Ho bieu chanh   tai toi
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Ho bieu chanh tai toi

on

  • 718 views

 

Statistics

Views

Total Views
718
Views on SlideShare
718
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ho bieu chanh   tai toi Ho bieu chanh tai toi Document Transcript

    • i tôi 1 www.hobieuchanh.com i Tôi Bi u Chánh n th nh t I m mai bà C Kim ng i t i b ván c m lai lót d a c a s mà u ng trà. Con Tý, là a t gái c a bà, hai tay c m cây ch i c lum khum quét nhà, nó quét i bay ngang qua m y ánh m t tr i d i vô k t c a coi nh m y l n khói ch a tr m ngànvi trùng nh y múa t ng b ng. Còn chú H ng, là a t trai, m c có cái qu n ng n, tr n a l ng en cháy, chú ngoài v n chú tát n c d i m ng lên ám tr u tr ng bên trái nhà mà t i, ti ng c d i lên lá tr u nghe ào ào. Tuy tôi t trong nhà ra ngoài v n làm nh n nh p nh v y, mà bà C tay b ngchén n c trà h p mà u ng, m t ngó s ng ra ngoài sân, bà không ý n con quét nhà i chú t i tr u, mà bà c ng không thèm nói chuy n v i H u Nh n là cháu ngo i c abà, m i lên n m tu i, ng x n b n tr c m t bà mà d ô tr u, xây bình vôi l n x n. Trí bà ng v n v cõi ngoài, thình lình tên H a, là lính tr m c a S Dây thép ÔMôn, ng ng xe máy ngoài c a ngõ, d ng cái xe d a cánh c a, r i x m x m i vô sân. Bàth y mà bà t ng lính tr m n nói chuy n chi ó v i r c a bà, là xã tr ng Tr n H uNgh a, b i v y bà c ng không ý n. Tên H a b c lên th m, tay ng nón, tay móc túi, mi ng nói: “Th a bà, có dâythép g p ánh l i cho bà ây”. Bây gi bà C m i nh tâm l i mà h i: - Dây thép c a ai ó v y? - Th a nghe ông Ch s nói dây thép c a ông c h c ánh v cho bà. - Ý, v y hay sao! không bi t nó ánh dây thép nói gi ng gì v y kìa. - Ông c h c ánh dây thép cho bà hay r ng ông v t i, ch ch ng có vi c chiquan h . - À, v y h ! Làm tôi t ng có vi c gì tôi h t h n. Tên H a li n m t cái bao gi y màu xanh trên ô tr u, tr c m t bà C . Bà C h n h h i n a: - M i l n có th hay dây thép tôi th ng th y tr m làng Th i An i phát mà, sao a nay em l i em dây thép? 1
    • i tôi 2 www.hobieuchanh.com -Th a ph i. ngoài R ch G c ây thu c v làng, nên th t thu c v làng phát.Song ông Ch s th y dây thép g p, n u ch t i tr a mà g i theo tr m làng thì s tr ,nên ông sai tôi em li n ra cho bà. - Ông ch s dây thép t t quá. Em v nói qua cám n Ch s nghe. - D , th a bà tôi v . - , qua c ng cám n em l m. Tên H a v a b c ra kh i c a, thì H u Nh n thò tay l y dây thép li n. Bà C l t t gi t l i và nói: “Ý! ng có l y con. Dây thép c a c u ba con ánh v ó a. Con vôbu ng coi nh cha con th c d y r i thì kêu ra ây coi giùm dây thép cho bà ngo i m tchút. i i con, d bi u r i bà ngo i c ng”. H u Nh n nói gi ng chùng ch ng: - Con i kêu cha r i ngo i cho con gi ng gì? - Con mu n gi ng gì ngo i c ng cho h t. - Ngo i bi u ch Tý b ng con vô ch ch i nghe hôn. - , chi u mát r i ngo i cho i. u Nh n m ng nên âm u ch y vô bu ng. Cô Ph ng là con gái th hai c a bà C , m c a H u Nh n, nhà sau i lên, utóc láng nhu t, v a g p con thì c n l i nói: “ ng có ch y con, ch y té ch t”. H u Nh n i r i g tay m mà ch y vô bu ng. Cô Ph ng ra tr c th y bà C ng i có m t mình thì h i: - Nghe má nói chuy n v i trên này, mà sao không có ai h t v y? - , có lính tr m c a ông Ch s dây thép sai em dây thép cho má, ch có ai âu. - Dây thép gì? - Dây thép c a th ng Ba ánh nói nó v . Dây thép ây, con coi th ng Xã có th c y thì bi u nó coi th coi th ng Ba nói v mà ch ng nào v t i. Bà l y dây thép trao cho con. Cô Ph ng c m i vô bu ng m t chút, thì Tr n H uNgh a ra, vì ng m i d y, nên m t mài còn bí s , b hàng tr ng b n trong mình nhàunhè h t. H u Ngh a ng m dây thép ra mà coi, v con ng m t bên. Chàng coi r i nói ng: “C u Ba nói c u v t i Sài Gòn r i, bu i s m mai c u s t i nhà. Dây thép ánh t iSài Gòn h i 6 gi chi u hôm qua. V y thì n i bu i s m mai n y c u s v t i”. Bà C têm tr u mà n, b vui v l m. Bà nói: “S m mai, nó làm sao mà v t i c. Th ng th y h i Sài Gòn h v xe ò, quá 12 gi tr a h v m i t i”. u Ngh a nói: “Th a ph i, xe th 10 gi r i xu ng m i t i C n Th . Nh c uBa v t i ó, c u m n xe Location mà v li n, không ch xe ò, thì ch ng 11 gi c u v i nhà c”. Bà C suy ngh r i nói: “V y thì t i Sài Gòn nó m n ph t m t chi c xe h i nó vcho mau”. 2
    • i tôi 3 www.hobieuchanh.com u Ngh a tr vô trong mà r a m t. Cô Ph ng d t con l i ng i trên ván mà nói r ng: - Má t ng m n xe h i trên Sài Gòn mà v d i Ô Môn r l m hay sao? T n ítnào c ng 25 t i 30 ng b c. - T n bao nhiêu thì t n ch . Con Thình nó i ch r i hay ch a? - Ch i ch h i t ng sáng, âu có t i bây gi mà h i. - Thôi, con ti p i vô ch mua thêm th t cá ng n u n ng cho nó v n. másai b y tr i m i anh Chánh bái v i c u H i ng vô n c m ch i mà m ng cháu. Nóngoài B c Vi t h n m t n m nay, nó n u ng c c kh , ch c nó thèm trong mình l m.Con b n áo mà i ch i con. Con mua thêm ng cho con Thình nó b ng v luôn th . Cô Ph ng tr vô bu ng ng thay i ch , mà s c m t cô không vui. u Ngh a r a m t r i ra ng i t i gh gi a mà hút thu c, H u Nh n x n b n ng t bên. Bà C vô nhà trong bi u con Tý n u n c sôi r i b t m t con v t t cho thi t m pmà làm th t. Bà l i kêu chú H ng mà sai i m i ông Chánh bái Thành là anh chú bác v iông C và m i th y H i ng Quy n là anh em ru t c a bà. Bà d n chú H ng: “M y i i thì nói lát n a ây có c u Ba c h c v t i, nên m i hai ông vô n c m nói chuy nch i. Nh nói cho rành nh v y”. Bà C Kim góa ch ng h n m i n m r i, bà làm ch m t s nghi p l n c a ch ng l i, m i n m huê l i ru ng bà thâu góp trên 20 ngàn gi lúa. Bà ch có 2 ng i con:Con gái l n là Cô Ph ng n m nay 28 tu i, tuy có ch ng song c ng chung v i bà, contrai nh là Lý Nh Th ch, n m nay 24 tu i, h c tr ng Cao ng s ph m ngoài Hà N i, m ngoái thi u r i Nhà n c c p b ng cho làm giáo s t i B c Vi t, bà th ng nhcon, l i ngh nhà giàu l n, d u con không làm vi c c ng không ói rách mà lo, nên bàvi t th bi u con xin i v Nam Vi t, nh xin i không c thì xin t ch c ng v i v r i nhà cai qu n ru ng v n. Nh Th ch v ó là vì v ng l i m , nên xin tch c giáo s mà v cho m vui lòng. Bà C tin con v thì bà h n h trong lòng, nên c i lên i xu ng nhà sau hoài, bàng i không yên ch . Còn H u Ngh a thì c gi n v i con nh hàng ngày, không th ychàng l s c vui hay là bu n chút nào h t. Ông Chánh bái Thành g n, nên c tin m i thì ông t i tr c. Tu i v a quá 50,tóc ã b c hoa râm, mà r ng còn ch c, s c còn m nh, ông m c m t cái áo xuy n en dài,vai v t kh n bàn lông, ch n mang giày hàm ch. Ông v a ng i thì li n h i bà C : - Th ng Ba nó v t i h i nào? - Nó ch a v t i. Nó ánh dây thép cho hay s m m i n y nó t i mà ch a ch c ginào. - B t nhân d hôn! V y mà th ng H ng nó nói p úng, tôi t ng th ng Ba ã v i r i ch . 3
    • i tôi 4 www.hobieuchanh.com - Ch c 11 ho c 12 gi nó v t i. Tôi sai i m i anh l i tr c ng nói chuy n ch i. - Lúa c a thi m nó ã thâu góp xong h t hay ch a? - Th ng Xã nó coi thâu góp xong h t r i. - N m nay trong r ch Ba Rích coi th t b n, v y mà s ru ng c a thi m nó trong ó góp lúa m n có hay không. - S ó nó góp thi u chút nh. N m nay có s ó góp thi u, còn m y s TháiAn, Ph c Th i, Th i Th ch, Ô Môn, nh Môn, nó góp lúa h t. - Lúa ru ng c a thi m nó trên 20 ngàn gi , l i n m nay lúa coi mòi có giá, nên d ucó góp thi u chút nh c ng ch ng thi t gì l m. Ông Chánh bái Thành th y H u Ngh a l i ng rót n c trà tr c m t ông thì ông i: - Cháu giao m c cho xã m i xong r i? - Th a, xong r i?. - Nghe nói H i t mu n c cháu làm ch c h ng thân mà cháu ch y ph i hôn? - Th a ph i, cháu làm xã tr ng t i 2 n m, m t m i quá nên C Ch c cháu lên ng thân cháu ch y. Nhà n chi c, trong, ngoài gì c ng m t mình cháu. Cháu giúpvi c làng 2 n m ngh c ng r i. cháu ngoài ng thong th mà lo vi c nhà. - Có th ng Ba nó v ây, thì nó chia lo v i cháu, ch c cháu kh e c m t chút. Bà C c i và áp th cho con r : - Th ng Ba t nh chí l n nó m c i h c, có bi t t i vi c ru ng t gì âu. D u nócó v nhà, b t quá nó coi sóc trong nhà còn vi c cho m n ru ng hay là góp lúa thì tôi ng ph i giao cho v ch ng th ng Xã, ch giao cho nó sao c. - Nó h c gi i l i l n r i, có vi c gì mà nó làm không c. H i m i t nhiên nó ng , mà làm ch ng m t hai n m thì nó quen ch gì. - Ý! Anh không bi t tánh ý nó. Th ng k c c l m, h ai n n n nó thì nó xiêu lòngli n. Giao cho nó i góp lúa, ch ng kh i tá n h gi t h n h t. - Thi m nói ch i, ch gi t sao c. Th ng Ba nó hay th ng ng i ta, h th y ai n n thì nó xiêu lòng, y là vì nó có lòng nh n. Mà nó h c gi i, có ph i nó kh d i gìhay sao mà gi t c a nó c. - Nó có tánh h th y nhà nghèo thì nó th ng. i n y mà ng âu th ng ó, l t da ch ph i ch i sao. ang nói chuy n t i ó k th y H i ng Quy n b c vô. Th y b n áo dài, manggiày tây, i nón tr ng, vóc cao l n, mép có râu, nên t ng m o coi m nh m l m. Bà C , ông Chánh bái v i H u Ngh a u chào m ng. Th y H i ng ng i t i ghgi a v i ông Chánh bái r i nói: “Ch c th ng Ba nó xin t ch c c r i nên nó m i v ó”. Bà C g t u mà áp: 4
    • i tôi 5 www.hobieuchanh.com - , nó xin thôi c r i hôm tháng tr c l n mà. Hôm tr c nó có g i th cho tôihay, nên tôi bi u th ng Xã mua mandat g i cho nó 200 ng b c ng nó v ó. - Nó v t i Sài Gòn r i nó ánh dây thép nói s m mai n y nó v t i nhà ph i hôn? - . - Ch c nó m n xe Location nó v . - Không bi t nó m n xe mà v hay là nó i xe ò. Tánh nó lôi thôi l m, s nó hàti n i xe ò nó v tr quá. - N u ánh dây thép nói s m mai v t i thì ch c không ph i i xe ò âu. Thôi nó thì ch lo c i v ph t cho nó ng nó coi sóc vi c nhà cho ch . - th ng th ng mà ki m ch cho x ng áng ch h i t c quá sao c. - Ch d t nó i coi con th y Cai, nh nó ành thì c i li n cho nó i. - Nghe nói con th y Cai n c da không c tr ng s nó chê ch . - i! C i v mà c n gì en tr ng, nh n ngh a m i quí, ch n c da mà quí gì.Nhà th y Cai là nhà có c, mà l i sang tr ng n a. Ch làm sui ch ó thì x ng áng bi tch ng nào. Ông Chánh bái c i mà nói: “N i ây bà con mình mà thôi, nên mình nói lén mànghe: th y Cai làm coi r m r nh v y ch không giàu. Tôi nghe nói ông Ch Hinh bênBò Hút ng có hai a con gái, mà ng giàu l n l m. Thi m C h i tu i r i i coi nh c thì làm sui ch ó, sau th ng Ba nó m i nh nhi u”. Th y H i ng vu t râu mép và tr n m t ngó ông Chánh bái mà nói: - Gia tài c a ch C ây, th ng Ba nó n c i c ng không h t, c n gì ph i ki m giàu. Nó ch n ch rân rát, có nh n c, thiên h tùng ph c, thì t t h n. - Mình giàu mà ki m th làm giàu thêm n a thì càng quí, ch có h i gì. - Ph i. Giàu thêm ch ng nào càng quí ch ng n y. Nh ng mà ph i bi t nh n ngh a,ph i c lòng dân tùng ph c thì m i sang, ch giàu nhi u mà thiên h khinh th , thì giàucó ích chi âu. - i, i n y h có ti n nhi u thì quí, ai c ng ph i kiêng n h t th y. Làm ông gì ng không b ng “ông ti n”. Bà C th y hai ng i cãi v i nhau bà bèn xen vô mà nói ng h t cãi n a: “Haing i nói nghe ph i h t. Giàu thì quí mà sang c ng quí, b i v y h m nay tôi tính mu nki m ch giàu mà c ng sang n a ng làm sui, mà tôi ki m ch a ra. th ng th ng tôi h i thêm n a coi”. Th y H i ng nói: “N u c nh v y thì quí bi t ch ng nào. Ng t tôi s mìnhmu n ng c v chì v chài thì khó l m ch ”. Cô Ph ng i ch v t i, vì i ngoài n ng nên m t m hôi, má ng au. Côchào bác v i c u, r i i th ng vô trong mà thay áo r a m t. 5
    • i tôi 6 www.hobieuchanh.com Th y H i ng ngó theo cháu mà nói: “Ch C hà ti n quá, không dám mua m tcái xe h i mà i”. Bà C áp: - Tôi ít hay i, s m xe h i t n hao ch có ích gì. - T i không có xe nên ch không i c. N u có s n xe, t nhiên ch i ch i chgì. S m m t cái xe h i i C n Th , ho c chi u chi u i vô ch Ô Môn mà ch i, t nbao nhiêu ó mà s . Ch th y hôn, t i không có xe nên con Hai i ch v coi nó m t nh . - Thôi, th ng Th ch v r i tôi s mua m t cái xe. - Nhà ch ph i có m t cái xe h i coi m i c. H m i có n m b y ngàn gi lúamà h còn s m xe r n r n, hu ng chi là ch huê l i trên 20 ngàn, mà không dám s m.Ph i s m xe h i i làm sui m i d coi. i n y h a lòe lo t b ngoài, mình ph i làmtheo thiên h , m i kh i h khi. - S m thì s m ch sao. u Ngh a ng i t i bàn vi t, nãy gi không nói chuy n, ch ng nghe m v ch umua xe, thì chàng day l i mà nói: “M y n m nay con mu n th a v i má mua m t cái xe má i ch i cho thong th , mà con không dám nói. Má mua xe i Sài Gòn ch i v ing i ta, t n hao gì l m âu mà lo. S m xe r i con t p c m tay bánh con i v i má kh i n s p-ph . Bà C c i mà áp: “ th ng Th ch v ây r i s hay”. Ông Chánh bái h i bà C : “Th ng Ba nó thôi làm c h c, nó v nhà v y màthi m có tính cho hai v ch ng th ng Xã ra riêng, hay là c ng chung n a...?” Bà C ng i têm tr u, bà suy ngh m t chút r i m i áp: - Vi c ó tôi ch a tính. Nhà r ng minh mông, nó chung h t c ng c. - Thi m nó có hai a con, chung c ng c. Nh ng mà con m t ngày m t n, tôi t ng c ng nên s m nhà c a cho m i a m t ngôi riêng thì t t h n. - Tôi có m t mi ng t ngoài r ch Bà S , l i có m t mi ng n a trong r ch Cái c. Hai mi ng t ó t t l m, r ng l n, cao ráo mà l i d a l n a. Nh con nó mu n rariêng và mu n mi ng t nào thì tôi c t nhà cho nó , có khó gì. - Cu c t ch nhà ây c ng còn r ng, n b t cây r i c t thêm m t cái nhà phía t tr i l n ây c ng c. - Ý! Không c âu. C t thêm n a r i ch t h p quá tôi ch u không n i. Cô Ph ng trong b c ra nói: “Th ng Ba nó v , má c i v cho nó r i má c t nhàriêng cho nó . Con nhà n y, ch con không ch u i ch nào khác”. Th y H i ng Quy n châu mày ngó cô Ph ng mà nói: - Nhà n y là nhà t ph l i, th nào sau c ng ph i l p bàn th . Th ng Ba làtr ng nam, t nhiên nó ph i ây, ch i ch khác coi sao c. - Cháu ây t nh chí l n ã quen r i, cháu không ch u i ch khác. 6
    • i tôi 7 www.hobieuchanh.com - Cháu không ch u c ng không c. Con gái mà giành nhà th n i gì. Cô Ph ng nghe m y l i y thì x m t, l s c b t bình, cô b cl i ng tr cm t têm tr u mà n. Bà C c i và nói: “Con nh n y nó có ch u r i tôi ra âu. Không ph i nó giànhnhà th , t i nó không mu n xa tôi ch ”. Bà l i ngó cô Ph ng và nói: “Con xu ng b p coi y tr n u n ng ri t i, nghe hôn con. Ch t i 11 gi , nh nó v ch a t i, thì c ng d ncho bác và c u con n tr c, ch n u tr quá s ói b ng”. Cô Ph ng i xu ng nhà b p. Th y H i ng Quy n day qua ngó H u Ngh a mà nói: - Xã, cháu ngh l i c u nói ó nh m chánh lý hay không, v y mà coi b v cháunó phi n c u ch . - Th a, l i c u nói ó úng n l m ch , con gái mà nhà th sao c. V cháunó s xa má cháu nên nó cãi ó. - Nh s xa thì ki m mua thêm m t mi ng t g n ây mà . Nh s nhà kháckhông t t b ng nhà n y thì th a v i ch C c t cho m t cái nhà khác c ng p nh v y,ch th ng Ba là tr ng nam mà bi u nó i ch khác mà thì trái o quá. - Th a, c u nói ph i l m, nh mu n g n thì có mi ng t c a bi n Hi u sát m tbên ây. Má cháu bi u bi n Hi u mi ng t ó l i cho cháu ng c t nhà cho v ch ngcháu c ng c. N u bi n Hi u d c d c b t quá mình tr giá m c m t chút. - , làm nh v y thì xong quá. Trong nhà ng nói chuy n b ng nghe có ti ng xe phía trong ch ch y ra. Ai y u ngó ch ng ngoài l . Cái xe h i ch y ch m ch m r i ng ng ngay c a ngõ. Th y H i ng Quy n nói: “Th ng Ba nó v t i kia. Ch c nó m n xe trên SàiGòn v , nên nó m i t i ây s m ch gì”. Th y v a nói v a b c ra c a. Ông Chánh báiThành v i H u Ngh a c ng ra ng mà ngó. Bà C v i cô Ph ng c ng ti p ra n a, l i có u Nh n ch y theo níu áo bà ngo i. p-ph m c a xe. Nh Th ch b c ra, trong xe l i còn có m t ng i àn bà c áo xanh d ng c ng s a so n b c ra. Nh Th ch i ng i àn bà xu ng xe r i,hai ng i m i k vai nhau mà i vô sân. Ng i àn bà y hình dung tu n tú, t ng i d udàng, g ng m t sáng r . Ch ng hai ng òi vô g n t i th m nhà thì th y H i ng Quy n h i: - Cháu m n xe Location trên Sài Gòn cháu v hay sao, nên t i s m d v y? Nh Th ch áp: “Th a, anh huy n Khoan là b n h c c a cháu h i tr c, nh choxe nhà c a nh a cháu v ”. Nãy gi bà C ng ngó cô b n áo xanh trân trân, ch ng Nh Th ch d t cô y c vô t i hàng ba nhà, chàng ch a k p nói ti ng chi h t, thì bà h i r ng: - Cô n y là ai? 7
    • i tôi 8 www.hobieuchanh.com Nh Th ch v i cô n cúi u chào bà C , r i Nh Th ch áp: “Th a má, ng i y là v c a con, tên Nhung, ng i B c Vi t”. Bà C bi n s c, mà nh ng ng i ng ó ai n y c ng u ng n ng h t th y. Bà C li n xây l ng tr vô, Nh Th ch ch má nói nh v i cô Nhung: “Má ó”.Chàng l i day qua m y ng i kia mà nói ti p: “Còn ây là bác Hai, ây là c u N m, ây a là anh Hai v i ch Hai mà qua th ng nói v i em ó”. Cô Nhung ch p tay cúi u chào m i ng i, cô có cái dáng y u u cái vóc thanhnhã l i thêm gò má ng h ng hai môi nh thoa son , ch n mày cong vòng l i nh r t,nh ng mà cô chào thì ai n y u làm l , không có m t ti ng h chi h t, r i l i th ngth ng rút i vô nhà. Nh Th ch th y chú H ng ng x r tr c sân thì kêu mà bi u ra xe vác cái ng và va ly em vô nhà. Chàng l i kêu s p-ph vô r i móc túi l y ra hai t m gi y b cmà nói: “X ng còn v ph i hôn? Thôi tôi cho anh 10 ng b c ây ng anh qua ch n c m và v d c ng tr ti n ò. Anh v th a l i giùm v i ông Huy n, bà Huy n r ngtôi c m n hai ông bà lung l m nghe”. p-ph l y ti n r i xá mà ra xe. Nh Th ch d t cô Nhung vô nhà, th y m ng i t i b ván d a c a s thì b c l inói r ng: ‘Th a má, con c i v mà con không th a cho má hay tr c thi t con có l i v imá nhi u l m. Bây gi má mu n hành ph t con n ng n cách nào con c ng cúi u mà ng ch u nh ng n u mà má bi t rõ tâm s c a hai con thì ch c má s ng lòng mà thath . th ng th ng r i con s thu t l i h t công chuy n c a con cho má nghe”. Bà C khoát tay mà áp: “Thôi, thôi, ng có nói gì h t tôi không mu n nghe âu”. Nh Th ch tuy th y m gi n, song chàng không ngã lòng c nói ti p: “Th a má,con có l i v i má nên má gi n, b i v y d u má qu trách th nào con c ng v ng ch u h t.Còn v con có l i th ng con mà thôi, cái l i y c ng t i con mà ra, v y con cúi xin má ng gi n lây t i nó mà t i nghi p, má vui lòng cho nó l y má làm l ra m t mch ng”. Bà C xây l ng gi y gi a ng ng trên ván và la l n r ng: “Tôi không ph i mch ng c a ai h t. Thôi i, thôi i, ng có nhi u chuy n. Tôi không bi t m t nào h t. Ông i, sao ông không s ng ng ông th y công chuy n nhà, ông ch t s m nh v y h !” Nh Th ch ng ngó cô Nhung, chàng l c u r ng r ng n c m t. Cô Nhung i bà C êm r i, cô m i nh nh nói r ng: “Th a má, ph n con là gái,mà con l y ch ng, con không ch m ng l nh cha m ch ng mang tr u cau n c i, thìtánh tình con coi hèn m t l m. Nh ng vì hoàn c nh áp b c, má xa xôi không th nào ra n Hà N i mà ch tr ng l c i, t i con yêu anh Nh Th ch không th nào con lìa nh c, nên con ch ng qu n ti ng th phi, con ánh b o theo nh vào ây con l y má xinmá tha th cho con”. Cô Nhung nói ch a d t l i thì cô ã ng i b p d i g ch cúi u mà y. 8
    • i tôi 9 www.hobieuchanh.com Bà C h m t ti ng, r i bà v i vàng ng d y mang giày ngoe ngo y i vô bu ng. Cô Nhung ng d y li c m t ngó ch ng, t ý mu n h i coi còn ph i làm cách nào a ng cô làm cho m ch ng h t gi n. Nh Th ch b c l i ch ông Chánh bái và th y H i ng ng i và nói r ng: “Cháuxin bác v i c u làm n khuyên gi i giùm cho má cháu h t gi n. Vi c v ch ng cháu ã l i, n u má cháu kháng c thì t i nghi p cho v cháu”. Ông Chánh bái h i: - Cháu có v h i nào âu v y? Sao cháu không cho thi m C hay? - Th a bác, hai cháu vì ng tâm ng chí, th ng yêu nhau, không th r i nhau c, nên m i k t ngh a v ch ng g n c m t n m r i. Khi cháu c i v , cháu khôngdám cho má cháu hay, là vì cháu s má cháu ng n c n, r i tr n i ph i ch u au n vái tình, b i v y cháu tính lén c i r i s d t v l y mà thú t i. - Cháu tính l u quá! Mu n c i v thì ph i th a cho cha m hay tr c ch ! V a cháu là con c a ai ngo i v y? - Th a, v cháu là con c a m t ông Phán S B u n ngoài Hà N i, nó làm ngiáo s trong tr ng con gái. - Chà! Làm “cô giáo” hay sao? Cháu làm c h c v cháu làm cô giáo thì ph iquá. Ng t m i h i nãy ây, thi m C bàn tính vi c c i v cho cháu. Tình c cháu v ,cháu l i d t v theo, cháu làm trái ng c v i vi c thi m ng tính, b i v y thi m gi nquá, bây gi bi t làm sao khuyên gi i cho c. - Má cháu tính c i v cho cháu. Mà bây gi cháu ã có v s n r i, thì má cháukh i th t công tính n a ch có h i gì âu. - Cháu nói nh v y sao c. Ch chi cháu v tr c m t mình, th ng th ng cháuòn mà th a thi t vi c c a cháu cho thi m C hay. Thi m có gi n, thì bà con ph vô mà n n thi m, ch ng thi m h t gi n r i cháu s em v cháu v , thì ti n h n. - Th a, h i còn ngoài B c, thì v cháu c ng có tính nh v y, b i vì tánh cháungay th t, cháu không ch u làm vi c m ám d i trá, l i cháu th ng v cháu l m, cháukhông th gì mà b v cháu ngo i c, nên cháu m i d t v m t l t. Nãy gi th y H i ng ng i lóng tai mà nghe, bây gi th y m i nói: “Vi c cháulàm ó thì trái v i gia pháp thi t. Nh ng mà ã l r i, thì chèo xuôi cho mát mái, gi ngi i r y rà thiên h chê c i ch có ích gì. Thôi, cháu d t con Ba vô nhà trong cho nóngh , th ng th ng r i c u c t ngh a cho ch C nghe. Th ng Xã vô m i ch C ra âycho c u nói chuy n m t chút, cháu”. Nh Th ch nghe l i c u, bèn d t v i vô nhà sau. Cách m t lát, bà C trong bu ng b c ra, bà xách m t cái gh ngang m t ôngChánh bái và th y H i ng mà ng i nói r ng: “Con cái i nay nó v y ó. Cho nó n c t n hao b c ngàn, r i nó d t th gì âu v nhà ng làm x u h cho tông môn. 9
    • i tôi 10 www.hobieuchanh.comTôi t c quá, nó i âu nó i cho khu t con m t tôi, ch nó trong nhà, ra vô tôi th y nótôi gi n ch c tôi ph i au”. Th y H i ng t ng h ng mà nói: - Thôi, vi c d l r i ch gi n h n mà làm gì. Vi c nhà th ng th ng mà tính. Chlàm t ng b ng ây thiên h h àm ti u ch có ích gì. - Tôi không tính gi ng gì h t n u nó mu n thu n thì nó ph i i con ó i. Tôikhông c m tr u cau tôi c i, thì tôi không nhìn nh n là dâu c a tôi c, không ai cphép kêu tôi là m ch ng. - Theo l i th ng Ba m i nói chuy n v i hai anh em tôi ây thì con n c ng nhà t , mà l i nó có h c n a. - T t , có h c, mà sao l i theo trai. - Theo l i nó nói, thì v ch ng nó ng tâm hi p ý, th ng yêu nhau l m. Trong o v ch ng có chi quý b ng th ng yêu nhau. - K Nam ng i B c mà th ng yêu n i gì. - D u Nam hay B c c ng là ng i Vi t Nam h t th y, m t nòi m t gi ng v inhau, k t v ch ng có h i chi âu. V y ch có nhi u ng i àn bà Vi t Nam l y Chà l yCh c, có nhi u trai Vi t Nam l y v m ó sao. - Tôi không ch u, con c a tôi thì nó ph i cho tôi l a ch n tôi c i v cho nó,ch nó không c phép làm ngang nh v y. - Theo l p x a thì phong t c g t gao nh v y. Còn theo i n y mình ph i r ng t chút, ch bó bu c theo phong t c x a quá sao c. Xin ch ngh l i mà coi, th ngBa m côi cha s m l m. Ch là m , ch th ng nó, ch cho nó i h c, ch ch không cóth d y cho nó thông hi u gia pháp c a Vi t Nam c. T nh chí l n nó nhà tr ng,nào phong hóa nào luân lý thì nó nh m y cu n sách nh m y ông th y d y nó mà thôi.Mà sách hay là th y c ng u theo Tây h t th y, t nhiên nó ph i c m nhi m theo phonghóa Âu Tây. Theo phong hóa Âu Tây thì v hôn nhân con trai con gái u c t do màch n b n. Vì v y nên tôi th y th ng Ba nó làm trái gia pháp thì tôi bu n m t chút nh ngmà tôi không n trách nó. - Nó h c gi ng gì nó h c, ch nó là Vi t Nam mà nó b l ngh a Vi t Nam, nó làmtheo Tây sao c. Tôi nh t nh không ch u, nó em i âu nó em, tôi không cho nótrong nhà tôi. Nh Th ch rón rén b c ra, r i l i ng m t bên m mà n n n : - Con l y má, con xin má th ng giùm ph n con. - M y ã không k n tao bây gi m y bi u tao th ng n i gì. Thôi không còn con gì n a mà nói. - Th a má, tình m con n ng l m, còn cái l i c a con có m t chút xíu, có l nàomá vì cái l i nh m n n y mà má ành d t cái tình n ng n kia. Con xin má xét l i. 10
    • i tôi 11 www.hobieuchanh.com - Tao nh t nh nh v y. N u m y mu n tr n o m con, m y ph i i con ó i v x nó. Còn m y eo theo con ó thì tao không bi t m con gì n a. Tao nói có tr c t bác v i c u m y, m t ng i c ng nh cha m y, còn m t ng i c ng nh m m y, y m y li u l y. M y mu n th nào c ng c tao không ép. Nh Th ch ng cúi m t ngó d i g ch, n c m t ch y ròng ròng. R t au ntrong lòng nên chàng th th nói: “Th a má, má nói nh v y c ng nh má bi u con c t ng mà ch t cho r i. Má banh da x th t mà ra con, có l nào con ph má cho c.Còn v ch ng con n v i nhau, v c a con nó ã có thai nghén c 3, 4 tháng r i, concó lòng nào mà b nó cho ành. N u má nh nh v y thì con cùng ng r i, duy có t ng ch t m i tr n o m con, mà c ng tr n ni m v ch ng”. Ông Chánh bái v i th y H i ng nghe nh ng l i y thì ng lòng nên li c m tnhìn nhau, còn bà C thì bà ng i tr tr , không nói n a. Th y H i ng mu n th a lúc ch ng c m mà khuyên gi i cho d , nên th y v ivã nói r ng: “Th a ch , tr c khi th ng Ba v , ch bàn tính vi c c i v cho nó, thì tôi ã ý mu n ki m m t ch v a giàu sang ng ch làm sui cho x ng áng. B n tâm c a tôinh v y ó, ch không ph i tôi không bi t lo cho cháu. T i ph n s c a nó v hào v conthì nó nh l y, ch không nh cha m , nên tr i m i khi n nh v y. Mà nó làm b n v icon n y, nó c i l , ch không ph i c p xách gì. L i con n y c ng là con nhà t t và ch ng n cùng nhau ã có thai nghén r i n a. V y tôi xin ch vu t gi n mà h x chocháu, ng m con thu n hòa v ch ng xum hi p. Ch giàu l n, ch có m t a con traimà thôi l i con c a ch nó n h c úng l m, nó s c gìn gi gia tài c a ch và ph ng tông bà. Ch ch ng c n ph i giàu thêm n a làm chi, mà tính ki m ch giàu ng c i vcho nó. Thôi, ch ng có bu n. B c Nam c ng v y, giàu nghèo c ng v y, v ch ngth ng nhau là quí h n h t”. Bà C l c u mà nói: - Không th nào tôi h t gi n cho c. - Nó trái ý ch m t chút xíu, mà ch gi n gi ng gì d v y? - Tánh tôi khó l m. H trái ý tôi thì tôi không bao gi quên c. - Không bi t ch ng nó làm trái ý ch , mà r i may cho ch a. - May gi ng gì? - Ch kh i lo ch n l a, ch kh i làm ám h i, ám c i, mà ch có dâu, l i khôngbi t ch ng dâu ó là “dâu ng t”. y là may ch sao. - Bi t sao mà c u dám ch c là dâu ng t? - Mà ch c ng ch a có th , sao ch l i chê là dâu chua? Ch ph i nó ít ngày ng ch coi tánh n t nó ra th nào, nh nó h r i ch s qu trách ch . Ông Chánh bái th y ý bà C d u r i, ông m i dám xen vô mà nói: “L i c a c u i ng nói ph i l m. Thi m nó vu t gi n: vi c ã l r i, n u thi m có r y rà thì xào 11
