Ho bieu chanh thiet gia gia thiet

721 views
626 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
721
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh thiet gia gia thiet

  1. 1. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 1 www.hobieuchanh.com Thi t gi gi thi t Bi u Chánh I Cách m y n m tr c, t i Sài gòn, v ng Espagne, kh i r p hát bóng m t khúc, có t ti m may, trên c a treo m t t m b ng hi u hai ch l n: nh H ng. Ti m d n trong m t c n ph l u r ng rãi mát m . Phía ngoài c a có m t b ván1 n, bdày trên m t t c, cho th ng i c t áo. Hai bên hai hàng t ki ng, ng các th hàng, a, n , nhung. Chánh gi a m t hàng b n cái máy có treo m y ng n èn khí, ch p có k ttua. Phía trong thì d n m t cái phòng, có gh sa lon, có treo ki ng l n d a vách ti pkhách n t may áo, ho c n th áo. Ti m may p này là ti m c a bà T Ki n. Vì ti m may có danh may khéo, nên t m m i cho t i chi u khách ra vô t may d p dìu, trong ti m th ng th ng ph i có chín i cô th . Bà T Ki n, tu i ã sáu m i, mà tóc ch a b c, r ng còn ch c. Bà b n tánh bãi buôi, vui , nh ng mà bà không a thói nhõng nh o ho c gian tà, h th y vi c gì trái o lý thì bà n ingay, không s mích lòng ai h t, b i v y m y cô th may th ng bà mà c ng kính tr ng bà m. t b a, l i 4 gi chi u, trong ti m các th ng l ng x ng, k ng i l c áo, ng i ngoi p máy. Có m t cô gái, l i 24 - 25 tu i, mình m c m t cái áo xuy n en c , m t cái qu nhàng tr ng nh t nh t2, ch n mang m t ôi gu c en, vai v t m t cái kh n l a tr ng, tay ôm t cái bao b ng gi y nh t trình, ng tr c c a ti m ngó vô. Tuy cô n m c t m th ng,không.gi i ph n, không thoa son, không c o ch n mày lông m t, không eo n rang, taitrái ch eo m t ôi bông h 3 nh ng mà n c da cô tr ng l i ng h ng, g ng m t cô tròn l i m m, môi cô m ng mà l i , m t cô sáng mà l i nghiêm, hai bàn chân nh mà no vunhai bàn tay dài mà d u nhi u, nên ai th y cô thì c ng tr m tr gái p. Cô ng b ng m t i r i rón rén b cvô ti m, l i ng g n m t cái máy mà coi m t cô th ng may. Cô th may th y cô l y ng lâu, bèn h i r ng: "Cô mu n m n may hay là l i âycó vi c chi? Nh m n may , thì cô i ngay vô phòng trong kia, có bà ch tr ng . Cô l y d d r i nói r ng: "Không. Tôi vô coi ch i, ch có m n may chi âu". Cô ng ngó quanh qu t m t h i n a, r i cúi xu ng h i nho nh cô th may r ng: Không bi tti m có c n dùng th may thêm n a hay không, ch há? Cô th may ng c m t ngó cô n mà h i r ng: - Cô mu n xin may hay sao? - Ph i. N u ti m có thi u th , thì tôi xin tôi may. - Có m t ch th thôi may ã h n 3 tu n r i, mà không th y bà ch kêu ai th . Ðâu cô ith ng vô phòng nói v i bà ch coi bà ch u m n hay không. Cô l y ngó vô phòng, mà cô d d không dám gi ch n lên i. Lúc ó t m màn che c aphòng vùng khoát lên, trong phòng b c ra m t cô ch n mày v cong vòng nguy t, hai môi tô t bông vông4, ch n mang giày cao gót, mình m c áo r n ri, tay ôm bóp xám xám. Sau ng có m t bà i theo, tay c m c p m t ki ng, bà v a i v a nói v i cô i tr c r ng: Cônh chi u th n m l i b n th coi. Ti m c a tôi th c t th may u khéo nh t, ch không1 lo i bàn gh làm v ng b ng g dày2 không còn m i3 bông tai g n h t phách, m t lo i m c a th i ti n s4 lo i cây g x p, lá to, bông , thân cây th nh tho ng có gai, c dùng gói nem chua
  2. 2. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 2 www.hobieuchanh.comph i nh ti m c a h v y âu. Tôi may cho cô b n m t cái áo này r i t rày s p lên cô l iti m tôi, cô không thèm ti m nào khác h t. Cô n day l i c i và nói: "Cám n bà, r i xung ng i ra c a, mùi d u bay th m ngát. Cô th may bàn nói v i cô l mu n xin may ó r ng: "Bà ch ó, cô mu n xin may thìnói v i b th coi". Cô l y xên lên b c ra, tính ón bà ch . Bà a khách ra kh i c a r i bà tr vô, ghé l i ván mà nói v i ch th c t r ng: "Cô ó là cô th y thu c C n trong Ch L n. Vóc áo a i nãy ó ph i c t cho thi t khéo, chi u th n m cô ra b n th . Thân ch này ch c là maynhi u l m, ph i làm cho t t , cho v a lòng ng i ta". Bà ch d n r i bà th ng th ng i vô. Cô l ng ch bà ó, nghe bà n i chuy n v i ch th c t thì cô bi n c c, ng ng n, b i y ch ng bà i t i cô mu n nói, mà nói không c. Bà li c th y b cô mu n n i v i bà thìbà d ng l i h i r ng: "Cô em có vi c, chi mu n nói v i qua hay sao? Cô b ng cúi u áp r ng: Th a bà, cháu mu n xin may cho bà. Không bí t bà có n dùng th thêm hay không . Bà ch châu mày, mang c p m t ki ng lên, ng ngó ngay cô r i h i r ng: - Cháu thu nay may ti m nào? - Th a, thu nay cháu ch a có may ti m nào h t. - Cháu âu? . - Th a, cháu d i Sóc Tr ng. . Bà ch suy ngh r i nói r ng: "Ðâu cháu i vô ây coi". Bà ch i tr c, cô i theo sau, vô trong phòng bà ng i trên gh canapé5 và ch m t cáigh nh mà bi u cô ng i. Cô không dám ng i, c ng xó ró. Bà h i cô r ng: - Cháu n m nay m y tu i? - Th a, 24 tu i. - Ðã có ch ng con gì hay ch a? - Th a ch a. - Ch a có .ch ng. V y mà cha m còn hay không? - Th a, ông thân cháu m t vài n m nay. Cháu còn có m t m già mà thôi. - Bà già cháu bây gi âu? - Th a, d i Sóc Tr ng.. - i L c t nh c ng có ti m may, sao cháu không may d i, l i lên t i trên này. - Th a, t nh may ít l m, cháu s may không c m n nên cháu m i lên ây. - Cháu may gi i ch a? - Th a, cháu may áo lót c ng c. - Cháu bi t t máy6 hay không? - Th a, bi t. - Lúc này tôi có c n m n thêm m t ng i th , song th gi i kia, ch th l c hay là luôn thì tôi có . Ðâu cháu ra ây may th cho tôi coi. Bà d t cô tr ra ngoài, bi u cô may tay, may máy, may m i th m t khúc và may ki ucho bà coi. Coi b bà v a ý l m, nên bà g c u và d t cô tr vô phòng mà nói r ng: "Cháumay c. V y n u cháu mu n may thì tôi m n. Cô nghe bà nói ch u m n, thì cô l s c m ng cô nói r ng: Cháu cám n bà l m. Cháunguy n ráng làm cho bà v a ý". Bà ch c i mà h i r ng: - Cháu tên gì? - Th a, cháu h Tri u, tên Phùng Xuân.5 tr ng k , gh dài6 ts , c, t, vi n, luôn, là nh ng t ng trong ngh may, t máy: t b ng máy may
  3. 3. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 3 www.hobieuchanh.com - Cháu Sóc Tr ng, mà làng nào? - Th a, cháu g c gác ch Cái Con, t ngày ông thân cháu m t r i, thì bà thân cháu i K Sách. - Trong ti m tôi có b n n m cô th không có ch ng con thì n ây ng ây. Cháu mu n ây hay là t i cháu v nhà? - Th a bà, cháu nghèo nên ph i xu t thân i làm n ng ki m ti n nuôi m . Sài gòn cháu không có bà con v i ai h t. N u bà có lòng th ng cháu, bà cho cháu luôn t i ti m, thì cháu i n bà l m. - c, luôn ây c ng c. Cháu may th tháng u tôi tr tiên công cho 7 ng. u sau cháu may khá, thì tôi s li u mà cho thêm. - Cám n bà. - Này mà tôi nói tr c cho cháu bi t. Ti m tôi g t l m, ch không ph i nh m y ti m khác. Th may c a tôi thì ph i nghiêm ch nh, i ng không c l ng l . Ai mu n ch ng thì l y ch ng, ch không c phép rù quy n b m ong mà làm cho ti m mang ti ng không t t. Nh t là cháu L c t nh m i lên Sài Gòn, cháu c n ph i dè d t cho mm i c. t này h yêu ma l m, không nên tin ai h t. Nhi u ng i h nói m t ng, h làm m t ngã, h n b a tr c, h quên b a sau. Tôi nói riêng cho cháu bi t, ph n nhi u thiên h h m l m, ch mong g t nhau, gi t nhau ch không có tình ngh a chi h t. V y m i vi c u ph i c n th n. - Bà th ng, bà d y cháu nh v y, cháu i n bà l m. Cháu s ghi nh nh ng l i vàng ng c c a bà. - Thôi cháu ra ngoài ng tôi ti n d n cho ch b n mà làm quen v i nhau. y cô th c th y cô th m i dung nhan p , n nói nh nhoi, thì ch ng ai mà ch ngvui lòng k t b n. i ngày, úng 6 gi chi u thì th ngh h t. Nh ng cô có nhà riêng thì b n áo, i kh nmà v còn m y cô t i ti m thì ra phía sau mà n c m, r i r a m t, g u, thay qu n, i áo,mà i ch i ng gi i cái m t ngôi c ngày b c b i. Cô Phùng Xuân may m i ít b a, thì bà T Ki n dòm th y cô khéo léo, siêng n ng, nh m , vui v , mà l i có n t na, t i ngh may thì cô l y truy n ho c nh t trình n m c, ch ch ngbao gi cô b c chân ra kh i ti m. Bà th y v y thì em lòng th ng, song s m y cô th kiaghen ghét, nên th ng thì bà b ng, ch bà không l cho ai bi t. n chi u th n m, cô th y thu c C n l i ti m b n th áo. B a nay cô i xe h i m i và c qu n áo còn s c s o h n hôm tr c n a. Cô b c vô ti m thì h i tr ng: Bà ch âu? Côth ng i phía ngoài ch ngay vô phòng khách. Cô th y thu c xâm xâm i ri t vô không thèmngó ai h t. - Bà T Ki n kêu ch th c t bi u em áo vô mà bà l i kêu cô Phùng Xuân vô phòng a. Cô Phùng Xuân ng may máy, cô nghe bà ch kêu, thì cô l t t ng d y i vô, song u lúc y ai ngó cô, thì s th y s c m t cô bu n nghi n7. Bà ch bi u ch th c t a áo cho cô th y thu c b n th và d n cô Phùng Xuân ph i ghikích t c r ng h p, ho c dài, v n, ng nh mà may cho úng. Cô Phùng Xuân ph i ngnh m cô th y thu c, ph i i chung quanh cô trót 15 phút ng h m i r i vi c. Cô b c rakh i phòng môi cô th ng au, mà bây gi l i tái lét. i b a y bà T Ki n th y m y cô th may i ch i h t, duy có m t mình cô Phùng Xuânng i buôn hiu, thì bà kêu cô lên l u và c y cô ng8 giùm l mùng rách cho bà. Cô ng i mà ng, bà n m mà ngó cô trong phòng v ng v , duy nghe ti ng xe ch y d i ng v i ti nghát xa xa mà thôi. Cách m t h i bà h i cô r ng:7 bu n nhi u, bu n nát lòng8 dùng ch vá
