Ð i                               1                        www.hobieuchanh.com                                            ...
Ð i                                      2                      www.hobieuchanh.comtheo, có l không n      cho ông i m t m...
Ð i                                 3                        www.hobieuchanh.com        -B m, n m nay nó      c 15-16 tu i...
Ð i                                   4                            www.hobieuchanh.com      Bà Ph tr c ch ng 45 tu i, nh t...
Ð i                               5                         www.hobieuchanh.com     ng-Thân nhi u cái không ph i, quan l n...
Ð i                                    6                       www.hobieuchanh.comchuy n, s m vàng, s m bông cho cháu eo, ...
Ð i                                 7                        www.hobieuchanh.com      Con Ph c b c l i ch p tay cúi u xá v...
Ð i                                 8                          www.hobieuchanh.com                                        ...
Ð i                                    9                           www.hobieuchanh.com  y ph mà tr , còn m y ch vay nh d u...
Ð i                                  10                          www.hobieuchanh.com      Con Ph c t nh chí l n không bi t...
Ð i                                   11                             www.hobieuchanh.com           Con Ph c theo ông Cao m...
Ð i                                 12                        www.hobieuchanh.com      Con Ph c nghe m y l i bình ph m y, ...
Ð i                                 13                        www.hobieuchanh.com     Cách m t lát, nó nghe bà Ph kêu Ông ...
Ð i                                14                         www.hobieuchanh.com       Cách m y ngày bà Ph m n may áo qu ...
Ð i                                  15                        www.hobieuchanh.comHai”, ph i kêu hai a nh b ng “c u ba và ...
Ð i                                    16                           www.hobieuchanh.com      Ng i n-bà y và nói và        ...
Ð i                                      17                         www.hobieuchanh.com       -R     c tôi v r i, thím tôi...
Ð i                                18                        www.hobieuchanh.com  ng: “Cái s c c a em ó n u có         t k...
Ð i                                    19                        www.hobieuchanh.com                                      ...
Ð i                                 20                           www.hobieuchanh.com        n y con Ph c còn c c h n thêm ...
Ð i                                    21                          www.hobieuchanh.com         i nghi p cho thân ph n con ...
Ð i                                      22                              www.hobieuchanh.com       -   âu    mai tôi coi l...
Ð i                                       23                       www.hobieuchanh.com      Ông Ph      ng nóng n y, mà b ...
Ð i                                    24                        www.hobieuchanh.com        u Trinh c ng ng ngó mà b c u b...
Ð i                                 25                        www.hobieuchanh.com                                         ...
Ð i                                   26                         www.hobieuchanh.com      Con Ph c nghe nói nh v y thì bu ...
Ð i                                    27                                 www.hobieuchanh.com     Con Ph c m c c nên không...
Ð i                                       28                         www.hobieuchanh.comBa Có nghe. Nó nói ban u c u Hai H...
Ð i                                  29                         www.hobieuchanh.com      - Không có bà con mà tr v ó sao  ...
Ð i                               30                          www.hobieuchanh.comti n, ch nuôi gi ng gì. ã v y chú thím c ...
Ð i                                  31                       www.hobieuchanh.com    - R y cái gì? nh t t l m mà.      tr ...
Ð i                                  32                             www.hobieuchanh.com                                   ...
Ð i                                  33                            www.hobieuchanh.com       - Nh em không bi t nói, thì e...
Ð i                                  34                         www.hobieuchanh.com          u Hai leo lên xe máy i, không...
Ð i                                35                         www.hobieuchanh.com     - ng nói làm sao?       ng nói hôm l...
Ð i                                 36                           www.hobieuchanh.com      Ba Có ng i ngó s ng ra ngoài    ...
Ð i                               37                        www.hobieuchanh.com                                           ...
Ð i                                          38                               www.hobieuchanh.com     - Không. Thu nay tôi...
Ð i                                  39                            www.hobieuchanh.com      - Hèn chi cô không mu n sanh c...
Ð i                                  40                         www.hobieuchanh.comgái thì cô i tr c khi ch vú lên, làm nh...
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Ho bieu chanh   no doi - quyen nhut
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ho bieu chanh no doi - quyen nhut

432 views
347 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
432
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh no doi - quyen nhut

  1. 1. Ð i 1 www.hobieuchanh.com i Bi u Chánh Quy n nh t I PHÚ QUÍ MÊ NG I Nhà n c m i m cái l qu n-h t cho xe-h i ch y t Sài Gòn xu ng C n Th .Nh n-dân d c theo l n y, thu nay c x n b n trong ch n thôn quê lo l p v n làmru ng, ph n nhi u ch a th y nh ng x o1 v n-minh phát hi n n i th -thành, b i v y hnghe ti ng xe-h i ch y trên l , thì công c y công m ng loi-nhoi d i ru ng uxóng l ng xây m t mà ngó, còn trong xóm trong làng thì con nít ng i l n u b nhàch y ra sân ng mà coi. t bu i tr a, tr i ui-ui, gió mát-m , có m t cái xe-h i phía d i M Thu n ch ylên, qua kh i ch Cai-L y m t i r i r -r ng ng ngay cái xóm nhà d a l , bên mé taytrái. Nh n-dân trong xóm ch y túa ra ng dài theo l ng mà coi, n-ông có, n-bà có, bà-già có, con-nít có, song ai n y u ng xa xa mà ngó ch không dám l i g n,không hi u t i h s cái m u-nhi m c a món c -x o l lùng, hay là t i h kiêng h i oainghiêm c a ng i ch xe sang tr ng. Cái xe còn m i tinh nên kèn c n chói sang lòa, l i s n màu lá cây s m nên coi m n-mòi p- . Ng i s p -ph m c a xe leo xu ng, m c tây tr ng, mang giày tây tr ng, i t c ng màu tr ng, gi tay ngo t ám dân làng và kêu mà nói r ng: “Ê! m y ng i l i ây ng h i th m m t chút coi nào”. oai nghiêm, gi ng c ng-c i, ai n y t ng ho c quan l n i vãng dân vãng làng,ho c i qu n i ki m b t o-t c, nên tr m t nhìn nhau, không dám b c l i. Ng i p-ph kêu n a r ng: “Ai ó, i l i ây m t ng i cho bà l n h i th m m t chút; kêusao ng tr tr ó”. Ông cai-lân C , tu i ã 64, mà s c còn m nh-m , tóc x p-x p, râu le-the, nhìn m c t cái qu n v i tr ng c tr màu lu c-lu c v i m t cái áo qu ng- ông v i xiêm tay ng, vai có v t m t cái kh n v n s c xanh s c tr ng, ông ngh mình có ch c s c l n nhchút nh trong p, không l không m- ng trong c h i n y mà t d u trên tr ctrong xóm, b i v y ông n m cái kh n v n mà lau mi ng, t ng-h ng m t ti ng mà làm n-d , r i th ng-th ng i l i ch xe u. M y ng i ng v i ông, ngó th y ông i thì i1 Khéo léo 1
  2. 2. Ð i 2 www.hobieuchanh.comtheo, có l không n cho ông i m t mình, mà c ng có l mu n coi cái xe h i cho ng-t n, song k nhát ng i d n nên i r i-rác sau xa. Ông Cai-lân i g n t i thì ng i s p-ph n t r ng: “D hôn! Kêu l i h i m t chút,mà làm b ng ng! Ông ây có làm ch c gì hay không?” Ông b r y, li n ch p tay khum l ng mà xá và áp r ng: “Th a, tôi làm ch c Cai-lân”. Ng i s p-ph th y ông lóm-khóm s -s t thì t c c i nên i gi ng nói d u r ng:“À, ông làm Cai-lân! Ông i ri t l i g n ây cho bà l n h i th m m t chút, ông Cai-lân”. Ông Cai-lân l i t i, th y trên xe có ba a nh v i m t bà u choàng kh n màutr ng gà, mình m c áo màu xám tro. Ông nghe nói “bà l n” thì s , nên v a th y thì rúccái kh n v n v t vai, vò tròn trong tay mà xá. Ng i n-bà ng i trên xe mà s p-ph x ng hô “bà l n” ó, g c u r i h i r ng:“Ông xóm n y, ông bi t H ng thân Luông hay không?”. Ông Cai-lân ng ng -ngáo, d ng nh không hi u câu h i. Ng i n-bà nói ti p ng: “H ng-thân Luông thi t tên là Ph m-gia-Luông, anh ru t c a ông Ph Ph m-gia- ng, nghe nói h i tr c xóm d a bên ch Cai-L y ây, ông không bi t hay sao?” Ông g c-g c u mà áp r ng: “ , ! T ng h i ai, ch H ng-Thân-Luông tôibi t l m, sao l i không bi t. H ng-Thân-Luông ch t h i m t c2 l n mà”. Ng i s p-ph b c l i v vai ông Cai-lân mà nói r ng: “Ê! ông Cai-lân, bà l n ây là bà Ph trên Saigon, ông tr l i ph i có phép t c, l -m tù ch t, ch không ph ich i âu”. Ông Cai-lân day l i ngó s p-ph r i xá bà l n mà nói r ng: “Xin l i bà l n, tôi quêmùa không hi u”. Bà l n c i mà áp r ng: -Ph i, H ng-Thân-Luông ch t lâu r i, tôi bi t. Mà v con còn ây hay không? -B m bà l n, v c ng ch t lâu r i. a, ch t h i nào? -B m, thím H ng-Thân ch t h i n m kia, n m nay mãn khó r i. -C kh d hôn! V y mà tôi có hay âu! Ch ch t còn con bây gi âu? -V ch ng có m t a con gái; h i thím m t, Cai-tu n Kim th y con nh b -v chúth ng, nên chú em v chú nuôi m y n m nay. -Cai-tu n Kim nhà g n ây hay không? -B m, nhà ng tr c kia, ngay ch cây c t dây-thép th nhì ó. -Con nh bao l n?2 N m tu t 2
  3. 3. Ð i 3 www.hobieuchanh.com -B m, n m nay nó c 15-16 tu i. âu, ông làm n d t xe tôi l i nhà Cai-tu n Kim m t chút ng coi con nh ra làmsao. Tôi ây là bà Ph T ng, em dâu c a H ng-Thân-Luông. Ông bi t quan l n c a tôihay không? -B m, tôi bi t h i nh . M y ch c n m nay quan l n không có v trong làng, nên p ch c tôi quên. p-ph m c a xe và bi u ông Cai-lân leo lên ng i ch nhà Cai-tu n Kim. ÔngCai-lân du-d , ngó cái xe mu n leo lên, song i h i3 nói r ng: “ Tôi i b c mà”. p-ph n m cánh tay ép ông leo lên và nói r ng: “Ông i b theo sao k p xe. Ông lênng i ng ch nhà cho tôi ng ng ch ”. Ông Cai-lân C lên ng i d a bên S p-ph , trong ng c ph p-ph ng; ch ng nghemáy r ông càng thêm s , nên quíu hai tay ch n. Xe rút ch y; m y ng i ng d c theo l ng th y ông Cai-lân ng i trên xe thìth y làm l , không hi u t i sao ông l i c i xe, nên chong m t ngó theo mà h i nhau. Ông Cai-lân m i c ng i xe-h i l n th nh t, ông l y làm c ý, m t tay c m cáikh n v n, m t tay vu t râu, mi ng chúm-chím c i. Ông ch phía tr c mà nói v i s p-ph r ng: “C u ng ng ngay cái nhà, ch cây c t dây-thép tr c kia, ch có b i cây ch n- u4 ó. Nhà Cai-tu n Kim ó a”. Ông nói d t l i, th y có m t a con gái, ch ng 15-16 tu i, ng ng trên l ng mà coi xe, ông li n ngo t và kêu mà nói l n r ng: “Ph c, có bà l n Ph ki m m y ây nè; tr v nhà cho mau. Tr v ”. Ông l i day l i phía sau mà nói v i bà Ph r ng: “B m bà l n, con nh ó là con a chú H ng-Thân.” Bà Ph g c u, r i xe ng ng ngay m t cái nhà lá ba c n xông, nhà d n vén-khéo ch s , tr c có sân p lúa, hai bên hè có tr ng rau t chút nh. p-ph m c a xe. Ông Cai-lân leo xu ng, mi ng c i ng n-ngo n. Ông ngó m t ám ng i ta ng ng trong sân và kêu mà nói l n r ng: “Chú Cai-tu n, có bà l nPh ki m chú ây. Chú b c ra cho bà l n bi u”. Ông b c l i ng g n ch bà Ph ng imà nói r ng: “Có hai v ch ng chú Cai-tu n Kim nhà h t kia. tôi kêu chú ra âycho bà l n h i th m”. Bà Ph nói: “Thôi, tôi vô nhà. Nhà g n mà”. Bà v a nói v a leo xu ng t. Ba a nh c ng theo bà mà leo xu ng, m t a con gái ch ng 13-14 tu i, và hai a contrai ch ng 9-10 tu i, con gái m c áo tím qu n tr ng, i giày thêu nh n-nha, còn con trai c tây xám, u i k t en, coi ch m-h m l m.3 làm b t ch i4 trâm b u 3