    • i tôi 12 www.hobieuchanh.comxáo trong gia ình không t t. B nào th ng Ba c ng là con tr ng nam c a thi m. V ythi m hãy th ng nó”. Bà C ng d y và i l i ván n tr u và nói: “Con tôi sao l i không th ng. Vì tôith ng nó l m, nên nó làm vi c xa xôi tôi không ch u c, tôi m i bi u nó t ch c mà ng m con sum hi p v i nhau, cho tôi kh i nh nó. Ai dè nó v , nó l i em cái h a ng làm cho tôi bu n nh v y”. Th y H i ng c i và nói: “ c con dâu p quá, r i ít tháng n a ây l i cócháu n i mà b ng mà ch cho là cái h a ch . Ba, cháu bi u v cháu xu ng b p ph v icon Hai ri t r i d n c m n. Tr a r i c u ói b ng, mà ch c anh Chánh bái c ng khôngno gì. Th ng Xã coi có r u quinquina l y em ây u ng ch i, cháu”. Nh Th ch i vô trong còn H u Ngh a l i t r u l y ve quinquina và ly em l irót m i khách. Th y H i ng ki m chuy n khác mà nói ng bà C khuây lãng vi c dâu con.Nh ng mà bà ng i s c m t h m h m, không vui v nh h i s m m i n a. m d n lên bàn, bà C m i khách ng i l i, bà nói bà không ói, nên bà không n, b i v y ông Chánh bái, th y H i ng n v i H u Ngh a và Nh Th ch thôi. n c m r i khách m i t giã v ngh tr a. Th y H i ng kêu Nh Th ch l i nói: - Chi u mát v ch ng cháu ra th m c u, nghe hôn. D t v cháu ra cho nó bi t nhà. -D , chi u r i cháu s i th m bà con. - H n m t n m r i cháu m i v ây ph i hôn? - D , 18 tháng. - D hôn! Cháu ra ch i, v n c a c u bây gi khác h n h i tr c xa l m. Quít ãcó trái u h t. Cau d a c ng sung l m, ra mà coi. Nh Th ch a khách ra t i l . Th y H i ng nói nh r ng: “Coi b ch C b tgi n r i. Cháu c n n n ri t ch c êm. Không sao âu mà s ”. Nh Th ch cúi u chào c u v i bác r i th ng th ng tr vô nhà. 12
    • i tôi 13 www.hobieuchanh.com II Bà C Kim có cái danh c phú trong làng Th i An. Tuy bà góa b a song nhà c anguy nga, dãy ngang, dãy d c, l i trong nhà bà s m nh ng bàn gh , t , ván th nào c ng c ti n, nên th nào coi c ng p. ã v y mà bà nh r c a bà, là H u Ngh a có tánh s ch s k l ng ngày nào ng coi cho b n bè quét t c trong nhà, d n d p ngoài sân, b i v y nhà ã nguy nga l ithêm có v ng ngh nh n a. Nh ng t hôm nay d ng nh có m t b u không khí n ng nbao trùm t ngoài sân vô t i trong nhà, nên ngoài coi m t v vui, còn vô trong l i thêm m t n a. Nh Th ch a khách r i, chàng tr vô nhà thì không th y m ng i ngoài n a, chcó m t mình H u Ngh a ng s p gh l i cho ngay hàng. Chàng b c l i h i nho nh :“Má i âu, anh Hai?” u Ngh a ch tay vô bu ng áp: “Má ang n m ngh trong bu ng”. Nh Th ch le l i, r i nhón gót i nh xu ng nhà sau. Chàng th y ch ang n mtrên võng a con, còn v ng i ghé u ván ng chái không ai nói t i ai h t. Chàng bèn i ch ; - Sao ch không bi u d n c m cho má n? - Qua m i lên h i má thì má nói má không ói, má bi u ng có d n. - Kh quá! Má gi n em n n i má không ch u n c m, bây gi bi t làm sao. - Ai bi t làm sao. T i em làm cho má gi n, thì em làm sao ó em làm. - Bây gi má còn ng gi n, n u em lên n n n n a, ch c má r y. Ch Hai, chlàm n lên n n n má giùm cho em. - Ý! Ai dám. Qua xen vô r i má gi n luôn t i qua n a a. - Ch không th ng em hay sao ch Hai? - Sao l i không th ng. - N u ch th ng thì ch ph i h t lòng lo u ình giùm cho v ch ng em c anthân m i ph i ch . - Em làm vi c quá tr i, qua bi t làm sao u ình cho c. - Em bi t má c ng ch l m, ch nói gi ng gì má c ng nghe h t. V y em xin ch làm n khuyên gi i má cho má ng có gi n n a, thì v ch ng em m i g n g i v i ch c. Cô Nhung b c l i ti p nói: “Th a ch Hai, vì em th ng ch ng, nên em b cha m theo ch ng vào ây. T rày d u em s ng hay thác em c ng nh cha m ch em bênch ng. Ch ng nh ng là xác th t mà thôi, n tâm h n c a em c ng thu c v nhà h Lý c . y em kh n c u ch th ng giùm em, ch nói h cho má h t gi n em, ch làm vi c y làlàm cái ph c c l n l m v y”. 13
    • i tôi 14 www.hobieuchanh.com Cô Ph ng chúm chím c i r i day m t ch khác, không tr l i. Nh Th ch h i v : - Em n c m ch a? - Th a, em không ói. Nh Th ch day l i h i ch : - Ch Hai, sao ch không bi u b y tr d n c m cho ch n, ng v c a em nó n i? - H i nãy qua bi u cô lên nhà trên n, cô không ch u lên. - Tr i t i, v c a em sao ch kêu b ng cô. M c m chi v y ch Hai? - V y ch ai bi t kêu b ng gi ng gì. - Sao l i không bi t. Còn ch bi u nó lên nhà trên ng i n c m, bi u cái gì k c c y? - Ch nd i nhà b p coi sao c. Nh Th ch rùn vai c i, t ý không vui. Cô Nhung ngó ch ng và nói: “Em xin anh ng b n lòng lo cho em. Bao gi má n c m thì em m i dám n”. Nh Th ch châu mày b c ra hàng ba nhà b p i lên i xu ng coi b suy ngh m. Cô Nhung l i ng d a c a. Cô Ph ng c n m trên võng a con, m t nh m lim dim. n bè ng i lo r a chén, ng i ng quét b p, không ai nói chuy n chi h t, song t lát h li c m t ngó cô Nhung r i chúm chím c i, làm cô ng t ng t khó ch u quá. Nh Th ch i lên nhà trên m t chút l i tr xu ng kêu v bi u l y cây dù i th mbà con. Cô Nhung mu n trình v i ch ng i theo ch ng, song th y cô Ph ng nh m m t m êm, ch c cô ã ng nên không dám nói. Lên nhà trên thì v ng hoe, H u Ngh a n mtrên ván c ng ng n a. ch ng Nh Th ch i r i. L p t c cô Ph ng nh nh lén con ng d y và lênnhà trên. Cô b c vô bu ng d mùng kêu m và nói: “Má n c m, nghe hôn má. Hai anó d t nhau i âu m t r i, má d y r i con bi u ch Thình n u c m nóng cho má n”. Bà C d y h i con: - Nó d t nhau i âu? - Con nghe th ng Ba kêu con n bi u l y dù i th m bà con v i nó. i th m ai ókhông bi t. - ã v y còn không bi t x u l i d t i ch ng cùng xóm cùng làng. - Coi b th ng Ba nó mê l m. - H nói ng i B c có cái v n nói hay l m, không mê sao c. 14
    • i tôi 15 www.hobieuchanh.com Bà C i ra ngoài rót n c trà u ng. Cô Ph ng b c nhà b p bi u ch Thình n u t n i c m nh ng d n lên cho bà n. Cô tr lên ng i chung trên ván v i m r i nói: - Má, con nh ó coi ng thi t ch má há? - Ng v i m y, ch ng v i ai. - H má nói! T i má gi n nên má không thèm ngó k ch . Con nh ó it ng t t m. M t mày sáng r , tay ch n d u nhi u, ti ng nói ng t x t. - Th ó t nhiên nó ph i s a hình s a d ng ph i chu t ngót l i nói, nó rquy n trai m i c ch . - âu nó làm dâu r i coi tài con gái B c ra sao cho bi t. - Làm dâu ai? Tao có ch u âu mà làm dâu. - L r i, n u má không ch u r i làm sao? - Làm sao nó làm, tao bi t âu. - Con coi b c u N m a nó l m. - Tánh c u N m m y c xuôi xuôi, ai làm sao nó c ng ch u h t th y. Nó có h ctây chút nh r i nó không k phong hóa chi h t. V i tao có c nh v y âu. H i nãynó nói lùa theo quân ó, tao phát ghét. - Th ng Ba nó c y con n n n giùm v i má ng má ng ghét con ó n a. Conkhông ch u. Nó d t con ó i, ch c nó ra n n n v i c u N m nói giùm ch gì. - Tao làm vi c gì c ng t i ý tao, ch tao có nghe l i ai âu mà c y nói giùm. - Má làm g t quá s nó n ch . - N thì n ch s gi ng gì. Cô Ph ng c i r i cô i xu ng nhà b p coi d n c m cho m n. n n a chi u, có con c a th y H i ng Quy n vô th a cho bà C hay r ng th y i ng c m v ch ng Nh Th ch l i n c m t i, nên xin trong nhà ng i ch . Bà c i g n và nói: - Tao có ch ai âu mà d . Cô Ph ng ngó m c i: - Làm dâu m i m t ngày coi ã d h n con gái trong n y r i a! Làm dâu ph i lo i c m ch nh m m, ch làm dâu gì mu n i thì i, không th a trình cho ai hay h t, t i a c m c ng không thèm v lo n a. - H ! Tao bi u m y ng có nói t i ti ng “làm dâu” mà. Tao không nhìn bi t ai làdâu tao h t. - Nói chuy n nghe ch i, ch ai bi u má nhìn. Má là cha m , vi c c i v cho con,má nh th nào là quy n t n i má, ai dám nói vô nói ra. i m t lát v ch ng Nh Th ch tr v . Bà C v a th y m i vô t i sân, t c kh cbà i vô bu ng tránh m t. Cô Ph ng c ng d t con i d ng . 15
    • i tôi 16 www.hobieuchanh.com u Ngh a th y Nh Th ch b c vô li n h i: - C u n c m ngoài nhà c u H i ng ph i hôn? - Ph i, tôi i th m bà con, ra t i c u N m, c u b t l i n c m, không cho v . C u m có sai th ng Th vô trong nhà cho hay mà. - Có. - nhà má có ra n c m hay không? - Có. - Coi b má b t gi n tôi hay không? - Coi c ng v y. V tôi có n n n nói giùm, song má g t ngang. - Thi t kh h t s c. Nh Th ch bi u v m va-ly l y mát cho chàng thay, r i i vòng vô m y cáibu ng, th y m v i ch ai n m theo phòng n y, trong nhà không ai d n d p m t ch nàocho v ch ng chàng ng . Chàng m i l y m t cái ch i lông, b n thân i quét b ván g ncái bàn vi t ng n m ngh l ng. Cô Nhung th y v y bèn giành l y cây ch i i quét, ncô m r ng l y m n g i t t trên ván cho ch ng n m. u Ngh a mu n óng c a i ng . Nh Th ch nói: “Anh ch a cho tôi m t cái c a ng tôi ra vô cho ti n. Anh có bu n ng thì ng tr c i. Tôi ch a ng âu”. u Ngh a óng các c a, song ch a cái c a ch bàn vi t, r i chàng vô bu ng ng . Nh Th ch v n èn lu lu r i l i ván n m, bi u v n m m t bên mà ngh . CôNhung l c u, l i ng i g n bên mình ch ng r i c m qu t, qu t cho ch ng. K n m gáctay qua trán m t lim dim, ng i ng i l ng l , tay qu t h i cho ch ng mát, không ai nói t iai, nh ng mà, có l lúc y trong trí m i ng i u l ng x ng nh ng ng kia n o n , b i i v i nh ng c nh v a ngó th y, lo l ng v m i t ng lai m t mù ch a bi t s ra th nào.Môt lát hai ng i ngó nhau m t cái, tuy bóng èn lu m , song th y rõ cái l n ngó ó ch a y nh ng tình th ng yêu nh ng ý c ng quy t d u sóng gió th nào c ng không ànhrã c kh i chung tình, d u th m kh n âu c ng không làm tiêu c l i th c. ng h gõ m t gi r i gõ hai gi , mà cô Nhung c ng c ng i qu t cho ch ng.Nh Th ch n m tay v kéo xu ng và bi u n m ngh . Cô Nhung nh nh g tay ch ng nóinh nh : “Anh c ngh cho kh e thôi, ng lo cho em, có anh bên c nh ch ng bao giem bi t m t”. Nh Th ch ng i d y r i th ng th ng i ra ngoài sân. V ng tr ng khuy t h t phân a l ng ng treo gi a tr i d i y ng d xu ng nên cây c l m , làm cho c nh v t ucó v bu n b c. ã v y l i thêm êm khuya v ng v , t h ng im lìm, làm cho cái c nhbu n y pha l n cái v huy n bí, khi n lòng ng i d sinh c m ng. Nh Th ch nhìn tr ng ng m c nh, ng ng bâng khuâng b ng th y cô Nhung ng rón rén ra ng m t bên chàng, cái g ng m t hi n t trung h u c a cô thu naybây gi nó i ra g ng m t th m s u nh ng nghiêm tr ng. Cô n m tay chàng th ngth ng d t l n i ra c a ngõ, th y có m t cái b ng b ng cây lót phía trong rào, d i bóng 16
    • i tôi 17 www.hobieuchanh.comhai cây mít nhành lá r m r p. Cô m i chàng ng i l i ó cô ng i m t bên, tay v n chàng,nghiêng m t ngó và nói: “ ôi ta th ng nhau, nên k t b n tr m n m ng chung b ctrên ng i, em t ng s quy t nh c a chúng ta là cái h nh phúc to tát ch ng có gìsánh k p. Ch ng dè d nh c a em là m ng o, không gi ng v i s th t. Lòng emth ng anh thì sung s ng cho em, song nó làm kh não, nó gây h a cho anh. Vì em màtrong gia ình anh ph i xào xáo r i lo n, vì em mà gây ra m t m i ác c m gi a má v ianh. Em trông th y em l y làm h i h n l m. Tuy nhiên ni m v ch ng thì n ng, nh ngmà o m u t c ng ch ng nên khinh. Em mu n thà ôi ta ch u au n trong ni mch ng v , ch không nên phai l t tình m u t . V y em xin anh cho em t m tr v B c, ng cho anh kh i l i v i má anh, em tr vào S Giáo hu n d y h c lãnh l ng nuôithân. Em ng có mang m nh, ch ng nào sanh con thì em nuôi, em s nuôi t t , em s y nó th anh. Vì d u t tr i khi n ôi ta không c tái hi p, em ph i cô thân, c l ptr n i i n a, chút con y, là cái d u tích ân ái trót m t n m c a chúng ta c ng làmcho em sung s ng mà vui v i s s ng y nh ng hy v ng tái hi p”. Nh Th ch l c u, tay choàng ngang c , m t ngó ngay m t v , n nghiêm nghnói: - Em ng có nói chuy n ngông cu ng. Anh h a làm ch ng em, thì ch ng bao gianh lìa em c, duy có s ch t m i phân r nhau thôi. N u anh em v ngoài B c, cònanh l i trong Nam, thì anh th ng nh em, ch ng bao lâu ch c anh ph i ch t, r i s emmu n làm vui lòng má ó ã không có ích cho má, l i còn h i t i anh n a. Em hi uch a? - Hi u!... - Anh khuyên em, n u em thi t th ng anh, thì em hãy ráng ch u nh c nhã khnão m t lúc, hãy ráng làm cho má h t gi n mình; ó là m t ph ng ch c hay nh t. - Vâng, anh d y th nào em c ng vâng h t, d u anh bi u em ch t em c ng vâng a. Mi n c g n anh, d u em ph i nh c nhã kh c c n th nào em c ng ch ng nhà. - H i chi u c u H i ng có h a c u s t n tâm khuyên má ng có gi n hai amình n a. V y có l l n l n vi c nhà s h t r i c. - Em mong m i l m anh ! Hôm nay m t tr ng tuy khuy t, mà êm r m t i ây nó tròn l i, nó tròn m t cách kh ái quá anh i! Cái h nh phúc c a i chúng ta hôm naynó c ng khuy t nh m t tr ng kia, sau n y nó có c tròn l i nh m t tr ng ch ng? Nh Th ch nghe m y l i tha thi t y thì c m ng nên ng i im m t chút r i tr n t qu quy t r ng: “Nó s y l i. Nó s tròn l i, qua nh t nh làm cho nó s tròn nh t tr ng v y. Em tin qua không?” Cô Nhung ngó ch ng r t h u tình và nói nh nh : “Em tin, em v n tin anh luôn”. Nh Th ch li n ôm m t v vào lòng; v ch ng ng dan díu d i bóng tr ng, ng có d ng cô Ph ng ng l p ló trong c a dòm ra, r i cô i m t. Nh Th ch khôngý n. 17
    • i tôi 18 www.hobieuchanh.com Cách m t lát, th y èn trong nhà v n sáng lên, r i l i th y bà C b c ra c a ngtrên th m. ch ng Nh Th ch vùng ng d y. Ch ng hai ng i s p b c chân lên th m,thì bà C la l n r ng: “Con n y, tao nói cho m y bi t nhà tao h n hòi, ch không ph i cáithói m, mà m y dám t i ây làm trò trên b c trong dâu. Hèn chi th ng Th ch nó mê y thì ph i l m. kh n n n, m y ph i i ra kh i nhà tao, ra li n bây gi , không cho y m t phút nào h t”. Nh Th ch c kéo v lên t i hàng ba, chàng quì g i ch p tay l y m và nói: - Con xin má vu t gi n, ng m ng ch i v con t i nghi p. Nó có cái l i th ngch ng ch ch ng l i chi h t. Má mu n ánh ch i con bao nhiêu c ng c, xin má ngnói ng t i nó r t oan cho nó. - Còn m y n a! Cha ch ! M y binh h ? N u v y thì m y coi con kh n n y tr ng n tao r i! i, m y c ng i cho kh i nhà tao. Tao không bi t m con nào n a. - T i nghi p con l m má i! V ch ng con th ng yêu nhau l m, má n nào phân cho ành. - Tao bi u ng có kêu tao b ng má a. h , mê sa m nh m y, thì là yêuqu , ch không ph i con tao. - V c a con nó ã có thai nghén ba b n tháng r i má à. - ! Tao có màng âu. ó sanh con cháu c ng nh c cho tông môn tao, chcó ích gì. M y coi nó l n h n tao thì d t nhau i ph t cho r i, tao không cho vô nhà tao a, i i... Th ng H ng âu, H ng à! M y vác r ng c a quân n y mà qu ng ra ngoài lcho tao. Làm cho mau ng nó i, k o gai con m t tao l m. Bây gi cô Nhung ng i d i g ch, cô m i th th nói: - Con l y má xin th ng con... - Nín, tao không c n ai l y tao h t. - T ngày con l y ch ng thì con ã thu c v h Lý, s ng con làm v h Lý, màthác con làm ma h Lý. B nào con c ng ây ch bi t i âu. - Cha ch ! Bây gi tính li u m ng v i tao h . Tao bi u m y i! N u m y còn nóiráng, tao la làng r i h ng ch c b t óng tr n càng thêm mang x u a. i cho mau i i... Bà C v a nói v a cúi xu ng a hai tay xô cô Nhung té l n cù d i th m g ch. Nh Th ch l t t nh y xu ng ôm v ng d y, r i nói r ng: “V ch ng con ã n n n c n l i, mà má không ng lòng, má c i v con hoài. Thôi, má i thì vch ng con i h t, ch không th nào con b v con c”. Cô Nhung l t t a tay b m mi ng ch ng mà nói: - Anh! Anh không nên to l i b t hi u v i má. Má i em, thì em i, em l y anh ng i theo em r i làm phi n lòng má. 18
    • i tôi 19 www.hobieuchanh.com - T s m m i t i bây gi , anh nói nhi u l n r ng anh không th lìa em c. Naymá quy t i em, t c thì má c ng không mu n anh trong nhà n y n a, th thì anhsao c. Nh Th ch th y chú H ng ng x r g n ó bèn kêu bi u vô nhà vác r ng vàva ly em giùm qua ch Ô Môn. Chàng l i th y bà C xây l ng tr vô nhà thì chàng v ivã nói: “V ch ng con c u chúc cho má nhà m nh gi i. Con ch c m t ngày kia má snhìn nh n cho v ch ng con có l i, song l i y ch a áng cho má d t tình m u t nh y, r i má s t h i v s má hà kh c con dâu”. Chú H ng vác r ng và va ly em ra, l i còn ôm qu n áo m n g i c a Nh Th chra n a. Nh Th ch ngoài sân thay y ph c, bi u v thâu x p m n g i, qu n áo, bvào r ng r i c y chú H ng vác i. Ra kh i c a ngõ cô Nhung nói v i ch ng : - C u H i ng th ng v ch ng mình quá. Anh ngh th coi có nên ra trình cho u hay và t n c u r i mình s i. - Thôi, còn quy n luy n ch n y mà làm chi. lên t i Sài Gòn r i anh s vi t th n c u c ng c. - Vâng. n sáng chú H ng m i tr v . Cô Ph ng th y chú b c vô thì h i: -M n chú vác r ng i âu v y? - Th a, ch c là i Sài Gòn. Vác vô t i ch Ô Môn, c u Ba bi u tôi em trên xe i ò i C n Th , r i tôi ó coi ch ng. Hai ông bà d t nhau i lên i xu ng nóichuy n, ch ng xe g n ch y m i lên xe. - Xe ch y ch a? - Ch y r i tôi m i v ây. t tr i m c m t lát, th y H i ng Quy n l n t n vô nhà ch . Th y v a ng i yênthì h i H u Ngh a: “Th ng Ba còn ng sao m y Xã?” Bà C r c áp r ng: “Tôi i nó i h t r i’. Th y H i ng ch ng h ng, th y day qua h i ch : - i h i nào? - i h i khuya. - Ch l u quá! Ch i h t hai v ch ng nó hay sao? - i h t. - Ch g t gao quá l . - Không ph i g t. Nhà tôi giàu có, tôi không có ti n ng c i v cho con hay sao,nên con nó làm nh v y. 19
    • i tôi 20 www.hobieuchanh.com - Theo quan ni m v phong hóa i nay, th ng Th ch nó làm nh v y, có qu y âu ch . T i ch th c u quá, nên ch t ng nó h ch . - Tôi không bi t x a nay gì h t. Con thì ph i ch l nh cha m c i g tôi m i ch u. Th y H i ng th y v ch ng H u Ngh a i qua i l i thì châu mày h i: “Sao ch i hai v ch ng nó i, th ng Xã không bi u a nào ch y ra cho c u hay?” Cô Ph ng r c áp li n: - T i c u không có d n, ai dám cho hay. - D n gi ng gì? C u bi t r i, cháu không th ng th ng Th ch nên cháu mu n mácháu i nó i cho r nh. X u l m! X u l m! - âu có! - H ... Th y H i ng v i vàng ng d y t bà C ra v , không thèm nói t i v ch ng u Ngh a. 20
    • i tôi 21 www.hobieuchanh.com III Ông Huy n Khoan làm quan t i Sài Gòn, ông m t cái nhà bánh ch n i u ng Mayer, nhà tuy nh song có nhà b p, nhà xe kèm hai bên, l i tr c nhà có vài câyxoài l n che làn mát m , chính gi a sân có xây b n tr ng nhi u th bông. Ông còn tr , i b c chân vào ho n l , mà c m t ngôi nhà p nh v y, là vì n m tr c ông i v , r i cha m v c a ông mu n cho b n c a con r x ng v i a v th ng l unên mua cái nhà y cho ông . n 12 gi tr a, xe h i xu ng s làm r c ông v , xe vô sân v a ng ng, thì ông c a nh y xu ng g n gàng, r i x m x m i ri t vô nhà. Ông th y bà ng i m t mình t iphòng khách, ng xem nh t trình thì ông b c vô, hai tay ôm m t bà mà n ng. Bà Huy n tu i v a m i ôi m i, vóc l n, môi dày, trán th p, bà buông nh t trình ng d y, xô ch ng nh nh và nói: “Làm gi ng gì k c c v y nà”. Ông c i h t h t, r i c t nón i vô bu ng thay . Bà b c ra c a sau, kêu b i b pbi u d n c m, bà nói ti ng r n ràng, l i ng tay ch ng n nh, nên coi oai nghiêm l m. m d n r i thì ông thay c ng r i, nên v ch ng ng i l i bàn n, m t tên ng ikhoanh tay ng sau l ng bà mà ch l nh. Ông vui v h i bà: - H i s m m i mình có xu ng B n Thành không? - Có. Tôi có i m t lát. - i ch i vui hôn? - S m m i thiên h lo mua bán, ch có gì mà vui. - T i nay mình mu n i âu ch i ng tôi d t i? - V y ch mình không i h i n a hay sao? - Không, mình mu n i Th c ch i, hay là mu n i coi hát bóng? - t i r i s hay. Tôi mu n i Ch L n ki m mua. - Mu n i Ch L n thì i. ng ông Huy n dòm ra c a thì th y có hai cái xe kéo ch y vô sân. Ông nói l n: - a! V ch ng anh c Th ch m i m n xe v Ô Môn hôm qua, sao b a nay l itr lên kia kìa? - Thi t qu Nh Th ch v i cô Nhung b c vô c a. Cô Nhung ch p tay xá và nói:Em chào quan, em chào bà. Ông Huy n h i: Sao mau lên nh v y?" Nh Th ch c i áp: , tr lên". Chàng kêu xa phu b o vác r ng v i va-ly emvô tr c hàng ba r i móc túi l y b c c c mà tr ti n xe. Bà Huy n nói: G p b a tôi xin m i hai ông bà ng i l i n c m luôn th . Vch ng tôi m i n ây. 21
    • i tôi 22 www.hobieuchanh.com Cô Nhung vui v áp: - M i bà v i quan n. V ch ng em ã dùng c m r i. - n âu? - Xe ghé ch gì ó ngh lâu. Hành khách ai c ng x i c m. V ch ng tôi v a ói ng, nên c ng làm nh h cho vui. - A! Ghé Cai L y ph i hôn? - Th a ph i, Cai L y . - Té ra i xe ò hay sao? - Vâng, i xe ò. - Hèn chi lên tr a d . Thôi, hai ông bà n c m r i thì ng i ó u ng n c. B i, lauvài cái tách r i rót n c trà b ng ra ây. Nh Th ch c i qua l i, ch không ng i. Ông Huy n th y v y m i h i: - Mà sao toa m i v hôm qua, r i b a nay l i tr lên? Có vi c gì hay sao? - Ôi! Vi c nhà c a moa r i l m toa ôi! th ng th ng r i moa s thu t h t cho toanghe. - Moa ch c toa b bà già tán toa r i ch gì. Ph i nh v y hay không? - Toa oán trúng l m, bà già r y quá. - M y bà già g t l m. "B t cáo nhi thú k t i chi tr ng", m y b có ch u âu. Hômqua toa d t madame i v Ô Môn, moa mu n c n mà moa không dám. Ch chi toa vtr c m t mình, toa òn cho êm, r i toa s em madame v sau, có l kh i b r y. - Cái i c a moa d u làm vi c gì c ng v y, l y lòng thành th t làm g c. M u sgi d i moa làm không c. - i có kinh mà c ng có quy n. Mình ph i tùy th i mà làm, thì m i nên vi cch . Bà già r y thì toa ph i ráng mà ch u, sao l i b i? Moa ã ráng h t s c r i ráng không n i n a, nên moa ph i i ây. M i út u vônhà, v moa l y mà làm l ra m t. Bà già gi y d ng ng, la om sòm. Moa n n n h t s cmà c ng không h t gi n. H i khuya n y l i ánh ch i xô i v moa n a, t rày s p lênkhông bi t moa là con. Bà già moa không th ng thì moa i, ch làm gì. - Toa b y quá. Gi n nên nói v y, ch m con sao l i không th ng. Bà già m ngch i toa ph i nh n, toa ch u l ó m i ph i. Gi n hoài hay sao? B t quá bà già gi n n m i b a, nguôi ngoai r i thôi, ch không l gi n tr n i. - Toa làm Huy n moa làm giáo s , mà toa tr l i toa d y moa v tâm lý thì trái iquá. Moa v n bi t tánh ý bà già moa, b i v y tr c khi v moa s p t cách hành ngth nào cho xuôi thu n ch moa làm con, l i l y theo cái thành ki n gia ình thì moa có i thi t, y v y có l nào moa không ch u nh c. Ng i vi bà già g t quá ánh i không 22
    • i tôi 23 www.hobieuchanh.comcho vô nhà thì làm sao mà c. N u toa ng i cái a v c a moa, thì toa m i bi t gi ngtâm lý. ch ng ông Huy n n c m r i, bèn m i khách ra salon ng i u ng n c. ÔngHuy n h i Nh Th ch Toa không d i Ô Môn c, bây gi toa tính i âu?” Nh Th ch châu mày ng m ngh m t h i r i th dài mà áp: Moa ng b i r iquá, nên ch a bi t i âu... Tôi xin hai ông bà làm n cho v ch ng tôi u ây ít b a i tôi s tính. Ông Huy n ngó v . Bà Huy n c i mà áp: Anh c ng b i r i vi c nhà.Anh ch mu n ây bao lâu, v ch ng tôi c ng vui lòng mà ti p ãi. Tôi lo có m t ulà nhà không c r ng rãi cho l m, s anh ch b c b i b t ti n ch . Ông Huy n ti p mà nói: - “Toa lên ây thì ây ch i âu. Ch t h p c ng i nhau ít b a r i s tính. Toa ã t ch c r i mà toa l i ngh ch v i bà già n a, bây gitoa ph i lo t ch c cái i t ng lai c a toa, vi c ó là m t vi c khó”. Cô Nhung nói: - T h i s m mai cho t i bây gi em theo n n n v i anh c, em xin anh tr ra c. Em làm N giáo s , em c phép ngh sáu tháng ch em không có t ch c. V c em xin vào S Giáo hu n mà d y h c l i, em làm nuôi s s ng c a v ch ng em c, em tính nh v y mà anh c không ch u. Em xin quan v i bà làm n nói h nganh c xiêu lòng mà tr ra B c v i em. - Madame tính nghe ph i quá, sao toa không ch u nghe. Toa v d i Ô Mônkhông c, thì toa còn có m t ng i, là tr ra B c, ch toa Sài Gòn làm cái gì. Ra c r i toa làm n xin ph c ch c ng làm vi c mà nu t s s ng. Nh Th ch l c u áp r ng: - Moa ngh tr ra ngoài B c không ti n. Hôm tr c moa xin ngh m t n m. Quantrên không cho. Moa gi n moa làm n t ch c. Thì Quan trên òi moa qu trách, nói u t ch c sau ng có xin tr vô n a. Moa gi n moa nói moa không màng cái l p giáo ,c ib c thì moa m ng l m, moa không thèm mang l i âu mà s . ã có cái ác m tr c nh v y, bây gi còn m t m i nào xin ph c ch c l i. - i l m lúc mình ph i ch u lòn m t chút cho c vi c c a mình có h i gì. - Sao l i không h i? H i l m ch . Ai c ng có cái nh n ph m riêng, n u mình t nh n ph m c a mình, thì còn gì mà làm ng i cho c. Thà moa ch u ch t ói chkhông bao gi moa ch u lòn cúi. - Có lòn cúi gì âu. Mình ch u khó n n n m t chút cho ng i ta vui lòng ng i tagiúp mình nên vi c, có gì âu mà s x u h . - Cám n m y l i toa khuyên. Ti c vì moa không quen n n n , nên moa không thlàm theo l i toa khuyên ó c. - Toa c ôm p m y cái thói h l u, nên toa nói h i nghe c xì. i n y là iv tch t có ai còn nh ng “c ch cao th ng”, nh ng “tánh tình chánh tr c”. Nh ng y là 23
    • i tôi 24 www.hobieuchanh.com trái mùa không h p v i th i th n a, nên ng i ta ã em b d p h t ngoài xó hè. Cái nc hành vi c a ng i i nay ch có m t ti ng “ c”, mà thôi. Toa ph i theo i, ch toa theo sách, moa ch c toa không “ c” gì h t. - Cám n toa v ch giùm con m t cho moa ng moa th y th thái. Nh ng mà th ythì th y, th y th tình c ng nh i coi hát th y h gi u trên sân kh u, moa th y ng c ich i v y thôi, ch moa không th xen vô ó mà làm nh v y c. - Tánh ý toa k quá, hèn chi bà già toa r y toa ch u không c toa b toa i. Bâygi toa không ch u tr ra B c, v y toa ây toa làm vi c gì, toa nói cho moa nghe thcoi. - N m moa c c p b ng làm giáo s ngoài B c moa mu n b không thèm i.Moa có ghé tr ng T th c Vân Th Tân nh mà h i th ông Cai Tr ng coi ch u chomoa d y hay không. Ông l y làm vui lòng cho moa d y. V y sáng mai moa xu ngtr ng moa h i l i, n u bây gi i v i moa còn cái h o ý y, thì moa s i d y h c y ti n l ng mà nuôi v moa. Bà Huy n c i mà nói: - Anh c tính nh v y tôi coi không ti n. D y tr ng t anh lãnh m i tháng có m b y ch c ng b c, mà l i không có danh v ng gì h t. Anh h c gi i mà bác d i nhà i giàu l n, anh i làm nh v y coi sao c. - Tôi xin phép tr l i theo m i ý c a ch . L ng nhi u hay là ít không quan h gì,nh nhi u thì xài nhi u nh ít thì xài ít, nhi u ít gì c ng c, mi n i c sung s ng,trí c thong th thì thôi. Còn danh v ng... Danh v ng là gì? Có ph i c ng i cái a v giàu sang, b y thù ph ng theo ng i khen ó mà g i là danh v ng hay không? Theotôi t ng thì chí mình cao, lòng trong s ch không b trên, không khinh d i, bi txét mình bi t coi i, không c u ai tr ng, vì cái tr ng c a k ngu không quí gì, khôngmàng ai chê vì cái chê c a k d i không m y h i, làm ng i c nh v y thì r i, c ngì th danh v ng gi , nó ã không làm cao cho giá tr c a mình, mà nó còn làm gi m cáichí h ng c a mình n a. - Anh nói gi ng gì thì nói, mà bác d i nhà m i n m thâu lúa huê l i trên hai ch cngàn gi lúa, bây gi anh ph i xu t thân i làm m n thì t c quá. - Ch nói l i y tôi kính ph c ch l m. Tôi ái ng i m t chút, là ái ng i ch ó. Mà u xét cho k , thì c ng không nên bu n. Tuy cha m mình giàu, song tài s n là tài s n a cha m , ch không ph i c a mình làm ra, b i v y d u mình không c h ng, mình ng không nên phi n trách. Ví nh cha m mình nghèo thì mình l y gì mà trông mong. - Mà cha m giàu thì con h ng nh ch . N u tôi g p c nh nh anh, ch c tôikhông làm nh anh v y âu. - Ch ch làm sao? . - u bà gi n mà i thì tôi n nhà bà con tôi u, hay là m n ph tôiriêng, song c ng g n ó. Mình ó mình ki m th làm n. Trong làng trong xóm ai ng bi t mình là con nhà giàu, b nào ngày sau mình c ng có gia tài, b i v y mlnh c y 24