  4. 4. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 4 www.hobieuchanh.com - Dì coi n t na c a cháu, cho t i t ng m o cùng là c ch , thì cháu ch ng ph i là con nhànghèo. T i sao mà cháu ph i xu t thân i may m n - Th a bà, h i tr c cha m cháu c ng khá, m y n m nay b n n n nên nghèo. - có v y m i ph i ch ... Cháu khiêm nh ng nên cháu nói khá ó ch dì ch c h itr c cha m cháu giàu i, ch không ph i khá mà thôi âu. H i nh cháu h c tr ng nàomà bi t ch nên cháu coi truy n coi sách ó? . - Th a cháu h c xong Nhà tr ng9 d i Sóc Tr ng. - H c m y n m? - Th a sáu b y n m. - Ðó, dì oán trúng r i, ph i con nhà giàu m i có th h c Nhà tr ng t i sáu b y n m ch .Cháu bi t t i sao mà dì dám oán quy t cháu là con nhà giàu hay không? - Th a, không. - D oán l m. H i chi u cô th y thu c t i b n th áo, dì dòm th y b t ch c a cháu thì dìbi t li n. Cháu làm th may, mà em áo cho ng i ta b n th , cháu l i bu n b c h th n. Baonhiêu ó thì bi t cháu là con nhà giàu, bây gi suy s p, ra thân làm m n, nên cháu m i hph n ch . Cô Phùng Xuân làm thinh m t h i r i cô nói m t cách r t bu n th m r ng: Bà oán trúng m. Vì bà th ng cháu, nên cháu ph i t thi t vi c nhà c a cháu cho bà rõ. Song cháu xin bà ng nói l i cho ch em b n c a cháu bi t mà h c i cháu t i nghi p. Ông thân c a cháu h itr c làm Cai T ng có ru ng t nhi u m i n m góp huê l i t i ba b n ch c ngàn gi lúa. Vìth i v n không may, mùa màng th t bát, n n n ch ng l i, gia ình suy s p, ông thân cháu lo ng h t s c mà lo không kham, nên ch n biên t ch phát mãi ru ng t nhà c a h t, ông thâncháu th t chí, bu n r u, nhu m b nh mà ch t. Cháu có m t ng i anh th hai, làm H ng ch K Sách, nh c ng nghèo. Còn ng i ch th ba c a cháu ch có ch ng Cái Côn thì ch khá.Nói thi t cho bà th ng, tuy bây gi m con cháu nghào, song trong x ai c ng bi t là v con a Cai T ng. Không l cháu ó mà làm thuê làm m n cho c. Cháu l n r i, n u cháutheo n ng d a v i anh, thì s ch dâu nói ti ng n ng ti ng nh . Còn ch ru t c a cháu thì chcòn chung v i cha m ch ng, cháu không l theo v i ch . T i cái ph n c a cháu nh v y ó, nên cháu ph i bu c lòng g i bà thân c a cháu v i anh cháu, ng cháu i xa làm m ncho thiên h kh i chê c i". Cô Phùng Xuân thu t tâm s c a cô mà cô r ng r ng n c mát. Bà T Ki n ng lòng, nên bà th ra mà nói r ng: " i giàu hay nghèo y là may v i r imà thôi, ch không ph i gi i hay là d . Tr i khi n cái m ng cháu ph i l n n lao ao nh y, cháu ch ng nên bu n làm chi, mà cháu th y ng i ta giàu cháu ch ng nên h th n. Cháucó h c t nhiên cháu bi t, ti n b c không ph i quý, c h nh kia m i thi t quý, b i vì ti n b c ki m, ch c h nh khó ki m, ti n b c có nhi u khi ph i ti n t n, ch c h nh d u ch ngnào c ng còn hoài. H giàu mà h n b y b thì sao b ng mình nghèo mà mình n t t .Dì khuyên cháu ng thèm so sánh s giàu nghèo, cháu c lo gi ti t cho s ch, t p tánh chocao, gìn lòng cho ngay, rán chí cho v ng, cháu c nh v y d u nghèo mà cháu quý h ncon nhà giàu sang h t th y.Bà n m suy ngh sao ó, r i bà l i h i ti p r ng: - a h m cháu nói cháu 24 tu i, ph i hôn? - Th a ph i. - Tu i c ng tr ng10 r i. Sao cháu không tính l y ch ng ng có ch mà n ng d a? Cô Phùng Xuân nghe h i t i câu ó, thì cô cúi m t xu ng, nh u hai gi t n c m t trongcái mùng. Cô ngh n ngào nên áp nh nh r ng: "Ph n cháu nghèo kh r i, ai thêm c i màmong l y ch ng!.9 tr ng n do nhà th qu n lý, tr ng bà ph c10 khá l n
  5. 5. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 5 www.hobieuchanh.com Bà T Kiên ng i d y têm tr u mà n và nói r ng: "Thi t ó, chút i này là i ti n b c.Thiên h h k ng ti n, ch h màng gì c h nh. Trai có h c thì chen nhau giành gi tnh ng ti ng kêu th y kêu "ông . Còn c i v thì h ki m m y ch giàu ng òn s m nhà u, mua xe h i t t. Con gái nghèo thì có th gì mà mong l y ch ng cho sung s ng t m thân c. Kìa nh ông Huy n Phi trong Bà Chi u ó, ng có ba b n a con gái, a nào c ng c gi i bánh trái may vá khéo mà vì ông nghèo, nên con ng s s mà có ai thèm r t i âu. i kh n n n quá! Cô Phùng Xuân m ng l mùng rách xong r i, ng h gõ 9 gi . Bà T Ki n bi u cô ingh . ***
  6. 6. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 6 www.hobieuchanh.com II Ông phán Thêm là m t ng i tánh n t hòa h n, n nh n t . Ông làm vi c t i sTh ng Chánh Sài Gòn hai m i m y n m, ông ch ng h mích lòng anh em trong ty, mà ng ch ng bi t gi n h n ai h t. Ng i tánh tình nh v y, c x nh v y, ai quen c ng u th ng m n, ch ng hi u t i ng s làm sao mà ã không c h ng h nh phúc, l i còn ph i mang m t cái tai h a l ntrong ch n gia ình, làm cho trí ông mu n o iên, lòng ông ph i khô héo. Ông g c Ph ng Hi p. Ông c i v tr , mà có con c ng mu n, n 32 tu i v ch ng m isanh c m t a con gái. V ch ng ông n v i nhau r t thu n hòa, l i ít con nên c ngcon không ai bì k p. Nh ông c n ki m, l i c ng nh có a ph m11 giúp vô nên ông có s m cm tsru ng t i kinh Sóc Tr ng, m i n m thâu huê l i l i 5 ngàn gi lúa. Ông l i có mua cm tmi ng t nh trong Châu Thành Sài Gòn, phía sau Nhà Th Ch Ð i, ông c t m t cái nhàngói n n úc, vách g ch, cao ráo, s ch s , mà v i v con. Gia ình c a ông ng m m vui v , thình lình t b ng sóng d y, làm cho rã r i tannát, au n không bi t ch ng nào. là cách 3 n m tr c, con gái ông lúc y c 13 tu i t i mùa g t, bà Phán s a so nxu ng Sóc Tr ng mà thâu góp lúa ru ng. Vì bà c ng con, bà không mu n r i con, nên bà nói i ông r ng: "Tôi i lâu, con nh nhà s nó nh . L i n u nó nhà, m i ngày ông c i làm vi c, thì nó bu n t i nghi p. Thôi tôi d t nó theo tôi cho xong . Ông Phán c ng ng con, song ông nghe bà nói trúng lý, nên ông không n c n duy có d n bà góp lúa ri t mà i i v cho mau mà thôi. n i thì m con i xe h i ò. Xu ng ru ng ít b a, bà Phán l i th y nh t trình ng tinnói có m t chi c xe ò ng Sài Gòn Sóc Tr ng vì ch y mau nên l t, hành khách ch t h thai ng i và b b nh trên m t ch c ng i. Bà hay tin y thì bà s quá, nên ch ng góp lúa g ixong r i, bà không dám v xe, bà bi u tá n chèo ghe a bà lên Ngã B y r i m conxu ng tàu mà v Sài Gòn, tính tránh tai n n v xe ng xe l t. Tuy bà dè d t k l ng, songcon ng i h mang cái m ng ã cùn r i thì khó mà ch y tr i cho kh i n ng c. Chánh 12chuy n tàu m con bà i ó, chi c tàu r i n n i sô-de , chìm ban êm gi a sông cái, hànhkhách ch t r t nhi u, m con bà phán u ch t trong cái tai n n y. Ông Phán Thêm hay tin, thì ông b n r n tay chân, b t t nh nh n s . Cái h nh ph c c a i ông là v v i con, nay v con tiêu m t m t l t, tiêu m t m t cách b t ng , m t cáchth m thi t, thì cái h nh ph c y nó tan nh chòm mây, nó rã nh b t n c, cái i c a ôngkhông còn ngh a lý gì? Ông g ng g o i ki m v t t thi c a v con mà chôn, r i tr v nhà t mình hiu qu nh, ông ngh cu c i là m t gi c m ng, có sanh r i có t , có vui r i cóbu n, lê th c ng nh công h u ng l n h p trong bi n luân h i, ng l n l n trong vòngphi n não. Ông nh v con, ông trách c n s , ông h t mu n công danh n a, nên ông làm n xin h utrí, ng gi u cái s c bu n trong nhà cho thiên h kh i th y mà th ng tâm. Trong ba n m nay mà tóc ông ã b c h t phân n a, r ng ông ã r ng h t vài cái, hình vócông ã m, da m t ông ã dùn, khi thì x n b n ngoài sân s a ki ng tr ng bông, khi thì n m cotrên gh ngh vi c i, ho c c ti u thuy t. t bu i s m m i, ch M i là ngu i n u n, m c l ng x ng sau b p, còn chú Sen là n trai, thì ng lau t lau bàn. Ông Phán Thêm ng tr c sân xem bông, thình lình ôngth y có m t cái xe kéo ng ng ngay c a ngõ. Ông dòm coi khách nào n th m, té ra Bà TKi n, là ch ti m may "V nh H ng", quen bi t ông thu nay.11 a th a t12 (chaudière): b ph n s n xu t h i n c
  7. 7. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 7 www.hobieuchanh.com Ông m i chào bà, ch a k p m i vô nhà, thì bà nói r ng: M y tháng nay tôi không g pông, nay có d p i lên mé trên này, nên ghé th m ông m t chút. Sao ông không i ch i, cnhà hoài, ông Phán". Ông th ra mà áp r ng: - Tôi có bi t vui là cái gì âu mà i ch i. - Ông c bu n r u hoài! - Không bu n sao c, bà T . - Bu n thì ph i i ch i cho khuây l ng ch . - Tôi t ng khó mà khuây l ng c. Hai ng i d t nhau vô nhà. Ông phán m i bà T Ki n ng i b ván lót c n bìa, kêu chúSen bi u em n c trà ãi khách, r i ông kéo gh ng i t i bàn vi t cho g n bà và nói chuy n. Bà T mu n khuyên gi i ông Phán nên bà nói r ng: - i ai có m ng s n y, h i nào mà bu n r u nh tôi ây, h i ng m t tôi c ng bu n l m ch , mà bu n ít tháng r i khuây l ng l n l n, trí lo làm n, ch n m co mà bu n r u hoài, thì ch t ói còn gì. - Ông m t mà bà còn có vài ng i con. Tuy con có gia th t riêng, song c ng còn ó. Còn ph n tôi thì r i h t m t l t, h nh t i thì tôi t ru t nát gan, làm sao mà vui c. - i ph n s c a bà Phán t i ch ng ó mà thôi, nên tr i khi n bà ph i theo ông theo bà. Bây gi ông bu n r u n ch ng nào i n a, bà Phán hay là con cháu c ng không ng l i c. - Ðã bi t nh v y ó ch , mà tôi khuây l ng không c, bi t làm sao. - Tôi khuyên ông ph i i ch i, i x nay x kia t nhiên khuây l ng. - Tôi có i th r i. Ði ra ngõ th y thiên h h có v có con h vui v i v con, tôi ngh i ph n tôi thì tôi càng bu n nhi u h n n a. Nh t là tôi th y con gái c a h m t trang t l a v i con nh c a tôi thì tôi nh con nh tôi quá, ch u không c. Vi v y nên tôi h t mu n i âu n a, l c c nhà ra vô th y chân dung c a con nh tôi cho tôi bu n. Ông Phán nói t i ó, ông ngó vô bàn th , hai hàng n c m t r ng r ng. Bà T Ki n ngó theo ông, thì th y trên bàn th có treo hai m ch n dung h a thi t l n, t t m c a bà Phán thì ng i, m t t m c a con gái bà thì ng, hai t m u óng khuôn l ngki ng k l ng. Bà th y ông Phán au n v gia ình quá, thì bà ng lòng, bà mu n ki m i khuyên gi i ông, nên bà nói r ng: - Ông bu n r u quá, tôi s ông au ch , n m nay tôi coi ông m lung l m. - i! Ðau m gì tôi c ng không c n. Tôi mu n ch t ph t cho r i, ch s ng nh tôi ngh ng không ích gì. - Ông nói nh v y sao ph i. Ông n m nay ch a y 50 tu i, mà mu n ch t cái gì! - Ch tôi s ng n a làm gì? Cái i c a tôi không còn m c ích gì n a, s ng thêm m t ngày thì phi n não thêm m t m , ch có ích chi âu? - Ông nói nh v y tôi xin l i ông. i thi u gì ng i gãy gánh13 n a ch ng nh ông y. H ki m ch ch p n i r i c ng sanh con c v y ch . - khác, tôi khác. Tôi làm nh h không c. - i sao v y? Ông n m nay thi t m y m i tu i? - Tôi c 48 tu i. - i 48 tu i mà già c gì ó! Có ngu i t i sáu m i mà h còn c i v , còn sanh con ó sao. - Tôi làm sao ki m c ng i nh v tôi h i tr c, mà bà bi u tôi c i khác?13 ch t v hay ch ng
