Ho bieu chanh   ong cu
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Ho bieu chanh ong cu

on

  • 503 views

 

Statistics

Views

Total Views
503
Views on SlideShare
503
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ho bieu chanh   ong cu Ho bieu chanh ong cu Document Transcript

    • Ông C 1 www.hobieuchanh.com Ông C Bi u Chánh I sát m t bên kinh thành Sài gòn, l i nh m y n m lúa g o cao giá làm cho cu c kinh âu âu c ng th nh phát, nên mi t Phú Nhu n m -mang mau l , ngày nay dân c ông- obuôn-bán xôn xao xe h i, xe n r n r n, nhà gach ph l u ch n ch . Mà cách m i m y n m tr v trr c thì Phú-nhu n b t quá là môt làng tr ng tr ng a t nh Gia-Ð nh v y thôi. T y trong làng có m t cái ch kêu là ch Xã Tài, d a bên ng xu ng C u Ki u, song cái ch y leo-heo m i bu i s m mai b n hàng nhóm th a-th t t lát mà bán cá, tôm, rau, th t s s a cho bình-dân chung-quanh dùng hàng ngày, chkhông có món chi ngon, không có chi quí. D c theo ng xu ng C u Ki u thì có n m batòa nhà ngói n n úc, rào s t coi s ch-s m i ch n xa xa có môt ti m ch t bán t p-hoági ng nh các ti m theo m y ch nhà quê còn bao nhiêu thì là nhà lá, ho c ph l u hay phngói mà vách ván c mèm c t chen l n v i nhau coi d -dáy mà l i không th -t . ng dân trong m y nhà lá và ph c ây th ng th ng là: 1) Nh ng ng i ch xe ki ng ho c xe song mã, s m xe y m i ngày em xu ngch B n Thành mà a hành-khách; 2) Nh ng th h , th m c, th ngu i, th s n, cùng ti u-công, làm n ti n ngày ho cti n tu n trong các s , hãng d i Sài-g n; 3) Nh ng ng i mua bán hàng bông m i b a lên v n mua trái cây, b u, bí, rau c i,gánh xu ng ch B n Thành mà bán ; 4) Nh ng b i b p d n ph ng ho c i ch n u n cho Tây. i còn có m t h ng ng i n a - h ng n y ông h n h t - y là l ng ng i khôngngh -nghi p nh t nh, àn-ông có, àn-bà có, làm ngày nào n ngày n y, g p vi c gì thì làmvi c y, vi c ph i c ng làm mà vi c qu y c ng làm. Ðám bình-dân lao-kh n y th ng th ng ban ngày r o i m i ng i m t n i, i theongh n y mà làm n, n chi u t i m i tr v mà ph n nhi u thì ghé quán ch N m Ti n mà n u ng. Cái quán c m c a ch N m Ti n ây d n trong hai c n ph ngói c , vách ván, c a dayqua hông ch Xã Tài. B i b n c a dân trong ch nh v y, nên quán bu i s m mai th ngth a khách còn bu i chi u l i ông y, làm cho N m Ti n là m t ng i goá ch ng ph i quaymòng-mòng v i hai a con, m t a gái ch ng 20 tu i v i m t a trai 15 tu i, có b a mcon bán t i 9 gi t i m i r nh c. t b a chúa-nh t, th cùng ti u-công các s , các hãng u c ngh nên gi n m tr a, t u mhau l i quán c a ch N m Ti n g n vài m i ng i mà n u ng. Có ng i vìkhông có v con, nên không i n u c m, có ng i tuy có v song v m c buôn gánh bán ng, nên l i quán mua c m n cho ti n mà có ng i trong nhà có v s n, v ã lo c m n ccho mà c ng l i quán mua r u u ng r i làng-nh ng n m t hai gi ng-h c ng ch a d t. Ch N m Ti n ng i t i b p mà kho n u. Ð a con gáí, tên là con C ng, thì lo b i c mmúc cá không h tay. Còn a con trai, tên là Cu, thì l ng-xãng lo b ng d n. Bàn n y hai ba ng i ng i n c m, tuy g o không c tr ng, n không có gì, song n coi ngon quá. Bàn kia n m ba ng i n r i, nên ng i ch i ng i hút thu c, k x a r ng, nói chuy nom-sòm, ch i th vang rân, coi t -do mà l i t c l m, Phía trong có m t t p ch ng m i y ng i, d m nhau l i trên m t b ván nh mà ánh bài cào, àn-ông có, àn-bà có, contrai có, con gái có, l i qua ti ng l i cãi-c inh- i. Ch N m Ti n ang x i n i c m, ch nghe
    • Ông C 2 www.hobieuchanh.com y l n1 thì day vô, tay c m a b p và ch và nói r ng: „Nè tôi l p quán ng buôn-bán, chkhông ph i l p ra cho m y ng i t u bài b c r i r y l n a. Cha ch ! B ánh bài có muathu hay sao mà lên ch d v y h ! D p i, n u cãi tôi, kh i tôi kêu lính b t h t c ámcho mà coi“. Hai Cao, làm cu-ly trong nhà thu c ng Catinat, nghe ch N m Ti n r y, thì b sòngbà , x c-x c i ra mà nói r ng: „Con Lãnh ngang quá mà không r y sao ng. Ch N m nghcoi: nó làm cái, mình t trên m t c c d i n ng xu. Nó hô tám r i ùa h t hai t . Tôi xét bài,té ra nó b y, ch không ph i tám; mà bi u nó tr t d i l i, nó không ch u tr . Ch i x u nh y thì ch i v i chó, ch ai thèm ch i n a“. Con Lãnh x c l i x a ngay m t Hai Cao mà nói làng: „Tao ch i v i m y! Sao m y àm nói tao ch i v i chó? th ngu, khéo nói b y! Mu n xét bài thì h i ta xu ng ósao không xét i nh p bài r i xét cái gì !“. Hai Cao gi n m t, h t tay con Lãnh mà nói r ng: „M y mu n làm phách v i tao ? Tao ch u m y cho m y coi. Th thúi! ... Con Lãnh nh y d ng m ng r ng: „M m y con , bà n i m y con , ch ai . Ðây, y gi i ch âu tao thì ch th coi. M y ch không c thì tao ch âu m y l i“. Ba Cam, là ch ng con Lãnh, làm th ngu i s Ba-Son nóng lòng nên b c l i xôHai Cao mà h i r ng: „Cao, sao m y dám kêu v tao là con . Nó làm h i nào m y phch ra. M y n thua v i àn-bà có gi i gì âu. Nh m y là anh-hùng, thì b c ra cho kh iquán ch N m, r i nói chuy n v i tao“. Hai Cao nói: „M y mu n binh v h ? Ð c mà. M y mu n ch i v i tao thì tao s nlòng“. Hai àng thách- v i nhau, quy t ánh l n. Trong quán ai n y t u ng vây chung-quanh mà coi làm cho có v náo- nhi t l m. Trong lúc l n-x n y, thình-lình có m t ng i c cao l n m t tr ng-tr o tu i ch a quá 50, mà râu tóc ã b c hoa râm, râu hàm d i dàihàm trên chu t ng nh trê, tóc h t u ma-ninh2 u i nón xám, mình m c áo bành-tô3xám, qu n v i en m i ch n mang gu c, t ng-m o ph ng-phi, b i nghiêm-ch nh b c vôquán h i l n r ng: „Làm cái gì ch n-r n ó? Mu n ánh l n hay sao? Ai r y v i ai ó v y ?“ Ai n y ngó l i ng nói: „Ông C , ông C “ r i dang ra h t, có Hai Cao v i vch ng Ba Cam ng ó mà thôi. Ch N m Ti n nói r ng: „Hai Cao v i v Ba Cam ánh bài, r y l n, r i mu n làm d i nhau . Ông x giùm chút ông C “. Ng i mà ai n y kêu là „Ông C “ ó ng ngó Hai Cao v i v ch ng Ba Cam r ichau mày nói ch m-rãi r ng: „Bây có cái tài làm b y v y hoài! Qua th ng nói v i em út,mình m t ch nh con m t nhà, n u có vi c gì xích-mích thì l y l i hòa-nhã mà phân-tr ncùng nhau, r y l n v i nhau, r i b còng b b t, tù r c, hay-ho gì mà tranh u“. Ông C nó d t l i r i kéo gh ng i d a m t cái bàn. Hai Cao v i v ch ng Ba Camáp l i, ai c ng mu n giành nói tr c. ng C l c u, khoát tay nói r ng: „Không oc. Giành nói l n-x n, ai c ng mu n c ph n ph i tôi bi t âu mà nghe. Thôi, tôi hói th ng Cu m i công-bình. Cu a, chuy nsao mà sanh gây g , âu cháu nói l i rõ-ràng cho bác nghe th coi. Th ng Cu là con ch quán, b c l i nói r ng: „Anh Hai Cao ánh bài-cào v m yng i kia. Ch Ba Lãnh c ng xen vô ánh n a. T i qu n ch làm cái, anh Hai Cao t trên t c c d i n m xu. Ch coi bài r i hô tám, nên dùa4 h t hai t . Anh Hai Cao xét bài thì có 7nút, ch h ng ph i 8; nh òi 5 xu t d i l i. Ch Ba Lãnh không ch u tr , hai àng cãi-c r i1 Nói qua nói l i, cãi l n2 i h t tóc ng n nh ng mái tóc phía tr c v n dài, ngày nay có l i h t tóc c a gi i thanh niên n ch i c ng ng t3 (paletot), áo ng n nh áo veste ngày nay, thích h p cho àn ông l n àn bà.4 gom l i
    • Ông C 3 www.hobieuchanh.comgây l n. Anh Hai Cao m ng ch Ba Lãnh là -thúi. Ch không nh n, ch ch i l i. Anh BaCam binh v vô gây n a, hai àng thách- mu n ách nhau. Chuy n nh v y ó không cóchi n a h t“. ng C lóng tai nghe rõ u- uôi, r i c i và nói v i ba ng i gây l n ó r ng: „D n! C 5 ng xu mà n n i m ng ch i v i nhau, may hôn ã l u, ho c ru t không t ch ng, r i có k tù ho c b ày n a. Em út h ng nghe l i qua, thi t qua bu n quá! Mìnhlà b n nghèo-kh , nhi u khi ói không có c m mà n, au không có thu c mà u ng. Làm có m t, hai ng thì dành, phòng khi không có công vi c làm, ho c khi au m, có s n ti nnuôi thân. Sao có ng ti n l i bài b c chi v y. Ng i vô sòng thì mong n ng i ta, còn quêntính cái thua. N u thua r i thì l y gì mà nuôi v con, l y gì n c m mà làm vi c. Mà d u mình n i n a, l i vui-s óng gì. N i ây em-út u nghèo h t th y. Ví nh có m t a n, còn 5 a thua, a n ó ành h n-h l y ti n mà cho n m a thua kia nh n ói hay sao? Quanói l n n y là l n chót, qua không mu n cho em út ánh hàì b c v i nhau n a. Còn cái vi c ch ng Ba Cam r y l n v i Hai Cao l i còn qu y nhi u h n. Sá gì 5 ng xu mà gây-g g nmóc h ng v i nhau h ? Ví nh con Ba n y có h ng x u n gian 5 xu, thì th ng Hai m y c imà b cho nó m c c , ho c i mét v i ch ng nó c ng c, ch c n gì ph i gây. Còn th ngBa n y có v mà không bi t x . Khi hai àng m i gây nhau, m y ph i ngh m t àng là v t àng là anh em mà phân-gi i m t chút cho r i ch sao l i cho t i m ng ch i nhau, r i y xen vô mà c v i th ng Hai n a. Qu y h t th y, c ba a r y l n u qu y c , mà h tth y em út trong quán n y c ng u qu y c , b i vì ba a nó có nóng-n y sanh ra r y, saoanh em mu n cho ba a nó gi p u ch y máu, r i b còng b b t, ng anh em coi ch i chovui ch ng? Ai n y u g c m t nín khe, không bi t l y l i chi mà i- áp. Ông C móc túi l y ra 5 ng xu trên bàn mà nói: „Th ng Hai Cao nói con BaLãnh n gian 5 xu, thôi qua th ng cho ó, ng có r y rà v i nhau n a.“ Con Ba Lãnh ng lòng li n móc túi l y 5 xu ra mà nói r ng: „Ông là cô bác, ôngphân x nh v y cháu ph c l m. Thi t không ph i cháu n gian; mà thôi, cháu tr ti n l icho anh Hai Cao, ch ông có n thua gì âu mà ông ph i th ng“. Ba Lãnh l i day qua a 5xu cho Hai Cao và nói: „Tôi tr ti n l i cho anh ó. Ph i h i nãy anh nói t t tôi tr li n. T ianh ào-ào r i l i m ng tôi là thúi nên tôi m i n i nóng ch “. Hai Cao l y 5 xu và c i và nói: „Ông C nói, mình bi t t i mình b y h t th y. Thôi, ng gi n h n chi nhau, mà t rày s p lên c ng ng a nào bày ánh bài n a“. Ba Cam b t tay Hai Cao r i d t nhau l i ng i n i bàn d a vách. Ng i mà nãy gi b n trong quán kêu là „Ông C “, phân-x cu c r y l n m t cách t êm-ái, làm cho k nóng ph i ngu i, k d ph i hi n, k gi n ph i c i, k qu y bi t l i ó,ch ng ph i là „ông“ gì h t. y là m t ng i th s n, làm vi c t i hãng Tao-Trúc, chuyênngh s n nhà, s n c a, s n vách, s n rào v y thôi và n ti n m t ngày c 1 ng. Ông y m n m t c n ph lá phía trên, cách ch ch ng 50 th c. Ông không có v ,không có con, nh ng có m t ng i u tên là Ba Sang, làm ngh n bán d o, m i ngàymang m t gi mây, xu ng ti m nào ngang ch B n Thành ó không bi t, lãnh xà-bôngth m, d u th m, ph n ánh r ng, ph n gi i m t, bàn ch , v , dây n t, mu-soa, mang i các o ng n t nhà mà bán. nhà không i n u c m, ông i làm, tr a n c m d i B nThành, nh ng m i bu i chi u và ngày chúa nh t thì ng n t i quán ch N m Ti n. Ông n ch Xã Tài ã h n 8 n m r i, mà không ai bi t ông tên h gì, g c gác âu.Nh n ông y bi t ngh võ, già r i mà s c hãy còn m nh, ông bi t ch An-nam bi t ch qu c-ng và l bi t nói ti ng Tây chút nh, ông bi t th ng xót và bênh v c k nghèo, ông haygiúp- ng i b tai-n n, ông th ng hay d y-d k kh d i, ông a can d t a hung-h ng,trong ch ai c y ông vi t th ông c ng vi t, ai c y ông làm n ông c ng làm, trong ám dânnghèo chung-quanh ch X Tài, duy có m t mình ông thông-minh, hay ch , ng n, l ihòa-nhã, nên h i tr c ng i nào ó, có tánh gi u c t, m i kêu ùa ông là „Ông C “ r i
    • Ông C 4 www.hobieuchanh.comtruy n t ng lâu ngày hai ti ng y thành tên c a ông, mà ông c ng vui lòng nh n lãnh cái tên y, không phi n không gi n chi h t. a nay ông x êm c ám r y l n ó, ng i vu t râu mà c i, b c chí. Con ng, là con gái c a ch quán, b c ra h i ông r ng: „ Ông ói b ng hay ch a, ng tôi d n m cho ông n?“ Ông l c u và áp: „Ch a ói! Ch m t lát n a th ug Ba Sang v r i cháu d n n luôn m t hi p cho kh i th t công“. Trong lúc y có m t ng i àn bà b c vô quán ng ngó giáo-giác, th y ông C , bèn c-x c i l i g n, móc túi l y ra m t phong th , mi ng c i ng n ngo n và nói „Tôi ccái th n y, ai g i không bi t xin ông làm n c gìùm tôi coi th nói gi ng gì v y“. Ông C c m phong th coi ngoài bao và con cò nói th Tân-an g i, r i xé bao l y ra t b c th mà c nh v y: “G i l i cho con hay. Má con au nhi u l m, chuy n n y s qua không kh i. Ðau ã n 10 ngày rày, n c m n cháo gì c ng không c. Tía có r c th y Tý coi m ch, ng tkhông ti n h t thu c, nên không bi t làm sao. D i n y bà con ai c ng nghèo quá, nên khôugbi t c y m n ai, N u con có ti n, em v tía m n vài ng b c ng tía ch y thu c cho mácon, t i âu hay t i ó ch bi t sao. Ch ng lúa chín tía g t, có lúa r i s tr l i cho con xài“. Ng i àn-bà n y, tên Ta Th i, bán rau c i ngoài ch . Ch ta nghe c th r i thì haihàng n c m t ch y ròng-ròng, l y th x p b vô túi, mà ng trân-trân không i c. Ông C th y ng i bi-ai b i-r i, ông ng lòng, nên h i: - Bà già em n m nay cm ym i? - Th a, sáu m i l m. - âu v y ? - Th a, g n K -s n. - Em i xe l a xu ng Tân-an r i m n xe ng a v c. Em i chuy n xe tr a ây thì b n n m gi chi u em s v t i nhà. Thôi, em v s a-so n mà i cho s m i. Th i ng l ng thinh m t h i r i nói: - Có m t ng b c i xe tiêu h t thì còn gì ch y thu c? Ch ta b u-b o, l y v t áo lau n c m t, r i th ng-th ng b c ra c a. Ông C kêu l imà nói r ng: “Em không có ti n thôi qua cho em m n hai ng b c”. Ông nói xong li nmóc bóp l y ra 2 ng b c mà a cho T Th i. T Th i ng i b p xu ng t l y ông mà t n, ông c n h t s c c ng không c. Th i l y hai ng b c ra i; nh ng ng i trong quán bàn bàn lu n lu n, ng i nóich c ch ta v k p, k s bà ch u không n i t i b a nay, k Ba Sang x t-x t b c vô, h ì ông ch lâu hay mau và h i con C ng d n c m n k o ói b ng. Trong b p l a cháy lòm; ch N m Ti n giá vô ch o mà chiên ti ng nghe xèo-xèo. Con C ng lau chén d n c m miêng c i chúm-chi m. Khách trong quán k ng ng ing i, u n y c i, u kia nói, ti ng nghe không d t. Ba Sang, là ng i m i vô ó tr c ch ng 25, 26 tu i m c m t b ô An-nam b ng v itr ng, ch n mang gu c, u i nón tây tr ng mà c n i rách, n c da tuy en, song ng m t vui-v . Ba Sang ng i chung m t bàn v i ông C , ngó vòng trong quán, chào ng i y kêu ng i n , mi ng c i hoài. Anh ta ngó quanh-qu t r i kêu m t ng i ng i g n c amà h i r ng: “Anh Sáu Hi, anh ki m ch làm c ch a ?” Sáu Hi b c l i g n nói; „H mnay i cùng h t mà ki m c ng ch a c ch nào. Tôi t c quá C p r ng ki m chuy n itôi, ng em th ng kia vô mà n ti n ch có gì âu. Tôi mu n c y ông C làm giùm cho tôi t lá n ng tôi th a nó. Nó em ng i ta vô nó n m t tháng l ng u, r i nó ki mchuy n i mình, có d t c không?“. Ông C c i và h i: - p r ng ó tên gì ? - p-r ng L ng. - Em nói nó i em ng em ng i khác vô n ti n, v y mà em có b ng-c chi ch ng?
    • Ông C 5 www.hobieuchanh.com - Trong s ai c ng bi t h t. H i ó tôi c ng vây. M i vô lãnh tháng l ng u tôi ph i a h t cho nó. - Ph i có ch ng-c , m i t -cáo ng i ta c. - Có ch ng-c . Th ng vô th cho tôi ó có nói v i th ng Sô r ng, c p-r ng L ng em nó vô, nó ph i ch u h t m t tháng l ng. Th ng Sô ch u làm ch ng giùm cho tôi luôn. - u th ng Sô ch u làm ch ng thì c. Thôi, t i em l i nhà, r i qua vi t n giùm cho. Có m t ng i tr n, nghe ông C h a làm n giùm cho sáu Hi c ng b c l i nói:“Ð t i tôi mua gi y em l i r i ông làm n vi t giùm cho tôi m t b c th ng tôi g i vth m v tôi và h i coi nó n m ch hay ch a nghe”. Ông C g c u áp: “Ð c, t i em l iqua vi t cho”. Con C ng b ng mâm c m ra, ông C v i Ba Sang ng i n nói chuy n vui-v l m.Ba Sang nói v i ông C r ng: - a nay ngh mà tr i t t, chú có i ch i âu hay không? - Không. - Thôi n c m r i, hai chú cháu mình th x ng ch B n Thành ch i. - Ði ch i thì chú a i lên v n, lên r y ch chú ít xu ng ch l m. - Lên trên r y mà ch i gi ng gì ? - Coi h tr ng-t a ng ch ! - Chú i trên r y hoài, b a nay i v i cháu xu ng ch ch i m t b a mà. N u chú không i, cháu bu n l m . - u cháu mu n thì chú i v i, song chú nói tr c, i coi v n thú thì c, ch chú không ch u xu ng B n Thành. - c. Thôi i xu ng v n thú ch i. n c m r i hai ng i d t nhau i, Tuy ã nh t nh i coi V n thú r i v , xongxu ng t i ó coi cùng v n r i, Ba Sang theo nài-n hoài, ông C ph i i luôn ra ngCatinat. Ð n tr c r p hát Tây th y có m t cái b ng tr ng hai ng i m i ng i l i mà nghch n. i 2 gi r i chi u, l i nh m mùa m a, nên m t tr i ui-ui, khí tr i mát-m . Hai ng ing i coi oàn xe h i qua l i, cái thì ch khách m t-mày h n-h , cái thì ch khách b -t chbu n hiu, nghe b n kéo xe lu n- àm, a thì có ti n no , nói nói c i c i, a thì ki mch a ti n xe nên than phi n s -ph n. Cách m t lát có m t a nh phía d i mé sông i lên, tay l c chuông kêu leng-keng, vai vác m t t m b ng lói, i t i cái b ng ch ông C và Ba Sang ng i, a nh y ng t m b n m t bên, r i ng i g n Ba Sang mà ngh ch n. Ba Sang không bi t ch , khônghi u t gi y dán trên t m b ng y nói chuy n gì, nên v vai th ng nh mà h i: „Em rao bángi ng gì v y em ?” Th ng nh c i áp „Tr i i, anh n y quê quá” B ng rao hát c i l ng ch bán gi nggì.” Anh không th y hình ó sao? Hình ó là hình cô ào nh t trong gánh, t i nay th vaiBàng Quí-Phi c p l m .” Ba Sang vói l y t m b n, c m coi cái hình, khen cô ào xinh- p, r i kêu ông C n c, coi nh ng hàng ch in trên cái hình ó nói gi ng gì v y. Ông C không n ti c công l i c ng mu n bi t cái b ng rao hát tu ng gì, nên ông li n m t m b ng mà c nh v y.“Hát t i nhà hát thành-ph Saigon i chúa-nh t l6 Aout 19. . .Ban hát c i-l ng S c-Thinh i L c t nh m i v di n tu ng „X t i Bàng Quí-Phi“Cô Sáu H o th vai Bàng Quí-Phi xu t-s c
    • Ông C 6 www.hobieuchanh.comHay l m! Hay l m! Ông C c t i câu: “Cô Sáu H o th vai Bàng Quí-Phi xu t-s c”, thì b ông ng n-ng i, ông c nho-nh , m t ch m ch ngó phía d i. Ba Sang h i: „Cô ào thi t là l ch-s , chú h ?”. Ông C không tr l i, ông c nhìn cáihình h i lâu, r i ông tr t m b ng cho th ng nh và ng i th ra. Th ng nh vác t m b ng mà i tay l c chuông leng-keng. Ba Sang ngó theo, v a c i a nói: „Cô ào ó th t là ep, ch chi cho tôi c g n cô m t êm, r i t i già tôi ng ch u n a. Ông C ngó xu ng t, b bu n l m. Ch ng ông nghe Ba Sang m c nh v y, ôngng c m t lên mà nói r ng: „Cháu còn nh , ch a t ng tr i vi c i nên cháu m c vi c kquá. i vi c gì c ng v y h có t t thì t nhiên có x u. Cháu ngh ó mà coi, loài ng i hcó sanh thì có t . Cái bông h nó p thì trong hay có sâu. Cái bánh h mu n làm coi cho t thì l i n không c. Còn vi c i c ng v y, h mình vui quá i r i thì sao c ng có khibu n. y vây, m i vi c gì mình c ng nên phòng. Cháu th y hình ào hát c i-l ng ócháu khen p. Cô p thi t, mà cách m i n m tr c cô còn p h n nhi u n a a cháu ; t tr n c i c a cô ph i t n m t hai ngàn ng, ng i ta c ng không ti c. Ng c vì cái p ó có gi u m t cái h i trong, cái h i l n vô cùng, cái h i kh n-n n là t i nó trà-tr n v i cái p làm cho mình không th y nó c, n ch ng ngó th y thì ã tr r i, không th tr n-tránhcho kh i. Chú nói ây là do ch chú ã kinh-nghi m r i mà chú nói, ch không ph i chú n p nh ng câu luân-!ý trong sách ng em ra mà khuyên-r n hay h m d a cháu âu. Chú có n cô ào Sáu H o ó h t m y tháng. T i chú th y cô, chú m c nh cháu, nên chú g ncô, mà ngày nay thân chú m i ra n i n y … ”. Ông C luôn tr n, nói l vi c riêng c a ông ra r i coi b ông n-n n, nên ông ng ng i không nói n a, mà c p m t ông t r t. Ba Sang không rõ tâm-s c a ông, b i v y nghe ông nói câu sau thì anh ta ch ng ng, ng i ngó s ng ông r i nói r ng : “Té ra chú bi t cô ào n y à ?”. Ông C ng i l ng thinh m t h i r i ng c m t lên nói r ng : “Cháu t ng chú là m ttên th s n t h i m i l n lên cho t i bây gi hay sao? Vi c nhà c a chú không vui, nên m y m nay chú gi u-gi m không ch u nói ra làm chi, ch ngày tr c thân chú sung-s ng l m,có ph i nh v y âu. H i tr c chú có v , có con, có v n, có ru ng, có ghe h u ca-nô, cónhà ngói nhà nghê, chú là m t tay giàu sang không thua ai h t. Chú có m t chút l i nh , là n v i cô Sáu H o, mà vi c nhà chú h h t r i thân chú m i hoá ra m t anh th s n nh v y ây. Nói cho công-bình, chú g n cô Sáu H o m y tháng, chú t n hao v i cô ch ng m y ngàn ng b c là nhi u, b i v y không nên nói cô làm tán gia b i s n c a chú. Chú phi n là phi nng i khác, không th ng chú, nên th a cái d p ó mà xô gia- ình chú r i rã, phá s -nghi pchú tan-tành, làm cho cha con chú phân-ly, làm cho thân-danh chú hèn-h …” Ông C nói t i ór in cm td md . Ba Sang th y ông au- n v vi c nhà c quá, anh ta không dám khêu-g i thêm ra a, nên ng d y r ông v . Ông C lau n c m t i theo Ba Sang, th ng-th ng tr v nhà,không nói ti ng chi n a h t.
