• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Ho bieu chanh   nam cuc tinh huy
 

Ho bieu chanh nam cuc tinh huy

on

  • 680 views

 

Statistics

Views

Total Views
680
Views on SlideShare
680
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ho bieu chanh   nam cuc tinh huy Ho bieu chanh nam cuc tinh huy Document Transcript

    • hobieuchanh.com 1 NAM C C TINH HUY š›š› I TH NH T ------á------ Trong màng loan D ng phu nh n m ng quái, i c t lý Ngô Th -s tr n tình m m u tu t (n m 938) êm r m tháng giêng, lúc g n h t canh ba, m nh nguy ttreo gi a tr i soi s n-th y, gi t n c s ng chan m t t r i c cây; n o l i danh ng-v b c con ng i, mùi cam kh t m bay xa tr n th .Ái-châu thành1 là ch a- u th -t , dân c trù m t, quan quân nh n nhàng; chánhlà m t tr ng c nh tranh l i danh, mà c ng là chánh m t ch n n c n ng cam kh . êm nay canh khuya, tr i l nh ng i ng i u ng i-ngh , nhà nhà u im-lìm, ng là bóng âm che khu t lòng tr n, nào dè cách m t h i nghe ti ng chuông trênchùa cúng Ph t, m i hay êm tuy khuya, ti t tuy l nh, chim trong r ng tuy ng , câytrên núi tuy yên, nh ng mà ng i i ch a r nh c n tr n, ho c còn m u ksanh t n, ho c ng tính v ph ng siêu .Trong dinh quan Th -s , c a t b óng ch t, ng i c ng v ng bóng l i qua; duytr c hiên ch nguy t d n hoa ào và bên chái ng n èn ch b n ng c. Tr ng v a trcanh t thì th y quan Th -s Ngô-Quy n trong phòng b c ra, b ng èn emtrên án, r i s lén m c a i ra ngoài. Bóng tr ng t r ng, soi sáng c mình, m i th yng i tu i v a m i quá b n m i, vóc to, s c m nh, trán r ng, m t ngang, mày r m,râu dài, c p m t l n mà l i sáng, trông hình d ng thì bi t là m t ng i chí khícao, l ng l n. Quan Th -s xem tr ng r i l n b c i l i g n m y hàng hoa ào,th y b i hoa nào t t r r m sâm soi, còn dòm b i hoa èo thì châu mày m t. Xemhoa xong r i m i ch m ch m i th ng ra h sau, th y d i c i lý có m y cái gh bèn i ó mà ng i. Bóng tr ng soi m t n c nh vàng gieo b c ch y, ti ng d kêu d i i nh câu hát gi ng n; quan Th -s ng i m t mình nh m c nh thanh v t t nh r ilòng b t nh chuy n s t i, nh ng i xa, nh t quán c h ng, nh n cha ngh a n. t ng lim dim, trí ng ngh ngh , b ng nghe phía sau l ng có ti ng t n-h n.Quan Th -s day l i thì th y phu-nh n, là D ng-th , bi t hi u là Nguy t-Cô, nh c v ch nhành l n l n i t i, Phu nh n ã g n b n ch c mà s c hãy còn thanh i, n c da tr ng, g ng m t tròn, m c áo sô en, d ng i y u u. Khi phu nh n c t i th y quan Th -s li n ng l i mà h i r ng:- êm khuya ti t l nh, sao t ng công không ng mà l i ra ng i ngoài n y?- Ch ng bi t vì c nào êm nay trong lòng tôi b c-r c ng không c, nên tôi th c d y m c a ra ngoài. ng tr c hiên th y tr ng t , tr i thanh tôi m i l n c n ây ng i ngo n c nh. Sao phu-nh n không ngh , mà sao l i bi t tôi ây mà ki m?1 Ái-châu thành bây gi thu c trong t nh Thanh Hóa (Trung k )
    • hobieuchanh.com 2- Th a t ng-công s là tôi ang ng , b ng chiêm bao th y ph thân tôi u xã tóc, mà m t mày tái xanh ch y vô c a kêu tôi r i ng ngó tôi mà khóc. Tôi la lên m t ti ng r i gi t mình th c d y, c mình h n xu t t d m. Tuy tôi bi t là chuy n chiêm bao, song không hi u lành d l nào, nên ch y qua phòng t ng-công ng t l i cho t ng-công nghe. Ch ng dè qua n ó th y phòng không v ng , tôi b c ra ti n ng th y èn còn chong trên án mà c a l i m bét, tôi li u ch c t ng-công ra ngoài, nên m i nh gót n ây mà bày t chuy n chiêm bao cho t ng-công bàn th .- Phu-nh n ng có s . Ng i ta nói m ng là m bi t sao là lành, sao là d mà bàn. Phu-nh n ng i gh ó mà ngh ch n, r i tr vào mà ng .Quan Th -s kéo m t cái gh còn b tr ng d i c i cây em ra m i phu-nh n ng i.Lúc ó có m t v ng mây bay áng m t tr ng làm cho t b c cây l m , c nh v ttrông ra h t p. Ch ng bi t hai ng i ng i d i c i, th y tr ng lu mà bu n b c, haylà nh gi c m ng là não n , song c hai u ng i im-lìm không ai nói ti ng chi h t.Cách m t h i lâu v ng mây qua kh i, nguy t sáng lòa, hoa c khoe màu, n c non ng v ; phu-nh n li c thì th y quan Th -s nét m t u s u, bèn c t ti ng h i r ng:- Th a t ng-công á nói chiêm bao là m ng m , mà sao nãy gi coi b t ng- công không c vui? N u thi t là m ch ng lành thì xin t ng-công c ng nói cho thi p hay. Thi p tuy là ph n gái m c d u nh ng mà thi p ã tu n quen nguy hi m phong ba, b i v y d u g p d p ch ng may thi p c ng trí m ng xin ng-công ch ng i.- Phu-nh n s quá nên nghi cho tôi d u di m phu-nh n ó mà thôi, ch nào có ph i m chiêm bao ó làm cho tôi bu n âu.- V y ch t ng-công bu n v vi c chi?- Tôi bu n c ng nhi u vi c, bu n v vi c nhà vi c n c lo nh ng ngh a n ng n sâu, ngh thi t khó mà t h t cho phu-nh n nghe c.- Th a t ng-công, thi p tuy v ng v y u i, nh ng mà thi p h ng h t lòng lo a tr p nâng kh n. ã v y mà l i nh ph t tr i ng h cho v ch ng ta sanh c hai a con trai, th ng X ng-C p nay tu i ã 12, và th ng X ng-V n nay tu i à 11. Còn t ng-công thì ng công danh r c r , làm quan n ch c Th - , oai quy n to l n binh t ng dõng c ng, c Ái-châu thành b c tr m nhà, dân Chiêm-thành qu c nghe danh khi p s . Vi c gia- ình nh v y, ng công danh nh v y, mà sao t ng-công l i bu n? Hay là thi p có ch nào thi u sót nên t ng-công phi n riêng thi p ch ng?- Phu-nh n không rõ, tôi t thi t cho phu-nh n nghe. Tôi v n con nhà hàn vi lê th , ch ng may m cha m t s m nên tôi ph i x ng-Lâm2 mà r o b c giang , ch ý c a tôi là mu n ki m b n tri-âm mà k t ngh a ng-tâm, ng l p chút thân danh cho r ràng nam-t . Thi t c ng nh có ph t tr i giúp v n, nên n Bình-Ki u3 may g p c nh c ph yêu th ng. Tôi ch ng có tài gì mà nh c-ph i g phu-nh n cho tôi, r i trong lúc d y ngh a binh mà ánh Lý-Kh c-Chánh, i Lý-T n v Tàu, tôi c ng ch ng có công lao bao nhiêu mà ch ng nh c-ph2 ng-Lâm bây gi thu c t nh S n-Tây (B c K )3 Bình-Ki u l i chung quanh thành Hà-n i bây gi không ch c thu c trong t nh nào.
    • hobieuchanh.com 3 m quy n Ti t- t-s r i l i cho tôi lãnh ch c Ái-châu Th -s , lo gi gìn nam- ph ng c ng-gi i.- L i t ng-công nói ó là l i khiêm nh ng mà thôi ch thi p ngh h D ng ngày nay mà c giao ngôi cao quy n c , y c ng là nh có s c t ng-công nhi u nên m i c nh v y ch .- Phu-nh n ng có cãi l , tôi nói h t cho phu-nh n nghe. Làm trai nh tôi ây, công danh r c r , mà l i có v hi n, có con trai, theo th ng tình ai c ng u ph nguy n. Nh ng mà ng làm trai h c vinh huê phú quí r i thì c thi n k thân, bo bo gi l y cái a-v cao sang mà h ng, ai ho n n n không bi t th ng yêu, ai lâm kh không thèm t , không lo n n x a ngh a c , không ch u tính u v n t ng lai, th thì sao áng m t tr ng-phu hào-ki t. Nãy gi tôi ng i ây, tr ng-thanh c nh t nh khi n cho tôi ng lòng mà nh nh ng vi c tr c sau. Tôi ngh tôi mang n nh c-ph thi t là nhi u, mà không bi t l y chi n áp. Nh c-ph ã l y lòng tr ng-phu quân-t mà ãi tôi, n u tôi mu n báo áp thì tôi c ng ph i l y ngh a tr ng-phu quân-t mà i l i m i v a. Ch ng gi u chi i phu-nh n, m y n m nay tôi th ng lo m u tính k quy t giúp cho nh c-ph ng c v ng bá trong ch n nam ph ng, nh ng mà tôi tính ch a c nên tôi bu n. Phu-nh n ngh ó mà coi, th ng L u-Cung thành Phiên-ngung 4 nó tài trí gì mà t x ng là Nam-Hán Hoàng- . Chúng ta t Giao-châu g m n 12 châu, c ng là 59 huy n, mà h n m t n m nay chúng ta c th n ph c n c Tàu hoài. Nay nh c-ph ã c m quy n Ti t- t-s nh m l i d u t x ng v ng, x ng , ngh c ng ch ng kém gì L u-Cung. H m vì n c ta gi a, phía B c ng i Tàu c h m h m thâu t, phía nam Chiêm-thành toan nhi u lo n biên c ng. ã v y mà tr o nha c a nh c-ph m không ng m y ng i, l i trong m y ng i y ch a ch c ã t n tâm n ng . B iv yc v ng-bá thi t là khó ng, mà tôi coi vi c b o t n ch a ch c ch n chút nào. Tôi ngh cu c in m nh m m t không an, b i c y nên tôi bu n ch nào ph i là bu n vì nghe chiêm bao m ng m hay sao.- Th a t ng-công, t ng-công nói nh ng l i trung ngh a, thi p nghe qua thi t m xúc vô cùng. Tuy v y thi p xin t ng-công cho phép thi p h i ôi l i: ph - thân c a thi p th cô l c thi u, còn t Giao-châu n y l ng di n th ch, b i y cho nên n u mu n xây n n v ng bá thì khó ã ành r i. Còn t ng-công nói nha-tr o c a ph thân không m y ng i, l i trong s y ch a ch c h t th y u t n tâm tá tr , thì thi p không hi u vì c nào mà t ng-công l i nói nh v y. ng-công, là con r trong nhà, c Ái-châu ng ng n ón Chiêm-thành, còn ng-ki t-L i, là em ng tông, thì c L c-Châu5 ng ng n ng a B c- ch. Trong x l i còn nh ng anh-hùng hào-ki t nh Ki u-công-Ti n, -c nh-Th c và nhi u ng i khác n a lo phò tá ph thân, vì sao mà t ng-công l i còn lo s ?- Phu-nh n là ph n x n-b n trong ch n khuê phòng làm sao mà phu-nh n hi u nh ng c tr lo n t n vong cho c. Thi t tôi lìa xa nh c-ph trong lòng tôi ch ng chút nào an, ng t ch tr ng tr n n y không dám phú cho ai, nên c c ch ng ã tôi ph i ây mà gìn gi . Ch ng ph i vi c n c làm cho tôi u l mà thôi,4 Phiên-ngung bây gi thu c t nh Quãn- ông (Trung-hoa)5 L c-châu g m t nh L ng S n và t nh Qu ng Yên (B c k )
    • hobieuchanh.com 4 vi c nhà tôi xem c ng ch a v a con m t. V ch ng ta có hai a con trai, y c ng là h nh phúc, song tôi dòm hai a u nhu nh c không có khi u anh-hùng. Tôi nay tu i ã 41 r i; tôi s e sau ngày tôi nh m m t qui tiên thì hai tr không bi t k chí c a tôi mà làm cho tông môn hi n t.- Hai a nó kh d i n ch a no lo ch a t i, h i nào t ng-công lo quá nh v y. ng-công ráng d y d chúng nó l n l n, ch ng chúng nó l n khôn thì chúng nó t nhiên bi t ng chánh n o tà ch .Quan Th -s nghe phu-nh n khuyên nh v y. T ng-công th dài và ng d y mà i r ng: “Ng i lâu có h i l nh, v y thôi tr vào dinh mà ngh m t chút !”. V ch ng t i vô, ch ng i tr c, v theo sau, hu n ãi mà i, không nói chuy n gì n a h t.