    • i tôi 25 www.hobieuchanh.com giúp v n cho mình làm n thì ch c ai c ng s n lòng h t th y. Mình n ng náu m t ítlâu nguôi ngoai, bà già h t gi n, r i mình tr v nhà. N u mình phi n, mình b nhà mà ithì gia tài c a cha m , ch em mình h h ng c ng u ng l m ch . Nh Th ch ng i ng m ngh không nói n a. Cô Nhung th y v y cô m i nói v i bà Huy n: - V ch ng em bu n là bu n v s má em gi n, ch gia tài v ch ng em không ságì. - Sao mà không sá? Có c a s n, kh i làm c c kh , y là cái ph c riêng c a mình.Mình c ph c thì mình h ng, sao mà chê. Gia tài l n quá, ch ph i ít i gì sao. Ông Huy n ng d y v vai Nh Th ch mà nói: - Madame nói ph i l m. Toa phi n bà già, toa b nhà mà i, thì h i cho quy n l i a toa nhi u. - Moa lo là lo v tình ngh a, ch quy n l i có ngh a lý gì âu mà toa nói quy n l i. - i ph i coi quy n l i tr ng h n h t m i c. Tình ngh a hay là gi ng gì n a ng u ng sau h t. - Lý thuy t kim ti n. - Ph i, sanh nh m cái i ng i ta xem tr ng con bò vàng, thì mình ph i theo cáilý thuy t kim ti n ch sao. - Ch chi toa làm giáo s thì có ích cho dân chúng nhi u l m, b i vì toa l y cái lýthuy t ó toa d y, thì ch c h c trò c a toa ngày sau giàu h t. - Moa làm quan, moa d y dân c ng c v y. - Ý! c âu. Toa làm quan n u toa thi hành cái thuy t ó, moa s dân nghèo h tch . Ai n y uc i r , ông Huy n c ng c i. Ông Huy n ng i l i r i nói ti p: - Thôi ng có gi u c t n a. Ph i tính vi c c a toa l i cho k coi ph i làm th nàobây gi . Theo ý moa thì toa nên làm nh v y: toa ph i a madame v ngoài B c mà m... - - Moa ã nói moa không th tr ra B c c. - Toa a madame v B c r i toa tr vô li n. - Không c. Moa không th r i v moa c. - Thôi thì toa ki m ch trong n y mà cho madame yên, r i toa tr v Ô Mônmà v i bà già. - Toa mu n nói cái gì v y? - Theo ý moa thì th nào toa c ng ph i thu n v i bà già m i c, ch n u toangh ch thì h i cho toa l m. Toa cho madame v B c, ho c toa g i âu ó r i toa tr v 25
    • i tôi 26 www.hobieuchanh.com t mình mà v i bà già. Toa nói d i r ng toa s bà già bu n r u nên toa ã b madame i. Bà già nghe nh v y ch c bà h t gi n, r i tr th ng toa l i. Toa là tr ng nam, cbà già th ng thì t nhiên toa có quy n trong nhà, có quy n r i m i có ti n mà nuôimadame ch . Toa ó, lâu lâu toa ki m chuy n mà i ch i, r i toa t i lui v i madame ng c v y. Làm th y thì toa tr n o v i m , mà c ng tr n ngh a v i v n a. - Gi d i! o ngh a nh v y là o ngh a gi d i, sao toa l i bày cho moa? Ông Huy n rùn vai mà nói: “Làm nh v y thì hay quá, mà toa không ch u thì thôi,ch moa bi t tính th nào n a c. Thôi, toa thay ngh tr a m t chút, r i th ng th ng tính l i. Hai ông bà cái phòng phía tr c ó. Cái phòng ó r t mát m ”. ch ng ông Huy n vô bu ng phía sau mà ngh . ch ng Nh Th ch qua cái phòng phía tr c. i, n c m r i v ch ng ông Huy n m i khách i Ch L n ch i. Nh Th ch nói:“Cám n, hai ông bà cho phép v ch ng tôi nhà ng s p trong r ng l i và vi t th nhà”. Xe h i i r i, v ch ng Nh Th ch m i d t nhau ra tr c sân i qua i l i mà ng mát. i m t h i Nh Th ch m i h i v . - Em có n n n chút nào không? - n n n th nào? - nn nv s ôi ta ph i hi p ó. - ! Sao anh h i th ? Sao mà n n n? Em c g n anh thì bao gi em c ng sung ng l m . - H i anh c i em, thì anh ch c anh s em h nh phúc mà d ng cho em h ngtr n i, anh s làm cho em vui v sung s ng luôn luôn. Anh không dè hôm nay x y ravi c b i r i trong gia ình khi n cho v ch ng ta ph i v t v nh v y, b i v y anh s embu n quá. - Không . Em có bu n là bu n vì th y má gi n anh mà thôi, ch làm v anh màthân em ph i kh c c n th nào em c ng không bu n. - Theo công vi c em ã th y ó, thì rõ ràng t nay cái i c a anh là i v t vkhông gia ình, không thân t c. Anh mu n bi t coi em th y nh v y em có gi t mình mà i h n chút nào hay không. - Anh th ng yêu em thì cho em sung s ng l m r i. N u cái i c a v ch ngta mà ph i b v t v nghèo nàn thì cái sung s ng y càng th m n ng nàn, em vui l m,ch sao l i h i h n. - Cám n em. M y l i em nói ó làm cho anh ph n chí mà ng u v i m i skhó kh n c a chúng ta trong lúc n y. Em nghe v ch ng ông Huy n nói chuy n h i tr a,thì em ã th y trí lý c a v ch ng ông không h p v i trí ý c a anh chút nào h t. Anhkhông mu n ây lâu vì ây lâu s cái l r i sanh mích lòng. V y sáng mai anh s iki m ch mà d y h c li n. H có ch làm thì mình m n ph d n riêng cho thong th . 26
    • i tôi 27 www.hobieuchanh.com - Vâng. yên ch r i, em c ng s ki m công vi c em làm ng em giúp anh. - Thôi em có thai nghén m t nh c, ph i lo d ng s c, không nên làm vi c, m tmình anh làm có l c ng ti n nuôi nhau s ng c. Em vô nhà m r ng s p ccho t t , anh vi t m t b c th mà cáo l i v i c u N m. - Em s p nh c anh chuy n y. Anh vi t th , anh ch ng nên t ý phi n má, b i vìlàm con ch ng nên phi n cha m , d u cha m không th ng c ng v y. - Anh có phi n âu. ch ng d t nhau tr vô nhà, v lo m r ng s p áo qu n, còn ch ng ng i l ibàn vi t mà vi t th . Ch ng Nh Th ch vi t th r i thì v s p c ng r i, chàng kêu v l i ng i m tBên r i c th l i cho v nghe, c th v y: Th a c u Khi c u ti p c th n y thì ch c c u ã hay bi t công vi c c a cháu r i, cháuph i b m lìa nhà mà i, ch ng ph i ý cháu mu n nh v y. y là t i má cháu ánh ikhông cho cháu . u ã hi u vì ng n l a ái tình nó t lòng cháu, nên cháu chuyên mà c i vkhông ch m ng l nh c a cha m . Cháu l ph m n gia pháp, thì cháu ã l y l c n n n t l i mà kh n c u má cháu tha l i cho cháu. Cháu thành tâm ch u l i, có tr c m t c unghe th y rõ ràng. Ti c vì má cháu th c v l p l n, ch p nh ng thành ki n c c a gia ình xã h ithái quá, không mu n th u hi u tâm h n ch h ng c a l p nh , nên má cháu ành ntình m u t , ành i ch ng cháu ra kh i nhà. u hi u cái óc c a l p nh , nên c u ã không qu trách cháu mà c u l i còn cangián giùm cho má cháu b t gi n. Thái c a c u i v i v ch ng cháu thi t là áng kính áng ph c, nó kh c ghitrong u v ch ng cháu d u tr m ngàn n m c ng ch ng phai ch ng l t. i khuya hôm qua, lúc cháu au lòng i y mà vác r ng b c ra c a ngõ, s plìa kh i cái nhà c a t ph là ch ngày x a cháu m m t l n u mà th y i là chcháu au n ôm cha cháu mà khóc khi cha cháu th h i cu i cùng, là ch ch t ch anh ng k ni m m m i th ngây c a cháu, mà c ng là ch hi n nay ng ra vôchâu mày m t m già mà v ch ng cháu th ng yêu kính tr ng ch ng có chi b ng, thì vcháu có khuyên cháu nên ra nhà c u mà trình cho c u hay r i s di. Lúc y trí cháu b i i, lòng cháu l nh tanh, cháu ch ng còn bi t qu y ph i ch ng còn k thân t c, nên cháu c u r i i luôn, d ng nh cháu l t t tránh xa cái lu ng không khí n ng n c a tTh i An v y. 27
    • i tôi 28 www.hobieuchanh.com Nay trí cháu bình t nh nên cháu v i vã vi t b c th n y mà cáo l i v i u và xin u tin ch c r ng b t u t nay thân cháu b v v t v , ph n cháu tr ra m t a vôgia dình, vô thân t c mà ch ng bao gi cháu quên c cái i cháu v n còn m t bà mbanh da x th t cháu ra, v n còn m t ng i ch thu nay cháu v n h t lòng yêu m n, n còn m t ông c u th u hi u tâm h n cháu nên bi t th ng cháu. Th a c u, t nay cháu b c chân vào m t c nh i m i, tuy còn l m song cõith r ng rãi. Cháu ch a bi t c c nh i y vui hay bu n hay hay d th nào, nh ngmà cháu v n h ng hái mà b c t i, không ng n ng i m t chút nào h t. Ví u c nh i y ch a d y nh ng khe sâu h hi m. Ví d u cháu v i ng i b n ng tâm ng chí c acháu n m tay nhau i trong c nh i y mà ph i s p té t ng b c, ph i is cd c ng, thì cháu c ng cam tâm vâng ch u ch ng dám phi n trách ai h t. Cháu b o gan dám trái th t c, dám ph m gia pháp, y là vì cháu mu n tìm h nhphúc phi th ng cao th ng, khác h n các h nh phúc c a các b n ng th i, n u r i nh phúc y là cái bóng không có hình, ho c i ra ho n h a, thì c c i mà thôi, t c i cái óc lãng m n c a cháu không h p v i ý ng i, mà c ng không thu n v i lòngtr i. Hai cháu ng cúi u chào c u và kinh g i l i má cháu m i a hai l y mà xinmá cháu quên cái t i b t hi u c a con và dâu . LÝ NH TH CH Bái th . Nh Th ch c th l i, r i h i v có câu nào không v a ý v ch ng. Cô Nhung c i và áp: “Anh t cho c u H i ng bi t tâm h n c a chúng ta m tcách rõ r t nh th , mà nh t là trong th anh ch ng có vi t câu nào phi n má, thì em v alòng l m. Anh c b vào bì r i sáng mai em dán tem em g i cho”. ch ng ông Huy n i Ch L n v , ch khách àm lu n ch i m t chút r i tnhau mà ngh . 28
    • i tôi 29 www.hobieuchanh.com IV Bu i s m mai, l i 8 gi r i, tr i n ng chang chang d i xu ng ng tráng nh alàm b c h i nóng n c khó ch u h t s c. Nh Th ch p xe máy trên khúc ng t nhà gare xe n Bà Chi u vô nhà vi cBình Hòa xã. Chân p nh nh tay m t n m xe mà k m, tay trái c m m t gói ngoài baogi y tr ng. Tuy xe ch y ch m ch m, nh ng vì b tr i n ng nên chàng m hôi ch y ttrên mái tóc xu ng t i hai bên gò má. V g n t i nhà vi c Bình Hòa chàng nghe phía sau ng có ti ng kèn xe h i, nên l t t ép xe qua phía tay m t mà tránh. Xe h i ch y ngang qua, thì chàng nghe có ti ng kêu tên chàng r i l i th y xe th ng i và ng ng phía tr c, cách ít ch c th c mà i chàng. Nh Th ch p xe t i, th y v ch ng ông Huy n Khoan ng i trên xe h i, thìng ng xe nh y xu ng mà chào. Ông Huy n a tay ra c a xe, n m tay Nh Th ch và c i và h i: - M nh gi i h ? Toa i âu ây? - Moa i v nhà moa. - Nhà toa âu? - phía sau r p hát th y Cai ây. - Á. M y tháng nay nghe toa v trong Bà Chi u mà có dè toa ch n y âu Toa n nhà mà hay là ph ? - ph . - ng sau r p hát có ph hay sao? - Có ph vách ván nho nh . - À! Mà b a nay chúa nh t toa i âu ây? - Ra ngoài Dakao mua thu c v cho mafemme u ng. Bà huy n nghe nh v y m i h i. - Bà c au hay sao? - Th a ph i. H n m t tháng nay nhà tôi au r r hoài, không ra th m bà c, xinbà tha l i. - Bà c au b nh gì? - G n ngày sanh r i, nên trong mình m t nh c n ng không c. Chi u hôm quanó i cho coi m ch thì c-t nói trái tim nó y u l m, nên ph i m t hoài. - Kh ch a! Anh ph i ráng lo thu c men ch g n ngày sanh mà b nh nh v ykhông t t. - Tôi lo l m ch . Ông huy n ti p: 29
    • i tôi 30 www.hobieuchanh.com - Mà toa coi b c ng không c m nh, lúc n y toa m h n h i tr c nhi u. - Moa m nh, ch có au gì âu. - Toa d y tr ng Vân Th mà toa làm vi c nhi u hay ít? - Moa xin d y n a ch ng, m y l p u có s n th y r i h t. Ông hi u tr ng v tìnhcho moa d y ph m i tu n l có 6 gi nên có công vi c gì nhi u l m âu. - Tr i i! Toa d y m t tu n có 6 gi , r i làm sao có l ng cho toa xài. - M i tháng ch ng b n n m ch c. Có nhi u thì xài nhi u, có ít thì xài ít, không h igì. Có l ch ng khai tr ng n m t i, ông hi u tr ng s p t giáo s l i r i moa m i d ynhi u gi c. - Moa coi ó không ph i là cách sanh ho t r i. - Không, ó c ng là m t cách sanh ho t ch . - Theo ý moa, thì toa c ng ng l p ra m t nhà tr ng c a toa, r i toa làm Caitr ng coi m i c. - Ti n! - A! ó là m t v n , toa th y ch a? - Moa th y l m ch . - N u toa th y thì toa ph i công nh n l i moa khuyên toa h i tr c không ph i là i nói b y. - Ph i l i toa khuyên úng l m ch , song úng v i ng i th ng, mà không h p i óc c a moa. Ông Huy n rún vai r i ngó v mà c i. Bà Huy n nói: - B a nay v ch ng tôi m c i Gò V p có chuy n g p, b a nào r nh tôi s vôth m hai ông bà. Anh v nói giùm tôi có l i chúc bà c m nh nghe. - Cám n. Xe h i ch y i, Nh Th ch leo lên xe máy p mà v nhà. y tháng nay Nh Th ch d y h c t i tr ng “Vân Th ” vì l ng ít nên ph i n mà c n ph nh , m i tháng có 5 ng mà sau r p hát th y Cai g n ng ba ngvô ng ông C . Nh mi n y cao ráo l i có cây nhi u, nên ch s ch s mát m , nh ngmà ph ch t h p quá, l i b a nào i d y, ph i p xe máy ra t i Tân nh, ng i xanên trong nhà thì tù túng, còn i làm vi c thì m t nh c. Nh Th ch v t i c a, thì nh y xu ng xe g n gàng, r i d t xe em vô nhà mà ng d a vách. Cô Nhung ng n m t i b ván d u nh lót phía sau cái bàn vi t, cô th y ch ng thì cô l m c m ng i d y, ngó ch ng v i c p m t trõm l , song c ng c i mà nói: anh 30
    • i tôi 31 www.hobieuchanh.com i n ng m t nên m hôi quá Th ng bé i ch ch a v , v y anh c i áo i em múc c ng anh r a m t cho mát”. Nh Th ch xua tay mà áp: “Em kh i nh c lòng. Em c n m ngh , r i anh i rasau anh r a. Chàng nón tr ng trên bàn vi t r i c m gói thu c a cho v mà nói ti p: - B a nay em kho h n hôm qua hay là c ng v y. - Em kho . - Anh coi s c m t em c ng m t quá, ch có kho dâu. Em m thu c mà u ng li n i. Cô Nhung m gói thu c, còn Nh Th ch i vô bu ng c i áo r i i th ng ra sau p mà r a m t. Ch ng chàng tr ra, cô Nhung h i: - Anh mua h t bao nhiêu ti n? - Ve thu c t i 3 ng r i, còn cái h p ó có m t ng tám. - T n hao nhi u quá! Hôm qua c-t coi m ch h t 3 ng, b a nay mua thu c t 5 ng m y n a. - au thì ph i t n ti n thu c ch sao em. Em ng có lo nh v y, ph i trí bình nh cho kho , ch em lo thì em m t, r i b nh càng thêm n a. - Nhà mình không ti n, em không lo sao c. - Em m c anh lo, em c n m ngh cho kh e ng lo gì h t, c-t ã nói em au trái tim. V y em không nên lo. - Em trông cho mau ng em m n vú nuôi em nh r i em i ki m công vi clàm mà giúp v i anh. - r i em ph i nhà nuôi con, ch i làm gi ng gì. Nh Th ch rót m t ly n c trà b ng l i a cho v và nói: “Em m cái h p l y t viên thu c mà u ng tr c i. Ch ng g n n c m r i em s u ng ve thu c kia”. Cô Nhung vâng l i ch ng, l y m t viên thu c mà u ng. Nh Th ch bi u v n mxu ng mà ngh , r i chàng ng i m t bên và nói r ng: - Anh m i g p hai v ch ng anh huy n Khoan h i nãy ây. - Anh g p âu? - G p tr c nhà vi c Bình Hòa. - Th không i ki m th m mình ? - Không. i âu trong Gò V p. G p h i l là r i i luôn. - May a! N u ghé th m mình càng kh . - Kh cái gì? - Nhà mình lôi thôi, n u V ch ng quan Huy n ghé thì em h quá. 31
    • i tôi 32 www.hobieuchanh.com - Sao mà h ? Em còn theo th ng tình quá! Mình nghèo thì t nhiên nhà mình lôithôi. Mà mình không nh b n, l ng tâm mình v n th thái, thì mình dám ngó ngay m ing i, không s ai h t, có h chi âu h em. H nhà t t mà ch c gì cái óc h h n mình c. - Vâng. - N u anh ch u làm nh h , thì anh cao sang h n h nhi u l m. T i anh khôngthèm làm ch . Nh Th ch ngó ra l thì th y anh T C ng là m t v giáo s d y chung m ttr ng v i mình, d y v khoa s -ký v i a-d , ng i th n th , tay có ôm hai cu nsách, i mà c dòm vô dãy ph , chàng bèn b c ra c a mà kêu h i: “Chào anh, anh i vôtrong n y có vi c chi?” C ng niên k có l h n Nh Th ch c ng vài tu i mà thôi, ch không l n h nnhi u, nh ng mà vóc cao, ng i m p, trán r ng, da en c p m t có v nghiêm ngh vàkiêu ng o, y ph c lôi thôi nên không có mòi ch ng di n. Chàng v a th y Nh Th ch thìnhích mi ng c i, gi nón chào r i th ng th ng và i vô c a nói: - May có anh nhà ây. Tôi i ki m anh mà th m anh và àm lu n ch i. - À, n u v y thì m i anh vô nhà. Tôi r t cám n anh có tình chi u c . Sao anh bi tnhà tôi ây? - B a h m nói chuy n anh có ch ch ng, nên tôi m i bi t mà vô ây ch . C ng b c vô nhà. Cô Nhung ráng ng d y ch p tay cúi u chào. Nh Th ch ch v mà nói v i b n: “V c a tôi”. T C ng cúi u áp l và nói:“Tôi l y làm vinh h nh mà c bi t bà và cúi xin bà tín nhi m cái ý thành kính c a tôi”. Nh Th ch day l i nói v i v : “ ây là anh T C ng, b n ng nghi p c a tôi iPháp h c l y c b ng c nhân v khoa v n ch ng hi n ang d y m t tr ng v i tôi”. Cô Nhung cúi u thi l và nói: “Ch ng em c làm b n v i ông thì em vinh nh l m. Em kính chúc cho ông m i ngày m t thêm cao sang thêm h nh phúc. Em xin i ông ng i. V ch ng em không có nhà t t mà ti p r c ông, th t em ái ng i quá. Thi t trong nhà ch ng có v t chi x ng áng, phía tr c ngay c a thì có m t cáibàn vi t b ng cây d u v i m t c p gh b ng mây, d a vách bu ng thì lót m t b ván d unh giá ch ng n m ng b c, còn trong bu ng thì ch có m t cái gi ng cây ng . Nh Th ch kéo m t gh tr c bàn vi t m i T C ng ng i, chàng c ng ng icái gh phía trong, r i c i và nói: - Th t là nhà c a lôi thôi l m, xin anh ch ch p. - T i sao mà tôi ch p? Tr c khi vô ây tôi v n bi t anh không ph i là nhà l u, i vì n u anh nhà l u, thì bao gi anh thèm i d y h c lãnh l ng m i tháng có ít ch c ng b c. Anh có c c n ph mà mát m nh v y thì anh sung s ng h n tôi nhi uquá, tôi không có nhà c a, ph xá chi h t m i nói làm sao. 32
    • i tôi 33 www.hobieuchanh.com - V y ch anh âu. - Tôi m n m t c n phòng khách s n tôi , m i ngày tôi i n c m quán. Cô Nhung nghe nh v y thì h i: - Th thì ông ch a có v à? - Th a ch a, mà ch c ch ng bao gi có. - Em không hi u sao ông l i nói th . Th y chung gì r i ông c ng ph i có gia th t i ng i ta ch . - Th a không, tôi s c thân cô l p tr n i. - Th à! Ch c là ông chê ph n i nay ch ng có ai áng làm b n tr m n m v iông. - Th a không ph i v y. Ph n i nào c ng v y, có k x u mà c ng có ng i t t,tôi âu dám chê. Tôi t quy t không l y v là vì tôi th y nhân tình gi d i, dua n nh,tham lam thái quá, nh ng vi c áng khinh b thiên h l i tranh ua mà làm, nh ng vi c áng tôn tr ng thiên h l i ngó l b d p. N u tôi l p gia th t thì tôi ph i em thân mà l n n trong cái vòng nh n tình tanh hôi y. Tôi ph i bu c mình làm nh ng vi c tôi khôngmu n làm, tôi ph i ép trí mà vui v i nh ng vi c tôi chê tôi ghét, thành ra i c a tôi là i i cái1, ng i c a tôi là ng i hai lòng, không có ch h ng, không có nhân ph m gì t, vì v y ó nên tôi nh t nh không l p gia th t, m t mình ng h ng t do hoàntoàn, mu n thì làm, trái thì cãi, không s ai, không v ai, không dính d p m t chút chi v ixã h i h t! - Té ra ông là ng i chán i. - Không ph i tôi chán i. Tôi mu n gi i thoát cái thói th p hèn c a i ch . - V ng em hi u r i, ý mu n thoát t c. Em mong cho ông t c cái m c íchcao th ng y. - Tôi r t cám n bà. Th ng Sung là a t , i ch v , tay xách m t cái gi vô c a, r i i th ng xu ngnhà b p. Cô Nhung i theo coi b m t nh c t t l m. C ng ngó theo cô và nói: - Tôi coi b madame m t nh c l m. Anh ph i lo thu c men, ch có thai nghén mà t nh c nh v y ch c là không t t. - H n m t tháng nay nhà tôi n ng không c c m t hoài. - Sao anh không r c c-t coi m ch cho madame r i mua thu c cho madame ng? - Chi u hôm qua tôi có em i c-t . ng coi m ch r i nói nhà tôi au trái tim.1 ng tính luy n ái 33
    • i tôi 34 www.hobieuchanh.com - Cha ch ! N u v y thì anh ph i em vô nhà th ng n m ngh , ho c em ra mébi n cho h ng gió m i c: - Tôi c ng mu n nh v y, ng t vì nhà tôi nó không ch u, nó nói i nhà th ng hay i h ng gió u t n hao lung quá. - Ph i t n ch sao. - Anh c ng bi t tôi d y m i tu n có sáu gi nên s l ng ít quá. T n hao nhi u tôich u sao n i. C ng g t u ng i ng m ngh m t h i lâu r i nói r ng. - Ph i, anh l ng ít quá xài l n sao ng... Tôi ch c lúc n y anh ph i ch u kh tâm m. - Ph i tôi kh tâm l m, kh m i ph ng di n. C ng châu mày, ngó ra ngoài sân r i th dài nói r ng: “T i mu n l p gia th tnên m i có nh ng cái kh y. N u c thân cô l p thì có kh nh v y âu”. Nh Th ch tr n m t áp r ng: - Không, tuy kh , song tôi có n n n chút nào âu. V gia th t thì chí c a tôi v ncòn h ng hái luôn luôn, mà v tôi c ng không bu n, không ngã lòng. V ch ng tôi màth ng yêu nhau hoài, thì kh gì c ng không s . - Tôi khen anh l m, khen cái c tính c a anh v s b n dai c a gia th t. - Anh ch a có v , nh t là anh ch a có m t ng i ng tâm ng chí, nên anhch a c n m mùi ng t bùi trong gia th t. Có kh cái mùi y càng thêm th m tho, b i y kh mà tôi vui, ch tôi không nao núng chi h t. - Anh nói h u lý! Nh ng theo tôi ngh vì tôi không mu n ch u kh , mà c ngkhông mu n n m ng t bùi, tôi ch mu n trí th th i, thân t do cho kh i sa vào nh n tìnhth t c. - Anh tu hay sao? - Tu làm chi? Tôi có tu âu, tôi l p chí ch . - N u anh l p chí, tôi e m t ngày kia anh g p m t ng i àn bà ng chí v i anh i anh c ng ph i b c chân vào vòng gia th t nh tôi v y. - Có l , nh ng mà àn bà có chí l p gia th t thì nhi u, còn àn bà có chí tuy t giath t thì ít. Tôi t ng tr n i tôi c ng ch a g p ai ng chí v i tôi. - Bi t ch ng âu. N u anh có chí ó, thì ng i khác c ng có v y ch . àn bà inay h có h c th c, h không tri t lý c ng nh mình, ch không ph i lù mù nh h i x a y âu. - r i coi. Ch a thí nghi m thì ch ng nên nói qu quy t. L y vi c c a anh màsuy thì th y g p ng i ng chí không ph i d . Anh ph i ra B c m i g p c. - Anh nói l m. ng tâm ng chí không ph i d ki m, b i v y g p r i làm saomà b c. Ti c cho cái i n y còn có nhi u ng i không th u hi u vi c y. 34
    • i tôi 35 www.hobieuchanh.com - Ng i ta không ng chí v i anh thì th nào ng i ta hi u c. Nh Th ch g t u, ng i suy ngh . C ng ng d y th c tay vào túi qu n, i t i i lui, i m t h i r i c i và nói:“Quen v i nhau ã m y tháng r i, vô tr ng th ng hay bàn lu n v i nhau. Tôi bi t ýanh c ng nh ý tôi, ghét nh n tình, khinh th t c. Nh ng mà tôi không dè chúng ta cóch ngh ch nhau, là anh a gia th t còn tôi ghét gia th t. Trong khi hai a mình, ai ph i,ai qu y? Ai c ng giành ph i h t, không ai ch u qu y. Thôi, chúng ta ph i cung kính cái c tin, ch ng nên cãi v i nhau làm chi. Ph i hay là qu y sau có kinh nghi m r ichúng ta s th y. Bây gi chúng ta nói chuy n hi n t i nghe ch i. Nghe nói h i tr c anhlàm giáo s , d y tr ng nhà n c ngoài B c Vi t anh c m t cái a v an n quá, t isao anh b i, r i v trong n y d y tr ng t , l ng b ng ít mà ph i ch u kh c c nh y?” Nh Th ch th dài áp: - Vi c nhà c a tôi k c c l m. nói ra nghe thêm bu n. - Th y ch a? T i ban u anh i sái ng nên m i có s k c c làm anh bu n ó. - M i ng i có m t ý riêng nên i riêng m t ng, ch nào ph i i sái. Ph n anhthì anh khinh b nh n tình th t c, anh quy t thoát ra ngoài vòng mà ng m t mình, anhkhông mu n chung l n v i ng i i. Còn ph n tôi thì tôi c ng khinh b nh n tình th c nh anh, song tôi l i mu n em thân chung ch v i ng i i, chung ch mà tôikhông làm nh ng vi c th p hèn nh h . Trái l i, tôi công kích nh ng vi c th p hèn y, tôinêu m t thái thanh cao, tôi gi m t c ch chánh tr c, làm cho ng i i m m t màth y nh ng thành ki n qu y c a gia ình, nh ng phong t c x u c a xã h i, r i s a icho i tr nên vui v cao th ng. - Khó l m! Cái m c ích c a anh tôi coi khó t c. - Ph i làm th coi, ch th y khó r i do d không làm, làm sao mà thành c. - i th p hèn d dáy, mình lánh thì hay h n, mình gi ph n mình cho cao, ai th p c k h , h i âu mà lo. - Nói nh anh thì v k quá. - N u m i ng i u làm nh tôi h t, i c ng tr nên vui v cao th ng ch . - Làm nh anh ã không th y ch nào vui, th h i i vui làm sao c. - T i anh không th y cái vui c a tôi. Tôi vui l m ch , tôi vui v tinh th n nênng i ngoài khó th y, ch không ph i vui v v t ch t nh anh mà d th y. Nh Th ch ng m ngh m t h i lâu r i m i áp: - Anh nói ph i, tôi vui v v t ch t, t i vui nh v y nên m i có ch bu n. - À bây gi anh m i th y rõ cái ch ngh a c a anh là m t món khí gi i hai l i.Nó làm anh vui, mà nó c ng làm anh bu n c. 35
    • i tôi 36 www.hobieuchanh.com - Ph i. Mà bây gi tôi không th b ch ngh a hi m nghèo y c. ãn ml c i r i thì ph i u ng c n ly, ch không phép th i thoát. - Th i thoát sao c ch . Cô Nhung b ng ra hai tách n c trà m i khách v i ch ng u ng, làm cho câuchuy n àm lu n c a hai ng i ph i d t. C ng u ng n c r i nói n a: - Tôi coi b c a anh khó quá. Ph i li u th nào, ch nh v y không c. - Tôi nói thi t v i anh, bà già tôi giàu l n, nh ng vì tôi trái phong t c. Tôi k t hôn do, nên bà già tôi gi n mà t tôi. Cái kh c a tôi t tôi làm ra, ch n u tôi qu t l yphong t c thì thân tôi sung s ng l m. - A v y h ? Té ra anh b h i vì cái phong t c. - Ph i. C ng không nói chuy n n a, b c ra c a ng ngó mông m t h i r i t giã ch ng Nh Th ch và ôm hai cu n sách i v . Chi u b a sau Nh Th ch i d y h c v , th y v c ng còn m t nh m y b atr c, nh ng mà h i thì cô Nhung l i nói kh e. Chàng thay ra ng i m t bên v i v mànói: - Có m t vi c k quá, làm cho anh b i r i h t s c. - Có vi c gì xin anh nói cho em bi t? - H i chi u nay anh ang d y h c, anh có ti p c cái th c a nhà th phát, códán cò h n hòi. Anh xé bao thì không có th mà l i có cái m n- a n m ch c ng b c.Anh coi con d u óng ngoài bao thì g i t i nhà dây thép chính Sài Gòn. M n- a c ngmua t i Sài Gòn tên h anh rõ ràng song không có biên tên ng i g i. Anh không hi uai làm vi c c c c nh v y. G i b c cho anh làm gì? - Em t ng có l má hay c u H i ng g i cho anh ó ch ng. - Không ph i, má v i c u H i ng có bi t anh Sài Gòn âu mà g i. Anh nghianh T C ng l m. Hôm qua nh có vô th m mình. nh th y em b nh, mà nh l i ngheanh than túng. nh n l ng t i m t tr m r i, mà nh không có v con. nh xài ti nkhông h t. nh mu n giúp mình, song nh s a ti n ra thì mình ái ng i không ch u y, nên nh làm nh v y ch gì. - Th thì anh i ki m h i nh coi ph i b c c a nh g i hay không? - H i nãy tan h c, anh có g p nh t i tr ng. Anh thu t chuy n anh c cái m n- a k c c cho nh coi n a. Coi b nh không l y chuy n y làm l mà nh l i nói: “Bâygi có bi t ai g i âu mà tr , thôi c lãnh b c mà xài, ch ng nào bi t c ng i g i shay”. - N u thi t anh T C ng mu n giúp mình, mà dùng cách kín áo nh v y thì nhcao th ng quá. 36
    • i tôi 37 www.hobieuchanh.com - Thi t lúc n y em au, n u có ti n cho em n m nhà th ng d ng b nh thì t t m. Ng t vì ng i ta giúp mình cao th ng nh v y, n u mình nh n lãnh thì mình th phèn. - Vâng, lãnh thì mình hèn l m. Mà bây gi mình bi t ai g i mà tr . - H i nãy i v d c ng anh có ngh : “ Sài Gòn m y ng i anh quen nhi u làông huy n Khoan còn ng i bi t cái kh c a anh trong lúc n y là anh T C ng, y v yhai ng i ó g i b c cho anh, ch không l ng i nào khác. V y anh ki m hai ng i ómà h i g t, n u h t ch i thì anh s n nhà dây thép xin coi tên ng i mua m n- a, tnhiên ph i lòi ra ai g i. - Anh tính nh th úng l m. Sáng b a sau Nh Th ch không có d y h c nh ng ch ng tan h c, thì chàng p xemáy i ra ng ón T C ng. G p nhau chào h i r i hai ng i th ng th ng i b nóichuy n. Nh Th ch h i: - Anh ph i nói thi t cho tôi bi t coi cái m n- a tôi a cho anh h i chi u hôm qua ó ph i c a anh g i hay không? - Không, tôi g i làm chi? T i sao anh h i k c c v y? - Gia o c a tôi duy có m t mình anh bi t mà thôi, tôi ch c anh mu n giúp tôinên anh làm nh v y, ch không ph i ai khác. N u anh ch i thì tôi s xu ng nhà dây théptôi xin coi tên ng i mua m n- a r i tôi tr l i. C ng nghe Nh Th ch nói h i qu quy t quá thì c i ng t mà áp: - Anh lanh quá! Anh làm nh v y thì tôi ph i ch u phép ch ch i sao c. Tôixin anh tha cái l i gi d i cho tôi tuy hai a mình b t ng ch ngh a nh ng hôm qua tôith y ch b nh n0hi u, còn anh túng r i, tôi ch u không c. Tôi mu n trao ti n cho anh ng anh em ch i nhà th ng n m d ng b nh mà tôi s anh ái ng i không ch u l y,nên tôi làm nh v y ó, ch không ph i tôi gi d i ng khinh b anh âu. - Anh bi t th ng tôi nh v y, tôi c m n anh l m. Thi t lúc n y v tôi au mà tôikhông có ti n. N u anh giúp tôi ân ngh a l n l m. Ng t vì tôi th c a anh, r i bi t ch ngnào m i tr l i cho anh c. - i! H i nào mà lo vi c ó. Anh còn lo nh v y t c nhiên anh ch a thoát th ngtình. Tôi d , anh thi u tôi s t b t cho anh. Anh c lãnh m n- a ó i r i em óng ti nnhà th ng cho ch n m, ng ng i chi h t. Anh n l ng ít, n u anh c n dùng, thì m itháng tôi s t b t cho anh n m b y ch c ng b c c. - Anh thi t t0ình ãi tôi, n u tôi theo th ng tình ái ng i hoài té ra tôi x a quá. y tôi ch u l y và tôi thay m t cho v tôi mà cám n anh, n u nó h t b nh y là nh anh. - Thôi, thôi, ng có b t ch c th tình mà nói nh ng ti ng “Cám n” nh ng ti ng“Nh c y” nghe k c c quá. B n mình ph i nói, ph i làm khác h n thiên h ch , nh ngcâu t s n t i th ng c nói mà ch i ch không có ý ngh a gì c l i làm chi. Anh i lãnh m n- a r i em ch vô nhà th ng li n i. 37