    • Ông C 7 www.hobieuchanh.com II t bu i chi u kia, cách ngày náo-n c trong quán ch N m Ti n ó ch ng n m-sáu a, có m t cái xe-h i phía d i C u Ki u ch y lên g n t i ch X Tài, r i ng ng ngay m tdãy ph c d a bên ng. Trên xe b c xu ng m t ng i An-nam, m t ng i ch ng 24, 25tu , mình m c m t b Tây tr ng may ki u thi t kim-th i, c th t n en, u i nón nxám, và m t ng i n a tu i l i 40, m t r hoa mè râu hàm trên lún-thún, m c m t cái áobành-tô vàng bâu ng v i cái qu n lãnh en m i tinh, chân mang giày sú- ê tr ng, u inón c ng tr ng. Hai ng i t hai ra, m i ng i i d c theo m t mép ng mà h i th m nhàông Cai-T ng c u, tên là Ngô-Minh-Tâm. Hai ng i ghé t nhà mà h i, cái xe h i th ng-th ng i theo sau, trên xe l i còn có m tng i Tây ng i v i tên s p-ph n a. Lúc y chánh là lúc mãn gi làm vi c nên th y th i v , ngoài ng thiên-h ông y, ai th y xe h i có ng i Tây ng i, l i có hai ng i An-nam ki m nhà Cai-T ng Tâm nào ó, thì c ng t ng là s m t-thám ki m b t ng i ph m t i. Hai ng i h i th m trong nhàngoài ng r t k -l ng, song ch ng có m t ng i bi t c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm nàomà ch . Lên t i ch Xã Tài xe h i ng ng ngay ch , r i ng i Tây leo xu ng hi p v i haing i An-nam mà h i th m. Ba ng i dòm vô phía hông ch th y trong cái quán c a ch m Ti n ng i ta ang n u ng l ng-x ng bèn men vô ó mà h i. Khi b c vô g p Ba Sang ang ng i n c m t i cái bàn d a c a, ng i nh m c tâytr ng ó, bèn h i: „N y anh, ng i ta nói ch c có th y Cai-T ng c u tên là Ngô-Minh-Tâm, i chung-quanh ch Xã Tài n y ây, sao t h i chi u t i gi tôi h i cùng h t, mà không aibi t. N u anh có bi t, xin anh làm n ch giùm“. Ba Sang thu nay không có nghe cái tên ng i ta h i ó song c ng mu n déo-d t ch inên tính h i coi ng i g c âu, có chuy n gì nh ng anh ta v a mu n h i, l i th y có m tng i Tây v i m t ng i b n áo bành-tô vàng b c vô, trong lòng phát nghi nên l c u r inói c t ng n : „không bi t“. Nh ng ng i trong quán mu n hi u coi chuy n gì nên áp l i ng vây chung-quanhBa Sang. Ch N m Ti n h i ng i b n Tây: - Th y h i chuy n chi v y th y? - Tôi h i th m nhà ông c u Cai - T ng Ngô-Minh-Tâm. - ây có ông T ng, ông Xã nào âu. Nh l n tôi ch n y nh ng tôi không có nghe tên y. - Có mà, ng i ta nói ch c l m. Ông Ngô-Minh-Tâm làm Cai-T ng h i tr c kia, ch bây gi ng nghèo, ng vô ây không làm Cai-T ng n a. - Th y ki m ng i y chi v y? - Quan Ch ng-Kh ây, ngài ki m ng ng nói vi c nhà c a ng cho ng bi t, r i xin ký tên gi y t ch không có chuy n chi l . - Ch n y dân lao- ng , có ông T ng Tâm nào âu. N u có thì tôi bi t li n. Ba Sang suy ngh r i h i: - Ông Cai-T ng Tâm ó ch ng bao nhiêu tu i, g c-gác âu, hình d ng ra th nào? Ng i b n Tây tr ng day l i ngó ng i m c áo bành-tô vàng và nói: - Ông ra sao âu th y bi t th y nói cho ng i ta hi u, ch tôi có bi t ng âu. Ng i m c áo bành-tô vàng b c t i nói r ng: - Tôi v i ông Cai-T ng Tâm không g p nhau c ng ã h n 10 n m r i, nên hình ng tôi bi t h i tr c ó ch c là bây gi i khác nhi u. Ông vóc-v c cao l n, c da tr ng-tr o, h i tr c ng th ng râu mép chu t ng nh trê, t ng-m o ph ng-phi, n nói nghiêm-ch nh l m. ng ng i g c M -tho, ch ngh a gi i, bi t nói ti ng Tây, l i bi t ngh võ n a. Anh em có bi t ây có ng i nào gi ng hình-
    • Ông C 8 www.hobieuchanh.com ng nh v y hay không? Ng i ta nói ch c ông g n ch ây, làm th gì ó không bi t. Hai Cao ng sau l ng Ba Sang, vùng c i l n va h i r ng: - Làm th s n ph i hôn? Tr i i! Anh n y nh tr ng hình coi gi ng ông C c a mình quá. Ba Sang day l i tr n m t ngó Hai Cao. Ch N m Ti n c ng v t mi ng m ng: - Th ng ó không bi t gì h t, mà xem vô nói b y hoài. Ông C gì mà k v y! Hai Cao b tr n, r i còn b m ng n a h i-ý bi t mình nói sai , bèn b c dang ra xa,kéo gh mà ng i. Ba Sang li c ch N m Ti n r i nói v i m y ng i l ó r ng: „Theo hìnhdáng c a ông T ng Tâm mà hai th y m i nói ó, thì tôi bi t d ng nh phía d i kia in là5 có t ng i gi ng-gi ng m t chút. Mà hai th y ki m ông T ng Tâm có vi c chi, hãy nói thi tcho tôi nghe r i tôi giúp tôi ki m giùm cho, ch n u nói gi u thì tôi có bi t sao âu mà tôiki m“. Ng i m c áo tây tr ng b c ra ngoài ng nói chuy n v i ng i Tây ít câu r i tr vônói v i Ba Sang r ng: „Quan-Ch ng-Kh bi u tôi nói v i anh ng có nghi-ng i gì h t,chúng tôi không ph i cò lính gì âu mà s . Quan Ch ng-Kh ó, An-nam mình kêu là Nô-Te, anh bi t hôn? Tôi ây là thông-ngôn c a Ngài. Còn th y i v i tôi ây là ng i h i tr clàm bi n cho ông T ng Tâm, d t chúng tôi i ki m ng ng ch ng cho chúng tôi bi t m tthôi. S là ông Cai-T ng Tâm h i tr c có v sanh c m t ng i con gái, khi v ch ng nhau, Tòa giao con cho ng i v ông nuôi. Bây gi con ông l n khôn, ch ng i nói, songlu t bu c ph i có ông ng g m i c. Quan Nô-Te i ki m ông ng nói chuy n ó v iông và xin ông ký tên gi y t ng làm ám c i, ch không ph i b t bu c ông v chuy n gì.Xin anh em ng ng i, bi t ông âu c ch ngay ra làm n giùm cho ông“. Ch N m Ti n nói : „T ng chuy n gì kìa, ch chuy n ó thì ki m có l c mà“.Ba Sang tr n mà ngó ch N m Ti n, r i nói v i th y thông-ngôn r ng: “Xin th y b m l i v iquan Ch ng-Kh tôi có quen m t ng i hình-d ng gi ng ông Cai-T ng Tâm ó l m, ng t vì a nay ng i y i kh i. V y xin chi u mai, l i 6 gi ho c 6 gi r i, th y v i quanCh ng-Kh tr l i ây, tôi s ki m ng i y d t l i cho giáp m t coi có ph i hay không?” Th y thông-ngôn b c ra tr l i v i quan Ch ng-Kh r i tr vô nói r ng : “QuanCh ng-Kh cám n anh t m, và xin anh làm n ki m giùm ng i y r i chi u mai d t l iquán n y mà ch ngài, úng 6 gi r i s có ngài lên không sai”. Th y thông t -giã r i hi p i ng i m c áo vàng i theo quan Ch ng-Kh ra xe h i mà v . Ba Sang kêu th ng Cu bi u rót cho m t chén n c trà u ng r i ng d y mu n i v .Khách i xa r i, Ba Sang m i nói r ng: “Anh Hai Cao d i quá! Mình không bi t chuy n gì, t hô “ông C ” om-sòm, chúng b t ng, r i làm sao?“.Hai Cao nói: “T i nó nói hình d ng nghe gi ng ông C c a mình quá, ta ch ng nói ông C ”.Ba Sang áp : “Tôi v i ch N m c ng bi t v y song g n i g n l i coi ã ch , nói b ymang h a ch ch i sao. Nó nói ám c i ám h i gì ó, mà tôi c ng không dám tin. Tuy cóông C n m ng nhà, mà tôi còn nói v i nó ng nó v cho tôi h i l i ông C coi ã. N uchuy n nó nói h i nãy mà thi t có nh v y thì mai mình cho ông C ra cho nó nói chuy n.Còn nh nó s p m u mà th p ông C , thì mình ki m th gi u ông luôn cho yên. i mìnhph i cho khôn m i c ch ”. Ch N m Ti n c i va nói: “Th ng Ba m y lanh thi t. Tao khen m y l m. Thôi v nóichuy n cho ông C nghe coi ph i h ki m ông ó có h i gì hay không?” Chi u b a nay ông C không n c m t i quán ch N m Ti n là vì có anh em trong s ông n d i Sài-gòn r i. Ông n m trên võng ng a tòn-ten mà ngh l ng. Ba Sang ng quán l n-t n v , v a b c vô li n nói v i ông C : - Có Nô-Te ki m chú. - Nô-Te nào? Ki m làm chi?5 nh là
    • Ông C 9 www.hobieuchanh.com - nói ki m chú ng ký tên gi y t mà g con l y ch ng. - nói làm sao mà cháu bi t h ki m chú? - h i th m ông c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm, g c M -tho . . . Ph i h h i chú hay không? Ông C nghe nói m y l i, vùng ng i d y ngó Ba Sang trân-trân. Ba Sang c ng ngóông, r i anh ta gãi u, mi ng chúm-chím c i, trong ý ch c ã trúng l i, ông C nín m t h i i l i h i Ba Sang: - h i tl m c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm M -tho, mà sao cháu bi t h h i chú? - v hình-tr ng ông T ng Tâm, cháu nghe sao gi ng h t chú nên cháu oán ch c là h ki m chú ch gì. Ông C l ng thính m t h i n a r i châu mày, s c m t coi lo-l ng l m. Thình-lình ôngvùng ng d y mà h i: - Nô-Te ki m ông Cai-T ng Tâm ó bây g âu? - Ba Sang c i mà áp r ng: - r i... Ông C tr n m t h i l n ti ng r ng: - Ng i ta ki m sao không ch u ch l i ây, cho ng i ta v i ? Ba Sang th y ông C gi n, anh ta c i n a và nói r ng: - Mà c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm ó ph i là chú hay không? Chú tr l i i, r i cháu s nói h t cho chú nghe. Ông C x m t, ng suy-ngh m t chút n a r i ch m-rãi áp r ng: - Ph i, Cai-T ng Tâm là chú ây. Vì cháu ã bi t r i, nên chú ph i nói thi t, song chú xin cháu ng có nói i nói l i cho thiên-h bi t làm chi nghé. Ch ng ph i chú có t i l gì nên s pháp-lu t mà gi u tên gi u h . M y n m nay chú không mu n cho thiên h bi t chú là ai, y là vì cái thân c a chú không áng mang cáí tên ó a mà thôi. L i nh c t i cái tên ó nh khêu vi c bu n-r u c a chú ngày x a ra, nên chú không mu n nghe kêu t i cái tên y n a. Ba Sang th y ông C au- n quá, anh ta h t c i l i ng i trên gh , m i ông C ng i m tbên, r i nói r ng: - cháu thu t công chuy n cho chú nghe, chú ng nóng. H h i chú mà cháu không ch u d t h v nhà là vì cháu không hi u vi c lành d l nào, nên cháu dè- t, ch không ph i cháu có ý chi khác. H i nãy cháu ng ng i trong quán ch m Ti n mà n c m, cháu th y có m t ông Tây i t nhà h i th m vi c gì ó không bi t. M t lát h i t i quán, h b c vô th y cháu ng i phía ngoài, h bèn i cháu có bi t nhà c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm âu thì làm n ch giùm cho . Thi t ban u cháu không dè h ki m chú, nên cháu l c u nói không bi t. Ch N m Ti n v i anh em trong quán c ng tr l i nh cháu v y. H qu -quy t nói nghe ch c ông T ng Tâm g n ch Xã Tài. H l i nói rõ hình-tr ng c a ông ra a. H t th y trong quán ai c ng nghi h ki m chú. Cháu c ng nghi l m, song cháu không bi t h là ai, i ki m chú có vi c gì nên cháu h i g n l i h , h nói ông Tây ó là quan Nô-Te i ki m chú ng ký tên gi y-t gì mà g con l y ch ng gì ó không bi t. Cháu không dám tin, cháu m i l p ch c nói g t h r ng cháu có bi t m t ng i hình-d ng gi ng ông T ng Tâm ó l m, song b a nay ng i y i ch i. Cháu khuy n h i chi u mai, l i 6 gi r i, tr lên quán ch N m Ti n r i cháu t ng i y l i cho giáp m t coi có ph i ông T ng Tâm hay không. H ch u, và h h a chi u mai s tr lên. Cháu làm nh v y là ý cháu dè-d t, cháu mu n v bàn-tính l i v i chú, n u có v c gì không t t thì chú n m t luôn, còn nh không có vi c gì ph i s thì chi u mai chú s ra nói chuy n v i h , ngh ch ng mu n gì“. Ông C g c u nói r ng:
    • Ông C 10 www.hobieuchanh.com -Cháu k -l ng nh v y thì c l m. i ph i dè-d t m i kh i l m ng i ta. Nh ng mà bình-sanh chú ch ng bao gi có làm m t vi c gì trái v i l ng-tâm, hay là ph m n pháp-lu t, mà cháu ph i lo s cho chú. X a nay chú không mu n thiên-h bi t tên thi t c a chú là vì chú bu n vi c nhà, ch không ph i chú s ai mà gi u tên. Thôi, chi u mai chú l i quán ch N m Ti n mà ón m y ng i ó coi h ki m chú có vi c gì. Mà chuy n chú t thi t v i cháu nãy gi ó, cháu ph i kín mi ng ng có cho ai bi t chú là c u Cai-T ng Tâm a nghe hôn, nói cho h bi t chú thêm x u-h ch không ích gì.” Ba Sang áp : - Chuy n riêng c a chú ai i h c cho thiên-h nghe làm chi mà chú ph i d n. Té ra chú có con hay sao chú? - . - y Ng i ? - Có m t a con gái thôi. - Sao h i nào t i gi không th y t i lui th m chú? - Chú có cho nó bi t chú âu mà th m. - y ch h i nào t i gi nó v i ai? - v i m nó. - Thi m còn hay sao? - Còn ch . M nó có ch ng khác âu trong Ch -l n. - Con gái chú n m nay c bao l n? - i ch ng 19, 20 tu i. - u v y thì m y ng i ki m chú ó h nói thi t r i. Nè, có m t anh b n áo bành- tô vàng, nh nói h i tr c nh làm bi n cho chú. - Có th ng bi n i ó n a sao? - Có … Chuy n khó hi u quá! Làm Cai-T ng, có v con, t i sao không nhà l i i nh v y chú? - Tâm- s c a chú dài l m, l i nh c n càng thêm bu n, nên chú không th nói ra. y th ng-th ng r i cháu bi t. Ba Sang mu n bi t mà ông C không ch u nói, b i v y anh ta i bán bu i s m m i, i bu i chi u tr n6 nhà có ý i No-Te lên g p ông C coi hai àng nói chuy n gì v i nhau. n 6 gi t i, ôg C i làm v , th y Ba Sang n m ch nhà. Ông t m r a, thay áoqu n s ch-s , r i i v i Ba Sang l i tr c ch Xã Tài, i lên i xu ng th -th n mà ch Nô-Te.Cách ch ng bao lâu thi t qu có m t cái xe h i phía Sài-gòn ch y lên ng ng ngay ch . BaSang kêu ông C ch mà nói: „Cái xe hôm qua ó chú.” t ông Tây v i hai ng i Ví t-Nam hôm qua ó leo xu ng xe, m t ngó ch ng vôphía cái quán ch N m Ti n. Ba Sang thôi-thúc ông C i l i g n. Ng i m c áo bành-tô vàngngó tk y ông C thì ch mà nói v i hai ng i kia r i xâm-xâm i ri t t i, l t nón cúi u màchào kh v y : “B m Ngài, Ngài m nh gi i ?” Ông C g c u áp l và h i : “ a! Em Bi n! Em ki m qua có chuy n gì ?”Thi t ng i n y là Bi n H n h i tr c làm Bi n cho th y Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm. Bi n H n nói : „Bà bi u tôi d t ông Nô-Te ây i ki m Ngài ng nói chuy n nhà i Ngài“. Ông C cúi u chào ông Nô-Te v i th y thông-ngôn. Hai ng i áp l r i th ythông-ngôn m i h i : „Ông ph i là c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm h i tr c M -tho ch ng?”Ông C g c u áp : „Ph i, tôi tên Ngô-Minh-Tâm”. Ba Sang xen vô nói : “Hôm qua th y vhình- tr ng tôi bi t mu n ki m chú tôi ây ch c c ng nh v y. Nay tôi d t ra ó…”Th y thông c i và nói : „Cám n anh l m. Nh có anh, ch không thì bi t âu mà ki m. ây thi t không ai bi t tên ông T ng h t“. Ông C nói : „ Ph i Ng i ch n y h kêu tôi làông C , ch h không bi t tên thi t c a tôi âu“.6 l n tr n
    • Ông C 11 www.hobieuchanh.com Ông Nô-Te nói ti ng Tây v i th y thông-ngôn, r i th y thông-ngôn nói l i v i ông C ng: “Quan Nô-Te h i nhà ông âu. Ngài mu n l i nhà ông ng nói chuy n v i ông, ông t v nhà c hay không?“. Ông C nói c r i m i h t v nhà, Ði d c ng, ông h iBi n Hu n r ng : - Sao em bi t qua ây nên lên ây mà ki m? - Th a, h i n m ngoái có ng i M -tho g p ngài ây, v nói chuy n l i, tôi nh , nên m i lên ây mà ki m. - y n m nay em làm vi c gì âu? - Th a, t ngày ngài thôi làm vi c, thì bà bi u tôi coi ru ng t cho bà. Tôi d i -tho coi góp lúa ru ng, góp ti n v n, lâu lâu lên óng l i cho bà. Chuy n n y tôi lên, bà bi u tôi l i ng i ki m giùm ngài. - Nghe nói em i ki m qua ng nói chuy n g con Minh-Nguy t l y ch ng ph i hôn? - Th a, ph i. - cho ai âu? - Th a, v nhà r i ông Nô-Te s nói rõ công vi c cho ngài hi u Ông C d t khách v t i nhà thì ã t i r i. Ba Sang l y chìa khóa m c a r i qu t h pqu t mà t èn. Khách dòm trong nhà th y m t c n ph lá ch t h p, t không lót g ch, phíatr c ch có m t cái bàn b ng cây d u v i hai cái gh u và có gi ng m t cái võng màth i. i xóm h th y có ng i l nh t là có m t ông Tây, t i nhà ông C , h không hi uchuy n gì nên xúm nhau ng ngoài c a mà coi. Ông C c y Ba Sang ra bi u h i ch iông thong-th mà nói chuy n riêng c a ông. Ông m i ông Nô-Te ng i trên m t cái gh u, còn ông ng m t bên mà h i r ng: “Quan l n ki m tôi mu n nói chuy n chi, xin quan n cho tôi bi t th coi”. Ông Nô-Te m c p da ra, l y gi y t trên bàn, nói ti ng Tây v i th y thông-ngôn t h i, r i th y thông c t ngh a l i nh v y: „Ông là Ngô-Minh-Tâm h i tr c ông làm b n i bà Lý-Th -Ph ng. V ch ng c i có hôn-thú b c nh t, n v i nhau có sanh cm tng i con gái t tên là Ngô-th Minh-Nguy t, có khai-sanh phép. Khi ng i con gái y c 9, 10 tu i, thì ông bà có vi c chi b t-hòa v i nhau ó không bi t mà bà vào n t i Tòaxin phá hôn-thú. Tòa s M -tho lên án cho b , cái án có t i tay quan Ch ng-Kh làm ây.Theo cái án y thì Tòa cho mà nói l i v ph n ông nên Tòa nh giao ng i con gái là côMinh-Nguy t cho bà nuôi. Ông nh l i coi chuy n nhà c a ông có ph i nh l i tôi nói ó laykhông ?” Ông C g c u nói : “Ph i, trúng l m“. Th y thông-ngôn l i nói ti p : “Cô Minh-Nguy t n m nay c 20 tu i, cô h c ã thi u Brevet Elémentaire r i. Bây gi có ông Thái-Duy-Càng là m t v h c sinh bên Pháp m i v , ông nh p-t ch theo dân Lang-sa7, ông có ng-c p Lu t-khoa T n-s , ông th y cô Minh-Nguy t ông ph i lòng nên ông xin c i. CôMinh-Nguy t ã ng ông Thái-Duy-Càng mà bà thân c a cô c ng ch u n a. Có u n y làmkhó m t chút: ông Thái-Duy-Càng thu c dân Lang-sa nên vi c c i xin g r i ph i làm theolu t Lang-sa, Cô Minh-Nguy t 20 tu i, lu t bu c cô ph i l i t i Xã Tây l p t hôn-thú m i c. V ph n bà thì ã ký tên r i h t. Bây gi còn ph n ông n a, h ông ký tên cho phép con y ch ng thì xong vi c, xin ông vui lòng ký tên vô, ng cho con gái ông l y ch ng cho kh isái-lu t“. Th y thông-ngôn nói d t l i, bèn l y m t t gi y tín-ch , có ch ánh máy m t m t mà a cho ng C , l i rút trong túi l y cây vi t ra mà a cho ông ký tên. Ông C c m t gi y c t u chí cu i r i nói r ng : „Xin th y làm n th a l i v iquan Ch ng-Kh , tôi nghe con gái tôi có ch ng thì tôi m ng l m. Nh ng mà s -nghi p c atôi ã h r i, bây gi cái tôi quí tr ng ch còn có a con y mà thôi. Cái t n y b nào tôi ng ký tên vào, song tr c khi ký tên tôi mu n bi t m t chàng r tôi m i ký c”.7 (France) Pháp
    • Ông C 12 www.hobieuchanh.com Th y thông-ngôn c i mà nói r ng : „Ông làm khó chi vây! Ông Thái-Duy-Càng là t ng anh-tài c a Vi t-nam. Ông m -côi cha m song ông có m t cái gia-tài l n B c-liêu, nghe nói m i n m s lúa ru ng t i n m b y ch c ngàn gi . X a nay ông H ng Qu n- t Thái-Duy-C là chú c a ông, th -h cái gia-tài y l y huê-l i mà nuôi ông n h c. Ông i- ng Qu n-h t Thái-Duy-C c ng là m t nh n-v t giàu có Sai-Gòn, ai ai c ng unghe danh. Ông Thái-Duy-Càng ó h c gi i, l i giàu l n, vô dân Lang-sa, l i nghe nói íttháng n a ây s c Chánh-Ph c p b ng cho làm quan Tòa n a. Ông c m t ng i rnh v y thì có ph c quá, t i sao ông còn d c-d c“. ng C l c u áp : “Th y không hi u ý c a tôi. Con gái c a tôi sanh ra, tôi khôngcó công d ng nuôi d y-d nó. Nay nó l y ch ng, tôi có gan d nào mà ng n tr . Nh ng mànó là máu th t c a tôi, tôi ã có nói v i th y, ch quí tr ng c a tôi ch còn có bao nhi u ó màthôi, cái ngh a v s s ng c a tôi c ng ch có lao nhiêu ó mà thôi. N u nó l y ch ng mà nókhông cho tôi hay thì ch ng nói làm chi, ch l y ch ng mà tôi ph i cho phép, thì d u tôi ngu t th nào i n a tôi c ng ph i bi t chàng r coi ra sao r i tôi m i ký tên cho phép c ch .Thi t bây gì tôi làm m t tên th s n hèn-h , không có danh-giá gì nh ng mà theo ý riêng c atôi, cái h nh-phúc c a con ng i ch ng ph i n i gia-tài l n, hay là b ng-c p to âu. H cgi i, danh cao, giàu to, ch c l n mà thi u t -cách làm ng i ph i, thì có quí gì âu. Xin th yth a l i v i quan Ch ng-Kh , tôi xin ngài tha-th cái l i tôi làm th t công ngài. Ngài làm ncho tôi g p chàng r ng tôi coi ng i ra th nào r i tôi s ký tên t n y“. Ông C tr l i l i cho th y thông-ngôn, th y thông-ngôn nói l i v i quan Ch ng-Kh t h i r i th y h i ông C r ng: “Quan Ch ng-Kh h i ông n u mu n òi m t hai tr m ng b c ng ký tên, thì xin ông nói ngay ra, ngài s nói giùm l i v i bà ng bà cho mà kýtên cho r i”. Ông C nghe m y l i, ông n i gi n m t, nên ông áp: “Xin th y nói v i ng, ngkhông c phép th y tôi nghèo mà khinh-khi tôi nh v y. Tuy nhà tôi nghèo, ngh tôi hèn,song ph m tôi cao, trí tôi s ch, ch không ph i tôi ê ti n nh ng i ta v y âu. N u ng còndùng cái gi ng ó mà nói chuy n v i tôi n a, thì tôi ph i ép mình mà m i ngài ra kh i nhàtôi l p t c, d u mích lòng thì tôi ch u, ch không th nào tôi nói chuy n v i ng n a”. Th y thông-ngôn c t-ngh a l i cho ông Nô-Te nghe, ng c i r i ng d y, b gi y tvô c p và nói r ng: „Thôi, tôi v tôi nói chuy n l i v i bà Lý-Th -Ph ng coi bà tính lnào r i s hay“. Ông C g c u, a khách ra c a.