  8. 8. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 8 www.hobieuchanh.com -Ph i, v ch ng ch p n i thì làm sao cho b ng nguyên ph i c. Nh ng mà ông tr tr i m t mình, n u có m t ng i n bà trong nhà s m khuya h h v i ông, thì có ông c ng b t bu n c ch . - Khó l m bà ôi! Tôi ã gây d ng c m t cái già ình m m vui v thì t n công phu không bi t bao nhiêu. Thình lình cái gia ình y tan rã i. Bây gi tôi ã già r i, tôi nh m khó mà l p l i m t cái gia ình khác n a cho c. - Ông tr ng tu i, ch ch a ph i là già thi t. Tôi t ng n u ông c i v khác, thì còn ki m con c mà. - Còn ki m con làm chi? Ví d u tr i nhi u ph c cho tôi có con n a, thì cái c nh cha già con mu n là m t cái h a thêm n a ch ích gì. Ng i n tu i này, ngh c ng ch ng còn s ng bao lâu n a. N u tôi c i v khác r i sanh con, ch ng tôi nh m m t, tôi b l i v góa con th , b v chiu chít, d i c u tuy n tôi ch u sao c. - Ông lo xa quá? Ch a ch t âu mà. Th nào ông c ng s ng t i b y tám m i tu i ch . Hai m i m y ho c ba m i n m n a ông m i ch t, thì con ông l n r i, còn lo n i gì. - ng ch t là máy t o hoá, ai mà dám oán tr c c. V y ch bà không nghe ng i 14 ta nói: "Nh n sanh th t th p c lai hi hay sao. Ng i mà quá 40 tu i r i thì ng tính làm giàu, b i vì giàu h ng không c, mà c ng ng tính l p gia th t, b i vì gia th t l p mu n thì v ph i b v , con ph i th t d ng. - Ông không ch u c i v sanh con, thôi thì ông xin con h ông nuôi, bây gi nó h h i ông, ngày sau nó cúng qu y ông. - Tôi có tính vi c ó. Tôi mu n cho i tôi có m c ích nên tôi có tính xin con nít c a tôi nuôi, r i tôi gia công d y d rèn t p cho nó tr nên ng i úng n. Mà r i tôi ngh , con c a h không ph i máu th t c a mình, d gì mà t p cho nó gi ng tánh mình c. N u mình nuôi mình d y nó mà r i g p a ngang ng nh, thì ã u ng công, mà còn phi n lòng mình n a. - Cái nào ông c ng không ch u h t, thôi thì i tu cho r i ch th gian sao c. - Bà nói ph i l m. Tôi mu n c o d u vô chùa tôi tu cho r nh n tr n gian. Ng t vì m y ông th y chùa ph n nhi u h không hi u tôn chí cao th ng c a Ph t giáo, h b u làm thói mê mu i theo h th ng, t ng kinh mà không hi u ngh a, làm ác mà l y Ph t c u cho c Ni t-bàn, không lo t p tánh rèn lòng t bi, l i bày t xúi ng i tu t t, g n tôi s gai con m t, r i tôi tu ã không thành chánh giác, mà còn ph i mang t i n a. - Ph i, i nay th y chùa ph n nhi u d i th l m. Mà h làm sao h làm, ông tu mi n là ông thành tâm thôi. - Tôi tu nhà. - nhà mà tu sao c. Ông tu sao không có d ng bàn th Ph t? - Th Ph t làm chi? - Tu thì ph i tr ng Ph t, ph i th , ph i l y Ph t ch . - Ph i. Tu thì tr ng Ph t, tin t ng Ph t. Mà tr ng là tr ng c ch , tr ng tâm tánh c a Ph t, ph i suy ni m ng b t ch c c ch tâm tánh y mà làm theo, ch th Ph t hay là l y Ph t mà làm chi. - Ông nói nghe trái i quá. - Trái i mà trúng o l m a bà T . - u ông làm trúng o, thì tôi khuyên ông tu ri t t i i. Ông tu c o thì ông gi i phi n não c ng c v y. - Tôi tu ã lâu r i. Nh tu ó tôi m i còn s ng t i ngày nay ây. Tôi tu là tu cái tâm mà thôi, ch không ch u c o u l y Ph t, làm nh ng vi c d i th . Bà T Kiên ng d y và c i và nói: "Ông tu cách nào ó thì tu, mà tôi khuyên ông ngcó n chay. Vì ông m quá, n chay s mang b nh14 x a ít ng i s ng t i 70
  9. 9. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 9 www.hobieuchanh.com Ông Phán c ng ng d y c i mà áp r ng: Ph i, m y tháng nay tôi m quá. Bà coi ây,áo qu n tôi b n r ng rinh. Bà T ngó ông r i nói: Ð r ng h t! Ông bi u s a l i cho v a v n mà b n. B n nh v yng i ta qu ch " Ông Phán áp r ng: - Có ai âu mà s a. - hôn! Trong nhà không có n bà, thì kêu m t con th may l i nó s a cho, có khó gì. Thôi, tôi v tôi sai m t a lên nó s a cho. Bà tính t ông mà v , mà ch a mu n t giã thì bà l i ngh sao ó, nên bà ng l i r i nói ng: "N y, tôi m i m n m t con th may khéo léo l i d th ng quá. T i nghi p, nó là conCai t ng h i tr c mà b gia ình suy s p nên bây gi ph i ra thân may m n ki m c m mà n. Th y cu c i thi t ngán quá. Ông Phán th ra mà áp r ng: Thì cu c i h sanh r i t , t r i sanh, có r i không,không r i có, tu n h n luân chuy n hoài, có l gì. Cái ki p c a con ng i là ki p kh , mìnhsanh ra mà tr n ti n khiêng15. Tôi nói thi t v i bà, nh tôi nh nh v y ó nên tôi m i còn ng c cho t i ngày nay ây. Bà T suy ngh r i g c u nói r ng: Ông nói ph i l m. Thi t nh v y. Mà con nh ó ng ng , nó không bu n. Tr c b c sang giàu bây gi r t xu ng b c hèn h , mà nó c ngth ph n an m ng, coi b không phi n trách chi h t. B i tôi th y nh v y, nên tôi m i th ngch . Ông Phán ngó l , không nói n a. Bà T t mà ra c a, ch ng b c lên xe kéo, bà còn nói vói r ng: "Ð sáng mai tôi bi uth may lên nó s a áo s a qu n cho" ***15 ki p tr c
  10. 10. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 10 www.hobieuchanh.com III Sáng b a sau, ông Phán Thêm th c d y s a so n t èn n u n c ng ch vô bình tràmà u ng. ngày v con ông m t r i thì ông mua m t cái èn n u n c, m t b chén nh , v i m tcái bình nh , s m mai hay là tr a, ông u ng n c trà, thì ông b n thân n u l y mà u ng,ch ông không ch u sai chú Sen. c sôi, ông ng ch vô bình, thì cô Phùng Xuân b c vô c a, ch p tay cúi u xá ôngvà nói r ng: "Th a ông, cháu là th may d i ti m V nh H ng. Bà T ch ti m sai cháu lên ng s a áo s a qu n cho ông . Ông Phán g c u n i r ng: Ph i, hôm qua bà T có nói. Cô ng i trên ván ó ch i, itôi u ng n c r i tôi s so n trong t ra cho cô s . Cô Phùng Xuân l i ng i ghé góc ván phía trong vách. Ông Phán ng i u ng ít chén n c r i h i cô r ng: - Cô có em kim ch theo ng ây mà s a, hay là cô tính l y em v d i ti m màlàm? - Th a, bà T d n cháu lên trên này mà s a ch ng có l y em v ti m. Bà nói ây s a ng h cái nào r i ông b n th li n cái n y coi nh ch a v a thì s a l i n a, ch em v ti m r i nh m ch ng mà s a, s e không v a. - Bà T tính nh v y c ng c. Cô có em kim ch theo hay không? - Th a, có. Cháu có em th ch . - Áo qu n c a tôi bây gi r ng rinh h t th y. Ch c là ph i s a m y b a m i r i. Ôngng c m t ngó cô r i h i ti p r ng: - Cô may ti m bà T c bao lâu r i? - Th a cháu l i may c vài tu n nay. Ông Phán nghe m y l i thì ông ngó cô trân trân r i h i r ng: - Té ra cô là ng i th may m i mà bà T nói hôm qua ó ph i hôn? - Th a bà T nói sao? - Bà nói cô là con c a m t ông Cai T ng h i tr c ph i v y hay không? Cô Phùng Xuân th n, nên cúi m t xu ng mà áp nh nh : Th a, ph . Ông Phán châu mày r i i m t l y h t áo v n áo dài em ra b m t ng trên ván. Ông n th vài cái cho cô Phùng Xuân coi r ng bâu, r ng tay ch nào bao nhiêu, r i ông nói ng: "Ðó, cô em s a l n i. S a xong m y cái ó, r i tôi b n th , h v a thì l y m c mà s aluôn các áo kia. Cô ng i b ván ó mà may. Ch ó có c a s sáng s a d may". Ông nói r i b i ra tr c sân mà s a ki ng. Cô Phùng Xuân ng i ch m ch lo làm vi c b n ph n, cô không dòm ngó ai h t, mà c ng ng thinh không nói ti ng chi. M t lát cô nghe ông Phán ngoài sân nói l n r ng: "Ch M icó n u c m thì n u thêm g o m t chút ng cô th may n v i, nghe hôn". Cô l i nghe cóti ng d r i th y m t ng i àn bà i ngang qua c a s , tay có b ng m t r n, cô nhch ng ng i y là ng i n u n cho ông Phán. Tr a n ng ông Phán vô nhà, ông th y cô ch m ch quá thì ông c i mà nói r ng: - Cô em có khát n c thì i th ng ra sau mà u ng. - Có ch M i n u n sau. - Th a, cháu không khát. - Th ng th ng r i s a, b a nào r i c ng c, không c n ph i s a l t t. Ng i lâu có i thì ra phía sau nói chuy n ch i v i ch M i mà ngh m t chút. - Th a m i may có m t chút, có chi âu mà m t. - Nhà tuy không có àn bà, mà cô em ng ng i chi h t. Cô áng em áng cháu mà ng igì.
  11. 11. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 11 www.hobieuchanh.comÔng n m trên gh xích u, a lúc l c m t h i r i h i r ng: - Cô em g c gác âu - D cháu sinh t i Cái Côn. - a! Cái Côn, mà thu c bên Sóc Tr ng hay bên C n Th . - Th a bên Sóc Tr ng. - Té ra c ng g n tôi mà. Tôi g c Ngã B y. Cô em là con th y Cai T ng nào ó? - Th a cháu là con c a Cai T ng Hùng. - , tôi có nghe danh th y. Th y m t ã bao lâu nay? - Th a m i mãn tang vài tháng nay. - Nh l n tôi m c i làm vi c nên không có g p th y l n nào. Tuy không quen, ch tôicó nghe th y h i tr c là ng i t t mà l i h o h n l m. Ð i này thì v y ó: ph i hung b o,ph i b thì m i khá c, ch còn làm nh n ngh a, gi chánh tr c thì mang h i. Th y Cai t r i bây gi bà Cai v i ai? - Th a v i anh cháu d i K Sách - Cô em c m y anh em? - Th a cháu có m t ng i anh v i m t ng i ch u có v ch ng r i h t. - Cô em may cho bà T m t tháng bà tr ti n công bao nhiêu? - Th a, bà nói bà cho cháu 7 ng. Nh ít tháng bà coi cháu may khá thì bà s cho thêm. - B y ng b c mà n sao ! - Th a cháu n luôn trong ti m, nên kh i t n hao chi h t. - Ch có 7 ng b c mà còn ph i m n ph mà , n u c m mà n, thì ch t còn gì! - Th a, cháu m i may mà c ti n công nh v y c ng khá, ch có ng i lãnh b n n m ng. Ông Phán nghe nh v y thì ông gãi u nh n m t, b bu n hiu. Ch M i n u c m d n r i, ch b c ra m i ông Phán i n. Ông Phán bi u cô PhùngXuân ngh may ng i n c m. Cô cáo t , xin v ti m mà n. Ông không cho, ông nói ng v ti m xa l m, i n ng m t l i m t ngày gi , n c m, ngh t i 2 gi s may n a, r ichi u s v ti m. Cô l y làm ái ng i, mà b ông m i ép quá, túng th cô nói r ng: Ông th ngông cho cháu n c m thôi lát n a r i cháu s n v i ch M i. Ông l c u áp r ng:Không c. Tôi m i cô em n c m, có l nào tôi cho cô em n v i b n bè v y sao. Cô Phùng Xuân b i r i quá, không bi t dùng ch c nào mà t , nên ng d d hoài.Ông Phán nói r ng: - T ng là ai xa l kìa, ch cô là em cháu mà ng i n i gì. Tôi bi u thì ph i nghe l i. - Th a ph n cháu hèn h , mà ng i ng bàn v i ông v y cháu l i l m, cháu âu dám. - Sao mà hèn h . Cô không ti n cô làm th may. Ng i ta có ti n mua áo mà ng i takhông bi t may, ng i ta em m n cô may. Cô ra công mà may thì có n ti n, ng i tamu n có áo b n thì ph i tr ti n, hai àng c ng v y, có ai sang hay là hèn h n ai âu. Cô Phùng Xuân không bi t l y chi mà cãi. Ông Phán th y ch M i i vô nhà sau, ông bèn nói thêm r ng: Ch chi th y Cai còn nh gi i, thì cô em còn sang tr ng h n tôi n a, ng có nói hèn h . Cô Phùng Xuân b ép quá, không th t ch i c c c ch ng ph i i n c m v i ôngPhán. Cô kính ông, nên ph i ng i d i ông m t b c, mà n thì cô rón rén không dám g p n. Còn ông thì ông nói vi c này, h i vi c n không d t, coi b nh ông vui mà có m t ng ikhách n c m v i ông. Ông n coi ngon l m, còn cô th ng th ng n h t m t chén c m r i côcáo t i u ng n c. n c m r i ông ngh tr a. ông bi u cô ngh , mà cô l i ráp may n a, s a t i chi u r i c3 cái áo. Ông b n th thì v a v n, kh i ph i ch a s a l i n a. Ðúng 5 gi chi u cô xin phépông ng v ti m mà ngh , r i sáng mai s lên s a n a. y b a sau cô Phùng Xuân c ng làm y nh b a u 7 gi s m mai thì lên t i, tr a n m v i ông Phán, r i chi u úng 5 gi thì v ti m.
