghe. Th ng Quì châu mày x m t nói r ng:“Ch tao con L u té, nên má tao ánh ó”. Cách m t lát, con Châu b ng con L u l n t n i l i ng h m, môi s ng chù vù,hai gò má au, n c m t n c m i chàm ngoàm. Th ng H i ch y l i h i r ng: “Ch b òn ph i hôn ch ?”. Con Châu khóc t m t c t m t i mà nói r ng: “ ánh r i còn ng tvéo n a, h h …M i chút m i ánh, h h … Ch t ta còn gì!” Con Châu ng d a l ng vô vách, r i thò tay vén ng qu n lên mà thoa b p v .Th ng H i ngó th y hai b p v c a con n có d u ng t, ch c thì b m en, ch m ilòm. Nó day l i thì th y th ng Quì ng ngó ch nó trân trân mà hai hàng n c m t ch yròng ròng xu ng m t. Vì th ng H i còn kh d i, nó không hi u vì c nào h i nãy th ngQuì b ánh au quá mà không khóc, r i bây gi con Châu b òn l i ch y n c m t; nó 50
  • Vì ngh a vì tình 51 www.hobieuchanh.comkhông dè th ng Quì khóc ây là t i t i ph n ch em b m gh m l nh không th ng, ánh ch i t i ngày: nh ng mà nó th y hai a kia nh v y, nó b t ng lòng, nên ngbu n xo. Ba a nh gi m u ng l ng thinh m t h i r i con Châu a con L u choth ng Quì mà nói r ng: "Quì, m y b ng em giùm tao m t chút, tao m i tay quá". Th ngQuì l t t a tay b ng em L u. Tuy nó m nh, song nó không bi t b ng em, nó s té,nên ôm ch t c ng. Con L u a tay quào m t nó và mu n khóc. Nó day m t màtránh tay con nh và nói r ng: " ng em, em qua b ng ng ch Châu ngh tay m tchút. Em không th ng ch hay sao?". Con L u u n l ng nh n m t l c u, mu n khóc. Th ng H i s con nh khóc nênch y l i ám c màn ch u b t m t bông a cho nó mà nói r ng: " ây em, qua cho embông c n y t t l m. Em c m ch i ng cho th ng Quì b ng em nghé". Con L u l c u và khóc éo lên. Con Châu s b òn n a nên v i tay b ng em l i và nói r ng: “Thôi, a nó l i ây. M i tay ri t ng ch t ph t cho r nh”. Th ng Quì v i th ng H i ngó quacon Châu mà m t chúng nó bu n hiu. t b a khác, th ng Quì u ng n c, r i sút tay r t b m t cái tô, Th en ánh m ánh cú, ch i r a nó h n m t gi ng h mà c ng ch a ã n gi n. n tr a ch ng n c m, ch ta nói th nào không bi t, mà c p r ng H n è th ng con xu ng qu t n msáu roi l n ngang d c y hai m ng ít. Th ng Quì b òn n ng quá, nó ra ng i trong ng h m mà khóc, Th ng H i lén i theo, ng i khít m t bên, tuy nó không nói ti ng chi, song th y b nó bu n thì bi tnó th ng thân th ng n l m. Hai a ng i ó m t h i, r i th ng Quì n l nh mà mình y nóng h m. Con Châu b ng em i ra, kéo th ng Quì ng d y mà coi l n roi; nó rmình em bi t th ng nh nóng l nh nên bi u r ng: “Em i vô c n ph tr ng kia mà n m,em ng i ây gió l nh ch t". Th ng Quì nghe l i ch , m i l n l n i l i c n ph tr ng chót h t, r i xô c abu c vô n m i d i t. Th ng H i lò mò i theo. Nó th y th ng Quì n m d i t màrun l p c p, nó l y làm t i nghi p, song không bi t làm th nào, nó ng ngó m t h i r i i áo p ít, p c ng cho th ng n . Th ng Quì ráng nh ng c p m t au mà nói l p p r ng: “M y ôm giùm tao m t chút, tao l nh quá”. th ng H i nghe bi u nh v y, nókhông k t cát d dáy chi h t, nó n m ngay sau l ng th ng Quì và a tay ôm th ng ntrong lòng. Cách ch ng bao lâu con Châu b ng em i l i ó th y hai a nh ôm nhau n m i t, thì nó khép c a l i r i b ra. Nó em ng i ch i d i bóng mát tr c c a.Ch ng c p r ng H n i làm, nó m i ón ngoài c a mà nói r ng: "Tía ánh th ng Quìlung quá, h i tr a n gi nó nóng l nh n m àng kia". C p r ng H n tr n m t nói r ng:"Thây k nó! Th ôn d ch, nó ch t âu thì ch t cho r nh". Anh ta và nói và b i tu t.Con Châu ngó theo cha nó mà n c m t ch y d m d . 51
  • Vì ngh a vì tình 52 www.hobieuchanh.com Th ng H i úm giùm th ng Quì m t lát nó ng quên. n n a chi u, T Ti n nh i th ng H i v ng m t lâu quá, nên i ki m và kêu réo om sòm. Con Châu ch trong c nph tr ng; ch ta b c vô th y hai a nh ôm nhau n m ó, ch ta bèn kêu th c d y h t.Ch ta r th ng Quì mình m y nóng h m m i kêu Th en d t nó v ng lên gi ngcho nó n m và l y m n p cho nó m. Ti n c ng bi u th ng H i v . Th ng H i l m áo xách i theo, T Ti n và ivà nói r ng: “Tao t ng m y i ch i b y l c m t r i ch . Nè, ng có ra ngoài ngnghe hôn. C ch i n i trong n y, n u tao th y m y ra ngoài ng tao ánh ch t". Th ng H i l ng thinh, không thèm nói i nói l i chi h t. i ngày, h n vát tr a thì th ng Quì nóng l nh nh v y hoài. Th ng H i s Th en v i c p r ng H n l m, nên nó i v ng m t hai ng i y nó m i dám l i g n mà nóichuy n v i th ng Quì. Th ng Quì au g n m t tháng mà ch ng có c m t nh u thu c vô mi ng. MàTh en b a thì nói v i ch ng ã có cho nó u ng thu c phát lãnh, b a thì nói m i cho ng kí ninh làm cho c p r ng H n t ng âu v ã lo ch y thu c cho con v y. Màcon nít không m , m c d u không ai th ng, ch tr i không n b , b i v y th ng Quì tuy au nhi u mà lây l t r i c ng m nh c. Th ng Quì au thì duy có con Châu v i th ng H i bu n mà ch ng nó m nh thì ng hai a ó m ng, ch không th y ai m ng n a. Tuy hai a nó không nói ti ng chimà t tình th ng nhau, song n u ai ý dòm coi cách chúng nó ch i b i v i nhau thì ng bi t chúng nó quy n luy n nhau l m. 52
  • Vì ngh a vì tình 53 www.hobieuchanh.com IX THÓI TI U NH N Th ng H i v i v ch ng T Cu, n u nói nó vui lòng thì không trúng, b i vì nónh má nó ngày tr c t ng tiu, cho nó n ngon, cho nó m c áo t t, còn bây gi b n áo i qu n v i, lâu m i c n m t gói b p, ho c m t c khoai, thì làm sao nó vui cho c; mà n u nói nó c c kh thì c ng ch a nh m, b i vì tuy nó không c nh x a, chnó c ng không n n i tr n tru ng nh th ng Quì v y. Nó là con nít, trí não còn non n t, nên không hi u vi c cao xa. Không bi t nhà c a âu nh ng mà nhà nó là nhà l u tr c có m t cái sân, nó v i má nó, bà n i nó, cô hainó, trong nhà nó có th ng Di u, con L i v i con Nên, m i b a nó ch i v i Phùng Sanh, y u y không th nào nó quên c. Có b a ng i bu n, nó nh t i ch nó , nó ng t i ng i nó quen h i tr c, thì nó khoan khoái trong lòng, nên a n c m t,không mu n ch i. Mà cách bu n c a con nít không ph i sâu s c nh n i bu n c a ng i n, b i v y nó bu n trong m t giây lát h có th ng Quì thì nó ch y gi n, d ng nh nócam tâm ch n ê ti n n y, ch ng trông mong vi c chi h t. Nó ây c m y tháng ch ng có vi c chi l vì m i ngày th y Th en ánhch i con Châu v i th ng Quì, ít b a nghe m y ng i trong xóm r y l n. V ch ng TCu ây c ng bình an, ch ng i làm Ba Son h ng ngày, v i mua bán cá m i bu i ch . t b t n t t, ai ai c ng ngh ng i mà n ch i ba ngày. Th en r v ch ng SáuNh , tên Kim, tên Ky v i Hai Vân l i nhà ánh bài cào nh nh ch i. T Cu thu nay có t u ng r u, ch không có t t bài b c. Hôm nay nh n d p Xuân nh t, anh ta u ng r ungà ngà, r i th y bên nhà c p r ng H n có ánh bài cào, m i ng coi ch i. M y ng itrong sòng m i r anh ta ánh ch i cho vui. Anh ta l c u nói không bi t ánh. Th ennói r ng: "Th bài cào có khó gì âu mà không bi t. C m nút, h ai l n thì n". Cu l ng thinh ng coi m t h i, th y tên Kim vùa hai ba phát, b c c c gom t ng, b c gi y s p m t ch ng, thì nóng m i ch y v bi u v a vài ng b c qua ánh th bài cào ch i. T Ti n vùng v ng không ch u a. Anh ta tr n m t nói r ng:"Ti n c a tao, ch ti n gì c a m y hay sao mà m y làm b ?". Ti n s r y rà trong m y ngày t t nên móc túi qu ng cho ch ng m t ng b c. Cu l y b c tr qua, i b c c c t th m t vài c c. Anh ta thua i trúng l i, mà vìtrúng ít còn thua nhi u, b i v y t m t h i tiêu h t ng b c. Anh ta n i gi n ch y vbi u v a n m ng n a. V không ch u a, bi u thua l thì b i. Anh ta khôngnghe, bi u ph i a n m ng n a ng anh ta g . V c n h t s c mà không c, cùngth ph i a cho ch ng b n ng n a. n n y T Ti n i theo. Ch ta ng sau l ng ch ng coi, hai tay eo hai ôi vàngch m nhu m màu bông vông d ,d i m c qu n lãnh en, trên m c áo kh tr ng, lòi ng qu n màu hu nh anh vàng khè. 53
  • Vì ngh a vì tình 54 www.hobieuchanh.com Hai Vân làm cái, tên Kim t trên hai ng d i d i m t ng, còn m y ng ikia thì t m i ng i ho c m t ng ho c n m b y c c. T Cu i m t ng b c r i ttrên hai c c d i m t c c. Hai Vân chia bài r i, m i ng i c m m t lá bài a lên n n n mà coi, duy có m t mình T Cu d b t ra mà m nút, T Ti n la l n lên r ng: "Chín i! S ng hôn! v y mà t có ba c c ch ! Xôm lên i!". Hai Vân ng i t nh queo không thèm k , duy li c m t ngó ch ng hai tay c a tênKim mà thôi. Tên Kim n n m t h i r i th i. Ban u s c m t lo l m, th i m t u coi bbay m t nút bài c hay sao nên c i, mà c i r i tr u kia mà th i n a, th i m t h i i xu x , qu n bài nói "Bù". m y ng i kia tr i bài ra, k ba nút, ng i sáu nút, duy cóTh en c tám nút. Hai Vân nói: "Ch y cái tám, chung cái chín, còn bao nhiêu n t". Anh ta b bài thi t tám nút, l m m y ng b c c c c a tên Kim, ùa ba c c bên kia i chung cho T Cu ba c c, T Cu day l i ngó v mà c i. i qu n tên Kim làm cái, Kim hai tay tr n bài mi ng nói r ng: " t l n i, s t hmà, t bao nhiêu c ng c…" . Ai n y b b c ra mà t. Hai Vân t hai ng m t t .Tên Ky t n m c c u n ng. T Cu c m ti n lo le m t h i r i c ng t trên hai c c, i m t c c. Tên Kim nói r ng: " t l n i mà, t gì có hai ba c c. M y t nh thôinh p l i i". Ti n ng ngoài n i gi n nên áp r ng: "Ta mu n t bao nhiêu ta t ch , cáigì l i nh p t . Ch c n l m hay sao?" Tên Kim day qua nói v i tên Ky r ng: " t l n i m y, Ky. M i n ta m t phát t ng, r i bây gi c m g o, t có n m c c". - , tao t n m c c he, m y làm sao tao? - G y g o hoài! Ch i v i tao s ng l m mà n n thua thua, không i nào taoch u làm dày âu. - Tao bi t m y s ng mà! Ti n m y n c p c a ng i ta, ch m y có làm c ckh nh tao v y âu mà m y ti c. - Tao n c p c a ai? Nói b y ánh ch t cha a m y! - M y òi ánh ch t cha ai? Tên Ky l m ti n d ng d y. Th en kéo nó ng i xu ng và nói r ng: "Thôi mà!Mu n ánh l n v i nhau sao? Chia bài i Kim" Ky t ti n l i, Kim bài cho Hai Vân kinh r i c m lên mà chia. T Cu l t ng ara. T Ti n hô tám m. M y ng i kia c ng th i bài m t h i rõ ra thì k n m nút, ng i y nút. Cái b "hai tây c p tr ng gà" nên chung h t. Cu trúng c ba c c n a, nên ngó v mà c i ng n ngo n. Ti n thúc tay trên l ng ch ng và nói r ng: " t l n i i mà s gì" T Cunghe l i v , nên qua qu n sau Sáu nh làm cái, anh ta t n m c c. Cái ba tây nên dùaráo. 54
  • Vì ngh a vì tình 55 www.hobieuchanh.com Ti n n i nóng nên xúi ch ng r ng: " t m t ng c a i. May thì n, khôngmay thì thua, s gì". T Cu nghe l i. Qu n n y, trúng t u c n m c c. ánh c t h i, T Cu m lén trong túi v a v n và l i h t th y c b y ng b c. Ai n y xúianh ta làm cái. Anh ta l c u b ra m t ng b c xu t t . Tên Kim nói r ng: "S t i imà! Nãy gi trúng ng i ta luôn luôn, khéo làm b !" T Ti n châu mày, tay ch ng n nh,mi ng nói r ng: "S t i, h nói mình nhát". T Cu v a tr n bài v a nói r ng: “Thôi, t thì s t. Mà t nh nh v y a, nghe hôn?”. Ai n y lui cui t ti n k n m b y c c, ng i m t ng, duy nh t có tên Kim t i hai ng m t t . T Cu không gi , bu c nó ph i b t. Tên Ti n xì xò r i l y b t vô t ng. Gi bài ra cái có hai nút. n có m t cây bù, còn bao nhiêu thì chung h t. T Cumóc chung ba ng hai, m t mày bu n xo. ánh x c x ch t i chi u, T Cu thua mòn,ch ng xên sòng ng d y thì trong túi còn có b y c c, ngh a là thua tr c và sau h t b n ng ba. Khi ng i l i n c m chi u, T Cu bu n hiu, còn T Ti n thì b m t h m h m. Hai ch ng không thèm ngó t i th ng H i: b i v y nó n ri t cho h t chén r i nh y xu ng i theo th ng Quì mà l m pháo. i l i. Bên nhà c p r ng H n ráp ánh bài cào n a. Th en kêu T Cu r ng:"Anh T i, qua ánh mà g anh". T Ti n ngó ch ng trong ý mu n xúi i ánh n a,xong không dám nói ra. T Cu nín he m t h i r i nói r ng: " ánh n a ch c thua n a.Thôi thua ít ng b ph t cái cho xong". Anh ta kéo g i n m ngay trên ván, m t lát thìng ngáy khò khò. Ti n b c ra c a, th y bên nhà c p r ng H n ông dày. Ch ta l n l n men vô,th y m y ng i h i tr a ang ánh, mà bây gi l i có c p r ng H n v i th ng C y, th ng n là hai th ng n u n dãy ph phía tr c n a. Ch ta ng coi ch i, h ai n thì ch tangó ti n b c lom lom, coi b v a ý l m. Th en dòm th y, bèn h i r ng: - Sao nh không qua ch i v y ch ? - nhà tôi ng r i. - Thua h i tr a không g , l i ng i? - Nó u ng r u r i bu n ng nên nó ng . - Thôi ch t ch i. L i ng i d a bên tôi ây. - Ê! Ai mà bi t ánh. - H i tr a ch coi bài l quá, còn làm b gi ng gì. L i ây mà. Nh không dám ánh l n thì ké chung m t t v i tôi ây. Th en ng i nép l i ng tr ng m t ch cho T Ti n ng i. T Ti n c i ng nngo n, d c d c, ngó ch ng v nhà r i ng i x m t bên Th en. Ch ta ng i coi hai phát 55
  • Vì ngh a vì tình 56 www.hobieuchanh.combài mà không ch u ánh. Th en thôi thúc bi u ké chút nh ch i cho vui. T Ti n th yTh en trúng luôn hai phát m i ch u móc túi l y hai c c b c mà ké. ánh h n m t gi ng h , có nhi u ng i thua h t ti n nên xên. Tên Kim n vàich c, b no nê, nên ng d y i ra c a và nói r ng: "Tôi ra ti m thu c hút ít u. Nh cóai ch i, ch kêu tôi nghe hôn ch c p r ng". Th en m ti n r i nói v i ch ng r ng: "Tôi n có n m ng m y". T Ti n ng m ti n r i nói: "Tôi b thua hai phát n ng quá nên còn n hai ng hai". Ti n tu t v nhà kéo c ng ch ng th c d y mà nói r ng: "Tôi ké ch c p r ng tôi giùm cho mình hai ng hai, còn thua có hai ng m t n a". Cu gi i con m t và h i r ng: - Nãy gi m y i ánh hay sao? - Ta ké ch ai mà ánh. - Coi ch ng a. L p l ng ây thua ch t, nói cho m y bi t. -T ng âu ta d i a! - , tao nói h cho mà gi mình. - Ai d nh mình v y hay sao mà s thua. Ta ánh ta ph i li u coi n c bài t t u, r i ta s t ch . Bài x u mà t c m ng thì làm sao kh i thua c. - M y nói m y g c bao nhiêu? - Hai ng hai. - Còn thua hai ng m t n a. - Tôi b thua l i hai phát sau t i m t ng m y, ch không thì còn khá h n n a.Bài c a ch c p r ng t t quá, t i t i nó h t ti n, nó xên, ch ph i mà còn ánh n a, ch c làtôi n nhi u. - Xên r i ai n? - Ch c p r ng n n m sáu ng. Còn th ng Kim nó v t sòng, nó nói n có m i ng, mà tôi ch c nó n trên vài ch c. - Thôi óng c a ng ng sáng i làm. H t t t r i! T Ti n kêu th ng H i v r i óng c a t t èn i ng . Sáng b a sau là mùng b n. T Cu thay i làm. T Ti n nói m i h t T t, chcòn th a th t, buôn bán không khá, nên nhà ngh ít b a. Bu i s m m i l n x n, àn ông m c i làm, àn bà m c n u n, nên trong ng m không ai bài b c. n tr a n c m r i ráp l i ánh. T Ti n nói v i ch ng qua coich i. n m t gi r i xên sòng, Ch ta ch y v , m t mày h n h , khoe v i ch ng r ng:"Tôi n ch n n m ng. Gi i hôn h ? G giùm ch i mình c r i l i n thêm g n ba 56
  • Vì ngh a vì tình 57 www.hobieuchanh.com ng. T bài c a tôi thi t là t t. Tôi nhát quá ch ph i tôi dám làm cái thì tôi n nhi u a". Cu c ir i i nón i làm. Cái thói bài b c nó g t g m ng i ta l m. Ai m i t p th m t vài sòng u nóth ng cho n, ng mê sa mà theo r i sau nó m i b t thua cho tàn cho m t, thua t i c máo c m qu n, thua t i bán nhà bán ru ng, thua t i bán v con. X a nay ai c ng bi tnh v y, mà nhi u ng i không tránh kh i. Th ng th y nh ng b c trí th c sâu r ng, a giàu sang, mà vì bài b c còn ph i còn mang nh , ph i mang nghèo thay, hu ng chi là c h l u nh T Ti n, không có giáo d c, không bi t d n lòng, không bi t gi n t, hth y ng b c thì m ng, h m t ng b c thì r u, n u thò tay vào sòng bài b c r i thì làmsao rút ra cho c. Ti n ã th y g thua cho ch ng c mà l i còn n thêm thì l y làm ph n chí, m h m mu n ánh n a, trong b ng ch c r ng h mình ánh thì ph i n luôn luôn. TCu ban u c n v thì ph i l m, mà ch ng th y v n chút nh, anh ta l i vui lòng tuykhông xúi, song không r y, làm nh v y t nhiên v t ng ch ng cho phép, nên ch ngcòn ái ng i chi n a. y b a T Ti n lén ch ng mà ánh luôn luôn. Ban u t nh thua, l n l n n inóng t l n. Thi t có b a thua có b a n, ch không ph i thua hoài, song ch ta ánhch ng m t tháng thì m y tr m ng b c v n ch tiêu h t. Ch ta bu n r u th t th th tthi u, h t mu n buôn bán n a, ng t vì s ch ng hay r i nó ánh, nên nhà ph i g nglàm vui, m i b a ph i ráng gánh gánh mà i. Ch ta nghe Th en nói bài b c có tháng hên, có tháng xui, nên ch ta thua h t ti n i mà không t n, h m h m tính trong b ng ngh ít b a x xui r i tháng sau ánhmà g . Thi t qu , qua tháng sau ch ta c i b t m t ôi vàng em l i ti m c m mà c m. Ch ta s ch ng th y thi u m t ôi vàng nó ngh nên mua hai chi c vòng chai mà eo r i l n phía trong tay áo cho ch ng t ng vàng còn . ch ta làm nh v y ch ng ph ich ta quy t g t mà gi t c a ch ng, y là ch quy n ng có ti n mà ánh, n u ch có n c thì ch ta i chu c li n. Nào do cái v n c a T Ti n ch a lên, ch ta ánh có m t sòng thì thua h t. Ch ta c mình ng không c. Qua b a sau ch ta i mua m t ôi vòng chai khác mà th , r i i ôi vòng th nhì em c m n a. L n n y ch ta n c vài ch c, v a mu n i chu c t m t ôi thì k h r ánh n a, ch ta ánh thua s ch tay, té ra v n li ng ã tiêu, màhai ôi vòng c ng i tu t h t. Ch ta to nh than th v i Th en. Ch ta tính b ch ng tr n mà i. Th en nói ng: "Chuy n gì mà ph i i. Ch s nh ánh ph i hôn? N u ch s thì b a nào ch tri hôvàng b c ch b túi r t m t h t, vi c r i ro thì thôi, nh có hay ch thua âu mà ánh ch ". Ti n nghe bày m u nh v y thì chíp trong b ng. Nên b a sau i bán cá, cng i hoài ch , Nh m ch ng ch ng i làm v r i, ch ta m i qu y gánh i v mà b c 57
  • Vì ngh a vì tình 58 www.hobieuchanh.comvô ng h m thì làm b than khóc, kêu tr i, kêu t, nói i mua bán, vàng b c gói btrong túi, r t h i mà không bi t. C xóm nghe vi c nh v y u ch y ra h i th m. Cu không dè v thua nên anh ta t ng r t m t thi t. Anh ta gi n xanh m t, ng ch i v t ng b ng cho n gi i làm, Anh ta ra i mà còn h m r ng: "M y ph ilàm sao ki m cho c. N u m y ki m không c thì m y coi tao. Th àn bà h ! Ti n c trong mình mà r t m t không hay!" Cu i r i, Th en b c qua nói nh v i T Ti n r ng: "Tôi bày m u hay hôn ? Có gi ng gì âu mà s , b t quá nh ch i ít ti ng r i thôi" Th en t ng nh v y r i thôi, té ra T Cu không ch u thôi. Anh ta vô làm trong mà vì m t vàng b c t c quá, nên anh ta suy ngh l i hoài. Vì ch ng m c i làm, v c i bán, nhà khóa c a b ó, s k tr m c p l n vô, nên ti n b c có bao nhiên thì v trong túi. Nh có r t d c ng hay là b ng i ta móc túi, th thì m t b c mà thôi,ch hai ôi vàng thu nay v eo trong tay luôn luôn. Vì ý gì mà b a nay l i c i ra b túicho n n i m t. Anh ta ngh nh v y r i trong lòng sanh nghi. Chi u l i anh ta v n c m nhth ng, không thèm r y v n a. n c m r i b i ch i. Anh ta ki m th ng Ky là ng ikéo xe kéo, r nó l i quán r u ch i. Hai ng i nói chuy n, T Cu d th ng Ky mà h ith m, l n l n m i hay m y tháng nay v mình lén ánh bài cào thua m y tr m b c. Anhta tr v nhà, th y m t v thì gi n quá, nên n m u r i tay thoi chân p, ánh v u u ng m t và ch i r ng: "M y là trâu sanh, ti n tao làm ra, tao giao cho m y thua bàithua b c cho h t r i m y còn bày chuy n g t tao n a". Ti n b ánh la khóc om sòm. Ch ng nghe ch ng nói nh v y thì bi t c m u ã l u r i, nên cùng th không nh n n a, ch ta ch i l i mà tr . T Cu càng thêm gi n,mu n áp vô ánh n a. v ch ng c p r ng H n ch y qua can, k ôm T Cu, ng i ôm TTi n. T Cu ánh v không c thì gi n, nên ch i hoài. Ti n b Th en kéo v bên nhà. Ch nghe ch ng ch i thì nói r ng: "M y ngcó ào ào chó. M y mu n tao khai t m y ra hôn? H ! Tu ng m t n tr m mà nó nói h i t ! Khéo nói hôn, ti n ó là ti n m y i m tr m ch m y làm m t nh c gì ó mà bâygi m y làm d v y?" Cu b v khai cái t i ác c a mình thì gi n quá, ch y vô b p xách con dao phayquy t qua âm v . May nh có c p r ng H n v i Sáu Nh ngó th y, ón ôm gi t dao,nên T Ti n m i kh i b h i. Trong lúc náo ng y thì th ng H i s quá, nên ch y ra ng h m mà mà tr n. Cu óng c a mà ng ; v ch ng c p r ng H n b t T Ti n bên n y không cho v , i c ng óng c a. Ch ng th ng H i nghe êm r i, nó tr vô thì nhà nào nhà n y óng c a h t. Nó l ylàm b i r i, không dám kêu c a, mà c ng không bi t ng âu. Nó i l i m y c n phtr ng dòm vô th y t i hù, nó s ma nên không dám vô. Nó tr v nhà nó, ng i ngoài mà 58
  • Vì ngh a vì tình 59 www.hobieuchanh.com a l ng vào c a, tính ch ch ng nào T Cu m c a nó s vô. Nó ng i m t h i r i ngquên. n sáng, T Cu m bét c a ra, th ng H i b t ng a, d n u xu ng t au quá.Nó l m c m ng i d y vò u. T Cu không thèm k , b c tránh nó mà ra c a i làm. Tuy v ch ng T Cu r y rà d d i nh v y; r y rà v khai t i c a ch ng, r ich ng xách dao mu n âm v , nh ng mà trong vài ngày thì th y v ch ng v i nhau l i. ch nh v y mà trong xóm không ai d ngh chi h t. Thi t là k . 59