    • i tôi 38 www.hobieuchanh.com C ng b t tay t giã Nh Th ch r i i tu t. Nh Th ch i lãnh m n- a r i v thu t l i cho v nghe. Cô Nhung c i và nói:“Anh T C ng cao quá, mà anh làm ra cho rõ r t thì anh c ng kh i th p”. Chi u b a ó Nh Th ch em v vô nhà th ng Bà Chi u n m... 38
    • i tôi 39 www.hobieuchanh.com V i 12 gi khuya. Nh Th ch ng t i hàng ba nhà b o sanh Bà Chi u, tay v n lancan m t ngó c a phòng ngay tr c m t. Vì c a phòng khép khít nên chàng không th y c, trong phòng ch nghe ti ng cô Nhung rên mà thôi, chàng ng trân trân không c aqu y, m t tái xanh, ng c h i h p. Cách m t lát, c a phòng m hé r i m t cô m lách mình b c ra. Nh Th ch ch n i: “Sanh r i hay ch a v y cô?” Cô m l c u mà áp: - “Cô y u quá nên không dámcho r n. cho cô ngh m t chút r i tôi s cho r n th coi, n u không c thì ph i kêuông th y, ch bi t làm sao”. Cô m i r t r t r i xách m t b u n c tr vô phòng, khép c a l i. Nh Th ch trong lòng l nh ng t, day m t ngó ra sân th y cây c l m , còn ngoài ng thì hàng èn khí n i nhau mà chi u, song không có d ng ng i qua l i. Chàng vìlo, vì s , vì bu n, b i v y trong trí b i r i ngó cây c , ngó èn mà không ý n c nh t chút nào h t. Thình lình nghe trong phòng có ti ng r n m t h i r t dài. Nh Th ch càng thêm i r i, nên nín h i lóng tai nghe. R n r i th h n h n, th r i r n n a, r i l i nghe ti ngcon nít oa oa. Nh Th ch n a m ng n a s ng n ngang m ng con ã sanh, mà lo s v i s c. Chàng nóng n y, trông cho h m c a phòng ng vô mà h i th m, nh ngtrông hoài không th y m . Cách m t h i r t lâu, m t cô m già m bét cánh c a ra v a th y Nh Th ch thìnói: “Sanh r i, con gái. Con nh m nh l m t i ba ký lô r i. Còn cô thì m t quá, tôi ikêu th y u d ng tiêm cho cô m t m i thu c kh e cho cô ngh . Ông vào mà th m cô,bây gi ông vô c”. Cô m nói r i quày qu i li n. Nh Th ch b c vô phòng, th y v n m tronggi ng, m t nh m khít, ng c hoi hóp, m t mét xanh, coi b m t l m. Chàng n m tay vmà n c m t r ng ch y. Cô Nhung day m t ngó ch ng, l c u r i nh m m t l i, NhTh ch th y cô m b ng con nh b c l i g n thì chàng ng nhìn con. Cô m nói: “Connh này ch ng l n nó ng l m”. Cô m già tr vô phòng l i d t theo m t ông th y u d ng còn ngây ng , nên t s t s . Th y u d ng tiêm cho cô Nhung m t m i thu c, r i b i ra, không nói i ti ng chi h t. Hai cô m lo s p t cái nôi ng em nh n m. Cô Nhung th dài r i m m t ngó ch ng, mi ng chúm chím c i. Cô m già b c i r trán cô và h i: “Kh e r i h ?”. Cô Nhung g t u áp nh : “Em kh e. Em cám nhai cô”. Hai cô m b c ra ngoài r i khép c a phòng l i. Nh Th ch nh c m t cái gh em bên c nh gi ng ng i và nói chuy n v i v : 39
    • i tôi 40 www.hobieuchanh.com - Em m t nh c quá! V y em ng m t chút cho kh e. anh ng i ây anh coich ng con cho. - Bây gi em kh e r i. - H i nãy anh s quá. - Th t anh ! H i nãy em m t l m, em t ng ã không xong r i. - Em mu n u ng n c hay không? - Xin anh làm n rót cho em m t chén. Nh Th ch rót n a ly n c trà b ng l i cho v u ng, r i vén tóc, bao m n cho v , lo l ng l m. Bây gi cô Nhung thi t kh e nên cô nói: - Em ch a trông th y m t con. Nghe nói con gái ph i không? - Con gái. Em mu n anh b ng con cho em coi hay không? - Em mu n l m, song s anh không quen b ng r i anh ánh r i con. - Anh b ng c. anh b ng con l i cho em coi. M t d th ng quá. Nh Th ch b c l i gi cái nôi mà b ng con nh em n m m t bên mình v . Cô Nhung day qua nhìn con, Nh Th ch c ng ng m t bên mà ngó. Con nh m t r i nh m m t l i m t lát nó qu hai tay, làm cho cha m nó vui v vô cùng. Nh Th ch nói: -G ng m t con gi ng h t m t em. - ây là d u tích c a v ch ng ta, có con tình v ch ng ta càng thêm kh ng khít. - ngày mai anh s i khai sanh cho con. Em mu n t tên gì? - Em không dám. Vi c y t ý anh nh. - Anh mu n t con là Thanh Nguyên, v a ý em hay không? - Tên y t t l m . - Thanh Nguyên ngh a là ngu n n c trong. Anh không mu n cho con mìnhnhi m tr n t c chút nào h t, nên anh m i t tên y. - Vâng, em b ng lòng l m. - Thôi, anh em con tr l i nôi, ng em thong th mà ng m t chút. - Anh con n m ây v i em c. Em con n m m t mình trong nôi s con nh. - Em mu n nh v y c ng c, song cho anh b mùng xu ng k o mu i c ncon. Nh Th ch b c mùng kín áo r i ng i ngoài coi ch ng cho v ng . 40
    • i tôi 41 www.hobieuchanh.com Cô Nhung s ch ng m t nên khuyên ch ng v mà ngh . Nh ng chàng không n v ng i ó cho t i sáng, có m y cô m vô phòng r i, chàng m i ch u t giã v v thay ng l p t c i khai sanh cho con. i b a Nh Th ch u có m t t i nhà b o sanh mà s n sóc v con luôn, tr ra t i a c m và t i gi i d y h c thì chàng m i ch u v . Cô Nhung n m t i nhà b o sanh m i b a, tuy v y trái tim c a cô v n không d tnên cô hay y u và m t, song cô xin ch ng em cô v nhà ng cô n m cho thong th . nhà v ch ng vui v h t s c, c thay phiên nhau mà b ng con, nh t là côNhung th ng con quá, nhi u khi ch ng i d y h c, cô nhà b ng con ng i nhìn trót gimà không bi t m i, nhìn r i cô l i c m xúc nên a n c m t. T i cô th y con là k t qurõ ràng v cái ái tình c a cô mà cô c m, hay là t i cô th y con r i cô lo s v cái i ng lai c a con nên cô c m. N u lúc y ai c c c h i cô nh v y thì cô không bi t sao tr l i, cô ch bi t r ng h cô nhà m t mình v i con, ho c ban êm cô th c d y chocon bú, cô nhìn m t h i thì cô h i h p trong lòng, lo s bu n th ng l n l n. Vì trong mình ã có b nh s n l i thêm sanh s n, mà c ng vì ti n b c khi m khuy tnên thu c men lu t lát, b i v y thân th cô Nhung ngày m t thêm m, m t mày c a côngày m t coi thêm m t. Tuy cô bi t trong mình có b nh nhi u, s không th s ng lâu c nh ng mà cô không dám nói cho ch ng bi t, tr c m t ch ng cô c làm ra vui c iluôn luôn. Tuy v y Nh Th ch vì th ng v nên không c n v nói chàng c ng ã hi u bi t, i v y trong b ng chàng lo s lung l m. t êm cô Nhung con Thanh Nguyên n m ngoài ván r i cô ng i m t bên coich ng mu i cho con ng . Nh Th ch b ng èn l i g n và chàng ng i phía bên này ngócon v i v . V ch ng nhìn con r i nhìn nhau, b ng sanh trong lòng m i c m tình n ngnàn thi t là khó ch u, song nói ra không c. Cách m t h i lâu Nh Th ch day m t vô vách mà nói: - Thanh Nguyên còn nh quá mà em b nh m t ngày m t thêm nhi u, anh ngh t i ng t ng lai anh bu n h t s c. - Anh s em ch t à? Em không ch t âu, xin anh ng lo. Em th ng ch ngth ng con, có l nào em ành ch t mà b hai c c th ng c a em ó cho c. - S ng thác u t i s m ng, có ph i em mu n mà c âu em. - S m ng là gì? y là hai ch k y u trí t ra ng k a l p che y thói nhunh c c a h . Anh ph i c ng quy t, ph i d n d ng ch ng c v i cu c i, ch ng nênth y kh mà ngã lòng th i chí. - Không, anh có ngã lòng th i chí âu, d u n ch ng nào anh c ng còn can m i phó v i nhân tình th cu c luôn luôn. Ti c vì b nh ho n mình bi t làm sao chi nth ng nó cho c, vì v y nên anh m i lo s ch . 41
    • i tôi 42 www.hobieuchanh.com - Ví d u em ph i ch t i n a, xin anh c ng c v ng lòng m nh d n b c t i, ngbu n r u ng nhút nhát. - Không nhút nhát thì c, ch không bu n r u sao c! Hai a mình ngtâm quy t chí n m tay nhau ng b c trong m t ng m i, ví nh m t a ngã, akia b v không nh th ng bu n r u sao c. - Nh em có ch t, thì còn con Thanh Nguyên ó nó là d u tích c a em, có l nó ng làm cho anh vui v i s s ng t do, c ng c i, ngay th ng, trong s ch cv ych . Mà em ph i s ng ng giúp anh nuôi con r i d y cho nó k chí c a v ch ng mình,em không ch t âu. - Anh van vái cho c nh l i em nói ó. Nh Th ch ngó v ngó con r i ch y n c m t. Tuy cô Nhung nói c ng c i nh v y, mà s mu n không th ng n i ch ng b nh. i v y con v a y m y tháng thì b nh cô tr n ng, m i ngày m t n m y l n, và i l n m t thì t ng cô ph i t t h i. t êm, bi t trong mình cô ã h p h i, cô bèn kêu ch ng b ng con em l i chocô hun. Cô n m m t tay ôm con, m t tay níu ch ng, cô hun con hai ba cái, r i cô h ng t nhìn con và ch ng trân trân, gi t l tuôn ra ch y t hai gò má cô. Cô m t l m, songráng nói nho nh : “Em xin anh tha l i cho em... Em ã h a i v i anh cho cùng ng,mà nay em ph i b anh gi a ch ng, y t i b nh ho n nó gi t em, ch không ph i em skh c c hay là th y s nguy hi m mà tr n lánh... Em ch t thi t em t c l m, t c vì không c ti p v i anh mà phá h y nh ng ch h p hòi c a gia ình xã h i, t c vì không c d y cho con bi t k chí c a v ch ng ta...” Cô Nhung nói n ó, thì m t quá, nói không c n a. Nh Th ch au n ch ukhông c, chàng cúi m t xu ng hun v , b n gi t n c m t hòa l n v i nhau. n khuya cô Nhung t t h i. Sáng b a sau T C ng hay tin v i vã vô th m. Chàng ch c Nh Th ch túng ti n,nên a m t tr m ng b c cho Nh Th ch lo li u t ng táng cho cô Nhung. Chôn v r i Nh Th ch ki m vú m n nuôi Thanh Nguyên. May lúc y ch Thì n, m i sanh con c ba tháng k con ch t, nên ch m i còn s a, Nh Th ch c y ch em Thanh Nguyên v nuôi giùm m i tháng tr ti n cho ch 6 ng b c. ch t r i thì s s ng c a Nh Th ch ch ng còn m t chút gì vui v n a. M ingày chàng kêu ch Thì em Thanh Nguyên l i cho chàng b ng giây lát, ng nhìn m tcon cho gi m b t n i bu n, té ra ngó con ch ng nào thì càng nh v thêm ch khônggi m c. Có khi chàng nh t i m thì chàng au n v s chàng làm cho m gi n h n.Nh ng au n v cái l i c a chàng, l i c ng au n v s nghiêm kh c c a m , nênchàng ôm lòng mà ch u, không tính tr v thú t i. 42
    • i tôi 43 www.hobieuchanh.com Vì trong mình ã mang s n b nh lao, nay g p s bu n r u d n d p, nên b nh càngngày càng thêm hoài. Cô Nhung ch t ch a c 5 tháng thì Nh Th ch m nh tàu lá,không th i d y h c c n a. Chàng bi t không s ng lâu c nên m t êm chàng n mthao th c, trong trí nh ng kia n o n , r i chàng ng i d y t èn vi t m t b c th i v cho m mà th a cho m hay r ng mình s p ch t và xin m tha l i. Th g i i r ithì b nh càng n ng thêm hoài. Cách 10 b a sau, Nh Th ch n m li t, T C ng có nth m thì chàng n m nói chuy n ch không d y n i. t bu i chi u, ch Thì b ng Thanh Nguyên l i th m. Nh Th ch ngó con r ikhóc, ch không b ng con c. êm y chàng ráng ng i d y r i i l i bàn vi t l y gi y vi t, ng i vi t trót hai gi ng h . Vi t r i chàng l y m t cái bao th l n b vô, l i so n gi y t trong t l y 3 tkhác và út chung vô ó n a. Dán bao th kín áo, l i l y bánh ki n g n thêm phía sau cho ch c ch n r i m ivi t m y hàng ch ngoài bao. Chàng vi t r i thì m t i, nên l n i l i b ván mà n m, cái bao th h i nãy a bên mình. Qua ngày sau, Nh Th ch bi u th ng Sung, là a t , ra tr ng “Vân Th ” ón i T C ng vô cho chàng nói chuy n. C ng m i ngày u có vô m t l n ng lo thu c men cho b n, bi t b n khôngcòn s ng lâu n a c, nên c tin m i thì l t t vô li n. Nh Th ch th y T C ng thì sai th ng Sung i kêu ch Thì b ng Thanh Nguyên i. C ng kéo gh ng i m t bên Nh Th ch và h i: - B a nay anh nghe trong mình có kh e h n hôm qua hay không? - Tôi m t l m, ch c gi ch t ã g n t i r i! - Tôi coi anh còn tinh th n nhi u. Ch a ch t âu. Xin anh hãy v ng lòng ng lo . - N u tôi còn tinh th n nhi u, y là vì tôi còn chút n i b n lòng tôi, nên tôinh m m t ch a c. Nh Th ch nói m i m y câu mà ã m t, nên n m yên. T C ng th y v y khôngmu n nói chuy n n a, nên nh ng d y. Nh Th ch khoát tay t ý mu n T C ng cng i ó, chàng n m ngh m t chút r i nói ti p: - Tôi m i anh vô ây là vì tôi có m t tâm s c n ph i t g p v i anh. - Anh c nói i, tôi s n lòng nghe. - Khi m i quen nhau tôi có t cho anh bi t r ng vì tôi theo cái thuy t t do k t hônnên bà già tôi gi n, không thèm nhìn tôi là con. - Ph i. Anh có nói v i tôi r i. 43
    • i tôi 44 www.hobieuchanh.com - Cách m i b a tr c tôi bi t tôi s ch t g p, nên tôi có vi t th t giã và xin l ibà già tôi. Tôi có nói tôi có m t a con, nh bà già tôi còn ngh tình máu th t, thì chong i lên em v mà nuôi, ch h tôi ch t r i con tôi nó s b v , vô gia ình, vô thân c... T i b a nay mà không th y tin t c gì h t... Ch c bà già tôi b t tôi, mà c ngkhông thèm nhìn con tôi. - S th l c, ho c d i nhà không bi t anh âu mà ki m. - Th không th l c c. l i trong th tôi biên ch tôi rành r ... Ch c bà già tôicòn gi n nên tuy t luôn... Có l x a nay anh ã th y rõ thái c a tôi. Tôi thung dungch ngày ch t. Ch ng lo s chút nào h t. Tôi ch bu n có m t vi c là khi tôi ch t i r icon Thanh Nguyên c a tôi ây r i tôi b nó cho ai. - Xin anh ng thêm lo, n gi cu i cùng ph i chí cho bình t nh. N u không ainhìn nh n con Thanh Nguyên thì tôi lãnh nuôi cho. Nh Th ch m c p m t ch i h i mà ngó T C ng r i c i nói ti p: - Tôi c m tình anh l m. N u c v y thì tôi ch ng còn chút gì b n lòng n a. Tôi i anh vô ây là có ý mu n nói chuy n ó v i anh. H m nay tôi không nói là vì tôi còn ng má tôi ho c ch tôi lên em nó v nuôi. H i chi u hôm qua ch vú b ng con tôi l i,tôi th y m t nó, r i tôi nh d i nhà không ai lên, thì tôi c m ng h t s c. êm h ihôm tôi không ng c, tôi ráng ng i vi t m t t di ngôn mà l i cho con. N u anh n lòng th cho tôi mà nuôi giùm con tôi, thì tôi giao gi y t trong bao th n y cho anh.Xin anh c t giùm, ch ng nó c 18 tu i có trí khôn r i anh s trao cho nó. - Tôi h a ch c v i anh r ng tôi s h t lòng nuôi con Thanh Nguyên c ng nh anhnuôi v y. Anh hãy an tâm, ng lo chi h t. - Cám n anh. Nh Th ch l y cái bao th niêm h i hôm a cho T C ng r i ngo t ch vú bi u em Thanh Nguyên l i, chàng v i ôm u con hun và nói: “Thôi, cha t giã con, tên conlà Thanh Nguyên v y ch ng con khôn l n con ph i trong s ch nh n c trong ngu n, ng nhi m m t chút b i tr n nào h t, tuy cha ch t, nh ng mà con ã có cha khác lãnhnuôi con, d y con, c ng nh cha còn s ng v y. Con không n n i th t d ng th t giáo âu mà lo”. Nh Th ch nói d t r i, bèn xô con l i cho T C ng mà nói: “ ây tôi giaocon tôi cho anh ây, xin anh lãnh l y”. T C ng a tay ra b ng Thanh Nguyên vàcái bao th tr c ng c con nh mà nói: “Con ng có bu n, ba s th ng yêu con b o hcon, c ng nh cha c a con v y”. Con Thanh Nguyên không hi u chi h t, nó th y l n x n thì nó ngó Nh Th ch r ingó T C ng ngó quanh qu t, r i l i chành mi ng c i h t h t. Nh Th ch ph tình, nên n m th th i, b b t m t. Thanh Nguyên òi bú nên chvú lãnh l i và b ng i ra ngoài. C ng h i Nh Th ch: - Anh còn mu n d n u gì n a hôn? 44
    • i tôi 45 www.hobieuchanh.com - Còn. Tôi xin anh hai u này: 1. H tôi ch t r i, thì anh ph i gi u con Thanh Nguyên mà nuôi, d u bà con thân c c a tôi n n n th nào anh c ng ng cho h lãnh. 2. Nuôi con Thanh Nguyên, thì anh ng cho nó bi t c n nguyên c a nó, anh c ng anh là cha nó, ch ng nào nó úng m i tám tu i anh s a cái bao th cho nó.Nó c t di ngôn c a tôi r i nó li u nh th nào t ý nó. - Tôi s làm y theo l i anh d n. Còn v cách giáo d c nh anh có d n u gìch ng? Nh Th ch n m ng m ngh m t chút r i m i áp: “Anh quang thông tri t lý, tâmlý h c. V y d y d con Thanh Nguyên, tôi ng cho anh t do mà li u nh. Tuy v ymà tôi xin anh, d u anh khi n cho nó i ng nào, anh c ng ra công s a v cái óc nócho trong s ch, cho cao th ng, ng cho nhi m nh ng thành ki n h b i c a xã h i”. C ng g t u v a c i v a nói: “Tôi khen anh l m. n ngày cu i cùng màanh không nao lòng không i chí. Tôi s ráng s a chí con Thanh Nguyên gi ng nh chí a anh”. Nh Th ch nghe m y l i thì h n h , tuy h p h i mà m t còn t nh táo l m. C ng không n lìa b n, nên vi t gi y r i sai th ng Sung em ra tr ng xinphép ông hi u tr ng ng l i ó cho Nh Th ch vui lòng. êm ó Nh Th ch t t h i. C ng ng lo t ng táng. Chàng c y ông hi u tr ng tr ng “Vân Th ” ngcáo phó giùm cho thiên h hay Nh Th ch ch t, b i v y t ai phó n y không gi ng v i tai phó khác th ng không có biên tên cha m , anh em, v con. Nh t ai phó n hành trong nh t báo, nên ông huy n Khoan hay, b a t ng chungcó ông n d l v i ông hi u tr ng và các giáo s tr ng “Vân Th ”. 45
    • i tôi 46 www.hobieuchanh.com VI H i ng Quy n n c m tr a r i th y ra ng tr c th m x a r ng và ng m c nh t. Tên tr m làng em t nh t trình “L c t nh” l i phát cho th y. Th y l y t nh t trình r i th ng th ng tr vô nhà. Th y t m t u thu c r i kéogh ng i và m nh t trình ra coi. Th y m i coi m t chút thì vùng ng d y ngó cô H i ng ng ng i trên ván phía trong mà la l n r ng: “Tr i t i! Th ng Th ch ch t i!”. Cô H i ng chung h ng h i r ng: - Th ch nào? - Th ng Th ch c a ch C ch Th ch nào? - Úy! Cha ch ! Ch t h i nào âu? - Nh t trình nói ch t t i Bà Chi u, ch t êm hai tây, qua b n tây chôn. - B a nay m y tây? - B a nay n m tây. Chôn hôm qua r i. Kh n n n quá! - Tôi s Th ch nào ó, ch th ng Ba còn nh , l i n u nó có au nó c ng cho mìnhhay ch . - Nó mà! Nh t trình nói rõ r ng: Lý Nh Th ch giáo s tr ng “Vân Th ” thì lànó ch ai. - B t nh n d hôn! V y mà x a rày t ng nó gi n ch C nó tr ra ngoài B c ch . - Thì lúc nó m i i, nó có g i v cho tôi m t cái th . Nó không có nói nó s i âu. Tôi c ng t ng nó d t v nó ra B c, ch ai dè nó trên Bà Chi u. - Không bi t ch C hay r i ch a? - Ch c là ch ch a hay. N u hay ch l nào ch không cho mình hay. tôi vôtrong ch coi. - Cha ch , ch hay ây ch c ch r u l m. - V y cho sáng con m t ch . Có m t a con trai mà nghiêm kh c v i nó quá l . - Mình i vô tr ng tôi c ng i n a. Vô th m ch m t chút. Th y H i ng không k p thay . Th y l y nón tr ng i lên u r i c m t nh ttrình ra i. Cô H i ng che dù i theo, c ng không thay áo i qu n k p. Bu i tr a, bà C Kim n m ng a trên b ván d a c a s phía tr c bi u con Týnh tóc ng a. H u Ngh a n c m r i d t v con xu ng ghe i vô làng nh Môn th mru ng. Tôi t u làm công vi c nhà sau, nên phía tr c v ng teo. ngày Nh Th ch b i i r i, th y H i ng Quy n phi n bà C và ghét vch ng H u Ngh a nên th y ít vô. B a nay th y bu n mà l i b c t c n a, nên b c lênth m th y i m nh chân, ti ng giày kêu l n. Bà C gi t mình l m c m ng i d y. Bà th y 46
    • i tôi 47 www.hobieuchanh.com ng v ch ng H i ng thì bà m ng nên l t tb i u và nói l n r ng: “Vô ch i saomà i tr a n ng quá v y?” Th y H i ng ng ngó ngay ch mà h i: “Th ng Th ch nó ch t r i! Ch haych a?” Bà C bi n s c h i l i: - H ? Ch t âu sao c u nó l i hay? - Tôi c nh t trình ây tôi m i hay ch . tôi c cho ch nghe: Ông hi u tr ng và các giáo s tr ng t th c Vân Th l y làm au n báo cáo ng ông Lý Nh Th ch, giáo s t i tr ng y, ã t tr n t i bi t xá c a ông, Bà Chi u,trong êm 2 Janvier 19... h ng c 25 tu i. an táng c hành ngày 4 Janvier 19... úng 7 gi s m m i t i c n ph phía sau p hát th y Cai . Th y H i ng c d t r i, th y ngó bà C mà nói: “Rõ ràng hay ch a Lý NhTh ch, giáo s là th ng Ba ch ai!” Bà C s ng s t, bà ng i trân trân, không nói c ti ng chi h t, lõ c p m t chaooãu, nh hai gi t n c m t ch y dài xu ng hai gò má. Cô H i ng cây dù trên ván, r i cô vén áo ng i sau l ng ch l y kh n lau n c t, cô c ng không nói c m t l i. Trong nhà n ng n ng ch a y không khí bu n th m, làm cho s au n ba chem càng thêm n ng n khó ch u. Th y H i ng qu ng t nh t trình trên bàn, kéo m t cái gh ng i ngang ó r ith ng th ng nói r ng: “ ã bi t m ng s cùng r i thì âu c ng ph i ch t. Nh ng mà ch t t khách quê ng i, cha m bà con không c th y m t, thi t t c quá. Ch ch nghe i tôi thì âu có tai h a kh n n n nh v y!” Bà C th m t h i dài r i nói: “T i tôi, t i tôi nên con tôi m i ch t!”. Th y H i ng th y ch ã t h i, th y không n trách n a, song trong lòng th y n còn au n quá, nên th y h i r ng: - Bây gi ch tính sao ây? - C u tính làm sao thì tính giùm, ch tôi còn bi t làm sao mà tính. - Nó ch t ã chôn h i s m m i hôm qua r i... Tuy v y mà mình c ng ph i lên BàChi u, h i th m coi nó au b nh gì mà ch t, m m nó n m âu, ch bây gi tính bluôn hay sao. - i thì i. C u nó i giùm v i tôi, ch tôi i m t mình lên tr n tôi có bi t ch nào âu mà h i th m. - V ch ng th ng Xã i âu mà nãy gi không th y m t? Hay tin th ng Th chch t, ai bu n thì bu n, ch con Ph ng có bu n âu. Th ng yêu gì mà bu n. - V ch ng nó m i i vô trong n n nh Môn. 47
    • i tôi 48 www.hobieuchanh.com Th y H i ng ng m ngh m t chút r i nói: “Th nào tôi c ng ph i i. T ng cóth ng Xã nhà, tôi bi u nó i v i tôi. Nó i kh i thì thôi. Còn ch i, tôi t ng không íchgì. Thôi, ch nhà, tôi i lên tr n tôi h i th m coi công chuy n ra làm sao, tôi tìm vnó ng tôi bi u ch m m cho tôi bi t, r i sau tôi s d t ch lên ng m n làm m chonó”. Cô H i ng ti p nói: “ nhà em nói ph i l m. Thôi, ng i tr c m t mình lên i th m coi, r i ch s i. Ch ng ch i, em s i v i ch ”. Bà C ng i l ng thinh m t h i r i m i nói: “C u tính nh v y c ng c. Thôi, itr c m t mình lên tr n coi, ch tôi i theo, lên ó ch c là tôi không ch u n i. C u ph iráng ki m giùm con v nó mà d t v ây ng tôi h i th m cho rõ ràng, ch ch t nh v ythì t c quá”. Th y H i ng ng d y nói: “Thôi tôi i th ng vô ch Ô Môn m n m t cáixe h i r i tôi ch y v nhà thay ng i li n”. Th y H i ng i nón ra i. Bà C kêu nói: - C u nó l y b c b theo l ng ng tr ti n xe ch . - Thôi, tôi có b c s n ây, ch ng lo. - C u nó i thì v mau mau, nhà tôi trông l m. - B nào c ng ngày mai tôi v m i t i ch . - Nh ki m con v nó, nghe hôn. - Vi c ó là vi c c n nh t, quên làm sao c. Th y H i ng i r i, thì cô H i ng l i ó mà hú hí v i ch cho ch b t r u.Tôi t trong nhà nghe tin ch ng lành y thì xì x m truy n ngôn v i nhau, cách m t gisau chòm xóm hay h t, nên t u l i h i th m. Cô H i ng t i t i, v ch ng H u Ngh a i nh Môn v r i, cô m i ch u vnhà. Sáng b a sau cô tr vô s m mà ón ch ng v coi công chuy n ra th nào. ÔngChánh bái Thành c ng l i ng i ó mà ch tin. n chi u, th y H i ng v m i t i. Bà C th y th y b c vô nhà có m t mình, bà ch y n c m t mà h i: - Nó au b nh gì mà ch t v y? Ki m không c v nó hay sao? - V nó âu mà ki m! - Nó v ngoài B c r i hay sao? - Nó ã ch t n m sáu tháng nay r i. - Úy cha ch , v nó c ng ch t n a. - Ch sao? Công chuy n nghe th m thi t h t s c, r i tôi thu t l i cho ch nghe. 48
    • i tôi 49 www.hobieuchanh.com Th y H i ng ng i t i bàn gi a v i ông Chánh bái, kêu s p-ph vô tr ti n xe,trong nhà l ng trang, ai n y u ng i im lìm ch nghe tin t c, duy ch có H u Ngh a irót m t tách n c trà b ng l i tr c m t th y H i ng. p-ph l y ti n i r i, th y H i ng m i nói: “Hôm qua 4 gi chi u. Tôi lên m i t i Bà Chi u. Tôi i l i dãy ph phía sau r phát th y Cai mà h i th m. H ch c n ph c a th ng Ba cho tôi coi, mà h nói chôn nó i thì có m t ông giáo s tr ng Vân Th ch c i h t r i tr ph l i cho ch , nênbây gi ph b tr ng. Tôi h i th m v nó, thì h nói cách n m sáu tháng tr c v nó t a con gái, c âu ch ng m t tháng thì v nó au tim mà ch t. Nó m n m tng i vú nuôi con nh , ng i vú tên Thì, h i tr c c ng g n ó. Hôm kia chôn nó r i,thì v ch ng ng i vú d n i ch khác, không bi t âu”. Bà C khóc và nói: “Té ra nó có con”. Th y H i ng g t u. Ông Chánh bái nói: “V ch ng nó ch t h t, mà nó có con, thì mình ph i em connó v nuôi ch . Ng i vú d n nhà ch khác, nên mình ráng h i th m, thì có l c ngph i ra m i. H nói có ông giáo s nào d n c c a nó ch c ông c ng lãnh nuôi giùmcon nó ch gì. Sao c u H i ng không ki m giáo s ó h i r i em con nh v chothi m C . Th y H i ng áp: “Tôi có i ki m ch . Nh có i ki m nên tôi m i bi t nhi uvi c áng bu n l m”. Bà C h i: - Mà th ng Ba tôi nó au b nh gì nó ch t g p v y? - au lâu l m m i ch t, ch có ch t g p âu ch ? Nó mang ch ng b nh ho lao ãlâu r i, vì bu n r u, vì không có ti n u ng thu c, l n l n thân th g y mòn nên m i ch tch . - B t nh n quá! Ch chi nó au nó cho mình hay, thì có l nào ch t nh v y. - Có! Nó có cho hay. tôi thu t l i h t công chuy n cho ch nghe. H i trong BàChi u r i tôi tr ra Tân nh ki m tr ng Vân Th . Tôi h i th m thì ông hi u tr ng nóith ng Ba d y tr ng ông h n 10 tháng r i. - T ngày nó i cho t i b a nay thi t ã h n 10 tháng. Té ra lên Sài Gòn r i nó vôtr ng ó mà d y, ch có tr ra ngoài B c âu. - Ph i, ch i nó thì nó lên ó xin d y h c li n. T i bây gi tôi m i hay, ch x arày tôi c ng t ng nó ra B c. Tôi h i ông hi u tr ng v y v ch ng nó au b nh gì, màch t h t, còn con c a nó, nó có g i cho ai nuôi giùm. Ông hi u tr ng nói có ông giáo s C ng là b n thân thi t c a nó, lúc nó au ng s n sóc, lúc nó ch t ng lo t ng táng, y tôi ph i h i ông y m i rõ c. May lúc y mãn gi h c, ông hi u tr ng bèn choông T C ng l i phòng khách cho tôi h i th m. Ban u ng dè d t, tôi h i ông nói llà, coi b không ch u nói rành vi c gì h t. Tôi m i nói tôi là c u ru t c a Nh Th ch, tôi 49