  12. 12. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 12 www.hobieuchanh.com a áo t i 3 ngày mà c ng ch a r i. M t b a tr a, ng ng i n c m, ông Phán nói v icô Phùng Xuân r ng: H m nay có cô em n c m, nói chuy n cho vui nên tôi n ngon quá.Ng i n có m t mình bu n xo n không c. Ð chi u tôi bi u ch M i n u c m s m m tchút ng cô em n r i s v . Cô em ch u phi n n giùm v i tôi, ng vui mi ng tôi n m i . Cô Phùng Xuân ã n b a tr a r i, không l t b a chi u, nên ph i v ng l i. a áo t i 7 b a m i xong. Mà s a áo xong r i, ông l i b t cô vá n m, vá drap16, vá mùng a. Ch ng trong nhà ch ng còn v t chi s a hay là vá n a, ông m i a ti n bi u cô ra nhàhàng mua v i, mua ren ng may màn treo c a bu ng và m y c a s . Cô ng i may thì ông ít hay nói chuy n v i cô, song m i ngày h tr a thì ông hay n m cáigh xích u bên c n gi a, ông ngó cô có khi t i m t hai gi ng h mà không nói m t ti ngchi h t. t b a tr a, ông ng n m ngó cô, trong nhà l ng trang, thình lình ông h i cô r ng:Cô em bây gi thân ph n côi cút, gia o suy vi, sao không l y ch ng mà n ng d a cho m thân, i may m n làm chi cho c c kh ? Cô Phùng Xuân ng c m t ngó ông r i châu lnày áp r ng: Th a ph n cháu nghèo hèn,có ai thèm c i mà tính l y ch ng." Ông Phán c i mà nói r ng: - N u v y h nghèo thì không th nào có ch ng hay sao? Có l t i cô em không mu n l ych ng ch - Th a ph i. C ng t i cháu không mu n l y ch ng. Ông Phán nghe tr l i nh v y thì ông ng i d y t m t u thu c mà hút, b ông suyngh l m. Ông ng i im lìm mà ngó ra sân, ông th y m t c p chim s c ng nh y tr c th m,ti ng kêu chét chét; con tr ng nh y ch nào thì con mái nh y theo ch n y, hai con không r inhau xa, ch ng con kia bay i thì con n c ng bay theo li n. Ông nhìn c p chim r i trong lòngsanh c m, nên ch m rãi nói r ng: Ph n cô em còn tr , v a m i b c chân vào ng i,ch a th y nh ng n i kh bao nhiêu, mà sao cô em nói nghe h i nh chán ngán d v y! N ucô em trong cái c nh c a tôi ây thì cô em m i não n n th nào n a! Ông nói m y l i th ng, mà gi ng nghe bu n th m l m. Ông nín m t lát r i n i th m c aông tràn tr trong lòng, không th d n c, nên ông nói ti p r ng: Cô em nói r ng cô emkhông mu n lây ch ng. Theo ng i th ng h chê mùi tr n, h nghe câu y, h u cho côem nói qu y. Ch theo tôi thì tôi cho cô em nói ph i l m. Làm con ng i còn l c c trongcái vòng kh não, là cái vòng sanh lão b nh t n y, n u sanh ra thì c tranh ua danh l i, mê n v ch ng cho n ngày ch t, r i u thai lên ki p khác c ng tranh danh l i, mê v ch ng a, làm nh v y hoài, thì bi t ch ng nào m i qua kh i bi n kh . Hu ng chi k t v ch ng màch c gì c h nh phúc hay sao. Mình làm thân con gái, khi ng i ta mu n c i mình, thì hnói ngon nói ng t, h h n bi n th non, mà nhi u khi v v i nhau r i nh ng l i ngon ng tthành ra nh ng ti ng ng cay, nh ng câu th nguy n u trôi theo dòng n c h t, r i cái i a mình tuy ch n tr n gian, song ch ng khác nào nh n m trong a ng c. N u may mà p c ch ng hi n, sanh c con th o, gia ình m m, hôm s m vui v y, r i thình lìnhgãy gánh can th ng, ch ng con ly bi t, thì s th ng ti c nó còn làm cho mình ph i kh nãokhó ch u h n n a. M t cái g ng c a tôi ây c ng làm cho ng i ta ph i ngao ngán v n i ch ng.... Ông n i t i ó r i ông nín, thò tay vào túi l y kh n ra ch m n c m t. Cô Fhùng Xuân u t v n i v ch ng, nên nghe ông n i t i vi c v ch ng thì cô bu n hiu.Ch ng cô th y ông nh t i v con mà ông au n, thì cô c m xúc trong lòng, nên quên vi c a mình mà t i nghi p giùm cho ông.16 áo n m
  13. 13. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 13 www.hobieuchanh.com Ông ng i l ng thinh m t h i r i ông ch m rãi nói n a r ng: H m nay cô em lên âymay, có l cô em ã th y rõ gia o c a tôi r i. Ðó c ng vì v con mà tu i ã l n, trong nhàcó n, song tôi còn ph i ch u bu n th m nh v y, bu n th m n n i m o g y mòn, n i nh ng vi c thiên h ng cho là vui mà tôi không bi t vui chi h t. Tôi ngh thi t tôi phi n o hoá quá. Bày cho có cu c gia ình làm chi, mà loài ng i ph i au n kh n kh h t s c! u t o hoá bày m t cách nào khác cho loài ng i sanh s n, ch ng có v ch ng, ng cócha con, thì cái kh c a chúng ta t gi m c phân n a, chúng ta tr n tr n mà gi i thoát dbi t ch ng nào. Cô em ngh th coi nh ng l i tôi nói ó ph i hay là qu . Cô Phùng Xuân ng ng may mà áp r ng: Th a, nh ng l i ông nói ó u ph i h t th y. i cha con c ng là tình ngh a, v ch ng c ng là tình ngh a, anh em c ng là tình ngh a.Nh ng mà trong ba th tình y duy có tình ngh a v ch ng d i dào h n h t, nhi u khi nó làmcho ng i ta não n th t chí n n i coi ch t nh ch i. Ông trách t o hoá bày v ch ng, cháungh ph i l m ch . Ông Phán c i g n mà nói r ng: Cô em th y vi c c a thiên h , ch cô em ch a n m mùi ch ng, mà cô em còn bi t nh v y ó. Ch ng cô em l p gia ình xong r i thì m i th ynhi u h n n a. Ông nói tình c , ch ông không rõ tâm s c a cô, nh ng mà nh ng l i h y nh b imóc khêu g i lòng cô, cô không th d n c, nên cô th dài mà nói nh nh r ng: Th a,cháu c ng có n m mùi chút nh r i, nên cháu m i bi t v ch ng là kh , ch có ph i cháuth y vi c c a thiên h mà thôi âu". Ông Phán ch ng h ng bèn h i r ng: "Té ra cô em có ch ng r i hay sao?" Ðã b c t i l r i, không th s t l i c, nên cô ch y n c m t mà áp r ng: - Th a, thi t cháu ch a có ch ng, mà c ng nh có m t i ch ng r i. - a, sao v y? - Th a, h i cháu m i c 16 tu i thì cha m cháu có h a g cho m t ng i trai nghèomà h c gi i, nh h h c thành tài r i thì cho v y duyên. Trong m y n m ng i y i h c thìcha m cháu th ng ph c p ti n b c áo qu n. Lúc bãi tr ng ng i y v thì th ng t i luith m vi ng có khi ch i n m m i b a. Ch ng ng i y h c hoàn toàn r i thì nhà cháu suy p cha cháu ch t, gia tài b ch n t ch h t, ng i y làm l , i ki m ch giàu sang mà c i . Ông Phán tr n m t ngó cô Phùng Xuân mà nói ràng: "Ng i gì mà ê ti n d v y!" Cô nín khe, l y kh n lau n c m t. Ông h i r ng: Ng i ó là ai, bây gi làm vi c âu? Cô d d m t lát r i nói nho nh r ng: - Th a làm th y thu c, nghe nói âu trong Ch L n. - Tên gì v y? - Th a, tên C n. - C i v là con c a ai âu v y? - Th a, c i con gái c a ông Huy n Hàm C d i B c Liêu. - T i nghi p cho ông Huy n ó, vô ph c quá, nên m i mang chú r nh v y?... H ! nhântình b c b o h t s c? Mê giàu sang ch không k nh n ngh a gì!...Hèn chi h i nãy tôi h i saocô em không tính l y ch ng, thì cô em nói mình nghèo có ai l i thèm c i mà mong l ych ng. Cô em bu n, cô em oán c ng ph i. Ðó th y ch a? M i h a hôn, ch ch a thành giath t mà ã kh não r i ó! - Th a cháu ngh ó ch c là t i cái m ng c a cháu nên cháu bu n ph n cháu mà thôi, chcháu không oán ai. - Ð n n c ó mà cô em c ng không oán? N u v y thì cô em ã có c t tu r i, ho c là cònth ng ng i ó nhi u l m. Cô Phùng Xuân l ng thinh, ch m ch mà may, không tr l i n a. Chú Sen sau b c ra i ông Phán i t m làm cho câu chuy n t i ó r i d t.
  14. 14. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 14 www.hobieuchanh.com Cô PhùngXuân may vá cho ông Phán Thêm n 15 b a m i t t công vi c. Cô t giã ôngmà tr v ti m. i b a y ông Phán i ch mua m t cây l a tr ng em v , r i sáng b a sau ông vi t m t c th sai chú Sen c m em cho bà T Ki n v i cây l a và 20 ng b c, mà c y bà T n i công khó nh c cho cô Phùng Xuân. Trót ba n m ông Phán Thêm, ôm s u p th m s m t i hiu qu nh m t mình, ít giao thi p i ai, nên không có d p th l tâm s ng hà h i mà khuây lòng chút nh. Trong 15 b a rày, nh có cô Phùng Xuân trong nhà may vá, n c m có ng i làm vuimi ng n ngon, n m bu n có ng i lu n vi c i tiêu khi n, nh t là nh có d p y làm choông th y ông bu n r u mà có ng i khác c ng bu n r u nh ông v y, tuy hai cái bu n khônggi ng nhau, song c ng bu n v n i gia ình, thì cái không khí trong nhà ông coi ra d ng nhcó mòi vui v h n tr c. Mà trót n a tháng, m i b a u th y m t cô Phùng Xuân, u nghe ti ng cô nói, u có công i n c m làm cho con m t quen th y, l tai quen nghe, trong trí quen nh , r i bây gi bván ch cô ng i tr ng tr n, v ng b t ti ng cô n i chuy n, n m gh xích u không th y hình ng cô n a, thì ông Phán vào ra trong lòng bu n b c l i trong trí bàng hoàng hoài. i sao ông bu n b c bàng hoàng? Ông bi t t i v ng m t cô Phùng Xuân. Mà t i sao v ng m t cô Phùng Xuân thì ông l i bu n b c bàng hoàng nh v y? Câu h i y ông v a ngh t i thì ông gi t mình, ông không dám tr l i. Ông nh t nh quên cô, ng t vìtrong trí quên không c, v n v th y hình d ng cô tr c m t, v ng v ng nghe ti ng cô nóibên tai, n m trong nhà c ng v y mà ra ngoài sân c ng v y. Ông l y truy n ra mà c, tính làm nh v y ng khuây l ng trí. Té ra c truy n mà tríkhông có chuy n ông c, l i nh chuy n c a cô Phùng Xuân nói v i ông. Ông b t r t tronglòng quá, ch u không c n a, nên b a sau n c m t i r i ông ng i xe kéo i ch B n Thànhmà ch i. H i m i ra i thì ông tính i ch mà ch ng ra g n t i, thì ông l i bi u xa phuch y qua ng Espange, r i ông ghé ti m may V nh H ng. Lúc y ã quá 7 gi t i, th may t p thì v nhà, t p thì i ch i h t, duy có m t mình côPhùng Xuân l c c ng s a m t cái máy may mà thôi. Ông Phán Thêm b c vô th y cô ng i d i m t cái bóng èn khí sáng lòa, thì m t ông i rói. Cô l t t ng d y ch p tay chào ông. Ông c i và h i r ng: - Có bà T nhà hôn cô em? - th a có. Bà trên l u. - Cô em may t i ban êm n a sao? - Th a, h i chi u có m t cái máy h i tr c tr c, nên t i r nh cháu s a m t chút. M i ôngng i ây ng cháu lên l u cho bà T hay. - Lúc này may nhi u hôn? - Th a nhi u. - Cô em s a tôi b n coi v a quá. S n d p i ch tôi ghé cám n cô em và cám nluôn bà T n a. - Th a, cháu may có m y b a, công không bao nhiêu, mà hôm qua ông g i cho bà T ng a cho cháu t i 20 ng b c v i m t cây hàng, thi t nhi u quá. C a ông cho, cháukhông dám t , song cháu ái ng i h t s c. - i! Chút nh có áng gì âu. Công cô may t i n a tháng, c c nh c quá mà. Bà T Ki n trên l u nghe ti ng ông Phán nói chuy n, bà i xu ng, i m i c n a cáithang thì bà nói l n r ng: "D ác hôn! Tôi l p ti m m y n m r i, b a nay ông Phán m i ch ughé a. T rày s p t i ch c ti m tôi phát tài l m r i. Ông Phán c i mà áp r ng: "S n d p i ch tôi ghé cám n bà. Bà T h i:
  15. 15. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 15 www.hobieuchanh.com - Cám n gì mà cám? - Nh bà cho th lên s a áo, nên tôi ph i cám n ch . - D hôn? Con th T nó s a ó, v y mà c hay không? - Ð c l m, c l m. Áo qu n c a tôi bây gi v a v n, ch không còn r ng rinh nhhôm tr c n a. Tôi b n ây, bà coi ph i v a hay không? Bà T ngó ông mà c i, bi u Phùng Xuân m èn trong phòng khách r i m i ông vôch i. Ông Phán v i bà T nói chuy n, cô Phùng Xuân l ng x ng b ng n c, l y thu c ãikhách. Ông Phán h i vi c này, vi c n , b ông vui v , ch không ph i bu n b c nh hôm bà lên nhà ông ó v y. Ông ch i t i 10 gi r i ông m i t mà v . Bà T Ki n a ông ra a, bà nói r ng: - Lúc n y tôi coi b ông khá khá, ch hôm tr c ông m quá, th y phát s . - Tôi b t m hay sao? - B t b n. - M i m y b a rày tôi n c m c. Có l nh v y nên tôi m i b t m. - Mà b ông lúc này coi c ng vui n a. - ! Cái ó không ch c b i vì tôi t ng không th nào tôi vui c. - T h i hôm t i gi ông n i chuy n nghe vui v quá ch . - T i th m bà tôi ph i làm vui ch l nào tôi dám nói chuy n bu n. - y thì ông nên i ch i hoài cho vui. Có bu n ra ây n i chuy n ch i. - M yn m nay nhà hoài, quen thói, nên bây gi tôi ít mu n i âu. Ông Phán lên xe mà v . Bà T tr vô nói v i cô Phùng Xuân r ng: T i nghi p ông Phán, con ch t h t, m y n m nay ng th t chí ng bu n r u quá! Trong m y gi ng h ông Phán ng i t i ti m V nh H ng thì ông vui thi t, ch khôngph i t i th l nên làm b vui, ch ng v t i nhà thì s bu n b c c a ông ch ng nh ng tr l i,mà còn làm cho ông khó ch u h n tr c n a. Ông không mu n nh t i cô Phùng Xuân, ng tkhông mu n không c, mà h nh t i cô thì lòng ông bát ngát r i ông gi t mình. Ðêm yông ng không c. Ông chong èn ng i trót m y gi ng h . Trí ông h i lòng ông: v ych ông có mu n cô Phùng Xuân hay không? Không lý mu n, mà c ng không nên mu n nh v y; m t l là tu i ông b ng hai tu i c acô, cô áng con c a ông, hai l là ông già r i, n u ông có v nh , trong ít n m ông ch t, ông v b v , còn nh sanh con l i càng t i nghi p h n n a, ba l ông ã có gây cu c gia th t t l n r i, t i s m ng c a ông ph i cô c nên Tr i Ph t m i khi n v con ch t h t, bây gicòn mi n c ng cu c th t gia m t l n n a mà làm chi, b n l là cô ng u t tình, ng khthân, ch ng khác nào ng i ch i v i gi a giòng sông, n u không th c u v t giùm tánh m ngcùng danh giá c a cô c thì thôi, ch có l nào l i th a lúc cô nguy kh n mà d d ép u ng. Ông xét nh v y thì trúng chánh lý. Mà nh ng chánh lý y không s c m nh d p t t l atình ng ngún trong lòng ông c, b i v y ông mu n quên cô ch ng nào thì lòng ông l icàng kho n khoái ch ng n y. Ông l y làm khó ch u, nên ông t h i ông: "N v ch ng mình tr ch a d t hay sao, nênkhi n lòng mìmh còn ph i l ng x ng nh vây?" Có l t i nh v y ó. Ông v n bi t n u ông nói mà c i cô Phùng Xuân thì trái phong hoá mà c ng trái l ngtâm n a. Nh ng n u không th y m t cô thì ông ch u không c bây gi bi t làm sao? Ðã say vtình r i thì còn k gì là l ng tâm, còn k gì là phong hoá. Ông nh t nh ph i r ti m V nh ng mà t thi t cái tình c a ông cho cô Phùng Xuân bi t và h i cô n u cô ng thì ông c ili n; ông c i cô ng g m i s u th m c a ông, mà c ng làm cho cô h ng h nh phúc ít m, k o thân cô c hàn b v t i nghi p. Ch ng già v tr , i c ng th ng th y hoài.Hu ng chi mình ã ch t v , còn cô thì ng i h a hôn th y cô nghèo mà ph b c c ivkhác, th thì mình v i cô k t duyên ch ng có chi ph m ngh a mà d d . D u v ch ng, vìkhác tu i nên tình không c dan díu, ngh a không c m n n ng, mà mi n là mình có cô
  16. 16. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 16 www.hobieuchanh.com trong nhà, cô có ch dung thân, d ng y g m c ng mình b t bu n trong m y n m s ngsót. Ông ã quy t nh nh v y, mà ra t i ti m V nh H ng, ông th y m t cô Phùng Xuân, thìái ng i quá nên m mi ng không c. Ông tính c y bà T Ki n nói giùm, nên ch ng ông vthì ông m i bà T b a nào có r nh xin vô nhà ông cho ông nói chuy n riêng. i b a sau bà T Ki n vô nhà th m ông Phán. Có l bà th y b t ch c a ông khác h n a, bà phát nghi trong lòng, nên bà v a ng i thì bà c i mà h i r ng: Ông m i tôi vô ngnói chuy n riêng là chuy n gì v y? Ông Phán day m t ch khác mà áp r ng: - Chuy n riêng c a tôi. - Mà chuy n gì ch ? Ph i ông mu n c y tôi làm mai hay không? Ông Phán r t h th n, song ông g ng c i mà h i r ng: - Sao bà bi t? - Mà tôi nói ó trúng hay không kìa? - Trúng. Mà sao bà bi t tr c ch ? - Con m t tôi gi i l m. H ngó thoáng qua thì tôi bi t li n. - Mà bà ngh th coi c hay không? Tôi m i bà vô ây là tôi mu n h i bà coi theo ý bàvi c ó có nên làm hay không. Nh nên thì tôi xin bà ra n làm mai giùm. Tôi tính làm lngh a ch không ph i mu n ch i qua ng. Bà ngh th coi. Bà T Ki n h i nãy bà hí h n, mà nghe ông Phán h i nh v y, thì nét m t bà nghiêmngh , bà ng i ng m ngh m t h i lâu r i áp r ng: - Ông mu n k t duyên cùng con PhùngXuân, thì có can danh ph m ngh a chi âu màkhông nên. N u c nh v y thì ph n ông gi i b t s u não c, còn ph n con n , nó csung s ng t m thân. Ng t có u n y là nó nh tu i h n ông nhi u quá: ví nh bây gi thânnó nghèo kh , nó không n tu i l n nh , nó ng ông tôi s ông c i nó v r i sau ông c clòng ch . - T i sao mà bà s tôi c c lòng? Tánh n t cô Phùng Xuân có ch không t t hay sao? - Không. Tánh n t c a nó không có ch nào chê c. Ông ki m th h t th y con nhàgiàu, con nhà quan, coi có c bao nhiêu ng i tánh n t b ng nó mà. Gái nh nó, tuy bâygi nghèo hèn ch giá áng ngàn vàng, không ph i d ki m âu. - V y ch t i sao mà n u tôi c i cô thì tôi s c c lòng? - Ông không hi u t i sao? Phàm con ng i n tu i nào, thì có cái vui, cái bu n, cái a,cái ghét, cái mu n, cái chê riêng theo tu i n y. N u ông k t v ch ng v i Phùng Xuân, ôngtu i l n, nó tu i nh , m t nhà mà hai ng i tính ý b t ng thì làm th nào mà ông kh i c clòng cho c. Ð tôi thí d cho ông nghe: ông tu i l n t nhiên ông a thanh t nh. CònPhùng Xuân tu i nh t nhiên nó a náo nhi t. Ông mu n nó theo ông, ông c b t nó nhà hoàithì nó không vui: còn ông chi u theo ý nó, ông d t nó i ch i, thì ông bu n; ông ngh coi có c c lònghay không? Ông Phán ng i l ng thinh mà suy ngh r i ông g c u nói r ng: - Bà nói trúng l m. Ng i khác tu i t nhiên tính ý khác nhau. N u tôi c i cô PhtìngXuân, thì trong hai ng i ph i có m t ng i c c lòng. Tôi nói thi t, thà là tôi ch u c c lòng,ch tôi không n cho cô c c lòng âu. - Ông can m l n d há! - Không ph i tôi có can m l n, mà c ng không ph i tôi nói b ng. Tôi bây gi ch ngcòn bi t chi là vui n a. Tôi nói thi t v i bà, tôi mà còn em lòng th ng cô Phùng Xuân,ch c là t i cái n nhân duyên c a tôi trên cõi i n y ch a d t. V y tôi c i cô, là quy t trcái n y cho xong mà thôi; tôi h a ch c tôi s làm cho cô vui lòng luôn luôn, ph n c c tôilãnh tôi gánh vác h t mà tr n . Bà T c i ng t. Ông Phán không có ý gi u c t, nên th y bà c i thì ông l y làm l , ông h i r ng:
  17. 17. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 17 www.hobieuchanh.com - i sao tôi nói thi t mà bà l i c i? - Mu n c i v nh thì c i, ai c i chê gì sao, nên ph i m n cái thuy t nh n qu c aPh t mà y che lòng d c! Ông Phán m c c nên ng i l ng thinh. Bà T nói ti p r ng: - Nói pha l ng mà c i ch i, ch n u ông c i con Phùng Xuân thì hay l m, có sao âumà ng i. Ông là ng i có ti n, tuy tr ng tu i m t chút ch ch a ph i già mà tròi tr i m tmình, không có v con chi h t. Còn con Phùng Xuân thì nó nghèo nàn, không n i n ng d a,mà c ng ch a có ch ng con... - Cô g n có ch ng a bà. Cha m ã h a g cô r i, i chàng ra h c xong r i thì cho c i. i nhà cô suy s p nên chúng b i c mà b cô i c i ch khác. - Sao ông bi t? - Cô có nói thi t vi c y cho tôi nghe. - Ch ng là ai âu? - Ông th y thu c nào ó, bây gi làm vi c trong Ch L n. - V y mà nó gi u tôi ch !... N u có v y thì nó ng ông càng ph i h n n a. Nó k t duyên i ông thì nó có ch n ng d a sung s ng t m thân, còn ông thì có ng i s n sóc c m n c. u Tr i Ph t nh u ph c sanh cho ông c m t chút con trai thì càng quý h n n a. - Ôi! Bà bày chuy n l n quá ! Tôi không dám m c cao n th âu. C u trong m y m tôi còn s ng sót ây tôi b t bu n r u và tôi làm cho cô kh i c c kh t m thân c, thì ng r i. - Bày chuy n là sao? Ông còn có con c l m ch . Tu i l n có c m t chút con, nói cho mà nghe, không vui hay sao? Ông Phán châu mày áp r ng: Bây gi lo n i th coi cô ng hay không ã", ch lo chichuy n xa ng d v y! Bà T c i và bà h a v bà h i d ý cô Phùng Xuân coi cô nh t nh l nào r i bà str l i. i b a sau, ti m óng c a r i bà T Ki n kêu cô Phùng Xuân lên l u mà bi u cô c ti uthuy t "Ng n c gió ùa" cho bà nghe. Bà bi u c quy n th nhì, t i lúc H i Y n thi u r i Ánh Nguy t, thì cô ngh ph n cô ch ng khác nào ph n Ánh Nguy t h i tr c, b i v y cô m ng, ch y n c m t, c ti ng run. Bà T là ng i bi t tâm lý, nên bà th a lúc y mà h i r ng: "Nghe ông Phán nói h i tr công Cai có h a g cháu cho ng i nào ó, r i ch ng h thi u làm th y thu c, h th y cháunghèo h ph b c b i c i v khác có nh v y hay không ? » Cô Phùng Xuân ng c m xúc, không th d n lòng c nên cô m i thu t rõ tâm s c acô cho bà T nghe, cô l i nói ngày cô m i l i ti m may, cô th y thu c C n l i b n th áo,ng i ó là v c a ng i ph b c cô hôi tr c. Bà T ch ng h ng, ng i ng m ngh m t h i r i n i r ng: "Hèn chi b a cô th y thu c C n n th áo cháu b ng , mà b coi th n thùa quá. Ng i i nay ph n nhi u h không có tìnhngh a gì h t, mi n có ti n thì thôi. Th n ông nh v y mà ra gì. Cô Phùng Xuân c i g n mà áp r ng: - Th a bà, h sang tr ng l m ch . - Sang v i ai? - Có v giàu eo h t xoàn l n, ng i xe h i t t, thiên h ai c ng ph i b m d , có ai mà dámkhinh d . - Thi t nh v y ó ch ! Dân c a mình còn kh quá không bi t kính tr ng ng i ph i, ctheo kính tr ng m y k ti n b c nhi u, th l c l n, d u h n c p mà làm ra ti n b c y, haylòn cúi nh c nhã mà gây nên th l c y c ng không c n. T i trí dân còn th p nên m i sanh cái ng b t l ng vinh m t múa mày nh v y ó.
  18. 18. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 18 www.hobieuchanh.com - Cháu ngh t i cháu vô duyên b c ph n, b i v y cháu bu n ph n cháu mà thôi, ch cháukhông trách ai h t. - Nói chuy n nghe ch i, ch trách ai làm chi. Mà cháu r i coi, i này qu báo nh nti n. H b c cháu, t nhiên h s b ng i khác b c l i h , ch y không kh i âu. Còn ph ncháu, tuy bây gi cháu bu n, song ngày sau cháu s vui l m. Cháu s có ch ng sang tr ng mà i t t b ng m i ông th y thu c C n kh n n n ó cho mà coi. - Th a bà, thân ph n cháu mà còn mong ch ng con gì n a. - a, sao v y? Cháu v y ng ch ông th y thu c ó hay sao? - Th a bà, ng i ta có v r i mà còn ch n i gì. Cháu không mong l y ch ng mà là vìph n cháu nghèo, ng i t t ai mà thèm c i; hai là vì cái tình c a cháu ã khô r i, còn vui gì mà l p gia th t. - Cháu ú ng có th t chí. i có k qu y, mà c ng có ng i ph i, ch không ph i h tth y u th y giàu mà ham, còn th y nghèo nh cháu mà chê âu. Bà nói thi t cho cháu bi t, ông Phán Thêm ng hay ph n cháu b ch ng ph b c r i bâygi ra thân may m n c c kh ng th ng, nên ng c y bà làm mai nói giùm, ng ng c icháu ó. ng c ng bi t ng l n tu i h n cháu nhi u, song ng th y ng i ta ph b c cháu nggi n, nên ng tính c i ng làm cho cháu sung s ng t m thân, k o cháu c c kh t i nghi p. Cô Phùng Xuân nghe nói nh v y thì cô ch ng h ng không bi t l i chi mà áp. Bà T mu n p s t trong lúc còn ng cháy , b i v y bà nói ti p r ng: "Thi t ôngPhán không ph i giàu sang gì l m. Nh ng mà theo danh giá thì ông c ng c ng i ta kêu ng ông. Còn gia tài s nghi p thì bây gi ng có nhà c a t t , có ru ng t m i n m thâugóp huê l i c 5 ngàn gi lúa. ng l i lãnh ti n h u trí m i n m c h n 700 ng b c a. B n thì ng c sung s ng r i, mà ng l i có nh n c, thiên h ai bi t ông thì ng u yêu m n. N u cháu ng ng, thì cháu h t lo c c kh n a; cha ch mà n u cháu sanhcho ng c m t chút con trai, ôi thôi, quý bi t ch ng nào! » Cô Phùng Xuân r ng r ng n c m t mà áp r ng: "Cháu bây gi côi cút hèn h , cha ch t,anh nghèo, m b v . Thân cháu ch ng khác nào nh ng i té d i gi ng sâu, b âu níu ó,mi n s ng c thì thôi còn kén ch n gì n a. Ông Phán có lòng nh n c ông mu n c u v tcháu, n y nh bi n, bi t l y chi mà n áp cho v a. Ng t cháu xét ph n cháu, n u cháu ng ông thì có ch b t ti n. Bà T t ng cô d d vì tu i tác b t ng nên bà nói r ng: - Có cái gì âu mà b t ti n. Ð i này tu i c ng ó h c i v nh thi u gì. H c i 17 -18 n a kia ch . Có ai c i chê gì nlà cháu ng i. - Th a bà, không ph i cháu ng i v tu i tác. - V y ch cháu ng i cái gì? ng tr tr i m t mình, không có v con. Cháu vô ó thì làm l n, ch không ph i làm bé, mà c ng kh i con gh . Cô Phùng Xuân th dài mà áp r ng: - Cháu ng i là vì ông Phán thì l y thi t tình mà th ng cháu, còn ph n cháu thì cái tìnhkhô héo ã lâu r i; n u cháu ng ông, cháu s cháu không làm cho vui lòng ông c, r i cái n c a ông cháu không tr , mà cháu còn làm bu n cho ông. - Cháu s nh v y c ng ph i. V ch ng ph i m t trang m t l a v i nhau thì m i vui, ch l n ng i nh thì th nào c ng không hi p c. Tuy v y mà v ch ng th ng nhau ch ngph i vì tình mà thôi âu cháu, ph n nhi u là vì ngh a n a. Cái tình nó h ng hái m t h i r iphai l t; cái ngh a nó êm ái mà m n mòi nên nó m i b n dai. Qua l n tu i, qua th y rõ vi c i l m. Gia ình mà c m m lâu dài là nh ngh a ch không ph i nh tình âu. Cô Phùng Xuân không tr l i n a, cô c ng i l ng thinh, mà b cô suy ngh l m. Bà Tnói ti p r ng: Theo ý qua thì ph n cháu nên ng ông phán l m, cháu vi t th th a cho bà Caihay i. Qua ch c bà Cai c ng khuyên cháu ng n a. Thôi, khuya r i, cháu xu ng d i i ngh i. Này, cháu nh vi t th cho bà Cai nghe hôn.