  • Vì ngh a vì tình 60 www.hobieuchanh.com X TR V CH N C ch ng T Cu tuy ã h t vàng h t b c m c d u, song ch ng i làm Ba Son, v i bán cá ng, ng i lãnh ti n công m i tu n, k l y ti n h ng b a, nên b n xài khôngdám bì v i nhà d dã, ch không n i ói rách. Tuy v y mà trong ch n gia ình, vì ch ng h t tin v , còn v có ý kiêng ch ng, b i y ai trông vào c ng th y l t l t tiu hiu, ch không c m n mòi vui v nh tr c n a. Cu không thèm ngó ngàng t i th ng H i mà anh ta hay ki m chuy n m ngch i v . Tánh ý khi tr c d bao nhiêu, thì bây gi khó b y nhiêu. M i tu n lãnh ti n c m y ng, thì anh ta n t trong l ng qu n mà gi , h v có h i thì anh ta r n t c c,ch anh ta không ch u giao cho v c t. ã v y mà anh ta hay u ng r u, và ban êm,nh t là m y êm không có tr ng, anh ta hay i, không ai bi t anh ta i âu, có b a v m có b a sáng bét m i v . Còn T Ti n vì ã làm qu y l r i, ch ta bi t n c l i nên ch ng m ng ch i ch tanh n thua, mà ch ta không dám léo n m y sòng bài cào n a. Thua ch ng r i ch b tth ng H i mà g . Khi tr c không bi t ch ta có th ng th ng nh n y chút nào haykhông song ch ta ch ng h g t gao r a ch i nó. n ch ng ch ta thua h t vàng b c r i bch ng r y rà ánh p thì coi b ch ta qu u qu v i nó luôn luôn. Ch ta b t nó quét nhà,ch ta b t nó r a chén. Nó ói b ng ch ta không ch u cho xu n bánh, h sai nó i âu nó i lâu thì ch ch i. Có m t bu i s m m i, th ng H i ói b ng quá, i không c. T Ti n i bán vth y nó n m co trên ván bèn sai nó i ra quán mua g o v n u c m n. Nó qu u, nên c chân ra c a mà b m t cùn qu n. T Ti n r t theo cú trên u côm c p và ch a a r ng: " ôn d ch! Tao nuôi m y n cho m p thây, bây gi tao sai m y m t chútkhông c hay sao h ? Cái léo m , dòng th ng cha v i con gái m m y không nên thân, chi th ôn hoàng d ch l nh v y không bi t". Th ng H i ây m y n m r i, nó ói c m nh n bánh, m c áo rách, ng mình tr n, m thân tuy c c kh , song nó ch ng l y ó làm bu n, mà hôm nay T Ti n ch i nó m yti ng coi b nó h i phi n l m, nên nó i mà khóc bù non bù n t. n tr a nó i ch i v ith ng Quì, nó nói r ng: “Tao trông cho mau l n, ng tao i ki m ba má tao. Ba má taogiàu l m, tao ki m c coi còn ai dám ch i tao n a hôn cho bi t”. Th ng Quì nghe nói nh v y thì nín thinh m t h i r i nói r ng: - Tao c ng trông cho tao mau l n ri t ng tao i làm n, tao không thèm trongnhà tao n a. - M y i r i m y b ch Châu hay sao? - Tao d t ch i v i tao. Tao làm tao nuôi ch . 60
  • Vì ngh a vì tình 61 www.hobieuchanh.com - Ba má tao giàu l m. M y ng lo. H tao ki m c thì tao bi u má tao em y v i ch Châu v nuôi n a. - M y bi t nhà ba má m y âu mà ki m? - Tao i cùng h t th y thì g p ch gì? - M y nh m t ba má m y hôn? - Nh ch . Tao c ng nh cái nhà tao h i ó n a. - Thôi, sáng mai tao v i m y i ki m ch i nghé. - , c. Mà tao s ib yb ây tía tao ánh ch t! - ánh thì ánh s gi ng gì m y. ánh au m t chút r i h t, ch ch t chóc gì mà . Tao b ánh hoài có sao âu nà. Sáng b a sau, T Cu v i c p r ng H n i làm r i, Th ng Quì m i lén r th ng i i. Th ng H i d c d c không mu n i mà th ng Quì r ren xúi d c quá, nên nó khép a l i, bi u th ng Quì i tr c ra ng mà ch , r i nó l n l n tr n, mà i theo sau. Hai a nh thoát kh i ng h m r i thì ch ng khác nào c p chim s l ng.Chúng nó không th o ng sá, nên c tr c m t mà i. Chúng nó i m t h i t i v nBách Thú, bèn ghé ó mà coi ch i. Chúng nó th y chim, cò, tr n, r n, beo, c p, voi, naithì l y làm l c ý, mu n ó hoài, ng t th ng H i s c nh vi c nhà, s T Ti n vkhông th y t m d ng r i ch i ki m ánh ch t, nên c c ch ng ã ph i r th ng Quì tr . May cho hai a nh ! Chúng nó v tr c T Ti n nên không ai dè chúng nó ich i. Ban u chúng nó i g n, l n l n r i i xa. Có b a chúng nó v tr , a thì b cú a thì b ch i, mà vì chúng nó ã quy t nh không k n s ánh ch i n a, b i v y Th en ánh, T Ti n ch a tr i k , chúngnó c i luôn luôn. Th en v i T Ti n ánh ch i h m he h t s c không c, cùng th r i hai ng i ph , hai a nh i âu thì i. Th ng H i v i th ng Quì c thong th r i, chúng nó m i r o kh p n o ng,có b a thì i bu i s m m i, có b a thì i bu i chi u. Chúng nó l y làm c ý, b i v y có a v tr , nhà n c m r i h t, chúng nó ph i nh n ói, mà chúng c ng không c n. t bu i chi u, hai a nh i trên ng Thu n Ki u, t i nhà s 112, th ng H ith y nhà l u r ng l n, tr c c a có sân, d a ng có rào, nó ng l i mà ngó, b nó suyngh túng l m. Th ng Quì kêu nó mà h i r ng: "H i! Sao không i m y? ng coi gi nggì ó?". Th ng H i không ch u tr l i, c ng ngó hoài. Th ng Quì tr l i h i n a r ng: - Ngó gi ng gì v y? - Tao nh cái nhà n y in là nhà c a má tao. 61
  • Vì ngh a vì tình 62 www.hobieuchanh.com - Nhà n y là nhà l u mà. - , ch c nhà n y a m y à. Tao mu n vô i coi. - N u m y ch c thì vô i. Th ng H i ng nh m nhía và suy ngh m t h i n a r i nó nói r ng: - Tao nh mài m i ch ch c sao c. Tao vô ó, r i không ph i nhà c a má tao i h b t h ánh ch t! - ánh cái gì? M y vô h i th m coi ph i nhà c a má m y hôn. N u không ph i thìthôi, ch ánh ai. - Thôi, m y i v i tao. - , m y có s thì tao i v i. Hai a l n l i c a ngõ, th ng Quì xô cánh c a m bét ra r i nó bi u th ng H i itr c, nó i theo sau. Vô t i sân, th ng H i trong b ng ph p ph ng, c p m t ngó láo liên,mà không th y ai h t. Hai a nó vô t i th m c a, th ng H i nhút nhát không dám b clên. Th ng Quì bèn n m tay nó mà kéo. Chúng nó m i b c c hai n c thang, thìnhlình có m t bà m trong nhà b c ra trâm ti ng Tây om sòm. Chúng nó h t vía, l t t t xu ng r i ng kh ng t i ó. Th ng Quí nói ti ng Vi t Nam v i bà m r ng: “Th ng i nó mu n ki m má nó mà”. Không bi t bà m hi u hay không, mà bà trâm ti ngTây l ng líu n a. Hai a không hi u b nói gì, chúng nó ch c là b r y, nên d t nhau ríuríu ra ng. Khi ra ngoài l r i, th ng Quí v a i v a nói v i th ng H i r ng: - M y nói b y quá, nhà Tây mà m y nói nhà má m y ch . - Tao coi gi ng quá mà. - Gi ng cái gì? Má m y gi ng bà m hay sao? - Không. Tao nói cái nhà kia ch . - Gi ng m i kh h ! M y t chuy n, may hôn h kêu lính b t mình em b bótmang kh n ch . - , h i nãy tao ho ng kinh. M y không s hay sao mà m y dám nói v i b , m y? - Sao l i không s . Mà u l r i, mình ph i nói cho b bi t, ch không b t ngmình vô n c p mà b b t mình còn gì. - B nói gi ng gì mà l ng líu v y m y? - Ai bi t âu nà! y không bi t, sao m y tr l i v i b ? - Tao nói lún m ng ng có i cho êm v y thôi ch . - ch ng l n, r i tao h c. 62
  • Vì ngh a vì tình 63 www.hobieuchanh.com Hai a nó l n i l i v n B -rô g p Tây ng ánh v t thì ng l i coi. Hai a v n vai nhau ng d a g c cây, th y hai ng i Tây, m i ng i c m m t cái v t, ánhtrái banh bay qua bay l i, sau l ng m i ng i l i có a nh ng ch c h , h trái banhcó r t thì l m. Cách m t h i, có hai ng i m, m i ng i c ng c m m t cái v t, ra ng ch cái sân g n ó, r i ng i Tây ngo t chúng nó mà nói om sòm. Th ng H i t ngchúng r y, nên kéo tay th ng Quì mà bi u i. Th ng Quì trì l i và nói r ng: "S cái gì y! Mình ng ngoài ng mình coi, chuy n gì mà ph i i?" Ng i Tây y mi ng kêu: "Nh ! Nh !" còn tay thì ngo t. Hai a không hi u hkêu làm gì, nên c ng mà ngó. Hai a nh l m banh c a hai ng i Tây bên kia, th y y bèn nói r ng: "Vô l m banh i r i chi u h cho ti n mà, vô i". Th ng H i v i th ng Quì ch ng y m i hi u, nên b c vô rào r i phân ra m i a t bên mà l m banh. n t i h h t ánh v t c n a, h m i cho hai nó m i a t c c b c. Hai a nó m ng quá, c p kè i v , c m c c b c trong tay ch t c ng, trong lòngkh p kh i c ng nh ng i ta m i c b c ngàn. Th ng Quì nói v i th ng H i r ng: - T rày s p lên m i b a mình ra ó l m banh ki m ti n. Tao h t lo ói b ng a r i. - Không bi t b a khác h có kêu mình n a không ch . - Sao l i không kêu. H ánh v t mà không có ai l m banh thì h ánh sao c, y ch m y không th y ó sao? - Lu m banh có ti n mà sao b y tr nó d i quá, nó không ch u làm há? - Nó không dè ch . C ng nh mình v y, t h i ó n gi mình có dè âu. - Tao s ch ng nó hay nó áp l i nó giành r i mình h t ki m ti n c n a ch . - Lo gì m y. Mình làm vi c n y không c thì ki m vi c khác. - Mai mình i cho s m nghé. Mình i t i tr c, b y tr nó giành h t c. Hai a và i và tính. Lúc g n t i nhà, th ng H i l i nói r ng: - T i nay mình nh n ói n a. nhà n c m r i, còn âu cho mà n. - i, bây gi mình có ti n, lo gì nh n ói m y. - , m y nói ph i. Mình có ti n mà s gì. Nè, x a nay tao th y h n mì tao thèmquá. t i nay tao bi u chú Phôi n u cho tao m t tô n ch i. - , tao c ng n n a. - M y xu m t tô v y m y há? - N m xu. - T h i ó t i gi m y có n l n nào hay ch a? 63
  • Vì ngh a vì tình 64 www.hobieuchanh.com - Ch a. Tía má tao n hoài, mà tao ch a có n. - Ch Châu có n l n nào hôn? - Không. - Thôi t i nay tao v i m y hùn l i mua cho ch m t tô nghe hôn? - . - Mình n mà b ch nh n thèm t i nghi p. Mình xài h t hai c c b c n y r i maimình ki m v c c khác có h i gì, ph i hôn. - Tao c ng tính nh m y v y. Xài cho s ng m t b a ch i. Hai a nh l n l n b c vô ng h m. Th en b ng con L u ng tr c c a, a ngó th y th ng Quì thì ch y ra r t mà m trên l ng nó ùi i và ch i r ng: "Cáil…m…ông bà ông v i m y, sao xe h i xe l a không cán m y ch t cho r i, còn cho y v chi ó. Con Qu l n thì au, còn con qu nh i m t bi t chi u nay, nó b t tôi gicon L u, ch u n i không h ! Cái l…m… m t m y, M y ch c tao có b a tao gi t m ych t. M y i âu thì i luôn i, ng có v nhà tao n a". Th ng Quì ch y tr ra ng h m mà tr n. Th ng H i bét v nhà, t i c a thì th y a óng ch t, v ch ng T Cu i âu m t, trong nhà t i om, nó bèn tr ra ng h mki m th ng Quì. Hai a g p nhau ng bu n xo. Cách ch ng bao lâu, chú ch t Ph i trong nhà gánh mì i ra, gánh có èn ki ngxanh, ki ng , tay c m gõ l c c c c p. Th ng H i dòm th y thì nó m ng, nó bóp c c b ctrong tay r i h i th ng Quì r ng: " n mì hôn Quì? Làm sao kêu ch Châu bây gi ?" Th ng Quì châu mày áp r ng: - Ch Châu n gi ng gì c ng c. Thôi, M y n i, b a nào ch m nh tao s n i ch . Th ng H i suy ngh m t h i r i nói r ng: - M y không n, thôi tao c ng không n. - M y n i mà. - Không. b a nào m y v i ch Châu n r i tao s n, ch n m t mình khôngngon. - M y không n ây ói b ng m y ch t. - tao mua m t bánh mì v tao v i m y n. M y ây ch tao nghe hôn. - Tao i v i m y ch ây làm gì? - M y i ây má m y ánh n a a. - ánh thì ánh ch . 64
  • Vì ngh a vì tình 65 www.hobieuchanh.com Hai a nó d t nhau i l i ch . Th ng H i a c c b c mua m t bánh mì n mxu. Th ng Quì giành tr ti n, nó không cho và nói r ng: "M y c t c c b c c a m y i, i mai m y v i ch Châu n mì. Tao mua n m xu còn l i n m xu c ng n m t tô mì,lo gì. Mà mai ây mình l m banh m i a ch c có m t c c n a, s ng quá". Ch t th i n m xu r i, th ng H i l y bánh mì b hai a cho th ng Quì phân n a.Hai a nó và n và th ng th ng v nhà. ch ng T Cu c ng ch a v . Còn Th en thì b ng con nói chuy n v i thi mHi n và v tên Ky t i b ván nh tr c c a. Th ng Quì l p ló không dám vô nhà. Nó c ng ngoài ng h m, m t lát m nth ng H i vô th m ch ng coi Th en ng hay ch a. n chín gi , T Ti n v g p hai a nh th th n trong ng h m, ch ta vch c vào m t th ng H i m t cái chách và nói r ng: "M y i âu t i ngày nay v y h ?kh n n n! Sao không i luôn i, còn léo v chi ây?" Ch ta nói r i b i v nhà. Ch ng hi u th ng H i b ánh ch i mà nó phi n hay là nó th y th ng Quì v nhàkhông c, nó th ng mà T Ti n v m c a nó không ch u v theo, c d t d ngoài ng h m v i th ng Quì hoài. Cách m t h i lâu, T Ti n kêu réo nó và r a ch i omsòm nó m i ch u v . Còn th ng Quì, nó i v ch ng c p r ng H n óng c a ng r i, nó m i lén v m trên b ván nh lót tr c c a ó mà ng . Qua ngày sau, bu i s m m i hai a nó không dám i. n tr a c p r ng H n v i Cu i làm r i hai a nó m i d t nhau lên v n B -rô. Chúng nó có l m banh m t a r i nên quen ng; chúng nó vô ng ch c s n, b i v y Tây ra sân ánh v t thìchúng nó áp l i l m banh. a nay m i a c ng c m t c c b c n a nh ng mà lúc v d c ng th ngQuì không vui nh b a tr c n a, nó nói v i th ng H i r ng: "Ch Châu ch nóng hoài. v ch t H , tao mua cho ch ve d u m n ng tao thoa cho ch . Tao Gi n quá tao t mu n v nhà tao n a. M y ngh coi, ch tao ang n m mê man mà tía má tao b li u,không cho u ng thu c chi h t, má tao l i r a ch nói ch làm b , k hôn? Tao i ch tao nh ng tao d t ch tao i. ó mà làm gì" - M y i tao c ng i v i m y. Mà bây gi mình i âu? - i âu c ng c, mi n là ra kh i nhà thì thôi. - Tao i n a. B a nào m y i m y kêu tao nghé. ch t H , hai a nó ghé ti m thu c h i nóng l nh ph i u ng thu c gì? Tênch t trong ti m thu c l y a m t bao thu c và nói r ng: "Nóng l nh thì u ng thu c tán ây". Th ng Quì c m bao thu c và h i r ng: - V y ch thoa d u m n không c hay sao, chú? 65
  • Vì ngh a vì tình 66 www.hobieuchanh.com - D u m n làm sao c. Ph i u ng thu c tán ch . - M t bao thu c n y bao nhiêu ti n v y chú? - Ba c c hai. - Thu c hay hôn? - Sao l i không hay? U ng m t cái thì m hôi, H t nóng li n a. - Tôi có hai c c. Thôi, chú làm n bán cho cháu n a bao. - Sao c. Bán th i bán luôn m t bao ch . - Tôi có hai c c làm sao? - Không ti n thì thôi. Chú ch t l y bao thu c l i b vô t . Th ng H i th y v y bèn a m t c c r i b c a nó cho th ng Quì, ng cho nó mua. Th ng Quì d c d c h i r ng: "R i còn âu y n mì". Th ng H i l c u áp r ng: "Thây k , mua i". Hai a nó mua bao thu c r i d t nhau i v . M i a vô nhà u b ch i, songchúng nó ã tính i r i nên c lì ch u òn không s chi h t. a nay v ch ng T Cu nhà . n 9 gi t i, T Cu nói x m xì v i v vi c gì ó không bi t mà anh i r i, T Ti n óng c a t t èn ng li n. Tr i v a h ng sáng, th ng H i d ng ng b ng nghe có ng i v c a kêu: “Ch , ch t ”. T Ti n th c d y m c a, th ng H i không bi t ai kêu và nghe nói r ng: nh b b t, nên ta cho ch hay”. T Ti n li n h i r ng: -B t âu? Sao chú hay? - nh làm nhà Tây g n gi ng n c. Lính b t giam nh trên bót B . - Tr i i! ch t còn gì? - May quá! nh m i m c a, nó i ch i v nó g p nó b t nên nó không cótang. - H gì hôn chú? - Ch c là ph i tù r i. - R i quá! Tôi làm sao mà i th m bây gi ? - Th m sao c, ch ch tr c bót ch ng nào lính d t xu ng Tòa, ch i theo mànói chuy n chút nh, ch vô bót sao c mà ch th m. Ng i y nói r i m i t giã mà v . T Ti n kêu th ng H i và nói r ng: "H i a, i! D y con. Tía con b r i. D y coi nhà, ng má lên trên n y coi". Th ng H i l m c m ng i d y. T Ti n l y kh n i lên, d n nó coi nhà, r i ra c amà i. Th ng H i nghe T Cu b b t, nó không hi u vi c gì, nên nó s quá. n tr a, T 66
  • Vì ngh a vì tình 67 www.hobieuchanh.comTi n v n u c m n r i bu i chi u i n a. Ch ta i hai ba b a nh v y r i m i i bán cá i nh c . y b a T Ti n l n x n, th ng H i th y ch ta bu n quá nên nó không n ich i. Th ng Quì r th ng H i không c nó bu n, nên nó c ng không i. Con Châu m i b a c ng nóng l nh hoài, u ng có m t bao thu c c a th ng Quìmua r i thôi, ch ch ng có thu c nào khác, mà h gi nào b t nóng i ra c thì ph i ng em. Cách n a tháng, T Ti n tr ph , d n . Th en ch y qua h i th m r ng: - Nghe nói nh b b t h m nay sao ó ch ? - nhà tôi i ch i khuya, Tây nó nói n tr m, nó b t ch có sao âu. - R i bây gi nh làm sao? - Tòa kêu án m t n m. - Tr i i! T i nghi p hôn! Bây gi ch d n i âu? - Tôi tr v Chí Hòa. - Ch có nhà tr n hay sao - Có. - Thôi ch i m nh gi i. Ch ng nh mãn ph t, ch tr xu ng ây ch i, nghe ch . - Không bi t ch ng. Th ng Quì v i th ng H i ng nghe hai ng i nói chuy n v i nhau nh v y thìchúng nó bu n xo. Cách m t lát có xe bò l i ch , r i T Ti n d t th ng H i lên xe bòmà i. Th ng Quì a theo ra t i l ; xe bò cút két i lên ngã ch t H . Th ng Quì ng ngó theo, m t mày bu n hiu! 67
  • Vì ngh a vì tình 68 www.hobieuchanh.com XI KHINH B THÓI I Ti n xu ng Sài Gòn tr n n m n m. Nh có th ng Lành u coi nhà giùm, nhà h âu nó s a ó, nên khi T Ti n tr v , thì nhà c a c ng còn y nguyên nh c ,mà chung quanh nhà l i gi y c quét rác s ch s , tr c c a có thêm m t giàn b u trái treolòng thòng, sau hè có thêm hai ám rau, m t hàng t, m t hàng cà, t trái chín lòm, càtr bông tr ng nõn. Vì ch ng tù, nên T Ti n tr v Chí Hòa, mà ch ta c ng cho th ng Lành uluôn trong nhà ch không i nó i ch khác. M i b a ch ta mua rau, c i, t, cà,chu i, mít r i gánh xu ng ch B n Thành mà bán. Th ng Lành thì i làm m n tronglàng, trong xóm, khi gánh t, khi cu c gi ng, khi l p nhà, khi ào gi ng. Th ng H inhà coi nhà, ói b ng c l c c m ngu i mà n, có bu n l y m ng vùa múc n c em rasân r i m y hang cho d bò lên mà b t. Trong n m ba b a, T Ti n ngh bán m t b a. Mà h b a nào T Ti n ngh thìth ng Lành nó c ng ngh , không ch u i làm. ã v y mà b a nào T Ti n v i th ng Lành nhà m t thì T Ti n sai th ng H i i theo m y con ng trong xóm mà l m c ikhô, ho c i vét h m p m ng tát n c b t cá. Có m t b a th ng H i i qu c i. B a y nh tr i gió m nh nhánh cây khô r txu ng nhi u, nên m t tr i m i ng bóng mà nó ã l m c m t ng c i. Tr i n ngchang chang, b gi ng khô kh c, th ng H i khát n c âm u v nhà, r i i ri t ra saumúc n c mà u ng. Phía tr c v ng teo, d ng nh nhà i kh i h t. B tr i n ng hàoquang nên b c vô nhà c p m t chóa lòa, không th y ng i. Th ng H i ch y v a t i a bu ng, th ng Lành trong bu ng c ng v a b c ra. Th ng H i không ngó th y màtránh nên nó ng th ng Lành m t cái m nh quá, làm cho nó té nghiêng vô vách m t cái m. Nó l m c m ng d y a cánh tay trái ra coi thì th y n p vách tre c n tay r mmáu hai ba ng. Th ng Lành ng ng i ta té, ã không th ng h i l i nói r ng: áng ki p! Ch y i âu d v y?" Th ng H i ng ng a n c m t, k T Ti n trong bu ng y b c ra n a haitay b i u, mi ng r a r ng: " ôn hoàng d ch l , tao bi u m y i qu c i, m y còn vchi ó h ?". Th ng H i qu u, nên b i ra sau u ng n c mà mi ng nói cùn qu n ng: "C i ta l m r i. Khát n c ta v u ng n c không cho hay sao?" Ti n vác roi r t qu t nó trót trót và ch i om sòm r ng: "Cái léo m tiên nh n ng th ng cha m y, tao r y sao m y dám nói i nói l i v y h . Tao ánh th y con m y coi. Th ph n, nuôi u ng c m. Ch t âu sao nó không ch t ph t cho r i, s ngchi cho c c lòng ng i ta v y không bi t. T rày s p lên h tao sai m y i qu c i hay là i tát cá thì m t tr i l n m y m i c v , n u m y v tr c n a thì m y coi tao". 68
  • Vì ngh a vì tình 69 www.hobieuchanh.com Th ng H i vô t i mà b ánh ch i; b i v y nó gi n, không thèm u ng n c, ivòng ng sau ra sân r i i tu t. Nó ghé nhà g n ó xin n c u ng y m t b ng r i ra lng i khoanh tay d i g c cây gáo mà ch i. Nó nh m y l i c a T Ti n ch i cha ch i nó thì nó bu n t i t c gi n h t s c. Nó mu n tr xu ng Sài Gòn ki m th ng Quì, r i nó d t nhau mà i, không bi t i x nào, i âu c ng c, mi n là thoát kh i tay TTi n là m t ng i hay ào ông bà, b i cha m nó, nên nó gi n l m. Mà ch Châu ã h t au ch a? N u ch au thì i sao c, b i th ng Quì nó nói nó i ch m nh r i nó m i t ch i, ch nó i mà b ch l i b òn b b ng hoài thì t i nghi p ch l m, nó i không ành. Còn s m t n i ch Châu ã m nh, th ng Quì v i ch d t nhau i r i, n u hai anó i m t r i mình i v i ai. Th ng H i ng i suy t i tính lui, nó ngh ng i ta c ch i r a ánh i mình hoài,mình còn ây làm chi n a, mình i ra ho c may g p ba má mình, ch ây thì làm saomà ki m cho c. Nó nh t nh ph i i, song còn d d ch a bi t b a nào i. Nó nghvi c ó m t h i n a, r i quy t oán sáng b a sau T Ti n i bán, th ng Lành i làm, nónhà m t mình, nó s b nhà mà tr n. Nó tính xong r i ng d y i ch i, ch ng hi u vì cnào nó giùn mình hai ba cái r i b t ngáp nh lúc bu n ng v y mà trên u l i n ng trìutr u. Nó ng i l i r i khoanh tay, g c m t, nh m m t. Cách m t h i c p m t m không ra,mà u c mình m y nó l i nóng h m. Nó ng i d a l ng vào g c cây gáo mà ch u, ai ingang qua th y th ng nh ng i khoanh tay g c u c ng t ng nó ng . n chi u, th ng H i th y trong mình càng thêm nóng, trên u càng thêm n ng.Nó v n g c cây ng d y, r i ráng th ng th ng i v nhà. Nó b c vô c a, T Ti n ngóth y bèn nói r ng: " m c d ch, bây gi m i v . ánh nó r i nó gi n l y không v n m. Thây k , b ói nó m t b a cho nó bi t ch ng". Th ng H i không nói i nói l i, l n i l i góc ván phía trong vách n m chèo queo.Th ng Lành àng sau i ra, T Ti n bi u nó s p c a t t èn mà ng . Th ng Lành làm y i r i n m chu i trên b ván chung v i th ng H i, song nó n m u àng n y. Th ng i n m mê man không bi t chi h t. n khuya nó khát n c quá, nên ráng ng i d y, nó i múc n c u ng mà i không n i. Ngoài sân m t tr ng t r ng, vì vách th a nên y ngsáng gi i vào nhà th y rõ ràng. Th ng H i tính m n th ng Lành i múc n c giùm té ranó dòm ch th ng Lành n m h i hôm thì b ván b tr ng tr n, không có th ng Lành n m ó n a. Nó cùng th nên ph i n m xu ng mà nh n khát. n sáng th ng H i m m t dòmcùng trong nhà thì tr c sau v ng teo, T Ti n v i th ng Lành ã i r i. Nó ráng i múc c u ng r i n m lên ch c , u c ng n ng, mình c ng nóng hoài. T Ti n i bán v i nào nó không hay. n chi u th ng Lành v , b c l i r u nó, gi áo nó lên mà coi, i i vô trong nói v i T Ti n r ng: "Nè, th ng H i nó lên trái, u nó nóng h c, mìnhnó n i m t mà dày tr t. Ph i coi ch ng, k o không xong a". Th ng H i nghe TTi n áp r ng: "Có trái hay sao? âu i giùm ra ru ng b t ít b i r v ng s c cho nó ng, ch ai bi t thu c gì bây gi ". 69