    • i tôi 50 www.hobieuchanh.comth ng nó l m, h i nó d t v nó v Ô Môn, ch r y rà thì tôi can gián h t s c. B a ch i nó ó tôi không hay mà x a rày tôi v n t ng v ch ng nó tr ra B c, ch chi tôihay nó lên Sài Gòn mà d y h c thì tôi ã em v ch ng v tôi nuôi, r i tôi bao b c chonó làm n. Nghe nói v y ông T C ng m i ch u nói thi t. Ông nói th ng Ba b ch ithì nó lên Sài Gòn xin vô tr ng Vân Th li n. Vì n l ng ít nên v ch ng ph i vô t c n ph ch t h p trong Bà Chi u. Nó nghèo c c lung l m, v nó có nghén mà l i autim n a. m t a con gái âu c m t tháng thì v nó ch t. Nó ph i m n vú nuôicon, mà nó c ng ã mang b nh ho m y tháng tr c r i. Ph n bu n vi c gia ình, ph nkhông có ti n u ng thu c, nên b nh càng ngày càng thêm n ng r i m i ch t, nó ch tthì anh em ng nghi p hùn ti n mà chôn c t nó. Vì không bi t bà con nó âu ng chohay, nên anh em m i c y ông hi u tr ng n hành t ai phó trong nh t trình, l i xin chbàn gh chút nh em v tr ng mà g i. Nh tôi mu n lãnh y thì nói v i ông hi utr ng lãnh v , ông T C ng l i d t tôi vô trong ngã n m Gia nh ch m m c a vch ng nó cho tôi bi t, ng có m n làm tr á c m trên u m rành r l m. Bà C nghenói t i ó thì bà khóc r ng lên nghe r t th m thi t. Ông Chánh bái v i v ch ng th y H i ng c m ng nên c ng ch y n c m t. Ông Chánh bái h i: “Sao c u không h i ông T C ng coi bây gi con nó âu?”. Th y H i ng tr n m t áp: “À, nãy gi tôi thu t chuy n l i mà tôi b sót vi c y”. - Tôi có h i ch . Ông T C ng nói cách 10 ngày tr c th ng Ba nó bi t nó sch t, nên nó có vi t th v mà xin l i ch C . Trong th nó có nói chuy n a con c a nó.Nó i hoài, không th y bà con ai lên h t, nó ch c ch C b t nó, nên nó ph i kêung i ta mà cho a nh . Nó cho ai ông T C ng không hi u, nên ông không bi t âumà ch . Ông T C ng nói qu quy t v i tôi r ng cách m i b a tr c ngày th ng Bach t, nó có g i th v cho ch C . V y ch ch C không có c cái th ó hay sao? Bà C áp: “T ngày nó ra i cho t i bây gi , tôi có c cái th nào c a nó âu?” Th y H i ng châu mày nói: “Không, m i m i m y b a rày ây ch không có c th c a nó hay sao? Th nó g i có lý nào l c c. Hay là th l i, ch không cónhà, r i v ch ng th ng Xã b d p âu ó ch gì. Con Hai a, h m nay có th nào g i l icho ch C hay không v y cháu. Cháu nh l i coi?”. Cô Ph ng ng ng i phía sau l ng bà C , nghe h i thì cô ng d y nói không có,nh ng mà l i nói nghe y u x u, l i b t ch b ng l m. Th y H i ng tr n m t nói: - Không lý không có, ông T C ng nói th ng Ba có tr i v i ng, nó nói cách i b a tr c nó có g i th v cho ch C hay nó g n ch t và xin ch C lên em connó v nuôi. Nó i hoài không th y ai h t nên nó ph i ki m ng i mà cho con nó. Cháunh l i coi, ch ng m i m y b a rày ây có c cái th nào hay không? 50
    • i tôi 51 www.hobieuchanh.com - Th a... cháu không th y. - H ? K quá, âu cháu kêu h t b y tr trong nhà ra ây cho c u h i coi, kêu h tra ây. Cô Ph ng vâng l i kêu con Tý, chú H ng, ch Thình ra m t. Th y H i ng i: “Cách ch ng m i b a rày ho c n a tháng nay, a nào có th y tr m em th l i ây hay không? Bây nh coi”. Chú H ng nhanh nh u nói: “Th a có. Hôm tr c tôi ng ngoài c a ngõ, tr m có a tôi m t cái th . Tôi em vô nhà, c u Xã i kh i, bà m c ngh tr a nên tôi a cho côHai”. Th y H i ng ngó cô Ph ng, cô ngó chú H ng h i: - a h i nào âu? - Cô ng n m trên võng tôi a th cho cô ó, cô quên hay sao? - ? Chuy n ó lâu r i mà. - Không, m i ch ng m i m y b a rày ây mà. - . Tôi nh r i, hôm tr c cha th ng Nh n i kh i, chú H ng a cho tôi m tcái th . Tôi b vô trong t , tôi tính cha th ng Nh n v tôi s bi u c coi th c a ai, m rày tôi quên. tôi ki m l i coi cái th còn ó hay không. Cô Ph ng i vô bu ng. H u Ngh a ng i t i bàn vi t g c m t, không nói chi h t. Th y H i ng nóng n y ng i không c, th y ng d y ngó bà C mà nói: Ch ccái th ó r i! n nh v y thì gi t ng i ta c! Kh n n n quá!”. Bà C kêu nói: “Hai , l y em ra ây cho mau ng c nghe coi. N u b trong thì còn ó, ch ai vô ây l y”. Cô Ph ng c m cái th em ra thì th ã xé bao r i. Th y H i ng bi u a choth y. Th y c m coi ngoài bao r i nói: “Ph i r i ch c a th ng Ba bao ây. Mà th ai ã xé coi r i ây mà”. Bà C mu n nghe coi con g i nói vi c gì, nên bà bi u: “ âu c u nó c th nghecoi mà”. Th y H i ng rút th ra c: TH A MÁ y tháng nay con mang m t ch ng b nh không th tr c, là ch ng b nh holao. B nh ã n ng l m r i, nên s s ng c a con ch c ch ng còn bao lâu n a. c a con c ng ã ch t r i, ch t cách n m tháng tr c, y v y trong ít ngày n a ây thì hai a ng ngh ch dám trái ch gia ình, u ph i b tr i ph t không choth gian n y mà ph n ng c v i thành ki n c a xã h i n a. Tr c khi lìa cõi d ng tr n con vi t th n y kính g i ôi l y mà t giã má và cúixin má tha t i cho con là a không k n sanh thành, làm cho má bu n má gi n. 51
    • i tôi 52 www.hobieuchanh.com Sau n y con xin th a cho má hay: v ch ng con có sanh m t a con gái, hi nnay nó v a m i c sáu tháng. N u má nhìn nh n nó có m t ph n máu th t c a má,ho c là di tích c a dòng h LÝ thì má cho ng i lên em nó v mà nuôi d ng ch hcon ch t r i thì nó s tr nên m t a vô gia ình, vô thân t c. Con cúi u v nh bi t má, n sanh thành con xin ki p sau con s n áp . LÝ NH TH CH ph phía sau r p hát th y Cai i Bà Chi u (GIA NH) BÁI TH Th y H i ng c th r i thì th y châu mày m t, la l n r ng: “Ph ng, thi t rõràng v ch ng m y hi p nhau mà gi t em m y. Ngày th ng Th ch d t v nó v , ch Cgi n i nó, v ch ng m y không có c m t l i can gián. Khi nó g n ch t, nó vi t thnói nh v y, mà v ch ng m y gi u bi t không cho ch C hay. Bây n nh v y thìkh n n n quá. N u bây cho ch C ho c cho tao hay thì tao lên tao r c em bây v d i y mà nuôi nó, ví d u nó ph i ch t i n a, thì c ng kh i ch t n i t khách quê ng i, i con nó c ng kh i phiêu l c. Bây gi bi t con nó âu mà tìm!... Tao hi u h t. Bâymu n cho th ng Th ch ch t mà l i tuy t t c n a ng bây mu n n gia tài cho tr n.Không c âu, thái c a bây nh v y tr i không cho bây tr n h ng giàu sang âu.Tao h a ch c v i bây tao s c n ng bây. Tao s ki m con c a th ng Th ch cho ctao m i nghe. tao c t cái th n y ng ngày sau tao a cho con c a th ng Th ch nócoi cho nó bi t lòng d c a cô nó”. Th y H i ng x p th mà b vô b p ph i, b th y gi n lung l m. u Ngh a v i cô Ph ng m t mày tái xanh, ng i nín thinh, không ch i cãi m t l inào h t. Bà C c ng i khóc, n c m t tuôn d m d . Bà nói b u r ng: “Thôi, t i tôi h tth y. C u nó nóng gi n r y rà, bây gi th ng Th ch c ng không s ng l i c. Thôigiúp tôi mà lo làm m m cho v ch ng nó ho c xin l y c t em h t v d i n y cho nó m m t bên cha nó. Tôi c ng còn c y c u nó làm sao ki m giùm cho c con nh ngcho tôi nuôi. Máu th t c a tôi l nào tôi b cho ành”. Th y H i ng c i g n mà áp: “Ch không c y tôi c ng làm”. 52
    • i tôi 53 www.hobieuchanh.com n Th nhì VII a bên ng Phú Nhu n lên Gò V p g n t i c ng xe l a, ngó bên phía tay tráith y m t vuông t cao ráo r ng rãi, chung quanh tr ng trúc bao kín mít. Chính gi ami ng t y có m t cái nhà ba c n, trên l p b ng lá vách óng b ng ván, nh ng nhà nhxây cao h n 5 t c l i lót g ch, có m y khuôn c a thì óng lá sách l i s n màu xám tro,nên cái nhà coi mát m l i có v vui và p. nh hai bên cái nhà y, song s t vô phía trong, l i có hai cái nhà nh l p ngói ng vách ván, cái bên phía tay m t thì là nhà xe h i, còn cái bên phía tay trái thì lànhà n u n. ngoài hàng rào trúc d a l vô t i th m nhà lá thì có m t cái sân r ng l n, sân ng ngang ng d c, dài theo m i ng tr ng xoài mít xen l n v i nhau, mà saunh ng hàng cây y l i có xây b n tr ng bông màu, th , nh s n n c trong cáigi ng góc rào, c t lên t i m i ngày hai l n, nên d u mùa n ng nóng bông c ng th ng i t t. Cái c a ngõ thì xây hai tr g ch, l i xây tr ch m t bên, ngay c a nhà xe, nên xe i ra vô r t ti n. Cu c nhà t n y là ch c a ông giáo s T C ng v i con gái c a ông là côThanh Nguyên, cha d y h c t i tr ng t “Vân Th ” d i Tân nh còn con ng h c p tri t h c t i tr ng trung ng Chasseloup-Laubat d i Sài Gòn. Ông T C ng mua t c t nhà ây ã lâu r i, nên rào trúc c a ông tr ng bao chung quanh lên ã cao vàdày b t, m y hàng cây ông tr ng trong sân ã có trái u h t. a r m tháng giêng, l i tám gi t i, m t tr ng lên cao t r ng, chói ng n câysáng ho c, chói b n bông long lanh. Gió ch ng th i hiu hiu, tuy b hàng rào trúc óngng n, song c ng còn có th làm cho ngoài sân trong nhà u mát m . Cô Thanh Nguyên, n m nay ã c 18 tu i. Nh n tr ng cô h c siêng n ng,nhà l i có cha d y thêm, nên n m tr c cô thi u Tú tài k nh t, hi n bây gi cô h ctri t lý ng ít tháng n a thi k nhì. êm nay n c m r i, cô ra ng i t i cái b ng tr csân, d i g c m t cây xoài l n, mà xem tr ng trong, h ng gió mát. Còn ông T C ng, ông ch a c 45 tu i, tuy s c ông còn m nh m , da m t cònth ng b ng, nh ng tóc c a ông ã b c h n phân n a, nên h c trò th y b t ng c a ông u ph i kính, ph i tr ng. êm nay c ng nh m y êm khác, n c m r i ông n m trêngh xích u, mi ng ng m u thu c, tay c m nh t báo coi. Ch ng hi u ông c nh tbáo, hay là ông th y ngoài sân tr ng trong gió mát ông c m h ng, mà t b ng v ng , thình lình ông c t ti ng lên ngâm l n: Tr c l u có bóng nga th p thoáng Ng m vi c i ngao ngán nhân tình 53
    • i tôi 54 www.hobieuchanh.com y ai rõ bi t nh c vinh, Khòm l ng cong g i, l i danh là gì oOo Thú nhàn l c có chi sánh k p, Chí thanh cao s nghi p nhà ta. Ngoài hiên v n trúc th t tha, Ng n ch ng xe ng a, v t xa phong trân oOo Ng n sông quí nào c n sông c n, Mi n có r ng n d ng thì linh. Th p cao mình bi t l y mình, Non xanh, n c bích, chung tình n m canh oOo c ai tr c l i tranh danh Ông T C ng ngâm t i ó, thì tr c sân cô Thanh Nguyên l i c t lên ngâm ti p: Ngày xuân v i gió xuân man mác Thêm mùi i bát ngát th m tho c làm ng i ph c tr i cho, i gì mà ph i n m co than th m. i chung nh nên t m mà h ng, Thú cao sang há nh ng cho ai. Ph i vui c i ph i nh y bay, Ph i vui v i t c, ph i say v i tình oOo Vòng c nh tranh, l y mình làm quí, ngh a nh n, luân lý làm chi. Tìm ng sung s ng mình i. Mi n là t i ch n, th phi m c d u oOo 54
    • i tôi 55 www.hobieuchanh.com i ng i g m ch ng bao lâu oOo Thanh Nguyên ngâm m y câu, r i cô c i ng t và b nb i vô nhà. Nh ng n èn Manchon treo gi a nhà chói sáng nên bây gi th y hình dung m tmày cô rõ ràng. Cô dong d y y u u, t ng thanh nhã, b nghiêm trang, tuy không d iph n thoa son, song t nhiên da tr ng nõn, môi lòm. Cô m c b pyjama hàng màucà phê s a, tóc b i theo u bôm bê, hai trái tai eo hai chi c bông ki u tây lòng thòng.Tuy trong nhà cô không trang m, nh ng nh dáng cô d u dàng, nh vóc cô tròn tr a, ng m t sáng r , nh t là cô có cái v vô t i, cái v thiên chân, nên t ng m o cô p khác th ng, l i thêm có duyên n a nên trai nào th y cô c ng ph i li c ngó, song ngó i khen th m, ch ít dám buông l i ch c gh o. Cô Thanh Nguyên vô nhà ng tr c m t cha v a c i v a h i: - Ba nghe con ngâm m y câu trái h n v i ý c a ba, ch c ba gi n con l m h ? - Không, ba không gi n, làm sao ba gi n con cho c. Song ba bu n. - T i sao ba bu n? - Ba bu n vì ba d y d con, ã m i m y n m nay, công phu l m, ba làm cho trícon minh m n c, làm cho con bi t phân bi t cao th p, khôn d i, d lành, mà ham cáikhôn, cái cao, cái lành, và ghét cái th p cái d i, cái d . Còn có m t chút n a, là cái lòng a con, ba không làm cho thoát kh i lòng th t c c, ba bu n là bu n ch ó. - Ba mu n cho con thoát t c chi v y? Con c sanh trong d ng th l i có ph c c làm con ng i, thì con ph i làm con ng i cho hoàn toàn n 100 ph n 100 ch ba.Ai làm sao con ph i làm nh v y, n u thoát t c, không ch u nh thiên h thì s s ng c acon có vui v gì ây? - Nh ng vi c c a thiên h làm có ch nào cao th ng âu mà con mong làm theo ? Nh ng ng c a thiên h i có quãng nào s ch s âu mà con mu n i theo h ? - Con nói làm nh thiên h là con tính chung l n v i h , r i tranh u hay baynh y mà làm cho s s ng c a con c sung s ng, p , vui v mà thôi, d u h làmvi c ê ti n, d u h i ng d dáy thì m c h , trí ý c a h có can h gì n con âu màba ng i. - L i xu ng v ng bùn, làm sao kh i l m chân cho c. - Ch ng trên ch cao ráo, mà ng m t mình, thì làm sao mà vui c, l i bi t y chi so sánh mà phân bi t th p cao, d s ch. Con t ng nên l i xu ng d i bùn v ithiên h , song gi gìn ng l m chân, r i khuy n khích thiên h làm nh mình, th ngth ng kéo v t h lên trên cao ng v i mình cho ông, c nh v y trên cao mình i vui. C ng l c u nói: "H ! Nói h i gi ng r c". Thanh Nguyên chúm chím c i và h i: “Gi ng ai v y ba?” 55
    • i tôi 56 www.hobieuchanh.com C ng áp: "Gi ng tri t lý c a phái v t ch t". Thanh Nguyên g t u và nói "mà l có c ng gi ng ch ngh a c a phái lãng m n a a!" Cô kéo m t cái gh l i m t bên cha mà ng i, r i m t tay cô n m cánh tay cha, t tay cô vu t tóc c a cha luôn mà nói d u ng t r ng: "Gió mát m , tr ng sáng loà, hoath m tho, i vui v quá. Thiên h h u ua nhau h ng nh ng thú sung s ng, nh ngmùi ng t bùi, t i sao ba không mu n con chung h ng v i thiên h ?" C ng l c u r i th dài áp: - ó m i thi t là lãng m n! Mùi i có ng t bùi mà c ng có cay ng, thú i cósung s ng mà c ng có c c kh . Ý ba mu n cho con kh i ch u c c kh cay ng mà thôich . Con còn tr tu i, máu con còn nóng n y, trí con còn h ng hái, nh t là con ch a b cchân vào th o, con ch a có kinh nghi n nên con th y b m t c a i p h nhcon ham. Ch ng m t ít n m n a, con l n khôn, con n m mùi c a i, con th y rõ b t trái c a xã h i r i, con m i th u hi u cái lý thuy t c a ba không ph i d . - T i ba th y thiên h gi d i, không có liêm s , không bi t nhân ngh a nên ba chánngán, r i ba không mu n cho con chung ch v i thiên h ph i hôn? - Ph i, nh t là con không có m , mà con chung ch v i cái i nh v y lúc concòn xuân xanh, làm sao mà ba không lo cho c. Thanh Nguyên nghe m y l i y thì cô a n c m t, ng i bu n so. C ng th y v y, ông l y làm n n n nên ông nói: - B y quá! Con ng vui, mà ba vô ý làm cho con bu n! - Không, có b y âu. ó là ba ng n c n b t cái h ng hái c a con ch . Hu ng chimá ch t h i con còn nh m i nên con không bi t má. Lâu ba nh c l i nh v y ngcon kh i quên má ch . - M y l i con nói cho ba th y tánh con rõ ràng. Con là gái a s u a c m. Concó cái tánh y mà con chung l n v i i, ba càng thêm lo s . - Con t ng không h i chi h t. H là h , mình là mình, d u mình chung v i h ,mà mình có ph i là h âu mà ba lo. em con gà ba nh t chung v i b y v t, thì bao gigà c ng là gà, ch có thành v t c âu mà s . Hu ng chi i c n ph i có k d i m i n ing i khôn lên, c n ph i có k qu y m i lòi ng i ph i ra ch . Ng i khôn, ng i ph i u riêng m t cõi, thì cái khôn cái ph i ó ai th y c. - Con nói nghe c ng ph i, ng t vì thiên h h không phân bi t d i v i khôn, qu y i ph i. ám d i h cho r ng khôn, ám qu y h l i cho là ph i. i trái ng c nh v ymình chen chân vào ó làm gì. thiên h loi nhoi trong ch h n n y. Mình lánh xa i chí làm b n v i n c non vui say v i tr ng gió mà ch i cho s ch thân, cho khotrí. 56
    • i tôi 57 www.hobieuchanh.com - Ba nói nghe x a quá! Sanh v th k 20 mà l p chí theo th k 15, thì con s etrái mùa quá. Con t ng không nên l i ng c dòng n c, trái l i, ph i l i v i thiên h i c. - ! Con nhi m theo tâm h n m i r i! - Có l . Mà l i không ph i t i con. Trái l i t i ba mua sách xã h i ba cho con c. nhiên con ph i nhi m theo nh ng t t ng c a nhà tri t h c ng th i ch sao. - Ba nuôi con, ba d y con, ba mu n cho con t do hoàn toàn, t do v ph n xác,mà c ng t do v ph n trí n a. S t do y có l i, mà c ng có h i, v y con ph i coich ng. c sách m trí ch không ph i l p tánh. Thi t h i nãy ba nghe con ngâm y câu. "Vòng c nh tranh, l y mình làm chí, "K ngh a nhân, luân lý mà chi, "Tìm ng sung s ng mình i, "Mi n là t i ch n, th phi m c d u". Ba nghe m y câu ó ba s quá. - M y câu ó h p v i luân lý c a ng i i nay l m ch . - Ph i. H p l m. Mà vì h p nên ba m i lo. Thanh Nguyên c i ng t. Cô ng d y l y gói thu c v i cái h p qu t a cho cha i nói: - Hôm n con c quy n sách "Tân xã h i", con l y làm b c t c, nên con t m ycâu y c v i anh H u Nh n mà c i ch i, ch nào ph i tâm h n con h v y hay saomà ba s . - Quy n sách "Tân xã h i" lu n th nào mà con b c t c? - Ba mua hôm tháng tr c mà ba ch a c hay sao? - Ch a. - Tác gi t luân lý c a xã h i úng l m. Ba c r i ba s th y. Tác gi nói i m iph i luân lý m i. v i c nh tranh, ph i có luân lý c nh tranh thì m i kh i th t b i. - Luân lý c nh tranh là luân lý gì? - Luân lý y nói tóm l i trong m y câu nh v y: i mình ph i lo l y ph n mình, b i vì không ai lo bào ch a quy n l i riêng a mình cho b ng mình c” "Mình ph i t p cho ngh l c tranh u ng ch ng c v i thiên h ". ng có vì l ngh a mà nh ng b , ho c ái ng i, b i vì l ngh a coi p m t,nghe êm tai, mà không có l i". C ng n m ch m ch mà nghe. Ch ng Thanh Nguyên nói d t l i, thì ông thdài và ng d y nói r ng: "Ng i vi t nh v y thì hi u rõ tâm lý c a xã h i hi n th i 57
    • i tôi 58 www.hobieuchanh.com m. Nh ng mà con ch ng nên gi n l y r i con làm quá h n thiên h n a. Con bi t luânlý c a h nh v y thì con nên lánh xa". Thanh Nguyên tr n m t ngó cha và áp: "Con không lánh h âu. H có luân lý a h , con c ng có luân lý c a con, con s chen v i h mà h ng mùi i, song h ngmùi ng t bùi mà thôi, l i lo làm cho nhi u ng i khác c ng c h ng nh con v y". C ng rún vai b c ra ngoài hàng ba, i qua i l i mà h ng gió. Thanh Nguyên ra ng t i c a mà nói: - Con mu n xin phép ba chi u th b y cho con i ra V ng Tàu mà h ng gió bi n, i chi u ch nh t con s v . - Con i v i ai? - con r anh H u Nh n i v i con. N u ba r nh ba i n a thì càng thêm vui. C ng suy ngh m t chút r i áp: - N u con mu n, thì ba s i v i con. - Ba cho phép con m i anh H u Nh n i không? - H u Nh n là b n thi t c a con, con mu n r i theo ch i c ng c, có ch t xe âu mà s . Thanh Nguyên m ng r , ch y l i c p cánh tay c a cha r i i qua i l i, nói nói i c i không d t ti ng. Cô th y anh s p-ph i ra ng c a ngõ, thì cô kêu mà d n:"Anh T , ngày mai anh a ba tôi i d y và a tôi vô tr ng r i, anh v ph i coi vô d u cho k l ng ng chi u th b y tôi i V ng Tàu h ng gió, nhé." 58
    • i tôi 59 www.hobieuchanh.com VIII u Nh n là m t ng i trai, n m nay ã c 23 tu i nh ng vì chàng nh vóc, l icon nhà giàu, t nh c i h c ch không làm viêc lao ng, mà c ng không t p th thao,nên g ng m t coi còn non ai c ng t ng chàng m i 19 ho c 20 tu i. Chàng ã thi u Tú tài k th nh t r i, hi n bây gi chàng ng h c l p tri t c t i tr ng Chassloup-Laubat nh cô Thanh Nguyên. M y n m nay chàng v i cô h cchung m t l p v i nhau hoài, nên quen bi t nhau nhi u, l i m n nhau mà àm lu n, b i y tuy chàng trong tr ng, song chúa nh t chàng hay lên Phú Nhu n mà th m cô, cókhi ch i n t i m i vô tr ng. Ông T C ng d ng nuôi và d y d con, ông cho con c t do, l i ông th y ch c a con còn c ch con nít nên ông không ái ng i v s trai gái k t ni m b ng h u. Vì Thanh Nguyên ã m i tr c, H u Nh n xin phép ông hi u tr ng c ng r i,nên chi u th b y tan h c r i hai tr i v i nhau ra ngoài c a tr ng ng ch xe c a ông C ng l i r c i V ng Tàu, hai tr i lên i xu ng dài theo l ng nói chuy n, cô n h vui c i, chàng bình t nh nghiêm ngh . Ch g n n a gi m i th y xe ông T C ng l i. Xe v a ng ng thì ông nh yxu ng nói r ng: "Ch lâu l m h ? M c ch y xu ng ch mua em theo xe mà n, vì sra t i V ng Tàu khuya quá r i ói b ng. Thôi lên xe ng i cho s m". Thanh Nguyên h i s p-ph có em cái va-ly áo qu n cô giao h i tr a ó không. p-ph nói có, cô m i leo lên xe ng i chính gi a. T C ng ng i bên tay m t, còn H uNh n thì ng i bên tay trái. Xe ch y kh i Biên Hoà, T C ng bèn trao hai gói bánh mì và th t h p cho ThanhNguyên, và bi u cô m ra n. Cô m gói bánh mì, l y m t a cho cha, r i l y m t bhai a cho H u Nh n phân n a, còn phân n a thì cô n. Cô c ng phân phát th t r i n ngon lành. Cô vui v khác th ng, nói c i ng ng n, còn H u Nh n v n tánh nghiêm ch nh,mà chàng l i cung kính T C ng, nên chàng ng i im lìm có h i chàng m i dám nói,song nói chàng ph i l a l i, ch không l l i v t ch c. Vì xe ch y ch m, nên quá 8 gi r i t i m i xu ng t i V ng Tàu, T C ng ghé i m t nhà hàng khách trú m n hai phòng, m t phòng cho Thanh Nguyên, còn m tphòng ông v i H u nh n . Thanh Nguyên m c Âu ph c, cô vô phòng r a m t và trang m l i, và xin cha t xu ng bãi tr c h ng gió, cô nói n trên xe ã no r i, không c n n c m n a. C ng d t hai a tr xu ng bãi bi n, trên tr i m t tr ng t r ng tr c m t thì c bi n mênh mông, l i thêm gió th i lao rao, tr ng d i n c sáng loà, n c m ngtr ng d n sóng. 59
    • i tôi 60 www.hobieuchanh.com C ng ng i trên m t cái b ng nhìn tr ng xem n c còn Thanh Nguyên v i u Nh n d t nhau i dài trên bãi mà ch i, th y tr i n c thì kh p kh i trong lòng, nênbây gi Thanh Nguyên ng l i ngó m t n c lao xao và h i H u Nh n: - Anh ra mé bi n nh v y trong lòng anh có vui không? - Vui. - Em c ng v y, th y bi n thì em vui l m mà bi n ph i có núi nh ây, ho c bênLong H i ho c Phan Thi t, Nha Trang em m i ch u ch bãi bi n nh bãi Long ThànhGò Công, bãi Ba ng Trà Vinh thì em không thích. Ph i ý anh c ng v y không? - Tôi bi t V ng Tàu mà thôi, ch tôi ch a bi t ch khác, nên không hi u tôi cóthích m y ch cô nói ó hay không. - Nhà quê! Anh nói ra mé bi n anh vui mà nãy gi em coi anh ý anh bu n chkhông vui chút nào h t. T i sao v y? Hay là t i anh i ch i v i em, nên anh không vui? u Nh n châu mày ngó ngay Thanh Nguyên, tr ng t soi m t cô sáng r , l ithêm gió ph t tóc cô v ng hai gò má, làm cho cô càng thêm duyên, chàng ngó cô r ichâu mày cúi m t mà nói: - Cô nói k quá. Sao i ch i v i cô mà tôi l i không vui? N u không vui thì tôi ilàm chi ây? - Anh vui mà sao t h i m i lên xe cho t i bây gi không nghe anh c im tl nnào h t? u Nh n ng tr tr , d ng nh ki m không ra l i áp. Thanh Nguyên c i ng t và nói: " ó rõ ràng anh bu n ó, th y ch a.” u Nh n g t u r i ch m rãi nói nh nh . "L i cô nói qu úng nh v y.Không hi u t i c nào, mà g n m t n m nay, h tôi ngó m t cô trong lòng tôi có cái gìkhông bi t, nó làm cho tôi khó ch u bu n b c quá". - N u v y thôi, t rày s p lên em không dám cho anh th y m t n a. - Không ph i v y. - Ch sao? N u th y m t em mà anh khó ch u, cho anh th y m t làm gì. - B a nào không th y m t tôi l i còn bu n h n n a. Nh th n m, ch nh t côkhông i h c tôi ch u không c, trông t i sáng cho mau ng cô vô tr ng tôi g pcô. - Nói k quá! Th y m t thì bu n, mà không th y c ng bu n, nói nh v y thì làmsao hi u c. u Nh n ngó mông ra bi n, mà nói nh nh : "D hi u l m, có chi âu. T i tôith ng cô, nên lòng tôi m i khó ch u nh v y ó". Thanh Nguyên a hai tay mà xô vai c a H u Nh n m t cái r t m nh nc ing t và nói l n: "Anh iên h ? Th ng thì vui, ch sao l i bu n. Anh vui i. Em c m anhkhông c bu n n a". 60
    • i tôi 61 www.hobieuchanh.com u Nh n l c u ng i b p d i cát và nói: "Tôi nói nh v y cô l i c i, thi t côkhông hi u gì h t! Cô làm cho tôi càng bu n thêm ch có vui làm sao c". Thanh Nguyên c ng b t ch c ng i b p trên cát du i hai cái chân ngay tr c m t,ch ng hai tay phía sau l ng, n y ng c, li c m t ngó H u Nh n và áp: - Em vui l m, ch em có bu n âu mà không c i. T i sao mà ph i bu n? - N u v y thì tôi th ng cô mà cô không th ng tôi. - Em c ng th ng anh v y ch . N u em không th ng thì m y n m nay h ngi ngh h c em thèm ki m anh mà nói chuy n âu, chúa nh t em có thèm r anh lên nhàch i làm chi. - ó là cô a tôi ch không ph i th ng. - Theo ti ng Vi t Nam a c ng nh th ng, hai ti ng có m t ngh a. - Không. Khác ngh a ch , mình a m t ng i nào ngh a là mình th y c ch , ho ctánh ng i y v a ý, nên h g p thì mình vui mình mu n t i lui nói chuy n ch i. Cònth ng m t ng i nào có ngh a là mình yêu m n ng i y, mu n g n nhau luôn luôn…mu n làm v ch ng… h xa cách ng i y thì m t ng th ng nh n ng không c. - ! Cái th ng anh nói ó là th ng v ái tình- ch gì! - Ph i tôi th ng cô là th ng nh v y ó. Còn cô th ng tôi, ph i cô c ngth ng nh v y không? - Không. - Tôi kh n n n l m! Tôi vô ph c thi t! N u v y thì còn h c làm gì n a. u Nh n nói xong r ng r ng n c m t. Nh tr ng t r ng, Thanh Nguyên th yrõ m t chàng bu n th m thì cô ng lòng, nên cô ã h t vui c i n a, mà cô l y tay ùacát suy ngh . Tr ng v n t , gió v n mát, núi v n ch n ng n sau l ng, n c v n mênh môngtr c m t, mà hai tr v n ng i im lìm, ã không nói chuy n và c ng không ngó nhau n a.Cách m t h i lâu Thanh Nguyên m i h i nh nh . - T i sao anh l i th ng em mà th ng v ái tình? - Tôi có bi t âu. Có l t i tôi h c chung m t l p v i cô m y n m nay, tôi yêu cô i ngày m t chút, l n l n r i tôi m i sanh m i ái tình trong lòng tôi. - Còn t i sao b a nay anh nói cho em bi t làm chi v y? - Tôi mu n nói c n m nay r i, mà m i l n nói chuy n v i cô, tôi tính bày t tâm c a tôi, thì có cái gì không bi t nó khi n cho tôi ng n ng i hoài, m mi ng không c. H i tôi ng i m t bên cô trên xe tôi l y làm khó ch u, nên tôi quy t nh ra ây tôi nói ph t m t l n cho r i, n u cô không th ng tôi, thì tôi quy t nh b i v làmru ng cho r i: - N u em không th ng anh, thì s có ng i khác th ng, chuy n gì mà phi n n i b h c. 61
    • i tôi 62 www.hobieuchanh.com - Tôi nói thi t v i cô, d u tiên trên tr i xu ng tôi c ng không thèm n a. Tôi ph i i cho c cô làm v mà thôi n u không c ch c tôi bu n tôi ph i ch t. - L a ái tình nhen nhúm trong lòng anh là t i anh c ti u thuy t nhi u quá. N uanh l a sách xã h i, ho c tri t lý mà c nh em, ch c anh kh i b cái ho y. - Ph i l m. Có l t i nh v y mà bây gi ng n l a ã cháy b ng lên r i, bi t làmsao! - Ph i d i t t i. Hai anh em mình còn ng h c mà gây ái tình thì h c sao c. - Có h i chi âu. Không ph i tôi tính c i cô li n bây gi . Tôi mu n bi t tr c coicô có ng làm v ch ng v i tôi hay không, r i ít tháng n a thi tú tài xong r i tôi s xincha m tôi lên nói v i ông mà c i cô. Tôi mu n bi t tr c ng tôi yên lòng mà h c. Côch u h a làm v tôi hay không? Thanh Nguyên châu mày ng i nín khe không ch u tr l i li n, làm cho H u Nh n i h i trông i h t s c. Cách m t h i cô ng d y ph i cát trong áo qu n. H u Nh n ng ng d y mà nói: "Tôi xin cô tr l i giùm câu tôi m i h i ó" Thanh Nguyên ngó ngang H u Nh n mà áp: - L y ch ng là u quan h nh t trong i c a con gái. Thu nay em m c lo h c,em ch a có ý n vi c y. Anh h i thình lình quá, nên em không bi t làm sao mà tr i. - Cô c n ph i suy ngh hay sao? - C n l m. T h i nh cho t i bây gi em t do, mu n làm vi c chi hay là mu n i âu, ba em c ng cho em thong th luôn luôn. Em s l y ch ng em m t t do h t. Vì y nên em c n ph i suy ngh , ph i cân coi cái l c thú v ch ng nó có n ng b ng cái l cthú t do không ch . - Tôi h a ch c v i cô, h cô làm v tôi thì tôi s cô c t do, ch ch ng baogi tôi ki m ch cô âu mà s . - H có ch ng r i thì còn t do gì n a c n tên h c ng còn ph i m t n a .Bây gi em i âu em x ng em là Mademoiselle Thanh Nguyên. N u em làm v anh, em ng nh v y n a sao c, em ph i x ng Madame H u Nh n. M t tên r i. - T i phong t c nh v y bi t làm sao. Mà i tên ngh ch ng h i gì. - Ý! H i l m ch . Cha m t tên cho mình, mình ph i quí tr ng tên y. Mình emmà i tên khác, ngh c ng au n l m ch . - Ph i, cô nói ch m mà tôi hi u r i. Cô s em tên trong s ch mà i l y tên hèn , nên cô ái ng i. Ví d em tên trong s ch mà i l y tên khác c ng trong s ch có l lãichi âu mà s . - Mà t i sao anh mu n em làm v anh chi v y? Ch làm anh em nh m y n m nay y không c hay sao? 62