    • Ông C 13 www.hobieuchanh.com III Bà Lý-Th -Ph ng là nguyên-ph i c a ông Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm h i tr c M -tho, Khi bà c án Tòa cho bà ch ng b t con c r i, bà m i d t con tr v quê-quán t i n-l c c t nhà mà . Bà ó c vài n m k có m t ng i Ch -l n, tên là Cao-Xuân-Qu nh, nhà giàu l n, n a ch ng gãy gánh cang-th ng, nên c y mai nói mà c i bà. Bà v ncó ru ng t, có b c ti n, có n -trang, nên khi m i ch ng bà tính m t mình mà nuôi con ng kh i ai ng t i s -nghi p c a là c. Nay ông Cao-Xuân-Qu nh nh h n bà n 5 tu i, ông theo quy n-luy n hoài, l i bàth y ông giàu có l n, có nhà máy xay g o t i Bình- ông, có nhà l u Lò G m, có m y dãyph l u t i Ðèn N m Ng n, v i v tr c không có con, bà nh m làm b n v i ông n y không , b i v y bà m i ng ông Cao-Xuân-Qu nh r i d t con v v i ch ng m i t i cái nhà l u t p Lò G m. Nh cái hoàn-c nh y, bà m i có th mà cho cô Minh-Nguy t vào h c t itr ng m ngoài Sài Gòn, nên cô m i thi u Brevêt Elémentaire ó. Bà l i mu n có danh- v i ng i ta, nên n m tr c bà xúi ông Cao-Xuân-Qu nh ra tranh-c Ngh -viên Thành-ph , tuy t n ti n nhi u, song may c c , b i v y h n m t n m nay thiên h m i kêu bà là „bà i- ng Qu nh”. Ông H i- ng Cao-Xuân-Qu nh lúc n y trong mình không ng m nh, nên v ng l ith y thu c ra mé bi n Long-h i mà h ng gió d ng b nh. Bà H i- ng Qu nh nhà m t mình, bà lo s p- t vi c g con l y ch ng. Bà n m nay ã 45 tu i r i, mà da ch a dùn, vóc ch a m, r ng còn ch c, tóc còn en. Bà c ng làm y theocách trang m c a m y bà sang-tr ng ng-th i, t i ngày m t gi i ph n môi thoa son, tócch i láng-nhu t, d u trong nhà c ng m c áo màu nh s a-so n i ch . Bu i chi u mà ông Nô-Te v i Bi n H n i ki m nói chuy n v i ông C ó thì bà i- ng Qu nh nhà, trong lòng không yên, không ch c có ki m c ông hay không, l ikhông bi t nh ki m c mà ông ký tên hay là ông làm khó. Bà ng i vô i ra mà t -l , còn cô Minh-Nguy t thì ng i thêu trên l u. T i m t lát,xe h i v ông Nô-te bi u th y thông-ngôn thu t chuy n l i cho bà H i- ng Qu nh hay r ng,mình ã ki m c ông Ngô-Minh-Tâm, song ông nài cho ông nói chuy n v i chàng r r iông m i ch u ký tên cho phép con ông l y ch ng. Bà H i- ng Qu nh cám n ông Nô-Te, bà nói th ng-th ng bà tính, va bà xin ông ngh , ch ng nào ký tên c r i bà s cho ông hay. Ông Nô-Te v r i, bà H i- ng kêu Bi n H n vào phong gi y, bà bi u ng i tr c t bà r i bà h i nh -nh r ng: - Thi t em có g p ng hay không ? - Th a, g p thi t ch Ngài có nói chuy n v i tôi n a mà. - Nói nh -nh v y, ng có nói l n con Minh-Nuy t nó nghe. ng có nói t i sao mà ng không ch u ký tên hôn? - Th a, có ch . Ngài nói không ph i ngài không ch u ký tên. Ngài nghe cô Hai có ch ng, ngài m ng l m. Song cô Hai là máu th t c a ngài, bây gi suy-s p, s quí- báu c a ngài ch còn có bao nhiêu ó mà thôi. Ví nh cô Hai l y ch ng mà không cho ngài hay thì thôi, còn nh l y ch ng mà bu c ngài ph i ký tên cho phép thì ngài nài ph i cho ngài g p m t chàng r ng ngài coi ng i ra sao, ngài nói chuy n m t chút, r i ngài s ký tên. - Sao em không nói cho ng nghe, sao em không c t-ngh a cho ng hi u chàng r ng- áng l m, dân Tây h c có b ng T n-s lu t-khoa, m -côi mà làm ch m t cái gia-tài l n, l i là cháu m t ông H ng Qu n-h t có danh-giá n a? - Th a, ông Nô-Te có c t-ngh a rành-r h t. Ông còn nói chàng r nay mai s c nhà-n c c p b ng làm t i ch c quan Tòa. Mà nói gi ng gì ngài c ng không nghe, ngài nài cho g p m t chàng r r i ngài m i ch u ký tên.
    • Ông C 14 www.hobieuchanh.com - p m t sao c! S g p m t r i ông nói chuy n b y-b nghe k l m. ng ch nào âu ? - Th a, g n ch Xã Tài, t i nhà ch i lên ch ng 50 th c. - làm gi ng gì ó? Nhà c a t -t hay không? B ng có ti n hay là nghèo? - Úy! Nghèo l m bà i. Nghe nói ngài làm th s n. - Làm th s n! Tr i! V y mà òi g p m t r ch ! - Ngài m t c n ph lá ch t-h p d -dáy l m, ti n ph m i tháng ch ng m t hai ng, trong nhà không có gì h t. - Tr i i! V y mà mu n sanh chuy n ch ! Ð sáng mai em lên nói v i ng mà cho ng ít ch c ng b c r i bi u ng ký tên ch gì. - Úy! Cha ch ! Không c âu. H i nãy ông Nô-Te nói thôi v xin bà cho ngài t vài tr m ng b c ng ngài ký tên thì ngài gi n m t, ngài h i ông Nô-Te sao ám khinh-b ngài, ngài òi i ông ra kh i c a. Nói ti n b c không c âu. - t r i mà c ng còn làm-phách! B ng gi n qua hay không? ng có nh c chuy n , có nói ti ng gì ng t i qua hay không? - Th a, không. Ngài g p tôi ngài m ng quá. Ngài nói chuy n nghe hòa-h õn, không nh c chuy n c , mà c ng không h i t i bà. Bà H i- ng Qu nh ng i suy-ngh m t h i r i bà nói: - Thân ng bây gi hèn-h nhà ng thì nh chòi n mày, cho ng g p ông T n-s sao ti n. Ông T n-s ng th y cha v nh v y, ch c ng h i hôn i còn gì! Kh quá! Mà ng bu c nh v y n u mình không cho g p thì ng không ch u ký tên r i làm sao mà l p hôn-thú cho c” Bi n H n áp: - Tôi t ng làm nh v y có l c. - Làm sao? - Bà may áo qu n t -t cho ngài m c, r i bà m i ngài v i ông T n-s l i ây mà cho giáp m t nhau. - Không c. ng t i nhà qua sao c. Ông H i- ng t -t thi t, nh ng mà qua có phép nào m i ch ng tr c c a qua t i nhà ng. Làm nh v y coi k l m ch . - Ông H i- ng ngoài Long-h i mà. . . - ng v ng hay ng phi n qua ch . - Thôi, bi t làm sao ? Ch bi u ông T n-s lên ch Xã Tài thì khó coi quá. - Lên tr n sao c ... Khó quá!... Qua mu n g p m t ng ng qua c t ngh a cho ng nghe … - Th a, cái ó thì d . Bà mu n i thì tôi d t i … Tôi bi t r i, h chi u t i mình lên ó thì ch c g p ngài. - Qua lên nhà ng c ng không ti n. Qua nh v y mà l t t i cái ch nh v y thì còn gì th -di n c a qua. Ðã v y mà qua t i nhà ng, r i ng nói b y-b r i b m mi ng ng sao c. - Thôi thì m i ngài xu ng ây. - i ng t i nhà, l i s e ông H i- ng ng hay r i ng phi n. - Bà ng cho trong nhà bi t ngài là ai, thì ông H i- ng hay sao c. - Làm sao mà gi u ng i trong nhà cho nh m? - Th a, vi c ó có khó gì âu. Ví nh bà cho ngài g p ông T n-s t i ây, ngài ph i n-m c t -t ph i ng i nói chuy n àng-hoàng, cái ó gi u không c; ch n u bà m i ngài t i ây nói chuy n riêng v i bà, ngài b n th ng, bà cho vô phòng gi y nói chuy n nh nói v i tôi nãy gi ây thì ng i trong nhà bi t sao cho n i. Tôi d t ngài vô nhà tôi nói v i ng i trong nhà r ng ngài là m t ng i tá- n d i -tho lên làm gi y m n v n, thì có ai mà nghi.
    • Ông C 15 www.hobieuchanh.com - Em tính k ó hay thi t, Ð c a. Thôi, chi u mai em lên m i ng, coi ng nh gi nào xu ng th m qua c, thì em lên r c ng. T i gi ng l i, qua saì b y tr trong nhà i u n y u n , còn con Minh-Nuy t thì b t nó trên l u ho c qua cho nó i th m ch em b n nó, t -nhiên nó không g p ng. Vi c n y qua c y m t mình em thôi. Em ph i h t lòng a, ng có xì h i cho h bi t, nh t là ng có nói cho con Minh-Nguy t hay a nghé. - Tôi làm tôi bà, tôi âu ám không h t lòng. Xin bà an tâm, chi u mai tôi i m i. Chi u b a sau, Bi n H n i xe l a ra Sài Gòn r i kêu xe kéo lên ch Xã Tài. Anh talên s m m t chút, ông C i làm ch a v , nên nhà còn khóa c a kín mít. Anh ta ng i d a l ng mà ch , n 6 gi t i ông C m i l n-t n v . Bi n H n chào ông, th y trò g p nhau ng-r r i d t nhau vô nhà. Ông C m i Bi n H n ng í r i h i r ng: - Em tr lên ây có chuy n chi hay không? - Th a ngài, hôm qua ngài không ch u ký tên, tôi v tôi nói chuy n l i v i bà, thì bà bu n l m. N u ngài không ch u ký tên thì làm sao cô Hai l y ch ng cho c. - Không ph i qua không ch u ký tên. Qua mu n bi t chú r là ng i th nào r i qua ký tên ch . - Bà nói ngài nài vi c ó khó quá. Làm sao mà cho ông T n-s g p ngài cho c bây gi . - Sao v y? Chú r không có ây hay sao? - Th a có. Sài Gòn ây ch âu. - u có Sài Gòn thì bi u lên ây, có gì âu mà khó? - Vi c ó khó nói quá. - , . Em nói m t chút ó cho qua hi u r i. Trong th m con Minh-Nguy t th y qua nghèo-nàn, còn chàng r là ng i giàu có, sang-tr ng, n u cho chàng r p qua thì e m t th -di n chàng r i há. - Th a. . . - Qua bi t h t. Cái óc c a m con Minh-Nguy t là cái óc c a k giàu-sang i nay, không l gì. H ti n nhi u, h làm ch c l n thì là quí; ng i mà không c hai món ó, nó u cho là ê-ti n h t th y! - Th a, không l bà dám khinh r ngài. Bà không mu n cho ông T n-s g p ngài ó, ch c là bà có ý gì riêng, tôi không rõ c. Bà nói bà g p ngài r i bà s c t ngh a cho ngài hi u. - Bà mu n g p qua? - Th a, ph i. Bà sai tôi lên ây m i ngài ch u phi n vô nhà bà trong Lò G m ng bà nói chuy n cô Hai l y ch ng cho ngài nghe. Ông C châu mày, suy-ngh , r i ông l c u nói r ng - Qua th ng con qua l m. Nh ng mà t i nhà b , qua t i sao c! Vi c nhà c a qua có l em ã bi t rõ h t. H i qua c i b thì b là ng i gì? Qua v n bi t v ch ng ã b nhau r i, n u qua còn nói vi c x u c a b ra, thì té ra qua ch ng ph i là quân-t . Nh ng mà ây không có ai, còn em là em út trong nhà, v y qua nh c chuy n c l i cho em nghe. Qua là con nhà giàu có, l i là con m t n a. i nh i h c ít n m cho bi t chút- nh v i thiên-h r i cha m b t v c i v . Nhà b suy-s p r i, nh ng mà b có s c nên i coi thì qua ành li n. Cha m m i y mai nói. G n ngày c i qua c nhi u b c th r i nói chuy n b nh -nh p m. Qua vì cái th ng, qua không thèm k chi h t, nên qua gi u cha m ic i cho r i. Khi qua c i v c ít n m, k sanh con Minh-Nguy t. Cha m qua l n- n khu t h t, qua làm ch m t cái gia-tài c ng trên 300 m u v ru ng, v v n. là ng i n i-tr , t -nhiên b cai-qu n vi c trong nhà cho qua. B th a d p y b làm t làm riêng, ý b nh mu n l p thêm m t cái gia-tài khác cho b v y. B mua vu n, mua ru ng b ng b , b cho vay t n b riêng, Qua th y h t, nh ng
    • Ông C 16 www.hobieuchanh.com mà qua ngh tình v ch ng, d u c a v hay là c a ch ng u là c a chung, b v y qua không thèm ý t i. Khi qua ra lãnh ch c Cai-t ng thì qua ph i giao-thi p v i ng i ta. B sanh tánh ghen, b c r y-rà trong nhà hoài. Thi t có m t lúc n qua có g n-g ch i v i cô Sáu H o là m t cô ào hát có danh. Qua ch i theo cái thú phong-l u v y thôi, ch không ph i tính vi c gì. B th a cái d p y b hành-hung, nói qua mê -thõa, làm tiêu h t s -nghi p, r i ngày sau con không có c m n, b ép qua, n u mu n cho b tin qua còn thu ng v con, thì qua ph i làm t sang ru ng v n cho b ng b m i c. Qua không có lòng nghi b ng v i con, v i qua c ng mu n t cái ch thi t c a qua ra, nên qua c làm t sang ru ng v n cho b úng b , m i ph n qua sang h t tám. Ch ng dè khi b c làm ch gia- tài c a qua r i, b li n vào n t i Tòa mà xin phá hôn-thú. Ban u b nói b làm nh v y là vì b th y qua m c n , b phá hôn-thú ng cho ch n thi-hành ru ng t không c. Nào dè b c án Tòa cho -b r i b m i tom-góp ti n-b c, t h t ru ng v n, d t con v B n-l c c t nhà mà . Qua th y nh n-tình nh v y qua chán-ngán quá, qua m i xin t ch c Cai-T ng, qua b ph vi c nhà h h t, nên ngày nay t m thân qua m i ra nh v y ây. . . Em ngh coi, con ng i n nh v y qua còn m t-m i nào mà g p m t n a cho c”. Ông C nói t i ó, ông v a t c gi n, v a bu n r u, nên lai làng n c m t r ng-r ng.Bi n H n bi t chuy n ông nói ó là chuy n có thi t nh v y, nên không bi t l y l i chi màkhuyên gi i. Anh ta bèn nói r ng: „Vi c Ngài phi n bà, tôi không dám út mi ng vô. Nh ngmà n u ông bà phi n nhau. r i cu c hôn-nh n c a cô Hai l -d thì tôi-nghi p cho ph n cô m”. Ông C nghe nói t i con, thì ng lòng, nên ông khóc, n c m t ch y ròng-ròng.Cách m t h i, ông m i nói v i Bi n H n: „Em v nói l i v i bà vì qua th ng con qua l m,nên qua nài cho bi t m t chàng r . Tuy qua nghèo, nh ng mà qua ti p r qua trong c n ph lá y qua không h -th n chút nào h t. N u r qua nó chê qua nghèo hèn, không áng m t chonó th m, thì nó không x mg- áng làm r c a qua n a. Còn vi c b m i qua t i nhà b ó thìqua xin t . Tuy bây gi qua nghèo c c, song cái nh n-ph m c a qua v n còn v ng-vàng luôn-luôn, ch không ph i nghèo mà m t h t liêm-s âu“. Bi n H n v nói l i v i bà H i- ng Qu nh r ng: „Tôi nói h t s c mà không c.Ngài ã không ch u xu ng ây, mà ngài c nài cho g p m t ông T n-s r i ngài m ch u kýtên”. Bà H i. ng Qu nh nh n m t châu mày, bà tính sao ó không bi t mà bà nói: “Thôi,vì con mà qua ph i ch u s t ng m t l n. ng không ch u t i nhà qua, thôi qua t i nhà ng.Em ng nói cho ai bi t, chi u mai em t qua i”. Chi u b a sau, bà H ng Qu nh nói d i v i cô Minh-Nguy t r ng bà ra Ch -l n bàmua . Bà bi u kêu hai cái xe kéo r i bà i v i Bi n H n. Ra t i Ch -l n bà m n m t cáixe h i i ch Xã Tài. M y b a rày Ba Sang i làm v tr luôn-luôn. Ông C v tr c ng m trên võng mà a tòn-ten và nhìn vào vách. Xe h i ng ng ngay c a, Bi n H n b c vô chào ông C và nói: „Có bà ra, bà mu nnói chuy n v i ngài“. Ông C ng d y nói: “M i vô ây”. Bi n H n ra ngoài xe nói sao ókhông bi t mà bà H ng leo xu ng xe r i th ng-th ng i vô. Bà m c áo màu c m-th ch,qu n l a tr ng, u choàng kh n màu tr ng gà, ch n mang giày thêu c m cao gót. Bà ikhoan-thai, b t c l m. Khi bà b c vô kh i c a r i, hai ông bà ng nhìn nhau, không aichào ai h t. Ông C ch m t cái gh u, t ý m i bà ng i r i ông ng i trên cái võng gi ngngang ó. Bà ngó cùng trong nhà, mi ng chúm-chím c i. Ông ã phi n ng m trong lòng, màth y b bà kiêu-c ng, thì ông l i càng thêm gi n nên h i: - Bà t i nhà tôi làm gì ? Nhà giàu không bi t h -th n hay sao? Bà H i- ng Qu nh ngó ngay ông mà áp r ng: - Tôi có qu y, tôi có làm b y âu mà h -then.