    • hobieuchanh.com 5 I TH HAI ------á------ Nghe tin d anh-hùng sái l y ng ngh a binh dõng-s báo thùQua ngày sau, m i v a t o thinh Ngô Th -s ã th c d y ng i t i ti n ng mà ng trà. Tr c c a có hai tên quân ng h u, còn ngoài huê-viên thì có m y tênquân a v ch lá b t sâu, a vun phân nh c . Hai v công-t là X ng-C p v i ng-V n ch y ngang d c trong m y ám bông r t b t b m b m ang bay là à hút nh y. X ng-C p r i v p nh m c c t nên té n m dài mà khóc, X ng-V n t t anh ng i d y, r i m y tên quân xúm l i b ng công-t vào dinh.Ngô Th -s tuy ng i trong nh u trà, song ã có ý dòm ch ng hai a con, b i v ycho nên ngó th y u uôi rõ h t. Ch ng quân b ng X ng-C p và d t X ng-V nvào t i c a thì Ngô Th -s m i nói r ng: “ nó ng xu ng coi th nào”! Quân l t t X ng-C p ng xu ng mà X ng-C p hãy còn khóc thúc thích. Ngô Th -skêu h t hai công-t l i ng ngay tr c m t mà d y r ng: “Làm con trai ph i t p choquen tánh hùng-hào d n-d , còn làm anh em ph i bi t trìu m n yêu th ng nhau.Nãy gi tao ã th y rõ h t: th ng C p té, th ng V n l t t d y. Th ng V n cólòng th ng anh thi t là áng khen. Còn th ng C p, mi ã 12 tu i r i, ch âu ph ilà m i nên n m nên ba gì ó mà khóc. Cái tánh nhu-nh c c a mi ó l thì ta ph iph t mi ng cho mi bi t mà ch a cãi.Nh ng ngh vì vi c ã l r i nên ta tha mi, song ta nói cho mi bi t t rày s p t i miph i s a tánh l i cho c ng c i, n u mi còn nhu nh c nh v y n a thì ta ánh ònch không dung n a âu. Ch i r i té trong ám bông mi l i n m ó mà khóc!Tho ng ngày sau mi khôn l n, ra xông tv i i, r i g p c n khuynh-phúc, ming i mà khóc, ch không lo m u ra s c mà gi i n n tr nguy, thì ta ch c c i mikhông làm nên vi c gì c . Mi ph i nh l i ta d y, ch nên b qua...”.Ngô Th -s v a nói t i ó, thì có m t tên quân h u vào th a r ng có ng i i-Lathành , x ng là Lê-h u-Ng c, vì có vi c g p, nên xin vào ra m t quan Th -s . Ngô 6Quy n nghe báo li n d y nh v công-t vào h u ng, r i sai quân ra òi Lê-h u-Ng c vào. H u-Ng c b c vào v a ngó th y m t quan Th -s vùng khóc r ng lênmà th a r ng: “Th ng quan ôi! L nh nh c-ph là quan Ti t- t-s th h i r i...”.Ngô-Quy n nghe nói th t s c v bàn ng d y mà h i r ng: “H i v vi c gì? Sao mà h i?” H u-Ng c th a r ng: “Hôm t i mùng 8 Ti t- t-s ra ch i tr c dinh, Ki u-công-Ti n ph c binh lén gi t r i, th ng quan ôi!” Ngô-Quy n nghe nói té ng i trêngh r i hai tay ôm ng c mà khóc. D ng phu-nh n trong h u ng nghe khócch ng hi u có vi c chi, nên l t t ch y ra mà h i, ch ng nghe rõ cha ã b ng i tagi t r i thì ngã l n d i t mà than khóc kêu tr i nghe r t th m thi t.Quan Th -s nghe nh c-ph b gi t thì t c gi n vô cùng, mà th y phu-nh n ai-binh v y l i càng thêm au- n, b i v y ng i th ra r i khuyên phu-nh n r ng: “Tôi6 Thành i-La bây gi là Hà-n i (B c-k ).
    • hobieuchanh.com 6 ã lo s h ng ngày mà không kh i! Thôi, vi c ã l r i, bây gi phu-nh n khóc ãkhông ích gì, mà l i còn làm cho tôi b i r i thêm n a. Xin phu-nh n hãy nín i tôi i l i rõ ràng r i tôi s li u l ng”. Phu-nh n nghe l i quan Th -s nói nh v yli n ng d y i l i b ván g n ó mà ng i. Quan Th -s m i nói v i H u-Ng c ng:- Em là a h u c n quan Ti t- t-s , có l em rõ h t các vi c i-La thành. V y em hãy t thi t cho ta nghe coi vì c nào mà Ki u-công-Ti n l i n ph n tâm nh y; nó gi t r i bây gi nó tính làm vi c gì, còn nh c-m u và em ta là D ng-tam- Ca bây gi âu?- Th a th ng quan, t ngày th ng quan em binh ra tr n Ái-châu thì Ki u-công- Ti n qu n xu t binh nhung, l n l n mu n l ng quy n, có nhi u khi chém gi t ng i ta mà không t cho l nh trên hay. Ông -c nh-Th c, th ng có xin quan Ti t- t-s hãy thâu binh quy n l i, nh ng mà quan Ti t- t-s vì yêu Ki u-công- Ti n thái quá nên không ch u nh m l i c a C nh-Th c xin. Trong ti t ngu n- án i r i ây dân Thái-bình d y lo n, Ki u-công-Ti n xin quan Ti t- t-s sai -c nh-Th c lãnh hai ngàn quân i d p lo n, -c nh-Th c i r i thì i-la ng s ch ng còn ai dám i u v i Ki u-công-Ti n n a, b i v y t i mùng 8 nó i sai con nó là Ki u-công-Hãn d t 10 tên võ s lén thích t quan Ti t- t s . Nh ng quân h u a nào ch ng c u b gi t h t th y. Tôi th y vi c ch ng lành li n ch y vào báo cho phu-nh n và công t hay. Phu-nh n v a m i b c ra b Ki u-công-Hãn b t l i. Phu-nh n gi n m ng nó nên nó c ng thích t luôn phu- nh n n a.Ngô-phu-nh n nghe nói m b gi t nên r ng lên khóc n a. Quan Th -s ch t l ir i i l c u mà h i r ng:- Nó có gi t luôn em ta hay không?- Th a th ng quan, tôi th y h a ã l n r i mà lúc y Ki u-công-Ti n l i kéo binh vào dinh, tôi s tánh m ng c a công t khó toàn, nên tôi c n không cho công t ra i tôi lén d t qua ngã tây môn cho công t thoát n n. V a m i t i c a thì có n m sáu ng i tay c m khí giái ón h i chúng tôi là ai, và n a êm d t nhau i âu y? Công-t s hãi l t t núp sau l ng tôi...- Cha ch t mà không dám báo thù, g p k ngh ch mà không dám ch ng c ! Con nhà t ng mà sao khi p nh c quá nh v y? Thi t t c quá !- Th a th ng quan, chúng nó ông d y y, còn công t thì có m t mình mà ch ng c sao c.- Thà là ch t, ch n nào l i cúi u úp m t mà ch y! H ! Th h !...mà công t bây gi âu.- Th a th ng quan, tôi th y b n nó ông, còn tôi có m t mình mà l i không có khí giái, nên tôi ph i dùng ch c nói d i r ng chúng tôi là -l i i ra ngoài thành ch i. Chúng nó h i v y ch h ã gi t quan Ti t- t-s r i ch a. Tôi giã b không hay không bi t chi h t, và h i chúng nó v y ch ai giám gi t quan Ti t- t-s . Chúng nó m ng tôi là ngu r i xô tôi v i công t bi u i ra kh i c a cho mau. Tôi v i công t m i d t nhau mà ch y, t ng là thoát n n c r i, nào dè m i ch y c m t khúc thì chúng nó r t theo sau l ng và la ó vang rân r ng: “B t
    • hobieuchanh.com 7 nó! Công-t D ng-tam-Ca ó a. Ph i b t cho c nó”. Tôi v i Công-t h n phi phách tán nên cong l ng ch y ri t, không dám ngó l i. Ra kh i thành chúng tôi li u ch y trên b cái s k ngh ch r t theo k p, nên t ng ch y b ng ngang y ám ru ng, tính vô r ng mà tr n. Công-t y u i quá nên l c b c sau hoài, tôi ph i ch y ch m ch m mà ch . Khi b ng ngang ru ng, Công-t i ch n tôi ph i n m tay mà d t. Có m t tên quân ch y theo k p v a a tay ch p u công t thì tôi day l i á m t á té l n, nó la om sòm, phía sau nghe có m t ám ng òi ch y g n t i, tôi s m i d t công t vô r ng; tr i t i en, không th y ng mà ch y, ph n thì không dám kêu ch ng nhau, nên ch y m t h i công t l c m t. Tôi tr l i mà ki m, song ki m t i sáng c ng không g p, tôi không bi t Công-t tr n i âu, hay là b quân ngh ch nó b t c. Tôi mu n d tin Công-t nên qu mót c m t gánh c i khô r i gi d ng ti u-phu gánh vô thành bán. Tôi h i th m thì h nói Công-t ã tr n m t, quân c a Công-Ti n b t không c, còn Công-Ti n thì ã t ch c Ti t- t-s , r i d y con là Công-Hãn ch nh tu binh- mã phòng ch ng c v i các châu huy n nào ngh ch m ng không ch u tùng quy n. Tôi nghe rõ tin y li n b n b trèo núi l i sông ri t n ây mà báo cho th ng-quan hay ng th ng-quan li u nh. ng phu-nh n nghe rõ u uôi r i thì khóc m- c mà th a v i ch ng r ng:“Th a t ng-công, nay quân ph n ngh ch nó ã gi t cha m thi p r i. Em thi p là a kh n n n không dám ch t v i m cha, l i còn mang u mà ch y, thì không còn chi nó n a. Thi p là ph n gái, không bi t c m th ng lên ng a, bây gi làm saomà báo thù cho cha? V y thi p xin l i t ng-công cho thi p t -t cho r i ng chotròn ch hi u”.Ngô Th -s nghe v nói nh v y thì c i mà áp r ng: “Chuy n gì mà phu-nh nph i ch t? Th ng Tam-Ca nó nhác, ch ta ây c ng s Ki u-công-Ti n mà khôngdám báo thù n a hay sao? Phu-nh n hãy vào h u dinh mà ngh cho ta tính k trthù. Ta nói thi t, n u ta còn m t t c h i thì cha con th ng Công-Ti n c ng khôngng i yên c. Ta quy t s phân thây chúng nó mà n n tri-ng cho nh c-ph ta”.Ngô Th -s li n nhóm b t ng là Nguy n-Khoan, Lý-Khuê, Tri u-T n, Ngô-nh t-Khánh, Nguy n-th -Thi p, L ng, Nguy n-Siêu và Cao- ng-Vân mà th ngngh . Ch t ng ai nghe tin Ki u-công-Ti n thích-t D ng-diên-Ngh thì c ng t cgi n, b i v y h r p nhau xin c binh báo thù. Ngô Th -s th y lòng ch t ng nh y thì m ng th m li n d y L ng v i Nguy n-Siêu i gom h t binh lính cácqu n huy n trong a ph n Ái-Châu và Hoan-Châu7, l i truy n l nh mà chiêu mdân tráng sung làm ngh a binh thêm n a. Ng i l i vi t ba b c th sai quân emcho -c nh-Th c m t b c mà khuyên giúp binh ng phá quân ngh ch, và em cho ng-ki t-L i L c-châu m t b c mà khuyên ng có ng binh, ph i h t lòng long n ng a binh Tàu ng cho qua c u Công-Ti n, ng mình thong-th mà lo u phá gi c.Hai t ng i m binh thì chia nhau mà i, L ng lo n i trong Ái-Châu, cònNguy n-Siêu lãnh i Hoan-châu. Nguy n-Siêu m binh góp lính Hoan-châu g n7 Hoan-châu thu c t nh Ngh -An (Trung k ) bây gi
    • hobieuchanh.com 8xong s p tr v b ng g p hai tên quân ng d t m t tên trai i tr c, mà sau l ng i có m t bà già v i m t nàng con gái ch y theo than khóc coi bi th m l m. Nguy n-Siêu kêu ng l i h i thì bà già nói r ng bà có m t a con trai tên là Lê- t nhànghèo mà bà nh có nó m i kh i ói l nh. Bà nh ôi b n cho nó v a r i, hôm nti t tr i l nh l o, Lê- t th y m già run l p-c p, m i l t t xách búa vào r ng n i khô, tính em v t l a cho bà h m. M i vào t i mé r ng, Lê- t thình lình p m t tên trai, v n con nhà thân-hào trong x , ng hãm hi p m t nàng con gái.Lê- t th y v y b t bình d n lòng không c, nên ánh tên trai y gãy ba cái r ng.Cha m tên trai y binh con nên làm n n huy n ng mà ki n, r i em ti n útlót nài xin ph i ày Lê- t i cho xa. Quan huy n m t là v oai th nhà thân hào, hailà mê h i ti n b c, nên không lóng trong g n c, li n d y lính i b t Lê- t em v , ix ày Lê- t vào nam biên không cho trong huy n n a. Nay lính d t Lê- t i ây là d t mà ày vào x Chàm, b i v y m già v i v y u m i ch y theo, quy ttình sanh t có nhau, ch không n k ch n tr i ng i góc bi n.Bà già thu t chuy n nh v y r i ng i khoanh tay d a g c cây r i khóc mu i.Nguy n-Siêu nghe rõ s oan c nh v y thì n i gi n d n không c, r t ánh línhngã l n, m trói cho Lê- t r i d t tr l i huy n ng, qu trách quan huy n và y ph i tha Lê- t l p t c. Quan huy n s oai nên b án c và lên án m i mà tha ng Lê- t, không dám cãi l chi ti t. con Lê- t kh i n n, bèn l y t Nguy n-Siêu r i d t nhau tr v nhà, h i th m i hay ng i c u mình ó là gia t ng c a quan Th -s sai i m binh. M Lê- tnghe nói ng i suy ngh m t h i r i xu i con bi u ra u quân, tr c là n b i ngh a ng cho ân-nhân, sau n a v n toàn ph n s c a nam-t . Lê- t th y m già y ukhông n b mà i. M gi n òi t v n mà ch t còn v thì c ng theo c hoài nên c ch ng ã Lê- t ph i nghe l i.Lê- t theo Nguy n-Siêu mà xin u quân, thu t rõ vi c nhà cho Nguy n-Siêu nghe,Nguy n-Siêu th y ng i hào ngh a thì em lòng th ng và d t th , th y võ nghtúc d ng nên li n cho làm i tr ng.Ngày 30 tháng giêng, L ng và Nguy n-Siêu thâu góp binh các qu n và chiêu ngh a binh em v Ái-châu-thành k s c 2 muôn. Ngô Th -s bèn th ng ng, cho òi ch t ng n m t r i phân r ng: “Phép d ng binh n u mu ncông kích ng i ta tr c ph i lo th th . Ta nay tính kéo ngh a binh ra i-La thành ng ánh b t Ki u-công-Ti n mà báo thù cho nh c-ph ta, tuy là ta th m nguy n u ta không thành công thì ta ch t cho r ng danh trung ngh a, ch không thèm tr t Ái-châu, nh ng mà ta ngh Ái-châu là c n b n c a ta, n u ta kéo h t binh i,không lo phòng b , tho ng nh h Ki u nó d bi t c tình c nh y, nó i binh ta i ra xa r i nó cho m t o binh lên vào l y Ái-châu, r i trong ánh ra ngoài ánhvô, ta l ng di n th ch t ph i mang h i. V y thì Nguy n-Khoan ph i lãnh bangàn binh l i Ái-châu, tr c b o h cho gia quy n ta, sau ng n ng a binh h Ki uvào thâu t, ho c binh Chiêm-Thành sanh r i lo n; L ng và Nguy n-Siêulãnh ch c ti n o tiên phuông; Lý-Khuê v i Ngô-nh t-Khánh lãnh t h u l ng c, còn Nguy n-th -Thi p, Tri u-T n, Cao- ng-Vân thì theo ta mà qu n su ttrung-quân. Ngày mai là ngày t t, ta s ch n ngày y r i làm l t c mà kh i binh.