    • i tôi 63 www.hobieuchanh.com - T i, tôi th ng cô . - Thôi, anh ng th ng em, anh th ng ng i khác i. - Tôi không thèm ai h t. -H ! i bày t c k c c. Th ng thì ph i k t v ch ng, th ng nh v y th pth m quá, ch có cao th ng gì âu. K t v ch ng r i sanh con, r i ch t b ch ng, bcon nh má em v y, thì kh n n n quá, có vui s ng ch nào âu. - L p gia th t là ngh a v c a loài ng i, d u trai hay gái c ng ph i v y, cô quênhay sao? - B t ch c theo sách, mà l i sách x a n a! Anh nói th y, ba em nghe, ba emphi n l m. - Ông không mu n cho cô l y ch ng sao? - Không ph i v y. Ba em ngh ch v i ch ngh a gia ình ch . - ! T i bà m t ông bu n, nên ông m i ngh ch. - Có l t i v y. Thôi, tr v k o ba em trông. - Khoan xin cô tr l i câu h i h i nãy r i s v . - Em ã nói cho em suy ngh r i em s tr l i. - Cô làm nh th n y ch c tôi bu n r u tôi h c không cn a. - Ch ph i làm th nào anh m i vui? - Cô ph i làm cho tôi có cái hy v ng s làm ch ng cô c thì tôi m i vui. - Anh c nuôi cái hy v ng y i. - Ph i nuôi ch ng nào cái hy v ng y m i thành s thi t? - Có l t i ch ng chúng ta thi u Tú tài k nhì r i. u Nh n v i vã n m tay Thanh Nguyên v a c i v a nói: "Cám n. Tôi cám ncô l m, cô làm cho lòng tôi bây gi ph i ph i, trí c a tôi bây gi sáng s a, m t tôi th y ng lai p xán l n vô cùng. Tôi s n b i cái n y b ng t m lòng yêu m n vô n. Tôi h a ch c tôi s em h nh phúc r i dài theo i cô. Tôi s làm cho cái i c a côlà i tiên nga, ã không u s u, l i h ng mùi ng t ngon trong tr n th . Tôi ch c tôi làm c" Thanh Nguyên nghe H u Nh n nói thì cô c i. Ch ng chàng nói d t r i, cô nói:"Lãng m n quá! Ti u thuy t quá! Em s m t ngày kia anh s iên vì tình"., u Nh n nói; " c k t chung tình v i cô, d u ph i iên tôi c ng vui lòng". Hai ng i k vai nhau th ng th ng tr l i ch ông T C ng ng i, ngoài bi n v nmênh mông, trong núi v n s 63
    • i tôi 64 www.hobieuchanh.com IX Tr i ch ng v ng t i, l i m a lâm râm. Ông T C ng bi u a t hai cây èn manchon lên, nên trong nhà sáng tr ng,ánh d i ra ngoài sân c ng sáng . Ông i qua i l i tr c hàng ba, h th y èn xe h i d i mi t Phú Nhu n ch ylên thì ông ng dòm, ông có ý trông Thanh Nguyên vì ã m y b a rày cô thi Tú tài knhì, thi bài vi t u r i còn h ch mi ng kh i s t s m m i hôm qua. Có l chi u nay bangiám kh o s x ng danh m y ng i thi u. Ông i m t h i r t lâu trong lòng không an vì không bi t con u hay r t. Ông l ylàm ti c h i chi u tan h c ông không i th ng xu ng tr ng Chasseluop- Laubat chnghe tin t c, l i b i v . Nên bây gi b t r t ng ng i không c. Ông tr vô nhàdòm ng h , thì ã b y gi r i. Ông ng l y m t u thu c t hút, k nghe ti ngkèn xe h i. Ông v i vã b c ra c a thì xe ã t i ng ng ngay c a ngõ và bóp kèn te te. Ng i b i trong nhà ch y ra m c a, và xe th ng th ng vô ng ng bên nhà. Tr i n m a lâm râm, xe v a ng ng Thanh Nguyên nh y xu ng g n gàng, th y cha ng d a a cô v a ch y vô v a nói: Con u r i ba à, u c mention bien2. Anh H u Nh n ng u n a". C ng ph chí nên ng chúm chím c i. Thanh Nguyên v n hai tay lên haivai cha, m t ngó ngay m t cha và nói: "Con m ng quá! Công ba d y con nay k t qu c m mãn r i ba à" C ng c ng c i ch không nói chi h t. u Nh n trên xe b c xu ng sau, chàng th ng th ng i vô, tay xách m t cái va-ly l n. C ng n m tay m ng chàng thi u. Thanh Nguyên nói: "Anh H u Nh n u, nh m ng quá. nh xin phép ra tr ng li n ng v cho nhà hay. nh i xe ò C n Th , i gi t i có xe ch y. Con th y v y con m i nh lên trên n y n c m v i con, r ich ng chín gi con bi u s p-ph mình l y xe a nh tr xu ng Sài Gòn ng nh vcho k p xe ò" C ng g t u d t hai a tr vô nhà r i kêu b i bi u d n c m cho mau. Thanh Nguyên ch bàn r a m t bi u H u Nh n r a m t g i u cho mát. Cô ch y xu ng nhà b p h i thúc d n c m. Cô vô ra l ng x ng nói c i khôngng t, b cô m ng r vui v l m. m d n lên bàn r i. T C ng kêu hai tr bi u ng i l i n, ông ng i u ngoàicòn hai tr ng i hai bên. Ông h i H u Nh n.2 h ng bình (h ng u g m: th , bình th , bình và u) 64
    • i tôi 65 www.hobieuchanh.com - Cháu n m nay c m y tu i? - Th a cháu 23 tu i. - Cháu có b ng Tú tài r i, bây gi cháu tính h c thêm n a hay là thôi. - Ch c cha m cháu không cho cháu i h c n a, b i vì cháu có m t mình, chkhông có anh em chi h t. - Cháu còn ông bà cha m h ? - Cha m cháu còn song toàn. Cháu còn bà ngo i ch ông ngo i, bà n i ông n i u khu t h t. - Cháu g c C n Th hay sao? - Th a, cháu g c Ô Môn. Thanh Nguyên ng n thình lình cô chen vô nói: "N y ba, anh H u Nh nth ng con, nên x a rày nh xin con ng nh, ng nh c i. Ba ch u g hay không ba?" - C i v , l y ch ng là vi c quan h nh t c a con ng i. Cái i mình, bu n hayvui, c c hay s ng, u t i ó, con nói nh chuy n ch i v y sao c. - X a rày nh nói h nh thi u r i nh c i con. nh nói thi t ch không ph inói ch i âu. - H ! Ba ã nói vi c y quan h l m. Con ph i suy ngh cho k , ng có nói v tch c không nên. D u cháu H u Nh n mu n c i con i n a, con c ng ph i h i l i lòngcon coi có nên l y ch ng hay không ã ch . Vi c y nó can h v i c a con, v y conph i li u r i con nh t nh, ch sao con l i h i ba. - Con có cho phép nh nuôi cái hy v ng làm ch ng con, nh ng không hi u t i sao nói vi c v ch ng lòng con không h ng hái chút nào h t. - N u v y thì con không có tình v i cháu H u Nh n, th làm v ch ng v i nhaucó vui v gì âu mà tính. - Con c ng th ng nh l m ch , mà không hi u t i sao h nói làm v nh conkhông s t s ng m y. - ã v y mà cháu H u Nh n m i nói cháu còn cha m và bà ngo i. Theo phong c Vi t Nam, nh v ch ng là quy n c a cha m ông bà, ch cháu không c phép tchuy n. Cháu H u Nh n mu n nên cháu nói nh v y, nh ng không ph i d âu. Hu ngchi con bi t cháu H u Nh n thôi, ch ch a bi t cha m ông bà c a cháu… u Nh n nãy gi nghe cha con T C ng cãi nhau thì chàng bu n hiu. Ch ngnghe nói t i cha m thì chàng m i nói:- "Th a ông vì cháu th ng cô Thanh Nguyên m, nên cháu m i tính nh v y. N u ông v i cô b ng lòng thì cháu v nhà cháu th achuy n l i cho cha m cháu hay r i cha m cháu lên h i c i, ch có l nào cháu dám tchuy n" Cô Thanh Nguyên c i và nói: " thôi anh v th a cho ông bà lên coi em, nhông bà b ng lòng r i em s nh t nh". 65
    • i tôi 66 www.hobieuchanh.com C ng chúm chím c i áp: - Con nói nghe ng c i quá. Làm con gái h ch ng i coi r i thì chàng trai nh t nh, ch con nh t nh n i gì. - Ba nói nh v y m i ng c i ch . Phàm mu n k t v ch ng v i nhau, hai bên u có quy n h t th y. Con c ng có quy n nh t nh, n u con không ng thì h c i sao c. - Ba t ng vi c n y con ph i ch m ch m suy ngh , ch ng nên tính g p. Cháu u Nh n c ng v y, ng có v i l m. Cô Thanh Nguyên ngó H u Nh n và nói: "Ba em nói ph i l m. Anh v bàn tính i v i cha m i, r i sau s hay" u Nh n li c m t ngó cô r t h u tình và áp: - Tôi ã nh t nh r i, có tính chi âu. tôi v tôi m i cha m lên ch i cho côbi t. - c l m, m i lên ch i. - H v t i thì tôi m i i li n. - Ý, th ng th ng v y ch . Ph i ít b a cho em suy ngh . Em mu n th lòng em ng m t anh nó ra th nào . - Tôi v trong m t tu n l tôi s d t ba má tôi lên. Thanh Nguyên ng m ngh m t lát r i g t u ch u. n c m r i thì ng h gõ 9 gi . Cô Thanh Nguyên kêu s p-ph em xe ra ng a anh H u Nh n xu ng Sài Gòn. Lúc H u Nh n t bi t xách va-ly lên xe thì cô nói:"Tr i m a khó ch u quá ch không thì em a anh i ng ch y m t vòng ch i". u Nh n c ib c lên xe và nói: :"Thôi ít b a n a s g p nhau. Cô ng quêntôi nghe hôn" Xe ch y r i cô Thanh Nguyên v phòng thay mát còn T C ng thì i qua i i tr c hàng ba, b ông suy ngh lo l ng l m. Bây gi tr i m a có gi t, cây c t loi ngoi. T C ng h i nãy nghe con nóichuy n l y ch ng thì ông không vui, bây gi th y c nh m ông càng thêm bu n b c. Cách m t h i lâu Thanh Nguyên b c ra c a h i: "Ba làm gi ng gì ó, ba vôtrong nhà nói chuy n v i con”. C ng th ng th ng i vào nhà, l i ng i gh canapé t i phòng khách l y thu chút. Thanh Nguyên ng i d a bên cha và h i: - Con thi u sao nãy gi coi b ba không vui v y ba? - Con thi u ba m ng l m, nh ng t i có chuy n khác làm cho ba h t vui. - T i ba nghe con nói chuy n anh H u Nh n tính c i con nên ba bu n ph i hôn? 66
    • i tôi 67 www.hobieuchanh.com - ó là m t chuy n làm cho ba lo, ch không ph i bu n. - T i sao mà ba lo? - Con ch a có m t chút gì kinh nghi m v vi c i, con l i nói chuy n l y ch ng,thì làm sao ba không lo cho c. - Không ph i v y âu. Thi t, tuy H u Nh n k t b ng h u v i con, t i lui ây ãlâu r i, song ba không rõ tánh tình trí ý c a chàng ra th nào. M c d u chàng hay chàngtrai nào khác mu n c i con thì ba c ng lo s nh v y h t. - T i sao ba lo s ? - T nh chí l n, ba nuôi d ng d y d con, ba t p cho con tánh con quen thóitrong s ch cao th ng, ba cho trí con h ng thú t do hoàn toàn. Thiên h không ph inh cha con mình, h sùng bái m t n n luân lý khó ch u, h coi theo nh ng thành ki n dghét, r i tánh tình thái c a h th p th i, b c x c a h thô t c h p hòi. Con m t th ,còn h m t th , n u con chung l n v i h ch c ch ng kh i xung t… Mà ph n con làgái, h xung t thì con t ph i ch u thi t thòi, còn n u con ch u thua r i ngay c mangcái vòng áp ch , thành ra u ng công ba d i mài cái óc c a con m i m y n m nay, nh tlà u ng cho cái i c a con ng ch n ch hy v ng. Thanh Nguyên nghe ba àm lu n nh v y thì cô ng i ng m ngh m t h i m i nói: - Thi t nh v y. Con có bi t thái c a cha m anh H u Nh n th nào âu. Chchi cha m nh nh ba v y, ho c ch t h t r i m i kh i lo. Có m t l n nh nói v i con,cha m nh giàu, có ru ng t nhi u l m. Mà giàu có ngh a gì âu. - N u h giàu thì mình càng thêm lo h n n a ch . - Con nghe nói gia ình có cái l c thú êm m l m. - Ph i, gia ình có l c thú, mà c ng có bi ai n a. - Con ch a bi t l c thú gia ình ra th nào, ch l c thú t do con thích l m. Thôi, anh H u Nh n m i cha m nh lên ây cho coi ng i th nào r i con s nh t nh. - Con ph i suy ngh cho k , ch ng nên h c t c k o sau ph i n n n tr n i. Thanh Nguyên bây gi h t h n h n a, m t coi có s c lo. C ng ng d y, ch p tay sau l ng i qua i l i… im th i ng l i ngócon, d ng nh mu n nói chuy n chi v y. ng h gõ 10 gi . Ngoài sân tr i c m a r r . Tôi t ra óng c a r i i ng h t. C ng l i ng bên con mà h i: - Con bu n ng hay ch a? Khuya r i, nh con bu n ng thì i ng i. - Không. Con ch a bu n ng . B a nay ba có s a bài hay không? - Không. - V y con th c nói chuy n v i ba cho vui. - M y b a rày con lo thi ch c con mêt, v y con ph i ngh s m m t chút. 67
    • i tôi 68 www.hobieuchanh.com - Con không m t âu ba, song b a nay trí con h i l n x n quá, ch c êm nay conng không c. C ng ng ngó con trân trân, d m mu n nói vi c chi r i do d không ch unói. Ông s t sè m t h i r i d ng nh có ám l c nó xô y ông, nên ông nói: - N u con kho thì ba s nói m t chuy n quan h cho con nghe. - Chuy n gì ó v y ba? - Chuy n riêng c a con. - Con s n lòng nghe. Ba nói i. Con ang r i trí xin ba nói ng con gi i trí m tchút . C ng i l i cái t sách g n ch bàn vi t l y chìa khóa m cái h c t , x pso n gi y t m t chút, r i l y ra m t phong th l n, bao th b ng gi y tr ng vì lâu n mnên ã tr màu vàng. Ông khoá t l i, r i c m cái phong th em a cho con. Thanh Nguyên l t hai b coi không có ch vi t chi h t thì l y làm l nên ngó cha. C ng ng i m t bên con và nói: “Ng i ta g i cái phong th y l i cho con,mà ng i g i d n ch ng con 18 tu i r i s a cho con. Con úng 18 tu i t hôm thánggiêng, nh ng ba th y con m c lo h c ng thi, nên ba không a. Nay con thi r i, trí con nh, nên ba giao th y cho con”. Thanh Nguyên ngó cha v a c i v a h i: - Th g i cho con sao không tên con? - ó là cái bao ngoài, con xé i trong ó còn cái bao n a. - Vi c gì mà bí m t quá? Thanh Nguyên xé cái bao ngoài r i thi t qu trong m t cái bao th khác, b saucó g n bánh ki n, b tr c có hai hàng ch ; "Ph i giao l i cho con tôi là Lý Th Thanh Nguyên ch ng nó 18 tu i" Thanh Nguyên l y làm l ngó cha: - Ba g i th cho con chi v y? - Con coi thì bi t. Xé bao th th nhì i r i c cho cha nghe v i. Thanh Nguyên xé bao th n a th y có m t cái b c th dài n m sáu trang gi y v ihai t khai sinh và m t t hôn thú. Cô c m b c th lên c nh v y: 68
    • i tôi 69 www.hobieuchanh.com DI NGÔN a tôi là: LÝ NH TH CH i l i cho con gái tôi là: LÝ TH THANH NGUYÊN. i con thi u ph c. "Con ôi, cha au nhi n l m, au trong gan ph i, mà c ng au v trí não n a. ã y b a r i s c cha i l n l n, nên cha n m li t trên gi ng, h t m b ng con n a c. "Có l trong tâm h n c a cha, t ngày bi t i bi t nói cho n bây gi là tâm h nch t ch a y nh ng tình th ng yêu y nh ng ý trung h u. Ti c vì tình th ng yêu v itrung h u y không c m t ph n th ng nào h t, vì m thân sinh c a cha, là bà n i a con không nhìn nh n cha là máu th t, mà ng i b n tr m n m c a cha, là ng i m áng yêu áng m n c a con, c ng ành xây l ng v chín su i, b cha m y tháng nay b , n i ch n tr n gian. "Con ôi, cái kho ng i c a cha g n m t n m nay là kho ng i tr i qua ch ngbi t bao nhiêu n i u s u phi n não. Tuy v y mà cha không t c, không gi n, không bu n. y tháng tr c cha c th thái li c c p m t khinh th ng o v t mà dòm nh ng thói t i i c a xã h i, c i nh ng vi c hèn h c a nh n tình. Lúc sau n y cha c ng thung dungbình t nh mà ch ngày nh m m t nín h i ng ngon gi c ngàn thu cho d t m i u s u vth s . "C ng nh m i b a, h i chi u n y ch vú c ng b ng con l i g n m t bên cha. Mà a nay cha ngó con, r i lòng cha l i s t sùi, trí cha l i ng ng n, phát sanh m t m i m l lùng. Con ôi cha th y con thì cha th ng quá, th ng khác h n cha t ngày con t lòng. Có l vì s th ng y mà t h i chi u cho t i bây gi i cha bi t t c, bi t gi n,bi t bu n. "Con là máu th t c a cha và c a má con, con là d u tích ân ái c a m t c p thanhniên cao th ng th ng nhau, hi u nhau quy t s ng thác v i nhau ch ch ng có t i chi t. T i sao tr i l i ành gi t ch t h t c p thanh niên ang s ng y? Ví d u c p thanhniên ph n t c ng c i n y, vì không thu n v i ch h p hòi c a gia ình, nên tr igi t thì ã ành, còn ph n con, nào con có t i chi âu, tr i làm cho con nên hình nênvóc, ch con không c u kh n, không nài xin mà ra ì, sao l i b t t i con ng loã v icha m , r i làm cho con v a m i m m t th y i thì ph i ch u kh não au n, hi nbây gi không ai d ng nuôi, ch ng bi t nói, không ai d y d , r i n khi tr ng thành không gia ình, không thân t c. "S tâm c a cha mu n cho con i trong ng i c hoàn toàn t do không n bi t thân t c mà b n lòng, không c n ai n ng r i bó bu c. t tên cho con cha y hai ch "THANH NGUYÊN". Bao nhiêu ó c ng th y ý cha mu n lòng con trong ch nh n c ngu n m i ch y ra, ch ng nhu m chút b i tr n nào h t. Mà n gi cu icùng cha s p xây l ng lìa con, cha ngó con cho t rõ m t l n chót, cha ng lòng th ngcon, quá th ng nên lo s cho t ng lai c a con, n u sau n y thân con b i kim ti n 69
    • i tôi 70 www.hobieuchanh.com t ch u v t v d i su i m ng, ph i hèn h , thì cha v i má con d i c u tuy n ph i n n n l m v y. "B i c y nên cha ph i gom h t ngh l c ng i d y ráng vi t t n y l i cho con, ng ch ng con trí khôn con ã kh i oán h n k sanh thành, mà con l i bi t c nnguyên c a con, con l i hi u quy n l i c a con. "Cha làm nh v y cha r t h th m, h vì n ngày cu i cùng mà cha l i v ng n cái lý t ng th p hèn là lý t ng kim ti n, cha l i trìu m n cái thành ki n mà làm chocha r t au n là thành ki n gia t c. Cha mà ph i l t ng c cái thái c a cha nh v ylà vì cha th ng con, th ng quá mà cha không có b c ti n l i cho con ng con hthân, b i v y cha ph i cái l ng tâm t t p, cha ph i ngh ch v i chí c a cha. "Con ôi, con coi t khai sanh c a con cùng t khai sanh và t hôn thú c a cha mà ính theo ây, thì con s bi t tên h , g c gác c a cha m con. Cha là con ông H ng CLý Nh Kim, sanh t i làng Th i An, T nh C n Th , hi n gi bà n i con tên là Tr n ThCân, mà ng i ta th ng kêu là bà C Kim, còn t i Th i An, thu c t ng nh Th i,qu n Ô Môn, t nh C n Th , ông n i bà n i con ch sanh có hai ng i con: m t là cô c acon tên Lý Th Ph ng, hai là cha ây. "Bà n i con là m t v n ch giàu có l n, m i n m góp huê l i trên hai ch cngàn gi lúa. "H i cha còn nh cha h c nhi u tr ng, l n l n t i tr ng Cao ng S ph m Hà i. Ch ng cha thi u quan trên m i c p b ng cho cha làm giáo s ngoài B c Vi t. Có cha v i má con có duyên n v i nhau, nên tr i khi n cha g p má con, àm lu n cùngnhau m y l n, th y ng tâm hi p ý v i nhau, m i nh t nh k t b n tr m n m chung ng h nh phúc v i i. Má c a con là m t v n giáo s , g c con m t ông Thông Phán B u n. Vì ng xá xa xôi nên cha không th th ng l ng vi c tr m n m c a chacùng bà n i con c, cha m i tính c i má con tr c r i cha có d p s d t v thú t i. "Khi cha v i má con thành hôn r i bà n i con c vi t th bu c cha ph i xin i vNam Vi t, nh xin không c ph i t ch c ng v cai s nghi p mà m con kh i phâncách, cha vâng l i nên t ch c mà v d t má con v ng ch u t i v i bà n i con. Lúc ymá con ã có thai con c b n tháng. T ng v x ng m con vui v ch ng v thanhnhàn, nào ng bà n i con c ch p t c x a l c , b t l i cha v i má con làm trái chgia inh, r i ánh i cha v i má con và không nhìn nh n con v i con dâu. "Cha v i má con ành lau n c m t t m lìa nhà, d t nhau lên Sài Gòn ki mcông vi c làm nuôi thân, không lo giàu nghèo, không màng tính quí ti n, mi n ctdo v tình v chí. Cha i d y h c, l ng m i tháng có 4, 5 ch c ng b c nên b n l ylàm c c kh , nh ng cha v i má con v n vui v v n th ng yêu nhau không trách tr i, mà ng ch ng phi n ng i. "G n ngày sanh con, má con b au tim nên h i m t, song th y nhà không ti n, l i cha bu n, nên không dám nói ra. Còn cha thì vì n c c kh , l i trí c lo n i gia ình 70
    • i tôi 71 www.hobieuchanh.comnên cha ph i mang ch ng b nh lao, thân th càng ngày càng thêm m, mà cha c ng smá con bu n, nên cha không dám nói cho má con bi t. Sanh con c vài tháng má con ch t, ch t m t cách r t th m thi t au n vì slìa ch ng, t c t i v n i b con. Cái i c a cha ã h ng v ph ng t c, t ng là vui c v ph ng di n v ch ng, nào dè ng i b n tr m n m yêu m n c a cha ch t i thì s ng c a cha ch ng còn ngh a lý gì n a. Ph n cha bu n r u, ph n cha không ti n ng thu c, nên b nh c a cha càng ngày càng thêm tr m tr ng, trong m y tháng nay chach i ngày ch t mà thôi, ch không thèm lo tính vi c chi h t. Ng t vì cha ch t r i thâncon ph i ra th nào ? y là m t câu h i m y b a rày cha c h i trong trí hoài. Cha nh i ch ó cha lo, nên hôm n cha có g i v cho bà n i con hay ng nh bà n i con cóch u nhìn con là máu thit c a cha, là nhánh lá c a dòng h Lý thì lên em con v nuôi thcho cha. ã m i ngày r i cha không nh n c tin t c chi h t Ch c bà n i con ành b t, không ch u nhìn nh n con. "Con ôi! Con th y hay ch a? Ch gia ình nh v y ó! "Cha s ki m ng i n n n c y h lãnh con nuôi giùm con. Cha s xin h n u ch unuôi con thì i ngày con khôn l n r i s giao t n y v i nh ng gi y t cha ính theo ây l i cho con. Con coi cho bi t g c gác r i con li u l ng coi có nên hay không nên vlàng An Th i tìm thân t c ng lãnh ph n gia tài c a cha. S y cha cho con t doli u c nh, cha không khuyên, mà c ng không c n. "Con ôi! Vi t t i ây, cha ngh l i cha au n mà c ng h th n quá. Xin con bi tgiùm b ng cha, vì th ng con nên cha m i i thái mà nói cho con bi t g c tích c acon ó. "Cha m t l m, không th vi t dài n a c. Thôi cha t bi t con. Ch ng nào conkhôn l n, con c c t n y, d u th nào con c ng ng trách cha m , vì m c a conch t cách n m tháng c ng v y, mà hi n bây gi cha s p ch t ây, cha c ng v y, m cha a con u t ru t mà lìa con, ch không ph i tránh n mà b con . "Cha mu n vi t thêm ít hàng khuyên d y con, ti c vì cha m t i r i, m t choáloà, tay run r y, nên ph i buông vi t mà t giã con, phú cho tr i t dìu d t giùm b c ng i c a con, gi gìn giùm lòng thanh b ch cho con" LÝ NH TH CH Thanh Nguyên c d t r i, cô d a ng a trên gh im lìm, mà cô th h i h p. Cô áp di ngôn vào ng c, d ng nh cô mu n dùng t y mà è vào trái tim cô cho nó b tnh y v y. Cô m m t chau quau ngó ch m b m ng n èn, lóng tai nghe gi t m a kêu r ngoài vách. C ng bi t con ng b i r i trong trí, ng au n trong lòng, n u lúc n yxen vô nói m t ti ng, thì làm cho con thêm r i, thêm au ch không ích chi, b i v y ông ng ng i l ng thinh, m t lát li c m t dòm con thôi, ch không nói chi h t, có ý ch chokhóc ng có n c m t mà r a giùm b t nh ng n i b c trong lòng con. 71
    • i tôi 72 www.hobieuchanh.com Cách m t h i lâu, Thanh Nguyên m i x ng l ng lên, r i day l i ngó T C ngtrân trân. Ông v n ng i im lìm, không nói chi h t. Cô ngó r i thình lình cô ngã s p, úp t vào lòng ông, hai tay ôm l ng ông khóc t m t c t m t i. C ng l y tay vu t tóc con nhè nh r i ch m rãi nói: "Khóc i con, khóc n a,khóc cho nhi u, khóc ng b t au n m t chút". Bây gi Thanh Nguyên m i nói t ti ng, và gi ng nghe nh rên: " i kh n n…Hèn chi ba chán ph i… nay con m i bi t công n ba i v i con thi t là n ng… Vính không có ba thì con ngày hôm nay m i ra th nào!" C ng chúm chím c i. Ông kéo s a bâu áo c a con cho ngay th ng và nói:"Con nói n a i con, nói ng h h i nh d m t chút". Thanh Nguyên ng c u d y, l y kh n lau n c m t nói t c t i: - i nh v y, con còn nói gi ng gì n a ba. - Cái màn i con m i vén lên m t góc nh xíu, b c tranh xã h i con m i th y có t chút. Còn nhi u l m con ôi, ch có ph i bao nhiêu ó thôi âu. th ng th ng r icon s th y thêm n a. - Thôi r i ba à. Con không mu n th y thêm n a chi. Ghê g m l m. - Không mu n c ng không c. Mà con c n ph i th y thêm n a ch , th y chonhi u r i trí con m i nh t nh, lòng con m i v ng ch c c. - Thôi, th y càng thêm ghét, bi t càng thêm phi n ch có ích gì. Con không c nth y vi c gì n a, không c n bi t ai n a. Cha con mình tách mà i riêng trong m t ng i khác thiên h , thì s s ng c a mình c ng vui s ng, ch ng ph i chung l n v i hlàm chi. - À! Bây gi con ph c cái ch ngh a c a ba r i h ? - Ph c l m, tuy ch ngh a y không h p th i, song nó giúp cho b n vì gia ình, màph i ch u kh n kh au n… À! Gia ình ! Gia ình… Gia ình là nh ng chân ng a xã h i mà gia ình b nh ng thành ki n trái mùa, nó ràng bu c r i níu c ng d ibùn l y, xã h i làm sao v t lên cao cho nguy nga s c. Con th s hy sanh cái icon, b t t cái dây ch y, xô ngã cái thành ki n y cho xã h i thong th mà v t lêncao. - ! vi c l n lao quá con làm sao n i? - D u không n i con c ng làm. Bây gi Thanh Nguyên có s c gi n, ch không bu n n a, cô nín khe mà th r ithình lình cô nói: - Con nh t nh không thèm l y ch ng. - À, ! Con ã h a v i H u Nh n r i làm sao? - Con h a suy ngh ch không h a làm v nh. Con không thèm làm v ai h t,con vi t th cho anh H u Nh n, nói cho anh hay là l y l i h a l i. 72
    • i tôi 73 www.hobieuchanh.com - Con bi t H u Nh n âu mà vi t th . - Con bi t, b a h m nh có biên a ch c a nh vào cu n s nh c a con. Sángmai con g i th li n. - Ba t ng con nên suy ngh l i. Ba th y b H u Nh n th ng con l m, n u conrút l i h a g p quá s chàng bu n ch ng. - Con ã suy ngh r i. Thà nh bu n r u m t chút bây gi nh ng ngày sau n ykh i kh n kh c hai a. C ng rùn vai nói: "T ý con" Thanh Nguyên ng i ngó s ng ng n èn m t lát r i cô nói: - Hèn chi ba h Hu nh mà con l i h Lý. Thu nay con t ng cha m không cóhôn thú nên con ph i theo h m ch con có dè âu. - C ng t i ba gi u không dám cho con th y khai sanh. Ba n p khai sanh c a convô tr ng mà ba c n d n ông hi u tr ng ng cho con coi. - Cha v i má con ch t mà m m chôn âu ba bi t hôn? - Sao l i không bi t. Ba lo chôn c t ch ai. M cha m con trong ngã n m. Bà i con có m n th xây t t . - B a nào r nh ba d t giùm con i th m m cha m con c hôn? - c l m. chi u mai tan h c r i ba d t con i. -V y mai con mua bông cho s n. Ý! M i hai gi r i. Thôi, i ng ba, conbu n ng quá . Thanh Nguyên tom góp t di ngôn c a cha b vào bao th r i c m i vô phòng. C ng t t èn r i c ng vô phòng riêng c a ông. Tuy Thanh Nguyên nói bu n ng mà n ba gi khuya ông v n th y trong phòngcô èn sáng tr ng m t lát l i nghe có ti ng giày i l p x p 73
    • i tôi 74 www.hobieuchanh.com X Tr i m a d m d , l i thêm gió th i vùn v t làm cho ng i i ng qu n áo tloi ngoi, nên l nh l o vô cùng. u Nh n m i thi u l i có hy v ng s c v v a ý nên ng i trên xe ò c cnh c, song chàng h n h trong lòng, trông v t i nhà cho mau ng báo tin cho cha m ng. Ba gi khuya xe m i xu ng t i C n Th . Chàng nóng n y trong lòng, không thch n sáng ng i xe ò khác n a c nên chàng m n m t cái xe Location v li n.Xe t i c a, tr i v n còn m a lâm râm, tr c sân t i en, trong nhà im lìm. Lòng chàngkh p kh i, chí chàng h ng hái, nh ng v t i nhà th y quang c nh u ám bu n b c nh y, ch ng khác ng n l a m i ph ng lên l i b n c x i nên h xu ng g n mu n t t. u Nh n c mãn ý, nên chàng b c xu ng xe r i d m m a vô nhà v c a kêuom sòm. Trong nhà có ti ng h i: “Ai kêu ó”. u Nh n b c mình nên nói l n: “Tôi là H u Nh n. Tôi thi u r i nên v ây. c a giùm cho mau m t chút”. Nghe trong nhà có ti ng nói l n x n r i m i nghe l p c p rút cây thông h ng m a. Cánh c a v a m ra, Tr n H u Ngh a th y con li n h i: “Con thi u r i haysao?”. u Nh n b c vô nhà áp: - u r i. M i dán tên h i chi u n y nên con i xe t i v li n. - T hôm qua t i b a nay nhà trông dây thép d quá. M i hôm cha có vô nhàdây thép h i th m n a. - T i h dán tên tr quá, nên con tính thôi con v , không ánh dây thép làm gì. Cô Ph ng b ng m t cái èn l n em t i gh gi a, th y con qu n áo loi ngoi thìnói: - i sao mà m a gió kh c c quá. Con có em áo qu n v hay không? - Có. Con em v m t va ly còn ngoài xe. Má bi u a nào ra xách vô giùmcon. Má cho 3 ng b c ng tr ti n xe chút má. H u Ngh a kêu a ra xe em va ly vô, còn cô Ph ng i m t l y b c và h i: - Con m n xe âu v ó? - Con i xe ò v C n Th , r i con m n xe Location v li n. Tr i m a l nh quá. - Thi u r i thì ta m n xe trên Sài Gòn ta v luôn, i xe ò làm chi c c kh quá. - Bà ngo i m nh h má? 74