    • Ông C 17 www.hobieuchanh.com - Ðàn-bà có ch ng ã không bi t lo cho ch ng, l i l p m u sang- t s -s n c a ch ng; r i p ít mà l y th ng khác, n nh vây ó ph i l m há ? - ! Tôi t ng ngày nay ông ã có hai th tóc trên u, ông bi t khôn r i, té ra ông ng còn d i quá. - Ph i, tôi d i l m. B i tôi d i, tôi m i b ng i ta gi t h t ru ng v n, ch ph i tôi khôn thì ng i ta gi t sao c. - Nói chuy n v i tôi, ông c n gì ph i nói nh ng ti ng cay ng làm chi. Ông ngh th nào thì ông c nói ngay ra c mà. Nói cho h t ý, thì ông nên phi n ông ch ch ng nên phi n ai h t. Ông nh l i chuy n x a mà coi, có ph i là ông d i hay không? Có c a không bi t gìn-gi mà h ng, cho tiêu h t, r i bây gi tr l i oán ng i ta ch . Ông xét l i mà coi, n u ngày tr c tôi không gi t c a ông, thì ng i khác h c ng gi t, b nào c ng tiêu h t v y ch thà là tôi gi t tr c còn hay n. i tôi không ch u d i h n ai h t. Tôi n c a ng i ta không c thì thôi, ch ch ng h tôi m c l n ng i ta bao gi . - Tr i i! Nói nh v y thì còn nh n-ngh a gì n a âu! - i! Ð i n y mà nh n-ngh a gì. Ai nh n-ngh a v i mình mà mình nh n-ngk a v i kìa ? Ông v i tôi l i nh n-ngh a gì ó? V ch ng n v i nhau có con r i mà ông c mê m hoài không coi v nhà ra chi h t, nh v y ó có nh n-ngh a há? - Thi t rõ ràng bà là ng i khôn-ngoan úng b c, hèn chi i n y bà c cái a- sang-giàu là ph i l m. - Tôi không khoe v i ai r ng tôi khôn-ngoan, song tôi không ch u d i h n ai h t. - i bà khôn-ngoan quá, nên vi c qu y mà nói nghe c ng ph i, vi c h bà nói nghe nh nên. Bà gi i thi t, song bà nói r i, bây gi xin bà tôi nói l i cho bà nghe. Bà là m t ng i tham ti n, ch bà không bi t nh n-ngh a chi ráo. Ngày tr c bà ng tôi làm ch ng, là vì bà th y cha m tôi giàu l n, l i sanh có m t mình tôi, nên bà quy t nh y vô mà gi t c a, ch không ph i vì tình vì ngh a mà l y ch ng. Tôi nói có b ng c ch không ph i tôi cáo gian cho bà. Khi l t vô nhà tôi, bà li n lo làm t làm riêng, lo út nhét mua ru ng v n mà ng b . Thi t n lúc tôi làm T ng, tôi có ch i-b i chút nh v i anh em, mà cách ch i-b i ó b t quá là ch i theo thú phong-l u v y thôi, ch không ph i tôi ch i n i b bê con v . Bà l i th a d p y mà tr cái ngón c-ác c a bà ra. Bà gi ch c ghen mà làm nh c lòng tôi áo- , r i bày m u rúng ép tôi sang b v n ru ng cho bà ng. Ðo t s -nghi p c a tôi r i bà p ít tôi li n, cách làm nh v y ó thì th y, theo trí c a bà, s l y ch ng là m t ch c gi t c a thiên-h , ch không ph i ch -ý l p gia-th t mà. - Ông ch i-b i, ông m c n cùng h t, n u tôi không gi t thì ch n c ng thi-hành phát mãi h t v y. Tôi có con, tôi th ng con tôi l m, nên tôi ph i lo cho nó. - u thi t bà th ng con, bà s tôi phá h t s -nghi p nên bà gi t ng dành cho con, thì khi ly-d r i bà v y ng dùng c a y mà nuôi con, ch sao bà p ít tôi không bao lâu r i bà l i l y ch ng khác? Ông b t t i kho n ó g t quá, bà li u tr l i không xuôi, nên bà nói túng r ng: - Tôi th ng con tôi l m. Ph n tôí àn bà tôi nuôi nó n-h c không c, nên tôi ph i ki m ôi b n ng n ng d a mà nuôi nó. - Ông chúm-chím c i. Bà m c-c nên nói ti p r ng: - Mà ru ng v n c a ông sang cho tôi ng b , tôi còn gi y nguyên cho con ó. Bây gi nó l y ch ng thì nó h ng, tôi có thèm âu. Ông châu mày mà ngó bà. Bà hi u ý ông không tin, nên bà nói thêm r ng: - Tôi bi u Nô-Te làm t gi y, h ng làm ó, ông h i th coi ph i có nh v y hay không. Con nó có ch ng ch x ng- áng h t s c, ch ng nó dân Tây thi u b ng p T n-s , m -côi l i có gia tài l n, m i n m góp huê-l i t i n m b y ch c ngàn gi lúa. Con nó c nh v y là có ph c l n l m, t i sao ông l i còn làm khó d ,
    • Ông C 18 www.hobieuchanh.com không ch u ký tên m t chút cho nó có ch ng? Ông là m t ng i không có l ng- tâm. Ông có con, ông không nuô . Tôi nuôi, tôi cho nó n h c thi u Brevêt Elementaire bây gi tôi ki m c ch x ng- áng tôi g nó, h có ch ng r i thì ng ta kêu nó là “cô T n-s ” mà nay mai ây ch ng nó làm quan Tòa, ng i ta kêu nó là “bà l n Tòa” n a. Ông có ký tên m t chút, ông l y c gì mà không ch u ký, ông n i cho tôi nghe th coi”. Ông l c u áp r ng: - Không ph i tôi không ch u ký, tôi nài cho tôi bi t chàng r r i tôi s ký cb . - ! Bi t chàng r mà làm gì? Ông mu n làm nh c cho con ông hay sao? Ông mu n cho ch ng nó h i hôn, không thèm c i nó, nên ông m i bu c nh v y ó. - Tôi xin cho bi t chàng r mà nói tôi mu n làm nh c cho con là sao! - Ông T n-s là ng i giàu có sang tr ng. Ng i ta nói mà c i con Minh-Nguy t là ng i ta vì tôi, ch ng i ta có bi t ông âu. Tôi nói d i v i ng i ta r ng ông thôi làm Cai-T ng, ông lên kh n t làm ru ng trên Battambang, ông mua th y-l i mi t Bi n-H , ông m c làm n l n, nên không v Sàì-gòn c. Tôi nói cái t t cho ông, bây gi lòi ông ra, ông T n-s th y cha v hèn-h quá, ch c ng bu n ng có thèm con Minh-Nguy t âu. - i v là vì ái-tình, vì nh n-ngh a, ch không ph i vì quy n-t c, vì l c ti n. Bà thu c v h ng ng i dùng gian-x o làm n c thang mà b c lên a-v giàu-sang, b c lên c r i thì khinh-khi h y-b c k nghèo c c, r i bà t ng thiên-h ai ng nh bà h t th y. S giàu-sang c a bà ó theo con m t tôi coi, thì không có ngh a-lý gì h t. Bà có ti n nhi u, bà c ch c t c, nh ng k ngu-d t, nh ng ng i dua-b , h theo b m d , h tôn-tr ng bà là th ng-l u, mà không ph i thiên-h h t th y u ngu-d t hay là dua-b ; nh ng ng i rõ vi c hành-tàng c a bà; bi t cái tâm c a bà, nh tôi bi t bà ây, thì h coi bà ch ng h n gì h , n u n hay là gi phòng cho bà âu. - ng không c phép m ng tôi a. - Không, tôi m ng bà mà có ích-l i gì. T i h i nãy là khuyên tôi ng có nói cay- ng, h ngh th nào c nói ngay ra, nên tôi m i dám nói cho bà nghe ch . - Ông làm th s n, ông c n nhà nh chòi n mày, tôi nói ông không áng g p m t ông T n-s là b c sang-tr ng, tôi nói thi t tình, ch nào tôi có khinh-khi h y-b c ông âu. - Ông T n-s là ng i có h c-th c, bi t nh n-ngh a. Có l nào ng th y cha v nghèo ng mà ng h i hôn. Ví nh ng vì cái l ó mà ng không ch u c i con tôi, thì tôi không ti c chút nào h t. Bà có s ng th y tôi ng h i hôn, thôi thì bà c vi c g m t mình, kh i nài tôi d vô làm chi? - Ta nói ng dân Tây, lu t bu c ph i có ông ký tên cho phep thì làm hôn-thú m i c. - Mu n tôi ký tên thì tr c ph i cho tôi bi t chàng r . - Cho bi t x u-h quá, cho bi t sao c. - y ch tôi không bi t chàng r mà tôi ký tên cho phep con l y ch ng, tôi l i không x u-h hay sao? - Thân ông ã nh v y mà x u-h n i gì! - a! Sao v y? Tôi nghèo ch nh n-ph m c a tôi còn cao l m, cái liêm-s c a tôi n còn nguyên, Tôi có ph i nh h , h g p d p thì b nh n-ph m, b liêm-s h t, mà c ng không bi t x u h v y âu. - Bà ng d y tr n m t h i r ng: - Còn mu n nói xiên nói x o n a sao? Tôi h i thi t, bây gi ch u ký tên hay không? Nói d t cho r i”. - Ông l c u áp l ng: - p chàng r r i s ký tên.
    • Ông C 19 www.hobieuchanh.com Bà ngoe-ngo y b c ra c a, kêu Bi n H n bi u i v . Bi n H nb c vô xá ông, t bu n xo r i theo bà lên xe h i.
    • Ông C 20 www.hobieuchanh.com IV Chuông ng-h gõ bon … bon … bon…Cô Minh-Nguy t m 8 ti ng. trên l u ixu ng, cô dòm bàn n th y chén a t s n-sàng, mà v ng ti ng bà H i- ng, cô bèn h i y a trong nhà r ng: “Bà ch a v hay sao? Ði âu mà t h i chi u t i bây gi v y kìa?” y a nói n ngu i h t, mà không bi t t i sao bà không v . Cô Minh-Nguy t châu-mày, b c ra c a ng ngó ch ng, m t có s c lo. Cách ch ngbao lâu, có m t cái xe h i ng ng ngay c a, bà H i- ng Qu nh leo xu ng, a ti n cho Bi nHu n tr ti n xe, r i bà xâm-xâm i vô nhà. Cô Minh-Nguy t b c ra m ng m , mi ng c ivà h i r ng: „Má i ch mua gi ng gì âu mà lâu d v y, nhà con lo quá!“ Bà H i- ng áp t-ng n r ng: „Lo gi ng gì? Ði có chuy n mà v mau sao c”. Bà H i ng l t kh n thay áo, b bà qu u l m, cô Minh-Nguy t không dám h i n a,bèn lo bi u tr d n c m. Bà H i- ng ng i n c m v i con, má bà không thèm ngó con, l i ng không nói chi h t. Cô Minh-Nguy t tánh hòa-hu n, nói d u-dàng, cô th y m cùn qu nkhông vui, thì cô lo trong lòng, m t lát cô li c m t dòm lén m t cái mà thô , ch không dámnói. n c m r i, bà H i- ng lên l u, ng i trên b ván c m-lai têm tr u mà n. Cô Minh-Nguy t b c lên coi m có sai-khi n vi c gì không. Bà th y cô thì nói r ng: “Con Minh-Nguy t l i ây bi u chút”. Cô rón-rén b c l i ng tr c m t m ch l nh. Bà ng i x a thu c long-m t, mà ngóngay ngoài c a m t h i r t lâu, r i t ng-h ng m t ti ng th t l n mà nói r ng: “Vi c ch ng inói m y ã h r i. Không làm ám c i, ám h i gì âu, ng có lo may áo n a mà th t-công”. Cô Minh-Nguy t ch ng-h ng, ngh n-ngào nói không c. Cô a n c m t mà h i ng : “Sao v y má? T i ai mà h vi c hôn-nh n c a con?” Bà H i- ng ngó con mà áp r ng: - i th ng cha m y ch t i ai. Nó kh n-n n l m, nó không ch u ký tên cho phép y l y ch ng thì làm sao mà l p hôn-thú cho c. - Cha c a con âu bây gi ? - Nó làm th s n trên ch Xã Tài. - Cha c a con nói làm sao mà không ch u ký tên? - Nó nài ph i cho nó g p m t ông T n-s ng nó bi t ông, r i nó m i ch u ký. Ð n mày mà nhi u chuy n! Ông T n-s th y m t nó thì mình mang x u c ám h t th y, cho th y m t sao c Tao ngh thi t tao gi n l m. Không bi t ai khi n h i tr c tao ng ng i ó mà sanh m y ra làm chi, nên bây gi ph i ch u nh c lòng nh v y. Ph i tao dè ngày sau khó d , thì h i tao không cho khai sanh hay h n. Nó v n c khai sanh, nó có quy n làm cha m y, r i nó nói ng óc ch u không n i. Cô Minh-Nguy t nghe m nói nh v y, cô au- n trong lòng quá, au v n i hôn-nhân tr c-tr , mà lai au v câu n ng nh thân cha, b i v y cô b c l i cái gh g n ó màng i, l y kh n y m t mà khóc t m-t t m-t i. Cách m t h i lâu cô m i nói r ng: - i cha con b con h n 10 n m r i, cha con không nuôi d ng con, nên cha con i không bi t th ng con. V y con xin má cho phép con i lên ch Xã Tài ki m cha con mà nói ph i qu y cho cha con hi u. Ví nh thi t cha con không th ng con, mu n phá cu c hôn-nhân c a con, thì con ch t ph t cho r i, cho tr n ni m cha con. Bà H i- ng ng i l ng thinh suy-ngh r i h i r ng: - y mu n ki m cha m y ng nói gi ng gì? - Con mu n h i cha con có cái công nuôi d ng d y d con h i nào âu, mà bây gi i sanh chuy n làm khó cho con nh v y? - y mu n i thì mai tao bi u th ng Bi n Hu n nó d t cho mà i. Nè, mà tao nói tr c cho mà bi t, cha m y bây gi nó nghèo r i nó láo-x c, gian-x o, kh n-n n
    • Ông C 21 www.hobieuchanh.com m. Nó nói gi ng gì c ng ng tin nó. Nó g p m y ây ch c nó bày chuy n nói u cho tao, vì nó xin ti n không c nó oán tao l m. M y ph i li u nói sao cho nó m c-c ng nó ký tên, ch n u nó không ký thì có làm ám c i c âu. Mà tao lén tao cho m y i ây m y ph i kín mi ng, ch ng ba m y Long-h i v ng có nói cho ng hay. L i ông T n-s ch a bi t cha m y là ai âu. X a rày tao gi u, tao nói cha m y c n trên Battambang kh n t làm ru ng và mua th y- i Bi n-H . M y ph i nói v i ông T n-s nh v y, ch ng có xì ra thành tao nói láo v i ng i ta. - Th a má, con bi t. Chuy n x u c a mình, con d i gì mà khai cho ng i ta hi u. - c. Thôi, mai r i tao cho i.
    • Ông C 22 www.hobieuchanh.com V a sau, bà H i- ng kêu Bi n Hu n vào phòng gi y, bà nói nh mà c n-d n trót m tgi ng-h r i li u g n n gi g p ông C c, bà m i bi u kêu xe h i lô-ca-xông m ncho cô Minh-Nguy t v i Bi n Huõn i lên ch Xã Tài. ngày cô Minh-Nguy t theo m v B n-L c mà cho t i ngày nay tính ã h n 10 m, cô không g p m t cha l n nào, mà c ng không nghe m nóì cha âu, làm ngh gì.Hôm nay cô nghe nói cha làm th s n ch X Tài thì cô l y làm l . T i sao mà làm th s n? i sao mà lên ch Xã Tài? Cô nh trí mà nh chuy n c l i. Cô nh mài-m i h i cô cònnh thì cha hay b ng- m, n ng-n u cô, cha có râu, mi ng hay c i nói d u-ng t. Cha m tcái nhà l n, trong nhà có bàn gh t t, chung-quanh nhà có v n tr ng cau, d a, mít, m n. T isao bây gi l i làm th s n trên ch Xã Tài. Cô Minh-Nguy t ra i mà trong lòng khôngvui, nên m t không t i-t n. Cô m c m t b l a tr ng, u choàng kh n c ng tr ng, cô eo s m t s i dâychuy n nh n h t xoàn nh , song tai cô eo m t ôi bông, và tay cô eo m t chi c vàng nh n t xoàn thi t l n. M t cô c ng d i ph n s -sài, mà môi không thoa son, ch n mày không v c. Tuy v y mà n c da cô tr ng g ng m t cô có duyên ng m, b i v y tay xách bóp m, ch n mang dày thêu, b c lên xe coi thi t là p. Xe ch y kh i Ch L n, cô bèn h i Bi n Hu n r ng: - Anh Bi n, anh bi t cha tôi nhi u hôn? - i tr c tôi làm Bi n cho ngài. - Nghe nói h i tr c cha tôi làm Cai-T ng ph i hôn? - Th a ph i. - i sao bây gi l i làm th s n? - Cái ó tôi không hi u. - i sao rná tôi thôi cha tôi mà l y ch ng khác? - Cái ó tôi c ng không hi u. - Anh gi u, ch h i tr c anh làm Bi n cho cha tôi mà không hi u sao c. - Thi t ch . Cô Minh-Nguy t c i g n r i h i r ng: - Anh th ng cha tôi h n. Cha tôi nghèo l m h ? Bi n Hu n nghe h i t i m y câu ó thì anh ta a n c m t, ngh o c , day ngó côMinh-Nguy t r i m i áp r ng: - Ngài bây gi nghèo l m. Tôi th y tôi t ru t. Cô Minh-Nguy m bóp l y kh n ch m n c m t. B a nay ông C v i Ba Sang ilàm v m t l t, c t nón, r a m t r i s a-so n d t nhau l i quán ch N m Ti n mà n c m. Hai ng i m i b c ra c a thì xe h i c a cô Minh-Nguy t ã ch y t i ng ng ngay ó.Bi n Hu n leo xu ng xá ông C , cô Minh-Nguy t bi t ng i n y là cha mình, nên cô l t- txách bóp leo xu ng xe. Ông C và Ba Sang u ng ngó s ng cô. Cô nói: “Cha, con ây,cha”, r i cô ng ngó ông, n c m t tuôn d m-d . Bi n H n v i Ba Sang ng dan ra xa,th y c nh cha con g p nhau nh v y, thì hai ng i c ng ng lòng. Ông C nói: „Con vô ây“ r i ông C tr vô nhà. Cô Minh-Nguy t i theo, l y sa không d t. Ðèn d u l a l -m . Ông C ng i trên m t cái gh u, tay ch ng trán, m t ngó con mànói r ng: “Con còn nh cha hay sao ? Cha con phân cách nhau ã h n 10 n m, mà con cònnh cha…”. Ông nói có m y l i, r i trong lòng c m quá, nói n a không c, ông ng i khóc, c m t n c m i chàm-ngoàm. Cô Minh-Nguy t ng m t bên cha, cô c ng khóc. Cách m t h i lâu, cô Minh-Nguy t m i h i r ng: - i sao mà cha không th ng con, cha ành b con? Ông C khóc m t h i n a r i áp r ng: - Thú-v t còn bi t th ng con, hu ng chi loài ng i. Cha lìa con, cha au- n th nào duy có Tr i-Ð t bi t cho cha mà thôi. Mà chuy n x a con ch ng c n bi t làm
    • Ông C 23 www.hobieuchanh.com gì. Cha khuyên con hãy tin r ng cha mà xa con, y là s b t c d mà thôi ch không ph i ý cha mu n nh v y. Cô Minh-Nguy t h i ti p r ng : - n cha mà cha c ng còn gi u con, thì con bi t h i ai? - Con h i làm chi ? - i cho bi t cái c n-nguyên c a con ch . Hay là t i m con có l i u chi v i cha, nên cha phi n mà b h t m con c a con? - Cha m là ng t o-hoá c a con. Làm con ch ng nên nghi cha m . Nh t là m con có công sanh thành, mang n ng au, l i còn có công d ng nuôi d y-d . V y con ch ng nên nghi m con có l i, n u con nghi thì là trái thiên-luân l m. Hai cha con l ng-thinh m t h i n a r i ông C nói r ng: - Cha bi t m con nó kh ng cho con t i ây ng con g p m t cha là t i vi c hôn- nh n c a con. Cha ã c t ngh a r i mà coi b m con không hi u. Ch ng ph i cha làm khó không ch u ký tên cho phép con l y ch ng, ng làm ng n-tr cu c hôn- nh n c a con âu. Vì con l y ch ng mà bu c cha ph i ký tên cho phép, nên cha nài xin cho bi t chàng r r i s ký tên ch . Con ngh ó mà coi, n u không bi t chàng r mà nh m m t ký tên, thì còn gì th -di n c a cha. Ph n con làm con, há con ành cha nh c hay sao? Cô Minh-nguy t ng suy-ngh r i áp r ng : - Cha nói con hi u r i, n u cha không bi t m t ch ng c a con mà cha ký tên cho phép thì ngày sau ch ng c a con bi t cha âu. Cha nài nh v y ph i l m. - Nghe nói ng i xin c i con ó h c gi i mà l i giàu l n l m ph i hôn? - Th a ph i. Nh ng mà con ng ng i y, con h a làm b n tr n i, không ph i là i con ham h c gi i hay là ham giàu. Con ng ng i là vì con th y tánh-tình c m, nên con m i ng. - Con bi t ch n-l a nh v y thì cha khen con l m. Tánh con nh v y thì m i thi t gi ng cha. V y thôi con bi u ng i y n th m cha, cho cha bi t r i cha ký tên li n cho con làm ám c i. Cô Minh-Nguy t suy-ngh m t h i n a r i cô nói r ng: - Vi c n y thi t là khó tính. Ð i n y thiên-h th ng ham giàu khinh nghèo. H i nãy con nói v i cha r ng tánh-ý c a ông T n-s c ng c l m, là con th y b ngoài mà thôi, ch con ch a g n-g i ng i nên con không th u hi u tâm- c a ng i c. N u con bi u ng i n th m cha thì ch c i li n, ng t vì ng i th y cha ch nh v y, d u ng i không khinh-b cha con mình, mà con ngh c ng th n-thùa cho ph n cha quá. Ông C nói r ng : - Ng i ó th ng con hay không? - Con ch c th ong con, mà l i tr ng con l m. - Còn con th ng ng i ó hay không? Cô Minh-Nguy t day m t vô vách l y kh n lau n c m t và nói nh -nh r ng: - Con c ng th ng nhi u, n u con không th ng thì con ng sao c. ng C ng i ngó ch m-ch ng n èn r i ông th dài mà nói r ng: - Thôi, cha vì con, cha không c n danh-giá, th -di n gì n a h t. Bây gi con mu n nào, cha c ng vui lòng làm y theo h t th y mi n là hôn-nh n c a con thành thì thôi, thân cha kh ng k gì”. Cô Minh-Nguy t day l i áp r ng: - Th a, cha nói nh v y không c. Thà là con không l y ch ng, ch con âu ành lo cho c vi c c a con mà cho cha b ng i ta khinh-b . B nào con c ng bu c ng i i nói con ph i giáp m t cho bi t cha r i m i c i con c. Ng t có t u n y là má con ã nói d i l v i ng i ta r ng cha trên Battambang lo làm ru ng và mua th y l i, công vi c a- oan không th xu ng Sài Gòn c. Bây
    • Ông C 24 www.hobieuchanh.com gi n u con cho ng i ta hay cha ây, l i ch nh v y, thì lòi cái s gian-d i, má con v i con m c c ch u sao c. Cô nín mà suy ngh r t lâu, r i nói ti p r ng: - Con tính c r i, song con xin cha ph i ch u c c lòng mà gi -d i m t chút, thì i v c u xong. - Gi -d i cách nào? - con may áo qu n t -t cho cha m c, con m n m t c n phòng nhà hàng d i Sài Gòn cho cha , r i con nói v i ông T n-s Càng r ng cha trên Battambang i xu ng ng ký tên t cho phép con l y ch ng. ng nghe nói nh v y, t - nhiên ng tìm n nhà hàng mà th m cha. Cha g p ng r i thì cha ký tên. Cha ch u khó gi -d i m t chút ó. - Ví nh ch ng c i r i, ng i nài lên Battambang ki m th m cha, r i không có cha i làm sao? - Cái ó không lo gì. Con l i bi n-b ch c. Ví nh i ki m không c thì thôi, con có t i nhà cha l n nào âu, mà bi t ch c ch cha c. - Cha nghèo, cha có ti n âu mà s m áo qu n cho t -t nh t là tr ti n nhà hàng . . . - Vi c ó xin cha ng ngh t i làm gì m t b ng. Ð m t mình con lo. Cha nhà hàng t i T t con ch u c ng n i, hu ng chi n m, m i b a. - Thôi, con mu n tính l nào c ng c. Vì th ng con nên cha không k chi h t. - Mà cha ph i nói d i r ng cha trên Battambang m i xu ng a. - ng c n a. - Ngày nay con m i hi u cha th ng con, ch có ph i phân-cách nhau r i cha không th ng âu. Thôi, sáng mai cha vô s cha làm ó mà xin phép ngh n m, m i ngày r i v nhà ch con. H n c m s m m i r i thì con ra ây r c cha i xu ng B n Thành t áo qu n, mua giày v và m n nhà hàng cho cha . Ông C g c u, cô Minh-Nguy t m ng quá, c n-d n ngày mai l i l l gi , ông ph inhà ch cô, r i cô t -giã ông, kêu Bi n H n i v . Xe ch y r i, ông C kêu Ba Sang mà h i r ng: - Nãy gi cháu âu? - Tôi ng i ngoài l nói chuy n ch i v i anh Bi n. Nè, anh Bi n nh th ng, mà nh ph c chú l m. Còn cô hai coi b cô t -t quá. Anh Bi n nói cô h c gi i, thi u ng c p Tài-N ng r i ph i hôn? - . - Cô s a-so n l y ch ng ph i hôn? - . Cháu nè, vi c nhà c a chú, chú không mu n cho ai bi t h t. V y cháu nghe l i chi, hay là th y vi c chi thì cháu b ng, ng có h c l i cho anh em ch n y bi t làm chi. - Chú t ng tôi d i sao? Chuy n nhà c a chú ai i h c cho thiên-h hay làm gì. Hai ng i khóa c a d t nhau l i quán n c m. Minh-Nguy t v thu t l i cho m hay chuy n mình ã tính v i cha. Bà H i- ngQu nh l y làm m ng, mà nói r ng: “Con tính cái ó hay l m. Làm nh v y thì v n toàn, kh ilòi cái d i c a má, mà con c ng c xuôi vi c n a. Con c làm i, d u t n hao n m ba tr mmá không ti c, mi n là c vi c thì thôi“. Sáng b a sau, ông C vô s xin phép ngh 10 ngày r i tr v nhà n m ch con; l l gitr a cô Minh-Nguy t v i Bi n H n i m t cái xe ki ng n r c ông xu ng ch B n-Thành.Cô Minh-Nguy t d t ông C vô ti m may t may cho ông m t cái áo t xanh thêu bông b c,hai cái áo c gi a, hai cái áo dài tr ng, hai b áo mát b ng l a tr ng, m t cái qu n lãnh en, n ph i may cho mau, chi u b a sau ph i cho r i m t b áo dài v i m t b mát. Cô l i d tông i l a mua m t cái kh n en, m t ôi giày Tây da láng, m t ôi giày hàm ch, m t câydù, m t cái va-ly da, và mua v , mua kh n mu-soa h t.