    • hobieuchanh.com 9 y t ng s ph i ki m m binh lính, s a so n khí giái, r i sáng mai, u gi thìn,ph i t t u t i b c môn mà nghe l nh”.Ch t ng nghe l nh truy n r i th y u cu i u lui ra. R ng ngày mai t i b c-mônti t l t c r t r t tr ng. Ba ngàn binh th thành thì dàn trong, Nguy n-Khoan i ng a c m ao ng tr c u quân mà qu n xu t. Ngoài thành thì có L ng i Nguy n-Siêu th ng lãnh ba ngàn quân dàn ra phía tr c. Lý-Khuê dàn hai ngànbinh bên t , Ngô-nh t-Khánh dàn hai ngàn binh bên h u, còn chính gi a thìNguy n-th -Thi p, Cao- ng-Vân v i Tri u-T n qu n xu t m t muôn binh, s p ng chung quanh m t cái ài cao, trên ài có d ng m t cây i k ch : Ngh a binh báo c u, Ái-châu Ngô Th -s . n gi thìn ánh ba h i tr ng và ba h i chiêng d t r i thì th y Ngô-Quy n trongthành c i ng a kim i ra, mình m c giáp tr ng, u bao kh n tr ng, tay c m th ng, ng ai ki m, ng a i ch m ch m, coi oai nghi l m li t. ng phu-nh n v i nh v công-t ng i xe theo sau. Ra n trung-quân, Ngô Th - xu ng ng a r i d t phu-nh n và hai công t lên ài cúng t , kh n nguy n t tr iphù h ngh a binh, vái linh h n D ng-diên-Ngh r i t bi t v con mà t n binh,tr ng ánh nghe vang tai, quân i, coi ch t t. D ng phu-nh n cùng nh Công-tlên xe ng i ngó theo, cho n binh t ng i khu t h t r i m i lau n c m t mà trvào thành.Ngô Th -s kéo binh i c vài d m ng, x y có m t tên quân, thu c ti n o,tr l i mà báo r ng có g p D ng-tam-Ca i La-Thành vào, nên v ng l nh nh vtiên phuông tr l i b m cho quan Th -s hay. Ngô-Quy n v n t ng D ng-tam-Ca ã b gi c gi t r i, nay nghe nói có g p D ng-Công-t thì m ng không xi t k , l imu n h i th m cho bi t th l c c a Ki u-công-Ti n, nên truy n l nh d ng binh li n i cho òi D ng-tam-Ca n h i di n. D ng-tam-Ca nh p trung-quân, dòm th yNgô Th -s thì ch y l i ôm mà khóc. Ngô Th -s l y l i kh ng khái mà khuyên l n, i h i D ng-Công-t coi làm sao mà thoát n n c. D ng-Công-t nói r ng tkhi l c m t H u-Ng c r i th th n i trong r ng hoài, i trót m t êm m t ngày m i p m t ti u-phu h i th m ng r i l n l n vào Ái-châu. Ngô Th -s bèn sai haitên quân a D ng-tam-Ca tr vào Ái-châu thành ng em ch g p nhau, r itruy n l nh t n binh, không ch u trì hu n.
    • hobieuchanh.com 10 I TH BA ------á------ c nguy bi n, inh-Công r u vong m ng, Chú i xô, B -Lãnh quy t l p thân. Hoa-l ng 8 có m t v thanh-niên tráng s h inh tên B -Lãnh, lúc Ngô-Quy nkh i ngh a báo thù, anh ta m i c 15 tu i mà thôi, nh ng mà anh ta chí khí hùnghào, s c l c m nh m , trong x d u ng i l n tu i c ng ph i kiên n . inh-b -Lãnh n là con quan Th -s Hoan-châu, tên là inh-công-Tr , h i i Khúc-H o làmTi t- t-s . m inh-s u (n m 917) Khúc-H o qua i, con là Khúc-th a-M lên k nghi pcha, ch ng rõ ý chi không ch u giao h o v i Nam-Hán Hoàng Phiên-Ngung, l i u phong v i vua nhà L ng. inh-công-Tr Hoan-châu nghe tin y thì l y làm t bình, nên l t t v i-la-Thành vào ra m t Khúc-th a-M mà can r ng: “ tGiao-châu trót m t ngàn n m b Trung-hoa thâu t, m y n m nay nh có L u-Cung Qu ng-châu không ph c B c-tri u, hai àng ghìm nhau, nên chúng ta m i c yên n. V chúng ta d i, L u-Cung gi a, nhà L ng trên, thì ta ph ihòa v i L u-Cung, ch sao l i ph c nhà L ng, tho ng nh L u-Cung em binhNam-Hán mà ánh ta, thì nhà L ng xa làm sao mà ng ti p c, xin th ngquan ph i xét l i mà b i s c u phong v i nhà L ng i, n u th ng quan cãi l i tôithì s t Giao-châu n y không gi c”.Khúc-th a-M không thèm nghe l i can gián, mà l i nói nhi u ti ng t ph , làm cho inh-công-Tr phi n lòng tr v Hoan-châu vào th ra than, trong trí chác r ngGiao-châu s m mu n gì c ng v tay Nam-Hán Hoàng . Qua n m quí mùi (n m923) v inh-công-Tr là àm-th m i sanh inh-b -Lãnh v a c ch ng 3 tháng,thì thi t qu Nam-Hán Hoàng sai t ng là Lý-kh c-Chánh em binh sang ánh t Giao-châu, b t Khúc-th a-M gi i v Phiên-Ngung r i Nam-Hán Hoàngphong cho b t ng là Lý-T n làm Th -s qua hi p v i Lý-kh c-Chánh mà cai tr t Giao-châu. inh-công-Tr nghe tin Th a-M b b t, t Giao-châu ã v tayng i Tàu, thì ch c l i kêu tr i r i nhu m b nh không y m t tháng thì t -th .Lý-T n sai quan Tàu vào cai tr Hoan-châu. àm-th b v không n i n ng ng , i b ng con v Hoa-l ng mà xin tá túc v i em ch ng tên là inh-Qu n. TuyHoa-L là x núi non r ng rú nh n dân tuy nghèo kh , nhà c a th a th t, nh ngmà inh-Qu n là m t ng i tánh ch t ki m c n, b i v y trong nhà n, có nuôi 3con trâu cày ru ng. inh-Qu n có m t a con trai tên là inh- n c ng m ttu i v i inh-b -Lãnh, khi m con àm-th v t i thu t chuy n inh-công-Tr ch tthì inh-Qu n than khóc h t s c, th y cháu còn nh mà m côi cha thì h t lòngth ng yêu nên nguy n nuôi cháu cho tr n ngh a ng bào c t nh c, nh inh-Qu n t t nên m con àm-Th có ch dung thân, kh i lo ói khát.8 Hoa-l ng bây gi thu c huy n Gia-Vi n, t nh Ninh-Bình (B c k ).