  19. 19. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 19 www.hobieuchanh.com Cô Phùng Xuân i xu ng l u, cô không nói cô ng hay là không ng. Nh ng mà êm ycô ng không c c n m suy duyên xét ph n hoài. Vì cô ã h a hôn v i ông th y thu c n ã m y n m, tuy ch a chung ch n g i, song c ng tr m nh th m yêu, nhi u khi bãitr ng ông n th m hai àng c ng có chuy n vãn cùng nhau r t thân thi t. Nay ông ph b cthì cô phi n trách, nh ng mà m i tình ã v n vít trong lòng l r i, không d gì mà g cho c. Ðã bi t h ông c i v khác thì nhân duyên c a hai àng ã d t, cô l y ch ng kháckhông l i gì. Mà cô l y ch ng khác, có bi t trong trí quên ông c hay không. N u l ych ng mà còn t ng t i duyên x a thì l i v i ch ng nhi u l m. Vì cô ngh nh v y, nên trong lòng d d không dám l y ch ng. Mà bây gi thân cônghèo kh , ph i may thuê vá m n ng ki m c m n, n u không l y ch ng, r i g p c n n u, thì bi t âu mà n ng d a. Cô b i r i h t s c, không bi t ng nào ph i, n o nào qu y mà nh t nh. Ð n khuya cô i vi t th g i cho m mà h i coi m d y l nào thì cô s làm theo l nh m . a sau, bà T hay Phùng Xuân g i th v Sóc Tr ng, thì bà nh cho cô ã ch u r i, nên t t cho ông Phán Thêm hay. Nhân d p y bà thu t l i nh ng l i cô nói v i bà l i cho ôngPhán nghe. Ông Phán nghe mà nói r ng: "Tôi c i cô là tôi làm ngh a, b i v y tôi mong cô y ngh a mà i v i tôi v y thôi, ch tôi ã già r i, tôi d i gì mà mong cô y l y tình mà ãitôi hay sao. Xin bà làm n t ý c a tôi l i cho cô bi t. N u tình c a cô ã khô, thì tình c a tôi ng ã héo. V y thì cô v i tôi l y ngh a mà ph i hi p cùng nhau l i càng quý h n n a. Cách m t tu n l , bà Cai T ng Hùng g i th tr l i. Cô Phùng Xuân ch n t i cô m ilên l u c th cho bà T nghe. Trong th bà Cai T ng nói r ng: ông th y thu c C n ã b ingh a thì mình ch ng còn chi mà ph i ái ng i. Hu ng chi bây gi mình ã nghèo nàn l u l c,ch ng nên kén ch n cho l m. Ông Phán Thêm ã giàu có mà l i không có v con, v y thì nên ng ng ng có n i n ng d a. Bà T nghe c th r i thì bà c i nói r ng: "Qua nh trúng hay không? Qua bi t tr cth nào bà Cai c ng khuyên cháu ng ông Phán. V y bây gi cháu nh t nh l nào? Cô Phùng Xuân ch y n c m t mà áp r ng: "Cháu ph i v ng l i má cháu. Bà T cho ông Phán hay. Ông Phán a b c m n bà mua áo qu n cho cô, l i mua m t ôi bông, m t b dây chuy n v i m t ôi vàng tây mà làm l c i. Y ph c cùng n trang s m xong r i, ông Phán m i nh ngày thành hôn. Cô Phùng Xuâncó g i th tr c nên b a c i có bà Cai T ng Hùng lên v i con trai l n c a bà là H ng ChúTráng. c i ông Phán làm s sài mà thôi. Ông d n m t ti c, m i vài ng i b n thân thi t n . Ð n chi u bà T Ki n hi p v i bà Cai T ng và H ng Ch Tráng mà a cô Phùng Xuânlên l y bàn th cha m ch ng và bàn th bà Phán r i nh p ti c, ch không có l p hôn th hônthú chi h t. Ông Phán Thêm v i cô Phùng Xuân ã g n g i nhau trót n a tháng, có n c m chung v inhau, có nói chuy n v i nhau tr c, nay giao duyên hi p c n, l thì ch ng còn chi mà ph i eth n nh gái giá trai t . Ðã v y mà ông ã c ph tình, còn cô thì c an ph n, l thì ngàynay là ngày vui v l m m i ph i. Mà ch ng mãn ti c, khách t mà v , bà Cai T ng v i H ngch Tráng c ng theo bà T Ki n xu ng ti m may ng nh ng khuya ra xe v Sóc Tr ng cho , b n bè d n d p óng c a i ngh , thì ông Phán v i cô Phùng Xuân l i c ng gi m t m cnghiêm ngh nh tr c, không ai l v vui m ng chút nào h t. Ông ng i t i bàn gi a t èn n u n c mà u ng. Cô l ng x ng lo d n d p nh ng bày i khách h i chi u. Ông u ng vài chén trà r i kêu cô m i ng i cái gh ngang m t ông ó mà nói r ng: Qua i em mà g n nhau ây, qua không tính tr c, mà qua ch c em c ng không dè. y là t i ôita có duyên n nên Ph t Tr i m i khi n nh v y. Qua ã có nói v i bà T , có l b c ng cóthu t l i v i em ch . Qua bi t ph n qua l m, nên qua c i em qua ch ng h dám mong m iem l y cái tình mà i v i qua; qua ch mong em l y cái ngh a mà yêu nhau v y thôi. Còn v
  20. 20. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 20 www.hobieuchanh.comph n c a qua, thì qua h a ch c qua s ráng mà làm cho em vui v luôn luôn; h qua cònch n d ng tr n này c bao lâu, thì trong kho ng thì gi y qua ch ng h cho em bu n t chút nào h t. Lòng d c a qua nh v y ó. V y n u em n v i qua, mà em có mu nvi c chi, hay là có bu n vi c chi, thì em c t thi t cho qua bi t. V ch ng ph i l y ch n tìnhmà i ãi nhau. Qua nói thi t, qua c i em ây, qua vì em nhi u h n là vì qua. V y em ngng i chi h t". Nh ng l i y b ngoài nghe nghiêm ch nh, mà bên trong ch t ch a không bi t bao nhiêutình, b i v y cô Phùng Xuân ng i nghe thì cô c m xúc, nên cô r ng r ng n c m t mà áp ng: Em c ng ã nói v i bà T , ph n em th nh ng òi té xu ng gi ng sâu. Ông c i em thì ng nh ông a tay mà c u v t em. Em nguy n tr n i em s làm thân trâu ng a mà n i cái n tr ng c a ông, em ch mu n bao nhiêu ó mà thôi ch ch ng mu n u chi khác.Em còn ng i m t u là tuy em tr tu i, song tình c a em ã khô r i, em s trong o vch ng ông không vui v cái thói l t l t c a em ó mà thôi".Ông Phán c i mà n i r ng: - Qua ã nói l y ngh a i v i nhau c ng , em ng ng i s ó. Mà bây gi em ph ikêu qua th nào, ch kêu b ng ông hoài hay sao. - Kêu quen r i, bi t làm sao. - Qua n i ch i v y ch kêu th nào c ng c, b ngoài có quan h gì âu. Ông Phán Thêm có v m i, tuy ông không l s vui m ng cho ai bi t, tuy b c x ôngkhông i m t chút nào, song tôi t trong nhà u th y ông không bu n b c nh tr c n a,mà ông l i hay nói chuy n, hay bàn lu n vi c i, hay ch ng ngay n o d i cho v bi t. Cókhi v ng v ông c ng t d u l l i, mà h v a m mi ng, ho c v a c ng, thì d ng nhông h th n, nên ông ng p ng ng, r i ông l p nghiêm s a li n cái d u l l i ra d u l ngh a. Còn cô Phùng Xuân, thì cô gi o làm v v n toàn, cô ch m nom t mi ng n, t uthu c, t gi c ng , t bình trà c a ông, sáng ông th c d y thì có s n n c nóng cho ông r a t, tr a ông n c thì có s n n c mát cho ông t m, ch ông n m ng i ch ng h có m t chút i, áo qu n ông m c u s ch s luôn luôn. Các vi c trong nhà cô xem xét h t th y, ch ng x y ra m t vi c gì tr c tr mà ph i c clòng ông. n c a ông Phán thi t là th nh th i, an n, ông không dè ngày già mà còn c ng h nh phúc n th này. Có b a ông ng i ông ngh n cái gia ình c c l c c a ông bâygi ây, thì ch ng khác nào m t b c tranh thanh b ch treo tr c m t ông, nh ng mà ông nghcho k l i thì b c tranh y còn có m t ch lu l nên không c hoàn toàn nh ông mu n.Ch lu l y là cái tình c a cô Phùng Xuân: Thi t nh v y cô Phùng Xuân v i ch ng thì cô tr n o, cô lo l ng t b a n gi c ngcho ch ng, cô kính tr ng ch ng, nh ng mà i v i ch ng, thì cô thi u cái nét thân thi t dandíu, d ng nh s niên k b t ng nó ã ép cái tình c a cô không phát hi n ra c v y. Ông Phán mu n bôi cái khóm lu l trong b c tranh gia ình thanh b ch c a ông ó, nênông tính d t cô i ch i. Ông d t cô i luôn m y êm, b a thì i nhà hàng n c m Tây, b a thì n xe i h ng gió, b a thì i coi hát bóng, b a thì i coi hát c i l ng. Ông làm cho cô d các cu c vui, r i ông h i cô có vui hay không, thì cô cúi m t nói r ng: "Em mu n cho ôngvui lòng, nên ông d y th nào em c ng v ng theo h t, ch k thi t trong i này có vi c gì màlàm cho em vui c âu. Ông Phán nghe m y l i nh v y thì ông l c u, song ông không th i chí, ông quy t l pth khác mà nhen nhúm l a tình cho v , ng ông h ng tr n h nh ph c gia ình. Ông m imua h t xoàn cho v eo, ông t v xu ng ti m V nh H ng mà t may y ph c theo ki ukim th i cho v b n, ph i thoa môi son, ph i gi i má ph n r i ông còn mua m t cái xe h i i v ch ng i ch i. Cô Phùng Xuân xuôi x , ch ng khi n b nào cô c ng làm theo b n y, cô không cãi,không phi n. Cô ã có nhan s c s n, nay thêm trang s c thì s c c a cô càng p b i ph n, b i
  21. 21. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 21 www.hobieuchanh.com y cô ng i xe h i i ch i tr già th y u tr m tr li c ngó. Cô c sung s ng d ng y cô c ch ng yêu d ng y, mà i v i ch ng cô c ng gi m t m c, ch ng bao gi cô l v vui ng, hay là t ý dan díu chút nào. t bu i chi u ông Phán i xe h i v i cô ra ng Catinat d o ch i, ông b t kh n en n áo dài àng hoàng, còn cô thì gi i ph n eo xoàn h c h . V ch ng ng ng xe r i d tnhau vô m t nhà hàng l n ki m mua. Ch ng tr ra t i c a thình lình có m t cô, y ph c s c o ch y a l i n m tay cô Phùng Xuân mà nói r ng: a! Ch T ! Cha ch lâu g p ch quá,bây gi ch âu! Ông Phán không bi t cô y là ai, mà ông l i s v th n thùa, nên ông dang ra, r i ch m rãilên xe mà ng i, cho v thong th mà nói chuy n. Cô Phùng Xuân nhìn l i thì ng i m ngcô ó là cô Huy n Khi, v n là ch em b n h c c a cô h i tr c. Cô c ng m ng r mà áp ng: - Thi t, t ngày ám c i ch cho t i bây gi ch em mình không g p nhau n a. G n 4 m r i. Bây gi ông Huy n i i t nh nào? - Sài Gòn hoài, ch có i i âu. Mình còn nh i t nh làm gì ph i hôn ch ? - Ph i, a. - Nhà tôi sau Ð t Thánh Tây. M i ch lên ch i cho bi t nhé. - Cám n, khi khác. Ch có c m y a con r i? - Ch a có a nào h t. - Sao mà d v y? - T i Tr i ch a cho thì thôi, ch bi t làm sao. i! Mà tôi c ng không mu n có con s m. ch i cho thong th , có con nó bó bu c l m. - Có con vui ch . - Vui gi ng gì? Ðã bi t h ng mình h c con thì m n vú nuôi, ch không l mình cho bú c. Mà d u m n vú mình c ng ph i coi ch ng c c nh c quá. Tu n nào mình i V ng Tàu,hay là Long H i mà ch i n u con nhà mình không an lòng, còn n u em theo thì lòngthòng b t ti n. Này ch , m y ch h c m t l p v i mình h i tr c, bây gi h có ch ng SàiGòn ây b n b n. - Ai âu? - Ð tôi k cho ch nghe: ch Qu hô ó ch nh hôn? - nh . - Ch Qu có ch ng là ông Ð c H c Lang trong tr ng S Ph m. Ch Thình thì cóch ng là ông Tr ng Ti n17 Hi. Ch Ngh a thì có ch ng là ông Kinh Lý H i. M y ch ó tôi p hoài, tôi bi t nhà h h t À tôi còn quên ch Bình ch . Ch Bình C n Th ó mà. - Ph i. Tôi nh l m, ch Bình m p ó mà. - Ph i r i ch bi t bây gi ch Bình âu hay không? Ch trong Bà Chi u. Ch ng ch làông th y thu c Phi. Tr i i, ch con li n xì, n m m t, m i ây mà ch ã c8 acon r i a ch . - V y thì ch có ph c l m. - Có ph c ch ! N u ch c i cái n c ó hoài, tôi s con ch sau thành m t o binh, r ich ch y c m cho nó n ó mà ch t ch . - Có gi i l m thì ch ng 10 a ch bao nhiêu. .. - Ý, tôi s t i hai ch c a ch ! Ð sao mà hà r m18 v y không bi t? i h i19 ít ngàynghe ch ; mình i th m mà c ng m t n a. G p nhau m ng quá, m c nói l ng x ng nênquên h i ch coi bây gi ch âu. - Tôi c ng Sài Gòn ây. - V y hay sao? C kh d hôn! V y mà có hay âu? Ch có ch ng v trên này hay sao?17 tr ng ti n: c u l , ông tr ng ti n: tr ng ty công chánh18 liên t c, không d t19 không bao lâu