    • Ông C 25 www.hobieuchanh.com t áo qu n, mua c xong r i, cô a v ch Xã Tài, h a chiêu b a sau cô l y áoqu n em lên cho ông m c t -t r i s em ông xu ng Sài Gòn m n phòng cho ông . Khi cô Minh-Nguy t t giã cha mà v cô m bóp l y ra m t tr m ng b c mà acho cha và nói r ng: “Cha hãy c t cái n y mà xài v t còn ti n t áo qu n và ti n phòng,ti n n cho con tr riêng. Ông C t ch i, không ch u l y ti n, Cô b i trên bàn mà nói:„Ti n c a con, cha ng ng i chi h t. Ch ng con có ch ng r i, con còn tính vi c khác n a,ch con không ành cho cha hèn-h c c-kh nh v y âu.” Chi u b a sau, cô c ng i v i Bi n H n ra ti m may l y áo qu n em lên cho ông C c t -t r i r c ông xu ng nhà hàng “Nam-K Palace” m n m t cái phòng th ng-h ngcho ôngg x ng- áng. Ông nh m phòng s 2 trên l u, phòng r ng rãi, trong có ch ng ,ngoài có ch r c khách. Tuy ông có áo qu n t t song ông c ng còn em m t b th s ntheo. Minh-Nguy t Bi n Hu n t i ó mà ph c-s ông, và cô có nói b a nào T n-sCàng n th m, thì cô s cho hay tr c, r i t -giã mà v . Cô Minh-Nguy t v r i, ông C c áo t t i qua i l i trong phòng, ông ngó Bi n Hu n mà c i và nói r ng : “T ngày quakhôn-l n cho t i bây gi , d u nguy-bi n n th nào, qua c ng ch ng h ch u gi -d i. Bâygi , qua vì th ng con mà ph i mang l t làm h nh v y, em th y hay không, Bi n ?“ Bi n Hu n áp: - Ái t chi tâm vô s b t chí. Ngài vì th ng con mà ph i gi -d i, tôi ngh có t i gì. - Nh m, nh m l m! Mà ai bi t cho qua? - Tôi bi t. Ông C g c u mà c i r i thay áo mát ngh . Bà H i- ng Qu nh nh s c con mà c mãn-nguy n, b i v y bà vui-v ch khôngcòn qu u-qu v i con n a. Bà vi t th sai ng i c m ra Sài Gòn m i ông T n-s Càng vô chobà nói chuy n. Ông T n-s Thái Duy Càng t i nhà chú, là ông Ngh -viên Qu n-h t Thái Duy C g nCh -Ð i. Khi ti p c th , ông l t- t thay áo qu n r i kêu s p-ph em xe h i ra cho ông i Lò G m. Bà H i- ng Qu nh th y ông T n-s b c vô, bà chào h i vui-v và m i ông ng i ng-x ng. Cô Minh-Nguy t là gái tân-h c, l i m rèn t p tánh-tình theo gái kim-th i, b i v ycô c ng ra chào ông T n-s r i ng i g n m t bên, không ké-né chút nào. Bà H i- ng nói v ông T n-s : - Má kêu con vô ng nó cho con hay. Cha c a con Minh-Nguy t trên Battambang m i xu ng h i hôm. - May d hôn! Cha con âu bây gi má? - ngoài Sài Gòn. Hôm tr c má nói v i con r ng ng m c công vi c làm n b - n l m, ng xu ng không c, nên má bi u Nô-Te làm gi y t s n ng con Minh-Nguy t g i cho ng ký tên. H m nay ng không tr gi y t l i, té ra ng ng c m xu ng ch ng không ch u g i. ng xu ng t i, ng m i nh n cho con Minh-Nguy t hay ó. - May l m! V y thì ám c i tính g p c r i, mà ám c i có cha d n a, thì con vui không bi t ch ng nào. Ð con i th m cha và con n n-n ng cha con mà làm ch hôn luôn th . Cha con ngoài Sài-gòn, mà nhà nào v y má^? - Con h i con Minh-Nguy t, ch má có bi t âu. Ông T n-S day qua mà c i; ông ch a k p h i thì cô Minh-Nguy t ã nói tr c: „Cha nhà hàng „Nam-K Palace” phòng s 2. Cha nh n anh Bi n Hu n ra, r i cha b t luôn nhngo i“. Ông T n-s ng d y, m t ngó v r t h u tình, r i th a v i bà H i- ng: “Th a má, u má không còn d y con vi c chi n a, thì con xin phép má cho con v ng con i th m chacon m t chút. B nào con c ng n n-n xin cha con luôn t i ám c i. Con xin c haykhông, t i con c ng tr vô mà cho má hay“.
    • Ông C 26 www.hobieuchanh.com Bà H i- ng áp : - Má không có nói chuy n gì n a. Con mu n v thì v song vi c i th m ó có g p gì, chi u hay là mai con i c ng c mà. - Th a, con ph i i li n, n u tr thì con l i l m. Còn ba i h ng gió ngoài Long- i ch ng nào ba v má há? - ng có g i th nói mai m t gì ây ng v . Ph i v ng lo ám c i, ch m t mình má lo sao cho n i. ng l y xe h i ng i h m nay, nhà i mua không có xe, thi t b t ti n h t s c. - Thôi, má l y xe c a con ây mà i. - y xe c a con r i con i âu con làm sao? - Th a, con có xe c a chú con. - Không c âu. Thôi, coi nh mai m t ng ch a v r i s hay. Nè mà con i th m cha con thì c, ch m i ng t i ám c i s e không c, vì công vi c làm n c a ng a- oan l m. - Th a, má ó m c con. Ông T n-s v r i, bà H i- ng lo n u ng m i mà ông C ch u d ám c i, thì côMinh-Nguy t có t i hai cha; khó coi l m, Cô Minh-Nguy t an- i, khuyên m ng lo, cô oán ch c d u m i th nào cha cô c ng không ch u . Ông T n-s Càng m c y-ph c r t tinh-khi t song ông m c tr ng, s i th m cha vnh v y th t l , b i v y ông v nhà mà thay , ông m c m t m t b n en thi t m i, ibâu c ng, th t n en, r i m i lên xe ra nhà hàng “Nam-K Palace”. Ông lên t i phòng s 2 th y Bi n Hu n ng ngoài c a, ông a ra môt mi ng danh-thi p và h i r ng : - Anh Bi n, tôi nghe nói có ông gia tôi xu ng, nên tôi l t- t ra th m. Có ông gia tôi trong phòng hay không? - Th a có. Ngài n m trong phòng. - Ông gia tôi th c hay ng ? - Th a, th c. - Anh làm n a danh-thi p n y cho ông gia tôi, và th a có tôi n, xin phép vô th m m t chút. Bi n Hu n b c vô phòng, ông T n-s i l i ng d a c a s ngó xu ng ng ch imà ch . Ông C hay có r l i th m, thì ông li n m c dài àng-hoàng, r i bi u Bi n H n i vô. Ông T n-s Càng b c vô c a phòng th y ông C ng i nghiêm-ch nh t i phòng r ckhách thì ông ng ngay l i, cúi u chào theo l Tây. Ông C ng d y, b c ra n m taychào r i d t vô ch m t cái gh mà m i ng i. Ông li c m t ngó chàng r th y tu i ch ng 25,26, n c da tr ng-tr o, g ng m t thông-minh, t ng-m o oan-trang, hình-d ng dong-d y,ông ã b ng lòng. Ông T n-s ng i ghé n a cái gh r i nói r ng: - Con m i hay tin cha xu ng, nên con l t- t ra ây mà m ng cha. Theo nh l i má con nói, thì h m nay con t ng ám c i xong r i, v ch ng con c ng d t lên Battambang mà làm l l y cha, nh ng n u ám c i mà thi u cha, thì s vui-m ng a v ch ng con ã m t m t phân n a. ng C g c u áp r ng : - Ph i. Vi c nhà c a cha a- oan l m, hôm tr c cha t ng xu ng không c. Nay nh c nên cha ph i nh n vài b a i xu ng ây, tr óc là cho bi t m t con, sau a ký tên vào t gi y cho phép con Minh-Nguy t l y ch ng luôn th . - Con cám n cha l m. Con xin cha vui lòng luôn t i ám c i ng ng ch hôn cho bên v con luôn th . - e không c, công vi c nhà c a cha không có ai coi. - Xin cha ánh dây-thép v c y ai ó coi giùm, ng cha l i v i con cho vui. Ðám i mà thi u cha, thì v ch ng con bu n l m. Bên con thì không có cha m chi
    • Ông C 27 www.hobieuchanh.com t. N u bên v con mà c ng thi u cha n a, thì ám c i l t-l t quá i, t i-nghi p cho v ch ng con l m. Ông C th y ông T n-s Càng l v bu n, ông li n ki m chuy n khác mà nói. Ông h i: - Con h c bên Tây h t th y là m y n m ? - Th a, con i h i 15 tu i, n m ngoái con v con 25 tu i, con h c bên Tây 10 m. - Con i Tây mà h c thành danh nh v y thi t áng m ng, ch có nhi u ng i i Tây t n ti n mà h c không ra cái gì h t, ch ng v n c ch gi i cái ngh nh y m, thì u ng công, u ng c a bi t ch ng nào. - Th a, con h c c thành công thì con không vui chút nào h t. - i sao v y? - Th a cha, o làm con ng i ai c ng v y, lúc còn nh xu t thân i h c, ai c ng quy t cho gi i, h c cho thành công, tr c là làm v -vang cho t -tông, sau n a làm vui lòng cho cha me. Ph n con ây, cha m u khu t s m; anh em c ng không có, ngày nay con h c thành công r i con vui v i ai? Con th a thi t v i cha, con mà c c hoàn-toàn, y là cái may c a con vì con không dè c vây. Trong 10 m con bên Tây có nhi u lúc con ngh t i thân-ph n con, con nh cha m không có, thì làm con ngã lòng th i chí, con mu n b mà v không thèm h c n a làm gì. Cha ngh l i mà coi, làm vi c chi c ng ph i có m c- ích thì m i ph n-ch n mà làm cho n cùng c ch . Con không có cha m , con h c ng làm vui lòng cho ai? H c không có m c- ích nh v y, thì có vui gì mà h c? - Sao con không l y qu c-gia hay là xã-h i mà làm m c- ích? - Th a cha, có cái gì mà sánh v i cha m cho k p. Ông T n-s Càng nh c t i cha m thì ông ng lòng nên bu n hiu. Ông C th y rõng i ã h c gi i mà l i có hi u, thì trong b ng khen th m, song ông mu n d tánh tình cho áo- nên ông l ng thinh, cho ng i thong-th mà t bày tâm-s , ông T n-S nói ti p ng: “Con mà h c c ó, y là nh cái chí b n-b c a con, nh t là con s mang ti ng “bán nhi ph ”. Vi c h c c a con thì v y ó. Còn vi c hôn-nh n c a con là vi c tình-c . Conth a thi t v i cha, vì con au-d n cho ph n côi-cút c a con t h i nh , nên cái tánh c a conthu nay th ng bu n-b c hoài hoài. Ai r ch i cu c gì vui cho m y i n a c ng không bi tvui. Lúc h c bên Tây c ng v y, mà t n m ngoái n bây gi con v bên nây c ng v y con a ch i m y ch thanh-v ng, con a n m m t mình mà suy ngh vi c i. B i cái tánh c acon nh v y nên con không mu n c i v , ngh vì con s c i v r i con làm cho m t ng i àn-bà ham vui-v , ham bay nh y ph i ch u cái thói bu n th m c a con ó tr n i, thì t i-nghi p cho ng i ta l m. Cách b n tháng nay, con d ti c t i nhà c a m t viên quan trongCh -l n, tình-c con g p cô Hai c ng n d ti c y. Hai con làm quen nói chuy n v i nhau,con h i th m cô Hai còn cha m hay không, cô nói r ng cô còn cha m , nh ng mà cha t n i, m m t ng , m l i l y ch ng khác, thành ra cô ph i v i m và cha gh , cô nói v icon nh v y r i cô khóc. Con v nhà, con suy ngh , con bi t cô thân-ph n thì khác con, màtánh-tình l i gi ng v i con l m, Ph n con au- n vì c a m khu t h t, ph n cô tuy cha mcòn , song không sum-hi p, nên c ng bu n-r u. Hai con c ng ng m t b nh bi-th m v nsanh-thành. Cách ít ngày con g p cô Hai trong m t ti c khác n a, hai con bày t tánh-tình v inhau, con th y rõ hai con tâm u ý hi p con m i th a v i chú con c y mai i nói, thi t qu tngày h a hôn r i, con t i lui nói chuy n v i cô Hai, thì hai con tánh n t gi ng nhau l m, hnh c t i cha thì c khóc li n. Con t ng hai cái tánh bu n c a hai con mà hi p l i thì ch ckh n-khít tr n i, không chinh không mích, mà l i có l i v i nhau c ng b t bu n chút nh c”. Ông C mang l p gi -d i là t ng làm b ng cho vui lòng con mà thôi, mi n nó c t tóc tr m n m v i ng i nó yêu th ng và nó khen úng- án, còn ph n ông thì ông ch ng gì. Nào dè làm gi -d i mà c bi t tình con không quên mình, l i c bi t chàng r cóhi u ngh a, ông v a c m, v a m ng, nên g c-g c u mà nói r ng: “Con nói chuy n nãy gi
    • Ông C 28 www.hobieuchanh.comcha ã hi u tánh-tình con h t. Cha có r nh con, cha vui m ng, mà con Minh-Nguy t cóch ng nh con, nó c ng có ph c l m. Theo nh l i con nói, thì con u t v ph n côi-cút, còncon Minh-Nguy t thì nó u t v n i bi t-ly, thành ra hai con u mang cái th m trong lòng, cáith m y làm cho ph i ngán ng i, r i không h ng h nh-phúc gì h t. Cha m i g p concó m t l n u, n u cha em vi c i ra mà àm-lu n thì e khi m-nhã. Nh ng vì t i con ãkh i nói tr c làm cho cha th y tánh con chán i, nên cha không l không t ít l i màkhuyên con c. Con hãy ngó r ng ra ngoài, con hãy suy ngh cho xa, t con s th y Tr i t sanh ta làm loài ng i ây là ph t ta, ch không ph i th ng ta. Cái ki p c a con ng i làcái ki p kh , trong m y ch c n m chúng ta s ng mà làm ng i ây là s ng ng ch u cái khho c kh v ly-bi t, ho c kh v c -hàn, ho c kh v gia-dình, ho c kh v xã-h i, ho c kh v t-ch t, ho c kh v tinh-th n, ho c kh v l i danh, ho c kh v b nh-ho n. Tuy T o-hoáchia loài ng i làm nhi u h ng, nh ng mà t sang chí hèn, t giàu chí nghèo, h ng nào c ngph i dãi-d u v s ng gió b i, h ng nào c ng ph i loi-nhoi trong bi n tr m-luân. Ngày nàochúng ta ch t thì cái ki p kh c a chúng ta m i t m ình l i c. Ph n con ây tuy con giàu n, tuy con h c nhi u, song con l i ph i ch u cái kh không có m cha, ph n con Minh-Nguy t tuy thân nó sung-s ng, song nó l i ph i ch u cái kh phân r cha con. Ph n ng ikhác thì ch u cái kh hhác n a, m i ng i u ch u m t cái kh , nào có sót ai. y v y conch ng nên th y cái kh c a con mà ngao-ngán. Con làm ng i thì con ph i t p cho có can- m mà ch u các cái kh c a loài ng i, n u con th y kh mà th i chí ngã lòng thì ai cho conlà ng i c ng-c i, Theo nh l i con nói h i nãy, thì con bu n r u là t i s s ng c a conkhông có ngh a, t i cái i c a con không có m c- ích. Bây gi n u con mu n i cái tánhbu n mà làm thành tánh vui, mu n h ng chút inh h nh-phúc trong cõi d ng-tr n, thì conph i ki m m c- ích ng làm ch -h ng mà s n b c trong ng i. M c- ích ch ngthi u gì, duy ph i bi t l a cái cao mà theo, ph i bi t l c cái th p mà tránh. Con ch ng ph làth y tu, con còn v ng n tr n, theo ý cha thì con nên l y qu c-gia mà làm m c- ích. Conch tâm làm cho v -vang n c nhà, làm l i ích cho xã-h i. H con vui v i cái ch -ngh a c acon thì con quên cái kh -não c a loài ng i, r i t -nhiên con h ng-hái mà b c trong i, h tchán-ngán, h t ngã lòng n a. Con là ng i có h c-th c r ng. Cha nói s ít l i thôi, sau conchiêm-nghi m r i s bi t cha nói ph i hay là nói qu y”. Ông T n-s Càng ng i ch m-ch nghe, ch ng ông C d t l i, ông li n áp: “Nh ng l icha d y b o con coi nh vàng nh ng c. Tuy cha nói s , mà con ã hi u nhi u, con nghch ng khác nào nh thu nay con i ng t i, bây gi cha r i èn sáng-s a cho con b ccho d v y. T rày v sau con s ráng làm theo l i cha d y, ng g cái m i th ng tâm, mà ng chút nh h nh-phúc v i i”. Ông C c i. Hai ng i m i g p nhau, nói chuy n ch a bao nhiêu, mà coi b t ng- c l m, cha v khen chàng r , mà chàng r c ng ph c cha v . Ông T n-s Càng ng d y th a r ng: „Chú c a con m c i B c-Liêu nên ch a hay cócha xu ng Sài-gòn. Mai chú c a con v , ch c là chú s ra th m cha. Bây gi con xin cha m t u là cha luôn ng ch ng ám c i c o hai con. N u cha không nh n l i thì hai con bu n m”. Ông C châu mày áp r ng : - Cha li u khó cho t i ám c i c. - Th a cha, ph n con không còn cha m . Con tính c i cô Hai thì cha m c a cô là cha m c a con. M y tháng nay tuy con ch a bi t cha, song con th ng nói v i cô Hai r ng con s th ng cha c ng nh cha ru t con v y. Nay con g p cha, con bi t cha, thì con m ng quá, con mu n sao cha con ng r i nhau. Con xin cha ng làm v tan s m ng c a con t i-nghi p. - Con bi t th ng cha nh v y thì cha c m tình l m. Ng t vì cái ph n c a cha k quá, xin con xét giùm. Cha không có nhà c a ây. Ðám c i làm t i nhà má con mà cha không t i ó c. Nh cha d ám c i thì cái a-v c a cha khó coi quá i.
    • Ông C 29 www.hobieuchanh.com - Th a cha, vi c ó cha d ng ng i. Con hi u cái a-v c a cha là khó thi t. B i v y con m i cha d ám c i, con ã tính cho cha b a c ói ó cha t i phòng quan c-Lý Thành-ph ng ch ng l hôn-thú r i cha i th ng lên nhà con mà d ti c, ch ng c n ph i vô Lò G m làm chi n a. Cha d l ám c i nh v y thì có u chi ph m n danh-d c a cha âu mà cha ái-ng i. Xin cha vui lòng nh n l i con, l i mà ch ng cu c hôn-nhân c a hai con, cho hai con h ng nh ph c c c a cha v i. - Con ã nói h t l i, thôi cha tính l i th coi. Ông T n-s th y cha mu n xiêu lòng thì m ng quá, nói chuy n m t h i n a r i t mà , h n mai r i s tr l i. ng v r i, Bi n Hu n b c vô phòng th y ông C ng i m t t i-rói, m i h i: - m ngài, ngài coi ông T n-s tánh tình c hay không? - c l m, c l m! Ng i theo n n-n quá nên ch c qua ph i luôn t i ám i. - u c nh v y thì càng t t. Cô Hai c d n riêng tôi, cô nói ngài t i ch ng nào tôi c ng theo ây mà ph c-s ngài luôn luôn. Cô có giao ti n b c cho tôi nhi u ng tr ti n phòng ti n n và ti n xe, h h t v l y thêm, xin ngài ng lo. - Em bi t Nô-Te ng nào, em d t qua lên ó ký tên ph t cho r i. - Tôi bi t. Bây gi còn s m, thôi ngài s a so n i v i tôi. Ông C i v i Bi n Hu n lên phòng Nô-Te mà xin ký tên. Ông Nô-Te c i và h i ông ã g p m t r r i ch a. Ông C c ng c i mà áp r ng: “G p r i nên tôi m i ch u ký tên âych ». Còn ông T n-s Càng g p c cha v và th y cha v t ý mu n ch u t i ám c i,thì ông m ng quýnh nên bi u s p-ph ch y th ng vô Lò G m mà nói cho m v và v hay.Cô Minh-Nguy t l s c m ng, còn bà H i- ng Qu nh thì im-lìm, coi b không vui. Ông n-s hi u ý m v , nên nói : “Ban u cha t cha không ch u . Con n n-n quá, cha nglòng nên cha m i ch u, song cha nói cha không vô ây ch c a dâu âu. Cha ón ngoàiXã Tây d l hôn-thú r i ti p v i hai h lên nhà con d ti c mà thôi. Má ngh coi làm nh v ycó c hay không ?” Bà H i- ng Qu nh s là s ch ng c t i nhà thì khó coi cho bà, ch ón ngoài XãTây r i i lên àng trai thì ch ng can-h chi, nên bà áp : “Làm nh v y c ng c”. Sáng b a sau, ông H i- ng Thái Duy C i B c-liêu v , nghe nói ông T ng NgôMinh Tâm Battambang xu ng, ông li n bi u cháu d t ông ra nhà hàng mà th m. Hai ng i p nhau nói chuy n vui-v l m. Ông H i- ng C m i ông Cai-T ng Tâm chi u lên nhà ông n c m. Ông C không bi t l y c gì mà t c, l i theo l h ng i ta th m mình thì mìnhph i th m l i, b i v y ông ph i ép b ng mà h a l i. Chi u b a y ông T n-s em xe h i ra nhà hàng mà r c cha v . Trong lúc n c mông H i- ng C cho hay r ng ông H i- ng Qu nh i Long-H i d ng b nh ã v r i, và vch ng ã bàn tính r i nh ngày r m, nh m chúa nh t, ngh a là còn 8 b a n a, thì cho làm l i. Ông C nghe nói nh v y thì ông than còn xa ngày s không ti n. Ông T n-s Càngtheo n n-n quá, mà ông H i- ng C c ng ân-c n m i hoài, ông C không bi t tính làm sao c, cùng th ông ph i h a l i ch u d l c i.