    • i tôi 75 www.hobieuchanh.com - M nh. Bây gi m y gi r i? - B n gi r i. u Nh n th y a em va ly vô li n bi u xách luôn vô bu ng, và chàng i theovô thay , vì qu n áo t h t. ch ng H u Ngh a m ng con thi u, nên kêu tôi t trong nhà d y h t r i sai a m c a, a t èn manchon, a nhúm l a n u n c. Bà C Kim ang ng nghe ch n r n, nên bà th c d y mang giày i ra. N m nay bà ã c 66 tu i, tóc ã b c, da ã dùn, r ng ã r ng, vóc ã m, m t ã l , nh ng nh nng c nên i ng còn c ng c i. T ngày Nh Th ch ch t r i mà con c a Nh Th chbà tìm h t s c c ng không c, bà r t n n n v s nghiêm kh c v i con, b i v y bàkhông mu n bi t t i s s n n a, bà giao h t ru ng v n cho v ch ng H u Ngh a thâugóp huê l i, bà óng trang th nh t ng Quan Âm v th . M i ngày vác khuya và vác t ibà t nhang, rót n c, ánh chuông và vái l y, tính làm nh v y ng chu c cái t inghiêm kh c gi t con dâu ngày x a. Cô Ph ng th y m ra cô li n nói: “Th ng Nh n thi u má à. Nó m i v ó”. Bà C không t d u m ng vui chi h t, bà ch nói: u hay sao” r i bà i l i ng i t i b ván c m lai d a ch c a s ch bà ng i ã y ch c n m nay. H u Ngh a l t t b ng m t cái èn d u l a em tr c m t bà. u Nh n r a m t, thay i qu n áo xong chàng i ra, th y bà ngo i chàng b c i nói: “Cháu u r i ngo i à”. Bà C ngó cháu và nói: “ , bà hay r i, má con m i nói ó... Con Hai coi bi u b y tr n u c m hay cháo gì ó cho nó n. i ng xa quá ch cnó ói b ng”. u Nh n c i và nói: “ i d c ng con bu n ng l m ch không ói. tr ncon n c m r i lên xe i v li n. V r a m t thay r i bây gi h t bu n ng n a”. Cô Ph ng h i con: - Còn r ng c a con âu? Sao không th y con em v . - Con còn b trong tr ng. H i chi u con hay con u thì con xin phép ra li n.ít b a r i con tr lên l y r ng. - Ta l y v luôn th , còn tr lên tr xu ng làm gì cho m t công. - B nào con c ng tr lên ch . u Ngh a nghe v cãi v i con chàng không ch u c, nên xen vô nói: “Ôi, mi nthi u thì thôi, l y r ng ch ng nào l i không c. Ví nh b luôn c ng không h i gì. i nào lo vi c nh m n nh v y”. Cô Ph ng b ch ng b t b cô không dám cãi, cô l i ván ng i v i m r i têm tr uvà nói: “Nó h c nay ã xong r i. Bây gi còn lo v con cho nó n a thì r nh vi c”. 75
    • i tôi 76 www.hobieuchanh.com u Nh n c i và nói: “Vi c ó má kh i lo ki m m t công. Con ã ành b ng t ch r i, mà cô ó c ng ng làm v con n a. Cha v i má n nhà cho bi t nhau r icha má nói c i”. Nghe nói nh v y v ch ng H u Ngh a nhìn nhau ch ng h ng, còn bà C thì ng icúi xu ng lo ngoáy tr u không nói chi h t. u Ngh a châu mày h i con: - Con ành b ng ch nào, âu? Con ai v y? - Con gái c a m t ông C nh n làm giáo s d y tr ng t trên Sài Gòn. - Tr i i, mình làm ru ng, mà con òi c i con gái Sài Gòn, nó v d i n y nóbi t làm công chuy n gì? - Cha mu n v con ph i làm công vi c gì? - Thì ph i bi t coi sóc vi c nhà, ph i bi t th m ru ng góp lúa, v y ch vi c gì? - H , c i v cho con mà ba tính ki m a cho bi t làm công chuy n, th thì bamua m i ch có ph i c i dâu âu. Làm công vi c thì m n ng i ta không c haysao? Mà cha má không ph i nghèo, nên c n ki m dâu ng nó làm nuôi cha má. - Nghèo giàu c ng v y, ru ng ph i th o ngh ru ng v n. Má con ó c ng ph ilàm công vi c v y ch , con không th y sao? u Nh n rùn vai r i xây l ng i vô bu ng n m không nói l i chi n a h t. Cô Ph ng trách ch ng: - T i mình c ép nó h c hoài, nên bây gi m i v y ó. H i nó 18, 19 tu i tôi mu nlo v cho ph t nó cho r i, h c làm gì. - H c thì h c ch h c mà h i gì. Khéo nói k c c. - B i nó i h c nên bây gi nó m i nói ngang tàng nh v y ó. - Nói mà ch i, ch nó ngang sao c. Tuy thu nay mình c ng nó m c d u, songlàm con có l nào nó dám cãi cha m . Bà C th dài nói: “Con Hai nó nói ph i l m. T i i h c. Th ng c u nó h i tr c ng t i i h c nên m i sanh chuy n ó. Bây gi t i nó, coi b c ng v y n a. Ôi thôi! Nó ành n i nào bây c i ph c cho nó, sau nên h nó ch u, nó kh i trách”. u Ngh a cãi l i: - Má nói nh v y sao c má. C i v là vi c tr m n m c a con, mình ph i l c a kén ch n cho nó, ch nó là con nít, vui âu chúc ó, nó có hi u vi c i âu l i chi utheo ý nó. - N m nay nó 23 tu i r i, c ng g n b ng tu i th ng c u nó h i ó, ch ph i nhsao. Th ng Th ch h i nh tao g t v i nó l m, nó còn v y thay. Th ng Nh n bây gi vch ng bây c ng nó quá, nó quen thói ngang tàng r i, d gì bây u n n n nó cho c. 76
    • i tôi 77 www.hobieuchanh.com Cô Ph ng nói: “Vi c ó th ng th ng r i s hay. Nó thi u m i v cho nó vuich i, cãi l v i nó làm gì cho nó bu n. Ví nh ch nó mu n ó mình coi c, c i c ng t v y ch ”. u Ngh a ng d y i ra c a và nói: “Con gái Sài Gòn c iv d i n y làm cáigì?”. Cô Ph ng c ng ng i vô bu ng. Cô th y con n m p m n trùm u, t ng conng , nên cô i th ng xu ng nhà sau bi u tr b t gà làm th t n u cháo. ng sáng tôi t trong nhà lo m c a t t èn, b ng cháo d n lên bàn án. Cô Ph ngvô bu ng kêu con d y n. H u Nh n c n m im lìm , không c c c a, không h . CôPh ng n m tay v a kéo v a nói: “ D y con, d y n m t tô cháo gà cho kh e b ng, nch i r i tr a con s ng n a”. u Nh n gi t tay và nói cùng qu n: “Không thèm n âu”. Con vô l nh v y, mà vì cô c ng nên không gi n, cô l i c ir ib c ra ngoàinói v i ch ng: “Th ng Nh n nó gi n nó không ch u n”. u Ngh a c i áp: “Không n thì thôi! Ph i nó lên 5 lên 3 gì hay sao mà d ”. n bu i tr a H u Nh n d y n c m, nh ng chàng bu n hiu, c ng i chiêm bi m,ch không nói không c i nh h i m i v nhà v y n a. n c m r i chàng th th n ngoàihàng ba m t h i r i vô mùng n m n a, không nói t i ai h t. Luôn ba ngày sau, H u Nh n c l s c bu n b c hoài, bà ngo i hay là cha m có i u chi chàng áp ti ng m t c t ng n ch không mu n nói chuy n. Tr i mát thìchàng th th n tr c sân, ho c ra ng t i mé sông, tr i n ng thì chàng ki m sách c em i bàn vi t, ng i c ho c rút vô bu ng n m. u Ngh a làm c ng không ch u thua con, nên không thèm nh c t i chuy n nh ôi b n cho con n a. Cô Ph ng y u trí, th y con bu n quá cô ch u h t c, nên qua êm th ba, trongnhà ng h t, cô m i b ng m t cây èn em trên phòng c a con, kéo m t cái gh ng i i v i tay gi mùng kêu con: “D y con, d y má nói chuy n m t chút”. u Nh n m m t ngó m và h i: - Má mu n nói chuy n gì? - Con mu n gi ng gì thì con nói ra ch con dàu dàu hoài má r u quá. u Nh n n m nín khe m t chút r i chàng ng i d y vén mùng lên nói: - Con mu n cha má lên Sài Gòn vô nhà th m ông giáo s cho cô Thanh Nguyênbi t cha má r i cha má nói c i cô cho con. - Vi c ó có g p gì âu. N u con mu n nh v y th ng th ng r i s tính, chlàm gi ng gì mà bu n d v y. - Con mu n cha v i má i cho mau, i trong ôi ba b a ây. 77
    • i tôi 78 www.hobieuchanh.com - Theo má thì con mu n sao c ng c h t. Ng t vì cha con khó l m, ng nói ngquê mùa, ng s gái Sài Gòn, nên bi u ng i không d gì âu. Mà con có quen cô ó haysao con mu n d v y? - Sao l i không quen. Cô h c m t l p v i con ã m y n m nay, con lên nhà cô conch i hoài, không quen sao c. Hôm b a con v i c thi u c r con lên nhà n c m i, r i con m i lên xe v ây. - , cô ó c ng thi u Tú tài nh con v y sao? - Ph i. - Gi i quá h ! Cô m y tu i? - M i 18 tu i. - Chà! Chà! Con gái 18 tu i l i u Tú tài. - Cô gi i l m. - H c chung v i nhau nh v y, t i lui ch i b i v i nhau th ng, v y con ã cótình t v i cô r i hay ch a? - Má ng h i k nh v y! H g n nhau r i l y nhau hay sao. Ph i, con th ng m, mà con coi ý cô c ng th ng con n a. Nh ng th ng thì th ng có h i gì. - Ai bi t âu, nghe trai v i gái g n nhau nh v y má ph i nghi ch . - Con có h a v i cô con v th a cho cha v i má hay r i lên nói c i cô. Côbi u con d t cha má lên cho cô bi t r i cô s nh t nh. - Cha m cô giàu hôn? - Má h i chi v y? Giàu nghèo có quan h gì âu. Con không c n vi c ó nên conkhông thèm h i. D u cô nhà nghèo i n a, mà nhà mình giàu quá, không s c nuôi côhay sao? - Thôi, con th ng th ng cho má òn v i cha con coi. Nh ng không ch u thìmá i. - Nh cha con không ch u i, má i v i bà ngo i c ng c. Má m n xeLocation và em ngo i i, có m t nh c gì âu. - c hoãn vài b a cho má tính. - Con nói thi t, n u không c i cô Thanh Nguyên cho con, thì con bu n r u ch ccon ph i ch t m t. - É! ng có nói b y, không nên. Sáng b a sau H u Nh n th c d y, tuy chàng không vui c i nh ngày th ng,song chàng b t bu n, nên hay nói chuy n v i cha m ch không dàu dàu n a. n x chàng t m g i m c tây i nón ra i. Cô Ph ng h i chàng i âu, chàngnói i vô ch th m anh em b n, k thi t chàng tính i h i th m xe Location m n i SàiGòn, i có l i, h tính bao nhiêu. 78
    • i tôi 79 www.hobieuchanh.com nhà cô Ph ng bèn thu t nh ng l i c a H u Nh n nói h i hôm l i cho ch ng và nghe. Cô khen Thanh Nguyên còn nh tu i l i h c gi i, r i cô t ý mu n bi u H uNh n d t lên Sài Gòn, coi t ng m o c a cô n v b n cha m cô ra th nào. u Ngh a là ng i không có h c, mê m n nh ng thói x a t c c , thu nay ít ch use sua, ch tâm mu n cho có ru ng t, có b c ti n mà thôi, mà d u có r i l i mu n cónhi u thêm n a, b i v y hôm n nghe con nói ng i con mu n c i làm v là gái SàiGòn ông ã lo s , nay nghe v nói gái y m i thi u tú tài ông l i càng ghê h n n a, nên c u nói r ng: - Theo ý tôi, t nào theo t n y, mình ru ng nên ki m dâu ru ng cho d . Chdâu h c gi i mình dùng v ch nào? - Khéo nói k hôn! Mình nói nh v y, sao mình cho con i h c làm gì? - Con mình là con trai, nên ph i cho nó h c ng ngày sau nó tài gìn gi snghi p ch . - N u con mình nó h c gi i l i mình có thêm con dâu h c gi i n a, hai a hi pnhau gi gìn s nghi p l i càng ch c ch sao s . - H , con dâu h c gi i nó òi i xe h i, eo h t xoàn, b n áo t t, thét r i mình m tch . - Th ng Nh n nó s ng s ng quy t òi ph i c i ch ó cho nó, n u không c i thìnó ch t, mình gi i mình cãi v i nó i. - Nói vi c l i h i mà nghe ch cãi gi ng gì. - Con mình tánh ý khó l m, ch ph i nh con ng i ta hay sao. Nó mu n vi c gìnó òi cho b ng c nó m i nghe. B a h m mình cãi v i nó m t chút, mà h m nay nódàu dàu không mu n n u ng gì h t, mình không th y hay sao? u Ngh a b t bình, song không mu n ôi co v i v n a, li n b i ra sau v n. Cách m t lát có m t tên tr m làng em a m t cái th . Cô Ph ng không bi t chnên l y cái th và h i c a ai. Tên tr m nói th c a c u Hai Nh n, r i xá ra v . Cô Ph ng em cái th t i bàn vi t, i con v r i s ch cho con. t tr i chen l n, H u Nh n m i v t i nhà. Cô Ph ng m c ng sau coi ch ngcho tr quét d n l m lúa, nên con v cô không hay. Ch ng èn c m d n r i, H uNgh a sai m t a m i cô lên n, cô b c lên nhà trên v a ngó th y con v a nói: “H inãy có tr m a m t cái th c a con. Má ng bàn vi t, n c m r i con coi th coi th a ai v y” u Nh n ã ng i l i bàn n r i, nghe m nói nh v y chàng ng d y mu n i y th coi li n. H u Ngh a nói: “ n c m r i s coi, g p gì hay sao”. u Nh n ng i l i n v i cha m và bà ngo i, song chàng m c ch ý v cái thnên ít nói chuy n. n c m xong H u Nh n u ng m t h p n c và b nb i l i bàn vi t ki m th .Chàng l y em l i ng m t bên èn coi ngoài bao. 79
    • i tôi 80 www.hobieuchanh.com ch ng H u Ngh a ngó ch ng con, th y con coi bao th r i con c i và v i vãxé m t góc ng rút b c th trong ra. V a m i coi th con l i bi n s c, coi r i út thvào bao tay run và a n c m t. Cô Ph ng h i th c a ai g i ó. u Nh n không tr l i l i châu mày nh n m t i vô bu ng. Cô Ph ng mu n nói cho d t v c m t l n v s i coi v cho con, l i nói cho có t con song cô i hoài không th y con tr ra, cô bèn i vô bu ng kêu con, té ra vô t i ó th y con ng ng i khoanh tay trên m t cái bàn nh và khóc, n c m t n c m ichàm ngoàm, cái th h i nãy còn g n cái èn, cô nói: “Vi c ó má tính cho, có gì âu mà ph i bu n con. Con ra ây, ra ng má nói v i cha con r i nh ngày mà i. Nh ng không b ng lòng i thì má i v i con”. u Nh n n c m t càng tuôn thêm n a, chàng l c u và nói: “Còn gi ng gì mà i n a má”. Cô Ph ng ch ng h ng ng ngó con trân trân và h i: “ a, sao v y?” u Nh n li n l y cái th a cho m và nói: “Má coi th thì bi t... Th n y conch u không n i, ch c con t v n ch t cho r i”. Cô Ph ng l y th v i vã b c ra ngoài vàtrao cho ch ng: “Mình c th coi th ai g i l i cho nó, mà nó coi r i nãy gi nó khóc dquá tr ng”. u Ngh a c m th em l i g n cái èn ch bà C Kim r i m ra c nh v y: Anh H u Nh n ôi. Anh v a m i lên xe ra v , trong nhà em x y ra m t vi c b t ng , vi c y làm cho n ng c cái i c a em, và nó c ng i luôn v tâm h n c a em n a. Em không th l y ch ng c, ch ng nh ng là hi n gi mà d u n già c ng y. y em l t t vi t ít hàng cho anh hay và xin anh h y b nh ng l i em h a v ianh x a rày. i tâm h n m i c a em nó bu c em ph i nh t nh nh v y, ch không ph i emphi n anh hay là em b ai áp b c âu. Xin anh ng d t ông bà lên mà th t công. Em kính chào và t bi t anh THANH NGUYÊN u Ngh a c d t th r i thì cô Ph ng nói: “Cái gì k c c v y, h i hôm nó nóicon n ã ng nó r i, b a nay sao l i vi t th nói nh v y”. u Ngh a c i áp: - V y thì may cho mình l m. - May gi ng gì? 80
    • i tôi 81 www.hobieuchanh.com - Con ó h i r i, thì mình kh i c i, mình ki m gái khác d i ru ng c i cho conmình. V y là may ch sao. - May kh h ch may, th ng Nh n nó m i òi t v n. Ph i tính làm sao chkhông ph i d âu mà c i. - Ai bi t làm sao bây gi , nó mu n con ó nh ng con n không ng thì thôi. - Nó nói nó c i con n không c thì nó ch t a. - Gi ng gì l i ch t, th c i v ch n y không c ta ki m ch khác, h t con gái i hay sao. - Tôi nói nó ch quy t ch ó mà thôi. Nó không ch u ch nào khác h t, bi t hôn? Bà C Kim nghe con, r cãi v i nhau nh v y bà m i nói: “Thôi cãi nhau làm chi, âu bây kêu nó ra ây ng tao h i cho rõ ràng coi l i sao k v y”. Cô Ph ng vô bu ng khuyên d con th nào ó không bi t, cách h i lâu H u Nh ntheo m i ra, tuy chàng thôi khóc, song c p m t còn t r t. Bà C th y cháu bèn h i: - Ng i ó con, ng i cho ngo i h i m t chút. Con nói con ó nó th ng con, nó ng ng con r i, sao bây gi nó l i vi t th nói nh v y. - Con có bi t âu. - Cha m con v i ngo i không ph i không mu n làm v a ý con, ng t bây gi con nó không ng, ngo i ép nó làm sao c. - Con ch t cho r nh ch s ng n a làm gì. - H gi ng gì mà ch t? Bây gi ý con mu n làm sao âu con nói cho ngo i ngheth coi. u Nh n ng m ngh m t chút r i m i áp: “Con mu n cha v i má lên PhúNhu n nói v i ông già cô Thanh Nguyên, n n n ng có l ng v tình mà ép cô c”. Bà C ngó v ch ng H u Ngh a nói: “ âu bây lên tr n nói th coi, d u nói không c, c ng mát ru t con m t chút. Bây không bi t nhà thì bi u nó d t i vô ch m n t cái xe h i i, t n bao nhiêu ó mà s ” u Ngh a nói: “Ng i ta ã chê mình nên ng i ta không ng, bây gi còn lênnói gi ng gì n a. Mang m t lên ó x u h quá, con i không c”. Bà C c i áp: “Gi ng gì mà x u h , thôi m y không i nhà coi nhà, tao i i má nó, lên coi th xem con ó ra làm sao mà nó mu n d v y, khuya m y d y s m ivô ch m n cho tao m t cái xe h i ng tao i, th ng Nh n s a so n áo qu n i con, ng sáng mai i v i ngo i”. 81
    • i tôi 82 www.hobieuchanh.com XI n b n gi chi u, tr i ã nh t n ng cô Thanh Nguyên r a m t, ch i u thoa son,cô m c m t cái áo m màu xanh nh t, thêu bông tr ng, kêu s p-ph em xe h i ra chocô i xu ng Sài Gòn. Cô ôm cái bóp và lên xe b t ng d u dàng, g ng m t l i hùngtráng, cái v thanh nhã l n v i v can c ng, làm cho nhan s c c a cô có cái p khác n cái p c a gái khác. Xu ng t i Sài Gòn cô ghé vào m t ti m sách ng Catinal l a mua m y s nh tbáo r i g n n m gi cô m i tr lên Tân nh u xe tr c c a tr ng Vân Th ch r ccha. Cô ng i trên xe c nh t báo, ng i v i xe qua l i d p dìu, cô không thèm ngó ai t, d ng nh cô ng i gi a m t ng cát ngoài sa m c. Tan h c T C ng ra kh i tr ng, ông ngó th y con thì c i, và b c lên xe h i:“B a nay tr i t t, con mu n i ch i hay không?”. Thanh Nguyên l c u và áp: “Có ch nào vui cho b ng nhà mình, có ai nóichuy n vui cho b ng ba”. C ng l y làm c ý, chúm chím c i r i bi u s p-ph ch y v . Xe v g n t i nhà, cha con T C ng th y có cái xe h i l u ngoài l ngay c a,ch ng vô sân Thanh Nguyên dòm th y H u Nh n ng ng tr c hàng ba v i m t bàgià và m t ng i àn bà x n x n thì cô châu mày, cô gi c gi c không mu n xu ng xe, cô cho cha xu ng tr c, cô th ng th ng xu ng sau, m t tay c m cái bóp, m t tay ôm s pnh t báo. u Nh n v i hai ng i àn bà th ng th ng i l i th m nhà, ch ng cha con T ng vô t i thì H u Nh n chào và nói: “Th a ông, có bà ngo i v i má c a cháu lênth m ông và cô Thanh Nguyên cho bi t nhau”. C ng b t tay H u Nh n và cúi u chào hai bà, cô Thanh Nguyên c ng b ttay H u Nh n không b ng chi h t và cúi u chào hai bà nh ng m t ngó hai bà trântrân, không ké né, không s t sè nh gái khác. T C ng m i khách vô nhà và d t h t quaphòng khách. Ông m i hai bà ng i m t bên còn bên n y ông ng i v i H u Nh n. ThanhNguyên c t nh t trình, kêu b i rót n c trà r i cô ng i gh canapé ngang phía trong n v i cô Ph ng m t bên và H u Nh n m t bên. Bà C Kim v i cô Ph ng ngó cô khôngnháy m t. Thanh Nguyên không i khách m l i, cô kh i u h i H u Nh n r t ch m h m:“Anh không c th em hay sao?” u Nh n áp gi ng nghe r t bu n th m: “Có” Thanh Nguyên c i và ngó ngay H u Nh n h i n a: - Có c th c a em sao anh còn d t hai bà lên làm chi? ng xa i m t nh cquá. 82
    • i tôi 83 www.hobieuchanh.com - Bà ngo i v i má tôi mu n lên th m ng bi t m t cô m t chút. Thanh Nguyên ngó hai bà c i và nói: “Cháu r t cám n hai bà ch ng n ngxa n th m cháu nh ng cháu xin phép nói ph t cho hai bà bi t, ví d u hai bà th y cháumà b ng lòng i n a, cháu c ng xin hai bà ng tính c i cháu cho anh H u Nh n, b ivì cháu ã nh t nh không l y ch ng, d u ai cháu c ng không ng, ch không ph i mìnhanh H u Nh n âu”. H u Nh n ng i a n c m t không nói c m t ti ng. Bà C Kim th y b d n d , nghe gi ng c ng c i bà l y làm l , không dè trong i i có h ng gái nh v y, b i v y bà ngó Thanh Nguyên không nháy m t, ngó m t mày,ngó mi ng nói, ngó m t li c. Cô Ph ng mu n nghe Thanh Nguyên nói chuy n n a nên cô h i: - Nghe nói cháu ã có h a ng th ng Nh n, sao bây gi cháu nói nh v y? - Cháu ã có c t ngh a trong th , t i cháu có m t vi c riêng làm cháu không mu n y ch ng, nên cháu xin h y l i h a. - Ch c có ai ghét th ng Nh n, h r i th nói x u nó vi c chi ó, nên cháu không ng ch gì. - ! Cháu c th r i r i cháu tin l i h thêu d t sao? Bà coi cháu th p th i quá! nh chí l n cháu quen thói minh b ch, cháu có ch u vi c m ám âu. N u cháu có ti p c th r i thì cháu g i xu ng cho anh H u Nh n coi ch cháu s gì nh mà ph i gi uki m u nói d i. - V y ch t i sao cháu chê th ng Nh n? - Cháu có chê nh v ch nào âu... À. Có! Cháu chê l m, mà cháu chê h t th y àn ông con trai ch không ph i chê m t mình nh. - T i sao mà chê? - T i cái ch gia ình Vi t Nam h p hòi l m. - Ch gia ình là cái gì? - Bà không bi t hay sao? Ch gia ình là cái th th c c a ng i mình bày t k m ch con cháu trong nhà. Mà cái th th c y h l u th p th i quá làm cho con cháuph i b c t c, ph i au n, có nhi u khi ph i ch t n a. Thanh Nguyên nói t i ây thì cô n i gi n, m t ng , m t sáng lòa, trán mhôi, làm cho cô có cái v hùng tráng l lùng. Bà C Kim th y v y bà chúm chím c i, r i bà th ng th ng nói r ng: “Ng i Vi tNam ph i theo l ngh a ng i Vi t Nam ch sao, n u không gi l ngh a thì coi sao c”. Thanh Nguyên ng d y ngó ngay bà và áp: “L ngh a. V y ch n c khác hkhông theo l ngh a c a mình r i h dã man h t hay sao? Cháu xin th a thi t v i bà cháukhông thèm l y ch ng là t i cái ghê g m c a l ngh a ó. Cháu nh t nh m t mình 83
    • i tôi 84 www.hobieuchanh.com ng kh i mang vào c vòng l ngh a y, ng cháu h ng t do, ng cháu gi trong ch”. Bà C v i cô Ph ng nghe nh ng l i oán trách phong t c nh v y, tuy không hi ucho áo , song c ng bi t không h p v i ý trí c a mình, nh ng vì không quen ngh lu n nh ng v n gia ình ho c xã h i, nên không ki m c l i cãi. Hai m ngó ch ng u Nh n th y chàng bu n thiu. Cô Ph ng không ch u c, m i n m tay và khuyênThanh Nguyên ng i l i và nói r ng: “Nói chuy n nghe ch i ch có vi c chi âu mà cháugi n. Thôi, cháu ng i l i cho tôi nói m t chút. Th ng Nh n nó th ng cháu l m. Nó nóinó c i không c cháu nó bu n ch c ch t. V ch ng tôi có m t mình nó nên tôi c ngnó l m, h th y nó bu n tôi ch u không c. V y tôi khuyên cháu suy ngh l i. Tôi h ach c n u cháu ng th ng Nh n, tôi c i cháu v tôi c ng c ng nh tôi c ng nó v y. Tôikhông ph i nh ng i ta, tôi không g t gao v i nàng dâu âu mà s .” Thanh Nguyên c i ng t áp: - Cháu nói rõ quá, mà bà không th u hi u ý cháu. Cháu nói vì cháu oán cái chgia ình nên cháu không l y ch ng. Ch ng nào ng i mình phá h y cái ch h l u y, a may cháu m i tính chuy n gia th t. - Thì tôi nói làm dâu tôi không bó bu c gì âu mà ng i. - N u cháu làm dâu cháu có s ai bó bu c cháu âu! Cháu không ch u mà bó bu csao c. Cháu ghét là ghét cái ch gia ình, ch có ph i cháu s làm dâu nên khôngdám l y ch ng âu. Tuy bà d v i dâu, mà cái ch gia ình còn s s ó, nó c tróibu c dâu bà hoài thì dâu bà có t do âu. - Tôi h a ch c tôi s cho cháu thong th . Không ph i tôi khoe, song luôn mi ngtôi nói cho cháu rõ. Má tôi ây là m t bà n ch l n, m i n m góp huê l i n ba ch cngàn gi lúa. Má tôi sinh có mình tôi, r i tôi c ng sinh có m t mình th ng Nh n, b i v ygia tài c a má tôi ngày sau v th ng n y h ng tr n. Nhà tôi nh v y l nào tôi b t dâucon c c kh hay sao mà s . - Bà t ng giàu có mà con cháu có h nh phúc hay sao? Trong m y nhà giàu cáich gia ình l i còn g t gao c ác h n trong m y nhà nghèo n a. Bà nói rõ vi c nhà a bà cho cháu hi u, cháu cám n bà l m. Ti c r ng bà nói sai ch , xin bà ki m con gáikhác mà nói có l công hi u h n. Thanh Nguyên nói l i ó cô li n ng d y a tay n m tay H u Nh n và nói:“Tôi n c quá nói chuy n n a không ti n. V y cháu xin vô l v i hai bà và em c ng xin i anh mà i ch i cho mát”. Cô Ph ng còn ráng h i: - Thi t cháu nh t nh không ng th ng Nh n hay sao? - Cháu ã t ý y rõ ràng nhi u l n r i. - Tôi xin cháu th ng giùm nó. - Cháu có ghét nh âu. 84
    • i tôi 85 www.hobieuchanh.com - Cháu c u giùm nó k o nó bu n t i nghi p. - À c u! Cháu có tài phép gì c u thiên h c. Hu ng chi thân cháu ây có bi tai c u hay không. Nay cháu dám lãnh c u ng i khác. Thanh Nguyên cúi u chào hai bà và b c ra sân lên xe h i i. con bà C nhìn nhau h i h th n. C ng m i khách u ng n c. Bà C h i T C ng: “Bà nhà i âu v ng?”. T C ng châu mày suy ngh r i áp: - Th a, tôi không có v . - Không có v , sao l i có con? Th khi bà m t hay sao ch ? - Th a ph i. M t h i con Thanh Nguyên m i có n m sáu tháng. - Hèn chi! Ông là n ông, mà ông nuôi con gái bi u sao tánh nó không gi ng contrai cho c. Cháu h c gi i nên nói chuy n nghe d n d quá. - Th a, nuôi con, tôi tánh ý nó t do phát ra, tôi ch ng ch u k m ch s m t cáich n tánh c a con. - Cháu nó nói nh v y, còn ông là cha m ông li u nh th nào? - Vi c v ch ng là vi c tr m n m c a nó, tôi ph i nó thong th mà nh, ch tôi nh sao c. B a h m có tr c m t cháu H u Nh n ây nó nói nó mu n ng cháu H uNh n làm ch ng. Tôi khuyên hai àng ph i suy ngh , ch tôi không c n. B a nay nó nóivì nó ghét ch gia ình nên nó không thèm l y ch ng thì thôi, ch tôi ép sao c. Cô Ph ng ã không hi u tâm h n, l i c ng không rõ thái c aT C ng nên côxen vô nói: - Tôi nghe con tôi nói m y n m nay nó th ng t i lui nhà ông ch i. Có l ông bi trõ tánh ý nó. Nó thi t thà l m. Không bi t t i sao nó l i th ng cháu nhà ây. Nó s ng ng quy t m t ph i c i cho c nó m i ch u, ch nó không ành n i nào khác. Xinông th ng giùm nó. - Th ng thì th ng, mà bây gi bi t làm sao. Tôi ã nói ch ng bao gi tôi ch u épcon tôi, d u có vi c gì c ng v y. u Nh n nghe m y l i y thì h t trông c y n a, nên chàng l y kh n p vô m tmà khóc. con bà C ng i bu n hiu, còn T C ng c ng không vui. Tr i ã t i r i nên b i t èn lên. C ng th y khách không ch u v , không l ng i l ng thinh c ngó nhau hoàinên ông h i: “Hai bà Ô Môn mà t i ch hay trong làng?” Cô Ph ng áp: “Nhà tôi xa ch ch ng m t ngàn ngoài th c, v làng Th iAn”. 85
    • i tôi 86 www.hobieuchanh.com C ng châu mày ngó bà C r i h i: “Làng Th i An, ph i thu c t ng nhTh i hay không?” Bà C g t u áp: “Th a ph i, sao ông bi t?” - Th a tôi bi t. N u bà làng Th i An ch c bà bi t bà C Kim? Bà C ch ng h ng, bà nhìn T C ng r i c i áp: “Bà C Kim là tôi ây. Saoông bi t tên tôi mà h i?” Bây gi T C ng ch ng h ng, ông v a nghe nói thì ông vùng ng d y ngó bà trân trân. Ông châu mày suy ngh m t chút, r i th ng th ng ng i l i l c u nói ti p:“Cu c i k quá! Làm sao mà oán tr c cho c”. Bà C c ng còn c i và h i: “Ông nói vi c gì mà k ?” C ng l ng thinh m t h i r i h i l i: - Bà có bi t con Thanh Nguyên là con c a ai hay không? - Ông khéo h i tr c tr o không! Con c a ông ch con c a ai. - Không. Không ph i con c a tôi... Nó là con c a anh Nh Th ch, cháu n i bà ó. - Tr i t ôi! Ông nói thi t hay là nói ch i? - Tôi âu dám nói ch i v i bà. - Con c a th ng Th ch sao l i l t vào tay ông nuôi? - Lúc anh Nh Th ch g n ch t, nh có vi t th cho bà mà nói chuy n con nh . Bàkhông lên l i c ng không tr l i, cùng th nh ph i c y tôi nuôi giùm nên tôi nuôi t h i ó cho t i bây gi . - B t nhân d hôn! V y mà em tôi nó ki m h t s c song ki m không ra m i... À,à! Ông làm giáo s , ph i h i con tôi ch t ông lo chôn c t nó hay không? - Th a ph i. - Tôi nh n m ó em tôi nó hay tin th ng Th ch ch t nó ch y lên h i th m. Nónghe th ng Th ch có con, nó mu n tìm ng b t em v cho tôi nuôi. Nó h i th m ông,sao ông l i nói ông không bi t con nh l u l c v âu? - Vì tôi tuân theo l i anh Nh Th ch tr i nên ph i gi u. - Cha ch , em tôi nó hay vi c này ch c nó trách ông lung l m. M i m y n m naynó ki m con nh h t s c, mà ki m không c. Tôi tình c l i ki m c thi t là mayquá... Hèn gì h i nãy nói chuy n cái mi ng nó gi ng h t cái mi ng th ng cha nó... Ý màcái trán nó c ng gi ng, t i t ng i c ng gi ng quá... Thôi tôi ây tôi ch nó v ng tôi nhìn nó, r i tôi nói v i ông em nó v d i. Cô Ph ng nguýt m r i nói: - H ! Nhìn gi ng gì k c c v y mà nhìn. - Sao mà k c c? Con cháu thì nhìn, ch k gi ng gì. - Sao má dám ch c nó là cháu n i c a má? 86
    • i tôi 87 www.hobieuchanh.com - Ông giáo s m i nói ó. - Ai nói vi c gì má c ng tin h t. Má giàu có l n, ai l i không mu n nh n làm concháu má. Ông giáo s nói cô Thanh Nguyên là con c a th ng Ba. Nói thì nói v y ch có ng c gì âu mà mình dám tin. C ng gi n m t, ông ngó ngay cô Ph ng nói l n: “M y l i bà nói ó, theobà thì không quan h gì, ch theo tôi thì nh c nhã cho tôi l m. Tôi xin t thi t cho bàhi u, vì bà C ây là m c a m t ng i b n thi t tôi, l i vì bà là ch ru t c a ng i b n y a, nên tôi ph i cung kính. N u ng i nào khác t i nhà tôi mà nói nh v y, thì nãy gitôi tôi ã xô ra ngoài sân r i. Tuy cha con tôi nghèo, song có ph i th y giàu mà ham nh v y âu. Bà t ng l m, l m xa l m. Tôi mà th a cho bà C hay con Thanh Nguyên làcon c a anh Nh Th ch, y là vì bây gi con nh c ng bi t vi c y r i, nên tôi không c nph i gi u. ã v y cháu H u Nh n quy t c i nó nên tôi ph i nói c i r c a nó ng cháu u Nh n ng có hy v ng n a. T i v y ó nên tôi ph i nói thi t, ch có ph i tôi m u ng cho con Thanh Nguyên lãnh gia tài âu. Tôi làm ph c nói giùm cho bà bi t:“N u bà còn ng i nán l i ây, con Thanh Nguyên v mà nó hay hai bà là bà n i và cô nó,tôi e s nó nói mích lòng ch không ph i nó nhìn mà lãnh gia tài âu. Tôi t ng hai bànên tránh nó mà v tr c t t h n”. Cô Ph ng ng d y nói: “Thôi, v má, ây có ích gì. Th ng Nh n c ng v , con. r i má ki m ch khác má c i cho, thi u gì con gái mà lo. Ông giáo s ã nói nh y, mình còn nói gi ng gì n a”. Bà C nói: - Tao mu n ng i nán l i ng ch con nh v tao h i nó m t chút. - Thôi, má mu n ó thì , tôi v à. C ng chúm chím c ir i ng d y l i bàn vi t m nh t trình coi. Cô Ph ng b c l i cúi u chào ki u ch nhà. Bà C và H u Nh n th y v y ph iép lòng ng d y mà t giã T C ng. H u Nh n không khóc n a, nh ng c p m t au. C ng gi l , nên ph i a khách ra c a. Lúc b c xu ng th m, bà C day l inói: “ ít b a r i tôi s tr lên n a”. C ng day m t ch khác không nói chi h t. Bà C v i con cháu lên xe tr xu ng Sài Gòn. ng h ch B n Thành ch b ygi r i. S p-ph h i coi ch y i ki m khách s n m n phòng mà ngh hay là ph i i âu. Cô Ph ng b o v luôn Ô Môn. S p-ph xin cho i n c m m t chút r i v . Xe h i ng ng tr c m t ti m c m ng D’Espange. Cô Ph ng h i bà C n m hay không thì bà nói không ói. Cô h i H u Nh n thì chàng c ng l c u. Cô leo xu ng i mua th t v i ba bánh mì. Ch ng cô tr l i, bà C nói th ngNh n nó nóng h m. “B i ngày nay n ng gió ch gì”. Cô Ph ng r trán con, thi t nó nóng nhi u l m. Cô h i: “Con nóng mà v ban êm c hôn? Hay là con mu n m n phòng ngh r i sáng mai v ”. 87