  4. 4. Ð i 4 www.hobieuchanh.com Bà Ph tr c ch ng 45 tu i, nh thó, th p ng i, m t d i ph n tr ng toát, ch n mày o nh rí, nh ng mà c p m t oai nghiêm, t ng i y u- u. Ông Cai-lân C th y Cai-tu n Kim t i l thì nói r ng: “Bà l n Ph ây là em dâu c a chú H ng-Thân-Luông h itr c. Bà l n ki m chú mà h i th m con Ph c. Bi u bày tr ch y kêu con Ph c v âycoi. Tôi m i th y nó i phía trên kia.” Cai-tu n Kim ch ng 40 tu i, en- úa, v m-v , nghe nói bà Ph thì l t kh n mà xávà nói r ng: “M i bà l n vô nhà”. Anh ta day l i kêu v mà bi u vô quét ván tr i chi u. Bà Ph v i m y a nh i theo Cai-tu n Kim mà vô sân. Ông Cai-lân C ngo tkêu con Ph c om-sòm, bi u ch y v cho mau. Còn dân trong xóm t u l i, t p ng chungquanh cái xe-h i mà coi, t p i theo coi bà Ph và m y a nh . Bà Ph vô nhà v a ng i, thì ông Cai-lân d t con Ph c vô mà nói r ng: “B m bà n, con nh n y là con c a chú H ng-Thân-Luông ây”. Ông l i day qua mà nói v icon nh r ng: “Bà l n ó là thím dâu c a cháu a. T i nghi p quá! nghèo kh , côi-cút, cócô bác giàu sang mà có bi t âu mà i tìm. Bà l n ph i th t công i tìm cháu nh v y,thi t bà l n nh n c quá”. Bà Ph th y con Ph c m c áo qu n b ng v i en c xì, u tóc r i nùi, tay ch nlem-lu c, nh ng mà g ng m c sáng r nh tr ng r m, n c da tr ng trong, hai môichói, ch n mày nh mà l i cong-vòng nh v , mi ng t nhiên mà c ng nh chúm-chím i hoài, hai bàn tay ngón nh mà dài, c p con m t long-lanh a tình a c m. Bà th ynhan s c y thì bà khen th m trong b ng, nên bà g c-g c u mà h i r ng: “Má c a cháu t h i nào? Sao cháu không g i th cho chú thím hay?” Con Ph c áp r ng: -Th a, cháu không bi t chú thím âu, nên không bi t làm sao mà g i th . -Cháu c m y anh em? -Th a, cháu có m t mình, không có anh em nào h t. -N m nay cháu m y tu i? -Th a, 16 tu i. -T ngày má cháu m t r i cháu v i hai v ch ng anh Cai-tu m Kim ây ph ihôn? -Th a, ph i. M Cai tu n th ng cháu nên em cháu v nuôi. -Có bà con chi hay không? m t xóm thu nay quen bi t cha v i má cháu, ch không có bà con. Cai-Tu n Kim chen vô nói r ng: “Th a bà l n, trong xóm quen bi t nhau lâu. Ch ng Thân m t, v ch ng tôi th y cháu b -v t i nghi p, nên em nó v làm ph c”. Bà Ph c i mà nói r ng: “Anh không có bà con, mà anh nh v y, thi t là anh t t m. Quan l n c a tôi ng hay ch c là ng c m n anh bi t ch ng nào. H i tr c anh 4
  5. 5. Ð i 5 www.hobieuchanh.com ng-Thân nhi u cái không ph i, quan l n c a tôi ng gi n, nên ng không ch u nhìn nh là anh em n a. Tuy v y mà ch ng nghe nh m t r i thì v ch ng tôi c ng bu n,không bi t v con nh ra làm sao. M y n m nay tôi có ý i ki m tìm m con ch ng em v Saigon r i giúp v n cho ch làm n. Ng t vì ng-sá cách-b c, i không ti n,nên không bi t làm sao. Nay nh nhà-n c m cái l n y cho xe h i ch y, tôi v Cái- n, quan l n tôi d n ti n ng ph i ghé ki m m con ch . Thi t ch m t, v ch ng tôikhông hay, ch n u tôi hay, thì d u xa-xuôi cách nào c ng xu ng ng tr c lo chôn-c tch , sau em cháu v nuôi, ai n nó b -v nh v y. V ch ng anh Cai-tu n ra côngnuôi nó m y n m nay, thi t là ph c c l n l m. Thôi, nh tôi không g p thì không nóigì; bây gi tôi g p cháu tôi ây, tôi nói v i hai v ch ng cho tôi r c nó v Saigon. Công n hai v ch ng nuôi nó m y n m nay, quan l n tôi không quên c âu. H tôi v tôinói l i ây thì ch c quan l n tôi s xu ng mà cám n”. Cai-tu n Kim ng d a cây c t nghe bà Ph xin r c con Ph c thì c i mà áp ng: -V ch ng tôi nuôi nó m y n m nay c ng m n tay m n ch n. Ph n tôi không cócon gái, nên tôi th ng nó lung l m. Bà l n b t nó thì t i nghi p v ch ng tôi. -Ph i, tôi bi t ch nuôi nó thì t nhiên ch th ng; bây gi tôi r c nó i thì làm saomà ch kh i bu n c. Nh ng mà tôi xin ch Cai-tu n ph i ngh u5 n y: Quan l n tôi ng làm t i ch c Tri Ph Hàm, giàu có sang tr ng, danh giá L c-Châu ai ai c ng ubi t. N u ng b con cháu r i-r t, không em v mà nuôi, thì còn gì là danh giá c a ng.Tôi ph i em nó v ng cho nó h c ch ngh a bánh m t, h c thêu thùa may vá, r i tôiki m ch sang tr ng x ng áng mà g nó l y ch ng, ch n u nó ây i6 hai vch ng, thì thiên h h c i quan l n tôi, mà r i cái thân nó ngày sau c ng c c kh t inghi p. Ông Cai-lân C chen vô nói r ng: “Bà l n nói ph i l m. Thím Cai-tu n ch ng nêncãi, ph i cho bà l n em con Ph c v Saigon bà l n nuôi nó, ng nó nh ngày sau.Thím th ng nó thì ph i cho nó i, ch th ng mà thím gi nó l i thì c ng nh thímghét thím h i nó. Chú Cai-tu n ngh th coi tôi nói ó ph i hay là qu y.” Cai-tu n Kim th dài mà nói r ng: “Ông nói ó ph i l m ch . Bà l n th ng conPh c, bà l n em nó v tr n mà nuôi, y là cái ph c c a nó, có l nào tôi l i c n tr . Màbà l n là thím dâu, còn v ch ng tôi là ng i d ng, tôi có quy n gì mà dám c n. Nh ngcòn ng i m t u n y là không bi t con Ph c nó ch u i hay không ch .” Bà Ph c i mà nói r ng: “Có l nào nó không ch u i”. Bà ngo t con Ph c mà nóiti p r ng: “L i ây cháu, l i g n cho thím h i m t chút. Cháu ch u lên Saigon i chúthím hay không? Cháu lên tr n r i Thím may áo qu n t t cho cháu b n, thím mua dây5 u6 v i 5
  6. 6. Ð i 6 www.hobieuchanh.comchuy n, s m vàng, s m bông cho cháu eo, thím cho i h c, nh m y a em c a cháu ây v y. Sao, cháu b ng lòng i d i thím hay không?” Con Ph c th y cái xe h i ã chóa m t, th y bà Ph và m y a nh i d i bà n c lòe lét thì ã ng lòng, l i còn nghe nh ng l i d d d u ng t nh v y n a, thì cóth nào mà nó không mê cho c, b i v y nó ngó v ch ng Cai tu n Kim r i cúi u áp nh -nh r ng: “Th a, cháu b ng lòng”. Bà Ph c i mà nói r ng: “ , v y m i ph i ch ”. Cai-tu n Kim không còn l i chi mà c n n a c, nên ph i c ig ng mà bi ucon Ph c r ng: “Thôi con vô gói áo qu n mà i d i bà l n”. Con Ph c i vô bu ng. V Cai-tu n Kim ngó theo, mà ch y n c m t, nên ph i l y t áo mà lau. Ông Cai-lân C ngó ba a nh mà h i bà Ph r ng: -Cô v i hai c u nh ây là con hay là cháu c a bà l n? -Con c a tôi h t. -Bà l n v i quan l n c m y ng i con? -Có ba a ó. -Có ph c quá, giàu c a mà c ng giàu con. c t i hai ng i con trai. Bà l n cònlàm ph c em cháu v nuôi ây, ch c tr i ph t còn cho bà l n có con trai thêm n a. -Thôi, bao nhiêu ó c ng r i. Cai-tu n Kim cùng nhi u ng i khác n a c ng chen vô mà nói chuy n. Còn con Ph c vô bu ng ng x p qu n áo mà gói. Th ng Hi n, là con c a Cai-tu nKim, n m nay ã c 18 tu i nó ng ng i ch m-h m t i c a sau, nó th y con Ph cthì b c l i g n mà h i r ng: “Em i v i bà ó hay sao?” Con Ph c c i mà áp r ng: “ i”. Th ng Hi n ng ngó trân-trân, b bu n th m l m. Ch ng con nh gói g nxong, Hi n m i nói ti p r ng: ”Em i qua bu n l m, ch c qua ch t, ch h c gi ng gì c n a”. Con ph c day qua th y Hi n a n c m t, nh ng vì cái màu phú quí nó m nh h ncái th m thi t c a Hi n. B i v y con Ph c ã không c m ng mà l i ành n c i và áp r ng: “Gi ng gì mà bu n. Tôi i r i lâu lâu tôi v tôi th m. Thôi, anh nhà m nhgi i”. Nó nói d t l i r i xách gói b c ra kh i c a bu ng. Bà Ph ng ng i khoe giàu khoe sang v i m y ng i trong xóm, bà th y conPh c s a so n r i bà bèn nói r ng: “Thôi, tôi ki u m y bà con ng em con nh v cho m k o quan l n tôi nhà ng trông.V ây ch c ng m ng l m. Con Ph c th a v i vch ng anh Cai-tu n Kim mà i cháu c n gì mà ph i em áo qu n theo nhi u; v tr n r ithím may l a nhi u cho mà b n, ch d i n y mà em v Saigon b n sao c”. 6
  7. 7. Ð i 7 www.hobieuchanh.com Con Ph c b c l i ch p tay cúi u xá v ch ng Cai tu n Kim. Hai v ch ng caitu n c m ng nên không nói c m t ti ng chi h t. Bà Ph d t ba a con v i con Ph c ra xe, sau l ng ng i ta i theo r n r n, kkhen bà Ph nh n c, ng i m ng cho con Ph c có ph c. Con Ph c xách gói lên ng i phía tr c v i s p-ph , m t mày h n h , mi ng chúmchím c i hoài. Ông Cai-lân C nói r ng: “Thôi bà l n v tr n m nh gi i. Xin nói dùm i quan l n bà con trong làng g i l i th m quan l n. Còn con Ph c, cháu c nh v ylà nh cái c c a bà l n. Cháu v tr n ph i g ng n t -t cho quan l n bà l n th ng ng sung s ng t m thân. T rày s p lên cháu kh e r i, kh i i mót lúa, kh i i itrâu n a”. Bà Ph nói r ng: “Thôi, ông Cai-lân v i v ch ng anh Cai-tu n l i m nh gi i.Hai v ch ng Anh Cai-tu n có công nuôi cháu tôi m y n m nay, thi t tôi cám n l m.ít ngày r i quan l n tôi s xu ng mà th m hai v ch ng. Bây gi có l , nên i d r i. Tôiki u h t m y bà con”. Xe h i rút ch y, bà Ph t ic i, con Ph c h n h . Ai n y ng ngó theo th y u vui, duy có th ng Hi n, ng phía sau, nó r ng r ng c m t r i b i tr c vô nhà. 7
  8. 8. Ð i 8 www.hobieuchanh.com II CON LÀ MÁU CHÁU LÀ M i ch C u Kho i theo ng Nguy n-T n-Nghi m lên tr i lính t p Aux Mares, 7qua kh i ng Galliéni m t khúc xa xa, th y bên tay trái có m t cái nhà l u ba c n, m i n u cu ng c a bán nguy t, ngoài có hàng rào s t s n lòm, trong có sân r ng l ntr ng nhi u th hoa qu , m t bên có nhà xe, m t bên có nhà b i nhà b p. Vì nhà cnên ki u v không khéo, nh ng mà nh cái sân r ng, nên ng ngoài l ngó vô c ng có nguy nga p- . Cái nhà y là nhà c a ông Tri-Ph Hàm Ph m-Gia-T ng. Ông Ph T ng g c Cai L y. H i nh ông có h c hai th ch : Ch nho và ch 8tây. Tuy th ch nào ông h c c ng tham-nham mà thôi ch không gi i, song khi ông c 20 tu i, cha m m t khu t h t r i, ông không ch u d i anh là Ph m-Gia-Luông,ông tu t lên Saigon quy t chí kiên nh n, t n th ng l p thân, l p nghi p. Ông l n-lóc i kinh thành trong m y n m, vi c gì ông c ng làm, ch nào ông c ng ; nh tánh ôngnh -nhen, nh t là nh l i ông lanh l i, nên ông th ng c no c m lành áo. t b a n , T ng i l u-kh u may g p cô Võ-Th -Phuông ng i Cái-V n, ki n ch ng, b Tòa-s C n-Th bát n, cô ch ng án lên Tòa Phúc-Án9, nên cô lên Saigonki m Tr ng-s m n cãi giúp. T ng lãnh em ng ch n o, m u tránh d i tìm khôn;trong m y tháng cô Phuông c án ch ng, mà r i cô l i ánh p v i T ng, m n ph chung, k t tình ân ái. Trong lúc dìu-d t h u ki n, T ng ã bi t cô Phuông là con gái c a t nhà giàu l n, m m t s m, còn cha thì già, tuy cô có m t ng i anh c v i m t ng iem trai, song b nào ngày sau cô c ng c h ng gia tài c a cha m , b i v y T ngquy t l y o v ch ng mà l p ng công danh, nên h n non th bi n, làm cho cu ctr ng gió tr nên cu c á vàng. Thi t qu , cách vài n m sau, ông già c a cô Phuông qua i, anh em cô thu n phângia tài, cô Phuông lãnh ph n n c 30 ngàn ng b c m t v i 200 m u ru ng t t t iCái-V n m i n m cho m n c b y ngàn gi lúa. ng th y k l p nghi p ã thành t u, ng công danh ã r ng m , m i òn- bày xu t 10 ngàn ng b c mua cu c nhà nguy-nga mình m i th y tr c ó. Còn 20 ngànthì làm v n cho vay. Cách cho vay c a T ng thi t là khôn khéo: nh t nh ch ng ch ugiùm cho ai s v n quá m t ngàn, mà ai mu n vay t n m tr m s p lên m t ngàn thì ph itreo ru ng ho c treo ph cho ch c-ch n m i ch u ra b c. T ng th ng d n v ph i làmnh v y m i kh i m t v n, b i vì m y ch vay l n n u h không tr thì mình l y ru ng7 Hi n nay là i l Tr n H ng o8 lam nham9 phúc th m 8