    • Ông C 30 www.hobieuchanh.com Vi Ông H i- ng Cao-Xuân-Qu nh Long-H i v . Bà H i- ng tính l y lòng ch n-chánh mà i ãi v i ch ng nên bà t thi t r ng có ch ng tr c c a bà Battambang xu ng ng ký t cho phép con gái l y ch ng, hi n nhà hàng ngoài Sài Gòn, àng trai m i quá nên a luôn t i ám c i. Ông H i- ng Qu nh nghe nói nh v y ã không bu n, mà ông t ý mu n ra nhàhàng ki m làm quen, ng b a c i g p nhau kh i b -ng . Bà H i- ng c n, bà nói g p nhaukhông ích gì, nên ông H i- ng m i nghe l i mà d p vi c y. Ông C t i nhà hàng mà ch ngày c i, tuy m i b a u có r vô phòng th m, ho c em xe h i r c i ch i, nh ng mà ông không có làm vi c gì h t, n m trong phòng hoài b tbu n trí, nên m t bu i s m m i kia ông m c áo dài, b t kh n en t -t , r i xách dù i d ochâu-thành ch i. Ông i t i 10 gi , tr i n ng n c, ông khát n c, nên ông vào m t cái nhàhàng ng Kinh-l p ng i mà u ng la-ve8. Ông ng i t i m t cái bàn sát l ng ng ón ng n gió h ng mát, v a u ng la-ve, v a nh cái thú phong-l u ngày x a. Thình-lình Ba Sang mang m t gi hàng-hoá cành-cành, i ngang qua ch ông Cng i, anh ta th y ông thì ch ng-h ng, ng kh ng l i mà la: “Ông C ”. Ông C c ng la: “BaSang” r i ng d y n m tay bi u ng i u ng r u v i ông. Ba Sang th y ông n m c àng-hoàng, áo bông b c, kh n en m i, ch n mang giày Tây, nên anh ta ké-né không dám ng i. Hai ng i ng kéo níu nhau, k ép ng i t , k có xe h i ông T n-s Càng ch yngang, ông T n-s dòm th y cha v , thì l t- t bi u s p-ph ng ng l i. Vì tr n xe ch y mau, p-ph không dám th ng g t, nên ch ng xe ng ng c thì ã kh i nhà hàng g n 40 th c. Ông T n-s Càng m c a leo xu ng xe, d n s p-ph u ó ch ông tr l i nhà hàngchào cha v r i s i. Ông i d c theo l ng, còn àng xa mà ngó th y cha v kéo m t anhmang gi n m c d -dáy, mà bi u ng i ngang, anh y cái gi m t bên, ng i v vai ông mànói n i, c i c i nh anh em ng b c. Ông t n s l y làm l , ông ng l i mà suy ngh n umình th y mà không chào thì s th t l , còn n u ng i ta ang nói chuy n kín mà mình xenvô thì mình không bi t u. Ch ông ng ó cách cái bàn ông C ng i không bao xa, nh ngvì ông C ng i day l ng v phía ó nên ông không th y r . Ba Sang h i ông C : - Vi c chú g con ó ã xong ch a? - Xong r i. H m nay chú v ng m t, anh em trên ch mình h có h i chú hôn? - h i d quá. Tôi gi u, tôi nói chú v th m nhà. Ch ng nào chú tr v ch Xã Tài? - Ðám c i r i v . - Ch ng nào làm ám c i? - a chúa nh t t i ây. - a nay th t r i, té ra còn có n m b a n a. Hèn chi chú di n coi úng quá. m nay chú âu? - Chú nhà hàng Tây “Nam-K Palace”. B a nào cháu r nh l i ng ch i. Chú phòng s 2. - ng quá, nhà hàng n Tây! - Ly r u c a cháu, b i nó b ng nãy gi ây. Cháu u ng i ch . - ng r u ây say ch t. - La-ve mà say gi ng gì. Ba Sang b ng ly r u c m t h i c n r c, r i ng d y nói r ng: - Thôi cháu i, ch ng i lâu r i có ai quen v i chú h th y thì k cho chú l m. - Nè, b a nào r nh hay là t i cháu xu ng phòng chú nói chuy n ch i, nghé.8 bia
    • Ông C 31 www.hobieuchanh.com - Thôi, chú. Chú bây gi sang-tr ng, cháu lân-la nh v y coi hèn cho chú quá. Ð chú bình an mà g con l y ch ng. - Chú vì con nên chú ph i mang l t làm h nh v y ch chú mà k gì, nên cháu s . Chú coi thiên-h nh b ! H ua nhau mà khoe ti n u ch c, h có bi t nh n- ngh a là gì, cháu. - Ph i, thiên-h thì h v y ó, ch ph i nh b n mình âu. Cha ch , tôi m t mu n say r i a. Thôi tôi i. Ðám c i r i v nghe hôn chú? Ch N m Ti n ch i th m chú hoài. Ông T n-s Càng ng núp m y ch u ki ng, ông nghe hai ng i nói chuy n, ti ng ng ti ng m t, song lúc sau hai ng i nói l n nên ông nghe rõ h t. Ông núp ó là có ý chBa Sang i r i ông s b c t i chào cha v . Ch ng ông nghe m y câu chuy n thì ông l y làm , t i sao cha v mình trên Battambang mà l i quen v i ng i nh v y, t i sao ng vì connên mang l t làm h , t i sao Ba Sang nói chuy n v i ng mà l i s ng i quen ngó th y? Ông T n-s ng ng suy ngh thì Ba Sang t -giã ông C r i mang gi b c ra, ingang tr c m t. Ông T n-s không vô chào cha v , l i theo Ba Sang, tính h i cho h t vi cnhà c a cha v ch i. i ngã t , Ba Sang qu o qua ng khác, ông T n-s kêu ng l i mà h i r ng: - Nè anh, h i nãy tôi th y anh ng i ng nhà hàng mà u ng r u nó chuy n v i ông n áo thêu bông b c t t quá, ông ó là ai v y anh? - Th y h i chi v y? Th y s M t-Thám h ? - Không mà. Tôi có m t ng i bà con, tôi không g p ã h n m i n m r i. Tôi th y ông n y gi ng ng i bà con c a tôi quá, song tôi không bi t ph i hay không, nên tôi h i th m v y mà.Ba Sang có tánh dè-d t, nh ng b m t ly l n la-ve cháng-váng, không còn k gì n a, b i v ynghe h i thì anh ta li n áp r ng: - Ông ó là ông C , chú c a tôi a. - Chú ru t hay là chú cách nào? - Không mà. T i tôi chung m t c n ph m y n m nay. ng l n tu i h n tôi nhi u, nên tôi kêu b ng chú. Tuy không bà con song tôi th ng ng h n chú ru t tôi n a. - Ph ng âu? Xin anh làm n ch giùm ng tôi ki m tôi th m ng. Ph i r i, ông ó là ng i bà con c a tôi a. - trên ch Xã Tài. - Ch Xã Tài ch nào? - Tr i i, Sài Gòn mà không bi t ch Xã Tài? Phú-Nhu n ó. - Phú-Nhu n thì tôi bi t. Cha ch , mà lên ó nhà nhi u r i bi t c n nào mà ki m. Tôi mu n c y anh làm n d t tôi t i ch mà ch c n nhà cho tôi bi t ng b a nào tôi lên th m kh i th t công h i ng i ta. - Tôi m c i bán. - Không h i gì. Tôi b i th ng s th t công c a anh, tôi b i th ng x ng áng. Tôi có xe h i ch y m t chút ch gì. - Th y có xe h i hay sao? - Có. - y thì c. - Anh ng ây ch tôi kêu xe l i r c. Ông T n-s b c l i ngã t , ngo t s p-ph em xe l i r i bi u Ba Sang gi lên xevà leo lên ng i phía sau v i ông. Ông bi u s p-ph ch y lên Phú-Nhu n r i day l i h i BaSang r ng: - Anh nói anh chung m t c n nhà v i ông C ph i hôn? - Ph i. Nè, mà tôi nói lén cho th y bi t th y ng nói l i v i ai. T i tôi kêu ng b ng ông C quen mi ng, ch thi t ng là m t ông Cai-T ng c u d i M -tho. Tôi m i hay m y b a nay, ch b y tám n m nay ng gi u l m, có ai bi t âu.
    • Ông C 32 www.hobieuchanh.com - ng Phú-Nhu n t i b y tám n m nay l n sao? - Ch sao. - làm gi ng gì ó? - Làm th s n. Tôi m i hay ng là c u Cai-T ng Tâm. - Làm th s n sao b n t t d v y? - a so n g con gái l y ch ng. ng không ch u, ng gi n b . Có ng i con gái lên khóc quá, nên ng m i ch u ó. - Thu nay con gái ng t i th m th ng hay không? - Có âu. M i l n th nh t b a h m r i d t ng i ó. - Anh có bi t h i tr c ng làm Cai-T ng mà sao ng b i làm th s n hay không? - Vi c ó tôi không hi u. ng gi u không ch u nói, nên có ai bi t âu. Hôm lên ki m ng ây có anh ó kêu là anh Bi n, h i tr c làm Bi n T ng cho ng có l nh bi t. - Còn anh tên gì? - Tôi tên Ba Sang. - Anh chung v i ông C m y n m nay mà anh th ng ng hay không? - Th y h i k quá. Không th ng thì chung sao c. Mà ch ng nh ng là tôi, th y i th h t th y thiên-h ch Xã Tài coi có ng i nào mà không th ng ông C . Th ng mà kính ph c n a ch . - i sao v y? - ng úng- án l m mà. ng t -t v i m i ng i h t th y, ai có chuy n gì ng ng ch b o, binh-v c, giúp h t. T i tôi tr ng ng nh cha v y. - Anh m i nói ng i Bi n nào hôm tr c ki m ng ó, ph i Bi n H n hay không? - Ph i a. Hôm tr c tôi nghe kêu tên ó. Sao th y bi t? - Tôi bà con v i ông Cai-T ng ó, sao l i không bi t. T i tôi lâu g p ng quá, nên tôi nghi tôi m i h i anh ch . Xe ch y qua kh i ch Xã Tài, Ba Sang kêu s p-ph bi u ng ng l i. Ba Sang ch m t n nhà lá mà nói: “Tôi v i ông C ây”. Ông T n-s xem cùng sau tr c r i h i r ng: “Tôibi t r i. Bây gi anh Ba mu n luôn trên n y hay là tr xu ng Sài Gòn? Ba Sang áp: “Tôixu ng Sài Gòn ng bán ch . T s m m i t i gi m i bán c có m t cái bàn ch i r ng, nhà r i ti n âu mà n c m”. Ông T n-s c i r i bi u Ba Sang lên xe tr xu ng Sài Gòn. Ba Sang nói mu n i Ch i mà bán; ông T n-s bi u s p-ph ch y lên Ch Ð i. Ch ng xe ng ng, Ba Sang leoxu ng, ông T n-s móc b p-ph i ra l y m t t m gi y b c 20 a cho Ba Sang mà nói r ng:“Tôi nh anh Ba nên tôi m i bi t c ch c a bà con. V y xin anh Ba vui lòng l y vàich c ng b c n y mà xài, y là ti n tôi b i-th ng th t công cho anh ó. Bây gi chúng taquen v i nhau r i, v y có ngày chúng ta còn g p nhau n a, mà ch ng g p n a, ch c chúng tavui l m”. Ba Sang th y t m gi y b c 20 ng thì ch ng-h ng, ng ng n-ng r i nói r ng: “Tôicó làm gì âu mà th y cho ti n nhi u d v y? Không c. Tuy tôi nghèo ch tôi không hamti n nh v y âu. Chác là th y mu n m u vi c chi ây, nên th y mu n mua lòng tôi ch gì?”.Ông T n-s c i và l c u áp r ng: “Không ph i v y âu. Xin anh Ba ng nghi. Tôi có ng x u Tr i Ð t gi t tôi i. Tôi th y anh nghèo tôi th ng, nên tôi giúp anh chút nh làm n mà buôn-bán ch “. Ba Sang ng ng m-ngh r i nói: „Th y th thì tôi tin. Song l y ti n nh v y không c. Th y bà con v i ông C , ch ph i xa l gì hay sao. Cám n th y, thôi tôi i bán“.Anh ta mang cái gi lên vai mà i. Ông T n-s ng ngó theo r i kêu mà nói: - Anh Ba, tôi cho ti n anh không ch u l y, thôi anh bán v t gì ó em l i ây cho tôi mua. - Á, nh th y mua thì tôi bán.
    • Ông C 33 www.hobieuchanh.com - Anh bán gi ng gì âu anh tính giá h t th y i. Tôi mua h t, mua luôn cái gi n a. - Mua h t hay sao? - , mua h t. Mua luôn cái gi , ch không thì l y gì mà ng. Ba Sang ngó ông T n-s mà c i r i ng i d a bên ng s p ra t món tính ti n. Anhta tính m t h i lâu r i nói: „H t th y là b y ng r i, tính v cái gi n a“. Ông T n-s móc túi l y 8 ng b c mà a cho Ba Sang, bi u s p-ph b ng gi lênxe, r i t gi Ba Sang mà i. Ba Sang ngó theo xe mà c i, r i tr v Phú-Nhu n, i d c ng suy ngh hoài, không bi t th y cho mình ti n ó là ai. Chi u b a ó anh ta l i quán ch N m Ti n mà n c m, g p anh em m t h t. Ch m Ti n th y Ba Sang thì h i ông C i âu h m nay, ph i ông v g con l y ch ng haykhông. Anh em ai n y c ng xúm l i h i g con cho ai, g v âu, ch ng nào làm ám c i. Ba Sang l p nghiêm mà nói r ng: „H i s m m i n y tôi m i nghe ch c s ó. Ông C con gái cho m t ng i úng- n, song tôi không bi t tên gì, âu. B a chúa-nh t t i âythì làm ám c i. T h i s m m i t i gi tôi ng m-ngh hoài; m y n m nay ông C v it imình, ông t -t l m. Nay ông g con l y ch ng, t i mình tính sao, ch l ng thinh coi sao c. Anh em tính sao bây gi ?“. Ch N m Ti n nói r ng: „Mình hùn ti n r i mua l -v t i cho ng. Ng t bây gi cóbi t ng âu mà i m ng?“. Ba Sang nói: „Tôi bi t ch . ng d i B n-Thành. Ch nói ph i, ám c i thì mìnhmua l -v t i m ng, mà s hùn s ti n không c bao nhiêu, r i mua không x ng- ángch “. Ai n y nói mi n có l m ng thì thôi, t t hay x u không ai trách; nói cho cùng mànghe, n u s ti n không mua , thì i ti n c ng c. Ba Sang móc túi l y 5 c c b c a cho ch N m Ti n mà hùn. Nh ng ng i n u ngtrong quán, ng i 3 c c, k 5 c c ai n y c ng u vui lòng hùn h t th y. M i m t lát mà chNam Ti n góp c 9 ng. Ch nói bu i ch mai ch nói cho ch em b n hàng hay, ai hùnbao nhiêu, ch góp thêm r i chi u mai s h i l i coi s ti n c bao nhiêu và ph i mua v t gì. i b a sau, anh em t l i quán ch N m Ti n em ti n ra tính, thì s hùn c ng c22 ng, trong y có có m t ng v ph n c a ch ta. Ba Sang m ng quá, anh ta nói h i chi uanh ta i ng Catinat, th y nhà hàng có m t c p bình bông b ng ng, biên giá 22 ng,có c m bông s n, coi t t và khéo l m, v y anh ta khuyên hãy mua c p bình bông ó mà i l ng. Cãi v i nhau m t h i r i nh t- nh chi u mai phái Ba Sang v i hai ng i n a i xu ngSài Gòn coi l i nh c thì mua r i em luôn cho ông C . Chi u b a sau, Ba Sang ng tr c nhà hàng mà ch . M t lát có ch N m Ti n v iHai Cao xu ng t i, ba ng i coi c p bình bông, ng cho là p, nên vô mua li n. Ch nhàhàng h i mu n ch m tên vào hay không. Ch N m Ti n nói h n 50 ng i hùn ti n, và h ich m h t tên c hay không. Ch nhà hàng nói ch m m t tên mà thôi, ch ch m nhi u quácoi không t t. Ba ng i bàn tính v i nhau r i, nh t nh ch m nh v y: „Ba Sang và n i b n ng cung-h “. Ch m ch , tr ti n xong r i, ba ng i m i ôm hai cái bình bông d t nhau i l i „Nam- Palace“. H i th m lên t i phòng s 2, Ba Sang g p Bi n H n thì m ng-r h i th m ông , m i hay r ông em xe h i l i r c ông i ch i và n c m t i trên Th -Ð c. Ba Sang li uch không c, nên giao hai bình bông cho Bi n H n, m n a giùm l i cho ông C và n nói c a anh em i l m ng cho ông. Thi t bu i chi u ó ông T n-s Càng em xe h i l i m i cha v i ch i r i n c mluôn trên Xuân-Tr ng n 10 gi t i m i v . Ông T n-s th l , nên ông a cha v lên t iphòng. Khi b c vô, ông C th y c p bình bông song-song trên bàn ch ti p khách, ông y làm l , li n h i c a ai. Bi n H n th y có ông T n-s , bèn nói tr r ng: „Có m t ng i em l i nói c a anh em trên Nam-Vang g i xu ng i h ngài“. Ông C c m m t bình mà coi, th y có ch m m t hàng ch thì ông bi n s c. Ông T n-s c ng c m lên coi, th y m y ch ch m ó, ông ngó Bi n H n chúm-chím i và nói: „Hai bình bông t t quá. Ðám c i mà i c p nh v y m i úng l An-Nam.
    • Ông C 34 www.hobieuchanh.comCon mu n xin cha c p bình bông n y, con em v trong phòng c a con, ng b a c i, lúcnh p phòng, v ch ng con th y d u-tích c a cha. Ông C không bi t nói sao cho xuôi, túngquá, ông ph i g c u, cho r ôm c p bình bông mà v . Ch ng ông T n-s i r i, ông C m i c i mà nói v i Bi n H n: „Em l trí thi t, gi i a! Ch ph i em nói thi t thì b chuy n h t còn gì“. Bi n H n c i r i óng c a phòng s a so n ng . Ngày c i ã n. Ðúng 3 gi chi u, ông T n-s Càng cho m t cái xe h i xu ng t i„Nam-K Palace“ ch c s n ng 4 gi r c cha v lên dinh Ð c-lý Thành-ph mà làm ch ng l p hôn-thú. n t i gi , ông C m c y-ph c àng-hoàng r i kêu Bi n H n mà nói r ng: „Vì qua ã có h a v i ông H i- ng Qu n-h t và h a v i r qua, nên l p hôn-thú r i qua ph i i theohai h lên nhà ông H i- ng mà d ti c. Qua nói tr c cho em bi t, h mãn ti c r i thì qua tr ây li n. V y em ph i ch qua ng em l y áo qu n c c a con Minh-Nguy t s m choqua ó mà tr l i cho m con nó. H v t i ây thì qua tr mà v ch Xã Tài li n, ch quakhông n a âu“. Ông d n r i m i lên xe i lên dinh Ð c-lý Thành-ph . i 2 gi chi u, h àng trai ã vô Lò G m trình l c i dâu, u ng r u t i g n 4gi m i hi p v i h àng gái mà a dâu r ra Xã Tây Sài Gòn. Ông C ã ón s n tr c c anên nh p vô mà ch ng l l p hôn-thú. Ông th y v ông i v i m t ng i àn-ông m c m t b Tây b ng n en m i tinh, vóc lùn, b ng l n, có mang c p m t ki ng i-m i, t ng iph c-ph ch, tóc h t tr c-lóc, ông nghi ng i y là Cao-Xuân-Qu nh, nên ông ki m th ngxa, không mu n l i g n. l p hôn-thú xong r i, ai lên xe n y, k xe ch y nói uôi nhau mà lên nhà Thái Duy . Nhà ch ng d n trong ngoài u r c-r . Khi dâu r b c vô thì m t bên nh c Tây, m tbên thì tài-t An-Nam, ng ánh lên chào m ng. Làm l ng9 xong r i, ông H i- ng i ông C , là suôi gái, ng i ngang v i ông mà u ng r u còn hai h thì xen nhau mà ng icác bàn. Trong nhà ch khách vui c i, ngoài tr c nh c ua nhau mà ánh, nh c Tây d t r i,thì n tài-t ti p hòa, l i có ba cô ca-nhi có danh thay phiên nhau mà ca, gi ng nghe l nh-lót. Lúc ch ng-v ng g n t i, ông C b c ra sân mà ng h ng mát. Tình-c có m t côca-nhi l i g n cúi u chào ông. Ông coi l i thì cô Sáu H o, ào nh t trong gánh c i-l ng„S c-Thinh“, ng i tình c c a ông h i ông làm Cai-T ng. Ông còn ng b -ng , thì cô Sáu o ã nói: - y n m nay tôi h i d cùng h t mà không ai bi t ông âu. Bây gi ông âu xin ông cho tôi bi t v i? - Tôi trên Battambang. - Cô dâu ó là con gái ông ph i hôn? - Ph i. - Ông xu ng làm ám c i r i ch ng nào ông v tr n? - Ðám c i r i tôi v li n. - Xu ng ây ông nhà ai? - Tôi nhà hàng. Cô h i chi v y? - Tôi có m t tâm-s c n ph i t v i ông. Ông nhà hàng nào? - Nam-K Palace. - Phòng s m y? - 2. - Tôi xin ông cho phép tôi n th m ông ng nói chuy n riêng m t chút. - Thôi, th m vi ng mà làm gì? - Vi c c n l m, xin ông vui lòng.9 t tiên
    • Ông C 35 www.hobieuchanh.com - Có hai ba ng i khách i l i g n, ông C li u nói dai không ti n, nên ông b ng i tr vô nhà, k ông H i- ng C m i nh p ti c. n 10 gi t i ti c m i mãn. H àng gái t -giã ra v . Nh n c h i y, ông C c ng luôn ông H i- ng C và con r ng ra nhà hàng mà ngh r i khuya i xe ò v Nam-vang. Ông T n-s Càng và cô Minh-Nguy t xin a ông qua nhà hàng, ông C không cho,ông nói: „Khách-kh a còn ông. Hai con ph i nhà mà ãi khách, b ng i ta mà i nh v ythì th t l . Thôi, hai con l i m nh-gi i, cha ra nhà hàng mà ngh r i khuya cha v luôn. Chakhuyên hai con hãy vui-v hòa-thu n v i nhau, hãy quên h t cái kh trong cõi tr n n y, hãytìm m t m c- ích cao-th ng mà làm ch -h ng, n m tay nhau mà b c t i trong ng i, ng bu n-r u, ùng nhút-nhát, d u th y cái kh c ng ng ngã lòng th i chí“. Cô Minh-Nguy t v i ông T n-s Càng u c m- ng, không nói c ti ng chi h t,ch l y kh n lau n c m t. Ông C lên xe mà i, xe ch y r i ông c ng r i l y. V t i nhà hàng thì Bi n H n icoi ám c i ch a v . Ông c i h t y-ph c c a con s m ó ra, ông b n b v i c a ông thunay vô, r i ng i ch Bi n H n ng giao c mà v . Cách ch ng bao lâu có ti ng gõ c aphòng. Ông mang gu c ra m c a thì th y cô Sáu H o. Cô Sáu H o n m nay ã 35 tu i r i mà s c cô còn xinh- p, cô trang- m s -sài màcoi r t h u duyên. Cô b c vô, kéo gh ng i, tay ch ng trên bàn, m t nhìn ông C , m t bu nhiu. Ông C ng i ngang cô r i h i r ng: „Cô ki m tôi ng nói chuy n gì?“. Cô th dài, ch a p tr l i, thì Bi n H n ngoài b c vô. Anh ta th y cô Sáu H o thì v i mu n tháo tr ra.Ông C kêu mà nói r ng: „Vô ây em, Bi n. Vô ng i ch i i qua m t chút“. Cô Sáu H i h i ông: - Anh n y là Bi n c a ông h i tr c, ph i hôn? - Ph i. Cô có vi c gì thì c nói i, không sao âu. Nó là em út c a tôi. - Tôi là m t con l u-l c, h i nh cha khu t s m, m nghèo-nàn, nên ph i h c ngh ca hát ng ki m nuôi thân. Lúc n may tôi g p ông em lòng chi u-c , ông cho phép tôi h u-h m y tháng. Trong cái i c a tôi, duy có lúc y là lúc tôi vui-v n h t, vì tôi th y rõ ông có tình th ng tôi mà tôi c ng bi t ch c tôi ph c cái tánh quân-t c a ông l m. Chuy n ã x a r i, bây gi tôi t thi t, t ng ch ng h i gì. Trong lúc y tôi ch ng có giây phút nào mà dám m c làm bé m n chi h t, ch vái th m tôi c g n-g i ông cho ph tình v y thôi. Ch ng dè h nh-phúc là cái ngòi ho n-h a, sum-hi p là cái ngòi phân-ly, ông th ng tôi ch ng c bao lâu i ông l i b tôi. Tôi nói thi t, ban u tôi t c, tôi phi n ông l m. Té ra cách ít ngày tôi nghe vi c nhà ông b i-r i, v con ly-d , nhà c a tan-hoang, ông b h t c quy n r i ông i âu m t. Ð n ch ng y tôi m i suy-ngh l i, có ph i t i tôi mà gia- ình ông tan-r , s -nghi p ông tan-tành hay không? N u t i tôi thì cái t i a tôi l n l m. Tôi bu n h t s c, mu n ki m ông mà không bi t ông âu, h i th m c ng không có m t ng i nào bi t. Tôi xét l i, trong m y tháng ông g n tôi, ông ch ng h tính vi c tr m n m bao gi , mà c ng không mê-sa b nhà, b c a, nên v ghen mà xin b . Còn vi c ti n b c thì lúc y ông cho tôi tr c sau ch ng i m t ngàn ng, ông n xài v i tôi, s m , d t i ch i, tính ch ng m t ngàn a, ông t n hao v i tôi ch ng hai ngàn ng b c là nhi u, ngh không n n i tán gia b i s n. Tuy tôi ngh nh v y mà tôi c ng bu n hoài, th ng vái Tr i g p m t ông ng tôi h i coi có ph i t i tôi mà ông mang ho n-h a hay không? - Cô nói nãy gi ó thì thì tôi th y cô là m t khách giang-h song cô i v i tôi có thâm-tình, mà cô l i nh n-ngh a n a. Vì cô t thi t v i tôi nên tôi c ng l y thi t mà áp l i. Ch ng ph i t i cô hay t i ai mà tôi h nhà h i c a, xa v lìa con. Tôi ã kinh-nghi m cu c i nhi u, tôi th y rõ cu c i nên h u do Tr i nh, ch không ai có tài gì mà làm c. Xin cô hãy an lòng, cô ng bu n lo cho ph n tôi. Cu c i là ám hát, phú-quí nh phù-vân. Có c ng v y, không c ng y, còn c ng v y, m t c ng v y, theo tôi thì không ngh a gì h t.