  • Vì ngh a vì tình 70 www.hobieuchanh.com Thi t qu th ng H i b trái gi ng. Trong vài b a thì m t mày, u c , mình m y,tay ch n có trái m c dày, m t nào m t n y bóng l ng. Th ng H i n m mê man luôn y b a, mà không có thu c men chi h t, ch u ng n c r mà thôi. a m c n n nh có Tr i nuôi, tuy mang ch ng b nh hi m nghèo, song nh cóTr i phò h , nên trái lên u mà c ng xu ng u, b i v y trong ít ngày thì nó ã m nh, ravô c. Nó b tr n au n y nên mình nó m nhách, m t nó r ch ng. M y ng i g n ây v n ã bi t m t nó cháo chan mà bây gi th y nó l ho c. Ti n th y nó ã m nh r i, bèn sai i qu c i b t cá n a. M t b a n , n c m m mai r i, th ng H i xách m t cái gi v i m t cái thùng ra i. Nó i d c theo l c t khúc xa xa, g p m t cái v ng n c d a b l , nó bèn c i áo qu n b trên c , r inh y xu ng móc t be vòng theo v ng n c. Nó làm th ng th ng và làm và ch i, nên p b coi láng l y. p b xong r i nó m i l y thùng mà tát n c. Nó tát m t h i m itay, nên buông thùng mà ngh . Nó ngó mông trên b l , tr i n ng chang chang, có m tcái xe h i phía Sài Gòn ch y lên, máy kêu vù vù, kèn bóp te te, sau xe b i bay m t mù.Xe ch y ngang qua nó m t cái , nó ng ngó theo, trong lòng khoan khoái, không bi tlàm sao mà ng i trên cái xe nh v y, ng ch y th coi trong b ng nó vui s ng n b cnào. Xe h i ã ch y m t r i, không còn nghe ti ng máy kêu và ti ng kèn bóp n a, màth ng H i v n còn ng ngó mông theo. Nó ng th m tính h nó g p c ba má nó i nó s bi u ba nó mua m t cái xe h i ng cho nó i ch i. Thình lình có m t a nh i ngang qua l . Nó ngó lên th y qu là th ng Quì, vùng kêu l n mà h i r ng: "Quì, m y i âu lên trên n y?". Th ng Quì ng kh ng l i, ngó nó ch ng h ng. Th ng H i buôngcái thùng l t t leo lên l , ch y l i n m tay th ng Quì mà h i n a r ng: - M y i âu ây? - Tao i ki m m y ch i âu. - Sao m y bi t tao ây mà ki m? - Hôm k x a, tao nghe má m y nói v Chí Hòa. Tao h i th m h r i tao i. Nhà y âu? - d i kia. - M t m y sao mà có l có hang cùng h t v y? - Tao b lên mùa. - V y hay sao? H i nào? - Hôm tr c. Tao m i h t. - M t m y r , bây gi coi m y l quá. Tao th y m y mà tao không dè, nghe ch ng y lên ti ng tao m i bi t. 70
  • Vì ngh a vì tình 71 www.hobieuchanh.com - Tao tính tao xu ng t H ki m m y, té ra tao m i tính r i k b lên mùa nênkhông i c. M y i th m tao ch i r i v hay i âu? Ch Châu h t au hay ch a? - Ch ch t r i, còn âu mà h i. - Úy chà! Sao mà ch t v y? Ch t h i nào? - Ch t hôm kia, k v b a nay là ba b a r i. Không ch t sao c. Ch tao au màtía tao không thèm ngó ngàng gì h t. Tía tao b li u không mua cl ym tc cb cthu c cho ch tao u ng. Còn má tao thì c nói ch tao làm b , h ra vô th y ch tao n mthì ch i r a. T i nghi p quá! Cái êm mà r i sáng ra ch ch t ó, tao lén r m t ch coich nóng nhi u ít. Ch m n tao p chi u giùm cho ch r i ch khóc ch nói v i tao nh y: "Ch có ch t r i, em ph i tr n i i, ng có ây n a! Em ây, em c ng ch ttheo ch v y a, nói cho bi t". Th ng Quì nói t i ó r i nó ng i trên b l mà khóc. Th ng H i còn tr ntru ng, nó th y v y nó c ng ng i x d a bên ó mà nói r ng: "M y v i ch Châu là congh mà má m y th ng sao c. Tao ây c ng v y, tao không ph i con ru t nên má tao ng ánh ch i tao hoài". Th ng Quì l ng thinh m t h i r i áp r ng: - Tao ngh l i tao không gi n má tao cho l m. Tao phi n là phi n tía tao, c nghe i má tao mà ánh hai ch em tao hoài. T i tía tao nên ch tao m i ch t ó. - Nè Quì, h m nay tao v trên n y, má tao trai gái v i anh Lành m y a. - Anh Lành nào? - Anh Lành u nhà má tao ó. - Tao không bi t nh bao l n? - nh b ng anh Kim v y, mà m p h n. - M i r quá! Ch ng b tù, má m y nhà l y trai hay sao? - V y m i k . Tao nói cho m y bi t thôi, m y ng có nói b y, má tao hay má tao ánh ch t. - Ai nói làm gì. - M y lên ch i ch ng nào m y v ? - Tao không v . V làm gì n a? - M y tính tr n luôn hay sao? - . - N u m y i luôn thì tao i v i m y. - Tao tính lên r m y i ây. - H m nay tao c ng mu n r m y; tao s ch Châu còn au m y ch a i c, nêntao ch a xu ng. Thôi, bây gi ch Châu ch t r i thì hai a mình i. tao t m r a b nqu n áo r i i. 71
  • Vì ngh a vì tình 72 www.hobieuchanh.com Th ng H i nh y xu ng v ng n c r a s ch mình m y, u c r i nó leo lên b nqu n áo. Nó b n m t cái áo v i c khi tr c màu tr ng mà bây gi ã tr màu vàng v icái qu n v i en t lai l i rách u g i. Nó ngó th ng Quì, th y nó c ng b n qu n v i en nh nó, còn trên thì b n m t cái áo thun rách, ã r ng mà l i dài, nó bèn c i mànói r ng: "Mình b n áo x u quá! Mình i ra b y tr th y mình ch c nó c i. Mà thây k , u tao g p c ba má tao thì thi u gì t t mà lo". n xong r i, th ng H i m i h i r ng: - Bây gi mình i âu? - i xu ng Sài Gòn. - Xu ng Sài Gòn r i g p tía m y r i sao? - , xu ng ó khó há... Thây k , xu ng ó r i mình s tính. - Cha ch , xu ng Sài Gòn bây gi ph i tr l i i ngang nhà tao. B a nay có má tao nhà, tao s i ngang má tao ngó th y quá. - Có ng nào khác hôn? Mình i vòng, b t quá i xa m t chút có h i gì. - c. Tao nghe nói lên trên ây m t chút có cái ng tr xu ng Sài Gòn. Thôimình lên ó r i h i th m ng i. - i bây gi thúng v i gi c a m y làm sao? - Thây k , b cho r nh, c n gì. - U ng l m ch . - b y b mà ti c gi ng gì m y. Thôi i nè. Th ng H i ngó cái thúng v i cái gi r i c i và nói r ng: "T i, n m ó ch i nghehôn t i. ó m nh gi i". Th ng Quì th y v y t c c i, nó kéo th ng H i i và nói r ng: - M i r quá. - M y nói cái gì m i r ? - Tao nói má m y. - Má tao sao mà m i r . - Ch ng i n tr m cho mà n, r i b b t tù, nhà l y trai, má m y làm nh v ykhông ph i m i r hay sao? - ph i. M i r thi t. Th ng H i nói d t l i, li n day l i, a tay phía nhà T Ti n và nói r ng: "Thôimá v i tía Lành nghe hôn má. Tôi i a". Hai a ngó nhau c i ng t r i c p kè nhaumà i. 72
  • Vì ngh a vì tình 73 www.hobieuchanh.com XII O HÓA TR TRÊU Tr i n ng thi t là g t, trên l cát nóng mu n ph ng ch n, nh ng vì th ng H i v ith ng Quì thoát thân ra kh i nhà ch ng khác nào c p chim s l ng, b i v y chúng nó vui ng không s nóng ch n, không k tr i n ng. Chúng nó i m t lát thì t i m t cái ngã , n u i th ng thì lên Bà Qu o, n u i phía tay m t thì qua L ng Cha C , còn n u iphía tay trái thì qua s dây thép gió r i vô Ch L n. Chúng nó d d không bi t ph i ing nào may có m t ng i i ngang, th ng H i h i th m m i bi t i phía tay m t thì ixu ng Sài Gòn c. Th ng H i li n kéo tay th ng Quì mà bi u i qua ng L ng Cha C .Th ng Quì trì l i mà nói r ng: - Xu ng Sài Gòn làm gi ng gì? - Xu ng ó mình l m banh ki m ti n ch i. - T i ch âu mình ng ? -V n B -rô ó chi? Ng c mà. - Ng b y lính b t ch ? - Mình ng , ch ph i mình n tr m, n c p c a ai hay sao mà s . - Không ph i tao s , mà u Sài Gòn cò bót hay nhi u chuy n, khó ch i l m. ã v y mà h r i g p tía tao r i làm sao? - V y ch m y mu n i âu bây gi ? - i âu c ng c h t, mi n là ng xu ng Sài Gòn thì thôi. - V y mình i vô Ch L n. - , c. Hai a d t nhau qu o qua tay trái. Chúng nó i t i s dây thép gió, th y m t c tdây thép cao vòi v i thì ng l i coi ch i. Th ng H i ng c m t ngó m t h i r i nói ng: - Cao quá! H i ó h làm sao h d ng v y m y há? - Cha ch ! Cao quá, leo lên té ch t còn gì. - Ch t thì ch u ch , n ti n c a ng i ta thì ph i làm. - M y dám leo lên ó hôn? - Leo lên làm gì? - Tao h i cho bi t v y mà, m y dám leo hôn? - Ch ng tao l n r i tao m i dám. - Ch bây gi m y không dám hay sao? 73
  • Vì ngh a vì tình 74 www.hobieuchanh.com - Bây gi tay ch n mình còn y u quá, leo sao n i. - H tr ng m y cây ó làm chi mà cao quá v y m y há? - C t dây thép gió mà. - Dây thép gió là gi ng gì m y há? - Ai làm vi c gì âu h gió a n m y c t ó thì h bi t h t th y. - N u v y thì d l m. - Sao m y chê d ? - B i vì m y ch d i gió h làm vi c gì, ây có bi t c âu. - d i gió thì thôi, ch m y mu n bi t h t làm sao cho c. Hai a coi ch i cho ã r i th ng th ng i l n vô Ch L n. M t tr i chen l n,chúng nó m i vô t i Châu Thành. Chúng nó không tính tr c, nên c ngó tr c m t mà i. G p xe ng chúng nó ng l i coi ch i, th y ti m l n chúng nó x n b n dòm ngó.Chúng nó i mút ng n y r i qu o qua ng khác, ban u thì vui c i h n h , mà n l n r i th ng H i h t c i n a, l i l t b t àng sau. n g n 10 gi t i, hai a nó i qua ng Cây Mai. Trên ng ng i i ãth a th t, còn hai bên ph thì ph n nhi u ã óng c a ng r i. Th ng Quì th y th ng H i i l t th t ng sau xa, nó bèn ng l i và kêu mà nói r ng: "H i, i ri t, m y! B m y i c ng r i sao?" Th ng H i ráng i t i và nói r ng: - Tao m i c ng quá, mà ru t tao nó làm gi ng gì không bi t, nó th t l i, au d . - M y có ói b ng hôn? - Không. - V y ch sao mà th t ru t. Ch c là m y ói b ng ch gì? - M y nói ph i. Ch c là nó ói b ng. Lúc y hai a nó ng d a cây c t èn khí. phía trên l i có m t gánh mì thánh i xu ng, gõ l c c c c p. Th ng Quì th y th ng H i m hôi t m t t c , b coi m t m, nó bèn h i r ng: - M y mu n n mì hôn m y? - Ti n âu có mà n. - Tao có ti n. - M y làm gi ng gì mà có ti n? - Tao có ba c c. H m nay m y v tr n tao d i n y tao i l m banh, tao m c n bánh v i mua d u cho ch Châu, ch không tao còn t i hai ba ng. 74
  • Vì ngh a vì tình 75 www.hobieuchanh.com Th ng Quì và nói và móc l ng l y ba c c b c a cho th ng H i coi. Th ng H i i. Gánh mì l n l n i t i. Th ng Quì nói r ng: - Thu nay m y ch a n mì, thôi m y n m t tô i. - M y có n r i ch a? - Tao có n r i. Hôm m y v tr n, d i nhà tao có n. - M y có cho ch Châu n hôn? - Ch m c au hoài n gi ng gì c. - Té ra ch ch t mà ch a n m t tô mì nào h t. - Ch a. - T i nghi p ch quá há. - . Thôi, b a nay m y n i, n cho bi t v i ng i ta. - M y n hôn? - Không. - M y không n m y ói b ng làm sao? - Thây k , m t lát n a tao mua m t bánh mì nh tao n. - M t tô mì n m ng xu. Tao n r i h t ti n m y còn gì? - Thây k mà! H t r i mình ki m cái khác, lo gì m y. Th ng Quì li n kêu chú bán mì ng l i và bi u n u m t tô mì n m xu. Chú ch t gánh mì d a l ng, r i kéo h c t l y mì và gi thùng n c b vô mà n u. Th ng i ng m t bên, tay v n thùng mà coi. Chú ch t lau tô, ch m , rót n c m m, b hành i v t mì làm coi g n gàng. Th ng Quì x n b n u àng kia, th y chú ch t m c l ng ng u ng n , nó m i th a d p chú xây l ng nó bèn l y ba b n mi ng th t c m trongtay, r i b c l i coi chú làm, b t ch nh nh th ng. Chú b ng tô mì qua u kia b th t,nó l i nói r ng: "Chú b th t nhi u m t chút chú. B thêm vài mi ng n a mà". Chú ch tnói l n r ng: "Thêm cái gì à? thì thôi ch , nhi u làm sao c". Chú r c tiêu r i b ngtô mì a ra. Th ng H i a hai tay b ng l y tô mì, b nó vui v l m. Nó v a s a so n ng ixu ng mà n, th ng Quì nói r ng: "Thôi m y ây m y n, tao ch y l i àng kia taomua m t bánh mì r i tao tr l i nghe hôn". Nó nói r i li n b mà i. Th ng H i n mì,coi b ngon bi t ch ng nào. Nó n vài mi ng r i b ng tô mà húp n c, mà m t lát l ingó ch ng th ng Quì m t cái, s th ng Quì i m t, không ti n mà tr , ch c chú ch t kéo u. Nó n ch m ch m, g n h t r i th ng n m i tr l i, trong tay c m m t bánh mì v i t gói gi y nh t trình nh nh . Th ng Quì móc l ng a cho chú ch t m t c c b c. Chú th i l i n m xu. Nó l nxu vào l ng r i b bánh mì ra làm hai a cho chú ch t mà nói r ng: "Chú làm n ch 75
  • Vì ngh a vì tình 76 www.hobieuchanh.comcho tôi m t chút n c m m trong bánh mì ng tôi n ch i chú". Chú ch t cùn qu n,song chú c ng ch n c m m tàu y u vào hai khúc bánh mì. Th ng Quì l i d a l ng vào cây c t èn khí mà n. Th ng H i n h t mì, húp c n c r i nó b ng tô mà tr . Chú ch t lau tô, lau a, r i k vai gánh mì i, tay nh p haimi ng cây kêu l c c c c p. Th ng H i l y v t áo lau mi ng, r i day l i th y th ng Quì ng m gói gi y l y th t mà n v i bánh mì, thì nó h i r ng: - Th t âu m y mua mà n ó? - Th t tao th p c a th ng ch t mì h i nãy. - M y th p h i nào? Sao tao không th y? - H i nó m c l ng x ng lo v t mì, àng n y tao th nh m t n m, n v i bánh mì ng quá. Nó còn ch n c m m giùm cho tao n a, m i thi t là kh e ch ! - M y hay quá! Tao không th y chút nào h t. - Làm b y n ch i v y mà, nó bán d r i nó c ng v y. -M yt ng âu nó d i a. Nó bán d thì nó n, ch cái gì l i . - Th ng ch t làm th t ngon quá. Nó n u mì ngon hôn m y? - Ngon l m. - Bây gi m y còn au th t ru t n a thôi? - H t r i. - Tao bi t l m! H i nãy t i m y ói b ng nên nó làm nh v y, ch có ph i au âu. Bây gi m y kh e hay ch a? - Kh e . - Tao n h t bánh mì n y r i, tao c ng kh e. M y còn ói hôn? - H t ói r i. -T ng còn ói thì n thêm m t mi ng bánh mì ây. - Không, tao no nóc r i. cho m y n. - Tao mua có ti n xu mà bánh mì l n quá. Trong n y bánh mì bán r h n ngoài tH . - n r i ây mình i âu m y? - n r i thì ng , ch khuya r i mà còn i âu. - Ch âu mình ng ? - M y khéo lo d hôn! Ph y hai bên ó, mu n ng c n nào l i h ng c. - Bi t h có cho hay không? 76
  • Vì ngh a vì tình 77 www.hobieuchanh.com - Ai bi u m y h i làm chi, mà h không cho. C vô ng nh u thôi mà. - Ng b y h i ch . - H óng c a h ng r i, mình ng àng tr c h có hay âu mà i. Ch ngsáng h hay h i thì mình ng r i, có c n ó n a làm gì. Th ng H i g c u c i. Th ng Quì n bánh mì th t r i nó ng d y mà nói r ng:"Bây gi i ki m n c u ng r i ng nè". Hai a d t nhau l i góc ng rút n c phôngtên mà u ng và r a tay r a m t. U ng n c r i chúng nó i l n theo ng Cây Mai,th y có m t dãy ph l u n m c n u óng c a ng h t, mà c n u l i có treo m t b csáo kín mít. Th ng Quì gi b c sáo chun vô, th y có m t b ván nh thì m ng, nên ngo tth ng H i vô theo. Hai a nó len lên b ván mà n m, lóng tai nghe thì trong nhà im lìm,song có ti ng giày i qua i l i trên l u. Th ng H i nói nho nh r ng: "H còn th c m yà.". Th ng Quì xô nó m t cái m nh và nói r ng: "Ng i, ng có nói ch ". Hai a n m nín khe m t lát r i ng khò. n nhà n y là c n nhà c a C m Vân, m c a th ng H i. Trong lúc hai a vô ó thì C m Vân còn th c trên l u. Trót n m n m nay, không có giây phút nào nàng quên con c. Tuy nàng n ngnh th ng, không l s c th ng nh con cho ng i nhà bi t, song nàng n m ch nàohay là ng i ch nào c ng th y hình d ng con ph t ph tr c m t, nàng c ng nghe ti ngnói c a con v ng v ng bên tai hoài. Nàng c m tuy t ch ng không cho t i nhà, y là mu nch ng ra công tìm ki m con mà tr cho nàng; nàng hay d o ch i, khi ra Sài Gòn, khi r okh p m y n o ng trong Ch L n, y là c ý i coi may có g p con hay không. Nàngtrông i tìm ki m con lâu quá r i mà không c, b i v y l n l n r i nàng th i chí ngãlòng h t trông g p con n a. i b a nay, khi ng h gõ 9 gi , cô Ba Hài bi u con Ngó là a , óng c a r igi ng mùng cho cô ng , thì C m Vân i lên l u, nàng c ng tính ng ph t cho r i. Th ng ah n gi ó thì nàng ng , ch ng hi u vì c nào êm nay nàng l i x n xang tronglòng, nên tr n tr hoài không ng c. Nàng th ng nh con h t s c, nh t i bàn taybàn ch n, nh t i cái trán, cái m t, nh t i t ng i, t ng ng, nh t i gi ng nói,gi ng c i, nh t là nàng nh trên u nó, phía sau cái s có m t cái b t son b ng haingón tay, còn d a hai bên c nh tai l i có hai l nh . Nàng nh con bao nhiêu thì nàng ng phi n ch ng b y nhiêu, nàng phi n n n i tóc c a nàng n m nay ã dài r i mànàng mu n c o n a. m Vân nh con, gi n ch ng, ng không c, nàng i qua i l i trên l u, nênth ng H i m i nghe ti ng giày ó. Nàng i cho t i ng h gõ 12 gi , nàng khát n c,bèn xu ng t ng d i v n èn khí lên r i rót n c trà mà u ng. U ng n c r i, nàng c ngch a ch u i ng . Nàng ra b gh gi a ng i ch i. Có cái hình nàng ch p v i con h i n mtr c, nàng m i vói tay l y hình mà nhìn. Nàng coi hình mà nàng r ng r ng n c m t.Nàng ng i ó cho n g n m t gi nàng m i ch u tr lên l u. 77
  • Vì ngh a vì tình 78 www.hobieuchanh.com o hóa tr trêu! M th ng nh con, con quy t tìm m . Trót n m n m m con lìanhau. Hôm nay xui khi n cho con vào nhà m r i, m con cách nhau có m t cái c a màthôi, sao l i không khi n luôn cho m m c a b c ra, ng m con nhìn nhau, cho m t c n s u th m, cho con h t kh t m thân? Làm chi cho ra nông n i xa r i l i g n, mà n r i l i còn xa n a? Hay là s m ng c a m con nàng C m Vân mãn i có khi g nnhau mà không g p nhau c, nên tr i t m i c c c làm nh v y ch ng? Th ng H i n m ngoài c a, nó không dè m nó vì nó mà châu mày r i l y, nát ru t, m gan trong n y. Nó ôm ch t th ng Quì mà ng hoài. Hai a nó ng cho n sáng.Con Ngó th c d y m c a ra quét nhà, còn cô Ba Hài v i C m Vân còn ng h t. Nó b c ra ngó th y th ng H i v i th ng Quì n m ng trên ván, nó không bi t connhà ai âu vô ó, nó m i tr cán ch i th c hai a th c d y r i h i r ng: "Bây âu,sao dám lén vô ây mà ng nh v y h ? Ph i i cho mau, không thì tao kh nh cho m tcây ch i ch t bây gi ". Th ng Quì ng i d y, hai tay gi i con m t, còn th ng H i c n m ng a trên ván màvung vai, r i huynh tay huynh ch n và ngó con Ngó mà h i r ng: "Ch nói gi ng gì?".Con Ngó n i gi n áp r ng: " i bây i, ch nói gi ng gì". Th ng Quì ríu ríu b c rangoài ng. Th ng H i th ng th ng ng i d y, m t tay gãi u hai ba cái r i ngó con nvà c i và nói r ng: - Ng ngon quá, ch kêu làm l n x n m t gi c ng . - Cha ch ! M y b t l i tao ph i hôn? Mu n ng ngon thì v nhà m y mà ng ch . - Nhà âu bây gi mà v ? - Không có nhà thì ra ngoài ch . - Lính b t. - B t thì ch u, ch nói v i ai? - Ng b ván n y mát quá. Ph i m i êm ch cho hai a tôi ng nh ây hoàithì s ng l m. - Khéo nói hôn! Ai s m ván cho bây ng hay sao? Thôi ng có nói nhi u, i i ng cho ta quét ván. Con Ngó nói d t l i r i n m cánh tay th ng n mà xô ra ng. Th ng H i gi c sáo chun ra, mi ng chúm chím c i. Nó ra t i ng r i day m t tr vô mà ngóch ng lên l u m t cái r i m i i theo th ng Quì. 78
  • Vì ngh a vì tình 79 www.hobieuchanh.com XIII PHONG TR N D N M T TH NG QUÌ d t th ng H i i l i phông tên, chen l n v i m y con x m gánh c mà r a m t g i u, r i th ng th ng i lên phía Chùa Bà, m t h n h , trí không lochi h t. Hai a nó l n l n lên Ch C , ng coi àn bà chen v i khách trú, k mua cá,ng i mua khô, qu o qua hàng rau, th y bán bánh bò, mua m i a m t mi ng mà nng m ngo m, r i i th ng xu ng mé sông, th y ghe chài, ghe c i u dày t thì th y làm , nên ng l i ngó hoài. Cách m t lát, có ti ng súp lê th i oét oét, th ng H i v a nghethì nói v i th ng Quì r ng: - Ý! Xe l a nào th i ti ng in xe l a ngoài t H v y m y? - Thì xe l a t H vô luôn trong n y ch sao. - Ai nói v i m y ó? Tao t ng không ph i âu, xe khác mà. Xe ch nào, ch ych n y ch . - M y cãi hoài! Xe Gò V p nó ra t H , xu ng B n Thành r i ch y th ng vôCh L n, ch xe nào âu mà khác. - V y hay sao? âu l i ó coi ch i. Hai a n m tay nhau i ri t l i nhà ga. Khi hai a nó t i thì xe l a rút mà ch yra Sài Gòn. Th ng H i ng ngó theo và nói r ng: “M y nói gi i quá! Ph i r i, xe l a t H vô t i trong n y mà. V y mà tao không ng ch . Ph i mình có ti n i xe n y v t H ch i c ã, m y nha?”. Th ng Quì x m t xu ng áp r ng: “Còn v làm gì a, m y?”. Th ng Quì b c vào nhà ga r i l i b ng ng i d a l ng trong vách t ng. Th ng i ng ch i tr c ga m t lát r i c ng vô ng i m t bên ó. H i chúng nó m i l i thìtrong nhà ga tr ng tr n, không có m t ng i nào h t, mà l n l n m t lát c vô thêm m tvài ng i, trong 15 phút ng h thì trong nhà ga ã ông n t. Có m t ng i àn ông b c vô ga r i ng i m t bên chúng nó. Ng i y tu i l i50, y ph c coi quê mùa, áo qu ng ông l a tám công, qu n lãnh en m i, u tr n mà có u tóc, tay c m m t cây dù may v i en, ch n mang m t ôi giày hàm ch da láng, râule thi m y s i, mi ng ng m tr u bô bô. Lúc y th ng ch t bán l ng k ng c ng gánh m tgánh trái cây rim ng em vô nhà ga. Th ng Quì day l i h i th ng H i r ng: - M y mu n n l ng k ng hôn? - Sao l i không mu n, mà u n t n vô ích. - M y mu n n thì n, ch s n i gì. 79
  • Vì ngh a vì tình 80 www.hobieuchanh.com - Còn hai c c m y, ph i dành mua c m mà n, mình n bánh b y h t ti n r inh n ói ch t. - Còn hai c c m t. Thôi tao mua m t ng xu r i hai a mình chia nhau mà nch i. Th ng H i g c u. Th ng Quì i mua m t ng xu c hai trái táo, nó em l ichia cho th ng H i m t trái, nó m t trái, hai a ng i n coi b ngon l m, mà s h t, nên n nhín t mi ng nh , ch không dám ng n h t. Ng i m c quê mùa ng i m t bên ó, ngó th y nh v y, bèn l y ra m t c c b c a cho th ng Quì mà nói r ng: “Qua cho em m t c c ây em, l i mua h t r i hai a n i nhau”. Th ng Quì co tay không ch u l y. Ng i ym i a c c b c cho th ng H i. Th ng i c ng th t tay l c u và nói r ng: - Không. Tôi không l y âu. - Qua cho mà. - Không. Tôi có làm vi c gì mà cho ông âu mà ông cho ti n. - Qua th y hai em mu n n bánh mà không có ti n nên qua cho, ch làm vi c gì. - Không. Ông c t i. Th ng Quì còn ti n kia. Ng i y c i r i b c c b c vô túi. Có m t a nh ch ng 12, 13 tu i, hai tayôm ch ng sách, truy n bìa xanh, , vàng, tr ng màu, i l i ng tr c m t ng i ymà nói r ng: “Ông mua th truy n ây mà coi ông, tôi có bán th h t. Ông mua thnào ông l a i, r i tôi bán r cho”. Ng i y l c u. Th ng nh ôm i m i ng i khác.Th ng H i v i th ng Quì ng i ngó theo, mi ng chúm chím c i. Xe l a g n l i, th y x p ga m c a bán gi y. Ai n y áp l i chen nhau mà mua.Ng i m c theo nhà quê h i nãy ó c m c c b c b c l i tính mua gi y, mà th ynhi u ng i giành nhau, nên ông ta ng xa xa mà ngó, không ch u chen l n v i h . Xe a th i súp lê vang rân, ng i ta l i càng l n nhau h n n a. Th ng Quì th y ng i nhàquê ng ng ngáo mua gi y không c, nó bèn b c l i nói r ng: - Ông i âu? Ông a ti n tôi mua gi y cho. Ng i y li n nói r ng: “ c. Em mua cho qua m t cái vé i c u Ông Lãnh”. Th ng Quì l y c c b c r i a vô l n mà mua. Xe l a v a t i thì nó tr ra a chong i nhà quê m t cái gi y v i n m ng xu. Ng i y l y cái gi y, ch không ch u l yxu, l i b thêm trong tay th ng Quì m t t m gi y b c m t ng và nói r ng: “Qua cho emxu ó v i cho thêm m t ng b c n a ây, em l y mua bánh mà n”. Th ng Quì ch ng ng , ch a k p ch i t thì ng i y ã b i ra và leo tu t lên xe l a. Nó day l y kêuth ng H i mà nói r ng: “H i, ông ó cho tao m t ng b c l n m y à”. Th ng H i ch y i h i r ng: 80