  9. 9. Ð i 9 www.hobieuchanh.com y ph mà tr , còn m y ch vay nh d u m i n m có m t hai ng i tr n i n a, thì sti n l i c a ng i khác c ng mà p s v n m t, không n n i thi t h i c. ch ng chuyên có m t ngh vay mà s ru ng t ngày càng t ng hoài, s b c n c ng t ng b ng n m, b ng b y, r i l i c th ng ch c Huy n-Hàm, sau xu t n mngàn ng b c c u giúp th y tai m i th ng h c Ph -Hàm. Lúc vi t truy n n y thì v ch ng ông Ph T ng có 3 a con: 1. Con gái Ph m-Th -Liên-Hoa, 13 tu i 2. Con trai Ph m-Gia-Trinh, 11 tu i, 3. Con trai Ph m-Gia-T ng, 9 tu i. ch ng c ng con không ai bì k p, mà l i c ng c ng b c ti n ch ng có chi b ng, i v y cách m i m y n m tr c Ph m-Gia-Luông, là anh c a ông Ph , nghe em giàucó, lên h i m n 200 ng b c ng em v mua trâu làm ru ng. Th i v n ch ng maynên trâu ch t, l i ru ng th t, Luông không tr 200 ng b c l i c, v ch ng ông Ph ng nhi c u, r i c m bi t không cho Luông t i nhà n a. Khi Luông ch t, vLuông có m n ng i lên cho hay, mà v ch ng ông Ph c ng không thèm v , ch g icho 5 ng b c mà thôi. Hôm nay bà Ph v Cái-V n th m anh em, nh có l m i nên ingang qua Cai-L y; ông Ph nh t i thân t c, ông d n bà ghé h i th m, nên bà m i ghévà r c con Ph c ó. i 5 gi chi u xe h i c a bà Ph T ng v t i nhà, ch y th ng vô sân mà u. Con Ph c thu nay ch a lên Saigon, mà c ng ch a t i nhà giàu m t l n nào, b i y trên xe leo xu ng nó ngó quanh qu t, th y nhà l u s , th y v n hoa p- , tronglòng h i h p, tay ôm gói áo qu n ng trân-trân. Ông Ph T ng trong nhà nghe xe v , ông b c ra sân m ng v m ng con; ôngôm hai a con trai nh ông hun, r i ông day l i th y con Ph c thì ông h i bà r ng: “Connh nào ây? Bà m n d i ph i hôn?” Bà Ph và b c xu ng xe và áp r ng: -Không. Con c a anh hai ó á. -Anh hai nào? -Anh hai mình d i Cai-L y, ch anh hai nào. Ông Ph nghe nói nh v y thì ông ch m ch ngó con Ph c r i h i bà n a r ng: -Con c a anh hai mà bà ch nó lên trên n y làm gi ng gì? -Ch ch t r i, nó b -v i ng i ta, tôi th y v y nên tôi em nó v ó. em v mà làm gì! Ch ch t h i nào? -Ch t ã mãn tang r i. 9
  10. 10. Ð i 10 www.hobieuchanh.com Con Ph c t nh chí l n không bi t m t chú. Nay nó g p thì trong b ng m ngth m, t ng chú ngh tình c t nh c mà ni m-n . Ch ng nó nghe m y l i l t l o y thìtrong lòng nó l nh ng t, nên nó ng ng n-ng . Ông Ph h i nó r ng: -M y c m y anh em? -Cha m cháu sinh có m t mình cháu mà thôi. -H ! N m nay M y m y tu i? -Th a, cháu c 16 tu i. -T khi má m y ch t t i bây gi m y d i ai? -Cháu d i v ch ng c u Cai-tu n Kim. m t n m bao nhiêu? -Th a, v ch ng c u Cai-tu n Kim th y cháu côi cút b v thì th ng nên emcháu v nuôi, ch không ph i m n cháu. -N u v y thì v trên n y mà c ng ph i, gi hai a nh và d c nó i h c. Bà Ph ti p n i r ng: “Tôi c ng tính nh v y nên tôi em nó v ó. Nó i mìnhthì có ngh a h n là i ng i ta, may áo may qu n cho nó b n r i giao hai a nhcho nó a r c i h c.” Ông Ph g c u r i d t ba a con vào nhà. Bà Ph kêu m t ông già ang lui cui i bông g n ó mà nói r ng: “Ông Cao, ông d t con Ph c xu ng nhà b i cho nó c tqu n áo, r i m t lát tôi s kêu nó lên nhà l u tôi sai c t ph n vi c cho nó làm”. Bà d y r ibà i th ng vô nhà l u v i ch ng con, còn con Ph c tay ôm gói áo i theo ông Cao xu ngnhà b p. Con Ph c i coi cùng trong nhà b i nhà b p, r i l n l n b c ra ng núp vách ng nhà l u mà xem hoa. Tr i chi u mát m , hoa n màu, ti ng c i inh i trên l u, xa mã r n-r n ngoài . C nh tình coi l m t mà b n c ng ch a yên, con Ph c b i h i trong lòng r i nhxóm mình x a nay, nh cái nhà c a Cai-tu n Kim r ng-r ng n c m t. Ng i n u n b ng lên nhà trên mà d n c m, ông Cao thôi t i bông, ông c ngph mà b ng, song hai ng i không ai nói ng n con Ph c. Nó th y v y m i lén i n c a ngõ mà ngó ngoài ng, th y xe kéo ngh u ngh nh không hi u là xe gì, th ythiên-h l i qua có nhi u ng i m c áo qu n không gi ng v i ng i Cai-L y. Nó ng ng ngó mông, thình-lình ông Cao ch y ra kêu mà nói r ng: “Nè em, bà l n kêu nãy gi tr ng. Làm gi ng gì mà ng ngoài n y? Bà l n bi u vô coi cho c u ba, c u t n m”. 10
  11. 11. Ð i 11 www.hobieuchanh.com Con Ph c theo ông Cao mà tr vô. B c lên nhà l u, nó th y v ch ng ông Ph v iba a con ng ng i t i bàn n c m. Bà Ph châu mày h i r ng: “M i ó mà m y i âu m t v y?” -Con Ph c c i ng n ngo n áp r ng: -Cháu ra ng ch i ngoài c a ngõ. -Ch i gi ng gì ngo i? Con gái không c phép ra ng ngoài ng. L y ngsau l ng c u ba c u t ây, coi g p n cho hai c u n. Con ph c ã quen cái thói hèn h , l i th y bàn gh t gi ng trong nhà cái nào ng p, nên nó m c ngó , không ý n m y l i qu nó ó. Ông Ph nói: “Con nh b n d dáy quá. N u bà tính giao s p nh cho nó, thìph i may áo tr ng cho nó b n s ch-s m i c ch ”. Bà Ph g t u áp r ng: “Ch sao. mai r i tôi mua v i m n may m i chonó b n. Gi s p nh mà n b n d dáy sao c”. Bà l i day qua nói v i con Ph c r ng: “Mai m y t m-r a cho s ch-s nghe hôn.Ph i r a m t g u, ch ng làm nh thói d i ru ng v y không c. Nhà tao lànhà quan, khách-kh a t i th ng. Ph i n nói cho có l phép, ph i gi áo qu n cho s ch . Thôi, l i góc kia v n èn lên coi nào”. Con Ph c nghe bà Ph bi u thì v ng l i, ngó theo tay bà ch mà i l i góc vách ng, song l i ó r i nó ng l láo, không th y cái èn nào h t, nên không bi t t i saomà bi u k nh v y. Ông Ph bi t nó quê mùa, không hi u èn khí10, ông bèn buông a, c l i d y nó cách t èn t t èn. Nó th y v n m t chút àng n y, mà èn l i b ccháy àng kia, thì nó l y làm l h t s c, nên ng ch ng-h ng. Ông Ph v n cháy h t các èn trong nhà sáng tr ng. Cho t càng thêm h c-h ,con Ph c dòm th y l i càng thêm c ý h n n a. p nh n c m r i, bà Ph bi u con Ph c coi r a tay r a mi ng và b ng n c chochúng nó u ng. Ch ng ng i n u n b ng n u n d em xu ng b p h t r i, bà Ph i kêu ông Cao mà d n ch ng d i nhà b p n c m thì kêu con Ph c n v i. Thi t m tlát ông Cao lên kêu con Ph c xu ng nhà b p mà n c m v i ông, ng i n u n và ng i p-ph . ng h gõ 8 gi , cô Liên-Hoa, là con gái c a ông Ph ng trên th m nhà l u kêumà nói r ng: “Ph c, m y l y gi ng gì ó? Bà bi u m y lên nhà trên cho bà d y vi c”. Ng i s p-ph c i và nói v i ông Cao r ng: “con Ph c là con nhà bác, ng vaich , mà cô hai kêu b ng : “m y” ch !10 èn n 11
  12. 12. Ð i 12 www.hobieuchanh.com Con Ph c nghe m y l i bình ph m y, song nó không bu n, h ng-hái b c lên nhà u. Nó th y ông Ph n m trên b ván l n, ng làm thu c á-phi n mà hút, bà Ph n mphía bên kia, cô Liên-Hoa ng d a bàn c sách còn hai c u nh thì gi n ch i, c i laom sòm. Bà Ph th y con Ph c thì bà nói r ng: “ âu b c l i g n ây ng nghe thím d nnè. M y là con cháu trong nhà, thím tin c y l m, nên thím m i em v thím nuôi. V yph i h t lòng lo coi sóc công vi c trong nhà cho chú thím. ng có làm công chuy n i nhà b p, d i có th ng b p nó lo. Còn ngoài v n thì có ông già Cao ng lo nh t i cây, m y c ng kh i làm nh ng vi c y. M y ch lo n i nhà trên v i coi s p nhmà thôi. Con Liên Hoa nó h c nhà tr ng. M t tu n nó m i v nhà m t ngày, mà nó i haylà v u có xe h i a r c, nên m y kh i lo, duy có hai a nh nó h c tr ng C u-Kho ây, m i bu i h c ph i a, ch ng tan h c ph i r c. X a rày ông già Cao a r chai a nó mà ng già c l m-kh m quá nên thím không v a lòng. Thím mu n m y lãnh a r c em i h c thì thím m i ch c ý. V y h khuya th c d y thì m y lo quét nhà cho ch s , r i a hai em i h c. M t lát tr v coi gi t áo gi t qu n cho nó, lo d n d p trênnhà l u, g n tan h c i r c em, r i v coi ch ng nó n ng . Công vi c c a m y ch cóbao nhiêu ó mà thôi: d n d p trên nhà l u, s n-sóc hai a nh ”. Ông Ph nói ti p r ng: “Thím m y d n ó, ph i nh mà làm. Con gái ph i siêng ng, ch ng có ham ch i-b i mà h thân. Ph i g ng làm công chuy n cho gi i, r ithím m y s m áo qu n cho mà b n. T i ph i ng trên nhà trên, ng b ván phía sau ó, ng có vi c gì thím m y kêu cho d . Chú nói ó nh hôn?” Con Ph c d và cúi u, ch không nói chi h t. Bà Ph nói: “Thôi, l i bóp ch n cho thím m t chút. Ngày nay ng i trên xe h i sao i b p ch n quá”. Con Ph c b c l i ng d a ván mà bóp ch n cho Bà Ph , bóp ch n r i n m ng, bóp m trót n a gi ng h , hai tay m i mu n r ng r i bà m i d c vô trong, ch t b ván nh có tr i m t chi c chi u tr ng c mà bi u n m ó ng . Tr c khi b c rabà d n thêm r ng: ”Thôi, ng cho s m ng sáng d y s m m c a quét nhà, r i i theoông Cao a s p nh i h c m t l n cho bi t ng. mai tao i ch mua v i m nmay áo qu n m i cho mà b n. Con Ph c vì l ng i l ch , nên n m thao th c hoài ng không c. Tuy nó n m d v i b n bè d i nhà b p, tuy ph n vi c c t cho nó làm là ph n vi c c a tôi t , tuynó ng m t b ván nh v i m t manh chi u c không có mùng m n, nh ng mà nó không ý n nh ng vi c y, nó c nh c i xe h i, c n m trong nhà l u, nh t là nhnh ng câu: “Con cháu trong nhà”, “tin l m m i em v nuôi”, ”may áo qu n m i cho mà n” b i v y trong lòng nó vui v , không h n chú-thím, không bu n b n ph n chút nào t. 12
  13. 13. Ð i 13 www.hobieuchanh.com Cách m t lát, nó nghe bà Ph kêu Ông Cao bi u óng c a r i bà d t ba a con lên u. Ông Ph n m hút thêm ít u r i ông c ng t t èn mà lên l u, mang giày hàm ch c lên thang l u ti ng nghe l p-x p. Con Ph c c ng còn thao th c n a, nó nh m t cha h i tr c c ng gi ng nh m tchú nó, duy cha nó còn tóc, còn chú nó thì h t tóc ma-ninh, cha nó nghèo nên áo qu n crách, chú nó giàu nên ch n v ch n giày. Nó nh chú nó g p nó không có nh c t i chanó. Nó suy ngh không hi u t i sao v y, suy ngh ri t r i ng quên. Tr i sáng con Ph c m i th c d y m c a i r a m t, r i ki m ch i quét nhà, quétván, lau gh , lau bàn. Ông Ph d y tr c, ông bi u cô Liên-Hoa s a so n r i ông kêu s p-ph em xe i ra mà a cô vô nhà tr ng cho k p gi h c. Ông l i bi u con Ph c coi b n áo qu ncho hai a con nh c a ông là Trinh và T ng, coi l y bánh mì v i s a bò cho chúng nó n, r i d t chúng nó l i tr ng C u-Kho, ông Cao c ng i theo mà ch ng m t l n chocon Ph c bi t ng sau nó a r c m t mình cho c. Xe h i a cô Liên-Hoa tr v nhà r i bà Ph m i th c d y. Bà trang m thoa i, thay qu n i áo trót m t gi ng h r i bà m i lên xe h i mà i ch B n Thành.Ch ng bà tr v , bà kêu con Ph c ch y ra xe ôm vô m y gói c a bà mua. Ông Ph h ibà mua v t gì mà l c c c t i ba b n gói. Bà m m t gói ra là gói v i en, bà nói mayqu n cho con Ph c. Bà m m t gói n a, là gói v i tr ng mà có l n v i bông, bà nói haith v i ó may áo cho con Ph c. Bà m luôn gói th ba, bà l y ra m t cái kh nchoàng h u b ng l a tr ng, bà kêu con Ph c l i mà bi u i th cho bà coi. Con Ph c c da tr ng , g ng m t tròn tr a, nó i cái kh n m i lên thì m t mày sáng r coi p vô cùng. Bà Ph nh m nó bà c i, r i móc túi l y ra m t gói nh b ng ngón tay, bà a chonó mà nói r ng: “Thím c ng có mua m t ôi bông nh n h t ây. eo th coi”. Con Ph c th y ôi bông thì chóa m t, trong lòng kh p kh i, c m ph c chú thím h t c. Tuy ôi bông áng giá ch ng m t ng r i, nh ng mà thu nay nó th y ch ch a c eo l n nào, b i v y nó m ng c ng nh ng i ta m i s m c ôi bông xoàn. Vch ng ông Ph d t nhau lên l u, nó lén l i ng tr c m t cái t ki n mà soi, th y hai tráitai h t chói sáng sáng, thì nó l y làm c ý. Th ng nghe th y m t ng t nên ch t ru i, kim ti n hay mê chúng. Thi t qu conPh c vì m y l i d u ng t c a bà Ph , r i l i vì m y th c v i v i m t ôi bông tai, mà nósanh m i c m trong lòng, m i v m t vài ngày mà nó th ng yêu kính ph c chú thímnh tr i nh bi n. a r c hai a nh i h c thì nó ân-c n s t-s ng, mà v nhà ch nglúc nào nó không, quét nhà, quét c a r i thì lau bàn, lau t ; tr a n ng thì gi t emph i; chi u mát thì lo t m s p nh . ã v y mà nó còn ph i lo h u tr u n c cho bà Ph ,ban êm ph i m bóp cho bà. Nó làm không h tay, mà trong lòng nó l i vui, không ti ccái thú quê mùa mà thong th d i Cai-l y chút nào h t. 13