    • hobieuchanh.com 11Khi inh-b -Lãnh c 5 tu i thì am-Th t -tr n, b inh-b -Lãnh l i cho inh-Qu n d ng d c. Qua n m inh-mão (n m 931) D ng-diên-Ngh là nha-t ng c aKhúc-H o thu tr c, chiêu m quân s ánh Lý-T n và Lý-kh c-Chánh mà báothù cho Khúc-th a-M , thì trong m i làng m i xóm ai ai c ng u thu n tùng, nênnh ng ng i trai tráng th ng hay t u l i mà luyên-t p võ ngh giúp s c cho ng-diên-Ngh . inh-Qu n là b c th hào trong x Hoa-L , b i v y nh ng k trai tráng th ng hay u t p t i nhà inh-Qu n mà t p luy n k l i múa siêu, ng i t p i roi k t p l nkhiên ng i t p c ki m. Khi y inh-b -Lãnh v i inh- n ã c 8 tu i, ngóth y ng i ta luy n t p võ ngh thì trong lòng ham m l m nên h lúc nào không cóai thì hai tr ra sân b t ch c nh y múa ánh p. inh-b -Lãnh m nh m l -làngmà trí l i sáng su t, nghe ai nói thì hi u li n, th y ai làm thì nh h t, b i v y m ythi u ngh võ u thu c lòng r i ki m cây nh làm roi mà t p.Ch ng inh-b -Lãnh c 10 tu i, chú m i sai i gi trâu. B a nào c ng v y, h B -Lãnh d t trâu ra kh i nhà thì lo ki m b n ch n trâu mà ch i, h gom cn mb y a r i thì chia ra m t bên phân n a r i ánh l n v i nhau.Bên nào có B -Lãnh thì n hoài: ch i n m m i l n s p ch n trâu u bi t s c B -Lãnh nên không dám i ch v i anh ta n a. B -Lãnh th y v y m i ch p h t b nch n trâu m t bên, còn m t mình anh ta m t bên. B n ch n trâu ch u, r i áp ramà ánh, chúng nó ông a, áp vô m t l t ôm mà v t B -Lãnh. B -Lãnh tuy ánh pm y a vô tr c, song m y a sau áp vô n a, ôm ch t anh ta quá nên túngth ph i ch u thua. B -Lãnh ng i suy ngh m t h i r i b c ra khích ánh n a. S pch n trâu th y mình ã ánh th ng c m t tr n r i, t ng n u ánh n a thì c ng n n a, nên dàn ra mà ánh. Ch ng dè khi chúng nó v a áp vô thì B -Lãnh l i trá i tháo lui; chúng nó th y v y l i càng h ng chí r t theo, nh ng b i vì có a ch ymau có a ch y ch m, không xáp vô m t l t n a c, nên B -Lãnh th a th tr i ánh m y a t i tr c ngã l n, r i m y a t i sau a nào t i c ng ub ánh h t th y, a u u, a x m t, th t kinh không dám ch ng c n a. T y vsau s p ch n trâu u tôn B -Lãnh làm anh c ; n u có a nào cãi l n v i nhau thìph i th a cho B -Lãnh phân x . Khi còn nh thì hung h ng nh v y, nh ng B -Lãnhth ng inh- n là con c a ng i chú l m, hai anh em ch ng h khi nào r i nhau, i âu c ng i v i nhau, làm vi c gì c ng làm chung v i nhau, mà B -Lãnh m nh h n, nên m y vi c n ng n c c nh c thì B -Lãnh gánh vác th cho inh- nh tth y. Ch ng c m i ba m i b n tu i thì chú b t vào r ng n c i ch khôngcho i coi trâu n a. Tuy v y mà h b a nào r nh rang thì B -Lãnh ch y i ki m s pch n trâu mà ch i. Mà s p ch n trâu c ng k , h th y d ng B -Lãnh thì m ng r vôcùng, áp nhau ch y l i mà nghinh ti p r i n m tay nhau l i làm ki u cho B -Lãnhng i mà khiên i, hò hét om sòm, ki m m y bóng mát B -Lãnh ng i r i khoanhtay ng chung quanh mà h u. m m u tu t, là n m b t u thu t truy n n y, thì B -Lãnh ã c 15 tu i. NhàTr n-Lão g n nuôi trâu nhi u nên cu i tháng giêng m i m n thêm m t ab ntên là Lê-D c ng coi trâu. Lê-D c làng xa, thu nay không bi t m t B -Lãnh. Nó ã 21 tu i r i, mà l i vóc v t v m-v , s c l c m nh-m l m. Ngày mùng m t tháng
    • hobieuchanh.com 12hai nó d t trâu c a Tr n-Lão lên mé r ng cho n. S p ch n trâu th y nó l m t nênxúm nhau l i làm quen r i a h i tên tu i, a h i quê quán l n x n. Chúng nóth y Lê-D c cao l n v m v thì tr m tr hoài, có m t a l i c c c h i r ng: “N yanh, anh cao l n nh v y mà dám c v i anh c c a chúng tôi hay không?” Lê-D cnghe h i thì ch ng h ng r i h i l i r ng:- Anh c c a bây là a nào?- Anh không bi t hay sao? Anh c c a chúng tôi là inh-b -Lãnh ó.- B -Lãnh nào tao có bi t âu. Có nó ây hay không?- Không, anh c b a nay không ra ch i.- Th thì nó d l m hay sao mà bây h i tao dám c v i nó hay không?- Không có d ! Anh c còn nh , m i 15 tu i, song m nh m l m, ch p h t th y b n tôi mà ánh không l i nh n a.- H ! M nh gì! Bây là con nít nên bây s , g p tao thì tao b c nhét l ng ch tao s âu.- Anh nói phách ây anh ch t a.- Bây kêu nó ra ây. i nói chuy n t i ó thì th y d ng B -Lãnh trong xóm i ra v i inh- n. S pch n trâu v tay m ng r r i ch y vô ón r c, vòng tay làm ki u r i khiêng ri t l ich Lê-D c ng ó m i xu ng. Có m t a ch n trâu nói r ng: “anh c c achúng tôi ây nè! Anh gi i thì anh b c nhét l ng i”. -Lãnh v i Lê-D c li c ngó nhau, r i B -Lãnh m i day l i h i s p ch n trâu r ng:- a nào òi b c tao?- Anh ó a. -Lãnh ngó ngay Lê-D c mà h i:- Tôi vô can, mà thu nay ch a quen bi t v i anh l n nào, vì c chi không có m t tôi mà anh l i dám buông l i s nh c tôi?Lê-D c c ng ngó B -Lãnh mà áp r ng:- M y a n y nó khoe tài m y l m, r i l i h i tao có dám c v i m y ch ng. Tao nói chúng nó s m y, ch tao d s âu, n u m y d v i tao, thì tao b c nhét ng. Tao có nói thì tao ch u, ch ph i là nói lén m y âu.- Anh gi i thì b c tôi i. N u anh b c tôi không c, thì tôi l y c p con m t a anh ng treo nhành cây n y coi ch i.Lê-D c th y B -Lãnh nh h n mình mà nói h i cao, thì gi n m t bèn nh y t i a tay mu n ch p c B -Lãnh, ch ng dè B -Lãnh l quá, tr ngang qua r i lòn áLê-D c trúng t i hông bên t m t cái ch; Lê-D c m t tay ôm hông m t tay ch n- n mu n níu u B -Lãnh, B -Lãnh th a th li n nh y a vô ch n c móc h t hai con t c a Lê-D c mà qu ng ra cho inh- n c m. Lê-D c té ng a ôm m t mà la; s pch n trâu c i vang rân r ng: “Th t kinh hay ch a, còn nói phách n a thôi?” r i bLê-D c n m ó khiêng B -Lãnh vào mé r ng ng ng i ngh mát. n chi u trâu nhà ai c ng ã v h t, duy ch có trâu c a Tr n-Lão không v , Tr n-Lão ch y i ki m, lên n mé r ng g p Lê-D c ng n m ôm m t mà la khóc. H i
    • hobieuchanh.com 13ra m i hay B -Lãnh ánh và móc m t Lê-D c. Tr n-Lão dìu-d t Lê-D c và i trâu , r i qua nhà inh-Qu n mà m ng v n. inh-Qu n kêu B -Lãnh ra mà h i rõ u uôi, r i ánh òn 50 roi. B -Lãnh kêu nài nói r ng t i Lê-D c l n mu n khiêukhích và nh y ra ánh tr c, ch không ph i t i mình sanh s . inh-Qu n s Tr n-Lão i ki n, nên tuy B -Lãnh nói ph i mà không ch u nghe, c è ánh ép 50 roi i i i, không cho n a. inh- n s cha nên không dám khuyên gi i, song th y B -Lãnh ra i thì th ngxót vô cùng, b i v y lén ch y theo a cho B -Lãnh m t qu u g o v i m t gói áoqu n r i anh em khóc v i nhau mà t bi t.Trong x ai nghe chuy n B -Lãnh còn nh mà ánh móc con m t Lê-D c là a ã n h n l i m nh h n, thì c ng u ng i khen kính ph c, mà ai nghe nói B -Lãnh bchú i ra kh i nhà thì c ng u th ng xót, b i v y B -Lãnh ghé nhà nào h c ng u vui lòng cho u. -Lãnh b -v , nay nhà n y, mai qua nhà khác, ngh ph n mình không cha không thì bu n b c vô cùng, ban êm n m th n th c ng không an, ban ngày th linh inh theo r ng núi. Cách vài ngày nghe ng i ta n r ng Ki u-công-Ti n gi t ng-diên-Ngh mà t ch c Ti t- t-s , nên Ngô Th -s Ái-châu chiêu binhmãi mã ng ánh báo thù, trong ít ngày n a t binh s kéo i ngang qua Hoa-L . -Lãnh nghe nói nh v y thì trong b ng m ng th m, bèn tính ón Ngô Th -s màxin u quân ng l p chút công danh cho p mày n m t. êm y B -Lãnh i inh-Qu n ng r i, m i lén v nhà kêu inh- n ra ngoài mà bày t ý c a mìnhcho inh- n nghe r i khuyên inh- n nhà ráng giúp cho chú mình l pchút công danh, h a r ng ngày nào công thành danh to i r i s v r c chú và em n ng chung h ng vinh huê phú quí. inh- n b n-b u không mu n cho B -Lãnh i. B -Lãnh nói r ng bây gi chú còn ng gi n, n u lân la trong x , thì chúcàng gi n thêm, ch không ích gì. ã v y mà ng làm trai ph i v y vùng trong b nbi n, n c ly lo n ph i lo giúp n c, có chút tài ph i lo l p thân danh, v y nên chi ng nh n d p n y mà tr chí anh-hùng, ho c may tr i giúp v n tông môn hi n t.Anh em nói to nh d n dò v i nhau cho t i m t tr i h ng ông, gà gáy t ng b ng, -Lãnh m i t bi t xách gói áo qu n mà i.
    • hobieuchanh.com 14 I TH T ------á------ inh tráng-s n i Vân-s n c g m báu. Tr n t ng-quân d i c th g p ng i tàiMùa xuân ch a mãn, cây c còn t i. Lúc t ng sáng, s ng sa mù m ch, phái-phái a phùng, trên nhành gi t s ng qu n qu i lá cây xanh, d i t gió th i ph t ph u ng n c . M y nhà d c theo ng i, ch thì ã ch ng c a r i nhúm l a n u c trà khói bay lên ngui ngút, ch thì còn im-lìm gi c p gà heo tr c ngõch y tung hoành; u trên nghe ti ng chó s a vang rân, phía d i th y nông phu ang cu c t. inh-b -Lãnh i m t h i thì ngó ngoái l i m t cái, d ng nh s ng i theo mà c nkhông cho i, mà i l i không i mau, khi thì nhìn mé r ng là ch x a nay mình thtrâu n, khi thì trông m y c i l n là ch mình th ng hay ch i b i v i chúng b n, u l u luy n luy n d ng nh giã t c lý chi si t lòng au. Ra kh i xóm xa r i B -Lãnh m i b ng ng r ng mà i ri t lên i-vân-s n, b i vì ng Ái-châu ra i-la-Thành i ngang qua ch n núi n y nên tính lên ó mà ón, ch c s g p binh NgôTh -s . t tr i ã x bóng, B -Lãnh lên m i t i i-vân-s n; ng ngó thì t b ch n chnúi non, sau tr c b t bùng r ng b i. Anh ta th th n m t mình, ch n ã m i mà ng l i ói, nên vào r ng ki m trái cây mà n. n chi u g p m t ông ti u phu, u c hoa râm, trong r ng gánh c i i ra. B -Lãnh h i th m r ng:- Th a ông, cháu nghe nói quan Th -s Ái-châu c i binh ra i-la-Thành mà ánh Ki u-công-Ti n, ch ng bi t ông có th y binh mã i ngang qua ch n n y r i hay ch a v y ông?- Ch a, tôi c ng có nghe nói nh v y, mà ch a th y binh i ngang qua ây. Tráng- h i th m chi v y?- Ch ng gi u chi ông, tôi mu n theo u quân nên ch ng n ng xa, quy t n ây ón Ngô Th -s mà xin làm nha tr o.Ti u phu nghe nói m y l i li n gánh c i xu ng t, ng ngó B -Lãnh m t h i r inói r ng:- Ph i, ph i l m. i ly-lo n ph n làm trai ph i l y ki m cung làm s nghi p. Tráng còn nh mà l p chí nh v y lão khen l m a. Lão xem t ng tráng s không ph i ng i t m th ng, tuy ng công danh có mu n m t chút, nh ng mà h thành công r i thì trên u thiên-h , ch không nh ng ai âu. Nay tình c mà p nhau ây, lão ch ng bi t l y chi mà t ng nhau, v y lão xin d ng cho tráng m t gói c m n y, s ngày sau tráng s thành công thì lão không còn d ng tr n mà cung h .Ti u phu nói d t l i li n m gánh l y gói c m mà trao cho B -Lãnh. B -Lãnh nghe i khen ng i thì ã khoái chí th a lòng, mà lúc ói l i c c m thì càng m ng r n n a, b i v y cho nên a tay th lãnh gói c m, mi ng thì c m t lia l a r i h i