  • Vì ngh a vì tình 81 www.hobieuchanh.com - âu nà? - ây nè. - M y mua giùm gi y xe l a cho ng, ng tr ti n công ch gì. - Ti n công gì mà nhi u d v y. - a! Ng i ta có ti n nhi u, ng i ta mu n tr bao nhiêu t ý ng i ta, m y c nsao c. - H tr ti n công thì mình l y, s cái gì, có ph i mình xin h âu, ph i hôn? - Thây k , l y i. - Bây gi m y xu t n m ng xu l , mình mua l ng k ng n ch i nè. Hai a nó kêu chú ch t l ng k ng l i mà mua l ng k ng n m xu, r i c ng l i ch i nãy ó mà ng i n. Th ng H i nhai nhóc nhách và c i r ng: - Mình ây lãnh mua gi y xe l a cho h , n u h cho ti n nh v y ch c m ttháng mình làm giàu. - M y t ng ai c ng cho nh h h t sao? Tr i i, m t ng xu nh h c ng không i ra n a a. Tao t ng mình i h t t n y c ng ki m không c m t ng i nh ônggià ó n a. - M y bi t ông già y âu hôn? - Ai mà bi t. - Ch ph i mình bi t nhà ng, mình t i ch i, ch c ng t t l m há? -B ng âu d i ru ng, ch không ph i ây. Th ng H i ngó quanh qu t trong nhà ga r i nói r ng: - Mình i ch i r i t i mình l i ây n m m y cái b ng n y mà ng ch c là mát l m. - Ng ây sao c. Lính b t b bót ch . - , m y ông lính khó quá. Th ng nh bán sách h i nãy nó tr vô nhà ga, l i ch ng sách d a bên th ng H i i ng i móc ti n trong túi ra mà m. Th ng H i i nó m ti n r i m i h i r ng: - M y bán sách gì mà nhi u d v y?. - Truy n th ch sách gì. - Truy n là sao? - H i k hôn! Truy n là truy n, ch ai bi t sao mà nói. Truy n là Phong Th n;Tây Du , Ph n ng, Tam Qu c, v y ch truy n là sao. - M y bán m t cu n bao nhiêu? 81
  • Vì ngh a vì tình 82 www.hobieuchanh.com - M y mu n mua hay sao mà h i? - Không. H i cho bi t v y thôi, ch mua làm chi. -D t c, không bi t ch a, ch b mà h i truy n sách ch . Th ng nh nói d t l i r i ng d y ôm ch ng sách ngoe ngo y b ra ng.Th ng H i ngó theo và nói r ng: - Th ng ó làm phách quá, nó khi mình d t ch . Th ng Quì c i mà nói r ng: - T i cha m mình không cho mình h c, mình d t nó nói mình d t ch sao. - Tao ki m c ba má tao r i tao bi u ba má tao cho tao i h c. Tao h c gi i r itao ki m th ng ó tao xài nó ch i. - Thôi, ch ng h c gi i r i s hay, bây gi mình i ch i nè. Th ng Quì ng d y n m tay th ng H i mà kéo i, th ng H i i theo mà c l m m v s chúng khinh khi nó d t ó hoài. Hai a nó i ng n y qua ng kia, n tr a ói b ng, g p m t ng i àn bàng i d a g c me mà bán c m v i cà ri, m i ng i x xu ng r i mua hai d a, m i d a m t c, mà n v i nhau. Th ng Quì móc ti n mà tr r i còn ch n chòi có m t ng b c c ang i ta cho ó mà thôi. n chi u nó i ng b c ra mua hai bánh mì, m i ba xumà n n a, r i tính i ki m cái c n nhà h i hôm ó ng lén vô mà ng n a. Chúng nó i t m ru ng, không bi t ng nào mà ki m, còn m y c n nhà khácthì c a sát l ng không th ng c, b i v y chúng nó i hoài, i n 10 gi khuya, p nhà ga xe l a M Tho, m i d t nhau vô ó ng i ngh ng i ch n. Th ng H i ngáp vànói r ng: - ây coi b khó quá. - Khó cái gì? - Lính nhi u chuy n, nên khó ki m ch ng l m. - T i mình không có nhà c a, nên ph i ch u nh v y, ch bi t làm sao bây gi . - Tao mu n i ch khác. - i âu? - i âu c ng c, mi n là có ch n ch ng , ch t i ngày sáng êm nh v yhoài, m i ch n l i bu n ng quá. - ây vui ch . - Ph i. ây vui thi t, ng t có cái ban êm không có ch ng . Mà mình còn m y c b c, n h t r i làm sao. - Còn t i chín c c t l n mà. 82
  • Vì ngh a vì tình 83 www.hobieuchanh.com - Mình n c m, n bánh mì, m i ngày g n ba c c b c. Chín c c t ó, gi i l m ba n b a thì h t ch gì. - H t thì mình i ki m cái khác. - Làm sao mà ki m? Tao coi ây khó ki m ti n l m. Ph i ra Sài Gòn l m banh i có ti n. - Ra Sài Gòn r i g p tía má tao r i làm sao? Hai a nh v a nói t i ó, k có m t cái chú lính b c vô th y a n m nghiêng, a n m ng a trên m t cái b ng, thì h i r ng: “Hai a nh làm cái gì mà n m ó, h ?”.Hai a l t t ng i d y g n gàng. Th ng H i nói r ng: “N m ch i mà”. Chú lính n t ng: “Ch i cái gì mà ch ng n y nè? i cho mau, a lô!”. Chú và nói và a con roi mây m trong tay lên mà qu t. Hai a s roi, nên l t t tránh mà ch y ra ngoài ng, tuy y mà ng n roi còn ph t ít th ng Quì mát r i. Cái thân c a hai a nh thi t là cùng kh , không có c m mà n, không có nhà mà , nên trong nhà ga ch lúc ban êm b tr ng không c n dùng chi h t, mà lính c ng r t ánh, không ch u cho n m. Nh ng vì s an thân c a con nít khác, theo ý chúng nó, thì làkh thân; b i v y h m nay chúng nó không l y s không n c m, không nhà ng ó màlàm bu n; chúng nó b lính r t ch y ra ngoài ng r i ngó vào mà c i ng t. - Chú lính ó làm phách quá, m y há? - Lính thì v y ch sao. - Nó qu t trúng m y hôn? - Không. Ph t sau ít mà không trúng. - Tao nghe m t cái trót, tao t ng nó trúng m y r i ch . Bây gi i âu m y? - i b y theo ng r y xe l a n y ch i, i th coi nó i âu. - Ch c i Sài Gòn ch gì? - Không ph i âu. i xe Sài Gòn ch y d a mé sông mà, m y không nh hay sao? ây âu có sông, ch c là xe i Biên Hoà. t tr ng ã m c lên kh i nóc nhà, dòm trên tr i sáng qu c. Hai a nh n m taynhau c i t i hoài. Bên tay m t ng r y lót th ng b ng. Bên tay trái nhà c a l n l ncoi th a th t. Hai a nh i m t h i lâu h t nhà ng i ta , ngó hai bên ng ch th ytr ng r i ng ru ng minh mông. Th ng H i ng l i nói r ng: - Ý! H t nhà h r i, bây gi mình i âu n a? i b y ây ma gi u ch t. - Ma âu ây m y nà. Thây k , i i coi xe l a i âu mà. - Không c âu m y à. Không có nhà ai h t mà i gi ng gì. 83
  • Vì ngh a vì tình 84 www.hobieuchanh.com - Có nhà mà làm gi ng gì m y. Nhà thì h ng , ch mình c ng hay sao? Tao ng m y i ngoài ng còn t t h n. - T ý m y, mu n i thì i. Ma có gi u thì nó gi u h t hai a, ch có gi u gì m tmình tao hay sao mà tao s . Tr ng trên tr i sáng r , ng tr c m t th ng b ng, ru ng hai bên minh mông, êm thâm canh v ng v . Hai a nh thì bu n ng , ph n thì m i ch n, ph n thì s ma,ph n thì ói b ng, nên cúi m t xu ng mà i, ít nói chuy n n a. Chúng nó i m t khúcthi t là xa, r i ngó th y tr c m t, có xóm nhà ng i ta . Th ng H i m ng bèn nói r ng:“T i xóm n y ghé ng nghe hôn m y. Thây k , nhà nào c ng c, vô c a n m ngnh u, bu n ng quá”. Hai a nh v a t i xóm, ngó th y nhà ga tr ng r ng. Th ng Quì th ng H i vô ó ng , Th ng H i h i r ng: - Lính ánh hôn? - Lính âu xu ng t i ây. - Thây k , ch ng nào nó ánh s hay. Bu n ng quá, i âu n a c. Hai a nh d t nhau vô nhà ga, không th y bàn gh chi h t, bèn n m i xu ng ch mà ng . Chúng nó v a m i nh m m t thì ng li n. Tr i sáng bét r i mà hai a nh còn eo nhau ng ngon l m. Thình lình có ng i t ít chúng nó m i a m i cái. ó là th y x p ga m c a s a so n bán gi y, th y hai a nh n m y không bi t là con nhà ai, nên kêu chúng nó d y. Chúng nó l m c m ng d y, gi i con m t. Th y x p ga h i r ng: “Bây âu l i ng ây”. Hai a không tr l i. Th ng H i l i h i th y n r ng: - ng xe l a n y i âu h anh há? - Tao là anh m y hay sao? i cho mau, con heo. Th ng H i không hi u th y b t i, nó nghe l i th y m ng l i th y b th y gi n thì s , nên l t t i ra ngoài ng.Th ng Quì c ng i theo. Ra n l , chúng nó g p m t ông già, c p cây dù trong nách, ng ng i ch m h m mà hút thu c. Th ng H i men l i h i ông r ng: - Xe l a ây i âu v y ông? - i xu ng d i n y là i Tân An, M Tho, còn i lên phía tay n y là i Ch n, Sài Gòn, ch i âu. - Té ra ng xe l a i M Tho mà; v y mà th ng Quì nói ng xe l a BiênHoà ch . Th ng H i li n kêu th ng Quì mà nói r ng: - Quì! H i hôm m y nói b y. ng n y i M Tho mà. - V y hay sao? Nè, h i ó tao nghe anh Kim nói chuy n v i tía tao, nh nói MTho vui l m. i xu ng d i ch i. 84
  • Vì ngh a vì tình 85 www.hobieuchanh.com - i thì i. Th ng Quì h i ông già r ng: -C i th ng ng n y hoài thì xu ng M Tho c ph i hôn ông? , bây có i thì i xe l a, ch ib c hay sao mà h i?. - Sao i b không c?. - Xa l m ch sao. - Xa ch ng ây i Sài Gòn hôn? - D hôn! Xa l m. Xa b ng n m b ng b y l n ch . - i ch ng m y b a t i! - Ai có i b âu mà bi t. -D c ng có nhà h hôn ông? - Sao l i không có. Th ng Quì day l i h i th ng H i r ng: “ i m y, H i. Thây k , xa thì xa, có nhà mà s gi ng gì”. Th ng H i d c d c nói r ng: “ i bây gi r i c m âu mà n, tao ói b ng r i a”. Th ng Quì c i và áp r ng: “M y c ói b ng hoài. i r i tao ki m m mua cho m y n”. Hai a nh c p tay nhau mà i li n, ng xa l i sáu ch c ngàn th c tây, màchúng nó không lo s , b hân hoan c ng nh t H d t nhau xu ng ch B n Thànhmà ch i v y. 85
  • Vì ngh a vì tình 86 www.hobieuchanh.com XIV MAY G P VI C MAY NG h n n a êm, tuy b ng ói chút nh, song thân th ã kho kho n. S m i tr i mát, g p ng i ta i ng th ng, nên th ng Quì v i th ng H i i m nh d n,hay nói chuy n. Chúng nó i m t h i, tr i n ng lên, l ng r n m hôi, b ng r c r ch ói, l i khát n c, nên chúng nó h t c i, ít nói. n c u Ch m, th ng Quì nói r ng: “Th nào c ng ph i ki m c m mua n, r i i n a m i n i”. Th ng H i nghe nh v y li n nói r ng: - Tao c ng ói quá, mà ây có ai bán c m âu mà mua - Mình coi nhà nào mình vô i r i h i mà mua; nh ng h không có thì h n u hbán cho mình ch gì. - H không bán c m, mình h i b y b h r y ch . - Bán hay là không bán thì thôi, ch r y ai m y. - Bây gi có c m, d u n l t, không có cá th t chi h t tao n ch c c ng ct i m chén. - M y nói phách, ch n gi ng gì cho h t. - Tao nói thi t a. Tao ói b ng l m, m y mua th coi tao n h t hôn. Hai a nh ng cãi v i nhau, b ng th y có m t cái quán bên ng, tr c c acó bu ng d a xiêm, trên có k o, c m, thu c, gi y, ng tán, h t qu t, trên n a l i cótreo n m n i chu i s . Chúng nó ghé vô, th y có m t bà già m c qu n v i en, áo kh mà ng b ng v i en, ng ng i d i t l t chu i ph i khô. Th ng Quì nói l n r ng: “Bà i, bà làm n bán cho hai a cháu m t c c c m n c hôn, bà?” Bà già gi t mình ngó ra th y hai a nh ng ngoài c a thì c i mà nói r ng:“Bây âu mà l i ây mua c m?” Th ng Quì áp r ng: - Hai a tôi Sài Gòn i M Tho, l ng ói b ng quá, bà. - Bây i b hay sao? - ib . - D hôn! M ôi! Bây i sao cho n i? - N i ch . - Bây là con c a ai, i âu v y? - Hai a tôi không có cha m chi h t, nên i ki m công vi c làm n. 86
  • Vì ngh a vì tình 87 www.hobieuchanh.com - M i bây l n mà làm n n i gì! Th ng H i ói b ng quá, mà bà già h i vòng vo thì nó ch u không c, nên b cvô trong và nói r ng: - Hai a tôi ói b ng quá, bà. Bà có c m làm n bán giùm mau mau. Tôi không n gì n, có c m không c ng c. - Quán tao bán d a chu i, k o c m, ch có c m cháo gì âu. - Nh không có c m s n thì bà n u r i bán c ng c mà. - Ai mà bán k c c v y mà, tao coi c m còn nhi u hay ít tao cho mà n, chbán gi ng gì. Bà già châu mày ng d y b i vô ng sau b p. Hai a nh ngó nhau mà c i.Th ng Quì nói nh r ng: “Có c m không c ng c, mình mua ít trái chu i, n v i c m ng s ng l m ch . H i ó t i bây gi m y có n c m v i chu i l n nào ch a?”. Th ng i l c u. Bà già b ng m t cái n i b c ra, r i nghiêng n i cho hai a nh coi và nói ng: “May quá, h i s m m i nó n u nhi u nên c m còn d b n ây. tao l y chén acho mà n”. Bà già cái n i trên ván, r i tr vô ng sau n a, Th ng H i b c l i dòm thìth y c m g n n a n i. Bà già tr ra tay c m hai cái chén, hai ôi a, còn m t tay b ng t cái . Bà nói r ng : “Còn có n a kh a cá, bây n , có cái mu ng trong , m ymúc n c cá ó chan c m mà n”. Th ng Quì h i bà già v y ch chu i bà bán bao nhiêu m t trái. Bà nói bà bán xunh hai trái. Nó bi u bà b cho nó b n trái. Bà già b cho hai a b n trái chu i r i hai a nh leo lên ván ng i xúc c m mà n. Hai a nó n c m v i chu i, n vài mi ng thì y mu ng múc n c cá mà húp m t cái cho m n, c m ngu i l nh, n không có, mà vìchúng nó ói b ng nên n ngon l m. M i a n c hai chén thì h t c m. Bà già múc c cho chúng nó u ng r i b ng n i c m và , chén a d p. Th ng Quì ch y l i giành ng và nói r ng: “Bà cho tôi i r a cho bà. Bà già c , tôi làm cho”. Bà già khôngcho không c, nên túng th i d p n i, c t , còn chén a cho th ng Quì r a. Th ng Quì làm xong công vi c r i, nó tr ra ngoài h i bà già r ng: - B n trái chu i hai ng xu, còn c m ó bà òi ti n bao nhiêu, bà? - Thôi tr ti n b n trái chu i mà thôi. C m ó tao cho m y n, ch bán chác gì. - Bà t t quá! Tôi chúc cho bà già s ng t i ba tr m tu i. Bà già t c c i và nói r ng: “S ng làm chi mà lâu d v y?”. Th ng Quì móc trong ng l y ra hai ng xu tr cho bà già và nói r ng: “Hai a tôi c m n bà quá. Th a bàtôi i”. Th ng H i th y Th ng Quì xá bà già, nó c ng ch p tay cúi u mà xá bà già r ihai a b c ra i. Bà già ó ngó theo mà nói r ng: “Tr i n ng chang chang mà hai anó i không có gi ng gì i trên u h t ch !”. Hai a nh day l i mà c i r i i tu t. 87
  • Vì ngh a vì tình 88 www.hobieuchanh.com ng tuy xa, song mình không bi t nó xa là bao nhiêu, l i không ai nh h n ph i i ch ng nào cho t i; b i v y mình i không bi t ngán, mà c ng không m t. Th ng Quì i th ng H i c no b ng r i thì i x ng xái, không còn lo chi n a. Chúng nó i t iBình Chánh, th y h bán mía, m i mua m i a m t khúc em ra g c me mà n. n h tmía, bèn tr vô xin n c u ng, l n qu n l i xóm ó ch i n x r i m i i n a. n chi u hai a nó xu ng t i ga xe l a Gò en. Chúng nó ng nh m nhía, tính i nhau ki m c m mua n r i ó mà ng , b ng nghe g n bên ó có ti ng tr ng tan c. Th ng H i kéo th ng Quì l i ó mà coi h c trò ch i. Hai a nó i ngang tr ng h c thì th y h c trò trong tr ng s p hàng i ra, athì i nón, a thì c p dù, mà a nào trong tay c ng có ôm sách v . Th ng H i ngnép bên ng mà coi h c trò, nó m t ng a, b nó vui v l m. M t lúc sau, th ng i th y có th y giáo ra n a, trong b ng nó kiêng s , nên càng ng nép vô trong xa.Th y giáo và h c trò i kh i r i, th ng H i m i nói v i th ng Quì r ng: - M t tr m m i hai a h c trò. - M y có m hay sao? - Có. Tao mu n h c quá m y. - Tr i i! M y khéo nói d hôn! Không có c m mà n làm sao mà h c. - M y không nh th ng nh bán sách khi mình d t hay sao? Tao mu n h c chogi i, ng tao ki m nó, tao xài nó ch i. - M y mu n chuy n khó quá. Thôi i ki m c m mà n , ói b ng r i. Hai a nh tr l i ga xe l a. Ng i ta ng ch xe, nên k qua ng i l i tr c gacó vài ch c ng i, l i có m t a con gái ng i bán d a xiêm v i bánh mì. Th ng Quì bàntính v i th ng H i r i b c l i mua m t c c c hai bánh mì nh , theo trên Ch L n i áng ch ng ba xu. Chúng nó chia nhau, m i a m t r i ng i b p xu ng t mà n. Xe l a Sài Gòn xu ng u r i ch y i, cách m t lát xe l a M Tho c ng lên u i ch y i n a. Th ng Quì v i th ng H i ng i n bánh mì coi xe qua l i ch i, thì l y làm c ý l m. Xe qua h t r i, ng i ta c ng i h t, trong nhà ga tr ng tr n, duy có hai vch ng th y x p ga ng ng i bên nhà n c m mà thôi. Th ng Quì v i th ng H i i th th n ngoài ng n ch ng v ng t i m i r nhauvô coi tr ng h c ch i. Hai a ng ngoài c a ng ki m l mà dòm vô m y l p h c,thình lình có ti ng ng i sau l ng chúng nó h i l n r ng: “Bây dòm gi ng gì, mu nphá c a vô n c p ph i không?” Hai a nh gi t mình d y l i, ngó th y m t ng i cao l n, tu i trên b n m i,có u tóc mà không b t kh n, b n áo xuy n dài, qu n lãnh en, d i chân mang giày entr ng. Chúng nó ã có th y ng i n y i v i h c trò h i chi u, bi t ch c là th y giáo, nên 88
  • Vì ngh a vì tình 89 www.hobieuchanh.comch p tay cúi u mà xá. Ng i y h i n a r ng: “Bây vô tr ng làm cái gì ây h ? Tao t bây tao em giao cho làng gi i bây tù cho bây bi t ch ng”. Th ng Quì s quá, nói không c. Th ng H i ph i b c t i th a r ng: “ B mth y, hai a tôi mu n h c, nên vô coi tr ng ch i, ch có n c p cái gi ng gì âu. Xinth y tha, t i nghi p”. Ng i yc i g n và h i th ng H i r ng: - Nhà bây âu? - B m th y, hai a tôi Sài Gòn. - trên Sài Gòn i xu ng ây làm gì? - B m th y, hai a tôi i M Tho. - Khéo nói láo hôn! i M Tho mà ghé ây làm gì? - B m. i m i t i ây - Bây i b ng gì m i t i ây? - B m. i b . - i b xu ng t i ây l n sao? i M Tho làm gì? - B m, i ki m ch làm n. - Làm n cái gì th bây l n ó! Cha m bây cho i nh v y hay sao? - B m th y, hai a tôi không có cha m . Ng i y nghe nói nh v y ng suy ngh r i nói r ng: “Bây i theo l i ây chotao h i m t chút n a”. Ng i y d t hai a nh i l i c n nhà phía tay trái. Ng i n y là th y giáo Bình, làm c h c tr ng n y. Th y g c Bà Chi u, thunay d y l p nh t tr ng t nh Gia nh. N m ngoái lúc g n bãi tr ng th y v i quan c c Tây có vi c cãi l v i nhau: quan c h c nói m t ti ng n ng n , th y không thnh n c nên sanh ra vi c b t hoà, r i hôm khai tr ng u n m nay, quan trên i th yxu ng làm Cai tr ng Gò en và d y l p nh t. Th y giáo Bình có nhà c a t i Bà Chi u. Th y xu ng ây ã c hai tháng r i,th y có m t mình còn v con u trên Bà Chi u h t, n ch nh t th y v th m màthôi. Th y là cai tr ng nên c c n u. hôm th y m i xu ng, th y có m n m t a 17, 18 tu i i ch n u c mcho th y n. Th y cho m n tr c m i ng b c, mà cách m y b a rày nó b th y nótr n, th y ki m m n a khác mà m n ch a c, nên ph i i n c m quán n i nhàcha m c a a h c trò g n tr ng. Chi u b a nay h i tan h c, th y i n c m, nênch ng v ng m i v , th y m i g p th ng Quì v i th ng H i ng d m dòm m y l p c ó. 89
  • Vì ngh a vì tình 90 www.hobieuchanh.com Th y d t hai a nh l i t i c a r i th y rút chìa khoá trong túi ra mà m c a.Th y qu t h p qu t t èn r i kêu hai a nó vô. Th ng Quì v i th ng H i ng khoanhtay d a vào vách; th y giáo Bình thay áo, m giày mà th y li c nh m t ng m o hai anó hoài. Ch ng thay xong r i th y m i h i r ng: “H i nãy bây nói bây không cha m , y ch bà con c a bây c ng ch t hay sao mà bây i b y i b nh v y?” - B m th y không có bà con. - Bây nói bây i M Tho ki m công vi c làm n. M i bây l n mà làm gi ng gì c? Bây mu n ây v i tao không? Th ng Quì ngó th ng H i và d d không bi t tr l i làm sao. Th ng H i c i và áp r ng: - B m th y, nh th y cho thì hai a tôi . Mà ây r i tôi h c ch c hônth y? - c, bây ây ban êm có r nh tao d y giùm cho. Bây bi t c sách hay ch a? - B m ch a. Thu nay hai a tôi có h c âu. - Bây mu n h c l m hay sao? - Th a, mu n l m. - c. Thôi bây ây làm công chuy n cho tao, tao ch cho mà mua , tao d ycho mà n u c m. H gi nào r nh thì qua tr ng mà h c. Ban êm tao d y giùm cho n a. - H c ch ng bao lâu r i bi t ch th y há? - Th ng h i k quá! Bi t sao mà g i r ng bi t ch , m y . H c n già s c ng ch a dám x ng là bi t ch a, m y . - Tr i i! V y thì sao c! Tôi th y b y tr nh b ng tôi mà nó c ng bi t ch , mà sao th y nói h c gì n già v y. Tôi mu n bi t ch ng coi ch xem ch i v y mà. - , n u m y mu n coi truy n cho c thì d . H m y c n h c thì ch ng batháng, m y c c h t th y? - Thi t hôn th y. - Ai nói láo v i m y làm chi. - c, tôi ch u . Mà th y ph i cho hai a tôi n c m ch ? - Sao l i không cho. Có l nào bây v i tao r i tao l i b ói bây hay sao? Th ng H i c i, th y giáo h i tên tu i t ng a r i sai th ng Quì b ng cái thau rasau múc n c cho th y r a m t, và bi u th ng H i l y bàn ch i mà ch i ôi giày choth y. Th ng H i th y b th ng Quì không vui, nên cách m t lát, hai a b c ra ngoàisân ch i, th ng H i m i v vai th ng Quì mà nói r ng: -S ng r i, tao ráng tao h c cho bi t ch ch i. Sao tao coi b m y không m ng y m y? 90