  14. 14. Ð i 14 www.hobieuchanh.com Cách m y ngày bà Ph m n may áo qu n m i xong r i, bà Ph a cho con Ph c t cái áo v i tr ng bông v i m t cái qu n v i en, bà bi u b n th cho bà coi. ConPh c nó có s c s n, mà h m nay nó t m g i, m t mày tay ch n u sach s , tóc tai b ivén khéo, nên b n m i vô coi nó càng thêm p b i ph n. Bà Ph ngó nó bà c i, i bà i m t l y ra m t chi c ng tr n bà a cho nó mà nói r ng: “Có m t chi c ng h i tr c s m cho con vú c a th ng T ng ây. Con Vú, thôi , tao gi n tao òi l i. ây m y eo th coi v a hay không?” Con Ph c th y chi c ng mà eo vô tay trái, vì c m tay nó tr ng n n l i no tròn,nên nó eo chi c ng khít-khao coi v a l m. Bà Ph nói: “ eo v a thì l y mà eo, songph i gi , ng làm móp nghé”. Con Ph c c eo bông tai, c b n áo qu n m i mà i c eo vòng ng n a, thì s vui m ng c a nó ch ng có chi b ng. N u lúc n y mà ch ng Cai-tu n Kim lên khóc lóc n n-n xin nó tr v , thì ch c d u nói th nào nó ng không ch u. c m y tháng, con Ph c tuy làm c c, song nó không phi n. Nó ch bu n có t u là hay b cô Liên-Hoa m ng ch i và b hai c u nh ánh p ng t véo. t b a ch nh t, l i 5 gi chi u, có m t bà H trong Cholon ra th m bà Ph .Con Ph c l ng-x ng lo tr u n c, cô Liên Hoa trong nhà t m cô kêu nó ôm sòm bi u y áo qu n cho cô thay, mà nó m c ch n c nên không v ng l i mau l c. Ch ngnó l y áo qu n ôm vô nhà t m, thì cô Liên Hoa g t cái qu n p trên u nó mà ch i ng: “ chó , tao kêu m y sao m y mi t ngo i? Cái m t sao gi ng ng a quá!” Con Ph c b ánh qu n trên u và b ch i n a thì nó t c gi n thái quá, không th n c nên nó la l n r ng:”M y h n ha, Liên-Hoa? tao mét v i chú thím cho m ycoi”. Cô Liên-Hoa x trong m t nó mà nói r ng: “M y mét thây k cha m y. Tao không âu. !”. Con Ph c gi n a n c m t, nó quây qu tr lên nhà l u, th y bà Ph ng ng inói chuy n v i bà H thì nó b c l i ngay m t mà nói r ng: “Th a thím, con Liên Hoanó h n quá! Nó p qu n trên u tôi, nó ch i cha tôi, nó m ng tôi là chó ,ng a”. Bà Ph châu mày, tr n m t n t r ng: “É! Nó ch i m y thây k m y! Tu ng m t y ó nó p qu n trên u không áng hay sao? vô phép! Có khách nó theo làm n, không nói chuy n “. Con Ph c ríu ríu b c ra, li c th y ông Ph ng n m làm thu c á phi n t i bván g n ó, mà ông không nói chi h t, thì nó b c l i cái th m bên chái nhà ng i màkhóc thút thít. M t lát khách v , bà ph kêu nó vô bà nói r ng: “M y vô phép quá!Tao ãcó d n m y: nhà tao là nhà quan, n ph i cho có l ngh a. Tr c m t khách sao m ydám kêu tao b ng thím, sao m y dám kêu cô hai b ng con Liên Hoa? Tao nói m t l n n y a cho m y bi t: n u m y mu n trong nhà tao thì m y ph i kêu Liên Hoa b ng “cô 14
  15. 15. Ð i 15 www.hobieuchanh.comHai”, ph i kêu hai a nh b ng “c u ba và c u t ” ch không c phép kêu con n y,th ng kia n a. Còn h i nãy t i sao con Liên Hoa m ng ch i m y?” Con Ph c b u b o th a r ng: “Th a, H i nãy tôi m c ch n c trà cho khách u ng.Cô hai i t m, cô kêu tôi em qu n áo, mà tôi m c ch n c, nên ph i ch m tr m t chút,cô gi n cô ánh ch i tôi”. Ông Ph buông ng hút, ông men-men i l i g n mà nói r ng: “D hôn! Chuy nnh m n nh v y mà c ng th a g i l n x n. Nó bi u l y qu n áo cho nó thay, sao không y cho mau, nó l nh nó au r i làm sao? ng có v y n a”. Con Ph c nghe chú nói nh v y thì h t tr l i c ng trân trân. V ch ng ôngPh d t nhau ra sau xem hoa. Sáng b a sau Liên-Hoa lên xe h i i vô Nhà-Tr ng, Con Ph c a Trinh và T ng i h c, nó còn nh vi c hôm qua ã b m ng ch i mà l i còn b qu trách, nên tronglòng không vui. Thình lình T ng v t ch y tr c, nó s th ng nh v p té, nên la l n ng: “ ng có ch y; m y ch y r i m y té tao b r y sao”. T ng nghe la thì ng l i, tr n m t ngó con Ph c. Ch ng con Ph c v i th ngTrinh i t i thì nó nói r ng: “Con chó, sao m y dám r y tao?”. Nói v a d t l i thì nó l i y sách mà p con Ph c. Trinh ch y l i xô T ng ra mà nói r ng: “M y h n h T ng?Sao m y kêu ch Ph c là con chó? M y h n tr i ánh m y cho mà coi!” T ng th y Trinh binh con Ph c thì gi n, nên cùng qu n b mà i, mi ng nói l m- m r ng: “ tao v mét má cho mà coi.” Trinh nói r ng: “M y gi i thì v mét i. Taolàm ch ng cho Ch Ph c. M y h n, m y ch i m y ánh ch , l i còn h m v nhà mét n ach !”. Con Ph c tuy b ánh b ch i, song th y Trinh binh nó thì nó h t phi n, nên d ung t d hai a nh mà d t vô tr ng. Ch ng nó tr v m t mình, i d c ng nó nh y l i T ng h m mét má h i nãy thì trong long nó lo s , lo T ng mét r i chú thím y n a. Nó và i và suy ngh , thình-lình sau l ng có ti ng ng i h i r ng: “Em iông Ph bà Ph ph i hôn em? m t tháng bao nhiêu v y?” Nó day l i thì th y m t ng i n-bà gánh bánh-canh v i chè- u i bán, ng itr c ch ng 35 tu i, m c qu n lãnh và áo bà-ba xuy n en, b dong-dãy g n gàng. Ng i y th y con Ph c day l i thì c i mà h i r ng: “Em n bánh-canh hôn em? Bánh-canh a nay ngon l m”. Con Ph c ng l i, c ng c i mà áp r ng: - Tôi không n. Tôi không có em ti n theo. - Không sao âu mà. Qua bán ch u cho. Em v i ông Ph Qua bi t, xa l gì saomà ng i. 15
  16. 16. Ð i 16 www.hobieuchanh.com Ng i n-bà y và nói và gánh d a l ng r i múc m t chén bánh-canh mà a cho con Ph c, bánh-canh còn nóng, h i lên ngui-ngút. Con Ph c th y bánh-canhngon, l i ngh th ng Trinh khi thì cho nó m t xu khi thì cho hai xu, m y tháng nay nógi u dành c m t c c ai nhà, d u xài vài ba xu c ng không h i gì, b i v y nó ng chén bánh-canh và h i r ng: - Ch múc bao nhiêu v y? - Hai xu. - Tôi n r i mai m t tôi g p ch n a, tôi s tr ti n a. - c mà, ch em, th m t hai xu mà ngh a gì, d u không tr c ng c. - Ch bán ch u, có nhi u ng i x u, h n r i không tr ti n thì ch c t v n ch . - Ta coi theo ng i, ta bán ch u ch . - Ch bán cho tôi, thì b a nào tôi g p ch tôi s tr ti n, ch ng có l i nhàmà òi a, nghe hôn. - Ai mà d i quá v y, nên em ph i d n. Con Ph c ng i d a cái gánh mà n. Ng i bán chè ngó nó r i h i n a r ng: - Em nhà ông Ph có s ng hay là c c? - Không ph i mà. - Coi! Qua th y em trong ó còn cái nhà c trong ng Nguy n-T n-Nghi m kia ch âu. - Ph i, tôi ó, mà không ph i . - y ch sao? - Tôi là cháu c a ông Ph ó, tôi kêu ông b ng chú ru t. - Cháu ông Ph ! Ng i bán chè th y làm l , ng i ngó con Ph c trân-trân, con Ph c và bánh-canh mà i và nói n a r ng: -Tôi nói thi t ch . Cháu ru t a. Cha tôi h i tr c là anh ru t c a ông Ph , cha mtôi m t r i, chú thím tôi m i ki m em v nuôi. -Cháu ông Ph sao b n v i, i ch n không, in nh v i ng v y? Em ngch u. Em v nói v í ông Ph ph i mua hàng l a cho em b n, ph i s m giày dép choem mang. Ông Ph giàu sang, con gái ng th y b n t t, i xe h i, còn cháu ng saocho n b n nh nay t v y! 16
  17. 17. Ð i 17 www.hobieuchanh.com -R c tôi v r i, thím tôi m i mua may qu n áo n y cho tôi b n ó. -T t lành gì! ng thèm. H i tr c em âu? -Tôi d i Cai-L y. -Em nghe l i qua, v òi may áo qu n hàng cho em b n, òi mua giày cho emmang. Cháu ông Ph gì mà eo bông h t chai, ph i òi mua bông h t xoàn mà eo. -Ai mà dám. -Em s v ch ng ông Ph ó hay sao? -Sao l i không s . -Hay ánh em l m sao? -Không có ánh, chú thím tôi có r y chút nh. Mà có a con gái l n v i th ng útnó h n l m, nên nó hay ánh ch i tôi. -H ! Hai a nh h n nh v y, mà ông Ph bà Ph không r y nó hay sao? -Không. Chú thím tôi c ng con l m. -Con là máu, cháu là m ! T i em nghèo nàn côi-cúc nên m i b h t-h i cái thân nh y ó, ch ph i em giàu th coi. Nuôi em trong nhà có b t em làm công chuy n haykhông? -Không có làm gi ng gì l m. Ph n tôi thì a r c hai a nh i h c. V nhà tôiquét nhà quét c a, lau gh , lau bàn, gi t , t m r a cho s p nh , có khách thì lo tr u c, thay ng nh , t i thì bóp ch n m l ng cho thím tôi v y thôi. -Tr i i công vi c làm quá công vi c c a m t a ày t , v y mà em nói không cógi ng gì l m. V y ch còn i gi ng gì n a! -Công vi c làm không c c gì l m. Tôi phi n có cái hai a nh nó m ng ch i ó. -Nuôi mà bi t th ng kìa, cho em n h c, làm cho em sung s ng t m thân, chnuôi mà b t làm công vi c nh ày t , l i kh i tr ti n m n, ó là l ng công, ch nuôigi ng gì. ng thèm . Qua coi em l ch s l m, m t mày tr ng tr o, tay chon d u nhi u.Em i theo qua, r i qua gã em l y ch ng, ch c em sung s ng l m. -Tôi còn nh mà l y ch ng gi ng gì? -L n i còn gì! Em n m nay m y tu i? -Tôi 16 tu i, t t n y m i 17 tu i. -D hôn! M i sáu m i bay tu i r i, còn nh gì n a. C ó có ch ng ph i l mch . Con Ph c n h t bánh canh, tr chén cho ng i bán, r i ng i b p xu ng t, khoanhtay trên u g i mà suy ngh . Ng i bán chè r a chén và úp lên tràng và c i mà nói 17
  18. 18. Ð i 18 www.hobieuchanh.com ng: “Cái s c c a em ó n u có t k 11, thì m y ông m y th y h trét. i n y congái có s c p thì lo gì không sung s ng”. Ng i bán chè m i nói t i ó, thì có m t cái xe h i mui ki n ch y t i, trong xe có t ng i n bà tr tu i, trang m thi t p, qu n áo thi t t t, ng i coi nh tiên n htr n. Xe qua kh i r i, ng i bán chè nói r ng: “Ng i ó là con hai Kiêu, h i nh má nónghèo, nó i gánh n c l vai, nó l y Tây m y n m r i sau ó ng m t th ng mái chínhmê nó quá, bây gi nó có nhà t t, nó i xe h i, coi s ng hôn? Qua bi t nó l m. Nó làcon c a thím Ti u h i tr c Ch i ch âu. H i nh nó có l ch s c nh em v y âu”. Con Ph c th dài m t cái r i ng v y ph i ít. Ch bán chè c ng ng d y,gánh lên vai mà nói r ng: “B a nào em có r nh qua nhà qua ch i. Qua ngoài c u R ch- n. Em ra t i c u ó em h i th m “ch Ba có bán chè” thì ai c ng bi t h t”. Ch bán chè nói d t r i, ch gánh gánh mà i và ch rao: “Ai n bánh canh chè- uhôn”, ti ng nghe l nh lót. Con Ph c th ng-th ng i v , bên tai còn v ng-v ng nh ng l i c a ch Ba Có, tr c t còn lao-xao cái xe c a cô Hai Kiêu.11 ch ng di n 18