    • hobieuchanh.com 15ti u phu quê quán âu, danh tánh là chi ng ngày sau có n n áp ngh a. Ti uphu khoác tay l c u mà nói r ng:“Tôi là Ngô-ch n-B ch, mà tráng s h i làm gì? Tôi ã nói ngày sau tráng s thànhcông thì tôi ã ch t r i, còn âu mà n n, nên phòng h i”. Ti u phu nói m y l i i t bi t gánh c i mà i. inh-b -Lãnh th y d a bên ng có m t hòn á l n, phía trên b ng trang nh bván, còn chung quanh cây m c giao nhành che ph kín mích, bèn leo lên ó m gói m ra n, r i n m mà ngh . B i i g n trót ngày m t m i, v a n m xu ng thì ngngáy khò khò, tr i t i bao gi không hay, mà thú d bên mình c ng không s .Ch ng bi t ng c m y canh, song ch ng ng ã thèm th c d y ng i ngó quanhqu t thì t b r ng núi t i en, xa xa l i nghe ti ng c p r n in i. B -Lãnh ngh th m ng mình có hai tay không, ch không có khí giái chi h t thoãng g p ác-thú hànhhung thì l y chi mà ch ng c . ng ngh nh v y thì th y mé bên kia ng có hai m sáng d ng nh hai ng n èn lòm. Anh ta ch ng bi t là v t chi, nên ng ingó ch ng hoài. Cách m t h i nghe c p r n t i ch y r i th y d ng nh y vô r ngmà ch y. Anh ta không dám ng n a, c khoanh tay ng i ngó ch ng t phía hoài. n sáng, B -Lãnh leo xu ng th ch bàn, r i i l n l i ch c p ng i h i hôm ó màcoi th y d u ch n c p còn ràng ràng mà trên m t hòn á nh l i có m t cây g m r t p. -Lãnh c m g m lên mà coi thì th y cán g m có b n ch : “Thanh long b uki m”, rút v ra thì th y l i g m sáng ng i d ng nh th nay không ai r tay i v y. Anh ta c m sâm soi m t h i r i xách tr l i th ch-bàn ng i mà suy ngh :ch n non cao r ng r m ai n ây làm gì, mà cây g m t t nh v y sao l i b ó?Hay là ta su t thân ng ngh a thánh th n giúp cho ta ki n công l p nghi p, nên saichúa s n lâm em g m báu n mà cho ta ch ng? Anh ta suy ngh nh v y r i rút m ra mà múa, nh y t i th i lui, tràn qua xây l i, b nh hùm ng i ph ng áp,còn l i g m thì chói y n m t tr i ch p nháng d ng sao x t quanh mình. -Lãnh ng múa g m, b ng nghe xa xa có ti ng tr ng dóng ba, nghi là binh c aNgô Th -s g n n nên ng ng tay l i r i leo lên cây mà dòm. B i cây cao r ng r mnên dòm không th y chi h t, ch nghe ti ng tr ng dóng ình ình mà thôi. Anh ta l t t leo xu ng, eo g m vào l ng, tay ôm hành-lý r i ra ng d a bên ng màch . Cách ch ng bao lâu thi t qu có m t o binh i t i. B -Lãnh h i th m bi t rõ làbinh Ái-châu thì m ng r vô cùng, li n c y quân th a dùm v i t ng-soái ng chomình nh p ng .Hai t ng tiên phuông là L ng v i Nguy n-Siêu nghe báo có ng i ón xin u quân, li n d y d t l i xem, th y B -Lãnh còn nh tu i thì có h i khinh th . L - ng tính háo th ng ùng nói r ng: “Mi còn nh quá ánh gi c sao c? Cho mitheo thì t n c m, ch có ích gì. Mà mi ã có lòng mu n u quân, không l ta không p d ng. V y thôi mi c i theo”. B -Lãnh t khi quy t chí u quân thì trong tríth m t ng r ng mình tuy nh tu i mà võ ngh cao c ng, h mình nh p ng t ng làm quan l n; nay nghe m y l i nh v y thì sái v i trí t ng c a mình r t xa,
    • hobieuchanh.com 16 i v y i theo vòng binh mà trong lòng không vui chút nào h t. Ngày i êm ngh ,binh i t i mùng 10 tháng hai m i n t ng-châu 9.Nói v Tr n-Lãm tr n B -h i-Kh u, khi nghe tin Ki u-công-Ti n thích t D ng-diên-Ngh mà t ch c Ti t- t-s thì l y làm b t bình, nh ng vì s c y u th cônên không dám tính n vi c báo thù binh lo n. Cách ít ngày sau, ti p c th c aNgô-Quy n khuyên hãy em binh giúp s c, thì anh ta l y làm m ng r tính tom gópbinh thuy n giúp Ngô-Quy n mà tr kh h Ki u. Nh ng mà t i l i anh ta n mtính t i ngh lui, mình em binh giúp v i Ngô-Quy n ây, ví nh Ngô-Quy n tth ng d p ãng h Ki u c thì ch ng nói chi, tho ng nh g p d p ch ng may Ngô-Quy n th t b i, thì mình ã t n t ng hao binh mà s Ki u-công-Ti n h n lây thì emình khó mà gi B -h i-kh u c. V quan tr n ng-châu, là Ph m-b ch-H , anhhùng kh ng khái mà l i có tình giao h o v i mình, v y thì mình nên d ý anh ta, n uanh ta ch u hi p v i mình, mà giúp Ngô-Quy n thì d u thành hay b i mình c ngkh i lo thi t h i.Tr n-Lãm ngh nh v y, nên sáng b a sau vi t th r i sai quân em qua cho Ph m- ch-H mà h i coi có kh ng hi p binh v i mình ng giúp Ngô-Quy n hay không,Ph m-b ch-H , tu i v a m i 30, tánh khí nóng n y ã có ý mu n ánh Ki u-công-Ti n mà báo thù cho h D ng, b i v y c th c a Tr n-Lãm hay Ngô-Quy nkh i binh báo thù thì m ng r vô cùng, li n vi t th tr l i, khuyên Tr n-Lãm em t th y binh B -h i-kh u lên ng-châu hi p v i binh c a mình mà ch Ngô-Quy n.Tr n-Lãm c l i c a B ch-H r i m i quy t nh vi c d y binh, nên nh t di n saing i vào Ái-châu cho Ngô-Quy n hay r ng: mình s em binh qua ng-châu mà ón còn nh t di n thâu góp quân s c m t ngàn v i 30 chi n thuy n r i kéo qua ng-châu.Khi i binh c a Ngô Th -s v a n t ng-châu thì Tr n-Lãm v i Ph m-b ch- v i vàng ra ón ng mà nghinh ti p. Ngô Th -s th y hai t ng s n lònggiúp s c thì ch ng xi t n i m ng, b i v y l y l i d u ng t mà an- i hai t ng r itruy n l nh an dinh h tr i cho quân s ngh ng i. Ph m-b ch-H m i Ngô Th -scùng các t ng vào dinh c a mình r i t bày diên ti c mà ãi r t tr ng. Tr c khinh p ti c thì Ngô Th -s h i Ph m-b ch-H r ng: “T ng quân tr n th x n y,cách i-la-Thành ch ng bao xa. V y ch t ng quân có nghe tin t c b n Ki u-công-Ti n th nào hay ch ng?”. ch-H áp r ng: “Th a Th ng quan, t ngày tôi hay tin cha con Ki u-công-Ti nph n lo n thì tôi có sai ng i d hai ba l n. Chúng nó bi t tr c b nào Th ng quan ng kh i binh báo thù, b i v y cho nên chúng nó m quân tuy n t ng quy tch ng c v i Th ng quan. Tuy v y mà tôi không lo b i vì cha con Ki u-công-Ti ntrí l c bao nhiêu, h binh ta t i thì chúng có ph i bó tay ch u t i. Tôi có lo m t u làlo nó c u c u v i Nam-Hán Hoàng- , b i vì n u L u-Cung mà giúp v i chúng thìta khó mà th ng c”.9 ng-châu trong a ph n t nh H ng-Yên (B c k ) bây gi .
    • hobieuchanh.com 17- T ng quân li u nh v y thì hi p ý ta l m. Ta c ng s L u-Cung nh n d p n y, gi d ng ng ti p h Ki u mà thâu t Giao-châu, b i v y ta ã có vi t th mà n D ng-ki t-L i L c-châu ph i phòng, ng quân Tàu xâm l ng biên gi i, còn t ng quân có nghe -c nh-Th c bây gi âu hay không?- Th a Th ng quan, tôi nghe -c nh-Th c bây gi ng n trú t i ng- giang ng i có ý mu n c binh báo thù, nh ng vì s c y u th cô nên ch a dám y ng. N u Th ng quan t n binh n thành i-La mà ánh h Ki u thì ch c nh-Th c s d n binh n ti p ng.Ngô Th -s nghe h t u uôi m i vi c thì có ý m ng th m, mà nghe Ph m-b ch- v i Tr n-Lãm m i t ng giúp c m t ngàn binh thì l i càng m ng h n n a.Ngô Th -s nh n binh cho t ng s ngh 5 ngày, i n ngày r m s t n binh.Chuy n vãn m t h i r i B ch-H m i m i các t ng nh p ti c, n u ng vui say cho n t i m i t bi t nhau, ai v dinh tr i y mà ngh . êm khuya tr ng t , gió th i hiu hiu, t b l ng l , m t lát nghe m y tr i gõ m canhmà thôi, ch không nghe ti ng chi khác h t. Tr n-Lãm n m d i thuy n ch ng bi tvì c gì mà th n th c trong lòng không ng c, bèn leo lên b r i l n b c i d ctheo mé sông mà nhìn m t n c, h ng bóng tr ng. i v a t i m t cây l n g c to,tàn ve sát t, b ng th y có m t ng i ng ng i d i bóng cây mà ng , l ng có ai m t cây g m, tr c m t l i có m t gói áo. Tr n-Lãm th y v y l y làm l ,không bi t ng i âu l i n ó mà ng , nên lén b c l i g n r i v vai kêu th c y mà h i r ng: “Em âu, mà sao l i ng i ây mà ng ?”. Ng i y gi t mình th c y, ngó Tr n-Lãm trân trân không ch u tr l i. Tr n-Lãm li c xem thì th y ng ituy nh tu i mà s c l c m nh m , t ng m o khôi ngô, c p m t sáng nh g m ng eo vai r ng, thì trong b ng khen th m, nên h i n a r ng: “Ch ng hay tráng sdanh tánh là chi, quê quán âu, mà sao l i ng i ây mà ng nh v y?”. Ng i yth ra m t cái r i áp r ng: “Tôi h inh tên B -Lãnh, quê quán Hoa-L ”.- Tráng s là ng i Hoa-L , mà sao l i n ây làm gì?- S là tôi nghe Ngô Th -s , là m t ng anh hùng hào ki t, quy t m ngh a binh, tuy n nh n tài di t-tru loài ph n lo n. Tuy tôi tài s l c b c, song tôi mu n l p chút công danh, nên tôi ón mà xin tùng chinh, r i tôi m i i theo quân s mà n ây.- Té ra tráng-s là b t ng c a Ngô Th -s hay sao? Mà tráng-s u quân r i sao không trong tr i, l i n ây ng i mà ng , và sao khí s c coi ch ng ng vui? Có khi tráng-s nh nhà hay sao?- Th a ngài, tôi ch ng d u chi ngài, khi tôi trong làng i ra, ý tôi t ng ng i nh tôi v y, h u quân thì t s c quy n t c, ch ng dè ng i ta chê tôi còn nh ý không mu n thâu d ng tôi, b i v y cho nên tôi bu n, tôi mu n tr v quê x a cho an thân kho xác.Tr n-Lãm nghe nói m y l i thì ng suy ngh th m trong b ng r ng: ng i t ng o nh v y, mà ý t l i nh v y, thì ch c là có tài l m, n u mình tr ng d ng có lkhi giúp ích cho mình c, r i li n h i ti p r ng:- V y mà tráng-s cha m còn song toàn hay không?
    • hobieuchanh.com 18- Th a ngài, tôi m côi, còn có m t ng i chú mà thôi, ch không có bà con nào n a t.- Khuyên tráng-s ch nên phi n; Ngô Th -s thiên t ng v n binh không có th mà xem xét m i ng i c. Tráng-s là ng i có tài, v y thì nên n-nh n mà ch h i, ch n u tráng-s phi n r i b i v thì còn ngày nào mà tr tài lành ng p công l n n a c.- Th a ngài, ngài th ng tôi nên ngài khuyên nh v y, tôi r t cám n ngài. Song tôi ã quy t nh r i, thà tôi n tích mai danh, ch tôi không mu n giúp Ngô Th -s .- N u thi t tráng s không giúp Ngô Th -s n a, thôi thì i theo tôi. Tuy tôi binh qu th -cô, nh ng n u tráng-s ch u làm trão nha thì tôi r t vui lòng mà tr ng ng. -Lãnh ng ng m ngh m t h i r i h i r ng:- Th a ngài, ch ng bi t ngài là ai, xin cho tôi bi t i danh quý tánh.- Tôi là Tr n-Lãm tr n B -h i-kh u, nghe Ngô Th -s báo thù, nên em binh n ây mà ng ti p.- Th a ngài, tôi eo m t th t, không th y t ng tài, nên nãy gi tôi th t l v i ngài, y xin ngài mi n l i.- Không, tráng-s có th t l ch nà âu. Thôi i theo tôi xu ng thuy n, tr i ã khuya i, ph i ngh m t chút r i r ng mai chúng ta s àm o.Tr n-Lãm và nói và d t B -Lãnh xu ng thuy n. B -Lãnh xách gói ríu-ríu i theokhông d -d chi h t.Qua ngày sau Tr n-Lãm h i th m, B -Lãnh m i k h t các vi c cho Tr n-Lãm nghe.Tr n-Lãm bi t ng i nh tu i mà có k tài, trong b ng m ng r l m, bèn d y quân n r u th t mà ãi B -Lãnh, r i li n phong cho B -Lãnh làm ch c phó t ng,giúp v i mình mà u ình quân v .