  • Vì ngh a vì tình 91 www.hobieuchanh.com - Tao mu n xu ng M Tho ch i. - Ch i cái gì? M y lo ch i hoài. Ph i ây mà h c cho bi t ch , ng ch ng mình n r i mình làm n cho d ch . - Bi t ch làm gì? Không bi t ch l i làm n không c hay sao? - Bi t ch mình làm th y thông, th y ký, không s ng hay sao? -M yt ng d a há! - M y nghe l i tao mà h c ch i, th ng th ng sau r i s i. L t t làm gì y. - thì , mà u tao s th y giáo th y nói g t, th y b t mình làm công vi c màth y không d y ch ch . - Thì mình th ít b a coi, nh không xong thì mình dông. - c. Th ng H i v i th ng Quì g p th y giáo Bình thi t là may m n. Tuy th y b t hai a nó quét nhà, i ch , n u c m và làm các công vi c l t v t trong nhà nh ng mà th ycho c m n, th y cho chi u ng , th y mua bánh trái cho n th ng, th y m n may áoqu n cho m c s ch s . M i ngày u mà th y phát cho m i a m t cu n v n, h th ylàm công vi c xong r i thì th y kêu qua l p chót ng i h c. Ban êm th y l i d y riêngcho n a, mà th y d y ân c n ch không ph i d y cho có ch ng. Th ng Quì ban u mu n i ch không mu n , mà ch ng nó th y tánh ý th y nh v y thì nó mu n ch h tmu n i. Th ng H i trí sáng s a h n mà h c c ng c n c h n, nên m i v a hai tháng thìnó ã thu c h t v n ng c và kh i s t p c.Tuy th ng Quì ch m h n, song ba tháng r ihai a u bi t vi t h t th y. Chúng nó c n m tháng, k có gi y quan trên i th y giáo Bình v d y phtr ng a - kao. Th y bi u chúng nó i theo th y. Chúng nó m n tình nên mu n i theoth y, ng t vì v a kao, th ng Quì s g p tía má nó nên nó v i th ng H i không dámch u. n b a th y h i hai a tính i âu, chúng nó không bi t i âu mà nói, túng thph i nh t nh i M Tho. Th y cho chúng nó ba ng b c r i th y trò d t nhau ra ga xe a m t l t. Chuy n xe M Tho qua, th y giáo Bình lên xe i r i, thì chuy n xe Sài Gònxu ng t i n a, hai a nh c ng mua gi y i M Tho. Nh th y giáo có nói giùm v i th y x p ga, nên hai a mua gi y phân n a ti n vàch ng lên xe trong l ng c ng còn c hai ng t . Xu ng t i M Tho, hai a d t nhau i d o m y n o ng ch i. i ngang quati m bán sách, th ng H i th y truy n sách trong t , nó nh chuy n th ng nh bántruy n khinh khi nó, nên nó mu n lãnh truy n sách, th tu ng, ôm i bán nh th ng nh y v y. Nó bàn tính v i th ng Quì thì th ng Quì c ng ch u. Ch ti m sách c ng s n lònggiao truy n sách cho hai a i bán. 91
  • Vì ngh a vì tình 92 www.hobieuchanh.com ây hai a nó c yên thân, ban ngày ôm truy n sách i bán theo ga xe l avà m y b n tàu, m i b a l i cn mb yc c ti n nuôi mi ng. Ban êm chúng nóng t i ti m sách, kh i trôi n i b lính ánh i nh h i Ch L n n a. 92
  • Vì ngh a vì tình 93 www.hobieuchanh.com XV C Ý MUA CON Tr ng Quí là m t nhà tân h c, tánh tình cang tr c, khí s c hiên ngang, h quy tlàm vi c chi thì làm ùa, h mu n nói u chi thì nói i, ch không ph i nh m y tay o quy t, m i l i nói u cân o l i h i, m i vi c làm u s p t m u k . Nh ng vìth y Chánh Tâm th t chí não lòng, mà l i ngh cái h a c a Chánh Tâm ó b i t i mìnhgây ra; b i v y chàng b cái thói cang tr c, và ph i lo m u mà c u Chánh Tâm tr c r isau s l p th mà làm cho cha con t ng phùng, v ch ng hòa hi p. Khi Tr ng Quí d ng m nh n k , thì chàng tính làm trong n m ba tháng choChánh Tâm b t s u b t não, ng cho chàng ki m tìm Chánh H i mà thôi, ch ng dè trót m n m tr ng chàng làm cách mà tìm Chánh H i c ng ch a ra m i, chàng nói h t i mà C m Vân c ng ch a ch u tha l i cho ch ng. Tuy cái công c a chàng không ng k t qu , song cái k c a chàng c m LýChánh Tâm nh cô N m ào khêu ng ái tình, mà l i nh cô khéo an i n a, nên tuychàng không h t bu n v n i lìa v m t con, song chàng an lòng lay l t cho qua ngàytháng kh i s u não n sanh b nh. Khi mãn tang m r i thì Chánh Tâm b ng lòng Tòa chia gia tài cho cháu làPhùng Sanh m t ph n. Ph n c a Phùng Sanh m i n m thâu huê l i chín ngàn gi lúa thìcha nó là Phùng Xuân nh n lãnh. Còn ph n c a Chánh Tâm thì chàng giao cho v ch ng ng b Hu nh cai qu n, ng chàng thong th mà lo n i v con. Vi c nhà s p t xong r i, Chánh Tâm c qua mi t bên nhà Tr ng Quí. Cái tình a chàng dan díu v i cô N m ào ai c ng u ngó th y: h cô N m ào có v Trà Bangmà th m nhà thì chàng bu n b c ngóng trông, n ng không c, làm cho Tr ng Quíph i cho xe vô r c cô ra, thì chàng m i h t bu n. Tuy cái tình c a chàng nh v y, màtrong n m n m tr ng chàng g n g i v i cô, chàng quy n luy n cô, song ch ng h chàng m t l i nào g i là trêu hoa gh o nguy t. Có nhi u khi canh khuya trò chuy n, có nhi ulúc d i nguy t nhìn nhau, trai bát ngát lòng vàng, gái ng n ng d ng c, sóng tình d i p, bi n ái mênh mông, chàng không th d n lòng c, mu n m mi ng ép li u nàihoa. Mà chàng v a tính nói ra thì chàng li n th y hình c a nàng C m Vân tr c m tchàng, khi n chàng áo não bâng khuâng, r i b i ch khác ho c nói l ng chuy n khác. Còn cô N m ào, khi cô ch u lãnh trách nh m gi i s u cho chàng Chánh Tâm thìcô ã ái ng i l m r i; n ch ng cô g n g i trò chuy n v i chàng thì cô càng x n xangnhi u h n n a. Ch a c m y ngày thì cô ã mu n xa lánh chàng r i, ng t vì Tr ng Quítheo n n n quá, c c ch ng ã cô ph i ép mình mà làm ngh a, nên trong n m n m cô ây, cô nh c lòng kh trí không bi t ch ng nào. t bu i chi u, Chánh Tâm, Tr ng Quí và cô N m ào ng ng i nói chuy n i nhau trong nhà, còn con Lý thì hái bông ch i àng tr c. Ng i i phát th b c vô 93
  • Vì ngh a vì tình 94 www.hobieuchanh.com a ngõ mà a m t phong th cho con Lý. Con nh nh m nó d y nên nó ã bi t c i. Nó c m phong th mà coi, nó th y tên Lý Chánh Tâm thì l t t em vô trao chochàng. Chánh Tâm m th ra coi thì th nói nh v y: "Cher c u Ba... Tôi c m vi t mà vi t b c th n y, thì tôi l y làm ái ng i l m. Nh ng vì tôi bi t ng c u, d u th nào c u c ng không n b cha con tôi, nên tôi m i dám t thi t vi cnhà c a tôi cho c u Ba hi u, r i xin c u vui lòng c u giúp cha con tôi m t phen. ngày tôi lãnh ph n n c a con tôi, thì tôi h t lòng lo làm n, ch không ch i i nh h i tr c n a. Vì tôi mu n làm giàu thêm cho con, nên tôi cho m n ru ng luôn m n m, tôi l y b c tr c làm v n buôn bán làm n. Ch ng dè th i v n c a tôi th tlà xui x o, tôi út ti n vô âu thì m t ó, tôi làm vi c gì thì l vi c n y, b i v y bây gicha con tôi không còn m t ng xu,còn ru ng thì h còn n huê l i ba n m n a r i tôi i l y l i cho m n c. u Ba i, thân cha con tôi bây gi nghèo kh l m! Xin c u Ba làm n cho tôi n vài ngàn ng b c ng tôi nuôi con tôi. Tôi h a ch c ch ng tôi cho m nru ng n a c thì tôi s l y b c mà tr l i cho c u y s . Xin c u Ba vui lòng giúp tôitrong c n túng r i, n n y ch ng h khi nào cha con tôi dám quên. Tôi trông c y c ulung l m. Bây gi tôi ng Mayer, s nhà 165. Nh c u s n lòng v i tôi thì xin tr l icho tôi bi t và nói coi bây gi c u ang âu ng tôi xu ng ó mà l y b c. Chúc c u m nh gi i, LÊ PHÙNG XUÂN" Chánh Tâm c th r i chàng ngó Tr ng Quí mà nói r ng: - Anh ó kh n n n quá. Thi t tôi nói không sai. nh làm h t ti n c a th ng nh i. - Anh nào? - Anh Hai tôi, ch anh nào. - Té ra th y Phùng Xuân g i th cho c u ó hay sao? Th y nói gi ng gì ó. Th ycó nói th ng nh ra th nào hôn? - Anh coi th ây thì bi t. Chánh Tâm a b c th c a Phùng Xuân cho Tr ng Quí xem. Tr ng Quí cr ili n ng d y và c i và nói r ng: - May l m! - May gi ng gì? - N u c u s n lòng giúp tôi thì chuy n n y tôi b t con tôi c. 94
  • Vì ngh a vì tình 95 www.hobieuchanh.com - nh d cho hôn ! - Không cho không c. tôi nói cho c u nghe: gia tài c a c u chia cho ó làgia tài c a th ng nh . Th y Phùng Xuân không có quy n gì h t, th y làm th h thì coithâu góp dành ng ch ng th ng nh khôn l n giao h t huê l i cho nó, ch sao th y c phép l y xài. C u là tr ng t c c a th ng nh , n u c u vô Tòa mà th a, thì th yPhùng Xuân s b án sang t. - nh b án thì b , ch làm sao mà b t con nh cho c. - y! th ng th ng r i tôi s nói t i. Bây gi c u làm n i v i tôi lên nhà th y, u h m d a òi i ki n cho th y rúng r i c u bu c th y ph i làm t giao con l i cho c unuôi. Nh th y d c d c thì c u làm t giao huê l i cho th y h ng i, c u cho thêm m thai ngàn ng b c n a c ng c. S ti n y tôi ch u cho, mi n là c u b t giùm th ngnh cho tôi thì, d u t n hao bao nhiêu tôi không n . Chánh Tâm ng i ng m ngh m t h i r i nói r ng: - Anh tính nh v y thì ph i l m. Ph i b t th ng nh v mà nuôi ng cho nó n c, ch nó v i anh ó ch c nó ph i h . - Th y Phùng Xuân láo x c quá! Th y làm vi c gì âu mà th y khoe làm n. y l n i Sài Gòn, tôi có d cách n c a th y. Th y b th ng nh nhà v i th ng b i,th y i ánh bài sáng êm t i ngày. Th y cho m n ru ng, l y m y ch c ngàn ng b c i i h t me ri t c t v n, ch buôn bán gi ng gì. - Tôi ngh thi t tôi gi n nh lung l m. Vì nh nên ch Hai tôi m i ch t, mà c ng vì nh nên m i gây chuy n làm cho tôi tan nhà nát c a, lìa v m t con nh v y ây. Chánh Tâm nói t i ó r i cúi m t xu ng t, hai hàng n c m t r ng r ng. Tr ngQuí l y làm x n xang trong lòng, nên chàng ngó l mà s c m t coi bu n thiu. Cô N m ào nãy gi lóng tai mà nghe, ch cô không nói m t ti ng chi h t. nch ng cô th y tình c nh nh v y, cô m i chen vào mà nói r ng: "Anh Hai tôi nh tínhnh v y thì hay l m. T n hao bao nhiêu thì t n, mi n b t cháu tôi c thì quý h n h t.Thôi, c u Tú làm n giùm cho nh. X a rày c u lâu i Sài Gòn. V y c u nên nh n d p y lên th m m Tú luôn th ". Vì cái xe h i c a Tr ng Quí h máy kéo vô hãng h n m t tu n r i mà s a ch axong, nên sáng b a sau hai ng i i tàu qua M Tho r i ng i xe l a mà lên Sài Gòn. Haing i m n phòng t i Bá Huê L u mà ngh , và tính qua ngày sau s i ki m PhùngXuân. i l i, Chánh Tâm c y Tr ng Quí vô Ch L n th m nàng C m Vân, và xin nàngvui lòng cho chàng n th m. Tr ng Quí i ch ng vài gi ng h r i chàng tr v nói ng: "Lúc n y m Ba m nh m nh th ng. Tóc m ã dài ra r i, nên m b i coi c ng n vang nh h i tr c. Tôi n n n h t s c, mà m thi t là ch c d . M không ch u cho 95
  • Vì ngh a vì tình 96 www.hobieuchanh.com u t i nhà. M nói r ng d u c u có t i nhà, m không cho c u th y m t âu mà t i cho ng công". Chánh Tâm nghe nói nh v y thì khóc mà nói r ng: " ã n m n m r i mà c ngch a h t gi n, thi t là kh cái thân tôi quá! Bu c tôi ph i ki m cho c con; tôi ki m h t c mà không c, bây gi bi t làm sao?". Sáng b a sau, Chánh Tâm v i Tr ng Quí thay i y ph c, r i ng i m i ng i m tcái xe kéo mà i lên ng Mayer. T i c n ph tr t 165, hai ng i bi u xa phu ng ng l i i th ng th ng b c xu ng xe. Tr ng Quí th y Phùng Sanh ng ng i d a l ng,mình m c qu n v i tr ng, áo v i tr ng, mà qu n thì d mô d qu t rách tét, hai lai áo x xkhông gài nút. Tr ng Quí b c l i g n; th ng nh buông hai n m cát, vùng ng d yph i tay lia l a, hít m i m t cái ch t, r i ng ngó hai ng i m i xu ng xe. Tr ng Quí m cánh tay nó mà h i r ng: "Nhà con ây ph i hôn?". Phùng Sanh g c u, mà c unó là Chánh Tâm b c l i g n nó mà c ng không chào h i. Chánh Tâm h i r ng: "Có bacháu nhà hôn?". Nó l c u r i b i vô nhà. Tr ng Quí v i Chánh Tâm i theo. Tr ng Quí cúi m t xu ng t hoài, coi bkhông vui. V a b c vô c a thì th y có m t a con trai tr c ch ng 25, 26 tu i, ng m ng a trên ván mà ng , nó tr n, bày cái ng c v i hai cánh tay có xâm hình xâm chxanh xanh. Nhà không quét, nên d i g ch nào là gi y, nào là rác tràn lan. Bàn không d n, nên trên bàn nào là nh t trình, nào là ly, nào là tách l n x n; có n cái gh không ngay hàng ngay l i, có hai khuôn hình mà treo không i không ng; c a m có m t cánh nên b y gi s m m i mà trong nhà m m , vách không quét c vôi, nên màu tr ng h i tr c bây gi hóa ra màu xám. Phùng Sanh th y khách i theo vô nhà, nó bèn ch y l i kéo ch n th ng n m ng ó mà kêu nó d y. Th ng n l m c m ng i d y gi i con m t r i b i ra àng sau, không i không nói chi h t. Chánh Tâm v i Tr ng Quí kéo gh mà ng i. Tr ng Quí kêu PhùngSanh l i ng i r i ôm nó trum tr m trong lòng, l y kh n mu soa chùi m i cho nó, gài nútáo l i ngay th ng, vu t tóc nó cho xuôi, v n qu n nó cho ch t. Coi b th ng nh vui lòngvì nó ng im lìm cho Tr ng Quí s a so n, nó không nói chi h t. Chánh Tâm ngó cháu h i r ng: - Ba cháu i âu? - Không bi t. Ba tôi i hoài i h y, tôi không bi t i âu. - i h i nào? - i hôm qua. - Ch ng nào v , có nói v i cháu hôn? - Không có nói. - i hoài nh v y r i b cháu nhà v i ai? 96
  • Vì ngh a vì tình 97 www.hobieuchanh.com - nhà v i anh Tám ó. - Có ti n nhà cho cháu n bánh hôn? - H ng có. Chánh Tâm a n c m t và nói v i Tr ng Quí r ng: "Coi anh ó ph i kh n n nquá hay không h ? Huê l i c a th ng nh m i n m t i b c muôn, mà nh không lo cho n h c, l i b nó b n rách b n r i, nh n ói nh n thèm nh v y. Thi t là quá qu c r i".Tr ng Quí châu mày mà áp r ng: "C u m i th y ây ch tôi ã nghe lâu r i". Chánh Tâm ng i ng m ngh m t h i lâu, r i nói n a r ng: "Bây gi bi t ch ng nào nh v nên ng i ây mà ch . Thôi tôi vi t ít ch b l i ây cho nh r i mình tr v nhàng . Ch ng nào nh v nh xu ng ki m mình". Tr ng Quí g c u. Chánh Tâm móc bópra l y cây vi t chì mà vi t. Tr ng Quí v u Phùng Sanh và h i r ng: "Con ch u i theo u hôn? Con v v i c u s ng l m, c u may qu n áo t t cho con b n, con mu n n v tchi c u mua h t th y. Con ch u hôn?". Th ng nh g c u. Chánh Tâm c i và tính d t nó xu ng d i nhà ng . Chàngbi u Phùng Sanh kêu th ng Tám ra, chàng a mi ng danh thi p cho nó mà nói r ng:"M y c t cái gi y n y, h th y m y v thì m y a li n cho th y m y coi, nghe hôn. Bâygi tao d t Phùng Sanh xu ng d i Bá Huê L u ch i, th y m y xu ng ó ki m thì cótao". Th ng Tám nghe nói d t Phùng Sanh i, coi b nó lo, nên mu n ng n c n, mà nó a mu n m mi ng thì Tr ng Quí nói r ng: "Ông ây là c u ru t c a Phùng Sanh chkhông ph i ai âu mà s . Th y v em nói l i nh v y, thì th y bi t". Chánh Tâm v i Tr ng Quí ng d y i v . Tr ng Quí d t Phùng Sanh em lên xe,th ng nh líu ríu i theo, không nghi ng i d c d c chi h t. t i Bá Huê L u, Tr ng Quí kêu b i m n t m g i Phùng Sanh cho s ch s .Chàng i m t lát r i tr v , có ôm ba b n gói; chàng m l y m t b qu n áo may s n r imà b n cho Phùng Sanh, mua nh m ch ng mà b n coi v a l m. Gói th nhì là m t cáinón v i m t ôi giày, nón thì i v a, giày thì r ng m t chút xíu. Còn hai gói n a là m tgói bòn bon và m t gói nho t i, chàng m ra bi u Phùng Sanh n. Phùng Sanh cb náo m i l i n ngon, nên m t coi vui v l m. n 11 gi , Chánh Tâm v i Tr ng Quí d t Phùng Sanh i l i nhà hàng mà n m. Ch ng tr v nhà ng , hai ng i khép c a phòng ng thay qu n áo ngh tr a.Phùng Sang ng x n b n m t bên Tr ng Quí mà nói chuy n, thình lình nghe có ti nggiày lên thang l u r i l i nghe gõ c a c p c p. Tr ng Quí nói: "Ai ó? Xin m i vô". Phùng Xuân m c a b c vô th y Phùng Sanh m c áo qu n l ho c, l i th yTr ng Quí ng i ó ch không th y Chánh Tâm thì ch ng h ng nên ng kh ng l i.Tr ng Quí chào và m i ng i. Chánh Tâm trong b c ra, ngó Phùng Xuân m t cách r tnghiêm ngh và nói r ng: - Anh làm gì t quá v y! Anh n c a cháu tôi b c muôn mà anh b nó bò l n bòlóc, nh n ói nh n khát nh con n mày. Tôi ph i i ki n anh m i c. 97
  • Vì ngh a vì tình 98 www.hobieuchanh.com - Tôi có m t mình, ph n tôi m c lo làm n, làm sao mà s n sóc nó cho c.Tuy v y mà tôi có m n b i gi t m r a nó, t i tôi i kh i, nhà nó b th ng nh ch i dáy, nên c u lên c u g p ó ch . - Anh i ánh bài b c, ch làm n gi ng gì? - Ai nói v i c u ó? Tr i i, tôi có bài b c xin Tr i t gi t tôi i. T ngày tôilãnh gia tài c a c u chia n nay, tôi có r t i lá bài thì thiên tru a l c tôi i. - Anh h t me, ch anh có ánh bài n a âu mà không dám th . - C u nghe l i ng i ta, c u nói nh v y thì t i nghi p cho tôi quá. - Tôi chia gia tài cho cháu tôi, anh làm tiêu h t, r i anh dám vi t th m n b c tôi a ch . Tôi lên ây ng nói anh hay r ng tôi s ki n anh. - Tôi làm sao mà c u ki n tôi? - Anh th h cho cháu tôi; anh ph i thâu góp huê l i c a nó mà dành ngch ng nó úng tu i anh giao cho nó, ch sao anh dám làm ngang, cho m n ru ng c anó ng l y b c tr c mà h t me cho thua h t i. - Tôi cho m n ru ng l y b c m t ng có v n làm n, may thì làm giàu cho nó. i l lã c t v n thì thôi, ch tôi có mu n chi v y mà c u phi n. - Anh nói anh không có l i. tôi vô n trong Tòa, tôi ki n anh v t i sang t a con nít ch a thành inh, anh gi i thì anh i n i v i tr ng s c a tôi. - C u không th ng, c u làm nh v y thì t i nghi p tôi l m. Chánh Tâm b i ra ngoài c a phòng mà ng. Phùng Xuân ng i ch ng tay trêngh , m t coi bu n thiu. Tr ng Quí n m tay Phùng Sanh mà kéo và ch d a nho t i bi unó n. Cách m t h i Chánh Tâm tr vô h i n a r ng: - Anh gi t ch tôi ch t r i, bây gi anh còn mu n báo h i cho cháu tôi m t n a. Tôi t nó v tôi nuôi. Tôi không cho nó v i anh n a. - Tôi n gia tài c a nó mà tôi nó cho c u nuôi thì coi sao c. - Thi t anh không ch u hay sao? N u anh không ch u thì tôi vô n r i Tòa kêu ánanh và giao nó cho tôi th h cho nó, coi tôi có b t c nó hay không? Phùng Xuân nghe m y l i c ng c i mà l i trúng lu t thì s nên nói xuôi x r ng:"C u mu n b t nó thì c u b t, tôi âu dám c n. Mà n u c u làm nh v y thì t i nghi pcho tôi ch ". Chánh Tâm tr n m t áp r ng: - T i nghi p cái gì? - Tôi nói thi t v i c u, tôi nghèo quá, c u Ba ôi! Tôi nh nó có c a, nên tôi m i có m mà n, n u c u b t nó r i tôi làm sao? 98
  • Vì ngh a vì tình 99 www.hobieuchanh.com - H ! Anh c lo n ch c c a con nít hoài! Anh thi t là không nên thân! Anh t ngtôi giành nó mà nuôi hay sao! Tôi không thèm âu. Tôi th ng ch tôi, nên tôi không n cho cháu tôi bò l n bò lóc, tôi mu n em nó v nuôi ng cho nó n h c, ch khôngph i tôi mu n n c a nó âu. - C u b t nó mà c u c ng cho tôi h ng huê l i ru ng t hoài hay sao? - Tôi cho anh n a. Tôi không thèm âu. Mà ch ng nó khôn l n, anh ph i tr l icho nó. - Tr huê l i hay là tr ru ng t? - Tr h t th y. - Úy! Huê l i xài h t còn âu mà tr . Có tr thì tr ru ng t mà thôi ch . - c âu. Tr ng Quí th y Chánh Tâm bu c g t quá. Chàng s Phùng Xuân ch ng c r i vi cph i th a ki n lòng vòng th t công, nên chàng chen vô mà nói giúp v i Chánh Tâm giùmcho Phùng Xuân. Chánh Tâm d c d c g n m t gi ng h r i m i ch u ru ng t c aPhùng Sanh cho Phùng Xuân n, ch ng nó l n r i thì tr ru ng t ch kh i ph i tr huê i. Nh ng mà chàng bu c Phùng Xuân ph i làm m t t nh n r ng mình ã sang tcon, và b ng lòng giao nó cho Chánh Tâm nuôi, không c phép t i lui mà th m vànuôi cách nào c ng không c phép kêu nài chi h t. Phùng Xuân c n n gia tài, ch không c n gì nuôi Phùng Sanh b i v y nghe nói c h ng huê l i ru ng t thì chàng ch u li n, d u bu c cách nào chàng c ng ch u h tth y. Nh ng vì chàng nghi Chánh Tâm vì Tr ng Quí m i sanh chuy n mà b t th ng nh ,nên chàng d c d c làm khó mà nài xin thêm n m ngàn ng b c. Chánh Tâm c h nkhông ch u cho và h m i ki n. Phùng Xuân s t b t xu ng ba ngàn, Chánh Tâm c ngkhông ch u. Tr ng Quí nóng n y nên ra d u bi u Chánh Tâm ch u ph t cho r i, ch ng yChánh Tâm m i ch u, song bu c ph i làm gi y m n s b c ó. Phùng Xuân làm hai t gi y, m t t m n ba ngàn ng b c, m t t giao con choChánh Tâm. T gi y làm xong r i, Chánh Tâm m i giao b c. Phùng Xuân m bach c t gi y x ng r i b vô túi, mi ng c i ng n ngo n. Chàng cúi xu ng hun PhùngSanh m t cái và nói r ng: "Thôi, con i theo c u Ba v d i mà , nghe hôn con!". Th ngnh g c u. Phùng Xuân t giã b c ra, th ng nh ngó theo mà nó c i, coi ý không trìu n chút nào h t. Tr ng Quí nghe ti ng giày c a Phùng Xuân b c xu ng thang l u thì chàng ch y i b ng Phùng Sanh hun tr hun tr t và nói r ng: "T rày v sau, cha con mình sum hi p i, cha h t lo n a". Chánh Tâm ng ngó trân trân, mà n c m t ch y d m d . 99
  • Vì ngh a vì tình 100 www.hobieuchanh.com XVI NG I TÌNH C G P CON TR NG QUÍ b t c con thì chàng m ng không k xi t. Chàng d t i d o m ynhà hàng, nó mu n v t gì thì chàng mua v t y cho nó. T i l i chàng m n m t cái xe i, r i m i Chánh Tâm i ch i. Chánh Tâm bu n nên không mu n i. Tr ng Quí theo n n bi u i m t vòng r i vô Ch L n ghé th m C m Vân. Ch ng nghe nói nh v y,chàng m i ch u i. Xe h i ch y vù vù. Tr ng Quí v i Chánh Tâm ng i hai bên, Phùng Sanh ng igi a. Tr ng Quí r con, m t mày h n h vô cùng, còn Chánh Tâm th y cháu lòng dcàng thêm bát ngát. Vô t i Ch L n, Chánh Tâm x n xang quá ch u không c nên mu n i th ng l ith m v , mà Tr ng Quí c ng mu n khoe con, nên không ng n c n; b i v y hai ng icùng ng bi u s p – ph ch y ng Cây Mai r i ng ng ngay nhà C m Vân. Ch nghi u C m Vân có d n tr c hay không mà cô Ba Hài th y Chánh Tâm thì cô ni m n t , song h i t i C m Vân thì cô nói r ng i kh i không có nhà. Chánh Tâm ng i xuôi x , b coi bu n th m l m. Cô Ba Hài th y v y m i b c l i n và nói nh r ng: “Tao bi t ý nó r i, h m y ki m c con cho nó thì nó h t gi n.Ráng ki m cho c, ch n u m y ki m không c thì nó gi n hoài, không cho m y p m t âu”. Chánh Tâm châu mày nh n m t mà áp r ng: “Cháu ki m tìm ã h t s c i mà không c, bây gi bi t làm sao. N u v cháu nó không ngh , c gi n cháu hoàithì ch c cháu ph i ch t”. Chàng nói m y l i r i ng i khóc r m r t. Cô Ba Hài ng lòng nên cô theo an i, bi u Chánh Tâm ng có bu n, ph i rángmà tìm con n a, tìm ri t có l ph i g p, ch n u th i chí mà b qua thì làm sao mà g pcho c. Tr ng Quí c ng theo khuyên l n chàng, l i xin cô Ba Hài h t lòng lo khuyêngi i C m Vân cho nàng h t gi n ch ng n a, r i v ch ng hoà hi p v i nhau mà ki m concho d . Chánh Tâm v i Tr ng Quí tính m n m t chi c xe h i mà i chung v i nhau mà C n Th . Chánh Tâm nói r ng chàng ph i v Trà Vinh th m nhà ít b a r i qua C nTh m i c. Tr ng Quí áp r ng: “C u mu n v Trà Vinh c ng c. tôi a c u i nhà r i cha con tôi s v C n Th ”. Chánh Tâm không ch u, chàng nói chàng i tàucho kho . Tr ng Quí không n b Chánh Tâm mà v tr c, nên chàng tính l i, chàng ng i v i Chánh Tâm xu ng M Tho r i s phân r nhau. Vì Chánh Tâm mu n i tr c xu ng M Tho mà ngh m t êm ng sáng xu ngtàu cho kh i ch n r n, b i v y n c m tr a r i hai ng i m n xe h i mà i M Tho.Khi xe ang ch y xu ng t i ch Tr ng Quí b ng n m tr c may nh T Nga là m a Phùng Sanh ch giùm lên Ch L n, r i m i quen nhau, thì Tr ng Quí ch mà nói 100