    • Ông C 36 www.hobieuchanh.com - Ông h t s -nghi p r i, t h i ó t i gi ông làm vi c gì âu? Ông lên trên Battambang chi v y? Ông C l ng thinh suy-ngh m t h i lâu r i áp r ng: - Tôi d i v i thiên-h ch không l d i v i cô. M y n m nay tôi Sài Gòn ây, làm ngh th s n mà nuôi thân, ch không có Battambang l n nào h t. Cô Sáu H o ch ng-h ng, ngó m t mày, qu n áo ông r i h i r ng: - Thi t v y hay sao? - Thi t nh v y. - y sao àng trai, coi b sang tr ng l m, mà h i nãy h kính-tr ng ông d v y? - i i gi -d i, tôi ph i làm gi -d i ch sao. Mà c ng t i tôi th ng con, nên c c ch ng ã tôi m i ph i mang l t mà làm h cho xuôi vi c ó. - u v y thì m y n m nay ông nghèo-kh l m hay sao? - Nghèo thì thi t nghèo, nh ng mà kh thì không kh chi l m. - Bây gi ra thân làm th s n!!... Ông nói nghe t ru t. Cô Sáu H o a n c m t, cô l y kh n mà lau r i nói r ng: - Tôi không dè thân ông c c-kh n th . N u tôi hay, thì tôi có nh v y âu… Thi t Tr i Ph t không công bình. - Không nên trách Tr i Ph t. Tr i Ph t công-bình l m. Có l ki p tr c tôi có vay sao ó, nên ki p n y tôi ph i tr sao ó a cô. Mà nay tôi coi d ng nh n tr n tôi ã tr xong r i, nên trong trí tôi th -th i l m, tôi không phi n-não, không gi n h n chi n a h t. Cô Sáu H o suy ngh m t h i r t lâu r i nói n a r ng: - Tôi mu n t v i ông m t vi c, không bi t ông có b ng lòng hay không? - Cô mu n t vi c chi? - Tôi xin th a thi t v i ông, lúc tôi g n-g i ông ó, ông th ng ông cho ti n b c, tôi có mua m t mi ng v n g n 8 công ng cho bà già tôi . M y n m nay bà già tôi nh huê-l i trong v n nên c no m, tôi không ph i lo n a. Mi ng v n y làng Thi n-Ð c, cách ch V nh-Long ch ng vài ngàn th c. M i l n tôi v thì tôi th ng nói v i bà già tôi cái v n y là v n c a ông. Ngày nay ông nghèo r i, y tôi xin tr mi ng v n y l i cho ông. Tôi xin ông hãy v ó mà ; huê-l i m i m c ba b n tr m ng b c, có l cho ông xây-xài. N u ông b ng lòng thì tôi c ng thôi cái ngh ca-x ng hèn-h , tôi v ó mà h u-h ông và nuôi bà già tôi luôn th . Hi n bây gi bà già tôi m t cái nhà lá nh lôi-thôi, ông v ó coi không c. Tôi nói thi t, tôi có v n-li ng chút- nh. N u ông ch u v ó thì tôi s t m t cái nhà nh ba c n-xông, c t cây, vách ván, lót g ch, l p ngói, bây gi ch ng n m sáu tr m ng b c thì c t c. N u ông b ng lòng thì tôi làm li n. - Cô th ng tôi, cô tính nh v y thì tôi c m tình cô lung l m. Nh ng mà tôi ch u v y sao c. - Tôi bi t ông ái-ng i, ông s thiên-h chê c i. Ôi, i n y lo chi ti ng th -phi. Thiên-h h làm nhi u u b t ngh a, h làm nhi u vi c nh c-nhã b ng tr i, mà vinh m t vinh mày, có ai chê c i gì âu. Thiên-h h bi t ph i qu y là gì, mà mình k h . Mi n ông bi t b ng tôi, tôi bi t b ng ông, mình yêu nhau, mình tr ng nhau là . Mình v ó, lo s a-so n mi ng v n, tr ng cây, nuôi cá, b i li p, ào ng, xa lánh thói phong-tr n, vui-v cùng tr ng gió, m i b a tôi lo c m n c cho ông dùng, khi bu n tôi ca ngâm cho ông nghe, d u h m-hút mà mình vui v i nhau, tôi nh m thiên- àng c ng không h n cái c nh y c. - Cô nói m y l i tôi nghe thi t tôi c m h t s c. Tôi c m vì tôi th y rõ cô có tình v i tôi nhi u, mà cái tình y trong s ch, cao-th ng, khác h n tình c a thiên-h . N u cách 10 n m tr c mà cô nói v i tôi nh v y thì có l tôi ch u li n. Ng t vì bây gi tôi ã chán-ngán vi c i, cái chí c a tôi ã khô, cái tình c a tôi ã c n, tôi ch ng còn bi t chi là ng t bùi, tôi ch mu n i tu mà thôi, ch không mu n bi t t i vi c
    • Ông C 37 www.hobieuchanh.com th -gian n a, b i v y tôi g n cô thì c ng nh m t c c á, ã không làm vui cho cô c, mà s e làm bu n cho cô, ch không ích gì. - Nh ông mu n tu thì v ó r i tôi tu v i ông. - Không c. Tôi s ki m m t ch thâm-s n cùng-c c ng m t mình mà thôi. Cô Sáu H o khóc và nói: - Tôi th ng ông tuy phân-tách nhau 10 n m nay, song ch ng có giây phút nào mà tôi quên ông. Tôi không dè ông không th ng tôi chút nào h t! Ông C châu mày ngó cô mà áp r ng: - Tôi mu n d t n tr n. Cô th ng tôi thì cô giúp cho tôi thoát kh i vòng gió b i i ph i, ch sao cô th ng mà cô mu n níu tôi l i? Cô Sáu H o l c u, th ra, r i ng d y nói r ng: - Trót 10 n m nay, tôi mong g p ông ng xin hi p v i ông mà gây m t cu c gia- th t, tr c là chu c cái t i tôi làm r i-rã gia ình c a ông, sau n a tôi thoát cái vòng l u-l c; ch ng dè tôi vô duyên quá, nên s m c c a tôi không thành. Tôi xin ông m t u cu i cùng: ông hãy suy ngh l i, mùi i c ng nên chán, mà có ch c ng áng h ng l m. Ch ng ph i tôi cám-d ông, song tôi t thi t v i ông, u n ch ng nào tôi v n còn th ng, còn tr ng ông hoài, và v n s n lòng lo cho ông h ng h nh-phúc v gia- ình nh thiên-h . V y ngày nào ông mu n n m th nh-phúc thì ông c lên làng Thi n- c, h t V nh-long mà ki m tôi, vì tôi c p ông r i, nên tôi nh t nh thôi hát n a, tôi tr v cái v n c a ông cho tôi ó, mà lo nuôi d ng m già, và s p t cái c nh cho x ng áng ch ngày r c ông”. Cô Sáu lau n c m t r i t bi t mà xu ng l u. Cô i r i, ông C r ng r ng n c m tmà nói v i Bi n Hu n r ng: “Em th y hay không, em Bi n? B n ca-nhi mà c ng có tình, cóngh a … Còn ng i khác mà sao … i thôi, khen ng i ta mà làm chi, phi n ng i ta mà làmchi! Tình gi -d i, n tr n n ng-n , mình còn v ng-v n làm gì! Qua ã xét k r i, ph i lo choqua kh i cái bi n kh là hay h n”. Ông C bèn giao áo qu n c cho Bi n H n, s b c c a cô Minh-Nguy t a choông hôm n ông c ng giao l i h t, d n Bi n H n l p th tr l i cho cô Minh-Nguy t, r i ôngtr v ch Xã Tài n i êm ó. Sáng b a sau, ông C i làm th s n l i nh c . Chi u ông v quán ch Nam Ti n mà n c m; ông g p anh em trong ch , ông t l i cám n cái th nh-tình c a anh em, tuy nghèomà c ng rán hùn mua bình bông m ng cho ông g con l y ch ng. Có ng i hay ám c i c acô Minh-Nguy t long tr ng, hay ch ng c a cô Minh-Nguy t là b c giàu sang, nên ch c naymai ây ông C s v v i r con mà h ng sung-s ng. Ông C nghe nói nh v y thì c imà áp r ng: “Anh em l m r i. Tôi ch ng có tính nh v y bao gi . Thi t ch c ít b a n a tôikhông ây n a. Mà tôi i là i lên núi ki m ch cho thanh-t nh mà tu-hành, ch khôngph i i v i r con nào h t”. Ai n y nghe ông tính i tu u bu n. Ba Sang bu n nhi u h n h t, nên nói r ng: “Chú ành b tôi mà i hay sao? Thu nay chú ây, anh em l n nh th y u nh c y. Chú c ngnh cha m c a chúng tôi h t th y. Anh em chúng tôi có dám làm u chi mích lòng chú âu,mà chú phi n nên tính i tu. Hu ng chi bây gi chú g p l i con l i có r , coi b r con utr ng chú quá, n u chú i tu, r con bu n chú. Anh em chúng tôi mu n thà chú b anh emchúng tôi thì v v i r con, chú ng có bày i tu. Tu làm chi? M y ông th y chùa c o u ng kinh n già mà r i có thành Tiên thành Ph t gì âu. Xin chú ng có tính vi c ó”. Ông C dòm th y khách c quán u t d u m n ông, nên ông th ra mà i v . Trong m y b a sau ông C d -d , ch a quy t- nh nên c ng vô s mà làm nhth ng, ông th m tính H n vi c i tu l i m t ít lâu, ng d coi thi t tình ã thành-tâmlánh tr n tìm o hay không.
    • Ông C 38 www.hobieuchanh.com VII Còn ông T n-s Thái-Duy Càng, v ng theo l i chú d y, nên c i v b a tr c r i b asáng sau v ch ng ng i xe h i lên Ðà-l t ch i cho thong-th trí. Tuy là nói i ch i, song lênÐà-l t, cô Minh-Nguy t trong trí m c lo n i cha, th ng thân-ph n cha c c kh , còn ông T n- Càng mu n bi t coi nguyên do làm sao mà cha v mình ngày tr c làm Cai-T ng r i bâygi l i làm th s n. Ai c ng có ch lo riêng trong lòng, b i v y v ch ng ngoài m t thì gi i, còn trong trí thì b i r i h t s c. Lên Ðà-l t c ba b a. Vì khí tr i l nh-l o, nên h n c m t i r i m t lát thì khách nhà hàng ai rút vô phòng n y mà ng . V ch ng ông T n-s Càng c ng v phòng mình,song cô Minh-Nguy t vô mùng li n, còn ông T n-s thì c i qua i l i trong phòng trót m ygi ng-h . Ð n 12 gi khuya, ông m i thay i ng . Ông d mùng lên, th y v còn th c,ông l y làm l , nên h i r ng: - h i hôm n gi em ch a ng hay sao? - Th a ch a. M y êm nay em n m thao-th c hoài, ng không c. - i sao v y? Nghe trong mình có sao hay không? Sao h m nay không nói ng qua r c Ð c-t coi th coi có b nh hay không? Cô Minh-Nguy t c i, r i cô ch i d y ra ca-na-pê ng i. Ông T n-s Càng ng i m tbên, ông n m tay v , k sát m t mà h i r ng: - i em không quen l nh, nên em b nh hay sao? N u trên n y em ng không c, thôi sáng mai qua em em v . Cô Minh-Nguy t l c u áp r ng: - Em không có b nh gì h t. Em ng không c là vì em l nói d i anh m t vi c, em bu n r u, em n-n n quá. - Em d i vi c gì? - Em nói ra không bi t anh vui hay không? - Ch ng có vi c gì em nói mà qua không vui lòng. Em còn nghi b ng qua hay sao? Cô Minh-Nguy t ng i ng m-ngh d -d . Ông T n-s c i và thôi-thúc r ng: - Em có vi c gì thì c nói ra, ng ái-ng i chi h t. V ch ng th ng nhau thì c l y thi t tình mà ãi nhau. - Vi c em gi u anh là vi c cha c a em. Vi c y m ám l m, em không bi t sao mà t cho anh hi u c. Em ch thú thi t v i anh r ng hôm tr c em nói v i anh cha em trên Battambang là l i d i. Cha em Sài-gòn, ch không có âu h t. - ng vi c gì, ch vi c ó qua hay r i. - Hay th nào? Ai nói v i anh? - Qua bi t cha trên ch Xã Tài, m t c n ph v i anh Ba Sang, làm ngh th n mà n, ng i quen bi t trong ch h kêu là “Ông C ”. Qua có lên coi c n nhà a cha n a. - Anh hay hôm nào? - Cách ch ng ba b n b a r i t i ám c i ó. - Ai thèo-l o cho anh bi t ó? Ch c anh Bi n Hu n ch ai. - Vì vi c tình c mà qua hay ch không ai nói h t. Qua có vi c mu n h i anh Bi n Hu n mà ch a có d p h i c. Cha Phú-nhu n sao không nói thi t l i bày nói Battambang chi v y? - Nói d i ó là t i má. Má th y cha hèn-h quá, s nói thi t cho anh bi t thì h -th n, nên ph i bày nói nh v y mà che mi ng thiên h . - Má ch a bi t b ng qua. Thân cha nh v y qua còn th ng nhi u h n n a, ch qua chê c i gì mà s h -th n. - Thu nay em c ng không bi t cha âu, ch ng cha nài cho g p anh r i m i ch u cho phép em l y ch ng, má túng th ph i nói thi t v i em, em m i g p c cha ó.
    • Ông C 39 www.hobieuchanh.com - Té ra t ngày cha m ly-d t i gi em m i g p m t ó hay sao? - Ch sao. Em nh tr c khi anh i nói em, thì em ã có t vi c y cho anh bi t mà. - , ph i. Ông T n-s Càng bèn thu t h t cho v nghe cái vi c tình-c ông g p Ba Sang và cbi t b n c a cha trên ch Xã Tài. Cô Minh-Nguy t nghe r i cô c ng thu t l i cho ch ngnghe t i sao cô g p c cha, nh ng l i cha nói v i cô làm sao, t i sao cha ch u manh l t gi - i. V ch ng t tâm-s nhau r i, tình càng dan-díu, ngh a càng m n n ng, càng th ng cha,càng tr ng cha nhi u h n n a. Ông T n-s Càng k vai v i v mà h i r ng: - Em có bi t t i sao h i tr c cha v i má b nhau, r i t i sao cha làm Cai-T ng mà bây gi ph i làm ngh th s n nh v y? - Khi cha v i má xa nhau, em còn nh quá, em không hi u. T h i ó t i gi má có nói v i em chuy n gì âu mà em bi t. Hôm em g p cha, em có h i, mà cha không ch u nói. Cha nói vi c x a em không nên bi t làm chi. - Hôm anh Ba Sang thu t chuy n cha n trên ch Xã Tài cho qua nghe, thì qua có i ph ng nh t i chuy n ó. nh c ng không hi u. nh l i bi u qua h i anh Bi n Hu n, vì h i tr c anh Bi n Hu n làm Bi n cho cha, nên có l anh bi t. Hôm tr c m c lo ám c i, qua ch a h i c. - Em mu n xin anh làm n h i d giùm cho ra cái vi c ó, k o trong b ng em bu n- c hoài. - Em ó cho qua. Qua mu n ch i ít b a r i v ng ki m anh Bi n Hu n. - Anh mu n v ch ng nào c ng ng. - Nè, qua d n em, h ch ng v em ph i i ki m cha mà an- i, ng cha bu n. Cha không dè qua hi u vi c c a cha. V y em ph i gi u, ng ló mòi cho cha bi t. qua li u gi nào qua nên ra m t, thì qua s nói tr c cho em bi t. Ông H i- ng C cho phép i ch i m t tháng mà lên Ðà-l t có m t tu n-l r i vch ng ông T n-s Càng d t nhau tr v Sài-gòn. Ông H i- ng th y cháu v ông bèn giao nhà a ng ông xu ng B c-liêu mà lo ru ng t. Ông T n-s Càng nh c-nh , nên chi u l i cô Minh-Nguy t vào phòng s a-so n ng ith m cha. Ông T n-s i theo vô phòng, ông ch c p bình bông có kh c ch “Ba Sang và n i n” mà c t ngh a t i sao ông có c p bình bông ó cho v nghe. Cô Minh-Nguy t rõ tình k nghèo i v i cha c a cô nh v y thì cô c m h t s c.Tr c khi lên xe mà i thì ông T n-s c n-d n ph i gi u luôn, ng cho cha bi t r ng ông ãrõ b n c a cha r i. Cô Minh-Nguy t lên g p cha, thì cô khóc-lóc n n-n xin cha ng i làm th s n n amà c c kh t m thân, cô m n ph s ch-s d n cho cha ít ngày, r i cô s li u b nuôi ng cha mà n n sanh thành. Ông C l c u nói r ng: - Ch ng c a con là m t ng i ng- n, tuy trí th c theo tân-h c, nh ng mà tâm tánh còn gi theo phong-hoá n c nhà. Ng i nh v y không ph i d ki m, con có ch ng nh v y thì là có ph c l m. V y con ph i h t lòng lo th ch ng, ng có lo cho ph n cha. Trót 10 n m nay cha ph i dày b a gió b i là vì cha th ng con, ch a bi t thân con ra th nào, nên cha không ành d t n tr n. Nay cha c th y rõ ràng con có ng i b o-b c r i, l i ng i y là ng i r t x ng- áng, nên cha vui lòng l m, ch ng còn lo vi c chi n a. Bây gi cha c ng ch ng bi t h n gi n ai, mà ng ch ng mu n ham vi c chi h t, mong lên núi mà tu, tu ng chu c t i ki p y, ho c may ki p sau qua kh i bi n kh . - Cha ng có tính k nh v y, cha. - Cha tính nh v y hay a con. Cha i tu thì cha c an ph n, mà con c ng kh i lo -th n cùng thiên-h n a.
    • Ông C 40 www.hobieuchanh.com Cô Minh-Nguy t ng i khóc. Ông C th y tình con trìu-m n ông thì ông c ng nglòng. Cách m t h i, ông h i r ng: - m nay ch ng con có nghi chút gì v ph n c a cha hay không? - Th a, h nh c t i cha thì nh kính-ph c th ng yêu cha l m, ch có nghi vi c gì âu. Nh ng mà r i ây con s nói thi t, ch n u v ch ng mà gi u-gi m nhau thì thành gi -d i không t t. - Cái ó con ph i suy ngh l i, ch nên v i. Ch ng c a con thì bi t nh n-ngh a l m, mà i n y là i danh l i … Cha ngh n u cha i tu thì các vi c v n toàn. - Th a cha, không c. M i n m nay con không bi t cha âu, l i con còn i quy n c a má, nên con bu n-r u, mà không bi t làm sao c. Bây gi con có ch ng, con thành-nh n r i, mà con l i c g p cha. V y con nh t- nh con ph i nuôi d ng cha mà tr n sanh thành, ví d u ch ng con có b con thì b , ch con không th b cha c. Ông C nghe l i hi u-ngh a thì ông a n c m t, song ông g ng mà khuyên conch ng nên vì cha mà l -d c n-duyên, nh t là ch ng nên t i lui n a mà mang ti ng. Cô Minh-Nguy t c ng xin cha ng i âu, th ng-th ng cho cô tính. B n-b u g n 2 gi ng-h r i i t mà v . Cô Minh-Nguy t v thu t l i cho ch ng hay r ng cha mu n i tu, thì ông T n-s lo m. Sáng b a sau, v ch ng lên xe h i i M -tho, tính ki m Bi n Hu n h i cho bi t t i sao i tr c cha m phân-r nhau. Cô Minh-Nguy t có i v i m xu ng M -tho m t l n màth m v n ru ng, cô bi t nhà Bi n Hu n, bên phía Ch C d a ng i B n Tranh. m m i Bi n Hu n ang b ng m y cây cau con ng bên hè, em tr ng ra phía sau n. Thình-lình anh ta th y xe h i v ch ng ông T n-s ng ng ngay c a thì anh ta ch ng- ng, l t- t r a tay, b n áo, ch y ra ti p chào r i m i vô nhà. V m c i ch bán chu i, mít, ng c u, còn con thì m c i h c h t, anh ta nhà có m t mình nên lính-quýnh, l y ch i quétbàn gh m i khách ng i, l y bình trà v i tách ra, tính i l y n c. Ông T n-s Càng kêu và nói r ng: “Anh Bi n, xin anh ng n u n c m t công. Vch ng tôi h i khuya ã u ng cà-phê nhà r i m i i ây. Anh l i ây tôi h i th m chuy n t chút”. Bi n Hu n b c l i; ông T n-s bi u ng i trên b ván, g n ch ông ng i ó, r iông nói r ng: - ch ng tôi xu ng ây tr c th m anh cho bi t nhà, sau n a có m t vi c kín mu n h i anh. Vi c c a ông gia tôi thì tôi bi t h t, tôi bi t tr c ngày ám c i, mà ch ng c i r i cô Hai c ng t thi t v i tôi n a. Có m t ch tôi v i cô Hai không hi u c, là không bi t t i sao h i tr c ông gia v i bà gia tôi b nhau và t i sao ông gia tôi làm Cai-T ng mà r i bây gi l i làm th s n. Xin anh nói thi t cho v ch ng tôi hi u m t chút. - Chuy n c a ngài h i tr c tôi có hi u âu. Thi t tôi không bi t. Cô Minh-Nguy t th y Bi n Hu n d -d thì cô nói r ng: - Ông T n-s th ng-yêu kính-tr ng cha tôi c ng nh tôi v y. Anh ng ng i chi t, anh Bi n. V ch ng tôi mu n bi t rõ vi c x a ng l p th khuyên gi i cha tôi, ch có chi âu mà anh ph i gi u-gi m. - Thi t tôi không bi t ch . - Anh làm Bi n cho cha tôi, có l nào anh không bi t. Tôi cho anh hay r ng, bây gi cha tôi sòng-sòng òi lên núi mà tu. V ch ng tôi n n-n h t s c mà coi b cha tôi không xiêu lòng. Xin anh làm n nói giùm vi c nhà c a tôi cho tôi bi t r i bày bi u cách nào cho v ch ng tôi c m cha tôi l i. Anh không th ng cha tôi sao? Anh ành v ch ng tôi an-h ng giàu-sang, còn cha tôi th t chí bu n i ph i i lên núi mà tu hay sao? - Ngài mà tôi không th ng v y ch tôi th ng ai? Ng t cái vi c cô h i ó tôi khó nói l m. - i sao v y?
    • Ông C 41 www.hobieuchanh.com - Ngài th ng tôi, mà thu nay bà c ng tin c y tôi. Bà th ng d n tôi ng có nói vi c x a cho cô bi t. - i còn nh , má tôi không mu n cho tôi bi t thì ph i. Bây gi tôi ã khôn l n, tôi ã có ch ng r i, còn gi u tôi làm chi. - u ông v i cô có lòng th ng ngài Cai, thì tôi không n gi u. Mà n u tôi nói ra, thì xin ông v i cô th ng tôi, ng có h c l i v i bà a. Ông T n-s c i mà áp r ng: - Xin anh ng lo. Bi n Hu n ng m-ngh m t h i r i nói r ng: - i tr c bà v i ngài Cai i- ãi v i nhau làm sao tôi không hi u. Ch ng ngài làm T ng, ngài kêu tôi làm Bi n, th ng ngày tôi trong nhà, thì tôi dòm th y ý ngài tin c y bà l m, mà bà l i không m y gì th ng ngài. Bà nhà mà c lo làm t làm riêng. M t lúc n ngài g n-g i v i m t cô ca-nhi, cô y khôn-ngoan úng- n m. Bà ghen-t ng r y rà, bà nói ngài ch i-b i ó kh i làm h t s -nghi p r i v con ói rách. Bà bu c ngài ph i sang b ru ng, v n cho bà ng b , bà m i tin. Ông bà ru ng t cho ngài trên 300 m u. Ngài mu n l y thi t tình mà ãi bà, nên ngài làm t sang b ru ng t 10 ph n sang h t 8, 9 ph n cho bà ng b . Ðóng bách-ph n c u ch ng c i b xong r i, bà m i nói v i ngài bà vào n ki n xin phá hôn-thú, b i vì ngài tranh T ng và ch i-b i m c n , n u sang ru ng n cho bà ng mà không phá hôn-thú, thì ch n c ng thi-hành phát-mãi c y. Ngài tin b ng bà, nên bà làm cho v a lòng. Té ra bà c án Tòa cho phá hôn-thú r i bà d t cô Hai v c t nhà trên B n L c, bà không ngó-ngàng n ngài a, t i mùa bà xu ng giành thâu lúa ru ng h t. Ngài th t chí, b ph vi c nhà, xin thôi ch c Cai-T ng. Ch n có lên ki n r i thi-hành phát-mãi luôn t i nhà c a a. Ngài bu n nên b x mà i t h i ó t i bây gi . Chuy n nh v y ó, tôi nói lén cho ông v i cô Hai bi t, xin ng h c l i v i bà, N u bà hay tôi thèo-l o, ch c ch t tôi”. Cô Minh-Nguy t ch m-ch nghe rõ u uôi r i cô nói r ng: - u v y thì má tôi ác quá! - Th a, không ph i bà ác. Bà th ng cô, bà s ngài Cai làm tiêu s -nghi p, nên bà p k mà gi c a cho cô ch . - Th ng tôi mà h i cha tôi, cho cha tôi ph i ch u x u-h , ph i ra thân hèn-h , th ng cái gì k v y? Th ng tôi mà sao l y ch ng khác? Nãy gi ông T n-s Càng ng i l ng thinh mà nghe, ch ng ông nghe v nói m y câu ythì ông can r ng: “Em không nên trách má. Ð o làm con, d u cha m có l i i n a, mình c ngkhông phép út mi ng vô mà bình-ph m”. Ông l i day qua mà h i Bi n Hu n r ng: - Có l anh c ng hay má tôi g cô Hai cho tôi má tôi mu n làm theo Phép ng i Pháp, nên có n tr c m t Nô-Te mà làm t cho v ch ng tôi 150 m u ru ng -tho, sang b cho cô Hai ng. Tôi có ru ng t thi u gì, tôi không ch u nh y, song má tôi nói hoài, nên tôi ph i cho má tôi làm cho v a ý. Có ph i ru ng ó là ru ng c a cha tôi h i tr c sang b cho má tôi ru ng ó hay không ? - Ph i a. Mà bà cho cô Hai l i ó có phân n a. Còn phân n a n a. Cô Minh-Nguy t châu mày x m t mà nói r ng: - Ru ng c a cha tôi, ch c a ai ó mà cho! Ông T n-s ng i suy ngh r i h i Bi n Hu n n a r ng: - Cái nhà c a cha tôi h i tr c ó Tòa phát-mãi r i v ai mua, anh bi t hay hhông? - Th a bi t ch . Ông ch Hùng mua, ng mua v nhà v t má có 3.000 ng, r quá! - Bây gi cái nhà còn hay không? - Còn ch . Ông ch Hùng mua r i ng t i bây gi ó. - Tôi mu n mua cái nhà và t y l i, anh li u coi h bán hay không?