    • hobieuchanh.com 19 I TH N M ------á------ Công-Hãn em binh vây C nh-Th c Ngô-Quy n sai t ng c u ng-GiangNgô Th -s óng binh t i ng-châu thì trong lòng nóng n y ch u không c, ýmu n i ri t ra thành i-La mà ánh b t Ki u-công-Ti n cho mau, ng t quân s i ng xa m i m t, l i không rõ th l c c a k ngh ch ra th nào, nên ph i d ng binhcho t ng-s ngh ng i và ph i sai ng i i thám-d tình hình quân gi c. n ngày14, Ngô Th -s nhóm ch t ng và cho m i B ch-H v i Tr n-Lãm n mà nghvi c t n binh. Trong lúc ng h i ngh , thám-t v báo r ng: Ki u-công-Hãn d n t o binh lên ng-Giang vây ánh C nh-Th c, còn Ki u-công-Ti n thì cth i-La thành; th l c m nh l m.Ngô Th -s nghe báo li n h i ch -t ng coi ai có k chi mà phá gi c c không. ng li n ng d y th a r ng: “Ta binh ã g n 2 v n, t ng ã c 10 viên,ng i ng i u quy t t chi n mà báo thù cho D ng-tiên-công, th l c c a ta nh y thì có lo gì mà ánh không th ng. Tôi ngh Ki u-công-Ti n là m t a th t phutàn b o, d u cho nó binh ông t ng gi i cho m y i n a c ng ch ng cho chúngta lo s . V y xin th ng quan kéo binh ra ánh i-La, tôi dám ch c h binh i t ithì ngh ch t c ph i b thành mà ch y”.Ngô Th -s còn ng suy ngh , Ph m-b ch-H li n ng d y mà th a r ng: “Tôituy b t tài, nh ng mà tôi ngh theo phép d ng binh ch ng nên khinh ch. ã bi t ng c a ta thì ông, binh c a ta s n lòng t -chi n, song binh t ng c a ta i ng xa m t m i, còn h thì m y tháng nay an ngh , h dùng binh kho mà ánh i binh m t c a ta, ó là m t u ta y u th h n h . Còn ta nghe nói Ki u-công-Hãn ã d n quân i ng-Giang, mà ta không phòng, c d n binh n i-la-Thành mà khiêu chi n, tho ng nh Công-Hãn kéo binh v r i ngoài ánh vô trong ánh ra, ta gi a t ph i th t b i. V y theo ý tôi nên cho m t o binh i ng t tlên ng-Giang mà c u -c nh-Th c và nh n d p y ch n ng không choKi u-công-Hãn tr v , còn i binh thì i ri t ra i-La mà công-thành, làm nh v y i kh i s th t”.Ngô Th -s g t u khen ph i, r i h i ch t ng coi ai mu n d n binh i c u C nh-Th c. Ph m-b ch-H v ng c xin i, Ngô Th -s r t vui lòng nên cho li n, l i sai L - ng d n 500 binh theo ti p ng.Qua ngày sau B ch-H d n m t ngàn binh ng-châu và L ng d n 500 binhÁi-châu b ng ng r ng mà lên ng-Giang, còn Ngô Th -s v i các t ngkhác thì d n i binh i th ng ra i-La. ây nói v Ki u-công-Ti n, t ngày gi t c D ng-diên-Ngh r i th y t ng sthành i-La th y u qui ph c, không ai dám ch ng c thì tho lòng c ý, bèn t ngôi Ti t- t-s r i lo s p vi c cai tr t Giao-châu. Anh ta v n bi t Ngô-Quy n, D ng-ki t-L i và -c nh-Th c có tình thân-ái v i Diên-Ngh , ch c sao ba ng y c ng c binh báo thù, nh ng mà anh ta ngh r ng Ngô-Quy n thì tr n th Nam-c ng, Ki t-L i thì cheo leo n i B c-gi i, còn C nh-Th c g n, song binh-
    • hobieuchanh.com 20thi u th -cô, nên không áng lo s . Tuy v y, mà anh ta c ng là m t tay trí l c,không ph i nh ng i ng ch n c tràn lên t i c ng m i l t t nh y quanh, b i yc p c ngôi quý thì li n truy n l nh tuy n t ng m binh p lu s a nmà phòng c ng ch. n cu i tháng nghe tin -c nh-Th c d p yên lo n Thái-Bình r i tính kéo binh vmà b t t i, thì Công-Ti n chúm chi m c i mà nói r ng: “Con mèo s c l c bao nhiêumà òi ch ng c v i c p. Ta bi t C nh-Th c là ng i có lòng trung ngh a, s m mu ngì c ng ph i ánh báo thù, b i v y cho nên ta ã li u tr c r i, ta ch C nh-Th c v ây ng l y l i ph i trái mà khuy n-d ng i, nh ng i bi t th i th mà qui hàngthì thôi, còn n u gi lòng ngu-mu i c ch ng c nhau thì ta s ra tay mà tr kh ”.Ki u-công-Hãn nghe cha nói nh v y li n ng d y th a r ng: “Th a cha, ã bi t nh-Th c binh thi u th cô, không chi mà ph i lo s , nh ng mà con ngh cha i lên ngôi Ti t- t-s , tuy châu huy n ã cúi u qui-ph c, song còn e h ph c ólà vì h s oai mà thôi ch h ch a m n tình, trong m t tháng nay châu huy n bình-an, y là vì không ai kh i x ng vi c báo thù, n u cha C nh-Th c v ây con sng i m n danh trung-ngh a mà khuy n khích dân tình, r i t h ng ng ti p,trong ngoài d y lên thì khó cho mình ph c c. V y con xin cha c p cho con bangàn tinh binh ng con i b t C nh-Th c em v n p cho cha. Con ngh k y là k n toàn, ã tr b t m t m i gi c, mà l i làm cho dân tâm kh i xao ng”.Công-Ti n ng i suy ngh m t h i lâu g t u khen ph i r i c p cho Công-Hãn 3ngàn binh ng i ánh C nh-Th c. Công-Hãn ki m quân mã, c -b l ng th o, r i n ngày mùng 6 tháng hai, m i truy n l nh khai thành t n binh. i c vài ngày,có ng i báo tin r ng C nh-Th c ng n binh t i ng-Giang, Ki u-công-Hãn m i kéo binh n tr c thành khêu-chi n. C nh-Th c ng lo m u tính k màdi t tr Công-Ti n ng tr ngh a cho Công-Ngh , b ng nghe quân báo có Công-Hãn d n binh n khêu-chi n thì c gi n, m t ph ng gan, li n truy n l nh khaithành xua quân ra c ch. Hai bên h n chi n v i nhau t gi thìn chí gi ng , C nh-Th c th y t ng s mõi m t, mà không có mòi th ng c, bèn dóng chiên thu quân,tính nh p thành r i s li u bày k sách mà phá gi c. Công-Hãn s C nh-Th c có kchi l nên trá b i mà d mình, b i v y c ng dóng chiên thu quân, không dám itheo.Qua ngày sau, Công-Hãn ch hoài mà không th y binh C nh-Th c ra giáp chi n, m isai ng i i vòng chung quanh thành, tr c d ng t, sau thám coi c ng c agi c là th nào. n chi u, quân v báo r ng chung quanh thành m t phía sát mésông, còn ba phía khác thì hào h r t nhi u mà h t hào h r i thì k r ng b i, chkhông có t tr ng; còn trong thành thì im lìm, duy m y c a thì có quân gát r tnghiêm nh t không cho ai vô h t. Công-Hãn bi t C nh-Th c y u s c, s th t nênkhông dám tái chi n, mu n t n binh vây thành, ng t vì xem thành trì thi t là hi m a, không ph i ch d ng binh nên lo l ng hoài, không bi t k chi mà h thành cho c. Công-Hãn cùng th m i sai 10 tên quân n tr c c a thành kêu -c nh-Th c mà m ng, có ý mu n khêu-khích ng cho C nh-Th c gi n mà xu t binh,ch ng dè khêu luôn cho n 6 ngày mà không tin t c chi h t.
    • hobieuchanh.com 21Công-Hãn th y v y có ý khinh th C nh-Th c, nên truy n l nh phân binh vây thànhmà công phá. V chung quanh thành b hào-h nhi u, binh không ti p v i nhau c, ph n thì trên thành C nh-Th c dàn binh r i d y l y cung n mà b n, b i v ycho nên binh c a Công-Hãn lao nhao l nh r i rút vô r ng mà núp, không dám xáp i g n thành. Công-Hãn dùng ch c mà tr n 6 ngày n a c ng công-thành ch a c. êm n v a l i canh ba anh ta d y binh s nai n ch khí gi i, k núp bóng câyng i bò sát m t t, lén t i m t thành r i dóng tr ng van rân mà công phá. Binh a C nh-Th c thình lình nghe ti ng tr ng d a m t thành thì h n phi phách tán, ng là gi c ã vào thành r i, v a mu n qu ng khí gi i m c a sau mà ch y, maynh C nh-Th c ra k p, khoát n t c s c om sòm nên t ng s m i nh tâm r i kéonhau dàn trên m t thành mà ch ng c . K ngoài ng i trong ánh nhau cho t i sángmà binh c a Công-Hãn c ng ch a phá thành c. Công-Hãn n i gi n, v a tính c ing a xông ra tr c m t mà c s c, b ng nghe phía sau l ng tr ng dóng vang tr i,ti ng ng i la d y t thì ng n ng không hi u binh âu mà n ây. Anh ta v amu n dóng chiên thâu binh thì li n th y có m t o binh xông t i có hai viên i ng c i ng a i tr c kêu l n mà nói r ng: “Ki u-công-Hãn, mi ch khá di u võ ng oai, có Ph m-b ch-H và L ng n ây, mi ph i a tay mà ch u trói”.Công-Hãn th t kinh, không k p li u nh, thì binh c a B ch-H v i L ng ã ào i r i áp vô ánh vây, C nh-Th c trên thành th y ngoài có binh ng ti p, tuykhông hi u là binh c a ai song c ng th a th m c a thành d n quân ra mà ánh.Binh c a Công-Hãn l ng di n th ch, ch ng c không n i, ch t quá phân n a,còn sót l i bao nhiêu thì t n l c ch y vào r ng mà tr n. Ki u-công-Hãn c ng b ng anh y xu ng r i chung vào r ng, v ch ng mà thoát-n n. -c nh-Th c g p B ch-H v i L ng li n cung thân thi l , h i ra m i hay làbinh c a Ngô Th -s sai lên gi i c u thì c m ph c vô cùng; anh ta truy n l nh thâuquân r i ti p hai t ng vào thành mà th ng ngh . Phân tân ch an to r i, C nh-Th c m i nói r ng: “Ngô Th -s có lòng hu -c , cho nh -v tu ng-quân n c u tôi, n y d u muôn n m tôi v n còn ghi t c. Nay tôi ch ng bi t l y chi mà t lòng c m n nh v t ng quân, v y tôi xin nh v t ng quân cho tôi d n m t ti c m n nganh em n u ng v i nhau ch i m t b a, g i là l s ki n”. ch-H và c i và nói r ng: “Chúng ta ng m t lòng, th m t chúa thì t nhiênph i n ng nhau, tôi t ng ch ng có chi áng cho t ng-quân ph i nh c lòng ái-ng i. Còn vi c n u ng tôi c ng xin t ng-quân ng có lo, b i vì lúc n y chúng ta ng n m m t n m gai, ngày nào chúng ta tru di t loài ph n b n r i thì chúng ta bày diên ti c mà h -h ”. nh-Th c nghe B ch-H nói m y l i khiêm-nh ng mà nhi t-thành thì k nh ph c t s c. Anh ta h i th m Ngô Th -s bây gi âu, ã có nh k báo thù hay ch a, i vì tháng tr c anh ta có ti p c th d n ph i chiêu binh mãi m r i sau s hi pnhau mà tr h Ki u, song anh ta ch hoài mà không nghe tin t c, nóng lòng ch ukhông c nên m i tính kéo binh xu ng mà ánh i-la-Thành, ch ng dè ch a imà Ki u-công-Ti n ã sai con n vây ánh. B ch-H v i L ng bèn t s Ngô-Quy n kéo i binh ra ánh i-la-Thành cho C nh-Th c nghe. C nh-Th c m ng
    • hobieuchanh.com 22 t s c, th ng ngh v i hai t ng r i nh cho quân an ngh t i r ng ngày mai skéo xu ng i-La mà ng ti p. êm y C nh-Th c và B ch-H lu n bi n v i nhau v cách i, v phép d ng binh,thì hai ng i tâm u ý hi p nên t ng c v i nhau l m. Qua ngày sau C nh-Th c a binh y u i l i gi thành, còn l i m t ngàn r i binh hùng tráng thì hi p i binh L ng và B ch-H r i ba t ng gióng tr ng khai thành nh m h ng i-la-Thành mà kéo t i.