  22. 22. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 22 www.hobieuchanh.com - Ph i. - Tr i i! Ðám c i h i no? Sao ch không m i tôi? Ch thi t là t ! H i ám c i tôi, chlàm dâu ph . Mà ch ng ch l y ch ng ch l i không m i tôi ch ? Tôi phi n ch r i a. Ch cóch ng làm vi c gì âu? - Không làm vi c gì h t. - Ch c là giàu l n l m r i. - Ð n v y thôi, ch không ph i giàu. - Không phâi giàu, sao l i không làm vi c? - Ch ng tôi h u trí r i. - H u trí r i?... Cô Huy n Kh i nhìn cô Phùng Xuân trân trân, t ng cô gi u c t. Cô Phùng Xuân c i mà n i r ng: "Tôi nói thi t a ch ". Cô Huy n Khi nghiêm s c m t mà h i r ng: - u v y thì ch ng ch ch ng là tr ng tu i r i. - Ph i, l n h n tôi nhi u. - i tr c làm vi c s nào, lên t i ch c gì? - Làm Thông Phán S Th ng chánh. - Ðám c i ch không cho hay, nên tôi có dè âu. - i h i s sài, nên tôi không dám m i ch em. - Tôi mu n m i ch i luôn lên nhà tôi ng ch em mình nói chuy n ch i. - Xin l i ch , b a nay không ti n, vì tôi m c i mua . - Nhà ch âu? - Tôi ng sau nhà th Ch Ð i. - Thôi b a nào r i tôi s ki m nhà ch tôi th m. Ch em mình bây gi c t v SàiGòn b n r n thi t tôi m ng quá. Ð tôi có g p ch Qu , ch Thình, ch Ngh a, ch Bình thì tôicho m y ch hay r i mình l a m t b a làm ti c ng ch em t h i nói chuy n ch i. - Thôi y n ti c làm chi. G p nhau m ng nh v y c ng r i. - Cô Huy n Kh i n m v t áo c a cô Phùng Xuân mà coi r i h i r ng: - Ti m nào may áo cho ch ây khéo quá - Ti m V nh H ng ng Espagne. - À, ph i r i. Cách m y tháng tr c tôi có nghe cô th y thu c C n khen ti m V nh H ng m. Ð b a nào tôi mua hàng em m n ti m y may ít cái áo b n ch i. Ti m này may theoki u kim th i khéo thi t, ch b n coi p quá. Cô Phùng Xuân s ông Phán ch lâu nh c lòng, nên cô t giã cô Huy n Kh i r i b c raxe h i. Cô Huy n Kh i ng ngó theo, th y cô Phùng Xuân lên ng i m t cái xe h i thùng ki n i tinh mà trên xe l i có m t ng i kh n en áo dài ng i àng hoàng, cô nh ng i y ch clà ông Phán h u trí, nên cô l c u mi ng l i chúm chím c i. Xe rút ch y ông Phán h i v r ng: - Cô nào ó mà kêu em b ng ch T ? - Cô Huy n Kh i, ch em b n h c c a em h i tr c - Em quen, sao em không m i cô lên nhà ch i? - Em không có m i. Song ch có h i th m nhà và ch nói b a nào ch l i ch i. - Em có ch em b n thì m i h t i lui ch i cho vui. i mình ph i giao thi p v i ng ita ch . Cô Phùng Xuân không tr l i n a, cô cúi m t xu ng mà s c l i bu n. ***
  23. 23. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 23 www.hobieuchanh.com IV Cách m y tháng tr c, thân cô Phùng Xuân c c kh hèn h bao nhiêu, thì bây gi thân cô ng sung s ng sang tr ng b y nhiêu. trong nhà ông Phán không cho cô làm ng móngtay, còn b c ra ng thì ông bu c ph i i xe h i, ch không cho i b . Nh thân c sung 20 ng, mà nh t là nh cái xe h i, v i m y h t xoàn, nó qu n khách xa g n t i lui th mvi ng n m n p. Nh ng ch em b n h c h i tr c là cô Huy n Kh i, cô th y thu c Phi, cô c H c Lang, cô Tr ng Ti n Hi, cô Kinh Lý H i l n l t u có n th m m t. Khách a cô Phùng Xuân n th m thì ông Phán ti p r c vui v , mà ông l i còn ép v ph i tr l ,ph i i th m ng i ta l i cho tròn ngh a ch em. Ch ng hi u h n th m, h bi t ông Phán r i nhà h có d ngh v s ch ng già v tr hay không, ch tr c m t cô Phùng Xuân thìkhông ai dám nói m t ti ng gi u c t nào h t, mà có ng i l i m ng cho cô c sung s ngthong th . t bu i chi u v ch ng ông Phán v a m i s a so n ng i ch i thì có cô th y thu cPhi v i cô Huy n Kh i n th m. Cô Phùng Xuân ti p khách m i ng i. Ông Phán s c c lòng , nên ông b c ra sân s a ki ng, cho v thong th mà nói chuy n v i khách. Cô th y thu c Phi dòm th y ý ông Phán ái ng i, cô bèn kêu mà h i r ng: - Th a ông Phán, sao ông th y ch em tôi r i ông l i b i ra ngoài sân? - Tôi mu n cho m y bà nói chuy n ch i thong th . - Không mà. Ông làm nh v y ch em tôi không dám t i n a. Ông vô ây ng nóichuy n ch i cho vui ch . - M y bà t i thì có cô T h u chuy n. Tôi n ông mà tôi xen vô, s e th t l ch ng. - Xin l i ông, l i nay thong th l m. Ð n ông v i àn bà nói chuy n cùng nhau có ng ichi âu. Ông Phán nghe m y l i y t ng cô th y thu c châm chích ông là ng i th c u b i v yông m c c , song ông c ng g ng tr vô nhà. Cô th y thu c Phi bèn nói r ng "B a chúa nh t t i ây tôi có n l thôi nôi cho th ng nhtôi. Ông th y thu c d y tôi m i hai ông bà chi u b a y vô n c m ch i v i v ch ng tôi. Ông Phán nghe m i thì ông b i r i nên ông áp r ng: - Ông bà t ng tình v ch ng tôi l m, nên bà b n thân ra nhà mà m i, l nào mà tôi dám ch i. Ng t vì chúa nh t tôi m c i M Tho có chuy n c n l m. V y xin l i bà b a ó chophép tôi v ng m t, cô T i th cho tôi. - Tôi không có m i ai l , ch m i ch em b n h c h i tr c mà thôi. Xin ông ng ái ng ichi h t. - Tôi ti c quá, tôi m c l h n v i ng i ta d i M Tho. N u không có v y thì tôi i, cóchi âu mà ái ng i - Ông Th y Thu c tôi mu n có hai ông bà vô ch i. Ông t , ch c ông Thây Thu c tôibu n l m. - Ð b a ó cô T vô thay m t cho tôi, mà xin l i v i ông Th y Thu c. Cô Huy n Kh i c i mà n i r ng: "Ch em b n h c h i tr c, bây gi h i hi p c ítng i t i Saigon thì ai c ng m ng. Ch Th y Thu c mu n th a d p n thôi nôi cho con, ch i v ch ng m i ng i ng làm quen v i nhau. Xin ông Phán vui lòng ình vi c i Tho l i, ng b a ó vô Gia Ð nh g p m y ông m t l n cho bi t nhau. Ông Phán suy ngh m t h i r i áp r ng: "Tôi l y làm ti c quá. y là m t d p t t cho tôilàm quen v i m y ông. Ng t vì vi c i M Tho tôi ình không c. V y xin d p khác r i g p m y ông".20 lôi kéo
  24. 24. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 24 www.hobieuchanh.com Hai cô khách m i ông Phán không c thì không vui, song c ng n ói chuy n ch i trótgi r i m i v . i l i ông Phán d n v l a mua ít món ng chúa nh t i l m ng cho cô Th yThu c. Cô Phùng Xuân bàn h i ông r ng: - Chúa nh t ông i M Tho hay sao? - Không. Qua ki m c mà t , ch có i M Tho làm chi âu. Cô Phùng Xuân ch ng h ng, cô ngó ngay ông mà h i n a r ng: T i sao ông không t ,mà l i ki m c gi d i mà nói nh v y" Ông Phán h th n, nên ông cúi m t xu ng mà áp nh nh r ng: Qua tr ng tu i r i, t i y ám nh v y qua vui sao c. Ðã v y mà qua l i s n u có qua thì em không vui. Thàlà qua mang t i gi d i mà tránh cái ti c y ng cho em vui ch i thong th v i ch em b ntác. Em ng ng i chi h t, em c s m l v t ng b a ó vô ch i v i ch em. Mi n em cvui thì thôi, ph n qua không k gì. Cô Phùng Xuân nghe nh v y thì cô ng i l ng thinh, trong lòng l ng21 lung l m. Chi u chúa nh t ông Phán kêu s p ph bi u s a so n xe h i cho cô Phùng Xuân i BàChi u. Ông ép cô ph i m c y ph c m i, ph i gi i ph n, ph i eo xoàn. Cô Phùng Xuân trang m r i b c ra xe, t ng m o nghiêm ch nh mà l i xinh p, chem b n c a cô ch ng có ng i nào bì k p. Cô vô t i nhà ông th y thu c Phi thì ã có v ch ng ông Ð c H c Lang v i ông Kinh Lý i n tr c r i. M y cô m ng r , ra t i xe h i mà ti p r c. Cô Phùng Xuân ngó ông Th y Thu c Phi mà nói r ng: Ông t ng tình ông m i, mà ôngPhán tôi i không c, thi t là l i quá. Ông Phán tôi i M Tho mà ng c theo c n d n tôivô ch u l i v i ông, vì b a nay ng m c vi c, thôi d p khác r i ng s vô ch i ng tr c ng cháu, sau làm quen v i ông". Cô Th y Thu c h t mà tr l i r ng: - V ch ng in khuôn r p quá! Tôi ch c ông Phán bây gi ngoài nhà, ch không có i âu h t. - Ði M Tho thi t ch . - Không có. Ch th ng ch ng nên ch ph i ki m l i mà che y cho ch ng, ch có chi âu. - N u có nhà thì vô ch i v i ông Th y Thu c r i. - Ông Phán không ch u vô, t i c nào tôi v i cô Huy n ã bi t r i. T i ng ái ng i. - Có chi âu mà ái ng i. - T i mình ây còn nh , hay n i gi u c t. ng tr ng tu i, nên tánh nghiêm ch nh. ng sch i v i mình không h p ý, nên ng ki m c mà t ch gì. - Không ph i v y âu. Ði M Tho thi t mà. Cô Phùng Xuân mu n d t câu chuy n y cho mau, nên cô li n a m t gói cho côTh y Thu c mà nói r ng: Ch n thôi nôi cho cháu tôi không bi t l y chi làm l m ng, nên em m t cái nón v i m t ôi giày cho cháu dùng và chúc cho cháu mau khôn l n". Cô Th y Thu c v a m mi ng t n, thì có xe h i khách t i n a.V ch ng ông Huy nKh i v i v ch ng ông Tr ng Ti n Hi b c vô. t bên ch em b n n bà m ng nhau, còn m t bên thì anh em àn ông b t tay chàonhau. Ông Huy n Khi m c Tây úng m t, song áo ngoài không gài nút, còn áo s mi thì t bâu; ông l y tay a tr c m t mà lúc l c, t d u chào h t anh em và tr n m t nói om sòm:Ð t này mà cho xe th m ch y thi t là b t ti n quá! Nó ch y nghinh ngang, làm ng n tr xe i mình ch y không c. H i n y thi u chút n a m a tán nó ngã r i". Ông Th y Thu c c i mà nói r ng:21 hay l ng: suy t và cân nh c, suy tính
  25. 25. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 25 www.hobieuchanh.com - Ð ng c a Nhà n c làm cho nhân dân dùng chung. Toa22 mu n cho m t mình xe i c a toa ch y hay sao? -N u a23 có quy n, m a c m không cho xe th m ch y. - Toa nói nh v y thì toa không công bình: n u nh toa có quy n, thì ch t dân h t còn gì. - Sao mà không công bình. - Toa ngh th coi. Xe h i c a toa ch y mòn ng h t mà toa không óng m t ng xuthu cho Nhà n c. Còn xe th m nó óng thu sanh ý24, thu xe, thu ng a, thu xét xe, óng không bi t bao nhiêu th thu mà k . N u l y l công bình mà nói, thì ph i ngcho xe th m ch y, ng cho xe h i c a toa ch y m i ph i. - Toa nói ng c i quá. - M a nói xuôi l m ch . Ng i ta óng thu h t mà toa mu n c m không cho ng i tach y trên ng, cho xe h i c a toa không óng thu mà toa ch y cho thong th , nói nhtoa ó m i ng c. Tr i i, toa m i làm "ông Huy n" mà toa ã t ý áp ch , n u toa làm "ôngVua thì m i mu n cách nào n a. -M a c làm "Ông Vua", thì m a l p lu t mà nh xe h i ng xe th m , xe kéo, xemáy, xe bò ch t b , còn n u xe h i h thì m y th xe kia ph i th ng h hao cho ch xe h i. - Làm vua mà l p lu t nh toa ó thì m t lát r i tiêu - Sao v y? - Chúng nó h toa ch sao. - H sao n i. Dân s kêu nài hay là cãi l nh toa thì m a chém h t, còn ai dám r c r ch. - Toa chém h t r i còn ai n p thu cho toa s m xe h i toa i? y anh em nghe ông Th y Thu c h i t i câu ó thì c i xòa. Ông Ð c H c Lang xen vô mà nói r ng: "Ð ng quan l là c a chung. Mình có xe h ich y trong Châu Thành mình ph i ch m ch m mà nh ng ng cho ng i ta i v i m icông bình ch " Ông Huy n Kh i tr n m t áp r ng: - Tr i i, xe 6 máy mà ch y ch m sao c. Toa không có xe h i nên toa nói nghe nhàquê quá. - Ph i, m a không hi u vi c xe h i. Mà có m t mình toa có xe 6 máy, ch thiên h khôngcó hay sao? - H c ng có v y ch . - H c ng có, sao h ch y ch m c, còn toa ch y không c. - Tánh m a quen r i, h lên xe thì m a dông m t, ch m a không ch u r r nh h . - V y thì toa y nó ra kh i Châu Thành r i toa s ch y. - Toa nói chuy n nghe h i x a quá mà. Không thèm nói chuy n v i toa n a. Ê! ch nhà,cho r u u ng chi ch . Ông Th y Thu c Phi kêu b i bi u em n c á r i m i khách u ng r u. Bên n ông k ng i ng i ng, k nói ng i cãi, nên ch khách ch có 5 ng i mà ti ngnghe ào c ng b ng h i m y m i. Còn bên n bà thì êm h n, song ti ng c i ti ng nói c ng nghe ti p nhau hoài, không t. Cô Tr ng Ti n Hi v vai cô Phùng Xuân mà nói r ng: "Cái xe h i m i ó c a ch , ph ihôn ch Cô Phùng Xuân ch a k p tr l i, thì cô Huy n Kh i h t mà nói r ng: , xe m i ó là xe a ch T a. Ch s ng l m, ông Phán c ng t i n i, ch ph i nh t i mình v y hay sao?" Cô Kinh Lý H i kêu cô Huy n mà h i r ng: - Cô Huy n, cô bi t t i sao mà ch T c sung s ng nh v y hay không22 (toi): anh, m y23 (moi): tôi24 hành ngh