  19. 19. Ð i 19 www.hobieuchanh.com III CON GÁI V I CH TRINH Ngày qua tháng l i, tuy con Ph c làm công vi c kh mà l i còn b r y la m ngch i, tuy nó nghe nh ng châm chít c a ch Ba Cô làm cho nó h t hân hoan vui-v , songnó c ng an ph n mà làm tôi m i cho chú thím m t n m r i. t bu i s m m i, con Ph c i r c Trinh van T ng n nhà, thì th y có m tng i trai ch ng 20 tu i, m t tr ng-tr o, m c m t b âu-ph c b ng n xám, ch nmang giày vàng, ng ng i t i b gh gi a mà nói chuy n v i v ch ng ông Ph và kêuông Ph b ng d ng. Bà Ph th y Trinh và T ng thì kêu mà nói r ng: “L i xá anh hai ây nè. Quên anhhai hay sao?” Trinh và T ng b c l i xá ng i trai y. Ng i y níu tay kéo hai a nh vàolòng. Con Ph c i th ng vô trong thì th y ông già Cao quét d n m t cái gi ng s t thunay tr ng, không. Ông Ph b c vô nói v i ông Cao r ng: “ , d n quét cho s ch s i, r i lên l u vác t m ni m12 l n ó mà tr i. D n cho c u Hai ng d i n y ng ban êm c u h c cho thong-thã” Ng i trai ng i ngoài tr c nói chuy n, mà ông Ph kêu b ng c u Hai ó, tên làVõ-Phi-Hùng, con trai l n c a th y H i ng Võ-Phi-Thành Cái V n, d i C n Th .Thu nay c u h c tr ng trung- ng Albert Sarraut ngoài Hà N i, thi tú tài u cl nth nh t r i, nay nghe tr ng trung ng Chasseloup-Laubat Saigon m các l p h cthi tú-tài, nên c u v xin vô ó h c thêm m t n m chót, ng thi l n th nhì mà l y b ng- p Tú-tài cho hoàn-toàn. Nh ng mà c u s trong tr ng tù-túng, nên c u tính ngoài i mua xe máy m i b a c i i h c cho thong-th . V bà Ph có m t ng i anh trai v i t ng i em trai mà thôi, anh là th y H i ng Võ Phi Thành, còn em là Võ Phi Lung, i c c p b ng làm Cai t ng, c ng mi t Cái-V n. C u Võ Phi Hùng, là con trai c ath y H i ng Thành, thì kêu bà Ph b ng cô ru t, b i v y c u ghé th m v ch ng ôngPh và xin u mà i h c. ã có tình cô cháu, mà cha m c u l i giàu sang, t nhiên vch ng ông Ph ni m n tr ng ãi, ch u cho li n, nên d n d p gi ng ni m l ng-x ng ó. ng m t h ng cháu, mà cháu c a ông thì hèn h nh tôi t , l i còn b ánh ch i;còn cháu c a bà thì c h u ãi nh th ng khách, c ng gi ng s t ni m gòn, c n c m chung v i v ch ng ông Ph .12 n m 19
  20. 20. Ð i 20 www.hobieuchanh.com n y con Ph c còn c c h n thêm n a, nó ph i gi t kh n, gi t v , gi t áo qu nmát cho c u Hai Hùng; c u t p cho nó ít l n r i nó ánh nón, ánh giày tr ng cho c u a. u Hai có tánh vui v , nói v i con Ph c thì dùng l i d u ng t luôn luôn, c u hainói chuy n v i nó, mà h nói thì c u c i, n m ba b a c u l i cho nó ho c 5 xu, ho c m t c mà n n nó gi t cho c u. B i c u nh v y, nên con Ph c c c thêm mà nókhông phi n, coi b nó l i s t s ng mà ph c s c u l m. u Hai Hùng nhà ông Ph , ban êm c u ng m t mình trong m t cái phòng ng d i; con Ph c tuy ng t ng d i, song nó n m trong m t cái xép nh phía sau,còn v ch ng ông Ph v i m y a con thì ng trên l u. êm nào c ng v y, l i 9 gi thì ch ng ông Ph d t con lên l u. C u Hai th c h c khuya, ch ng có b a nào c u t t èn i ng tr c 11 gi . u Hai c vài tháng. M t êm n , tr i m a d m d , giông gió v t-v t. Vch ng ông Ph bi u ông Cao óng c a r i d t m y a con lên l u. C u Hai Hùng ng i i bàn vi t mà làm bài. Ngoài sân m a gió m- m, d u t ng d i la làng, trên l u ng không nghe. C u Hai buông cây vi t, c u l y m t u thu c mà hút, r i c u i nhnh vô phía sau, l i cái xép nh t i mò, ch con Ph c ng ó, c u kêu mà h i r ng: “Ph ca, Ph c h i s m m i qua a cái kh n mu-soa cho em gi t r i em âu em?” Con Ph c d và áp r ng: “Th a, tôi gi t r i, tôi x p tôi trong gi ng c u. u Hai v a b c và nói r ng: “ âu em d y l y mà a cho qua. Tr i m a mu n m i”. u tr ra bàn vi t mà ng i. M t lát con Ph c c m cái kh n em ra a cho c u. u vói n m tay nó mà kéo l i m t bên c u. Nó day m t ngó lên thang l u, mi ng chúmchím, m t m c c s ng, nó và trì l i và g tay c u. C u m t tay c n m ch t tay nó còn t tay choàng ôm ngang mình nó và h i r ng: “Em mu n i kh n m i hay là mu n c d u th m hôn, qua mua cho”. Con Ph c c i và nói nh r ng: “C u buông ra. Chúthím tôi hay, ph i òn ch t”. u ôm mà hun hai bên gò má nó. Nó g ra c r i i ri t vô cái xép mà ng . i b a sau, c u Hai Hùng c ng ng i h c m t lát, nghe trên l u im lìm, c u s lén i vô bu ng c a c u mà l y m t cái kh n l a, m t ve d u th m c u mua h i chi u, c u l i bóp ph i l y m t ng b c gi y, r i c m h t trong tay mà i nh nh vô xép conPh c. B a nay tr i có tr ng nên trong cái xép không t i l m. M m c u th y d ng conPh c n m co trên m t b ván nh . C u v a b c vô thì nó c a mình, r i day qua mà ngó,song không h i, không nói chi h t. C u bi t nó th c, c u bèn ng i ghé trên b ván, nhnh kéo tay nó mà nói nh r ng: “H i chi u i h c v , qua ghé ch B n-Thành mà muacho em m t cái kh n v i m t ve d u th m ây. Qua c ng cho em m t ng b c em c tdành n bánh, ch ng nào xài h t em nói r i qua cho n a”. 20
  21. 21. Ð i 21 www.hobieuchanh.com i nghi p cho thân ph n con gái, nh t là con gái không có h c th c, không hi unh n tình, g p cái c nh nh v y thì âu có trí mà m ng ch ng c ng gi mình ti ttrong giá s ch cho c. N u la lên, thì s x u h , mà l i e còn b ánh b ch i n a, b i ra kh i nhà. Mu n n n n xin c u Hai ng làm vi c qu y cho c. Hu ng chiph n mình hèn h , còn ph n c u sang giàu, c u có ti n nhi u, c u b n t t, c u h cgi i, c u nói hay, m y tháng nay c u t t v i mình bây gi c u l i mua cho mình n a,có l nào mình kháng c mà làm mích lòng c u. Có l t i c nh tình nh v y ó nên con Ph c n m l y cái kh n, ve d u và ng b c. u Hai Hùng xô nó n m xít vô trong, r i c u n m v i nó, mà nó c ng không ch ng cchi h t, c u thong-th mu n th nào t ý. Vi c gì c ng v y, khó t i kh i u mà thôi. ng i qua m t l n, l n sau ch ngcon b ng gì n a qua êm sau c u Hai Hùng h c r i c u t t èn i ng thì c u i th ngvô cái xép n m tay d c con Ph c qua phòng c u mà ng v i c u, ng n h ng sáng r inó m i tr v cái xép c a nó. T ó v sau c u Hai c làm nh v y hoài, song ban ngày u t t nh nh th ng, c u nói ngay th ng, ch ng bao gi c u pha l ng. Con Ph c càng ngày càng i dáng, bây gi nó n m c s ch s h n h i tr c, tóctai vén khéo h n, mà nhan s c coi c ng p h n. Ông Ph là n ông nên ông không th ycháu tr mã s a dáng. Còn bà Ph là n bà, t nhiên con m t bà khác h n ông, bà dòmth y con n i thay dáng thì bà phát nghi, r i ít tháng sau bà th y b ng nó ngày càng l nthì bà càng thêm nghi n a. Có l , nên các tr ng cho h c sinh ngh m t tu n. C u Hai Võ Phi Hùng v Cái n th m nhà. t êm bà Ph bi u Liên Hoa d t hai em lên l u mà ng tr c, bà còn n m t i bván, ch ông hút mà nói chuy n v i ông. Ch ng s p nh i r i, bà m i nói v i ông r ng: - Tôi coi b con Ph c sao tôi nghi quá. - Nghi gi ng gì? - Tôi coi b ng nó sao m t ngày m t l n in là nó có ch a. - Nó nhà ây hoài, l y ai c mà có ch a? - Ông khéo nói! Sao l i l y trai không c. M i ngày nó ar c b y tr , nómu n l y trai có gì khó âu. Mình có theo mà gi nó âu nên nó s . - ar c b y tr , nó i có m t lát r i v , ngày gi âu có mà trai gái. - Sao l i không có. a hay là r c c ng v y, ây l i ó mà nó i h n m t gi ng h . Nó a b y tr l i tr ng, r i nó ghé nhà n nó trai gái, mình bi t sao c. - Mà bà th y b ng nó l n thi t hay sao? Tôi b t ý coi. - n thi t a! Coi nh có ch a b n n m tháng. 21
  22. 22. Ð i 22 www.hobieuchanh.com - âu mai tôi coi l i coi. N u thi t nó làm vi c kh n n n, l y trai có ch a,làm x u h cho mình, thì p u nó ra ngoài sân ng nó i làm , ch ch a nó trongnhà n a mà làm gì. - Ông ng có nóng. Vi c âu còn có ó, th ng-th ng coi l i coi. - Thôi sáng mai tôi coi l i. N u thi t nó có ch a, thì tôi ánh i nó ra kh inhà li n. Qua ngày sau, v ch ng ông Ph th c d y r i ng i l i bàn n mà n cháo lót lòng i m y a con. Con Ph c ng sau l ng c u Trinh ng coi ch ng múc cháo cho hai u nh n. Ông Ph ngó nó m t h i r i h i r ng: “Ph c, sao b ng m y l n d v y?” Con Ph c l t t l y tay che cái b ng, day m t ch khác không tr l i. Bà Ph Liên Hoa và hai a nh u chong m t ngó nó. Nó càng thêm khó ch u,nên a n c m t. Ông Ph ng i n h t chén cháo r i ông buông a mà nói r ng: “Cha m m y ch t t, m y thân s th t s b a ói b a no. Thím m y th y v y t i nghi p nên em v mànuôi. M y c m no lành l r i l i sanh ch ng, m y khôn nên thì m y nh ; m y d i y h thì m y ch u tao không c n gì. Ng c vì m y trong nhà tao, ai c ng bi t n y làcháu c a tao, m y ch a oan l nh nh v y thì còn gì danh giá c a tao. Tao nuôi m y m no sung s ng, r i m y n n cho tao ó ã a há? kh n n n! M y làm x u chotao, tao ph i p ch t m y tao m i v a lòng. M y l y th ng nào có ch a ó, m y nói chotao nghe th coi”. Con Ph c ng cúi m t xu ng t, n c m t ch y ròng ròng, mà c ng làm thinh,không ch i nói ti ng chi h t. Bà Ph nói r ng: “Th y nó i ng i ta c c kh t i nghi p nên tôi mang v âynuôi. Ai dè nó kh n n n nh v y. Mà c ng ph i l m, c p con m t nó ó, không l y traisao c. Ông không nh hay sao? B a tôi r c nó v ó, t i l i thì nó ra ng ngli n. Cái óc nó là óc làm mà. Th con cháu h nh v y ó, bi u th ng nó thì làm saomà th ng cho c ây, mà mình có gi n mình i nó i, kh i nó ra ngoài r i nógia ti ng oán nó nói mình c ác”. Ông Ph nghe bà nói ông n i nóng nên ông ng d y ch y l i gi tay mu n b t 13tai con Ph c, mà r i ông không ánh, ông xô cái vai nó và n t r ng: “ m ir !M ygi ng giòng nào âu, ch giòng c a tao không có h thúi nh v y! Tao mu n p ch t y cho khu t con m t tao! M y l y th ng nào âu m y ph i ch ra cho tao bi t m t chútcoi”. Con Ph c và khóc thút-thít và nói r ng: “C u Hai l y tôi!” 22
  23. 23. Ð i 23 www.hobieuchanh.com Ông Ph ng nóng n y, mà b n ti ng nói nh nh y v a bay ra thì làm cho lòngông l nh ng t. Ông ng xuôi x , day l i ngó bà, không bi t nói sao c. Bà Ph bi n s c, môi tái xanh, bà dùng ng d y g n-gàng, bà b c l i h i conPh c r ng: - y nói, m y l y c u Hai mà c u Hai nào? - u Hai trong nhà n y ây - Hã! M y nói sao? Cái léo m tiên t m y, m y h , m y thúi, m y làm l ytrai âu, cho có ch a b ng thè-lè, r i bây gi m y nói xán-xã cho cháu tao h ? Cháutao nh r ng nh ph ng, còn m y là quân n mày, m y r a ít cho nó c ng ch a c,sao m y dám nói nh v y? Bà Ph và nói và x vào trong m t Con Ph c, nó s quá nên a hai tay b m m t.Bà gi n, bà bèn g t cây ch i lông gà máng theo cây c t g n ó, bà áp p lo n trên u trên vai nó. Con Ph c v t ch y vô trong mà tránh òn. Bà Ph và r c theo và m ng ng: “ chó! M y ph i i ra kh i nhà tao li n bây gi ây. i, i cho mau, tao khôngch a n a.” Con Ph c ch y vô cái xép, ch nó ng mà tr n. Bà Ph vô theo và bà nói r ng: “L t ôi bông tai v i chi c ng tr l i ây, r i tr l i mau. T ng m y t -t thì cho eo vòng, eo bông, ch m y kh n n n nh v y thì không cho gi ng gì h t. Mau c i tr l i âymau”. Con Ph c c i chi c ng v i ôi bông giao l i cho bà. Bà l y y b vào túi, r ivà b c ra và nói r ng: “M y gói áo gói qu n mà i ra kh i nhà tao l p t c. M y cònnán thì tao ánh m y ch t, nói cho mà bi t. Tao cho áo qu n ó là ph c c c a m y n l m, l thì tao l t tr n l t tru ng m y m i v a b ng tao”. Bà Ph ra ngoài tr c u ng n c, r i ng i l i b ván mà n tr u, b bà còn gi n m. Bà th y ông Ph ng t èn s a-so n mâm hút, bà nói r ng: “Ông th y hôn! Tôilàm ph c cho cháu ông, tôi r c nó v tôi nuôi, bây gi nó tr n cho tôi ó! Quân kh n n thi t! Rau nào sâu n y, cha m nó nh v y, l i sanh nó nh v y ph i l m”. Ông Ph ng i chùi ng hút, ông nín khe, không nói m t ti ng. Cách m t h i, con Ph c xách m t gói áo qu n trong b c ra, n c m t, n c m ichàm-ngoàm. Nó b c l i ng ngay tr c m t ông Ph và xá và nói r ng: “Th a, chú i m nh gi i, cháu i”. Ông Ph g m u ngó mâm hút ông không nói chi h t. Con Ph ctr l i xá bà Ph r i i ra c a. Liên-Hoa ng ngó theo mi ng chúm-chím c i.13 ánh vào tai 23