  • Vì ngh a vì tình 101 www.hobieuchanh.com ng: “C u g p má c a con l n th nh t t i ch n y ây. C u nh hoài không bi t inào quên cho c”. n hai gi chi u, xe h i m i xu ng t i M Tho. Tr ng Quí d t Chánh Tâm vàPhùng Sanh vào nhà ng , m n hai cái phòng th ng h ng mà ngh . n 4 gi r i ã d u n ng, mà gió l i mát m , Tr ng Quí m i r Chánh Tâm thay i d o ch i. Hai ng i d t Phùng Sanh th ng th ng i b ra nhà ga xe l a, r i l n l i u tàu L c T nh. Ngoài c u tàu tr ng tr n, có lót s n hai cái b ng mà không có ai ng i.Tr ng Quí v i Chánh Tâm ng i m t cái và kêu Phùng Sanh mà bi u ng i vô gi a. c l n y sông tr c m t, gió th i m t n c xôn xao. Cây tr ng m y hàng sau ng, chói n ng ng n cây . Tr i chi u n ng d u, gió th i sóng ùa, c nh tú t t t i,lòng vàng khoan khoái. Tr ng Quí ng m c nh m t h i r i ôm hun Phùng Sanh mà nói r ng: “C u ây làcha ru t c a con a, con bi t hôn? Th y Phùng Xuân ó là cha gh . T rày s p lên con i c u, c u s cho con i Tây. C u thi u gì ti n, con ây v i c u, con mu n v t gì c u ng mua cho h t th y”. y n m nay Phùng Sanh không th y ai hun hít, n ng n u mình mà c ng khôngnghe c nh ng l i khuyên d d u ng t; b i v y nó th y Tr ng Quí ân c n s n sóc,th ng yêu oái t ng n nó thì nó th y làm vui lòng nên nó ngó Tr ng Quí mà c i.Tr ng Quí v a mu n nói n a thì có hai a nh m i a ôm m t ch ng sách i ra c u và i và nói chuy n v i nhau om sòm. Chánh Tâm v i Tr ng Quí day l i thì th y a nh itr c m t r ch ng, còn a l n i sau vóc v m v , mà coi b hai a u vui v c hai. Hai a n y là th ng H i v i Th ng Quì i bán truy n sách. Th ng H i i tr c, nó ng l i ngay m t Chánh Tâm a ch ng sách ra mà nói ng: “Th y mua truy n mà coi, th y. Có nhi u b ti u thuy t m i hay l m. Th y mua ít coi cho bi t truy n i x a, vi c i nay ch i. Th y mua nhi u nhi u, tôi tính nhgiá cho”. Chánh Tâm ngó th ng nh mà không nói chi h t. Tr ng Quí ng vui v i con, i g p th ng nh c ng vui, nên chàng c i và h i nó r ng: - M y lãnh sách em i bán, n u m y tính giá nh r i làm sao m y có l i cho c? - Không. Tôi buôn bán m y tháng nay. Tôi c u danh ch b t c u l i mà. Chánh Tâm ng bu n mà nghe th ng H i nói tr trêu nh v y thì chàng c ing t. Th ng H i th y v y nó c ng c i và nói n a r ng: - Tôi nói ph i l m ch . Tôi nói theo truy n mà sao th y c i tôi? Tr ng Quí h i r ng: - M y nói theo truy n nào? -Truy n Tam Qu c ch truy n nào. 101
  • Vì ngh a vì tình 102 www.hobieuchanh.com - Truy n Tam Qu c có ng i nào nói nh v y hay sao mà m y b t ch c? - Có ch . Th y mua m t b coi th có ng i nào nói nh v y hay không thì bi t. u th y coi mà không có thì th y tr l i cho tôi. - Tao mua tao em v tao coi nh không có r i tao bi t m y âu mà tr ? - Tôi ây luôn luôn mà. Th y h i M - x H i bán truy n sách thì ai ai c ng bi t t th y. Tr ng Quí v i Chánh Tâm nghe th ng nh nói gi u c t có duyên nh v y l i càng cc i h n n a. Chánh Tâm bèn h i nó r ng: - Em bán m t b truy n Tam Qu c là bao nhiêu ti n? - Thi t tình tôi bán cho ng i ta là m i ng, còn khách trú mua tôi bán m i m ng. N u th y mua tôi bán tám ng mà thôi. - T i sao bán cho qua, em l i bán r nh v y? - T i th y b n Tây. -B n Tây sao l i bán r ? - Th y không hi u hay sao? - Không. - M y ng i b n Tây h làm phách l m, h chê sách qu c ng nh c cho h ,nên h c mua sách Tây, r i i âu h ôm theo ng khoe v i thiên h r ng mình bi t csách ch Tây. T i nh v y ó, nên ai b n Tây mà h i mua sách qu c ng thì tôi bán ; tôi mu n t p cho h c sách c a ng i Vi t Nam mình ng cho h b t làm phách. - Nãy gi hai anh em qua có làm phách v i em chút nào âu, sao em l i... - Xin l i th y, tôi nói là nói h , ch tôi âu dám nói hai th y. Tr ng Quí th y th ng H i lanh l i quá, mu n th nó ch i, nên ch n mà h i: - Còn t i sao bán cho khách trú m y l i bán m c? -À ph i! Bán cho khách trú ph i bán m c m i c. Gi ng ó h có bi t t i chqu c ng thì nó ã gi t c a ng i Vi t Nam mình nhi u l m, nên có d p nào mình gi tnó l i c m t chút nh thì c gi t nh u, s gì... Chánh Tâm v i Tr ng Quí ngó nhau mà c i. Chánh Tâm mu n th ng tài lanh i c a th ng H i, nên bi u l a m t b truy n Tam Qu c cho chàng mua. Chàng móc túi y hai t m gi y b c m i t m n m ng mà tr cho nó. Nó mò trong l ng l y hai ng c mà th i l i. Chánh Tâm không ch u, chàng nói r ng: - Qua cho em luôn ó, th i làm chi. Th ng H i c i và áp r ng: 102
  • Vì ngh a vì tình 103 www.hobieuchanh.com - Th y làm nh v y, té ra tôi bán b sách truy n cho th y t i m i ng . - Thì em bán cho h bao nhiêu, qua c ng tr b y nhiêu ch sao? - Không c. Ng i buôn bán ph i tr ng l i nói. Tôi nh t nh bán cho th y tám ng thì tôi l y tám ng mà thôi, n u l y m i ng thì thành ra n gian. Làm nh v ykhông t t. - Còn hai ng d ó, qua cho em luôn mà, ch không ph i qua tr ti n sách âuem. - À, nh th y cho thì tôi l y, ch n u nói tr ti n sách thì tôi t , vì l y nh v y thì t danh ti ng ng i buôn bán. Nãy gi th ng Quí ng coi th ng H i chu t ngót mà bán sách, nó không nóiti ng chi h t. Ch ng nó th y th ng H i bán cho Chánh Tâm c b sách truy n r i nó i x l i ng i ngay m t Tr ng Quí và nói r ng: - Th y mua giùm cho tôi m t b , th y. Nè, th y mua ti u thuy t m i xu t b n âymà coi, hay l m! Th y coi th y khóc cl n . Tr ng Quí ngó mà áp r ng: - Coi sách ng gi i bu n, n u coi mà ph i khóc thì coi làm gì m y? - Sách c a ng i ta vi t nh v y m i hay ch . Nh th y ng vui mà th y coi thìth y ph i khóc, còn nh th y ng bu n mà th y coi thì th y ph i c i. Th ng H i day l i nói r ng: “Nó nói dóc a th y á. Không có sách nào mà k c cnh v y âu. ng có tin nó”. Th ng Quì tr n m t áp r ng: - M y x u quá. M y bán c r i, m y mu n phá tao hay sao, m y? - a! Buôn bán thì ph i c nh tranh ch . R t i m y nhà buôn bán l n h còn gây i nhau thay, hu ng chi là tao v i m y. - Tao v i m y c ng nh nhau, mà c nh tranh cái gì? - Ph i, tao v i m y c ng m t th . Mà tao ã nói dóc, m y còn nói dóc h n tao a, t c quá, tao không gây sao c. - Tao làm sao tao làm, mi n là c thì thôi. M y có gi i mà nói cho h n tao i,ch sao m y l i ki m chuy n h tao. N u m y nói sách tao ó là b thì sách c a m y ó c ng v y, bi t hôn? M y ngu quá. Th ng H i nh n r ng c i h h . Chánh Tâm v i Tr ng Quí c ng c i. Tr ng Quíkhông mu n cho hai a nh bán sách m t a vui, m t a bu n, nên chàng bi uth ng Quì l i l a cho chàng mua m i ng b c. Th ng Quì m ng quá, l t t phành gói sách ra mà l a ch n l ng x ng. Tr ng Quíth y Phùng Sanh ng i châm b m ngó ng sách thì cúi xu ng mà hun và h i r ng: “Con 103
  • Vì ngh a vì tình 104 www.hobieuchanh.combi t c sách hay ch a?”. Phùng Sanh l c u. Th ng H i th y v y vùng nói r ng: “Saokhông h c ng c sách ch i? H c i mà. D l m, không có khó âu. Tôi h c có m ytháng, bây gi sách gì tôi c c ng c h t th y. T p c i r i mua sách mà coi v ing i ta; i n y mà d t thì h c i ch t”. Phùng Sanh th n thùng nên day m t ch khác, không ngó th ng H i, mà c ngkhông nói chi h t. Chánh Tâm ngó th ng H i m t lát r i chàng h i: - Cha m c a em làm ngh gì? - Tôi là con tr i sanh, không có cha m . - V y ch em v i ai? - v i th ng Quì ó. - Th ng Quì có cha m gì hôn? Ch hai em còn nh quá, không l v i nhau màkhông có ng i l n. - Th ng Quì c ng nh tôi v y; nó c ng là con tr i sanh a, không có ai h t. - V y ch hai em âu? - ti m bán sách - C m âu hai em n? - H bán thi u gì, ch nào l i n không c. - Em n m nay m y tu i r i -M i tu i. - Còn th ng kia? - Th ng Quì h ? Nó l n h n tôi hai tu i. - Hai em t nh chí l n ây, hay là âu? - Hai a tôi là dân Nam Vi t, sanh trong n c Vi t Nam, con r ng cháu tiên. Th ng H i nói m y ti ng ó, r i nó c i ng n ngo n, coi b c ý l m. Nó v ith ng Quì lui cui s p sách truy n l i ng ôm i bán ch khác. Chánh Tâm ng m ngh n ch ng hai a nó mu n i, chàng m i kêu chúng nó l i mà h i r ng: “Qua mu n haiem i theo qua v v i qua ch i, hai em ch u hôn?” Th ng H i h i r ng: - Nhà th y âu? - d i Trà Vinh. -M i! Xa quá, i sao c? - Nh hai em ch u i thì qua d t cho mà i ch . - R i làm sao mà bán sách? Trà Vinh có ti m sách nh trên n y hôn? 104
  • Vì ngh a vì tình 105 www.hobieuchanh.com - Nh v i qua thì b ngh bán sách i ch . - Úy! B r i c m âu mà n? - n c m c a qua. nhà qua thì qua nuôi c m, qua may áo qu n cho mà b n, quacho ti n n bánh n hàng ch . -D i Trà Vinh vui b ng trên n y không th y? - Sao l i không vui. - Có xe l a, có tàu nh ây v y không? - Xe l a không có, còn tàu thì là tàu trên n y lên xu ng m i ngày. - Không có xe l a mà vui gi ng gì .Tôi a xe l a l m. Nó th i hoét hoét r i x t x t m m coi s ng quá. - Trên n y có xe l a, còn d i có cái khác c ng vui v y ch . - Cái gì? - Cái gì c ng có h t th y. - Nhà th y có xe máy hôn? - Không có. - Xe máy c ng không có, v y mà th y nói gi ng gì c ng có h t th y. - Xe máy mà bao nhiêu ti n, n u mu n có thì mua, có gì khó. - Tôi mu n t p i xe máy quá. H bi t i thì chi u chi u c i i ch i, khoái bi tch ng nào. - Xu ng d i v i qua r i qua mua xe máy cho mà t p i. - c a! Có v y thì tôi ch u i. Th ng H i day qua nói v i th ng Quì r ng: “ i nghe hôn, Quì. Xu ng Trà Vinhch i m y”. Th ng Quì l c u không ch u i. Th ng H i h i r ng: - Sao m y không ch u i? M y s gi ng gì? - ây s ng r i, i âu làm chi m y. Th ng Quì nói d t l i, li n b mà i. Th ng H i châu mày ngó theo. Nó th yth ng n lên kh i u c u r i qu o qua ng xu ng nhà ga, nó kêu om sòm, th ng n itu t. Túng th , nó xá Chánh Tâm v i Tr ng Quí r i âm u ch y ri t theo. Tr ng Quí h i Chánh Tâm r ng: - C u r hai a nh xu ng Trà Vinh làm gì? - Th y hai a nó lanh l i, mu n em v nuôi sai v t trong nhà, và bu nchúng nó nói chuy n b y b nghe ch i v y mà. Th ng nh ó m t tu i v i con tôi, n m 105
  • Vì ngh a vì tình 106 www.hobieuchanh.comnay m i tu i. Con ng i ta không cha không m mà chúng nó c nh v y ó khôngbi t m y n m nay thân con tôi nó ra th nào. Chánh Tâm v a nói v a a n c m t. Tr ng Quí không mu n cho Chánh Tâmnh t i chuy n bu n n a, chàng ôm sách truy n ng d y r Chánh Tâm i ch khácch i. Còn th ng H i nó ch y theo k p th ng Quí r i h i th ng n vì c nào mà khôngch u i Trà Vinh. Th ng Quì c nói ây bán truy n sách n không h t, c n gì mà ph i i ch khác.Th ng H i n i gi n nói r ng: - Tao t ng m y có ý gì khác, té ra m y không ch u i là t i ây bán sách ki mti n c, i ra m y s ch t ói. M y k có cái n, ch không k khôn d i gì h t. - a, có n m i s ng, n u không k n thì làm sao mà s ng c? - Mình i theo th y ó, t nhiên th y ph i cho mình n c m ch , lo cái gì. M y c nh t trình v i tao hôm tr c m y quên r i sao? - Nh t trình gì? - Nh t trình h bi u ph i i du l ch ng m trí khôn, m y nh hôn? - nh . Mà mình i theo th y ó là mình v i th y, ch có ph i i ch i haysao mà kêu là du l ch. - i! hay là gi ng gì c ng v y, c n gì m y. Mi n là trong trí mình không ai, không c n ai, không ph c ai là r i.Tao bi u m y i v i tao. Mình i cho bi t xTrà Vinh ch i, nh vui thì mình , còn nh không vui thì mình v , có h i gì âu. Th ng Quì ng m ngh m t mình r i nói xui x r ng: “Thôi, m y mu n i thì i”.Th ng H i m ng r , nó v vai th ng n và nói r ng : “M y bi t nghe l i tao nh v y taoch u a. Mình xu ng Trà Vinh r i mình i ch khác n a, mình i cho giáp L c T nh ch imà”. Hai a nó m i d t nhau i ki m hai th y h i nãy. Lên t i tr c c a Toà Bchúng nó g p. Th ng H i t cho Chánh Tâm bi t r ng chúng nó ch u i theo. Chánh Tâm g c u, h i tên t a và bi u chúng nó tr truy n sách cho ng i ta i l i nhà ng Nh n Hoà mà , ng sáng bu i sau i tàu m t l t. Hai a nh v ng l itr l i tính ti n và tr truy n sách cho nhà bán sách. Ch ti m h i chúng nó vì c nào màkhông bán sách n a thì th ng H i nó b ng: “Tôi g p cha tôi, nên cha tôi b t tôi v ”.Th ng Quì nghe l i xáo x c thì t c c i nôn ru t, nó ch u không c nên b i tr c.Th ng H i còn nói dóc m t h i n a r i m i ch u i. Sáng b a sau, Tr ng Quí d t Phùng Sanh xu ng tàu C n Th , còn Chánh Tâm thì t th ng H i và th ng Quì xu ng tàu Trà Vinh. Khi anh em t giã nhau, Tr ng Quí nói ng: “C u v d i nhà, h xe tôi s a r i thì tôi em Phùng Sanh qua ít b a, r i tôi r c u qua bên tôi”. Chánh Tâm g c u. 106
  • Vì ngh a vì tình 107 www.hobieuchanh.com XVII T M I PH NG L N SÔNG r ng n c l n y lai láng, tàu lui ch n v t qu t ùng ùng. Trên u ôi n giao nhánh xanh xanh, d i khúc v nh ghe tr ng bu m tr ng tr ng. Gió ùa n clao xao d n sóng, mây che tr i l x t ng hình. C u long giang mà phía d i M Thocó c nh r t u nhàn, ng i du l ch ai l c b c n ó c ng ng tình kh p kh i. Chánh Tâm i tàu M Tho xu ng Trà Vinh ã nhi u l n r i mà n ây chàng m ng a trên gh b , li c m t xem tr i ngó n c t c d c ng b i h i, hu ng chi th ng i v i th ng Quì thu nay ch a i tàu l n nào, ch a th y c sông l n, có l nàochúng nó g p c nh nh v y mà kh i buâng khuâng trong d . Chúng nó ng i d a bênnhau, ngó n c minh mông t phía, ngó bu m l p ló xa xa, ngó hành khách qua l i d itàu, ngó cây c i gio gie trong mé, r i trong lòng lo mà không bi t lo vi c chi, s màkhông bi t s vi c chi, nên s ng s , không nói chuy n, không gi n tr ng, Chánh Tâm m ngó hai a nh m t h i, r i kêu chúng nó l i m t bên mà h i r ng: “Hai em có ói ng thì l y bánh mì trong gi ó mà n”. Th ng H i l c uc i và áp r ng: - Th y ng lo. ch ng nào ói r i hai a tôi s n. - Bây i tàu coi vui hôn? - Vui, mà sao trong b ng tôi l n x n quá. - Sao l n x n? - Không hi u. Trong b ng tôi làm nh th s v y. - S cái gì? S chìm tàu hay sao? - Ph i a. Tôi s cái ó quá. - H ng có âu. Gi ng gì mà t i chìm. Mà nh có chìm thì ch t h t, ch ch t gì t mình em hay sao mà em s . Th ng H i c i ng n ngo n, t ý nó s b y. Chánh Tâm day qua h i th ng Quì ng: “Còn th ng Quì, em s hôn?”. Th ng Quì l c u. Chánh Tâm bu n, bèn m hoa ly l y b truy n Tam Qu c ra r i bi u th ng H ing i m t bên mà c cho chàng nghe. Th ng H i ng i c truy n, Chánh Tâm n m ngónó không nháy m t. Tàu vô vàm kinh Giao Hoà, th i súp lê inh i. Th ng H i ng ng c mà ngó.Chánh Tâm m i h i nó r ng: - Em có trái gi ng h i nào mà m t r ch ng nh v y? - H i n m ngoái. 107
  • Vì ngh a vì tình 108 www.hobieuchanh.com - H i em au b nh n y, em âu, ai nuôi em? Th ng H i nghe h i t i ó thì ngó Chánh Tâm, r i ng d y dòm hai bên b kinh,không ch u tr l i. Chánh Tâm nghi hai a nh có ý riêng nên không ch u t g c gác,song ngh d n cho bi t c ng không ích l i gì, nên chàng không thèm h i t i n a. Tàu t i Trà Vinh, Chánh Tâm d t hai a nh lên ch r i m n xe lên Láng Thé,xe ch y ra kh i châu thành, th ng H i ch ng h ng bèn h i Chánh Tâm r ng: - Nhà th y âu th y? - trên Láng Thé - a! Sao th y nói th y Trà Vinh. - Thì Láng Thé c ng thu c trong t nh Trà Vinh ch âu. - Láng Thé là cái gì? - Tên x ch cái gì. - Có ch hôn? - Có. - c. Mà ch Láng Thé b ng ch M Tho hôn? Có ti m bán sách hôn? - Láng Thé là ch nhà quê, b ng ch M Tho sao c. - N u v y thì bu n l m! - Không có bu n âu. lên ó mà coi. - Ch c là nh ch Gò en v y ch gì. Ph i hôn th y? - . Th ng H i day qua ngó th ng Quì, coi b hai a không c vui. Xe v t i nhà. Chánh Tâm kêu tr ra xách hành lý. Th ng Quì ngó quanh qu t, không th y ch , không th y ti m mà l i th y trâu, bò n ngoài ru ng, r m c ch a trong sân, ng i t c c s p lông chông, gió th i tre kêutrèo tr o, thì nó l y làm l , nên h i Chánh Tâm r ng: - Th y ây sao th y? - , t i nhà qua r i. - Tr i i! ây bu n quá, th y ch u n i hay sao th y? - Thú vui theo ng, ch bu n là sao em. Th ng H i và i vô và nói ti p r ng: “Tôi ch u ch nh v y l m, mình t p c itrâu r i chi u chi u mình c i i ch i, ng ch , ph i hôn th y? Th y có trâu hôn?”. ChánhTâm g c u mà c i r i d t hai a nh vô nhà. 108
  • Vì ngh a vì tình 109 www.hobieuchanh.com ch ng h ng b Hu nh là ng i qu n lý tài s n c a Chánh Tâm. Th y có hai a nh l , không bi t chúng nó là con c a ai nên h i th m li n. Chánh Tâm c i và nói ng “Hai a n y trên M Tho, tôi em v tôi nuôi ch i”. H ng b Hu nh h i v vígà b t làm th t ng d n c m, còn anh ta thì x n b n trên nhà trên v i Chánh Tâm và hai a nh . Anh ta th y th ng Quì l n h n th ng H i mà hai a u b n áo v i tr ng, qu n i en nh nhau, anh ta h nghi nên h i r ng: “Hai a bây ph i là anh em ru t haykhông?”. Th ng H i c i ng t mà áp r ng: “Chú h i k quá! Tu ng m t th ng Quì nh y mà anh ai. Th ng Quì nghe l i nói h n nh v y mà nó không gi n, nó l i c i ng nngo n và nói v i H ng b Hu nh r ng: “Không ph i âu chú. Hai a tôi là anh em n”. Khi n c m r i, thì tr i b t u chuy n m a, mây gi ng en k t, gió th i ào, nên ng b Hu nh s a so n t èn và óng c a: hai a nh tính ham ch i b i, màxu ng ây l ng i, l c nh, trên tr i m , ngoài sân t i mò, chúng nó i không c,nên n m trên ván bu n hiu m t h i ng khò. Qua b a sau, v a m i t ng sáng. Chánh Tâm còn ng , hai a mò ra phía sauki m n c r a m t, r i d t nhau i ch i, cho n m t tr i cao c vài sào chúng nó m itr v . Chánh Tâm th y chúng nó b c vô, bèn h i r ng: “ i âu t h i s m m i cho t ibây gi ? L i bây không s h b t hay sao?” Th ng H i áp r ng: - B t à? Hai a tôi i ch i mà b t gi ng gì, ch ph i ng b y ng b nh h itrên Ch L n hay sao mà s h b t. - Bây có trên Ch L n hay sao? - Có ch . trên Ch L n r i m i xu ng M Tho ó a. Hai a tôi i có ai dám t âu. Th ng Quì b c l i h i Chánh Tâm r ng: - ây có ng i gì mà k c c quá v y, th y há? - Ng i nào âu? - Tôi g p ngoài ng nhi u l m. Da en thui, tóc qu n nín, coi in là Chà-và màkhông râu, sóng m i cao l i nói ti ng nghe khác Chà-và quá. - Dân Cao Miên ó a. - Dân Cao Miên ó hay sao? V y mà tôi không ng ch , ng quá há. Chúng nó nói v i nhau th ng th ng làm quen, r i h c nói ti ng, ng i NamVang ch i. n tr a có m t ng i th tên là Th ch Ken, tá n c a Chánh Tâm, n nhà h i ng b Hu nh mà m n lúa. Th ng H i v i th ng Quì ngó th y thì m ng l m, nên eo theo m t bên mà nói chuy n. Th ch Ken có i t p lính hai n m, l i trong sóc cóng i Vi t Nam chung b n b n; b i v y nó bi t nói ti ng V t Nam gi i mà l i thôngth o phong t c Vi t Nam n a. Nó th y hai a nh vui v , nó th ng, nên hai a nh 109
  • Vì ngh a vì tình 110 www.hobieuchanh.comkhông hi u u nào thì nó c t ngh a u y, không nhút nhát chi h t. Ch ng Th ch Ken , th ng H i v i th ng Quì xin phép Chánh Tâm ng i theo ch i cho bi t trong sóc. Chánh Tâm mu n cho hai a nh vui lòng mà v i mình, nên cho phép chúngnó i ch i thong th , không ng n c n. Th ng H i v i th ng Quì l i nhà Th ch Ken ch i m t lát r i b t Th ch Ken d t icùng trong sóc, th y àn bà con gái b n áo c b ng thì ngó trân trân, nghe ng i Th nóichuy n v i nhau thì bi u c t ngh a. Hai a nó quen c v i Th ch Ken thì c ý l m,nên ngày nào c ng ki m Th ch Ken mà ch i, b a thì theo l i Chùa coi m y ông L c l yPh t, b a thì d t nhau ra ru ng câu cá, ho c li ng chim. Có m t vi c th ng H i a h n h t là ng i trên l ng trâu mà ch i, b i v y h ra ng g p trâu thì nó hay m n Th ch Ken cho nó c i ch i. Khi m i xu ng t i Láng Thé thì hai a nó bu n, mà c ít ngày r i chúng nóquen thú thôn quê, l i không th y Chánh Tâm b t làm công vi c chi h t, duy ch gh ocho chúng nó nói chuy n b y b ng c i ch i mà thôi, b i v y chúng nó h t bu n vàkhông tính i âu n a h t. t bu i chi u th ng H i r th ng Quì i ra ru ng ki m trâu c a H ng bHu nh mà c i ch i. Th ng Quì không ch u i, nó gi n b i ra m t mình. Chánh Tâm th y tr i mát m , nên xách m t cái gh ra tr c c a mà ng i coisách. Th ng Quì ng i trên th m, d a bên ó mà ch i. Thình lình nó h i r ng: “Th y bi t i sao nó a c i trâu hôn”? - Em nói gi ng gì? - Tôi h i v y ch th y có bi t t i sao mà th ng H i nó a c i trâu hôn? - Không. - Tôi bi t. T i g c nó ru ng, nên nó a trâu bò l m. - Nó nói v i em c ng v y, mà sao em không a còn nó l i a? - Không. Tôi v i nó khác ch . Tôi t nh chí l n ch luôn luôn còn nó ru ng,sau m i v ch mà! - À. H m nay qua tính qua h i em th coi mà qua quên hoài, t i b a nay m inh . M y l n h i th m th ng H i coi g c gác cha m nó âu thì nó ki m chuy n nói ng không ch u t thi t cho qua bi t. T i sao v y em? Th ng Quì cúi m t xu ng t, d d không ch u nói. Chánh Tâm th y làm k , nênnói d u ng t r ng: “Qua th y hai em còn nh mà xiêu l c b v qua th ng, nên em vmà nuôi. N u có vi c gì thì nói thi t cho qua bi t, qua n nào h i hai em hay sao, nên smà không dám nói”. Th ng Quì ng i l ng thinh m t h i r i nói r ng: - Hai a tôi có s gì âu. T i hai a tôi tr n cha m mà i, s cha m theo b t l inên không mu n nói g c gác cho ai bi t. 110