    • hobieuchanh.com 23 I TH SÁU ------á------ Vô-ý Nguy n-Siêu b i tr n u-Tâm Lê- t n nKhi Ngô-Quy n sai B ch-H v i L ng i r i, li n phân binh mà kéo ra i-la-Thành, Tr n-Lãm d n thu quân do ng sông mà làm h u d c, Nguy n-Siêu d n n b binh i tr c mà khai l . Ngô-nh t-Khánh d n b n b binh mà i k theo sau ó mà ti p- ng. Còn Lý-Khuê thì c ng c làm tã-d c nh c .Ngô-Quy n ã d n Nguy n-Siêu i ti n o ph i l y l i trung ngh a mà khuy n dnh n-dân, ph i c m quân s ng cho c p gi t b o tàn, b i v y cho nên binh kéo n âu dân chúng th y u hoan nghinh tùng ph c.Binh Ngô-Quy n i còn vài ngày n a thì t i thành i-La, Ki u-công-Ti n nghe tin t s c lo s , nên nhóm ch t ng mà th ng ngh . Công-Ti n l y làm ti c không cóCông-Hãn nhà mà c m binh, nên tính b thành c th ... Có m t t ng hình cao, t nám, lông ng c, râu rìa, nghe Công-Ti n phân nh v y li n ng d y nói l nlên r ng: “Nh n huynh phân nh v y thì nh c cho t ng-s trong thành i-La n yquá! Em tuy b t tài, song nguy n d n binh xu t thành chém l y u Ngô-Quy n em ng tr c b ”.Ng i y nói ti ng nghe r n-r ng, Công-Ti n ngó ra thì th y Ki u-Thu n, v n là em ng tâm v i mình, nên trong lòng m ng th m, ng i suy ngh m t h i r i kêu Ki u-Thu n vào ng tr c b mà nói r ng: “Em có tính kh ng-khái v y c ng áng khen.Nh ng mà em ph i bi t r ng Ngô-Quy n là ng i l c thao g m , ã có trí mà l icó tài; ã v y mà nghe nói ng i l i có t ng gi i binh ông, nh m không ph i d gìmà khinh ch. Ta tính b thành c th là ý ta mu n sai ng i qua Nam-Hán mà c u u v i L u-Cung. N u L u-Cung s n lòng giúp ta thì ta m i ch c th ng c”.Ki u-Thu n th a r ng: “Nh n huynh tính nh v y c ng ph i nh ng mà em nghtrong thành binh ã h n m t v n, dõng t ng k c n m b y viên; th l c c a tanh v y mà ành bó tay c th i ng i ti p c u thì h th n quá. V y em xin nh nhuynh cho em c m m t o binh ra i ch v i Ngô-Quy n, chúng ta l y s criêng mà ch ng c v i k thù, ch ng nào chúng ta cùng th r i s c n L u-Cung,ngh c ng ch ng mu n gì”.Công-Ti n g t u mà áp r ng: “L i em nói ó ph i l m. Song bây gi mu n ánh i Ngô-Quy n thì ph i d ng m u, ho c may m i th ng c. V y êm nay, l i ucanh ba em ph i d n hai ngàn binh ra kh i thành r i kéo n c m r ng lim mà núp.Tô-C u c ng d n hai ngàn binh ra truông ông H mà núp. Ph i c m quân ng chonói chuy n, và ph i cho thám t leo lên ng n cây mà th m ch ng h binh c a Ngô-Quy n i t i thì c êm cho chúng nó i, ch ng nào quân qua kh i r i, thì t l aung khói mà làm hi u l nh, r i hai bên xông ra mà ánh d n t i ch n ng ngcho gi c th i lui c. Ta cùng các t ng khác s m c a thành kéo binh ra mà ánh,làm nh v y t s b t c gi c”.
    • hobieuchanh.com 24Ch t ng nghe Công-Ti n bày binh b tr n nh v y, th y u k nh ph c, nên l t t bái m ng lui v mà s p t vi c xu t binh, không dám cãi l chi h t. êm y,Ki u-Thu n v i Tô-C u d n binh i núp y l i c a Công-Ti n d n. R ng ngày sauCông-Ti n nhóm b t ng là L u- nh, Phan-qu -Chi, Nguy n-duy-Lang mà d n th y ngoài thành ban êm có l a, ban ngày có khói, thì kéo binh ra mà ánh.Nguy n-Siêu d n 2 ngàn r i binh i ti n o, ã g n t i i-La mà không th y binh a Ki u-công-Ti n ng n c n chi h t, thì trong trí khinh khi, nên c quân i ri t t ihoài không phòng, ch ng dè v a m i qua kh i truông ông H thì nghe sau l nghai bên quân ó vang tr i. Nguy n-Siêu bi t mình ã trúng k r i nên d ng binh l i,không dám i t i n a. Quân s l i th y trong r ng khói lên nghi ngút, không hi ubinh gi c nhi u ít th nào, nên th y u kinh kh ng, lao-nhao l nh , mu n l c hàngth t th . Nguy n-Siêu th y v y li n v t ng a ra tr c u quân r i a g m mànói r ng: “Quân s ai nhút nhát ta chém u. ã i ánh gi c mà còn s gi c n i gì?Ch ng nào ta ch t r i, thì các ng i m i b h i, ch ta còn ây mà các ng i s làmsao?”.Nguy n-Siêu v a nói d t l i thì th y bên h u Tô-C u trong truông d n binh xôngra. Nguy n-Siêu li n li n x c ng a t i r i hu i g m mà i ch. ánh ch a r i m thi p, sau l ng Ki u-Thu n l i kéo binh t i n a. Nguy n-Siêu th i lui tránh Tô-C u; a m i nh y ra thì th y có m t t ng xông vào ánh. Lúc ng r i lo n, Nguy n-Siêu không k p ngó cho k , coi t ng y là ai, li n quay ng a tháo ra ng khác ng ón Ki u-Thu n mà ánh.Hai bên i ch v i nhau binh ó vang tr i, tr ng h i d y t. Nguy n-Siêu s c ckhông n i v i Ki u-Thu n, mà l i th y trong thành ph t c dóng tr ng i binh kéora n a, thì anh ta r i lo n trong lòng, nên quy t li u ch t ánh khai ng mà ch y.Nguy n-Siêu n l c mà chém, Ki u-Thu n ph i dang ra mà tránh. Nguy n-Siêu th a p y m i quay u mà ch y, Ki u-Thu n gi c ng a i theo. Lúc theo g n k pNguy n-Siêu l i nghe sau l ng có ti ng kêu l n r ng: “Th ng kh n kia, mi có gi i thìtr l i ánh v i ta ây”, r i x c t i âm Ki u-Thu n, Ki u-Thu n v t m i th ng i m c tr l i ánh v i t ng y, Nguy n-Siêu thoát m i kh i c.Nguy n-Siêu m t ng i m t ng a ch y ra kh i vòng binh r i ng suy ngh r ng:mình làm t ng mà mình b quân s tr n ch y m t mình nh v y thì h quá; thàmình ch t v i quân, ch s ng nh v y thì còn m t m i nào mà ngó quan Th -scùng ch -t ng. Nguy n-Siêu ngh nh v y li n c m g m qu t ng a xông vàotrong tr n n a. Lúc y i binh Ki u-công-Ti n trong thành i-La ã kéo ra t i, nên c các t ng là L u- nh, Qu -Chi, Duy-Lang xông vào mà ti p chi n. Nguy n-Siêu tr l i ngó xa xa th y Ki u-Thu n v a m i âm ch t ng i c u mình khi nãy,thì n i gi n, nên n l c mà ánh, ch y n âu chém n ó, quân s th t kinh ph i t ng không dám ch ng c .Tô-C u th y Nguy n-Siêu hùng hào thái th m, thì gi n quá, nên x c t i ón ngmà ánh. Ch ng dè m i th ng qua, l i g m l i m i vài hi p, thì Tô-C u ã bNguy n-Siêu chém t u. Ki u-Thu n, L u- nh, Qu -Chi, và Duy-Lang áp vô t l t mà ánh Nguy n-Siêu, Nguy n-Siêu ánh v i m t mình Ki u-Thu n cònkhông th y th ng c thay, hu ng chi v i b n t ng thì làm sao mà i ch cho
    • hobieuchanh.com 25 i, nên ph i tháo mà ch y n a. B n t ng v a mu n i theo ng vây b tNguy n-Siêu thì o binh c a Ngô-nh t-Khánh ã kéo t i.Nguy n-Siêu th y có binh ng ti p thì m ng r vô cùng nên tr l i mà c ch khôngch y n a, Ngô-nh t-Khánh c quân xông vào mà ti p Nguy n-Siêu, hai bên h nchi n v i nhau, quân s k ru t ng i t u, th y n m l nh-ngh nh gi a chi ntr ng xem r t g m ghê. V binh t ng c a Ki u-công-Ti n ông h n nên ánh t igi ng thì Nguy n-Siêu v i Nh t-Khánh b vây ch t không th nào thoát ra chokh i c, Nguy n-Siêu m t i, g t không l làng n a c nên b Duy-Lang âm m t th ng trúng nh m tay m t r t g m té nhào xu ng ng a; may nh cóNh t-Khánh ch y l i ti p c u ch không thì ch c ã b gi c b t.Ngô-nh t-Khánh và ánh và lo u Nguy n-Siêu, m t mình t c h u xông,quân s l p thì ch t l p thì t n-l c h t. Lúc ng b i r i t ng mình t s b b t, ng nghe phía ông b c ngó ch ng th y m t o binh kéo t i, có hai chi n t ng i ng a i u. Nh t-Khánh không bi t là binh c a ai, trong lòng h i h p, nên ng mà ngó. Ki u-công-Ti n và m y t ng c a Công-Ti n c ng ch ng h ng nênng ng l i mà coi.Khi hai chi n t ng y l i g n t i Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu xem k thì Ph m- ch-H v i L ng, Nh t-Khánh m ng quính, li n kêu l n r ng: “Vào ti pchúng tôi cho mau, b nh v t ng quân”. B ch-H hét l n lên r ng: “Có ta ây”, r iqu t ng a xông vào tr n v i L ng, ánh Nam d p B c chém ch t Duy-Lang và ánh th i b n Ki u-Thu n r i u Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu em ra kh itrùng vây.Ki u-công-Ti n ng i trên m t cái n ng cao mà c quân, xem th y o binh c a ch-H và L ng có ch ng vài ngàn quân, còn binh c a mình k h n m t v n,nên không có chút chi lo s , trong b ng nói th m r ng: hai o binh tr c ã nát r i o binh n y em mình mà n p n a. n ch ng ngó th y Duy-Lang vong m ng. ch-H v i L ng c u Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu em ra kh i vòng vây r i c quân xông vào h n chi n, hai t ng n âu quân ngã l n, t ng th i lui n ó, thì Công-Ti n lo s nên dóng chiên thâu quân. Nh t-Khánh th y Công-Ti n binh ông t ng nhi u s B ch-H v i L ng th h i nh mình n a, nên dóng chiênthâu quân, tính i Ngô Th -s n r i s li u k báo thù.Khi B ch-H v i L ng tr l i vòng binh mình thì -c nh-Th c c ng v a n a. L trách Ngô-nh t-Khánh r ng: “Hai anh em tôi ng h n chi n, vì c nào màông l i dóng chiên mà thu quân v ? Ông t quá! Ph i ông hai anh em tôi ánhri t, r i binh c a t ng quân t i s ti p mà ánh luôn n a thì ch c là b t cKi u-công-Ti n r i”. Nh t-Khánh nói r ng: “T ng quân nói nghe coi d quá! Binh a chúng nó k h n m t v n, binh c a tôi và Nguy n tiên phuông ã nát h t, cònbinh c a t ng quân có vài ngàn mà sao th ng c”. B ch-H v i C nh-Th c ngheNh t-Khánh nói nh v y thì khen ph i, r i tính v i nhau nh t di n nh truy n l nh n binh h tr i, nh t di n sai ng i tr l i ón mà báo tin cho Ngô Th -s hay.Các t ng th y Nguy n-Siêu b th ng thì lo ki m thu c u tr , r i m i bi uNguy n-Siêu thu t rõ s mình trúng k l i cho các t ng nghe. L ng c ng
    • hobieuchanh.com 26thu t cho Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu hi u vi c mình ánh i Ki u-công-Hãn, u c -c nh-Th c, r i d t nhau xu ng i-La tính hi p binh v i Ngô Th -s ,ch ng dè n ây Ngô Th -s ch a t i mà l i g p gi c ng vây hai t ng nên l t t xông vào mà c u. Các t ng lo tom góp tàn quân, thì binh c a Nh t-Khánh còn c m t ngàn r i, còn binh c a Nguy n-Siêu còn không y 500 ng i.Nguy n-Siêu nh l i h i s m m i có m t t ng ti p mình mà ánh Tô-C u ch ngmình b Ki u-Thu n r t nà t ng y x c t i ánh v i Ki u-Thu n ng cho mìnhthoát n n, ch ng mình tr vào tr n l i còn th y t ng y ánh v i Ki u-Thu n n a, t mình t t h u xông, mà không ch u u hàng, c ánh hoài cho n i bKi u-Thu n âm ch t. Nguy n-Siêu không rõ ng i y là ai, kêu quân s mà h ith m, m i hay ng i y là Lê- t, tháng tr c mình i m binh trong Hoan-Châu,th y anh ta vô t i mà b ày nên ra tay gi i c u, r i cho làm i-tr ng trong obinh c a mình.Nguy n-Siêu nh t i Lê- t thì c m xúc vô cùng, vì ngày tr c mình vì s b t công t chánh mà n i gi n nên gi i c u ng i mà thôi, ch không ph i làm n, mà ngàynay ng i y t n tâm mà báo áp, n i ph i vong thân tán m ng. Nguy n-Siêungh ch ng nào càng th ng ti c Lê- t ch ng y mà ch t ng ai nghe rõ s tíchnh v y c ng u m i lòng. Ng i thu t chuy n n y vi t n ây c ng ng tâm m ngh a nên ph i t m t bài thi: Vì ngh a x a nay ch t thi u gì, m th ng Lê- t s quên ghi. ng n gi i c u h i tai n n, Li u thác n b i lúc hi m nguy. tr ôm m n bu n b c ph n, già d a c a khóc cô nhi. Làm trai mu n v n ni m ngay th o, Vì ngh a x a nay ch t thi u gì.