  24. 24. Ð i 24 www.hobieuchanh.com u Trinh c ng ng ngó mà b c u bu n l m. Trông theo c u th y con Ph c c uch i không c hay sao, nên ch ng con n xách gói b c xu ng th m thì c u kêu mà i r ng: “Ch Ph c, ch i thi t hay sao?” Con Ph c day l i, l y v t áo lau n c m t, r i l m-l i ra c a ng mà i tu t. 24
  25. 25. Ð i 25 www.hobieuchanh.com IV CH PH I V CH QU Y Tuy con Ph c lên t Saigon ã hai n m r i, nh ng mà ngày nh êm nó m clàm tôi m i, c ra kh i nhà là lúc a r c hai c u nh i h c mà thôi, ch không c i ch i âu h t. ng sá thì nó bi t có khúc ng t nhà ông Ph T ng l i tr ng c C u kho. Thân t c thì tr ông Ph ra, nó ch ng có bà con n i ngo i xa g n nào khác a. Nay b ánh i nó ph i i, mà ra ngoài ng r i nó b i-r i không bi t ph i i âu. Vì nó quen khúc ng l i C u kho, nên nó th ng-th ng i l i ó. Còn l , h c-trò ch a i h c, nhà tr ng óng c a v ng hoe. Con Ph c cái góitrên l ng Galliéni r i ng i khoanh tay m t bên ó. Lúc y ã 9 gi s m m i, tr i ng g t. Nó bèn m gói l y cái kh n l a tr ng c a c u Hai Hùng mua cho nó ó mà i ng che n ng. M t nó bu n mà nó i cái kh n lên thì g ng m t nó có cái v thiênch n nghiêm ngh , coi p vô cùng. ng Galliéni h i ó ch a có xe- n ch y, ch có xe h i, xe ki ng v i xe kéo màthôi. Nó ng i ngó xe qua l i r i b i h i không bi t i âu. Ph i tr v Cai-l y ch ng? V y v ch ng Cai-tu n Kim mà xin cho l i. Nghe nói i Cai-l y thì i xe l a xu ng Mtho r i i b v Cai l y c. Con Ph c thò tay vô túi móc ti n c a c u Hai cho n bánh ó em ra mà m, thì còn có n m c c hai xu, làm sao à i xe l a c. Phãi ch c u Hailên mà t công vi c cho c u Hai nghe r i xin ti n c u v m i c. Mà nghe nói l ngh c, c u v Cái-v n m t tu n r i c u m i lên. Bây gi m i bi t âu mà ch c u. Con Ph c ng i suy ngh t i ó r i nó s c nh nó có quen v i ch Ba Có, là ch bánchè. Ch hay r nó ra nhà ch ch i. ch ch nhà ch c u R ch-B n, ra t i c u ó h i thì ai ng bi t. Nó tính i ki m nhà chi Ba Có mà xin u ít b a ch c u Hai lên xin ti n r i v Cai-L y. Nó bèn xách gói i dài theo ng Galliéni h i th m h mà ra c u Rach B n, i d c ng nó th y ai ngó nó c ng m c c , nên cái gói tr c b ng hoài. Ra t i c u R ch n, nó th y tr c dãy ph lá có m t bà già ng i út c m cho m t a nh n. Nó bènghé mà h i th m nhà ch Ba Có. Bà già châu mày ngó nó r i l i h i nó r ng: -H i th m Ba Có nào? -Ch Ba Có bán bánh canh chè u ó mà. -À, ! Nó không có ây n a. Nó có ch ng r i d n nhà i ã b y tám tháng nay n mà. 25
  26. 26. Ð i 26 www.hobieuchanh.com Con Ph c nghe nói nh v y thì bu n hiu. Bi t có m t mình ch Ba Có, mà ch l ikhông còn ây n a, bây gi còn bi t n ng d a v i ai! Nó ng ng -ngáo r i h i bàgià r ng: -Không bi t chi Ba Có d n nhà i ch nào âu bà há? -Nó d n ra ngoài kia. Ki m con Có chi v y? Có bà con v i nó hay không? -Th a, tôi không có bà con, ch em quen bi t lâu, h i tr c ch ch nhà cho tôi vàbi u tôi có r nh ghé ch i. Tôi ki m th m ch , ch không có chuy n chi h t. Bà bi t ch n nhà ch nào, xin bà làm n ch giùm cho tôi. -Ph i ki m nó mà òi ti n hay không? -Th a, không. Tôi âu có ti n cho ch m n mà òi. , n u không ph i òi ti n thì ta ch giùm cho, b i vì nó hung l m, n u ch nhà chong i ta òi ti n nó thì nó vô nó ch i m ng nát. Nó có ch ng r i m n ph ngoài ng Luovani. ng ó ch nào âu bà? -Không bi t hay sao? ây i th ng ra B n-Thành, i m t i g p cái ngã t . Cái ng ngang ó là ng Luovani. Qu o qua ng tay m t th y có m t dãy ph ngóich ng vài ch c c n. Con Có nh m c n th ba. - Cháu cám n bà. Thôi, cháu i ki m th coi. Con Ph c t giã bà i. Thi t qu nó i m t lát thì g p ng t , nó qu o qua tay m t,có m t dãy ph dài, nó m n c n th ba, r i ng ngoài l ngó vô coi có th y ch BaCó hay không. t lát, Ch Ba Có phía sau i ra tr c, b n áo dài b ng l a tr ng, b n qu n lãnh en, ch n mang gu c, m t mày s ch s , tóc tai v n-van, ch không ph i u xù nh h i bánchè v y. Con Ph c ngó th y thì m ng quýnh, nên kêu: “Ch Ba” r i xâm-xâm i vô c a. Ba Có th y nó thì ch ng h ng14, nên nói l n r ng: “ a em! D hôn, t h i ó ngi m i ch u ghé nhà ch a. Ai ch cho em bi t ch ây mà em l i?” Con Ph c l t kh n và cái gói trên bàn r i c i mà áp r ng: -Em ghé trong c u R ch-B n em ki m, nh h ch nên em m i bi t mà ki m ra ây. - Em i âu mà có gói ó? - Em thôi d i chú thím em r i. Chú thím em ánh i nên em m i i ây. - Sao v y?14 ng c nhiên 26
  27. 27. Ð i 27 www.hobieuchanh.com Con Ph c m c c nên không tr l i. Nó th y có b u n c l nh v i cái ly trên bànnó b c l i rót n c mà u ng. Ba Có kéo gh ng i têm tr u mà n và nói r ng: - Em c ra kh i nhà ó là em có ph c l n. Th làm m i mà không n mà làmgì. - Em ngh thi t ch nói trúng l m: làm m i mà không n. - M i l n qua th y em có eo ôi bông tai v i chi c ng sau âu m t r i? B h i mà h còn l t l i hay sao? - Ph i a, thím em l t l i h t. - Nh m n quá! Mà t i sao i em v y? Con Ph c châu mày, th ra, ng suy ngh m t h i r i v t nói r ng: “Nói em l ytrai có ch a, làm x u làm h nên ánh i em”. Ba Có ngó m t và ngó b ng con Ph c r i nói r ng: -Mà thi t em có ch a mà. Em trai gái d i ai v y? - C u Hai l y em ch ai. T i em khai thi t, thím em gi n, m i ánh i em ó. - C u Hai nào? - C u Hai Hùng là cháu kêu thím em b ng cô, c u u trong nhà mà i h c. - C u l y em có ch a, r i bây gi b c u không tính gì h t sao? - L ngh h c, c u v Cái-V n th m nhà, không có trên n y. - Ch ng nào c u lên? - Nghe nói ngh tr n m t tu n l , b a nay m i có 3 b a. - Ch ng c u lên c u ph i tính sao m i c ch . L y ng i ta có ch a r i làm l ,ng i ta lôi l ng ch . Mà t i sao trong nhà, mà c u Hai l y em cho t i có ch a màkhông ai hay, âu em c công chuy n cho qua nghe th coi. Con Ph c tuy quê mùa thi t-thà, nh ng mà nó c ng có liêm s , nó c ng bi t làmthân con gái ch ng có chi quí giá b ng cái trinh ti t, b i v y nó nghe Ba Có h i t ichuy n nó ân ái v i c u Hai Hùng thì nó h th n, cúi m t xu ng t, r ng-r ng n c t. Ba Có th y v y bèn nói r ng: “Qua th y em qua th ng c ng nh em ru t c a qua y. Em còn nh d i, có vi c gì em ph i t thi t cho qua bi t ng qua ch ch d i khôncho. Ch em mà m c c n i gì?” Ph n con Ph c m côi, thu nay bu n hay là vui, c-u t hay là c ý, nó không bi t d i ai. Nay nó nghe m y l i d v êm-ái c a Ba Có, thì ch ng khác nào cây khô g p c m a, b i v y nó kéo gh ng i g n Ba Có r i kh -kh m15 thu t h t công chuy n cho15 thì th m 27
  28. 28. Ð i 28 www.hobieuchanh.comBa Có nghe. Nó nói ban u c u Hai Hùng Hùng t t v i nó làm sao, c u mua cho nó t gì, cách c u làm sao mà c nó, nó nói không sót m y-múng nào h t. Ba Có nghe r u uôi, ch ta ng i suy ngh m t h i lâu r i h i r ng: - C u Hai ó giàu hôn? Con c a ai âu v y? - C u là cháu kêu thím em b ng cô ru t. Nghe nói c u là con c a ông H i ng gì i Cái-V n không bi t, th khi cha m c u giàu, nên c u n m c sung s ng l m. - C u trai gái v i em mà c u có th th t c u s c i em hay không? - C u không có nói t i cái ó. - C u không có h a làm v ch ng v i em hay sao? - Không có. - Em d i quá. N u c u mu n em, thì em ph i mu n làm khôn mà bu c c u cho ch cch . cho ng i ta l y tr c r i bu c sao c. C u hay em có ch a hay không? - Hôm tr c em có nói v i c u. - Em nói r i c u có tính l nào không? - C u nói em nói b y, ch gi ng gì mà có ch a. Coi c u t ng em nói g t c u. - Th ng m chó! L y ng i ta có ch a r i mu n làm l a! Ba Có b c ra c a nh bã tr u r i tr vô h i n a r ng: - Bây gi em mu n làm sao ây? - Em có bi t làm sao âu. Em l d i thì em ph i ch u. Em tính ki m ch ng xinch làm n cho em u ít ngày ch c u Hai lên, em xin c u ít ng b c ng i xe vCai l y. - Ý! cái gì mà xin ít ng b c! Sao em kh quá v y? n cái danh giá cho em ít nào ng ph i n m ba tr m m i c ch . Mà em v Cai l y làm gi ng gì? Có bà con anh emgì d i hay sao? - Em m côi cha m , ch có chú em ó mà thôi, ch không có bà con n i ngo i nàokhác n a h t. - V y thì em v Cai l y i ai? - Em tính tr v d i c u Cai-tu n Kim. - Có bà con hay không? - Không. H i má em m t, v ch ng c u g n, th y ph n em b -v thì th ng nên em v nuôi, sau thím em xu ng ki m em mà b t em v trên n y ó. 28
  29. 29. Ð i 29 www.hobieuchanh.com - Không có bà con mà tr v ó sao c. H i nào c ng i ta t -t , em khôngthèm d i ng i ta, l i b i theo bà Ph , bây gi mang b ng ch a tr v , ai mà ch ich a. Con Ph c nghe câu ó thì bi t l i, nên ng i khóc ròng. Ba Có cho nó khóc m t h i cho b t cái u t r i nói r ng: “Em tính tr v Cai l ythì sái l m. Thân con gái duy có trinh ti t là tr ng h n h t. Cha m em d u giàu d unghèo c ng v y, b nào c ng có danh giá trong xóm trong làng. Nay cha m em m t r i,em b x mà i, l i l y trai có ch a, n u em tr v trong làng, chi cho kh i thiên-h chê i em là gái h , mà h l i c i n cha m em n a, h nói cha m em b c c nên concháu m i làm l y trai h nh v y. Qua t ng em v Cai l y thì mang x u, ch khôngai th ng yêu âu mà v ”. Con Ph c nghe l i c t ngh a nh v y, nó t i ph n, nên càng khóc h n n a. Nó nói u-b o r ng : ”N u em v Cai L y không c thì em ph i ch t, ch bi t i âu bâygi ”. Ba Có c i mà áp r ng: - Chuy n gì mà phãi ch t? Ch t âu cho u ng v y. - V y ch em bi t làm sao? - ây i qua. Tuy qua nghèo mà qua t t l m, tuy qua không có bà con, mà quabi t th ng em, ch không ph i nh v ch ng ông Ph v y âu. Em th y thiên h haych a h ? H giàu sang, h nhà t t, h ng i xe h i, b ngoài coi h c h , mà trong ru t không ra kh gì h t. Cái i n y là i kh n n n, i tr ng b c ti n, khinh nh n ngh a. có ti n dù qu y c ng t t c ng sang, h không có ti n d u ph i cho m y a i n a ng không ra gì. Qua nói cho em bi t, h i nh qua có h c ch nho b n n m r i qua h cch qu c ng ba n m n a. Qua không ph i là con ngu d i, mà b cái i kh n n n ó nênthân qua m i ra nh v y. Qua oán thiên h h t th y, qua nói thi t, tr ra ng i nào quath ng thì thôi, k d qua quy t l t túi g t u h h t th y. N u qua ch a làm cho th achí y là t i tr i, ph t không giúp, ch không ph i t i qua không mu n âu. Qua ph i trthù cho b ng c r i qua s n chay ni m ph t. Ba Có nói t i ó, m t ph ng ph ng, b gi n d l m. Ch ta têm tr u n n a, r itay x a thu c ngoai r ch mà nói ti p r ng: “Em ngh ó mà coi, nh ph n em côi cúc,may l i có m t ông chú giàu sang, nhà l u nguy nga, làm t i ch c ông ph . L thì khicha m em còn s ng, chú em ph i ân c n b o-b c cho cha m em làm n, ch ng cha mem khu t r i ph i em v mà nuôi d ng, cho em n h c, r i ch ng em khôn l n ki mch t t g em l y ch ng. Cái n y khi cha m em còn s ng, chú em không ngó ngàn t i,ch ng cha m em khu t, c ng không c n t i em. May thím em có d p i Cái V n v ghé i th m ch i, ngó th y em s ch s l i ngh trong nhà thi u y t gái, m i làm bth ng yêu, nói r c em v nuôi. H ! nuôi gi ng gì v y! nuôi sao l i b t gi t , b t súc ng nh , b t m l ng bóp c ng, b t a r c con i h c. ó là m n y t mà kh i tr 29