  26. 26. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 26 www.hobieuchanh.com - T i ph n s c a ch , ch t i sao. - Ph i, t i ph n s c a ch c ch ng c ng, nên ch sung s ng, thì ã ành. Mà tôimu n h i t i sao ph n s c a ch l i c ch ng c ng nh v y ch ? - Cô này h i tr c tr o quá! Ông Phán c i v nh ch T , thì th nào mà không c ng cho c. - Cô tr l i nh v y m i trúng v i câu tôi h i. Trong b n ch em ta ây, tôi ch c có m tmình ch T thong th trí h n h t. Ai bi t t i sao tôi dám oán quy t nh v y hay không? Cô Th y Thu c Phi nói r ng: - Cô mu n làm th y bói thì cô nói luôn cho ch em nghe, ch ai bi t sao mà tr l i. - Tôi nói ch T Phùng Xuân thong th trí h n ch em mình h t th y là t i nh v y: chúngta ây ng i nào ch ng c ng còn làm vi c. M y ng m i ngày h i hai bu i, h nói i vô s ,còn nh ông Thây Thu c thì ng l i nói i coi m ch. Ban êm h còn nói i h i, ho c i nti c, có khi i t i ba b n gi sáng m i v . H nói nh v y thì mình hay v y, ch vô s r i h i âu n a, mình làm sao mà bi t c b i v y t i ngày mình nhà mà trí mình không yênchút nào. Còn nói gì h êm nào h i h i hay là i n ti c, thì mình h t ng , c m c a i ra i vô mà trông hoài. - Cô này có tánh ghen r i cô t ng ai c ng nh cô h t hay sao mà. - n bà, n u bi t th ng ch ng, thì có ai mà không ghen. M y ch c ng ghen mu n ch t,song m y ch m c c nên không dám l ra ch . Khoan ã, tôi c t ngh a t i sao ch PhùngXuân kh e trí h n mình cho ch em nghe mà. Ch em mình có ch ng i làm vi c thì c c lòng t trí nh tôi m i nói ó. Còn ch Phùng Xuân ch kh e là vì ông Phán h u trí r i, ngkhông i làm vi c n a, mà ng c ng kh i i h i, kh i i n ti c v i anh em. T i ngày ngnhà hoài; còn b a nào ng i ch i, thì v ch ng i v i nhau, ch Phùng Xuân kh i lo s ai vevãn ng c, thì có chi âu mà c c lòng m t trí. Cô Ð c H c Lang c i ng t mà nói r ng: "Cô Kinh Lý lý lu n nh v y thì trúng lý l m.Cô mu n kh e trí nh ch Phùng Xuân, thôi thì cô xúi ông Kinh Lý xin h u trí i". Cô Kinh Lý H i châu mày áp r ng: "M c còn nh tu i quá, làm vi c ch a úng n m; chph i h u trí c thì tôi bi u h u trí ph t, i gì cô nh c". Cô Tr ng Ti n Hi h i cô Phùng Xuân r ng: "Ch kh i ghen, v y mà n u ch i chi m tmình thì ông Phán có ghen hay không ch ?" Cô Phùng Xuân chúm chím c i, song cô không tr l i. Cô Th y Thu c Phi nói r ng: C n gì ph i h i. Ng i nào c i v nh tu i mà kh i ghencho c kia. y cô nói chuy n t i ây thì nghe phía bên n ông ch n r n ti p chào m t ng i khách i t i. Cô Th y Thu c Phi b c l i c a mà dòm r i nói r ng: "Ông Th y Thu c C n trong Ch n. Cô nói v a d t l i thì ông Th y Thu c C n b c qua phòng n bà cúi u chào m ycô. Ông th y cô Phùng Xuân thì ông ngó trân trân. Cô Phùng Xuân cúi m t ngó d i g ch; côbi n s c, song ch em không ai ý nên không th y. Cô Th y Thu c Phi h i ông Th y Thu c C n r ng: - Ông ra còn cô Th y Thu c âu? - V tôi v d i B c Liêu, không có trên n y? - V B c Liêu h i nào? - G n m t tháng nay. - a sao mà v d i lâu v y? Ông Th y Thu c C n rún vai r i b i qua phòng n ông, không tr l i câu h i ó. Ông Th y Thu c Phi cho v hay r ng khách ã t i v y thì m i khách nh p ti c. Vch ng bèn m i khách qua phòng n. Ch nhà s p n ông ng i m t bên, n bà ng i m t bên, p l n x n mà cô Phùng Xuân l i ng i i di n v i ông th y thu c C n.
  27. 27. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 27 www.hobieuchanh.com Cô Phùng Xuân c c lòng h t s c, nh ng vì cô là ng i bi t l , nên cô gi m t m cnghiêm ch nh; cô không l v b t bình hay là ké né chi h t, duy cô ng i t nh táo c ngó ngayxu ng bàn, tr c m t cô, ch ng bao gi cô ngó t i m t ông Th y Thu c C n. Còn c ch c a ông Th y Thu c C n thì l i khác. Ông c ngó cô Phùng Xuân hoài. ôngth y g ng m t c a cô thi t là p, h t th y m y cô ng i m t hàng ó, ch ng có cô nào sánh c. Ðã v y mà cô Phùng Xuân gi i ph n l i khéo, m c áo l i t t, eo xoàn l i nhi u, c p t h u tình, mi ng c i h u duyên, t ng m o nghiêm trang, rõ ràng là m t ng i v a có c v a có h nh n a. Ông ngó cô hoài, mu n nói chuy n v i cô, mà b cô không thèm ngóông, nên ông không bi t làm sao mà gây câu chuy n cho c. Ông Huy n Kh i ng i m t bênông C n ông h i ông C n r ng: - Trong Ch L n toa ra b ng cách nào mà tr d v y? - M a i xe n. - V y ch xe h i c a toa âu? Hôm tr c m a th y toa i cái Peugeot m i t t l m mà. - Xe h i c a m a ma femme 25 l y i v d i B c Liêu, - Ð b a chúa nh t nào r nh, t i mình h n v i nhau r i i Long H i ch i. - Ð c l m. Anh em nh t nh i b a nào thì m a s n lòng luôn luôn. - Ê! Xe c a toa m i, còn xe c a m a c , b a ó mình ua v i nhau ch i nghe hôn. M ach c m a b toa xa l m, cá bao nhiêu m a c ng dám cá h t th y. - Toa nói phách hoài. - Thi t ch ! Toa ch a bi t tài m a ch y xe mà. Toàn26 a, mon cher27. - S xe m a không có trên này ch . - a, v B c Liêu ít b a r i lên, ch hoài d i hay sao? - Vi c ó không hi u c. - S m xe thì i, ch s m r i em xe d i B c Liêu mà c t hay sao? - Không ph i c t. Không bi t ch ng mình i ch i, mà ma femme lên hay ch a ch . - Toa nói chuy n nào c ng có ti ng "ma femme xen vô h t th y. Mu n i chi thì ánhdây thép bi u em xe lên ch , s cái gì. Lát n a toa làm sao toa v Ch L n? a i xe kéo ra Sài Gòn r i m a ki m xe m a v - Ð ch ng v m a a toa, ng toa coi tài m a ch y xe, nh t mà, không ph i con gà âu. Ông Th y Thu c C n l c u, li c m t ngó cô Phùng Xuân, th y cô c ng gi m t m c l t o nh h i nãy, thì ông th t v ng nên bu n hiu. Mãn ti c r i, cô Phùng Xuân l y c ông Phán i kh i, không ai coi nhà, nên cô xin l i v icô Th y Thu c Phi mà v s m, ch em c m h t s c mà c ng không c. Cô t giã m y cô y ông r i b c lên xe. Ông th y thu c C n b c ra c a ngó theo, th y cô ng i m t cái xe thi t t t, èn mui xe r i t cô, coi p vô cùng. Xe ch y r i, ông tr vô, th y cô th y thu c Phi ng m t mình t i r u, ông bèn l i g n mà h i r ng: - Xin l i cô, không bi t cô m i i v ó ph i tên là Phùng Xuân, con c a th y Cai T ngHùng Cái Côn hay không? - Ph i. Sao ông bi t? - Tôi là ng i Sóc Tr ng sao l i không bi t. - Ông quen sao h i nãy ông không nói chuy n v i ng i ta? - Tôi quen nhi u, song lâu g p r i tôi s l m, nên không dám h i. Cô y bây gi âu v ycô? Quen v i cô nhi u hôn? - Tr i ôi! Ch em b n h c mà không quen nhi u sao c. Bây gi ch ngoài Ch Ð i.ông h i chi v y?25 v tôi26 toàn tài, gi i t t b c, v sau c tr i i thành tàn, ng i nào a khoe tài gi i b g i là làm tàn.27 (cher): thân, yêu m n; mon cher: ông b n yêu tôi i.
  28. 28. Thi t gi gi thi t - H Bi u Chánh 28 www.hobieuchanh.com -C chi ngoài Ch Ð i? - Ng i ta có ch ng nên v i ch ng ng i ta ch làm chi? - C có ch ng hay sao?... Xin l i cô, không bi t ch ng c là ai, làm vi c gì âu? - Ch ng ch là ông Phán Thêm, h i tr c làm vi c S Th ng Chánh, mà ã h u trí r i. - H u trí r i! Tr i i? Bao l n tu i mà ã h u trí v y? - Cô th y thu c Phi v a c i l n v a áp r ng: "Ông Phán già c gì ó mà ông h i. Cáchhai m i m y n m tr c thì tu i ng l i m t c v i tu i ông bây gi v y ó". Ông Huy n Kh i ng g n ó, ông vùng nói l n: "Ê anh em coi th ng cha C n tr mòi dê i kia! M i th y cô Phán Thêm thì ch p h i th m. Me x C n, moa nói giùm cho toa bi t: à già nó d l m a; toa láng cháng toa kh i mang h a. Ông th y thu c C n c i mà nói r ng: "Toa nghi b y b hoài! Bà con mà!" Ông Tr ng Ti n Hi xen vô nói: "Bà con càng ngon n a?" Ai n y u c i r . M y cô phòng bên kia u t u qua, r i k nói ng i c i om sòm. Ông th y thu c Phi nói r ng: :Ma femme có m i ông Phán n a, r i ng m c i M Tho,nên ng vô không c". Ông Huy n Khi h i: . - Toa có quen v i ông Phán ó sao? - Không. M a ch a bi t m t, b i v y ma femme tính m i ng vô ng anh em làm quen i nhau ch i. - Moa c ng ch a bi t ng. Mà m a nghe ma femme nói ng r ng r ng, b c tóc, b cà khu m. M a s t i mình ch i không vô âu toa. - M y ông già h nói chuy n o ngh a nghe ng ch . - Ng cái gì? H nói chuy n nghe bu n ng , s ch t c ch ng . - M a a nghe m y ông già nói chuy n l m. - T i sao toa a ng, m a bi t ròi. T i ông có v nh mà l i nh28 nên toa a ch gì. - Toa nói b t quá! Ông Tr ng Ti n Hi nói: Ê! Cô Phán ó coi p quá mà b t ng l i àng hoàng, saocô không ki m ch ng cho x ng ôi v a l a, cô ng ông già chi v y há?" Cô Tr ng Ti n b c t i nguýt ch ng m t cái mà nói r ng: ! Th n ông gì mà i nóihành ng i ta v y kia! Duyên n c a ng i ta mình bi t gì mà xía vô. Ch Phùng Xuân cóch ng nh v y ó ch có ph c h n tôi nhi u l m. Mình không th y hay sao, ch ng ch c ngch nh tr ng m ng, s m xe h i m i cho ch i ch i, mua xoàn l n cho ch eo m y ch c h t.Có ch ng nh v y còn gì n a mà d ngh . Ông Tr ng Ti n rùn vai nói r ng: Ð n bà m i thi t là khó ch u, h m mi ng thì bi tnói xe h i, h t xoàn, áo mode, s a s c p, ch không bi t kh gì h t!" Cô Tr ng Ti n áp r ng: "Ph i! Mà n bà m i, ng i ta i xe h i, eo h t xoàn, m cáo mode, s a s c p thì ng i ta n ng cao trình cho ph n , làm nh v y có b i ho iphong t c ch nào âu, ch ng h n n ông m i nh mình h th y gái p thì tr m tr dòmngó, m i là x u h ch ". Ông Huy n Kh i n t l n r ng: "Thôi! Êm! Ông th y thu c m i t i ây ng n m ng chocon ông, ch không ph i m i t i ng di n tu ng v ch ng r y l n cho ng coi. Ð n ôngth y gái p thì tr m tr , y là ng i ta có cái óc a m thu t, nên không l i. Còn ànbà ham i xe h i, ham eo h t xoàn, ham i mode, ham s a s c, y là ng i ta có chí t nth , nên c ng không qu y. Thôi, hu . Ông th y thu c Phi mu n cho v ch ng ông Tr ng Ti n h t l i qua ti ng l i n a, nênông ti p mà h i r ng: H i nãy ai bày r i Long H i ó? B a nào i thì ph i nh t nh choch c i?28 p

×