  • Vì ngh a vì tình 111 www.hobieuchanh.com - âu em nói thi t qua nghe th coi, em là con c a ai âu? - Tôi là con c a c p r ng H n trên tH . - Còn th ng H i, nó là con c a ai? - Tôi không bi t. H i nó c n m, sáu tu i hai v ch ng T Cu d n nhà xu ngtrong ng h m, ngang c a tôi ó, thì nó theo ó. Nó kêu chú T Cu b ng tía, kêuthím T Ti n b ng má, mà nó nói không ph i cha m nó. Nó nói cha m ru t nó giàu m. H i tr c nó nhà l u v i má nó, có bà n i nó và cô hai chung v i má nó n a. Chánh Tâm nghe nói t i ó thì la lên m t ti ng “Úy”, r i buông cu n sách và ng d y, m t mày tái xanh. Th ng Quì t ng có vi c gì h i n, nên nó c ng l t t ng d y. Chánh Tâm ch p n m tay nó mà h i r ng: “Em nói thi t hay là nói ch i?”Th ng Quì ch ng h ng, nên nó ngó Chánh Tâm trân trân và h i r ng: - Nói thi t gi ng gì? - Em nói th ng H i là con nhà giàu, h i tr c nó nhà l u v i m nó, có bà n i vàcô hai ó n a , thi t nh v y hôn? - Tôi không hi u. Nó khoe v i tôi nh v y ó, mà th ng ó nó nói dóc l m, nên tôi nó nói láo. - Nó có nói v i em, cha m nó tên là gì hay không? - Không. - Còn ng i nuôi nó ngang c a em ó, tên gì? Làm ngh gì? - Tên là T Cu, làm s Ba Son. - Bây gi còn ó hay không? - Không. N m ngoái chú i n tr m, b cò b t tù. Thím tr ph r i d t th ng H itr v trên Chí Hoà. Ch ng má tôi làm ch tôi ch t. Tôi gi n b nhà mà i, tôi m i lênChí Hoà mà ki m th ng H i, r i hai a tôi tr n i x a rày ây. Chánh Tâm m t ngó xu ng t, tay vu t tóc, mi ng nói l m th m r ng: “T Cu i n tr m mà b tù...V tr v Chí Hoà”. Chàng ng ng m ngh r i bi u th ng Quì ch yki m th ng H i v l p t c. Th ng Quì v a thót ra sân thì chàng kêu l i và d n r ng: “Emkêu nó v cho qua bi u mà thôi. Nh nó có h i có vi c gì thì em c nói không bi t”.Th ng Quì g c u r i ch y tu t ra c a. Th ng Quì v a m i i c m t chút xíu thì có ti ng xe h i ch y bóp kèn, r ith y Tr ng Quí qu o vô c a. Chánh Tâm dòm ra th y Tr ng Quí v i Phùng Sanh ng itrên xe thì m ng quýnh, l t t ch y ra, tay thì m c a xe, mi ng thì nói v i Tr ng Quí ng: “Anh qua may quá. Không bi t ch ng tôi g p c con tôi r i anh”. Tr ng Quínghe nói nh v y thì nh y phóc xu ng t và h i r ng: “G p hay là không g p, ch sao i nói là không bi t ch ng?” Chánh Tâm n m tay Tr ng Quí mà d t i ra ngoài ng, và i và thu t cho Tr ngQuí nghe m y u mà th ng Quì m i nói v i chàng h i nãy ó. Tr ng Quí nghe rõ u uôi r i thì nói r ng: 111
  • Vì ngh a vì tình 112 www.hobieuchanh.com - N u v y thì ph i r i. Ch c là nó ó ch ai. - Khoan! ng có v i l m. - Tôi dám ch c ph i r i. i ki m n m sáu n m mà không g p, bây gi khi khôngmà nó l i v nhà c u. Tr i t khi n k quá. Thôi, s n có xe h i tôi ây, hai anh emmình em nó lên cho m Ba m ng. M g p nó m h t gi n n a, thì c u r c m v chgì. - Nóng quá nh v y không c... - Ph i r i mà! H i nh nó nhà l u v i má nó, bà n i và cô hai nó, sau ng i nuôinó là th ng n tr m; chuy n rõ ràng nh v y ó, c u còn ngh gì n a? - Không có c. nó v ây tôi h i cho k , r i tôi lên Chí Hoà tôi ki m v TCu mà h i l i n a. Ch ng nào mình bi t rõ T Cu chính là ng i mình cho con h i tr cthì mình m i dám ch c ch . - Tôi ch c r i. Chánh H i là nó ó. - Sao ai l i cãi tên nó mà kêu là “H i”? Tr ng Quí ng ng m ngh , b ng th ng H i và th ng Quì d t nhau ch y v . Haing i ng mà ch hai a nh . Ch ng hai a nó v t i, th ng H i th y Tr ng Quí thì i r ng: “ H m nay th y có c m y b truy n c a th ng Quì bán cho th y ó r i haych a? Ph i là b hay không th y?” Chánh Tâm v i Tr ng Quí c i r i d t nhau vô nhà. Vô t i sân, Th ng Quì th yxe h i, li n ch y l i leo lên bóp kèn, còn th ng H i th y Phùng Sanh thì h i r ng: “Ê t i!Hôm nay t i có h c hay ch a?”. Phùng Sanh m c c , day m t ch khác, không thèm tr i. Th ng H i l i nói v i Chánh Tâm r ng: “H m nay tôi t p ã quen, nên bây gi tôileo lên l ng trâu m t mình c r i th y. Kh i ai n a, s ng quá”. Tr ng Quí ng c i ng t. Vô nhà r i, Chánh Tâm li n kêu th ng H i l i ng t bên và dùng l i d u ng t mà bi u nó thu t rõ ràng coi h i nh nó âu, v i ai, t isao mà T Cu nuôi nó. Tr ng Quí d t Phùng Sanh l i ng i ngang ó có ý i mà nghecoi th ng H i nó nói làm sao. Th ng H i áp r ng: “Th y h i chuy n ó làm chi, th y.Thôi mà tôi ra coi xe h i ch i mà”. Nó nói d t l i r i d m b mà i. Chánh Tâm n mtay kéo l i mà h i n a. Th ng H i ng d d mà không mu n nói. Th ng Quì li n bi unó r ng: “M y c nói thi t cho th y nghe i mà. H i nãy tao nói v i th y r i, không còngì n a âu mà m y gi u”. Th ng H i ngó th ng Quì r i l i ngó Chánh Tâm mà h i r ng: - Th ng Quì nói v i th y r i h ? - , nó nói r i. - Nó nói r i thì th y còn bi u tôi nói làm gì n a? - Qua mu n cho em nói ng qua nghe rõ h n. - V y h ? Tía tôi tên T Cu b tù, còn má tôi tên T Ti n, bây gi trên ChíHoà. Má tôi l y anh Lành r i ch i tôi hoài, tôi ghét tôi tr n i theo ch i v i th ng Quì ây. 112
  • Vì ngh a vì tình 113 www.hobieuchanh.com - T Cu v i T Ti n là cha m nuôi c a em, ch không ph i là cha m ru t mà,ph i hôn? - Ph i. - V y ch thi t em là con c a ai? - Tôi không bi t. - V y sao th ng Quì nó nói h i nh em nhà l u có bà n i, có cô Hai n a? - Ph i, ba tôi i Tây. Chánh Tâm nghe th ng H i câu chót ó thì bi n s c nên ch p tay kéo l i ngaytr c m t r i nhìn nó trân trân. Tr ng Quí c ng vùng ng d y và h i r ng: “Em bi t baem tên gì hay không? Th ng H i l c u. Chàng h i n a r ng: “Em nói h i nh em nhà u, mà em nhà âu hay không? Th ng nh c ng l c u n a. Chánh Tâm nhìn nó m t h i lâu r i g c g c u mà h i r ng: - Ai t tên cho em là H i ó? - Tía má tôi. - H i em nhà l u ó, má em kêu em b ng tên gì? - Tên H i. -H ? - H i nh tôi tên H i. Chánh Tâm ngó Tr ng Quí và nói r ng: “Ph i r i”. Tr ng Quí g c u và áp ng: “ Tôi d t nó lên cho m Ba coi”. Chánh Tâm ng d y châu mày và h i th ng H i a r ng: - Em b au trái gi ng h i nào? - N m ngoái, h i tía tôi tù, má tôi em v Chí Hoà r i tôi m i au. Chánh Tâm nói v i Tr ng Quí r ng: “Tôi ph i d t nó i ki m T Ti n mà h ith m g c gác cho ch c ã, ch không nên h p t p l m”. Tr ng Quí g c u áp r ng:“V y thì c u s a so n r i i li n bây gi . S n có xe tôi ây. Tôi i v i c u n a”. ChánhTâm l t t i thâu x p áo qu n b vô hoa ly. Còn Tr ng Quí kêu th ng Quì v i th ng i mà bi u s a so n ng i Sài Gòn. Th ng Quì nói r ng: “Tôi không i Sài Gòn âu th y. V tr n l g p tía má tôi r isao?”, Th ng H i l i h i r ng: “Tôi m i nghe nói ph i i ki m má tôi. Ki m chi v y,th y. H má tôi th y tôi thì má tôi b t tôi còn gì?”. Tr ng Quí c i và hai tay v vai hai a nh mà nói r ng: “Hai em ng lo gì t. Có qua v i c u b o h cho, không h i gì âu mà s . Em H i, qua nói cho em bi t,qua ch c em g n g p ba m ru t c a em r i. Em s tr v cái nhà h i nh ó mà em ”. Th ng H i ngó Tr ng Quí trân trân, tuy nó không hi u cha m ru t nó âu, songnó nghe nói nh v y thì b m t coi t i l m. 113
  • Vì ngh a vì tình 114 www.hobieuchanh.com Chánh Tâm s a so n xong r i, thì tr i ã ch ng v ng t i. Tr ng Quí kêu s pph xách hành lý lên xe và thôi thúc Chánh Tâm v i ba a nh ra i. Chàng s p th ngQuì ng i tr c v i s p ph , còn chàng v i Chánh Tâm ng i hai bên phía sau, th ng H i i Phùng Sanh ng i gi a. p ph p máy, ph t èn lên sáng loà, r i xe h i rút ch y, ti ng máy , ti ngkèn te te.Th ng H i ph i ph i trong lòng nên d a bên mình Chánh Tâm, mi ng chúmchím c i hoài. Chánh Tâm choàng tay qua ôm nó và l i nói v i Tr ng Quí r ng: “ N uquý thi t là nó thì tôi c m n tr i ph t l m”. Tr ng Quí c i và h i s p ph ch y cho mau. 114
  • Vì ngh a vì tình 115 www.hobieuchanh.com XVIII T NHÀ SUM HI P úng 12 gi khuya, xe h i lên t i Ch L n. Tr ng Quí mu n ghé ph t l i nhà m Vân mà bi u nàng nhìn th coi th ng H i ó có ph i là Chánh H i hay không.Chánh Tâm không ch u, chàng nói r ng: "Không c. Vi c còn m l m. M con cáchnhau ã n m sáu n m r i, bi t v tôi còn nh hay không mà nhìn. Chi b ng mình h i chorõ g c tích, mình bi t ch c ch n r i mình s em nó v , ví d u m nó nhìn không cthì mình s có c mà nói". Tr ng Quí khen ph i, r i bi u xe ch y th ng ra Sài Gòn. L n n y c ng ghé khách n "Bá Huê L u" mà ngh n a. Ba a nh bu n ng quá, nên vô phòng r i thì chúng m gi i mà ng li n. Chánh Tâm n a m ng, n a lo, nên c i qua i l i mà ngó th ng i hoài; ch c nó là con, mu n ôm nó mà hun, mà r i l i s l m, nên ng d d . Tr ngQuí ép h t s c, mà n 3 gi khuya chàng m i ch u vô mùng. i t ng sáng thì Chánh Tâm ã kêu th c d y h t th y. Chàng h i th ng H i r ng: - Em nói má em là T Ti n Chí Hòa ph i hôn? - Ph i. - Kh i tr ng ua ng a c bao xa, r i m i t i nhà? - Kh i xa l m. i h t xóm ó r i m i t i. - Em r a m t r i d t qua i. - Ý! Ai dám! Lên ó má tôi th y r i làm sao? - Không h i gì. Lên ó em ngoài xe, m t mình qua vô nhà, thì má em th ysao c. - , th y vô m t mình, ch tôi không vô âu. Th ng Quì i hôn th y? - Nó i n a. - , c a. Có nó i ng nh má tôi g p, má tôi r y, thì tôi nói t i nó r tôi i. Th ng Quì nghe nói nh v y thì tr n m t áp r ng: "M y m i quá! ng lòng v inhau mà i, bây gi còn th a cái gì m y?". Th ng H i c i h h r i nói r ng: "Taonói ch i v i m y, ch tao ng thèm th a à. Tao s ng l m mà, r i m y coi" Chánh Tâm m n xe c a Tr ng Quí mà i Chí Hòa. Tr ng Quí òi i theo, nênkhóa c a phòng r i d t h t i ra xe. Xe ch y lên t i tr ng ua ng a c , th ng H i day qua h i Tr ng Quí r ng: "Hômqua th y nói tôi g n g p cha m ru t tôi mà sao bây gi l i tr v cha m nuôi tôi v yth y?". Tr ng Quí c i và áp r ng: "Ch m ch m m t chút. Ph i t i cha m nuôi r i m i i cha m ru t c ch ". Th ng H i không hi u nên ng i b b mà ngó hai bên xóm. 115
  • Vì ngh a vì tình 116 www.hobieuchanh.com Xe ch y ngang qua cái ng nh vô nhà T Ti n, th ng H i li n ch tay mà nói ng: " ó, nhà má tôi ó". Chánh Tâm kêu s p-ph ng ng l i, mà vì xe ng tr n ch ynên ch ng ng ng c thì ã kh i h n m t kho ng dây thép. p-ph mu n th t xe l i. Chánh Tâm không cho, bi u ph i u luôn ch ó.Chàng leo xu ng xe, bi u th ng H i ch nhà l i cho ch c, r i chàng th ng th ng mà i.Tr ng Quí d n s p-ph coi ch ng ba a nh , ng cho chúng nó xu ng xe, r i chàngch y theo Chánh Tâm. Khi hai ng i b c vô cái ng nh r m r p, trên cây d i c , thì Chánh Tâmtrong lòng h i h p nên nói v i Tr ng Quí r ng: " êm nay tôi vái Tr i Ph t, Ông Bà lung m, tôi c u nguy n h i cho trúng, ng cha con nhìn nhau, ch ng v hi p nhau, cho h tbu n r u n a. Không bi t Tr i Ph t có ch ng cho lòng c a tôi hay không?". Tr ng Quíchúm chím c i và áp r ng: "C u vái làm gì. N u không ph i, mà c u vái r i Tr i Ph tlàm cho ph i c hay sao? Mà tôi ch c ph i r i, c u ng lo". Chánh Tâm v i Tr ng Quí b c vô t i sân thì th y m t cái nhà tranh x ch x c,vách phên tr ng l ng, c a n o r u r o. Có m t ng i àn ông ng n m t i b ván ngay a, ngóc u ngó th y hai chàng vô g n t i c a thì ng i d y b c xu ng t mà c p m t n dác. Chánh Tâm ngó th y ng i y r i day l i nói v i Tr ng Quí r ng: "Ph i r i".Ng i y th t vô trong, b nh mu n ch y tr n. Chánh Tâm c i và h i r ng: - Ph i chú là T Cu không? Không có sao âu mà s . ây cho tôi h i th m m tchút. - Th a, hai th y âu mà h i th m T Cu? - Chú quên tôi hay sao? - Th a, quên. - Tôi ng Thu n Ki u, cách n m sáu n m nay, tôi cho chú m t a nh v i y tr m ng b c ó, chú nh hôn? - Th a nh . Bây gi tôi nh r i. M c h i ó nh m ban êm, ph n thì lâu quá r i,nên tôi quên, xin th y ng ch p tôi t i nghi p. M i hai th y vô nhà. - Thôi ng ây c ng c. V chú tên gì? - Th a, tên Ti n. - Thím i âu? - Th a th y, con ó kh n n n quá. Nó b tôi theo trai h n m t tháng nay r i. - Tôi nghe nói chú b tù, chú ra h i nào mà bây gi chú nhà ây? - Th a th y, tôi ra c ng h n m t tháng nay. C ng t i con v tôi nên tôi m i b tù a th y. Tôi nói cho th y th ng. Th y cho tôi m y tr m ng b c, tôi ca c m dành ng nuôi th ng nh . Con v tôi nó lén l y thua bài thua b c h t, nó báo h i cho tôinghèo quá, làm không n, túng th ph i i làm b y n a. Tôi b tù, nó nhà l i l yth ng Lành, là a con nít áng tu i con nó, r i ch ng tôi ra hai a nó s , nên d t nhautr n m t. 116
  • Vì ngh a vì tình 117 www.hobieuchanh.com - Thím m i r quá nh v y, thôi thì chú b thím cho r i còn k mà làm gì? - Th a không, tôi có k n a âu. Nó b tôi thi t là may cho tôi l m ch . N u nócòn v i tôi n a, ch c là tôi không kh i b ày. - Còn th ng nh tôi cho chú ó, bây gi nó âu? Thím d t theo hay là thím l icho chú? - Th a th y, h i tôi b tù, nó nhà, nó b th ng nh theo ai không bi t, nch ng tôi v ây, tôi không th y nó n a. Chánh Tâm c i, li c ngó Tr ng Quí thì th y Tr ng quí c ng c i. Chánh Tâmng m ngh m t h i r i h i T Cu n a r ng: - Chú có d y th ng nh ó n tr m hay không? - Th a th y, th y d n tôi nh v y, mà nó còn nh quá, d y gi ng gì c. - Bây gi chú nghèo l m hay sao? - Th a nghèo quá. Chánh Tâm móc bóp ph i ra, m l y ba t m gi y b c x ng mà a cho T Cu vànói r ng: "Tôi cho chú thêm ba tr m ng b c n a ây. Chú dành làm v n buôn bánki m l i mà n, ng có i n tr m n a, mà c ng ng có tr l i v i thím n a a, nghekhông. Thôi, tôi v ". Chánh Tâm nói d t l i r i kéo Tr ng Quí tr ra. Cu c m l y ba t m gi y x ng, trong lòng ng n ng , không hi u t i sao mà th y ó c cho ti n hoài nh v y? Anh ta ch y theo t n thì Chánh Tâm ng l i, khoát tayvà nói r ng: "Chú tr vô. ng có nói chi h t, ng có nói chi h t... Nè, ph i nghe l i tôi ng có tr l i v i thím n a, nghe hôn". T Cu d rân, song ng l i mà ngó, ch khôngdám theo. Ra t i xe, Chánh Tâm thót lên, ôm th ng H i vào lòng mà hun và nói r ng: "Conôi, con, cha ru t con ây nè, con bi t hôn". Tr ng Quí li n bi u s p-ph ch y th ng vôCh L n. Xe ch y vùn v t, Chánh Tâm ôm ri t th ng H i n ng n u mà n c m t ch y ròngròng. Tr ng Quí ng i c i hoài. Th ng H i không hi u chi h t, c ng i l ng thinh, mà t nó h n h l m. Ch ng xe g n t i Ch L n nó m i h i r ng: "Còn má ru t c a tôi âu?". Chánh Tâm lau n c m t và nói r ng: "M t lát n a con s g p má con". Vô t i Ch L n, Tr ng Quí bi u s p-ph ch y qua ng Cây Mai ng ghé nhà m Vân. Xe v a ng ng, Tr ng Quí nh y xu ng tr c, ch y vô nhà, th y C m Vân ng ng i trên b ván v i cô Ba Hài thì nói l n lên r ng: "M Ba, c u Ba ki m ccháu r i, c u d t vô tr cho m kia". m Vân nghe nói nh v y vùng ng lên g n gàng. Chánh Tâm n m tay th ng i b c vô, còn th ng Quì v i Phùng Sanh thì i theo sau. Chánh Tâm v a th y v thìkhóc và nói r ng: "Tôi m i tìm c con, nên d t nó vô cho mình ây". C m Vân b c 117
  • Vì ngh a vì tình 118 www.hobieuchanh.com i n m tay th ng H i mà nhìn, nàng r tay ch n, u c , nàng v ch l tai, nàng vu t máitóc, nàng coi cùng h t, r i nàng ôm nó và khóc và nói r ng: "Ph i con tôi r i, hai c nh tainó có hai cái l , i nào mà tôi quên cho c. Con ôi! M y n m nay con âu v y con?Con lên mùa h i nào mà m t mày r ch ng nh v y nè h ? T i ba con c ác l m, nên y n m nay con lìa m , m bu n r u, con c c kh , mà m c ng khóc h t n c m t". m Vân ôm con và khóc và nói không d t. Chánh Tâm ng i trên gh , chàng ng khóc. Trong nhà ai n y u ng lòng, ng ngó nhau, không ai nói c m t ti ng.Th ng H i m ng mà ch y n c m t ròng ròng. C m Vân khóc k ã thèm r i nàng nói ng: À, tôi có may s n m t b qu n áo mà ch con tôi. Ngó à, m y lên l u, kéo h c tphía trái ó, l y cái áo l a v i cái qu n l a tao may hôm tr c ó, em ây ng tao b ncho con tao. T i nghi p quá! B n áo qu n gì nh v y h ng bi t". Nàng c i áo c i qu n th ng H i r i, ch ng con Ngó em b xu ng, nàng b nvô cho nó, ng nh m nhía và c i và nói r ng: "Tôi may nh m ch ng mà v a quá chhá?". Chánh Tâm th y v vui r i, chàng m i lau n c m t và b c l i g n mà nói r ng:"Bây gi tôi ki m con c r i, v y xin mình ng có phi n tôi n a. T i s m ng vch ng mình tr c tr ít n m, nên m i khi n cho có chuy n nh v y, ch ph i t i tôi oánthù v con âu mà mình phi n. Tôi bi t n m sáu n m nay mình bu n r u lung l m. Tôi ây, tôi l i vui s ng gì hay sao. Mình h i anh Tr ng Quí ây coi cái thân tôi ra th nàothì mình bi t". m Vân day m t qua ch khác mà áp r ng: " a, th y bu n thì th y ch u, t ith y làm ch ph i t i tôi hay sao mà th y trách. Thôi, th y tr con cho tôi r i thì thôi, tôicó gi n th y n a âu. Th y mu n v thì v i. Tôi g p con tôi thì r i". Chánh Tâmkhông bi t nói sao n a c, nên ng ngó v mà m t coi bu n hiu. Ch ng ó cô Ba Hài v i Tr ng Quí m i xen vô mà nói chuy n om sòm. C m Vân ng x ng d t con i r a m t, l y n c ch i u cho nó, l y bánh a cho nó n. Nàng c m ng con, nên quên h t thiên h . Ch ng nàng t nh trí, dòm th y Phùng Sanh v ith ng Quì, nàng m i h i hai a nó là con c a ai. Tr ng Quí nói r ng: "Th ng Quì ây làanh em b n c a Chánh H i, nh nó d t Chánh H i tr n, nên c u Ba m i g p c".Chàng l i n m tay Phùng Sanh kéo t i mà nói r ng: "Th ng n y là con c a tôi". m Vân ch ng h ng h i r ng: - Ông có con t i bây l n l n sao? - Ph i. Nó m tl t v i Chánh H i. - H i nào âu? Sao tôi không nghe nói? - M khéo gi ng thì thôi. Cô Hai T Nga nó m t l t và m t nhà v i m , sao i không hay! - a! Té ra con c a ch Hai tôi ây hay sao? Phùng Sanh ph i hôn? - Ph i. 118
  • Vì ngh a vì tình 119 www.hobieuchanh.com - B t nh n d hôn! Ai dè âu. Sao mà nó l i v v i ông? - Th y Phùng Xuân làm t giao nó cho c u Ba, có v y nên tôi m i b t c ch . y, mà bây gi m g p c cháu r i, m ph i ãi ti c i ch . i t h i s m m i cho i bây gi ã ói b ng r i. M sai mua v d n c m n, m Ba. - c. Tôi v i dì Ba c ng ch a n c m. m Vân v i cô Ba Hài kêu con Ngó mà sai ra ch mua ng v d n c m n.Con Ngó b c ra i, th ng Quì ngó theo trân trân r i nó kêu th ng H i mà h i r ng:"H i, m y nh ch ó hôn m y?". Th ng H i l láo h i r ng: - Nh gi ng gì? - Tao v i m y ng ngoài tr c kia, sáng ngày ch m c a ra i mình, ch ach i mu n ánh mình ó, m y quên hay sao? - À, à, ph i a. m Vân nghe hai a nh nói nh v y, nàng không hi u, nên nàng h i. Ch ngth ng H i c t ngh a cho nàng bi t r ng h i n m ngoái nó v i th ng Quì có ng t i b ván ngoài ó m t êm, thì nàng ch ng h ng r i nàng ch t l i mà than r ng: "B t nh nquá! Tr i khi n con tôi v nhà mà tôi không hay ch ". Chánh Tâm nghe l i than y thì chàng nói r ng: “V y ch tôi ây l i gi i gì. Tôi c nó v nhà m y b a mà tôi có dè nó là con c a mình âu. H i nó thì nó không ch unói g c tích. May nh có th ng Quì nói nên m i tìm ra m i, ch không thì nó m y n m,tôi c ng không hi u c" Con Ngó mua v m t xe ki ng. Chánh Tâm v i Tr ng Quí ph khiêng m t cáibàn l n gi a nhà, r i cô Ba Hài v i C m Vân coi s p t d n em lên mà n. Tr ngQuí s p ch ng i, chàng Chánh H i ng i gi a, còn cha m nó ng i hai bên. C m Vân p ép con n, b nàng vui v l m, ch không ph i bu n r u nh tr c kia n a. Trong lúc n c m, cô Ba Hài h i th m t i sao mà tìm Chánh H i c. Chánh Tâm nh n d p y i thu t chuy n l i cho dì v i v nghe. n ch ng chàng nói t i lúc chàng cho T Cuba tr m ng b c thì th ng H i h i r ng: - Tr i i! Cho chi v y? - Ba th ng nó. Nó không hay ba ki m con, ch ph i nó hay nó n nhà mà chochu c, nó òi m y muôn ba c ng ch u h t. - Tía tôi tù mà v h i nào ó kia. - T Cu nói v i ba, chú v h n m t tháng r i. Còn v chú l y th ng nh nào ó,nghe mãn tù thì s , nên d t nhau tr n m t. - L y anh Lành. - Ph i a. - Tôi hay chuy n ó. T i cái ó nên tôi b òn g n ch t. Nó l y nhau, tôi th y r inó s tôi nói b y, nó tr l i ánh tôi ch . 119
  • Vì ngh a vì tình 120 www.hobieuchanh.com Ai n y nghe nó nói nh v y u t c c i. Tr ng Quí kêu Chánh H i mà nói r ng:"H i hôm qua, qua nói cháu g n g p cha m ru t cháu, bây gi cháu g p r i ó, cháu tinqua hay không? Chánh H i g c u r i kêu th ng Quì mà nói r ng: "Quì, tao nói cha m tao giàu m, nhà l u, m y nói tao nói dóc, bây gi m y th y hay ch a h ?" Chánh H i nói t i ó r i ng m ngh và day qua h i m r ng: "Nè má, tôi nh h i ó nhà mình không ph i nh v y mà". m Vân nghe kêu ti ng "Má" thì th th i trong lòng, t i rói ngoài m t, nàngli c ch ng mà c i, r i tr l i v i con r ng: - , h i tr c con ngoài Sài Gòn, ch âu ây. Con nh hôn? Con ng trên l u i má, còn bà n i v i cô Hai ng d i, có con Nên, con L i nó t m cho con hoài ó. - , ! Tôi nh r i. Cô Hai c ng có con nh tôi v y, ph i hôn má? - Kia, kìa, con c a cô Hai con ó. m Vân và nói và ch Phùng Sanh. Chánh H i ngó s ng và nói r ng: " a! V ymà h m nay không dè ch ". Nó li n ng d y ch y l i Phùng Sanh r i n m tay th ng nmà d c d c hai ba cái và nói r ng: "Bon sua, t i. T ó n bây gi m nh gi i, h ?". Ai n y c i r , m y a nh c ng c i. Chánh H i tr l i ng i d a bên m nó, r iday qua h i cha nó r ng: - Bà n i v i cô Hai bây gi âu, ba? - Ch t h t r i còn âu mà h i. Chánh Tâm nói mà a n c m t. Chánh H i ng m ngh m t h i r i h i r ng: "Cáinhà l u h i ó bây gi còn hôn, má? Tôi mu n v ó v i ba má, ch tôi không mu n ây" m Vân v i Chánh Tâm ngó nhau mà c i. Cô Ba Hài nói r ng: "M ki p nó!Nó xiêu l c m y n m nay mà c ng không quên nhau rún. Con nh v y mà không nh sao c". Tr i xui khi n thi t là k . Chánh H i lìa m , cách m ã lâu, mà bây gi sum hi p,nó trìu m n nh thu nay chung m t nhà. Nó nói chuy n v i m mà c ng nói chuy n i cha; nó ch c cho hai ng i ph i nói chuy n v i nhau, nó mu n hai ng i u th ngnó, nó nói tía lia, nó tính t ng b ng, làm cho C m Vân ch ng n r i thì h t gi n ch ng a c. Tr ng Quí mu n th a d p n y mà làm lành cho v ch ng Chánh Tâm hòa hi p v inhau, nên bi u Chánh Tâm ra khách s n l y hành lý em vô ây mà . Chánh Tâm s aso n i, Chánh H i òi i theo, nó l i bi u m nó c ng i n a, ng ch cái nhà l u h itr c cho nó coi. C m Vân d c d c không ch u i, mà không mu n cho con i, ng t vìChánh H i òi quá, nên nàng ph i i kh n mà i v i ch ng con. Tr ng Quí ng i tr c i s p-ph và Phùng Sanh, th ng Quì ng i k m t bên còn hai v ch ng Chánh Tâm v iChánh H i thì ng i phía sau. 120