  30. 30. Ð i 30 www.hobieuchanh.comti n, ch nuôi gi ng gì. ã v y chú thím c a em nuôi th ng cháu trong nhà, không lo d y nó, cho nó phá duyên con gái nhà nghèo. L thì ch ng nghe câu chuy n nh v y ó, thím em ph i r y cháu r i ph i tính th nào v i em cho vuôn tròn, ch có âu l i ápch , ánh i em i cho nh m vi c. c âu vi c n y nhi m16 vi c c hay sao. Còn u Hai ó, c u l i kh n n n n a. C u là con nhà giàu sang, c u th y ng ti n mà choá t b t mi ng em là gái nghèo kh . C u trai gái v i em t i em có ch a mà c u l i làm bkhông tin. Rõ ràng c u là m t con qu sanh ra ng phá trinh phá ti t c a con gái thi tthà, ch không có liêm s chi h t. Em th y hay ch a? Chú thím c a em tuy giàu sang,ngoài m t làm b coi nh n ngh a l m, mà s hành thì c ác ch có nh n ngh a chi âu.Còn c u hai Hùng tuy c u h c gi i, song vi c c a c u làm có gi ng sách c a c u h c âu. i kh n n n nh v y ó, ch ng ph i chú thím c a em hay c u hai Hùng mà thôi âu,ph n nhi u thiên h u nh v y h t th y, h gi nh n ngh a gi t ng i ta, h dùng c th c l a k d i. Thôi em ng có bu n, ây qua nuôi. Em ng có ng i quach ng ph i nh chú thím c a em, nuôi em ng b t làm tôi m i âu. Qua nuôi em thì quaph i làm cho em c giàu sang cho t i nó ghê qua m i nghe; mà ví d u không cgiàu sang b ng chúng nó, thì ít n a em c ng c sung s ng t m thân”. Con Ph c ng i nghe Ba Có ch ch ph i v ch ch qu y ch ng khác nào nh soilòng t m trí cho nó, b i v y ch ng Ba Có nói d t l i thì nó áp r ng: - Ch th ng em, ch ch ch khôn d i cho em hi u, thì em mang n ch ã nhi u i. Ch còn b o em ây d i ch cho ch nuôi, thi t em ái ng i quá. - Ái ng i n i gì? - Ch không ph i bà con, mà ch c ng không giàu có, cho em ây thì t n hao choch . Em m nh gi i thì em làm công vi c cho ch mà n c m, ch ng nói làm chi r i ch ngem m i bi t làm sao. - Khéo lo d hôn! Qua nghèo thi t, song c m nuôi em mà. Ch ng em thì qua ng nuôi, có sao âu mà s . Qua bây gi khá mà, qua có ch ng r i, em hay hôn? - H i nãy em i ki m ch trong c u R ch B n, em nghe h nói ch có ch ng r i. - qua có ch ng r i. Anh Ba c a em làm th y ký kho cho nhà thu c ngoài Catinat, n l ng t i 80. Anh Ba c a em tr a v ây n c m ngh tr a, r i chi u v nhà trên ChíHoà. nh có nhà, có t, có nuôi ng a ua n a. Ch l n tr n v i 3 a con, còn nh n c n ph n y cho qua , nh v ây có bu i tr a mà thôi. - Té ra nh có v l n hay sao? - , mà ch ó s nh l m; qua làm bé ch ch không dám nói ng t i qua. tr aanh Ba em v ây, em là em b n dì v i qua nghe hôn. - Ch ch a em trong nhà, nh r y hôn?16 nh m 30
  31. 31. Ð i 31 www.hobieuchanh.com - R y cái gì? nh t t l m mà. tr a nh v ây cho em coi. Thôi, em em gói vô c t trong bu ng, r i óng c a ra sau b p ph n u c m v i ch . Nè, mà c u HaiHùng b a nào lên? - H t l , r i c u m i lên ng i h c. - c. b a nào th y h c trò i h c r i qua s d t em i ón c u. C u phá trinhti t c a ng i ta, c u làm cho ng i ta có ch a, thì c u ph i tính l nào, ch c u làm lcó c âu. Em ph i ch c u cho qua bi t m t ng qua nói chuy n v i c u. N u c u nóilôi-thôi, qua kéo l ng ch ph i ch i sao. Con Ph c c t gói áo qu n, r i ch em hi p nhau làm cá n u c m. 31
  32. 32. Ð i 32 www.hobieuchanh.com V T TÌNH Thi t tình, Ba Có làm bé th y Khuyên ã b y tám tháng r i. Th y ã 48 tu i, cònBa Có m i 35 tu i. Th y ch n-ch t hi n lành, còn Ba Có thì giòn-giã lanh-l i, b i v yth y c ng v nh , không cho bán chè- u bánh-canh n a, m n ph ngói cho , l i choti n n xài ph phê. n tr a th y Khuyên c i xe máy v n c m. Ba Có d t con Ph c ra trình di n,nói r ng nó là em b n dì, ch ng b mà l i có ch a, không n i n ng t a, nên n xin u. Th y Khuyên g c u nói r ng: “Em út nó nghèo mình ph i nuôi nó ch sao. nó i mình cho có b n mình i âu thì nó coi nhà. c l m a.” Con Ph c th y tánh tình th y t -t mà l i vui-v , thì h t ái ng i n a. Cách ít ngày Ba Có i ch v , m i b c vô c a thì kêu Con Ph c mà nói r ng:“Em Hai a, b a nay h c trò i h c. V y thì sáng mai ch em mình th c d y s m ngcùng nhau i ón c u Hai. Em bi t th ng c u i h c c u hay i ng nào?” Con Ph c nghe nh c t i c u Hai thì nó h th n, nên làm thinh m t chút r i áp ng: - M i l n i h c em th y c u i lên ng phía trên nghe h kêu ng Ô-Ma-Ô- i gì ó. - Bi t r i. ng trên ó là ng Ô Ma. Mà th ng b a c u i xe h i hay xekéo? - C u i xe máy. - V y thì d l m. Th ng thì c u i gi nào? V gi nào? - S m m i úng 7 gi c u i t i 11 gi c u v . Bu i chi u g n 2 gi c u i, còn n vê không ch ng, b a v s m, b a v t i. - Bu i chi u ón không ti n, b i vì th y Ba quá 2 gi r i th y m i i làm, 2 gimình i không c. mình ón bu i s m m i. Qua d n tr c em, h g p c u Hai emph i làm m t gi n cho hung, em nói em có ch a, em bu c c u ph i tính cho vuôn-tròn,không thôi thì em kéo l ng c u. Em ph i nói cho g c, r i qua ti p qua nói cho. N u c unói lôi-thôi, em ph i m ng mi t c u m i c. - Nói n ng s c u gi n c u ánh ch . - Cha ch ! Gan tr i a! Có qua ó chi. C u gi i c u ánh còn khá h n n a. Em ng s gì h t. Ph i nói cho h n-hoi ng c u s c u m i nuôi em n mà ch . - Khó nói quá; em không quen nên không bi t nói sao c. 32
  33. 33. Ð i 33 www.hobieuchanh.com - Nh em không bi t nói, thì em c làm m t gi n, em bu c c u ph i c i, r i quati p qua nói cho. - , ch ph i ti p v i em m i c. - Ch sao. Sáng b a sau, m i 6 gi thì Ba Có ã d t con Ph c lên ng Ô Ma i th th n mà ón c u Hai Hùng, th y ai i xe h i c ng ngó ch ng coi có ph i c u Hai Hùng haykhông. L i 7 gi có m t ng ib n tây tr ng, c i xe máy, trong ng Nguy n T nNghi m ch y ra. Con Ph c ng ngó r i nói r ng: “ C u Hai kia!” Ba Có ng gi a ng, ch ng xe máy c u Hai ch y g n t i thì ch ta kêu mà nói ng: C u Hai, C u Hai, ghé u cho tôi h i th m m t chút”. u Hai Hùng th y con Ph c thì c u bi n s c, ph n Ba Có chàng-ràng tr c cái xe, u lính- quýnh p không c, nên c u nhãy xu ng r i kéo cái xe vô l ng. Ba Có th y con Ph c ng xa mà khóc, bèn kêu mà nói: “L i ây em, l i nóichuy n ch , sao ng ng” Con ph c l y v t áo lau n c m t và men-men i l i. Nó không nói chi h t, mà c uHai c ng ng làm thinh. Ba Có th y v y bèn nói v i c u Hai r ng: “Con Ph c là em c atôi. Nó là con c a dì tôi h i tr c. Nó kh d i, c u d d trai gái làm cho nó có ch a,Ông Ph , bà Ph gi n l t ánh i nó i. Bây gi nó b -v , không ch , không c m n, ph n thì thiên-h chê c i n a. Vi c n y c u tính l nào xin c u nói cho tôi bi t; chnó bu n r u, nó òi t v n ngày m t, c u mu n làm l , c u cho nó ch t hay sao. u Hai Hùng b i-r i trong trí, mà c u th y nh ng ng i i ng, d u i qua hay i l i, ai c ng dòm ngó c u, c u m c c , nên c u cúi m t xu ng t và nói nh nh r ng:“Tôi có bi t chuy n gì âu mà tính”. Ba Có tr n m t h i r ng: “C u nói sao? C u l y em tôi có ch a, r i bây gi c umu n ch i h ? Ê! chuy n n y không ph i d âu. C u ph i tính c i nó, ho c c u ph inuôi nó, ch c u lôi thôi, tôi bi u nó lôi l ng c u xu ng bót cho c u coi”. Ng i i ng nghe Ba Có nói lên gi ng thì ng l i mà coi. Ba Có không ái ng i chi h t, ch ta nói ti p r ng :” C u là con nhà giàu, c u l i có c th c n a, c u ph i bi t nh n ngh a ch . C u còn nh mà c u ch i n h u quá, thì u làm nên sao n i. C u ph i suy ngh l i. Em tôi kh d i, bây gi tôi ph i r c nó vmà nuôi. Nhà tôi trên ng Louvain, c n th 3. T i nay c u ph i ra ó cho tôi nóichuy n cho c u nghe. Tôi nói cho c u bi t, n u t i nay c u không ra thì sáng mai tôi bi unó ón kéo c u cho c u mang x u, tôi không v tình n a”. C u Hai m c c quá, c u c i ng n-ngo n, và d t xe máy mà i. Ba Có kéo conPh c i theo và nói láp dáp r ng: “G p ch ng mà nó c ng khóc, không bi t nói ti ngchi h t. Con t quá!” 33
  34. 34. Ð i 34 www.hobieuchanh.com u Hai leo lên xe máy i, không nói chi h t, mà c ng không t giã, Ba Có kêu mànói vói r ng : “ T i c u ra hay không c u Hai. Ch em tôi ch a”. C u Hai p xe máych y tu t, Ba Có c i và nói r ng: “Câ n y p trai há. B thi t-thà. Qua th y v y qua i hâm do cho c u s . t i c u ra nhà r i mình s b m ng t c u l i. Cách mình bu cng i ta, thì ph i làm nh v y. Ban u ph i nói g c cho c u kiên n , r i sau ó ng t c u i dính. qua o b xu i c u v nhà xin ti n nuôi em. Em b t nh n quá! Qua ã có d n i, mà sao g p c u em không làm gi n c, em không nói chi h t, c ng khóc hoài”. Con Ph c áp r ng: “ Th y c u Hai, em m c c quá, nên nói không c”. Ba Có c i và nói r ng: “B ng chành-ành còn m c c n i gì! i ph i cho lanh im i c, khi ph i làm b gi n, khi ph i làm b m ng, khi ph i làm b bu n, khi ph ilàm b vui. G p c nh nào thì mình ph i làm c nh y thì m i nên vi c. Em giàu haynghèo, s ng hay c c là t i c h i n y a, nói cho em bi t”. Hai ch em d t nhau i th ng ra ch B n-Thành mua ng v n u c m. i b a y Ba Có i t i 10 gi mà không th y c u Hai Hùng ra. Ch ta bi u conPh c óng c a i ng và nói l m b m r ng: “ Th ng m thúi n y mu n ch t. sángmai r i m y coi tao”. Sáng b a sau Ba Có d t con Ph c i ón c u Hai Hùng n a, l i d n nó, h g p thìnéo kéo c u, làm cho v -l ra t i bót t i toà thì có ch ta, không sao âu mà s . Hai chem ng ch hôm qua mà ón t i 8 gi r i, song không th y t m d ng c u, nên ph i bmà i ch . n 10 gi Ba Có m c lo n u c m, nên sai con Ph c i ón m t mình d n nó g p thì níu, bu c c u ph i cho ti n n . Con Ph c ón t i 12 gi mà không th y c uHai i h c v . Bây gi nó m i bi t gi n, nên x nó i ón n a, ón t i chi u t i màkhông g p c u i h c bu i chi u, l i c ng không th y c u i h c v . Ba Có nghi c u Hai s g p nên tr n i ng khác, ch li n bi u con Ph c ón th ng Galliéni, con Ph c nghe l i, b a thì ón ng Ô Ma, b a thì ón ng Galliéni, ón t i 2 tu n l mà c ng không g p c. t bu i s m m i, con Ph c i ón v , v a b c vô nhà thì nó khóc mà nói v i BaCó r ng: - Ch nói nó là th ng m thúi, thi t qu r i ch ôi! - H ? Em nói ai là m thúi? - C u Hai Hùng ó ch ai. - Sao v y? - Nó tr n mà i Tây ã n m sáu b a rày r i. - Sao em bi t? Ai nói v i em? - Em m i g p ông già Cao là ng i b n c a chú thím em, ng nói em m i hay. 34