    • Ông C 42 www.hobieuchanh.com - y n m nay coi b ông ch ng suy, song không bi t ng bán hay không? Mà u ng bán, tôi s ng bán m c. - Mi n là ng bán thì tôi mua, m c r không c n. Anh làm n h i giùm r i mai m t tôi xu ng. Cái nhà y ch nào? - n ây. G n chùa V nh-Tràng, ây b c l i o m t chút thì t i. - Anh d t tôi l i coi c hôn? - c, ông mu n coi thì tôi d t i. Bi n Hu n c y s p-ph ngoài xe coi ch ng giùm nhà, r i d t hai v ch ng ông T n- i b l i ó. Ba ng i ng ngoài dòm s cái nhà v i mi ng v n r i d t nhau tr v . Ông n-s bèn nói v i v , tr c m t Bi n Hu n r ng: „B n Ph n c a v ch ng mình bây gi ph ilo mua cái nhà ó l i cho c mà r c cha v , r i tr l50 m u ru ng c a má cho ó l i chocha, ph i làm cho mau, song ph i gi u ng có cho cha hay là má bi t tr c. Anh Bi n làm n h i mua nhà và t giùm cho tôi, h bán m c cho m y i n a c ng ph i mua cho c. Vch ng tôi c y anh rán h t lòng. Xin anh h i li n coi nh h ch u bán thì h i luôn giá c r imai t i tr xu ng”. Cô Minh-Nguy t ngó ch ng mà a n c m t, r i v ch ng lên xe tr vSài-gòn. i ngày hôm y Bi n Hu n l i nhà ông ch Hùng nói chuy n v ch ng cô Minh-Nguy t mu n nua nhà l i cho cha . Ông ch Hùng già r i mà l i có n chút nh, nên ôngch u bán, song nhà ã c , v n b u-t , mà ng th giá t i 4000 ng. B a sau v ch ng ông n-s Càng xu ng n a, Bi n Hu n d t l i coi nhà c a v n t c, tr giá lên xu ng v i ôngch Hùng, r i hai àng thu n ng giá ba ngàn r õi. Làm gi y t , ch ng ti n b c xong r i, ông ch Hùng d n lên Ch G o, giao nhàli n. Ông T n-s Càng kêu th Sài-gòn xu ng coi r i m n tu-b t trong n ngoài, t nhà n n nhà b p cho h n-hòi, ng coi cho s ch-s , xinh- p nh nhà m i. Ông l i giao choBi n Hu n m n ng i s a so n tr c sân sau v n cho àng-hoàng, tr c sân thì làm ng xe vô và tr ng bông hoa ki ng v t coi cho p m t, còn sau v n thì ào m ng lênli p, s a cây trái cho ph i l i ngay hàng. Ông còn mua ch xu ng nh ng bàn, gh , ván, t , èn, không thi u vât gì h t, mà th nào c ng m i, c ng t t. Trong thì th , ngoài thì nh n-công, làm r n-r n m i ngày, nên trong m t tháng thìthành m t tòa nhà nguy-nga, ngoài coi vui, trong h c-h . t êm n , l i 8 gi , ông C ang n m trên võng mà nói chuy n v i Ba Sang.Thình-lình nghe xe h i ng ng ngoài ng r i có ng i b c vô gõ c a c p côp. Ba Sang m a thì th y Bi n Hu n. Ông C ng i d y h i Bi n H n r ng : - Em lên ây có vi c chi n a hay sao? - Th a ngài có ông ch Hùng c y tôi lên m i ngài xu ng nhà ng ông nói chuy n riêng. ng c ng bi t ng m n tôi i m i nh v y thì ng l i v i ngài, ng t vì n m nay ng già mà ng l i có b nh, ng i không c, ng hay tôi bi t nhà ngài , nên ng c y tôi i th cho ng. - ng mu n nói chuy n gì mà m i. - Th a, cái ó tôi không hi u. - Qua i sao c. Em ngh coi, qua còn m t m i nào mà tr v c -h ng n a, nh t là vô nhà ng là nhà c a qua h i tr óc. - Th a, i ban êm có ai th y âu mà nghi-ng i. Có s n xe h i, ngài xu ng ó m t lát r i xe a ngài v li n. - Qua i không c. Qua không có chuy n gì mà nói v i ông ch Hùng h t. - Tôi xin th a thi t v i ngài ông ch có chuy n gì g p l m, ng m n t gì v i ngài ó, tôi không bi t, mà ng c y tôi m n xe h i i r c ngài. ng có h a nh tôi c c thì ng th ng riêng tôi 10 ng b c. Xin ngài i ch i coi ng nói chuy n gì mà c n d v y. Ngài i xe h ng gió ch i ít gi ng-h . Tôi m i anh Ba ây i theo ch i luôn th .
    • Ông C 43 www.hobieuchanh.com Ba Sang nghe Bi n Hu n m i i xe h i ch i thì khoái chí, h i ông ch âu, r i công C i. Ông C còn d c-d c không ch u, Ba Sang nói r ng: “Mình i ch i m t chút màanh Bi n có 10 ng b c th ng, làm n giùm cho nh, sao chú l i không ch u? Xu ng coing i ta nói chuy n gì, nh nói ph i thì mình nghe, còn không ph i thì thôi, có sao âu mà s .Có l nào anh Bi n nh g t chú hay sao? Nói cùng mà nghe, d u nh mu n h i, có tôi i theo, gì nh h i c”. Ông C th y Ba Sang theo c, mà Bi n Huõn l i n n-n quá, ông hhông n t hoài,nên bi u Ba Sang t t èn, khóa c a, r i d t nhau ra i. Ra l Ba Sang th y cái xe m i tinh-h othì càng hhoái chí lên ng i m t bên ông C , còn Bi n Hu n thì ng i tr c v i s p-ph . x mà i trót 10 n m, nay tr v , xe n M -tho, ch y qua Ch C , thì ông Ctrong lòng th t-th o c m- ng. Xe t i cái ch ông ngày tr c, quanh vô sân r i ng ng. Ông ngó vô nhà th y èn tsáng tr ng, ch ng d n h c-h , ông l y làm l , Bi n H õn nh y xu ng m c a xe, ông v a c ra, ngó th y ng T n-s Càng v i cô Minh-Nguy t ng song-song mà xá ông, thì ôngch ng-h ng. Bi n Huõn nói r ng: „Thua ngài, vì cô Hai mà tôi mang t i gi -d i v i ngài, xinngài tha-th cho tôi”. Ông T n-s Càng nói ti p r ng: “Th a cha, hai con s cha không i nênbày ch c nh v y. Xin m i cha vô nhà r i s nói chuy n. M i anh Ba vô n a, anh nh tôihôn?”. Vô nhà èn sáng, Ba Sang th y rõ m t ông T n-s Càng, vùng la lên r ng: “ a! Th y y mà!“ T n-s Càng c i và nói r ng: “Ph i, tôi a anh Ba. Hai v ch ng tôi c y anh Bi n i r c cha tôi v i r c anh, mà vì s cha tôi không ch u i, nên ph i d n anh Bi n nói d inh v y o, xin l i anh”. Ông T n-s li n m i ông C ng i cái gh dài phía trong có lót n m, có g i d a. Hai ch ng ông thì ng i hai cái gh nh hai bên g n ó, l i m i Ba Sang c ng ng i luôn cáigh ngoài. Bi n Hu n thì i vô phía sau kêu gia- inh bi u lo trà n óc. Ông T n-s li t m t ngó v m t cái, cô Minh-Nguy t li n ng d y nói v i cha r ng :“Th a cha, vi c nhà c a mình hai v ch ng con u rõ h t. Vì v y nên hai con m i mua cho c cái nhà n y mà tr l i cho cha . Hôm má g con l y ch ng, má có làm t t i Nô-Te màcho v ch ng con 150 m u ru ng. Ru ng y con c ng tr l i cho cha h ng. V y hai con cúixin cha vui lòng luôn cái nhà n y, thâu lúa ru ng ó mà d ng già”. Cô Minh-Nguy t m i lòng quá, hhông nói c n a. Ông C r ng-rung n c m t, day qua ngó r mà nói r ng: - Con v i cha v nh v y, thi t c -kim ít có. Ng i th ng h th y cái n y h ng cha vì lòng ngay hay là vì th ng con, mà ch u nh c-nhã, c c kh au- ón trót 10 n m nay, bây gì Tr i Ph t mu n th ng cái lòng c a cha nên m i khi n cho cha c m t ng i r quí ng sung-s ng lúc tu i già. Còn theo cha, thì cha th y nh v y cha càng thêm lo, lo là lo n tr n ch a d t, nên m i khi n cho hai con ã không khi-b c cha, mà l i th ng yêu cha, làm u nh n-ngh a mà bu c ch n cha, không mu n cho cha thoát qua bi n kh . Hai con bi t th ng cha, bi t tr ng cha thì cha c m tình l m. Song t ngày cha c th y hai con ph i-hi p v i nhau r i, thì trí c a cha th -th i, cha h t ham mu n vi c chi mà c ng h t phi n gi n ai n a. Cái m c- ích c a i cha ã t c r i, bây gi s s ng c a cha th -gian ch ng còn ngh a-lý gì n a. Cha tính vào thâm-s n cùng-c c c o u n chay mà tu-ni m ho c may gi i-thoát ki p luân-h i cho mau, ch cha không mu n u chi n a h t. - Th a cha, cho con xin phép con áp l i v i cha ít l i. Cha nói v c a con có ch ng i, thì s s ng c a cha th -gian không còn m c- ích gì n a. Th a cha: còn nhi u m c- ích n a ch h t sao c. Con xin cha nh l i hôm n , ngoài nhà hàng, cha có ch cho con m y cái m c- ích ó, là nh ng m c- ích chung c a ng i i nay. Sao hôm n cha khuyên con ph i i theo m y m c- ích ó, mà a nay cha ành b , r i g í s s ng không còn ngh a-lý gì n a?
    • Ông C 44 www.hobieuchanh.com - Con còn tr tu i, lòng danh-l i con còn y, b c ng i con còn dài, n tr n gian con còn n ng, nên cha m i ch m y cái m c- ích cao cho con làm ch -h ng mà b c t i h ng-hái, ch còn ph n cha thì cha ã già r i, lòng danh l i ã khô, c ng i ã v n, n tr n gian ã d t, t -nhiên lánh t c, t m o là ch c hay, còn m c- ích nào cao h a n a c. Cô Minh-Nguy t th y cha nóng-n y, mu n i tu thì cô khóc và nói r ng: - nh chí l n cha con cách bi t nhau. Nay cha con c g n nhau mà cha l i tính con, cha không th ng con hay sao? Ông T n-s Càng c ng khóc mà than r ng: - Ph n con côi-cút, t ng c i v ng có m t ông cha ch -d n ng cho con. Nào dè âu tìm c cha r i, mà cha không th ng nên c toan b phân r . Ông C th y tình con r d ng y, ông b t ng lòng, nên l c u th ra, không bi tnói sao n a c. Ba Sang xen vô mà nói r ng: “Nãy gi tôi ng i tôi nghe, thì hai v ch ngông T n-s nói ph i quá sao chú không th ng, l i òi i tu? Chú i tu làm chi? N u chú cólòng t -bi chú tu nhà c ng c, c n gì ph i i âu. M y ông th y chùa c o u coi láng- y, t ng kinh nghe giòn-giã mà h lén n th t, lén ch c gái, tu nh v y có ngh a gì. Chú nhàmà chú làm lành lánh d , chú c u giúp cho k b n-cùng, chú d y-d ng i kh d i, nh chúlàm m y n m nay trên ch Xã Tài ó v y, thì c ph óc h n là m y ông th y chùa nhi u.Xin chú ng có nói chuy n i tu n a, mà v ch ng ông T n-s bu n t i-nghi p“. Ông C thdài mà than r ng: „N tr n ch a d t!“. Cô Minh-Nguy t th y cha ã xiêu lòng thì cô m ng, nên ch y vô trong h i gia- inh ng bánh, b ng n c ra mà ãi cha. Cô i l ng-x ng, ép cha n th n y th kia, m i Bi nHu n, Ba Sang cùng ng i chung mà ùng bánh u ng n c. M t nhà nói chuy n v i nhau vui- , tha-thi t vô-cùng, ch ng còn gi -d i, gi u-gi m gì n a. Có m t u l h n h t là ch ng hnghe ai nh c t i bà H i- ng Cao-Xuân-Qu nh. n g n sáng, ông T n-s Càng m i th a v i cha r ng: “Con xin th a cho cha hay,nhà-n c m i c p b ng cho con làm quan Tòa. L thì v ch ng con ph i ây v i nhau ít a ng vui ch i v i cha, ng t vì m t ây con ph i t u ch c nên chi u mai v ch ng conph i v ng s a-so n mà i làm vi c. Trong nhà ây v ch ng con ã có s p- t ng i n u n, ng i quét phòng, ng i làm v n s n-sàng r i h t. Cái xe h i i r c cha h i hôm ó làxe con m i mua cho cha i ch i, con c ng m n s p-ph s n. Áo qu n c a cha m c hômtr c, v chong con c ng có em xu ng ây r i. Cha c ây mà h ng chút thanh-nhàncho kho trí, ng lo chi h t. Huê-l i 150 m u ru ng ó cha dùng mà c u giúp k nghèo, chamu n gi p cho ai tu ý”. Ông T n-s l i qua ch Ba Sang v i Bi n Hu n ng i mà nói r ng: “Em xin anh Baluôn ây v i cha em, ch ng c n ph i mua hán làm chi cho nh c. Còn anh Bi n g n, xin ng t i lui ch i cho cha tôi vui lòng. Tuy v ch ng tôi Sài-gòn, song c ng lên xu ngth ng-th ng, tr c th m cha tôi, sau ch i v i hai anh”. Ba Sang h n-h áp r ng: „Ông C tôi âu thì tôi theo ó. Tôi s n lòng l m. Màph i cho tôi v ch Xã Tài ng d n tr ph cho ng i ta ã ch ”. Ông T n-s g c u nói r ng: „Ð sáng r i tôi cho xe h i a anh v tr ph , và ch c xu ng ây”. Cô Minh-Nguy t xách cái hoa-ly áo qu n hôm tr c em ra và xin chathay mà m c cho s ch-s . Ông T n-s Càng b ng gi mua c a Ba Sang hôm tr c mà giao l i cho anh ta.Sáng b a sau, Ba Sang ng i xe h i v ch Xã Tài, khiêng gh bàn, gi ng, chi u mà cho ch m Ti n, tr Ph l i cho ch , còn qu n áo thì ch xu ng M -tho. n chi u, n c m r i, v ch ng ông T n-s m i t -bi t cha mà tr v Sài-gòn ng a-so n i làm quan. Xe ch y m t h i, cô Minh-Nguy t c m tình ch ng quá, nên cô d a uvô vai ch ng mà nói nho-nh r ng:„Cái ngh a c a mình n ng quá, tôi bi t l y chi n- áp cho a!” Ông T n-s c i r i c ng áp nho-nh r ng: „Mình th ng tôi thì r i”.
    • Ông C 45 www.hobieuchanh.com Ông c u Cai-T ng Ngô-Minh-Tâm suy-s p, b x mà i h n 10 n m nay, không aibi t ông i âu. Nay nghe ông nh r hi n, con th o gom s -nghi p ngày x a l i cho ông ng, thì nh ng ng i ông quen bi t n m-n p t i mà th m ông. Ông vui-v mà ti p r c i ng i, song ông nói chuy n thì ông không t ý bu n vi c tr c, mà c ng không l s c ng vi c nay. Th ng-th ng m i ngày ngu i ta th y ông s m m i thì i d o trong v n, tr ng hoa a ki ng, bu i chi u thì ng i xe h i i ch i, t i thì ng i bình-lu n vi c i v i Ba Sang, Bi nHu n, coi thung-dung, an-nhan l m. Ðã v y mà chúa-nh t l i th y v ch ng quan Tòa Càngtrên Sài-gòn xu ng, ch nh ng trái ngon bánh l , rau Ðà-l t, th t tr u t i, cha con n u ngvui c i, ai c ng cho là m t nhà có Ph c. Ông Cai-T ng Tâm c sung- s ng t m thân, mà ông ch ng h quên cái h i ônglao-kh . Ông d n Ba Sang, Bi n Hu n cùng h t th y gia- inh c kêu ông là „Ông C ”, ch ng có kêu là “Ông T ng”. Ông nghe nhà nghèo nào có b nh mà không ti n u ng thu c,ho c con ông không lúa mà n, thì ông i v i Ba Sang n t n n i mà an- i r i cho ti n c, qu n áo, g o lúa, ng gi i b t cái kh cho m i ng i. Vì b c -x c a ông nh v y nên giàu-sang thì cho là ng i phong-l u, còn h ng dân nghèo thì khen ông là ng i nh n- c. Ông h ng thanh-nhàn c ba tháng, b ngoài thì ông vui-v nh th ng, nh ng màban êm lúc trong nhà ng h t, ngoài ngõ im-lìm, ông hay th c d y chong èn ng i m t mìnhmà suy ngh . Ð í ng i là ki p kh , ph i ch u kh áo- ng r a s ch lòng tr n, r i m imong v c c-l c th gi i. Mình còn mê-m t mùi phú-quí nh v y, thì làm sao g c l c tr n mà qua kh -h i? Ðêm r m tháng 7, ông v n ngôi bình-t nh m t mình mà suy-ngh cu c i. Thình-lìnhchùa V nh-Tràng g n ó, d ng chuông ti ng nghe bon bon. Ðêm khuya v ng-v , ti ngchuông th ng hay khêu ng lòng ngu i. Ông Cai-T ng Tâm ngao-ngán vi c i ngtoan-tính lánh tr n tìm o, thì nh ng ti ng chuông m t lát nghe môt cái bon y nó càngchâm-chích lòng ông, làm cho ông càng x n-xang trí não. a sau nh m chúa-nh t. V ch ng quan Tòa Càng trên Sài Gòn c ng xu ng mà vui sum-hi p v i cha. n u ng xong r i, cha con ng i nói chuy n, ông ngó con nhìn r r i nói r ng : “Cáingày gia- ình tan rã, s -nghi p iêu-tàn, cha ch c Ph t Tr i mu n m ng cha, nên m ikhi n cho cha ch u kh ki p n y ng ki p sau h ng c c-l c th -gi i. Lúc y cha ã mu nlánh l c tìm o vào chùa mà tu-ni m cho r i. Ng t vì cha có m t chút con, n tr n còn v n-vít, cha không n d t ng i, nên cha ph i n n-ná ch u nh c, ch u kh , i cho con l nkhôn, coi thân-ph n con ra th nào r i cha s toan-tính. Nay con có ch ng, l i g p c ng ich ng tuy thu c b c giàu sang, song lòng y nh n-ngh a, cha th y nh v y thì cha r t anlòng, nên ngày c i g xong r i thì chí quy t lên núi mà tu ng lo ki p khác. Ch ng dè haicon tríu-m n, không mu n cho cha i, l i còn l p cái cu c an-nhàn cho cha h ng. Trong m ytháng nay cha ây, thân thì là kho thi t, rnà còn trí thì không an chút nào h t. Cha suy-xét ã k -l ng r i, theo ph n cha bây gi thì ch ng có cái m c- ích nào cao cho b ng cái m c- ích lánh t c tìm o, ch u kh ng r a l c tr n, mà gi i-thoát cái vòng sanh, b nh, lão, t .Hôm nay có m t hai con, v y cha xin giao nhà c a cho hai con ng cha i tu. N u hai conthi t th ng cha, thì hai con hãy vui lòng cho cha i, ng có khuyên-l n ng n c n n a,mà h cái chí c a cha“. Cô Minh-Nguy t nhìn cha, cô a n c m t. Quan Tòa Càng th y v y bèn hói r ng : - Hai con mu n n- áp n sanh-thành, ngh a tri-ng , nên hai con lo tính h t s c ng làm cho cha h ng chút phú-quí thanh-nhàn v i hai con. Nay cha ã nói nh y thì hai con âu dám út mi ng vô mà can-gián n a. Nh ng mà con cúi xin cha ngh l i, cha i tu d u cha c- o thì cha h ng ph c riêng có m t mình cha mà thôi. Còn n u cha th -gian, mà cha thi-ân b c, cha c u giúp, an- i d y-d m i ng i, thì thiên-h u c ph c. Vì v y ó nên con s e cha i tu, cha ph i mang ti ng „v -k ” ch ng ?
    • Ông C 46 www.hobieuchanh.com - Con lu n nh v y thì sai l m, th -gian mà lo b -thí thì c ng t t, nh ng mà làm nh v y b t quá mình cúu v t ít ch c, ho c ít tr m ng i chung-quanh mình ó mà thôi ch làm sao mà c u v t h t th y chúng-sanh cho c. Còn xu t thân i tu, h mình c- o, thì ch ng nh ng là mình gi i thoát cho ph n mình, mà mình còn ph c và chúng-sanh nào ph i “v -k ” âu. - Con nghe nói x a nay có nhi u v c -s nhà tu c ng c- o, ch ng c n ph i vô chùa. V y cha tu nh m y v c -s ó không c hay sao ? - không c. Làm ng i ph i ch u kh -h nh m i g c l c tr n. th -gian, nh t là cha ây, n sung-s ng quá, l c c n vun-quén, t -nhiên l c tr n l y- ng, d u chí-quy t c ng khó c o. Ðã v y mà tu thì ph i luy n, có t nh tâm i d ch, có luy n thì o m i thành, t nh và luy n cho dày công thì m i mong giác c. Cha ã suy xét r i, nên cha khuyên hai con ng ng n-c n cha n a. Cha ã nh t nh sáng mai cha tháp tàu lên Châu c r i vô núi n thân mà tu. Cha khuyên hai con l i th -gian ph i th ng nhau, nh t là ph i nh i màu phú- quí là màu gi , ki p con ng i là ki p kh , b i v y d u c phú-quí c ng ch ng nên m ng, d u g p kh -não c ng ch ng nên bu n, vui h ng phú-quí t a thân mình, có ch u kh -não m i gi i-thoát c. Hai con l i c ng ph i nh “s c t c th không, không t c th s c”. Cha mà tính bi t-ly là ý cha mu n gây cái sum-hi p, ch n u bây gi ham vui sum-hi p thì sau t ph i bi t-ly. V y hai con ph i vui mà cho cha i tu, ch ng có bu n. ch ng Quan Tòa Càng th y cha thành-tâm quá, thì th ng mà l i k nh, nên khôngdám khuyên-gi i n a. Ba Sang v i Bi n Hu n nghe ông gi ng-d y hai ng i c ng c m- ng.Ba Sang vùng nói r ng: „Chú c nh v y mà chú không thèm, chú còn b i tu. Ph n tôi ragì, mà tôi còn mê tr n-t c. V y chú i, xin cho tôi theo mà tu vói chú”. Ông C g c u, r ibi u Ba Sang s a-so n hành-lý ng sáng mai hh i-hành. ch ng Quan Tòa Càng l i vui ch i v i cha cho n gi chót. Sáng b a sau, hai ch ng giao h t nhà c a cho Bi n Hu n coi gìn-gi , r i hi p nhau a cha xu ng tàu. Ð ngi tàu xúp-lê r i m dây, hai v ch ng không th d n lòng c, nên ngó cha mà r i l y, tàuch y ã xa r i mà còn ng ch n-ng n ngó theo. i ây có ng i i Th t S n v nói bây gi ông C làm Hòa-Th ng chùa Minh-tâm T , t i núi Ông Tô, có Ba Sang ó làm -t cho ông. Vì ông tu c- o, nên chùa ôngtín- ông l m.Sài-gòn, Mai-Juin 1935 -CHUNG-