    • i tôi 88 www.hobieuchanh.com u Nh n l c u áp c t ng n “V ”. p-ph n c m r i m i x ng i v . Xe xu ng kh i Cai L y thì tr i xángxu ng m t ám m a thi t l n. Tuy xe gi ng mui l i bao lá ph , song b gió lòn nên gi t a nhi u vô xe làm cho áo qu n ph i t nhi u ít. H u Nh n l nh run l p c p mà ngoàida thì nóng h . M con bà C l y làm lo s và h i h n v nghe l i H u Nh n i v tronglúc ban êm. Tr i m a luôn luôn, xe v t i nhà tr i v n còn m a l n. H u Nh n vô nhà n m i trên gi ng run. Cha m thay áo qu n cho chàng, chàng mê man không bi t gì h t. 88
    • i tôi 89 www.hobieuchanh.com XII a d m m y b a, ng sá t át, cây c loi ngoi. m mai n y m t tr i m c lên b a n ng sáng loà, làm cho khúc ng t ch ravàm Ô Môn, c nh v t u có v t i c i vui v . Trên u, nhành cây long lanh ph i lá, mát m l i s n s . d i sông n c ch y vô, gi t l mà không d t. Ngoài ngng i qua l i d p dìu, trong sân gà ki m n s n b n. Ông Quy n tr c kia làm h i ng a h t r i ông th ng ch c cai t ng ã m i y n m nay, vì tánh ông ngay th ng công bình nên trong t ng t h ng ch c cho t ibình dân th y u kính tr ng. N m nay tuy ông ã tr ng tu i, song s c l c v n còn m nhkho , thái c ng còn c ng c i nh tr c hoài. S m mai n y ông u ng n c trà r i ông i ra sân th m m y ch u ki ng c ng c a ông coi m a m y b a rày mà cây có oi n c haykhông. Ông ng x i t trong m t ch u kim quít, thình lình ông nghe có ti ng giày c vô sân, ông day l i th y bà C Kim, ông ch ng h ng, li n h i: - Ch ra s m d ! Ch i xu ng hay là i b ? - i b . S m mai tr i mát th ng th ng i ch i. - Hôm nào ây nghe nói ch i Sài Gòn, ch v bao gi v y ? - , tôi i hôm mùng hai. Tôi có i m t b a, i s m m i r i t i v li n. - M i ch vô nhà u ng n c. Bà C Kim i vô tr c, ông cai t ng Quy n theo sau, v a i v a ph i t dính tay. Bà C v a b c lên th m, có bà cai t ng ch c s n chào, và m i vô nhà kêu tr y l y tr u ch n c l ng x ng. Hai bà ng i l i b ván phía trong, ông cai t ng l i cái bàn r a m t g n ó ng r atay. Bà cai t ng m i ch u ng n c và h i: - H i hôm nghe b y tr nhà ây nó nói con c a con hai au nhi u l m, ph i v yhay không ch . - Ph i. Nó au nhi u. - au sao ó. - i Sài Gòn v d c ng m c m a m t ám l n l i dài quá, làm th ng n phátnóng l nh. M y b a rày nó mê man, nóng luôn luôn, nóng t i nói xàm n a. - V ch ng con Hai r c th y thu c nào cho nó u ng thu c ó ? - R c ông th y thu c trong nhà th ng Ô Môn, m i ngày ng ra hai l n ngtiêm thu c cho nó. Không bi t t i sao th ng n còn nóng hoài nh t là nó nói xàm, có b anó b t áo b t qu n, ch y cùng nhà th y s h t s c. Ông cai t ng nói : 89
    • i tôi 90 www.hobieuchanh.com - Ch c nó au ban b ch ch gì. au ban b ch nó nóng hung l m, nóng t i mê ng. Ph i ch y thu c cho h n hòi m i c. - Hai v ch ng con Ph ng tính i b a nay coi nh b nh không gi m thì mai nó sxu ng C n Th r c th y thu c Tây lên coi m ch th coi. - Ông th y thu c c a mình ây c ng gi i, c n gì ph i r c ai n a làm chi. Ví dnh m ng nó ph i ch t, d u r c tiên i n a c ng không c u c. Còn nh m ng nókhông ch t, thì th y thu c nào c ng c u c h t, l n x n làm chi. - Thây nó, nó mu n nh v y thì cho nó ch y thu c cho h t lòng v i con nó. - M y n m nay tôi m c lo vi c quan, tôi ít hay ghé trong nhà. Nghe nói th ngNh n thi u Tú tài r i mà. - u r i. - Còn b a h m ch i Sài Gòn chi v y ? i mua hay là i coi vi c chi ? - Cha ch ! Chuy n ó l n x n l m! B a nay tôi ra ây là ra ng nói cho c u nóhay. - Chuy n gì mà l n x n ? - Tôi tìm ra c con c a th ng Th ch r i. -H ? âu mà ch tìm c? - trên Sài Gòn, mà kh i Sài Gòn m t chút, ch ó kêu là Phú Nhu n. - Ai nói cho ch bi t mà ch tìm ? - Vi c tình c , ch có ai nói âu. - N u ch g p tình c thì làm sao ch dám ch c là con c a th ng Th ch. - tôi thu t u uôi cho c u m nó nghe. Hôm th ng Nh n thi u r i nó v nónói cô Thanh Nguyên, 18 tu i, con c a m t ông giáo s trên Sài Gòn, h c gi i l m, h c t l p v i nó và c ng thi u tú tài m t l t v i nó. Nó th ng con ó l m, mà con n ng th ng nó n a. Nó òi m nó ph i lên coi r i c i cho nó. Th ng cha nó không ch u i con gái Sài Gòn nh t là con gái h c gi i, mình c i v d i n y r i nó có bi t làmcông vi c gì âu mà c i. Th ng Nh n làm gi n làm h n, b n, b ng , òi t v n. Kcon n g i th cho nó và nói nh t nh không l y ch ng. Th ng Nh n càng thêm bu n u, c nói n c i không c con n thì nó ch t. Tôi th y v y tôi m i bi u m n xe i nó d t tôi và m nó lên coi con Thanh Nguyên ó ra th nào mà nó mu n d v y. Téra lên t i ó, thi t con n nói qu quy t nó không ch u l y ch ng, nói r i nó b i ch i.Ông giáo s là cha c a nó ó tên là T C ng, ng h i th m r i ng m i hay tôi là m a th ng Th ch. Ông m i nói thi t cho tôi bi t con Thanh Nguyên ó là con c a th ngTh ch, nh v y nên tôi tìm m i tìm ra ó ch . Ông cai t ng ng i ng m ngh m t chút r i h i : - Té ra ông giáo s ó là cha nuôi c a con n ? 90
    • i tôi 91 www.hobieuchanh.com - Ph i, ng ch u thi t ng là cha nuôi, ng nuôi con n t h i th ng Th ch ch t cho i bây gi ó. - ng tên T C ng? - Ph i. - Bây gi tôi nh r i. H i th ng Th ch ch t, tôi lên Sài Gòn h i th m thì ông giáo T C ng n y thu t công chuy n cho tôi nghe ây ch ai. V y mà tôi h i a conth ng Th ch thì ng gi u tôi, ng nói ng không bi t. Ch gi i quá, t h i ó t i bây gich không i âu h t mà ch l i g p con nh tr c tôi, còn tôi c h i u n y tìm u nhoài l i không g p. Ch tìm ra cháu n i r i bây gi ch tính sao ây ? - Tôi tính r c nó v tôi nuôi ch tính sao. - Ông T C ng ch u cho hay không? - Tôi ch a có nói v i ng. Hôm n m th ng Nh n nói b y b làm ng phi n, tôith y v y tôi v , nên ch a nói k p. Tôi tính c y c u nó i v i tôi lên tr n nói ng em connh v . C u nó lên coi con nh nói chuy n cái mi ng gi ng cha nó h t s c, gi ng sao t icái trán t i cái t ng i c ng gi ng n a. Con nh d th ng l m, ng t nó h c ch tây gi inên nó nói chuy n ào d n d ch không ph i nh nhoi nh con gái th ng. - Ông T C ng nuôi nó, ông cho n h c thi u n b c Tú tài, th thì ngth ng nó lung l m. Tôi s bây gi ch nói b t con nh ng không ch u ch . - Tôi ch c ng ch u, b i vì n u ng không mu n cho tôi nhìn cháu n i tôi, thì ngnói thi t g c tích c a con nh cho tôi bi t làm chi. T i ng nói ra tr c, ch n u ng gi uluôn thì tôi làm sao bi t c. - Ch nói ph i. Ch c là ý ng mu n cho ch nhìn cháu n i nên ng m i nói ra. Chach , mà b c a ch tôi coi khó l m, ch em con nh v ch nuôi tôi th y có nhi u ch b tti n. - Sao mà b t ti n? - Ch nói th ng Nh n nó mu n con n . V y ch em nó chung m t nhà sao c. - H i tr c nó không bi t cho nên nó mu n ch bây gi nó v i con n là anh emnhà cô nhà c u còn mu n n i gì. Nh ng con n không ch u, thì có sao âu mà mình s . - Con nít h nó mu n thì khó c n l m, nó không k gì h t, nh nó mu n và con nch u thì lo n luân, không t t. Còn nh nó mu n mà con n ch ng c không thèm nó thìsanh oán c ng không t t. Song vi c ó c ng ch a khó m y. Còn m t u áng lo snh t là cái óc c a v ch ng con Ph ng. B a nay tôi xin nói thi t cho ch bi t. T ngàyth ng Th ch ch t r i, tôi ít t i nhà ch là vì tôi ghét v ch ng con Ph ng ó. Quân ó bngoài làm b thi t thà l ngh a, song trong lòng nó tham lam c ác nh m n kh n n n m. T i chúng nó ch m i ánh i v ch ng th ng Th ch, t i chúng nó, mà v ch ngth ng Th ch ph i ch t h t, và c ng t i chúng nó nên ch m t cháu n i c a ch m i m y m nay ó. Ch có bi t t i sao quân ó làm nh v y hay không? Chúng nó mu n n tr ngia tài c a ch . T i b ng tham ó nên làm cho th ng Th ch ch t i r i sau l i làm cho con 91
    • i tôi 92 www.hobieuchanh.comnó phiêu b t bi t tích n a. Tôi nói cho ch bi t, n u ch em con th ng Th ch v , mà chcòn v ch ng con Ph ng chung m t nhà, thì m t l y v ch ng con Ph ng tra thu c c cho con nh ch t, ho c m t l n a chúng là chúng nó d d cho con nh ánh p v ith ng Nh n ng n cho tr n gói. Vì ch c ng con Ph ng quá, nên ch không th y rõ h t.Tôi nói thi t, n u ch còn v ch ng con Ph ng trong nhà thì tôi ng n c n, tôi khôngcho con c a th ng Th ch v ó, và ch ng ch nh m m t theo ông theo bà tôi s làmtr ng t c, tôi c m u cho con th ng Th ch i v ch ng con Ph ng li n. Bà C ng i khóc, bà không cãi m t ti ng chi h t. Bà khóc m t h i bà m i nói:"Tôi ngh l i c u nói ó có lý l m. Bây gi tôi m i nh l i h i th ng Th ch em v nó , tuy v ch ng con Ph ng không nói ti ng gì, song nó châm chích làm cho tôi gi nthêm, nên tôi m i ánh i i. Sau th ng Th ch g n ch t, nó g i th v nói chuy ncon c a nó, v ch ng con Ph ng l i gi u th nên th ng Th ch ch t tôi không th y m t vàcon nó l i phiêu b t n a. M i b a h m ây, tôi nghe ông T C ng nói con ThanhNguyên là con c a th ng Th ch. Tôi m ng quá tôi tính nhìn cháu thì con Ph ng ki mchuy n b t b không ch u cho nhìn r i ép tôi v li n, không k p th m m m c a vch ng th ng Th ch". Ông cai t ng tr n m t nói: - À, bây gi ch m i th y rõ ràng r i há! - Mà tôi ngh c ng t i tôi h t th y, t i tôi th ng con Ph ng nên m i ra c i nh y ó. Thôi, tôi giao s t trong nh Môn cho v ch ng nó, tôi c t m t cái nhàtr ng cho v ch ng và con nó còn nhà ngoài n y tôi v i cháu n i tôi. Tôi làm nh y c u nó ngh th coi c hôn? - c, làm nh v y thì c. - Cha ch , mà không bi t nó ch u hay không? - Ai không ch u? - Con Ph ng ch ai. - Không ch u sao c. Nó là con, ch mu n th nào nó ph i theo th n y, ch nócãi sao c. Tôi làm Cai t ng ây, n u nó ch ng c ch làm n th a v i tôi, th coi tôibi t tr nó ng hay không. Ch làm cha m mà ch nói y u t quá. Sao h i chuy n th ngTh ch ch c ng c i d v y? Bây gi vi c áng c ng l m, ch ph i c ng ch . - Tôi xin c u nó ph i giúp s c cho tôi ng tôi s p t vi c nhà l i m i c. - Tôi s n lòng giúp ch mà th ng con cháu áng th ng, và ph t con cháu ángghét. Ch làm i có tôi ây. - Bây gi th ng Nh n au, v ch ng con Ph ng ang b i r i, v y ít ngày th ngNh n m nh r i tôi s lo c t nhà trong nh Môn cho t i nó . Còn con Thanh Nguyêntôi th y m t nó có m t chút mà sao h m nay v nhà tôi th ng nh hoài. Tôi mu n c y u làm n i giùm v i tôi lên tr n ng nói mà nhìn ph t nó, th ng th ng sau mình loxong vi c nhà r i mình s r c nó v . 92
    • i tôi 93 www.hobieuchanh.com - Tôi s n lòng i l m. Tôi có s n xe nhà ó, ch mu n i b a nào tôi i cho. - C u nó nh coi b a nào r nh thì i, mu n b a nào c ng c. - Mai th b y… m t chúa nh t ch c ông T C ng r nh… Thôi x mai i lên SàiGòn ngh m t êm cho kho , r i sáng m t mình s lên Phú Nhu n ng nói chuy n, chngh coi c không? - c. - Thôi tr a mai ch s a so n cho s n, r i ch ng hai gi chi u tôi em xe vô tôi c i. Bà C ch i, n c m s m mai r i ông cai t ng m i cho xe h i a bà v . Tr a b a sau úng hai gi , ông cai t ng ng i xe vô u tr c c a. Ông bi u s p-ph vô m i bà C ra i, ch ông không ghé nhà. Ch ng bà C lên xe, ông m i h i: - Th ng Nh n b a nay b t hôn? - Cha ch , b a nay sao nó l i nói xàm còn h n n a, b nh cu ng tâm. Cha nó tính chi u mát i r c ông th y thu c tây C n Th ng ng coi m ch th xem. - Tôi s ban nh p lý ch gì. - Không hi u au b nh gì, mà b nó coi nh ng i iên v y. Xe h i rút ch y. 93
    • i tôi 94 www.hobieuchanh.com XIII m mai chúa nh t, T C ng i ngh u ngh n ngoài sân, lúc ng ngó th y tráimít treo nh ngh nh trên nhành, khi c m coi m y bông h ng m âm tr ng t itrong ch u. i vòng l i c a ông kêu con h i: "Con a, con r a m t r i ch a". Trong bu ng có ti ng áp: "R i, r i… ba vô i, con s ra li n bây gi ". C ng th ng th ng vô nhà, r i l i bàn n ng i. Ông túm mi ng hút gió, ch nghai cánh tay trên bàn, r i gõ m i ngón tay trên m t bàn nh p l p c p. Thanh Nguyên trong bu ng b c ra, b g n gàng, m t t i, mi ng chúm chím i. Cô i ri t l i v n hai tay lên vai c a ông T C ng, ngh o u nghiêng m t g n m tcha và h i: “Ba ch con d l m h ?” C ng c ng c gõ tay trên bàn, m t h n h áp: - Ba ng t i n m gi thì ã r i, nên d y i vòng ngoài sân cho kho . êm nay conng ngon hay không? - Con ng ngon l m. , mà con ng ngon không hi u t i sao con l i n m chiêmbao m i k . - Con th y ng l m, r i con thu t cho ba nghe. Thanh Nguyên i vòng theo cái bàn qua phía bên kia và ng i ngang m t cha. Cô ng d a tr ng gà lu c a cho cha, r i l t hai cái tách ra rót cà phê. T C ng l y tr nggà p và húp, Thanh Nguyên c ng làm nh cha. M i ng i n h t hai h t gà r i T ng m i l y bánh mì b hai n chia con phân n a. Ông v a c n bánh mì v a h i: - Con nói con n m chiêm bao sao ó? Nói l i nghe ch i. - con nh l i coi.. À, à, con th y con i ch i, i ch gì không bi t, t phía uru ng coi bu n h t s c. Con tr v , con g p m t bà già gi ng h t bà ngo i c a anh H uNh n hôm tr c ó. Bà dang tay ch n con l i, bà h i con i âu. Con nói con i ch i. Bà i bà bi u con i ch i v i bà, con không ch u. Bà mu n n m tay con. Con xô bà r icon i. i c ít b c, con h i bà mu n th nào, bà c ng i khóc hoài.. không ch u nóigì c . Con t c mình b i. Bà bèn ng d y n m tay con kéo ng i xu ng. Con gi t tay l i,sau dáng ch ng s c con m nh làm bà m t th ng b ng ngã v ng vào g c cây c th c nh y. Con v i ngoái c l i, kêu thét lên… r i con gi t mình th c gi c. N m chiêm baoth y có bao nhiêu ó. C ng ch m ch nghe, ch ng con nói d t r i ông c i nói: - Gi c m ng v tan ch ó u ng quá. - Sao mà u ng ba? - Ch chi con chiêm bao thêm n a ng bi t coi con sau y ch u ng i c nh bàho c nghe bà nói chuy n ho c xem bà mu n gì hay không. Thanh Nguyên suy ngh m t chút r i áp: 94
    • i tôi 95 www.hobieuchanh.com - Con nh không c… Hôm tr c ba nói bà ngo i c a anh H u Nh n ó là bà i c a con ph i không ba? - , bà ó là bà C Kim. Theo t di ngôn c a cha con thì bà ó là bà n i con. - Bà già b coi thi t thà, nh ng sao h i tr c bà g t gao v i cha m con quá bahá? - M y bà già x a bà nào c ng v y, ch có ph i m t mình bà già ó hay sao con. - Con ghê quá… À, b a h m bà nói bà v ít b a r i bà tr lên hôn ba? Tr lênmà làm chi n a. - Có l tr lên ng nhìn con là cháu n i. Thanh Nguyên ng d y g n gàng, ch p tay xá xá nói: "Cám n! Sao h i cha con n ch t, cha con vi t th , không thèm lên em con v nuôi, i bây gi con l n r i l inhìn?" Cô nói d t l i li n b ng tách cà phê lên u ng. T C ng chúm chím c i r i ông y mu ng khu y tách cà phê c a ông. Lúc y có m t cái xe h i ng ng ngoài c a ngõ.Cha con T C ng ngó ra th y m t bà già v i m t ông già th ng th nh i vô sân. Thanh Nguyên ng ngó trân trân r i nói : "Ý, bà già b a h m lên n a kìa, ba!" C ng g t u, song ông c ng i khu y cà phê ch m rãi t h p d ng nhkhông mu n ý n khách. Bà C Kim v i ông cai t ng Quy n b c vô c a r i ng l i ó ngó. Ch ng y T ng m i ch u ng d y b c ra chào và m i vô phòng khách, còn Thanh Nguyên, cô ng t i bàn n và cúi u chào, ch không ch u l i g n. Ông Cai t ng Quy n v a ng i, ông li n ngó T C ng và c i và h i: - Ông giáo s nh tôi không? - Xin l i ông, tôi không nh . - Tôi là Cai t ng Quy n qu n Ô Môn, c u c a Nh Th ch. N m Nh Th ch m t,tôi có lên tôi ki m ông tôi h i th m công chuy n ó. - Lâu quá tôi quên. - Con c a Nh Th ch là cháu ó ph i hôn? - Ph i. - Xin ông kêu nó l i ây ng cho tôi th y nó cho rõ ràng m t chút. Ông gi u ôngnuôi, ông báo h i tôi ki m nó t h i ó n gi d quá. - Xin ông tha l i. Tôi gi u là vì tôi vâng theo l i tr i c a b ng h u tôi, ch khôngph i tôi muôn g t ông. - Thôi ông kêu nó l i coi, ch C tôi v nói chuy n l i, tôi hay m ng quá, nên tôilên ây. C ng bèn b o cô Thanh Nguyên l i 95
    • i tôi 96 www.hobieuchanh.com Thanh Nguyên bên phòng n i qua b t nhiên không ái ng i, mi ng chúmchím c i. Ông cai t ng ng i nhìn cô trân trân. Ch ng cô l i g n bên T C ng, bà C ng d y b c t i và a hai tay ra tínhôm cô, Thanh Nguyên li n a hai tay bà và s t lui m y b c. Bà th t v ng nên ng ngó s ng Thanh Nguyên, a n c m t và nói: "Bà n i âycon. L i ây cho bà n i bi u m t chút… ng có s ". Thanh Nguyên nhích mi ng c i b y hai hàm r ng nh r t khít r t, l i tr ng trong.Cô g c g t u nói: ! Bà nói bà là bà n i… bà n i là cái gì? Tôi không bi t". Bà C ch c l i l c u, tr l i gh ng i, l y kh n y m t và khóc. Ông cai t ng i ông T C ng châu mày nhìn nhau, không m mi ng nói m t ti ng chi c. CònThanh Nguyên tr l i ng sau l ng T C ng tay v n gh , m t ngó bà C , mi ng chúmchím c i hoài. Bà C khóc t c t i và nói: "C ng t i tôi nên bây gi cháu n i tôi nó g p tôi mà nócoi tôi c ng nh ng i d ng. Tr i ph t ph t tôi n ng l m… Con trai thì gi n l y n humình! Con gái thì nó b mà b ng gi t s s n! Bây gi còn có m t chút cháu n imà nó không bi t th ng ! Thôi, s ng n a có vui s ng gì mà s ng Ông Cai t ng nghe m y l i than y thì ng lòng nên ngó Thanh Nguyên nói: - Con nghe bà n i con nói hay không? Con b cl i ng m t bên bà n i ng bà i vui lòng i con. - Tôi ã nói tôi không bi t bà n i là cái gì, bà mu n nói vi c chi c nói i, c n gìtôi l i g n. - Con ng có làm nh v y không nên. Con là ru t th t c a bà n i con, bà n i conth ng con l m, sao con không bi t th ng l i? - H ! S th ng yêu thu c v tình, ch không ph i thu c v lý. Ph i g n g i nhau,ph i giúp nhau, lâu ngày sanh m i c m tình r i m i th ng nhau, ch không quen bi tnhau, ch vi n l bà sao có c m tình th ng c. - T ngày bà n i con hay cha m con ch t h t b con b v , bà n i con th ng conlung l m, tìm ki m luôn luôn nh ng tìm không ra m i, nay m i g p con ây. N u khôngth ng thì ki m làm chi. - Không ch c! N u th ng tôi sao lúc cha tôi g n ch t cha tôi g i th l i làm thinhkhông lên em tôi v nuôi? Tôi nói có b ng c . tôi l y t di ngôn c a cha tôi r i tôi c cái kho n y cho mà nghe. Thanh Nguyên li n i vô phòng l y h t gi y t c a cha l i, em trên bàn r i y t di ngôn ra c m t khúc nh v y: 96
    • i tôi 97 www.hobieuchanh.com "Trong m y tháng nay cha ch i ngày ch t mà thôi, ch không thèm lo tính vi cchi h t. Ng t vì cha ch t r i thân con ra th nào, y là m t câu h i m y b a rày cha c i trong trí hoài. Cha nh t i ch ó cha lo, nên hôm n cha có g i th v cho bà n icon hay ng nh bà n i con ch u nhìn nh n con là máu th t c a cha, là nhành lá c agiòng h Lý, thì lên em con v mà nuôi th cho cha. ã mu i ngày r i cha không ctin t c chi h t. Ch c là bà n i con ành b t, không ch u nhìn nh n con". Thanh Nguyên c r i cô c i: “ ó rõ ràng ch a? Còn cái gì n a? Tôi ph i tin l i a cha tôi l i ch ”. Ông cai t ng Quy n ch ng h ng, ông ngó T C ng và h i: - Cháu tôi nó ch t có l i di ngôn hay sao? - Có, nh giao t di ngôn ó cho tôi v i t hôn thú khai sanh h t. - V y sao h i ó ông không nói cho tôi bi t ch . - Nói làm chi? Anh Nh Th ch giao cho tôi, nh d n tôi c t ch ng Thanh Nguyên úng 18 tu i nên tôi m i giao l i cho nó ó. - Cho phép tôi coi m t chút c hôn? - c. Bây gi c n gì ph i gi u n a. Ông Cai T ng Quy n v i tay l y t di ngôn v i t hôn thú, Thanh Nguyên kéogh ng i m t bên T C ng. Bà C c khóc hoài. Cai t ng Quy n day qua nói v i ch :“Thôi ch ng khóc n a, tôi c di ngôn c a cháu Th ch cho ch nghe”. Ông nói r i ông b t u c l n, c ch ng nào bà C càng khóc ch ng n y. Ông c r i ông c ng c m ng nên r ng r ng n c m t, ông nói v i Thanh Nguyên: “L icon trách bà n i con h i nãy ó quá áng m t chút. ông c t ngh a chuy n y cho conhi u. Thi t tr c khi cha con ch t, nó có g i th v cho bà n i con, b cô con l y gi u thnên bà n i con v i ông không hay bi t chi h t. n ch ng ông c nh t trình ông hay tincha con ch t, ông m i lên Sài Gòn h i th m ông giáo s ây, ông m i hay có cái th ó.Ông tr v r y quá, cô hai con m i ch u a th ra. Bà n i con và ông t c gi n h t s cch có ph i c cái th mà n b cha con ch t, không thèm lên và nh b t conkhông nhìn nh n con âu. Vi c y t i m cô c a con c ác ch không ph i t i bà n i con âu. Cái th yông có gi ây". Cai t ng Quy n bèn móc túi l y th ra a cho Thanh Nguyên. Thanh Nguyên ti p th c r i h i: - Trong t di ngôn c a cha tôi có nói tôi có m t ng i cô tên là Lý Th Ph ng,ph i ng i ó hay không? - Ph i, m c a H u Nh n ó? - À! Ng i i v i anh H u Nh n lên ây b a h m ó à? - Ph i. 97
    • i tôi 98 www.hobieuchanh.com - Anh H u Nh n có m t bà m ích áng d ! Ng i nh v y l i mu n làm mch ng tôi ch ! - M ch ng sao c. Con v i th ng Nh n là anh em cô c u mà. - Không, nói chuy n mà nghe, ch tôi ã có nói d t r i, tôi có ng âu. - Thôi, bây gi con ã hi u rõ công vi c y r i con h t phi n bà n i con n a, v ycon b c l i mà hun bà n i con i, cho bà n i con vui lòng. Thanh Nguyên ng ngó bà C trân trân m t h i r i th ng th ng i l i m t bên l ykh n mouchoir lau n c m t cho bà. Bà a hai tay ôm ngang cô và kéo vào lòng v a ng v a c m nên n c m t tuôn ra n a. Cô c i và cho bà t ý th ng yêu dan díu.Bà thò tay vào túi l y ra m t s p gi y s n a cho cô và nói: "N i cho con m t ngàn ng c ây. Con l y ng may áo qu n mà b n. Ch ng h t n i s a n a". Thanh Nguyên th t tay và b c dang ra. "Không. Tôi không c n ti n. Ch chi ti n y h i tr c bà a cho cha m tôi u ng thu c thì có l kh i ch t" Bà c l c u và khóc n a. Ông cai t ng qu n nói: - Bà n i con ã n n n vi c x a lung l m. Con ch ng nên nói nh v y k o bà n icon bu n. Con ph i làm cho bà n i con vui lo vi c x y t i. Tr c khi i lên ây bà concó bàn tính v i ông s p t vi c nhà r i s tính v i ông giáo s ng r c con v d icho bà cháu sum h p. - Ý! c âu. Tôi v i ba tôi. Tôi không ch u v âu h t. - Bà n i con già l m r i, con ph i v d i ng bà cháu h h v i nhau ch . - Ch ng bao gi con ch u. - Sao v y? Trong t di ngôn cha con ch c i r là c ý cho con nhìn thân t c ng ng gia tài. Con ph i v ng l i cha ch . - Thân t c… thân t c… nhìn thân t c ng út c vào cái vòng ch gia ìnhnh cha tôi h i tr c v y h ? Cám n. Tôi không dám mà cha tôi tuy nói cho tôi bi t c i , song có ép tôi ph i nhìn thân t c ph i lãnh gia tài âu. Tôi nh t nh không thèm cáinào h t. - Con ng có nói d i nh v y. Con ph i v ng h ng ph n gia tài c a cha conch , có l nào con b cho m cô c a con nó h ng h t hay sao? - Không, tôi không h ng. Nh không mu n cho cô tôi h ng thì kêu nhà nghèophân phát cho h i, h nghèo h c n dùng, ch tôi có c n dùng tài s n làm chi. Nói d t, Thanh Nguyên li n tom góp gi y t c a cha l i và b vào bao c m ivô bu ng. Cai t ng Quy n day nói v i ch : "Tuy nó nói nh v y ch có l nào nó không ch u h ng gia tài. Ch v s p t vi c nhà nh ch tính v i tôi b a hôm ó i. Còn vi c c nó v tôi lo lãnh cho". Bà C nói v i T C ng. 98
    • i tôi 99 www.hobieuchanh.com - Ông giáo s nuôi cháu tôi t h i nh cho t i bây gi , n ngh a nhi u quá, ch ngbao gi tôi dám quên. - Th a bà, vi c y không áng g i là n, b i vì tôi nuôi Thanh Nguyên tôi ã c ng cái thú vui riêng nhi u l m. - Ông nuôi nó ông ph i t n hao c c nh c ch vui gi ng gì. - Th a không. Tôi c vui nhi u l m ch . Tôi làm cho ng i b n thi t c a tôi c an lòng lúc h p h i g n t t h i y là m t s vui. Còn tôi là m t a vô gia ình nênkhông có v con, nh có Thanh Nguyên tôi m i ung úc ra cho xã h i m t ng i chí caoth ng, lòng trong s ch ó là m t s vui n a. - D u th nào ông c ng làm n cho tôi nhi u l m. làm n thì làm cho trót. Xin ông t ngh a giùm cho cháu tôi bi t th ng tôi ng nó v v i tôi, ông làm nh v y thì n a ông càng thêm n ng. - Xin l i bà, bà d y vi c y tôi không th vâng c. Thu nay tôi d ng nuôi d y con Thanh Nguyên, tôi trí nó t do, ch ng bao gi tôi ch u ráng ép k m ch nó. Bâygi nó ch u v v i bà hay là không ch u thì t ý nó, tôi không th nói vô c. - N u ông nói phân hai nh v y, tôi s nó không ch u v h ng ph n gia tài c acha nó. - Nó không ch u thì thôi. H i nãy c t di ngôn bà có nghe ch . R t i là chaph n xác c a nó kia mà còn không ch u xúi nó nhìn nh n thân t c ng lãnh gia tài thay.Tôi là cha nuôi, có l nào tôi xúi nó trong vi c y cho c. Cai t ng Quy n nói: "Mình tìm c cháu r i thì thôi, còn vi c r c nó v ,th ng th ng r i tính không g p gì. Ch c n ph i i v ch ng con Ph ng ra kh i nhà i ã r i s nói chuy n r c cháu n i". Bà C áp: " v r i tôi s tính li n". Cai t ng Quy n nói v i T C ng : "Tôigiúp vi c nhà cho nhà n c nên b ph n t ng i lâu không ti n. Xin ông cho tôi t giã ng d t ch C tôi vô th m m m v ch ng Nh Th ch m t chút r i v cho s m. Ônglàm n kêu cháu ra ng bà n i nó nói v i nó mà v . C ng kêu Thanh Nguyên nên cô ra. Bà C ng d y t giã T C ng r i dayqua nói v i cháu : "Thôi, con l i ây, n iv s p t vi c nhà ít ngày r i n i s trlên n i r c!". Thanh Nguyên l c u và chúm chím c i. Cai t ng Quy n c ng t giã ra v , ch ng i t i c a ông ng l i nói nh v iThanh Nguyên: " ông làm cho rành r , r i con s ng nhà th . Ông s h t lòng lobao th quy n l i cho con. Ông không cho kh n n n nó xâm ph m c âu màlo". Thanh Nguyên l c uc i ch không nói chi h t. Ông Cai t ng Quy n v i bà c Kim vô ngã n m th m m m v ch ng Nh Th ch i v li n. Xe v t i nhà v a ng ng ngoài c a thì có ng i trong nhà bà C ch y ra nói 99
    • i tôi 100 www.hobieuchanh.com ng: "Th a bà, cô Hai và d ng Hai ch c u Nh n i lên nhà th ng Biên Hoà r i, h ikhuya". Bà C v i Cai t ng u ch ng h ng. Ông cai T ng xu ng xe i theo ch vô nhà. Ông h i t i sao l i ch H u Nh n lênnhà th ng Biên Hòa. Ng i áp: "Hôm qua bà i r i k chi u d ng Hai m n xe h i i xu ng C n Th r c th y thu c Tây. Ông th y thu c Tây nói c u Nh n b ch ng b nh iên, b n ng l m, nên ph i ch lên nhà th ng Biên Hoà m i c. T i v y ó nên h ikhuya n y cô Hai v i d ng Hai ph i ch c u Nh n i. C u lên xe mà c u giãy gi a c u y rà lung l m, không bi t i d c ng có êm không". Ông cai t ng Quy n l c ur ic i g n: "Rõ ràng h làm d thì g p d ". Còn bà C Kim ng i im lìm, m t ngó s ng ra ngoài sân m t h i lâu, bà th m t i thi t dài mà nói: "T i tôi h t th y!". NH H I, tháng 3 n m 1938 CHUNG 100