  35. 35. Ð i 35 www.hobieuchanh.com - ng nói làm sao? ng nói hôm l r i nó lên h c có m t hai b a gì ó, k nó i xe h i v i thím em vCái V n xin gi y xin t . Nó d i sáu b y b a, r i tr lên s a so n xu ng tàu i Tây mà c. Nó i ã n m sáu ngày r i. - Phãi r i, mình ón g p nó l n u, nó th t kinh không dám i h c n a, nên tính iTây mà h c ng kh i g p mình ch gì. Hèn chi h m nay em ón ng nào c ng khôngth y h t. khi p-nh c quá! n nh v y h c làm sao cho nên c. - Quân kh n n n thi t. - Em th y hay ch a? H giàu sang, h h c gi i, h n nh v y ó. Mình nghèo, nhìn bà-con là h mu n mình làm m i cho h , ch không ph i nhìn ng h b o b clàm nên cho mình. Mình là con gái, h mu n mình là h mu n làm cho ph tình-d c c a , mình d i cho h l y thì mình ch u, d u có ch a có nghén c ng thây k mình, h ãkhông bi t lo chu c cái t i h phá trinh ti t mình, mà h c ng không k gì n máu th t a h , là a nh trong b ng ó. Qua th y cái i nh v y nên qua oán thiên h h tth y. Thi t cách 10 n m tr c qua th i chí, qua mu n c o u lên núi l p am mà tu, ng ng có th y nh ng u b t nh n b t ngh a, nh ng vi c nh -nhu c t i b i c a thgian-n a. Mà r i qua ngh n u m i ng i th y c ch ê ti n c a th gian thì gi n r i bmà i tu h t d ng y thì còn ai mà v ch ch nh ng thói ê ti n y cho ng i i bi t mà a i tánh-tình. B i qua ngh nh v y nên qua còn ây, ng mà v ch m t ngoáytai ng i i, mà r n d y tr ng-tr thiên h . V ch ng ông Ph vô nh n ngh a, emch ng m t mà coi qua r n d y. Cái c u Hai Hùng vô liêm-s , em yên lòng mà ch quatr ng tr . H vay thì ph i tr , n i không th nào tr n ch y n a âu. Con Ph c thi t thà, thu nay ch a t ng nghe ai nói lu n vi c cao xa, ch a t ngnghe ai ch thói i m-l nh, nay nó ng u t vì tình mà ngã lòng th i chí, nó ngbu n gi n thói en b c c a ng i nó trông c y, mà nó c nghe nh ng l i châm-chítcay ng c a Ba Có, thì ch ng khác nào nh ai ó r i sáng tâm-trí c a nó, b i v y nó n igi n, v t ng v y nói r ng: “Ch nói ph i l m! Thi t thiên h không ra chi h t! Tôi kínhtr ng h mà h coi tôi không b ng con heo. Tôi th ng yêu h mà h coi tôi ch ng khácnào m t ôi gu c, h mang i cho s ch ch n, r i ch ng g p giày thì h á gu c vôvách. Tôi t c quá mà bi t làm sao tr thù cho c bây gi ” Ba Có nhích mép c i m t cách r t cay ng mà nói r ng: “ Ph i tr thù. N u emmu n thì qua giúp cho. Thân ch ngày nay ph i ra nh v y, bây gi em c ng v y n a, au n bi t ch ng nào. Còn gì n a mà tính nh n ngh a, mà mong th ng yêu, mà lo kínhtr ng thiên h . Hai a mình k t thành ch em ng hi p nhau gi t h ch i cho h bi tch ng. Con Ph c li c m t ngó Ba Có thì th y m t ch ta khác th ng, l cái v hi n t dth ng-m n, mà l i có v kh c b c áng ghê áng s . Rõ ràng là cái t ng c a ng i t v i k l ng-thi n, hung ác v i-tay gian -d i. 35
  36. 36. Ð i 36 www.hobieuchanh.com Ba Có ng i ngó s ng ra ngoài ng, không hi u ch ta ngh th nào, mà cách m t i m t ch ta l i i gi n ra vui và nói v i con Ph c r ng: “Thôi, em ng bu n gì h t.Có qua ây, qua rán nuôi em, có c m n c m v i nhau, có cháo n cháo v i nhau. Ch ngem qua c ng lo cho, n u không ti n thì vô nhà th ng thí mà n m, có sao âu mà em . Em r i coi, không bi t ch ng r i ngày sau em có ch ng sang tr ng h n th ng m ó n a, em giàu có h n v ch ng ông Ph mà coi”. Con Ph c a n c m t mà áp r ng: - Em ngh l i, em gi n c u Hai h n h t. - Qua hi u, t i em th ng yêu C u quá, nên bây gi em m i oán nh v y ó. Emphãi t p tánh l i, ng th ng ai n a h t, b i vì có ai th ng mình âu mà mình th ng cho u ng công. i mình ph i coi thiên h là m t b y-gian x o gi -d i h t th y.Mình ph i rèn lòng úc trí cho c ng nh s n nh á, ng thèm th ng, ng bi t gi n,thì mình m i kh i b h l ng g t và m i có th gi t h c. - T i sao mà ch c ng oán thiên-h d v y? - Vi c riêng c a qua, khó nói cho em nghe c. Qua ch xin em tin ch c r ng qua ng là m t ng i b xã-h i v y b a nh em v y. Em bi t bao nhiêu ó là r i. Con Ph c thu dài, l y tay r b ng, r i ng v y i l y ch i quét nhà. Con ng i có nhi u cái tình nó phát hi n m t cách l lùng, không th c c ngh a c. Ba Có t ng m o kh c b c, m mi ng ra thì nói nh ng l i oán h n loài ng i, mà i v i Con Ph c thì ch ta tuy không bà con, song th ng yêu nó nh ch em ru t.Ch ng l bây gi l y nó l ch n trái b c, chiu-chít b -v nên m i th ng, s th ngyêu y phát bi u t khi m i g p nó m t l n u. T i th y thân ph n nó con gái côi-cúcnghèo-nàn, bi t nó th nào c ng là m t v t làm vui cho n ông mà th ng, hay là t ith y nó có nhan s c nghiêng n c nghiêng-thành mu n l i d ng cái nhan s c y màth ng? u y khó oán c, b i vì Ba Có kín-mít, không ch u bày tâm s c a mình,mà c ng không t ý riêng cho ai bi t. Con Ph c n ng-náu d i Ba Có ã c m y tháng, thân c no- m, trí cth nh-th i. Th y Khuyên th y nó nh -nhoi thi t-thà th y c ng th ng. trong nhà Ba Có d y nó t ng chút, d y cho nó bi t cách khôn d i i, d y cách ng ng i có duyên, d y cách n nói úng m c, d y cách li c truy n ý, d y cách c i a tình, d y cách u làm cho ng i mê, d y s a s c làm cho chúng ngó, d y không sót t ch nào h t. Ch ta th y nó b n áo c t qu n v i mà thôi, ch ta m i òn- xin ti nTh y Khuyên mà dành r i tháng thì may cho nó m t cái qu n l a tr ng, tháng thì maycho nó m t cái áo xuy n en dài, b i v y thân nó c m no th nh th i mà c ng lành l . 36
  37. 37. Ð i 37 www.hobieuchanh.com VI I CON n m t tu n nay, b Con Ph c t- t17 l m. M t bu i s m m i sáng chúa-nh tBa Có dòm th y nó âm- 18, nghi nó t i th i k khai hoa, bèn khoá c a g i nhà cho ng i m t bên r i d t Con Ph c vô nhà b o-sanh Ch -L n. Ch ta lanh l i, vô t i nhà th ngthì i ki m cô m -chánh làm quen, r i c y cô coi giùm coi ch ng nào Ph c . Cô m coi i nói có l Ph c t i ngày mai 9-10 gi m i sanh. Ba Có l i h i cô coi nh v y mà cô cóbi t tr c s sanh con trai hay là con gái hay không? Cô m c i r i áp r ng: “Con emch c là sanh con trai ch gì. Tôi nói có sai thì em mà chém tôi i”. Ba Có h i: “Làm saomà cô bi t tr c s ó c?”. Cô m tr n m t áp r ng: “Tôi nhà th ng n y ã 17 m, tôi coi 10 ng i tr t ch ng m t là nhi u. r i coi mà”. Vì ngày chúa-nh t th y Khuyên không có n c m, Ba Có r nh-rang, nên không t- t gì v . Ch ta con Ph c l i phòng thí, r i i dài theo m y phòng nhà giàu màch i. i ngang qua m t cái phòng h ng nh t, Ba Có th y m t cô tr c ch ng 25, 26 tu i, t tr ng tr o, b ng chành-bành, ng ng ng i m t cái gh tr c phòng, b coibu n-hiu. Ch ta mu n làm quen, nên ng l i ngó cô n mà c i ng n-ngo n và h i ng: - Cô n m phòng n y ph i không cô? - Ph i. - Ch ng nào sanh mà b coi âm- d v y? Cô có m n cô m chánh coi giùm haykhông? M n c coi i. Cô m chánh nhà th ng n y h n c coi gi i l m . - C coi cho tôi r i. - C có nói ch ng nào sanh hay không? - C nói khuya nay, mà có tr l m l i b y tám gi s m m i mai. - N u v y thì cô sanh tr c con em tôi m t chút. Con em tôi l i m i gi mai. Nè,cô m n y có ngh hay l m, cô coi tay mà c bi t con trai hay là con gái. Cô có m ncô m coi giùm cái ó hay không? - Tôi không có m n, song c có nói c ch c tôi sanh con gái. C nói nh v y màmình tin sao c. Tr c khi i lên n m nhà th ng, th y Cai có d t tôi l i ông c-t n-Th coi m ch ng tiêm thu c d ng thai cho tôi. Th y Cai có c y ông c-T coith coi tôi sanh con trai hay con gái. Ông c-T c i ng t, ông nói vi c ó dù th ythu c gi i n b c nào c ng không oán tr c c. Nay lên ây cô m c nói tôi sanhcon gái, tôi không bi t sao mà tin.17 có v n ng n , ch m ch p18 au ngâm ngâm 37
  38. 38. Ð i 38 www.hobieuchanh.com - Không. Thu nay tôi th ng nghe ng i ta n cô m n y coi vi c ó hay l m.Không bi t c h c ngh ó âu, mà c coi m i ng i không sai m t. - C coi hay thi t sao? - Hay thi t, ch không ph i nói ch i âu. Cô n nghe Ba Có nói nh v y r i th dài r i b c vô gi ng mà n m, m t coibu n b c l m. Ba Có còn mu n nói chuy n n a, nên b c vô phòng kéo gh mà ng i r i h i ng: - Cô m chánh nói cô sanh con gái hay sao? - Ph i. C nói tôi sanh con gái. N u l i c nói mà úng thì tôi vô ph c l m. - Con gái hay là con trai c ng là con, tr i cho sao thì mình nuôi v y, sao cô sanhcon gái mà cô l i nói vô ph c? - Ch không rõ gia- o c a tôi. Tôi ph i sanh con trai thì m i khá, ch sanh congái thì không ích gì h t. - Cô âu mà n m nhà th ng ây? - Tôi d i C n Th . - D hôn! d i mà lên sanh t i trên n y. - Có xe h i thì i m y h i. Th y cai tôi th y mu n nh v y, nên th y l y xe h inhà th y a tôi lên ây r i th y v làm vi c, th y d n ch ng nào sanh thì ánh dây thépcho th y hay. - Cô n m nhà th ng có m t mình, không em ai theo ng mà nuôi cô hay sao? - Có ch . Tôi có em theo m t ng i vú-già. Tôi lên n m sáu b a rày. Hôm m ilên quan Th y coi m ch r i nói tôi còn lâu, song bi u tôi n m tr c trong nhà th ng ng u ng thu c an-thai. Hôm i không em áo qu n theo nhi u, ph n thì tôi t ng cònlâu m i sanh, nên h i khuya n y tôi sai ch vú i xe ò v d i l y áo-qu n thêm cho tôi n. Ch ng dè h i nãy tôi mu n au b ng, tôi m n cô m coi, c nói có l khuya n ysanh. B t nh n quá, tôi sai l ch vú v d i, chi u mai ch tr lên m i t i, ch ng tôi sanh ây có m t mình. - Có sao âu mà cô lo. Trong n y có m y ng i h c m thi u gì. Nh cô không cóai nuôi, cô có c n dùng vi c gì, thì cô c y m n m y ng i y c mà. Té ra cô ây làcô Cai-T ng d i C n-Th ? - Phãi. nhà tôi là Cai- T ng Lung d i Cái V n. - Cô có c m y ng i con r i? - Tôi ch a có con; tôi sanh l n n y là sanh con so. 38
  39. 39. Ð i 39 www.hobieuchanh.com - Hèn chi cô không mu n sanh con gái! - Không phãi v y. H nói sanh con gái u lòng d nuôi h n ch . Mà tôi mu nsanh con trai là t i m t vi c riêng. Ch ng gi u chi ch , tôi là v c a Th y Cai Lung, mà nh ch không ph i v chánh. Ch Cai l n có sanh c ba a con, mà gái h t, chkhông có trai. Tôi có nghén x a rày Th y Cai tôi nói hoài, th y nói n u tôi sanh cho th y t chút trai ng có ng i n i nghi p cho th y,thì th y c ng tôi l m, th y r c tôi vchung nhà l n li n. T i nh v y ó nên tôi m i mu n sanh con trai ch . Th y Cai tôi giàucó l m, n u tôi sanh con trai th y m i nhìn, r i sau con tôi m i c n gia tài, ch congái th y có n 3 a r i, th y màng gì n a. Ba Có nghe chuy n nh v y thì ch ta ng i suy ngh . Ng i khôn lanh vi c gì tính ng l . Ch ta kéo gh ng i g n cô Cai -T ng Lung mà nói nh nh r ng: “D u mà côcon gái, n u cô mu n nó hoá ra con trai thì c ng c có khó gì âu”. Cô Cai nghe m y l i cô l m-c m ng i d y ngó Ba Có mà h i r ng: - Con gái làm sao hoá con trai c? - Mình i. - Ai có con mà ch u i? - L a ng i nghèo c c, mình i mình bù ti n nhi u, thì có l h ch u ch . - Cha ch , n u l tôi sanh con gái, mà ai ch u i con trai cho tôi, d u bù n m b ych c ho c m t tr m tôi c ng bù. - N u cô mu n, thì tôi lãnh tôi i ki m tôi nói giùm v i ng i ta cho. Mà m t tr mít quá, s ng i ta không ch u. Cô không nghe ng i ta nói con trai giá áng m t ngànhay sao? - Vi c tình c , tôi không có s n ti n nhi u ây, n u quá s y thì tôi không thbù n i. - Cô nói gia tài c a Th y Cai l n l m. N u cô mu n con c a cô là tr ng-nam ng sau h ng ít nào c ng phân n a cái gia tài y thì bây gi cô t n hao m t hai ngàn có lã gì âu. Hu ng chi cô có con trai, th y Cai l i còn c ng cô h n v l n nhà, cô nhbi t bao nhiêu. - Ch nói ph i l m. Ng t vì bây gi thình-lình, tôi không có ti n s n, bi t làm sao. - Thôi, tôi làm n tôi ki m h tôi nói th coi có ai ch u hay không. - Khoan! Ch i tôi nói chuy n m t chút. Tôi s làm lôi thôi, ngày sau b , th yCai th y phi n th y b tôi ch . - Làm sao mà b c? Cô nói ch vú v d i chi u mai ch m i lên. Khuyanay ho c sáng mai thì cô sanh; nh mà cô sanh con trai thì thôi, còn nh r i cô sanh con 39
  40. 40. Ð i 40 www.hobieuchanh.comgái thì cô i tr c khi ch vú lên, làm nh v y ch vú bi t sao n i, mà ch ng ánh dây-thép cho Th y Cai lên th y th y con trai thì th y hay con trai, có cái gì mà nghi c. - S m y cô m h th y mình i ch n l n xôn, h mách v i quan th y ch . - Vi c ó có can c p gì v i h . Sanh thì v ph n cô m chÀ

×