  • Vì ngh a vì tình 121 www.hobieuchanh.com Xe ch y ra ng Thu n Ki u, ch ng i ngang qua nhà l u, thì Chánh Tâm ch mànói v i con r ng: " ó, nhà c a mình ó. ít b a ba i h i r i ba d n v ó chocon v i ba má". Th ng H i g c u và c i. Nó l i ngó th ng Quì và nói v i cha nó ng: "Nè, ba nuôi th ng Quì n a, nghe hôn ba. Tôi có h a v i nó h tôi g p ba má tôibi u ba má nuôi luôn nó n a" Chánh Tâm g c u, Chánh H i c i. Nó l i day qua n m tay má nó nói r ng:"Má bi u ba mua cái xe h i cho tôi i ch i nghe hôn má". C m Vân ngó Chánh Tâm mà i. Chánh Tâm c ng c i và nói r ng: "Con mu n xe h i, chi u ba mua cho".Chánh H i khoái chí bèn vói tay v l ng th ng Quì mà h i r ng: "S ng hôn m y? Chi unay tao có xe h i". Ra t i khách s n, Tr ng Quí l i ó v i Phùng Sanh và th ng Quì, còn ChánhTâm l y hành lý i v i Chánh H i vô Ch L n mà thôi. C m Vân không ch u, c theonài n ph i i h t vô trong nhà nàng mà ngh . Tr ng Quí l y làm vui mà th y C m Vânthu n v i ch ng r i, chàng không dám trái ý nàng, nên kêu s p-ph bi u i tr ti n phòngvà em h t hành lý xu ng xe. Khi s a so n i, Chánh Tâm bèn nói r ng: "Trong lúc con tôi b ho n n n thì nónh có th ng Quì b o h . Công n c a th ng Quì tôi không th quên c. Tôi mu n em nó v nuôi c ng nh con tôi v y, ng t vì không bi t tía nó có ng n tr hay không. y s n d p ây, t ng i lên t H ki m c p r ng H n ng tôi nói chuy n m t chút". Tr ng Quí v i C m Vân u khen ph i, nên bi u s p-ph ch y lên t H . Th ngQuì ch l i cho xe ghé ngay ng h m vô nhà nó. Chánh Tâm v i Tr ng Quí xu ng xe i ng b ng không bi t âu mà i. Th ng Quì không dám ch ng m t ra mà ch ng. Chánh H i th y v y m i leo xu ng mà nói r ng: "Ba i theo tôi ây, tôi ch nhàtía th ng Quì cho". M y ng i i vô h m m t h i r i tr ra m t mày bu n xo. Tr ng Quíli n bi u s p-ph ch y vô Ch L n. Xe qua kh i ch t H r i th ng Quì m i h iChánh Tâm r ng: "Th y nói v i tía tôi xong ch a h th y?". Chánh Tâm g c u. Chánh i vùng nói l n r ng: "Tía m y b dây èn khí qu n ch t r i, còn âu mà nói". Th ng Quì ch ng h ng. Chánh Tâm s nó bu n, nên nói r ng: "S em ph i choqua nuôi, nên Tr i m i khi n có vi c nh v y. Em ng có bu n. Em v i qua t t h n, cha m gh sao c. Mà m gh em ã i m t r i, bi t âu mà ki m". Th ng Quìng i bu n hiu. t i nhà C m Vân l t t i mua hàng v kêu th may c t áo qu n cho Chánh i v i th ng Quì b n. B n thân nàng i t m g i cho hai a nh , nàng kì mình, kì c ,nàng c t móng tay, móng ch n, nàng s n sóc t chút, không ch u cho con Ngó làm. Chánh H i t m r a s ch s , m c áo qu n t t r i thì theo thúc ba nó i mua xe i. Chánh Tâm mu n giúp v i v mà làm cho v a lòng con, nên bi u C m Vân nhàcoi th may áo may qu n và bi u con Ngó s m ng chi u n c m, còn chàng v iTr ng Quí và ba a nh d t nhau i Sài Gòn. 121
  • Vì ngh a vì tình 122 www.hobieuchanh.com n chi u tr v thì Chánh H i v i th ng Quì m i a u có giày, có nón và có Tây, c ng nh Phùng Sanh v y. Chánh H i ch y l i ôm má nó và nói r ng: "Bamua xe h i r i má à. Xe t t l m, h nói h v s r i chi u mai m i l y c. Ba m n p-ph r i n a. S ng l m, mai mình có xe h i m i. H l y r i mình i Trà Vinh nghehôn má. Má i v i con má. Xu ng Trà Vinh r i mình i C n Th th m nhà Phùng Sanh a". êm y Tr ng Quí m i tính v i v ch ng Chánh Tâm chàng v C n Th tr cmà thông tin cho cô N m ào hay ng cô m ng. Chàng c n d n h l y xe m i r i thì hai ch ng Chánh Tâm v Trà Vinh th m nhà ch ng m t vài b a r i sao c ng qua C nTh ch i v i chàng ít ngày. V ch ng Chánh Tâm ch u nên sáng b a sau cha conTr ng Quí m i lên xe i tr c v C n Th . 122
  • Vì ngh a vì tình 123 www.hobieuchanh.com XIX CÓ M Y AI t con lìa v g n sáu n m tr ng r i, thình lình trong m t bu i mà cha con ng phùng, v ch ng h i hi p; làm ng i ai g p cái c nh nh v y, d u tánh tình tr m nh n th nào i n a c ng khó mà gi u cái m ng, cái vui trong lòng c. Chánh Tâm c sum hi p v i v con, tuy chàng không l cái v vui m ng c a chàng cho ai th y,nh ng mà chàng ng i c ngó v r i ngó con mà c i hoài. Lâu lâu chàng ngo t con l i n r i ôm m t nó mà hun, ho c chàng l i ng m t bên v mà coi v may áo cho con n. Chàng h ng thú hòa hi p m t cách êm ái nh v y ó, ng i ngoài dòm vô ai c ng ng chàng không vui m ng cho l m duy C m Vân bi t tánh ý ch ng, nên nàng hi u cái ch y là c ch khoái l c c a ch ng thu nay. Tr n bu i s m m i, Chánh Tâm x n b n nhà mà ch i v i v con. Bu i chi u,chàng i ra Sài Gòn, m n Tr ng tòa ra gi y ký cho ng i m n nhà l u c a chàngtrong vòng 15 ngày ph i d n i và tr l i cho chàng . Vi c ó xong r i chàng m i l ihãng xe h i ch ng b c mà l y xe. n 5 gi chi u, chàng em xe v . Chánh H i nghe th y xe thì m ng quýnh, ch yvô trong nó kéo má nó ra coi. Chánh Tâm m i C m Vân v i cô Ba Hài i th . C m Vân r ng: " tôi may s p nh ri t cho r i ng mai có i, ch i ch i r i mai i sao c. Chánh Tâm nghe nói nh v y thì không dám ép nên i m t vòng v i cô Ba Hài vàhai a nh , còn v nhà may . Áo qu n c a s p nh may xong r i, Chánh Tâm bèn th a v i cô Ba Hài ng r c v Láng Thé th m nhà ít b a. Cô Ba Hài nói r ng : "Nó ph i i ch . Nó có nói v i tao ng, h i ch T ng m t, nó có b nh nó không hay. M y n m nay nó phi n m y nên nókhông t i nhà c mà l y ch T ng. Bây gi v ch ng con cái hi p v i nhau r i, thì nó i m i ph i ch ". m Vân lo thâu x p áo qu n b vào hoa ly. Chánh Tâm l y tây mà b n choChánh H i v i th ng Qui, s a so n xong r i m i t cô Ba Hài mà lên xe. Hai a nh rnhau ng i phía tr c v i s p ph , b Chánh Tâm v i C m Vân ng i sau chen ngo n. Xe m i, máy còn êm nên ch y nghe ti ng vù vù xu ng t i nhà ga An L c, Chánh i ngoái u l i mà nói r ng: "Tôi v i th ng Quì có ng l i ây m t êm má a". ChánhTâm ngó v mà c i. Xu ng t i ch m, Chánh H i l i ch quán bà già cho n c m h itr c, r i xu ng t i Gò en nó ch luôn tr ng h c nó h c ngày x a n a. Hai a ng itr c, nói chuy n cãi l om sòm. V ch ng Chánh Tâm ng i sau c ngó r i c i cùngnhau. Có m t lúc xe ng ch y mau, Chánh Tâm n m tay v mà nói r ng: "Em mlung quá ! d n nhà yên r i qua em em cho quan th y thu c coi, cho thu c em 123
  • Vì ngh a vì tình 124 www.hobieuchanh.com p l i nh x a m i c". C m Vân l c u áp r ng : "Em có au âu mà u ng thu c.Bây gi em g p con r i, em h t bu n r u n a, thì trong ít ngày ây em m p l i ch gì". Chánh Tâm mu n tính vi c s t i, ch không nghe chuy n qua r i, b i v y chàngnín khe m t h i lâu, r i chàng d a vào vai v mà nói r ng: "Qua nh t nh t rày v sauqua không r i em m t giây phút nào h t". C m Vân li c m t ngó chàng mà c i. Cáchngó, cách c i y, trót h n m i n m Chánh Tâm m i c th y m t l n n a ây, th y i chàng quên các m i s u, các m i th m ngày x a h t. Lúc 12 gi tr a, xe h i xu ng t i Láng Thé. Hai v ch ng H ng b Hu nh ngheti ng xe h i vô sân, không bi t là xe c a ai , nên l t t ch y ra mà dòm, H ng bHu nh ngó th y Chánh Tâm mà l i có C m Vân, thì ch ng h ng không hi u sao mà vch ng c sum hi p. Chánh Tâm m c a b c xu ng xe, n m tay v xu ng n a, r inói v i H ng b Hu nh r ng: "Tôi tìm c con tôi r i, v tôi h t phi n tôi n a nên d tnhau v ây mà l y th y v i má tôi". H ng b Hu nh h i Chánh Tâm r ng: "Chánh H i âu?". Chánh Tâm ch Chánh H i mà áp r ng" "Nó ó". ng b Hu nh lõ c p m t chau o u mà nói r ng: - Th ng n y là th ng H i mà. - Nó ó a. - Tr i i! Sao cháu d t v chuy n tr c cháu không nói cho c u bi t. - H i ó tôi không dè. Chánh H i n m tay má nó mà d t vô nhà, và i và nói r ng: "Tôi v ây v i bahôm tr c, tôi có t p c i trâu. Bây gi tôi leo lên l ng trâu kh i ai n a. chi u tôi i cho má coi.". C m Vân áp r ng: - Ý! H ng c a con. C i trâu làm chi? - C i ch i, ng l m ch . - Má không mu n con c i. Con ng có cãi l i, má gi n a. - Má gi n thì thôi. - Chánh Tâm a b c cho H ng b Hu nh, bi u ki m mua m t con heo, ngngày mai làm th t mà cúng cha m . n chi u, hai v ch ng Chánh Tâm, d t Chánh H i v i th ng Quì i b trên b Láng Thé qua t ch mà ch i. Hai a nh ch y tr c, hai v ch ng Chánh Tâmth ng th ng i sau. Ra kh i u gi ng r i Chánh Tâm th y ng r ng minh mông, tronglòng sinh m i c m tình lai láng. Chánh r v ng i d a g c cây c ng mà ngh ch n.Chánh Tâm ng i ng m c nh m t h i r i a n c m t mà nói v i v r ng: "N m tr c,lúc qua m i v d i n y, qua có ra ây ch i m t l n. Qua th y c nh, qua nh lúc vch ng mình m i c i. Hai a mình ra ây ng trò chuy n v i nhau, tình dan díu r t 124
  • Vì ngh a vì tình 125 www.hobieuchanh.com n n ng, thì qua bu n quá, qua mu n t v n ch t ph c cho r i. Thi t qua nh cô N m ào lung l m. N u không có cô thì qua ã ch t t lâu r i". m Vân ngó ch ng mà h i r ng: - Cô N m ào nào âu? - Cô là con ng i c u c a anh Tr ng Quí, ch ng ch t r i, nên m i tr v v i cha trong Trà Bang. - Cô làm sao mà anh h t bu n? - Cô có cái cách khuyên gi i hay l m. Ch ng nh ng là l i nói cô khôn khéo màthôi, mà cô còn có cái duyên l lùng quá, h qua th y m t cô là qua b t bu n. Qua nóithi t v i em, vì cái tình c a qua i v i em n ng quá, qua không th nào quên em c,nên g n g i v i cô n m sáu n m, tuy dan díu v i nhau nh ng không có u gì ángtrách. N u ng i nào khác không ph i là qua, thì qua ch c ph i xe t k t tóc v i cô r i. - Cô âu mà anh g n cô c? - Cô nhà anh Tr ng Quí. - Cô ó luôn hay sao? - luôn luôn. N u cô v Trà Bang thì qua bu n quá, nên anh Tr ng Quí c y côcoi sóc giùm vi c nhà cho nh, ng cho qua th y m t, qua b t bu n. - Bây gi cô còn bên C n Th hay không ? - Cô vái van êm ngày, cô trông cho qua tìm c con, ng có h i hi p v i em.Anh Tr ng Quí v thông tin cho cô hay ng cô m ng. m Vân ng i suy ngh , r i ki m chuy n khác mà nói không h i th m vi c cô m ào n a. Qua b a sau cúng qu i cha m r i, C m Vân thôi thúc Chánh Tâm qua th mTr ng Quí. Chánh Tâm thâu x p hành lý b lên xe, r i i C n Th v i C m Vân và hai a nh . Tr ng Quí th y v ch ng Chánh Tâm qua thì m ng r , h i tr xách vô phòng,sai múc n c r a m t l ng x ng. ch ng Chánh Tâm r a m t thay áo r i ra ng i u ng n c trà. Chánh Tâm h iTr ng Quí r ng: "Cô N m ã v trong Trà Bang, hay là i dâu, mà không th y nhà ây?". Tr ng Quí áp r ng: " cha ch ? B a hôm tôi v tôi nói c u ã tìm c Chánh i r i, mà m Ba c ng ã h t gi n c u n a thì con N m nó m ng quá. Nó m i v tr nghôm qua. Tôi có nói nay mai gì ây c u m s d t Chánh H i qua ch i, tôi bi u nó l i ng cho bi t m Ba v i Chánh H i. Nó c i và nói r ng ph n s c a nó ã d t r i, c òi v hoài, tôi c m không c nên ph i cho xe a m con nó v ". 125
  • Vì ngh a vì tình 126 www.hobieuchanh.com m Vân nói r ng: "Hôm qua em nghe nhà em nói m y n m nay nhà em nhcó cô N m khuyên gi i nên b t bu n r u m i còn s ng c mà hòa hi p v i v con ây,thì em khoan khoái trong lòng, em b n b qua ng t n cô N m. Ch ng dè qua màkhông g p c, thi t là r i quá". Tr ng Quí châu mày nín thinh m t h i áp r ng: - C u ba nh nó thi t, song mang n nó thì tôi mang n nhi u h n. - Sao v y? - M ngh ó mà coi; t i tôi làm cho c u Ba lìa v m t con, n u c u ba bu n u mà ch t thì tôi mang cái qu báo l n bi t ch ng nào. Con N m ào nó lãnh vi ckhuyên gi i c u Ba, tuy nó ã c u mang c u, song k trung thì nó giúp cho tôi kh i mang i ác ch . Tôi nói v i nó h t s c, nó m i ch u lãnh cái vai tu ng khó kh n ó, ch ph inó t ý làm âu. Chánh Tâm nghe nói nh v y thì ch ng h ng, bèn h i r ng: - Té ra anh c y cô N m ra công mà khuyên gi i cho tôi b t bu n ó hay sao? - Ch sao! M y n m nay c u không dè hay sao? - Không. Tr ng Quí c i ng t r i nói r ng: - Bây gi c u ã ki m c cháu, mà m c ng h t gi n c u n a, ch c c u h tbu n r u r i, v y tôi nói thi t cho c u hi u. Khi tôi làm cách mà tìm Chánh H i không ra, tôi nói khô n c mi ng mà mBa c ng phi n c u hoài, c u qua bên n y, c u không n không ng , ngày khóc êmthan, tinh th n m t ngày m t thêm suy, hình d ng m t ngày m t thêm m, tôi s c u ch tquá. Tôi c nói láo v i c u r ng tôi ch c tìm c cháu, tôi c nói g t c u r ng m ba b tgi n c u. Mà nói láo, nói g t, thì trong n m m i b a, ch g t luôn luôn n m n y tháng kiahoài sao c. Tôi tính g n nát trí khôn, mà c ng không bi t li u làm sao. Tôi th y con m ào n t na m th m, mà nhan s c l i p n a, tôi m i n n n v i nó ng nógiúp tôi mà g s u cho c u. Tôi xin nó gi d ng y a l i nói, trêu gh o dung nhan cho u say m mà t m quên vi c nhà, ng cho tôi có gi ki m Chánh H i và n n n v i Ba. Ban u nó không ch u. Nó nói c ng ph i, ph n àn bà ra lãnh vai tu ng trêu hoagh o nguy t nh v y thì còn gì là danh d , b i vì d u nó có gi gìn n t na thì ng ingoài ai có bi t c, mà không chê c i nó. Tôi cãi v i nó, tôi c t ngh a cho nó nghe,tôi nói nó làm m t vi c i ngh a, nó li u mang ti ng th phi chút nh mà c u c sanh ng c a c u, l i c ng c u cho tôi kh i mang qu báo n a. Tôi n n n quá nó ch u. Mà ch ng nó làm cho c u b t bu n r i, thì nó l i bu n, nên c theo òi v hoài. y n m nay tôi nói l m, mà c u m tôi c ng ép nó n a, nên c c ch ng ã nó ph ingoài n y, mà coi b nó kh tâm không bi t ch ng nào. B a h m tôi v tôi nói c u ã 126
  • Vì ngh a vì tình 127 www.hobieuchanh.comhòa hi p v i v con r i thì nó vui m ng quá, m ng cho c u h t bu n r u, và c ng m ngcho nó h t nh c lòng n a, nên òi v Trà Bang li n. m Vân nghe r i thì nàng nói r ng: "Em ph i vô Trà Bang mà th m cô N m m i c. Cô bi t li u danh d mà làm vi c i ngh a, có l nào em vì ng xa mà không n t n cô hay sao". Chánh Tâm c ng nói r ng: "Tôi c ng ph i i t n cô N m n a. Thu nay tôikhông dè cô có lòng mu n c u tôi nh v y. Ngày nay tôi ã hay r i, mà tôi không n t n cô thì tôi vô tình b t ngh a l m". Tr ng Quí s n lòng d t hai v ch ng Chánh Tâm i, nên qua ngày sau, n c m m m i r i, chàng bi u em h t hai cái xe h i ra mà i Trà Bang v i chàng. Ông H i ng Quyên hút c tr a ã r i. Sau v n gió ánh lá cây khua l ch x ch,tr c sân gà c r ng c gáy ó o. Ông n m m màng, a mê, n a t nh, thình lình ngheti ng xe h i qu o vô c a, ông l m c m ng i d y mà dòm. Ông th y hai cái xe h i u n i uôi, cái tr c thì có hai cha con Tr ng Quí ang d t nhau b c xu ng, còn cái sau m itinh thì Chánh Tâm ng i v i m t ng i àn bà v i hai a nh . Vì ông có nghe cô N m ào v nói vi c Chánh Tâm ã tìm c con và ã thu n v i v r i, nên ông th y ChánhTâm i v i àn bà con nít thì ông nh ch c r ng là v con c a chàng, b i v y ông kêu bà i ng v i cô N m ào om sòm, bi u ra ti p khách. Bà H i ng v i cô N m ào v a ra thì khách ã b c vô c a, ba ng i l n itr c, ba a nh i sau. Ch khách chào nhau l ng x ng r i ông H i ng m i ng i. Cô m ào h i Chánh H i là a nào, r i cô ôm nó mà n ng n u và nói v i C m Vân r ng:"B a h m anh hai em v thu t chuy n l i cho em nghe thi t em m ng quá. Tr i khi nthi t c ng k ! Ki m nó h t s c không c r i thinh không nó v trong nhà mà khônghay!". Con Lý ng l p ló trong c a bu ng mà dòm. Chánh Tâm ngó th y bèn kêu nó ra iv u nó mà nói v i C m Vân r ng : "Cháu ây là con c a cô N m. Nó m t tu i v icon mình". C m Vân kêu nó l i g n, l y tay r r m nó, còn m t thì ngó cô N m ào mà i r ng: - Cô có m t mình cháu ây sao? - Ph i, em có m t mình nó ó thôi. - B a h m, v Láng Thé, nhà tôi nói chuy n l i tôi m i hay m y n m nay nh cócô khuyên gi i nên nhà tôi b t bu n r u mà lo ki m con. Tôi nong n qua C n Th ng g p m t mà t n cô, té ra qua ó thì cô ã v trong n y r i, mà anh Bác v t l ithu t rõ công vi c l i cho v ch ng tôi nghe. Tôi hay cô vì i ngh a mà ph i li u danh ng c u nhà tôi thì tôi càng kính m n cô l m, nên v ch ng tôi vô ây, tr c th mhai bác, sau t n cô". Cô N m ào c i r t h u duyên mà áp r ng : "Anh Hai em thêu d t nhi uchuy n ng cho m t ng em là úng n, ch vi c em làm ó là vi c th ng, có chi 127
  • Vì ngh a vì tình 128 www.hobieuchanh.com âu mà g i là ân ngh a. Em s c u Tú tài r u quá, c u ch t i, thì cái t i c a anh Hai emkhông th nào chu c c, nên em ph i ráng mà khuyên gi i c u Ba. May nh c u khôngchê nh ng l i khuyên c a em, c u b t bu n chút nh và c u s ng ng mà hòa hi p v i và cháu, y là cái ph c c c a c u Ba, ch không ph i công cán gì c a em âu, xin ng nói ti ng cám n mà ái ng i cho em l m". Chánh Tâm v a nghe nói nh v y thì chàng ng d y nói r ng: "Cô khiêmnh ng, cô không ch u lãnh l i cám n c a hai v ch ng tôi, không l tôi dám cãi.Nh ng mà tôi xin t cho cô bi t r ng m y n m nay cô vì tôi mà nh c lòng c c trí, cômu n c u tôi mà ph i li u mang ti ng th phi, cái c ch y tôi kính tr ng l m, tôi s ghi c trong tâm trí tôi hoài, d u cô c n c ng không c". Cô N m ào c i r i m i C m Vân u ng n c, cô không tr l i v i Chánh Tâm. m Vân th y cô N m ào có nhan s c, mà l i có n t na, thì yêu cô li n mà ng inói chuy n v i cô m t h i, nghe cái gi ng thanh tao, nghe nh ng l i trung h u thì càng n cô nhi u h n n a. Nàng theo m i cô ra C n Th ch i, ng ch em có ngày ginhi u mà nói chuy n v i nhau. Cô N m ào l y c không có ai nhà mà t , và l i c mkhách l i n b a c m chi u r i s v . Cách cô c m làm cho v ch ng Chánh Tâm không th t c, mà c ng t i m ncô không mu n v , nên ai n y u vui mà n c m. t i nhà Tr ng Quí thì C m Vân c khen ng i cô N m ào hoài, nàng khennhan s c, khen n t na, khen tánh tình mà c ng khen lanh l i n a. Ch ng hi u trong êm y nàng ngh th nào, mà sáng b a sau nàng t v i Chánh Tâm r ng nàng mu n k t ngh ach em và chung m t nhà v i cô N m ào, r i l i c y Tr ng Quí làm mai ng choch ng nàng c i cô làm nh phòng. Chánh Tâm nghe v tính nh v y thì bi n s c mànói r ng : "Em tính nh v y không nên. Thi t m y n m nay cô N m ào có làm cho qua ng tình chút nh. Nh t là m y b a rày qua hi u rõ c ch c a cô thì qua càng yêu m nlung l m. Nh ng mà cô là ng i ph m giá cao th ng, mình không làm cho hèn h cái ânngh a c a cô. Em có m n cô thì k t làm ch em lên xu ng th m nhau mà thôi, ch ngtính vi c gì khác mà ch ph i thành ra ch qu y". m Vân m t là vì c m ngh a, hai là vì m n n t na c a cô N m ào, nên ch ngng n c n nàng không ch u nghe l i, c nài n Tr ng Quí làm mai hoài. Tr ng Quí th y m Vân thi t tình mà c ng mu n cho em c g n ng i ph i, nên ng i xe i Trà Bang t mình. n chi u xe v t i, chàng v a b c vô c a thì l c u nói r ng: "Không c. Nó r y quá". C m Vân l y làm l nên h i r ng: - T i sao mà không c? - tôi c h t công chuy n l i cho m nghe; vô t i nhà tôi th a v i c u mtr c, c u m tôi b ng lòng. Tôi m i kêu con N m ra mà h i ý nó. Nó v a nghe nói thìnó c d quá. Nó nói, không ph i nó chê c u Ba, hay là nó nghi b ng m . Nó c làmem m thì nó có ph c l m. Ch chi thu nay nó không quen bi t c u Ba thì nó ng. 128
  • Vì ngh a vì tình 129 www.hobieuchanh.comNg t vì nó g n g i v i c u Ba ã h n n m n m, n u bây gi nó ng c u thì còn gì làdanh d c a nó. Nó khuyên c u Ba nh có th ng nó thì làm anh em v y thôi, ng cho u tr n ngh a cang th ng, và cho nó kh i nhu c nh danh d . Nó nói tôi nghe ph iquá, tôi ngh n h ng, cãi không c, nên leo lên xe mà v ây li n". Chánh Tâm c i mà nói r ng : "Tôi nói hay hôn? V i cô N m không ph i nh y ng i khác âu". m Vân ch c l i than r ng: "Ng i àn bà bi t làm i ngh a, l i bi t tr ngdanh d nh v y mà tôi không c chung m t nhà, thi t là áng ti c quá!” ch ng Chánh Tâm ch i v i Tr ng Quí ít ngày r i d t nhau v Ch L n.Chánh Tâm m n s n v cái nhà l u ng Thu n Ki u l i, mua thêm bàn gh , tgi ng mà d n d p h c h , r i r c v con v ó mà . Chi u l i tr i trong gió mát, ngoài ng k ng i xe, ng i i b , qua l i d p dìu,Chánh Tâm nh c gh tr c sân ng i ch i v i v nhìn c nh c thì nh d ng bà T ngvô ra, nh c chuy n x a thì th ng ph n T Nga v n v i. V ch ng àm o, ng sayvì ngh a, ng m n vì tình, thình lình Chánh H i ng ch i v i th ng Quì ngoài c angõ, nó vùng la l n lên r ng: "Quì i, ph i r i m y ! N m tr c tao vô nhà n y tao ki mmá tao ây. T i ba tao cho Tây m n nhà, nên mình vô mình m i g p bà m bà nói l nglíu ó ch gì, ph i hôn m y?". Th ng Quì g c u. ch ng Chánh Tâm ngó con mà c i r i kêu nó vô giành nhau ôm nó mà hun. Càng Long, 3 - 1929 129