    • hobieuchanh.com 27 I TH B Y ------á------ Toan c p tr i, Ki u binh th h i Xem sa tr ng,Th -s th ng tâm.Ngô-Quy n d n i binh v i t h u l ng d c lúc-thúc i sau, chi u b a y c tinbáo r ng Nguy n-Siêu i g n t i i-La, không dè Ki u-công-Ti n ph c binh tr cnên ph i b i tr n, quân 10 ph n còn có 2 ph n mà Nguy n-Siêu l i b th ng n a.Ngô-nh t-Khánh em binh t i ti p c u, qu b t n ng ch chúng, nên c ng b i tr n,may nh có B ch-H v i L ng c u C nh-Th c r i d t nhau xu ng i-La tính ng ti p Ngô Th -s , t i ó g p hai t ng ng nguy kh n bèn n l c ra oai ánhbinh gi c th i vào thành nên c u hai t ng m i kh i n n. Ngô Th -s nghe báo ckinh, li n truy n l nh cho ch t ng ph i i ri t, vì s trì hu n thì ti n o t s b i n a.Tr i ã ch ng v ng t i mà i binh c ng ch a n. -c nh-Th c có ý lo s , bèn m ich t ng nhóm l i r i nói r ng: “Binh c a Ngô Th -s ch a t i, binh c a chúng tacòn l i ây không y n m ngàn, mà l p thì i ng m i n, l p thì b chi n u ngày nên m t m i h t th y, Ki u-công-Ti n m i th ng ta c m t tr n, binh ng u hiêu-hiêu t c ch c sao êm nay chúng nó c ng kéo t i mà c p tr i ta, y xin ch v t ng quân ph i li u k phòng, n u l nh s ch ng kh i h i l n”.Ph m-b ch-H cùng các t ng u khen ph i, li n bàn tính v i nhau r i nh t nhchia quân ra. B ch-H d n m t o binh i núp tr c tr i phía bên t , L ng n m t o binh i núp tr c tr i phía bên h u, còn C nh-Th c v i Nh t-Khánh i ng i d n m t o binh mà i núp phía sau tr i, Nguy n-Siêu i theo vòng binh a Nh t-Khánh, còn tr i thì t èn sáng tr ng, song b không, ch có vài tên quân ó ánh tr ng canh c m ch ng mà thôi.Các t ng phân binh mai ph c xong r i t i u canh ba, bóng th b c r ng ng i m t t, ng n gió vàng hiu h t u nhành, t trong r ng ra cho t i ngoài ru ng th y u ng l ch có ti ng v c bay i ki m n nên kêu o t o t trên tr i v i ti ng quân satr ng b b nh nên than r -r trong c mà thôi. Thình lình Ki u-Thu n v i L u- nh i ng i d n m t o binh ch ng m t ngàn ng i, m c a thành kéo ra khôngdóng tr ng, không ph t c , nh b c l ng thinh kéo t i tr i c a Ngô binh mà xôngvào c p phá. L u- nh i tr c, Ki u-Thu n theo sau, s n t i c a tr i th y èn c huy-hoàng mà không có binh t ng chi h t, bi t ã trúng k nên l t t th i lui.Hai t ng v a m i quay ng a thì nghe t b tr ng dóng vang tai, tr c m t thì ch-H v i L - ng hai bên kéo binh xông ra mà c n l , sau l ng thì C nh-Th c i Nh t-Khánh hai bên c ng kéo binh ào t i mà công kích.Ki u-Thu n v i L u- nh c kinh nên li u ch t ánh d p ng mà ch y. L u- nh p B ch-H ánh m i vài hi p b B ch-H b t c; còn Ki u-Thu n g p L - ng hai t ng giao phuông v i nhau ã h n 10 hi p mà ch a phân th ng b i. ch-H b t L u- nh giao cho quân gi r i r i xông ra ti p chi n v i L ng.Ki u-Thu n th y B ch-H x c t i li u khó mà c v i hai t ng cho n i, nên qu tng a ch y dài. Hai t ng i ri t theo, Ki u-Thu n túng th m i b ng a ch y vào
    • hobieuchanh.com 28 ng mà tr n m t. C nh-Th c v i Nh t-Khánh kéo binh t i r i b n o binh hi p l i ánh binh c a h Ki u l p thì ch t l p thì hàng u h t. B n t ng r t g n t i c athành, tr i ã bình minh, m i thâu quân tr v tr i.Ki u-công-Ti n hay hai o binh i c p tr i b ng y k , L u- nh ã b b t cònbinh thì tiêu u h t, ng ng i ta thán, b ng th y Ki u-Thu n tr v , b c t itr c b mà ch u t i. Công-Ti n b c xu ng d y mà nói r ng: “L i n y t i ta, chkhông ph i t i ng i. Ta sai ng i v i L u- nh i c p tr i, mà ta không phòng cho L u- nh b b t, còn ng i c ng g n th h i, ta ngh l i ta n n n vô cùng.Thôi ng i hãy v dinh mà ngh , r i ta s li u k mà phá gi c”.Công-Ti n nói v a d t l i, l i th y Ki u-công-Hãn ngoài b c vào, m t mày nh nnhó, qu n áo t t i, bi t vi c i d p C nh-Th c ch c là ch ng thành, nên ùng h i ng: “Còn tai h a gì n a ó hay sao?” Công-Hãn quì xu ng mà t h t u uôi svây -c nh-Th c, phá thành g n c ch ng may có hai t ng âu không bi t,kéo binh t i gi i c u, m t mình ch ng c không n i, ph i b quân s p ng ng tr n mà tr v i-La.Công-Ti n nghe nói n i gi n v bàn p gh mà la r y r ng: “Mi là vô d ng; tacho mi h c t p ngh v n nghi p võ thu nay, t ng là mi d u không h n i n a thì ng b ng ng i ta. Té ra sai mi i ánh C nh-Th c, là m t vi c d h t s c, mà micho th t b i, th thì còn dùng mi vào ch nào n a c”. Công-Ti n d y võ s d tCông-Hãn ra tr c c a thành mà chém, ng làm oai v i ch t ng. Ch t ng th yCông-Ti n nghiêm quân l nh quá nh v y ai c ng kinh tâm, song g ng g o áp vôquì mà xin t i giùm cho Công-Hãn, nói r ng trong vi c d ng binh n u có th ng thì tnhiên ph i có b i; nay g p gi c ã t i ngoài thành mà trong mình l i chém t ng,th thì còn ai mà ch ng c v i gi c. Công-Ti n ng i suy ngh m t h i r i d y d tCông-Hãn tr vô mà nói r ng: “Vì có l i ch t ng can gián nên ta tha t i cho mi,song n u t n y v sau mi còn lôi thôi, không t n tâm mà u ình quân v thì ta schém u, ch ng tha n a”. Công-Hãn cúi l y cha r i lui ra. Công-Ti n d y ch t ngph i h t lòng mà lo phòng b , hâm r ng n u ai gi i- ãi thì s chém mà r ng k khác.Tr a b a y, i binh c a Ngô-Quy n ã kéo t i. B n C nh-Th c, B ch-H , L - ng, Nguy n-Siêu và Nh t-Khánh t t u tr c tr i mà nghinh ti p. Ngô-Quy n n b ch t ng b c t i chào m ng. C nh-Th c ng i khen B ch-H v i L - ng ã có công gi i c u ng-Giang mà l i còn có tài ánh th i binh Ki u-công-Ti n, r i day qua ngó th y Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu ng g t m t xu ng t không dám ngó ngay, b coi h th n v s th t b i l m, thì ng lòng, bèn b c i g n mà an i r ng: “Nguy n t ng quân b th ng n ng hay là nh ? Hai t ngcòn s ng mà th y m t nhau ây thi t l y làm may, ch ta nghe nói hai t ng trúng nh v y thì ta s m t tên quân c ng không thoát kh i c. Thôi, Nguy n t ngquân ph i lo thu c men ng cho th ng tích mau lành, còn Ngô-t ng quân chkhá bu n lòng, tr n n y r i th t thì còn tr n khác, không can chi mà ng i”.Nh t-Khánh v i Nguy n-Siêu xá quan Th -s mà t n; ch t ng ai nghe m y l inh n hu nh v y c ng u c m xúc trong lòng. Nh n d p y -C nh-Th c li nthu t chuy n Ki u-Thu n v i L u- nh h i hôm lén d n quân c p tr i l i cho NgôTh -s nghe, r i d y d t L u- nh em ra cho ng i phân x , Ngô Th -s m ng r
    • hobieuchanh.com 29 t s c, ngó ch t ng mà nói r ng: “Các ngài gi i quá! ã th t r i mà làm choth ng c, mình th y u mà làm ra m nh, d ng binh nh v y thì còn ai h n c.Ta c các ngài giúp thì có lo chi s báo thù không xong”.Ngô Th -s ngó th y quân d t L u- nh em ra thì i vui làm gi n mà h i r ng:“Mi giúp k qu y mà làm qu y, t i mi áng gi t r i c t u bêu lên ng r n muônchúng, mi có bi t ch ng?” L u- nh ng c m t, vinh râu mà ngó Ngô Th -s l m m, coi ch ng có chút chi s s t h t. Ngô Th -s li c th y nh v y m i b c l i n mà nói ti p r ng: “ n n c n y mà mi c ng ch a bi t n n n n a sao? D ng-tiên-Công ngày tr c có công ánh i Lý-T n v i Lý-kh c-Chánh v Tàu mà c udân trong x kh i tai ng thán, y ch ng ph i là i ân-nh n c a dân c a n chay sao? Ki u-công-Ti n là a tham danh mê l i, không ni m suy n tr c ngh asau, n c m c a ng i r i tr l i ph n ng i, h t th y dân chúng ai nghe Công-Ti ngi t D ng-tiên-Công mà t quy n thì c ng u ng m h n ôm oán. Mi là ng iAn Nam, ví d u mi không có ch u n riêng c a D ng-tiên-Công i n a, thì cha mbà con mi c ng nh có D ng-tiên-Công nên m y n m nay m i c an c l cnghi p, m i kh i b ng i Tàu h m nh c hi p áp; v y thì mi th y Ki u-công-Ti nsanh tâm b t chánh, mi ph i hi p v i công chúng mà di t tru m i ph i ngh a, ch saomi l i xu-ph theo a b t l ng mà ch ng c v i k h o tâm. N u ngày nay là ngàymi g n ch t, mà mi không bi t n n n, thì thi t rõ ràng mi là a th t-phu, chkhông ph i là ng i ngh a-s ”. u- nh nghe Ngô Th -s nói thì l n l n x m t g c xu ng t ch không dámngó n a, r i hai hàng n c m t ch y r ng r ng. Ngô Th -s li c th y, bèn nói ti p ng: “N u mi n n n, c i tà quy chánh, b k ph n lo n theo mà giúp ta, thì ta tha i cho mi, còn n u mi n ch thói gian tà, không bi t nghe l i trung ngh a, thì ta s d yphân thây mi, ng b t m t a b t chánh”. u- nh b c t i mà áp r ng: “Th a ngài, ch ng ph i tôi s ch t, ng tr ng-phu n u ch t vì ngh a thì có s gì. Nh ng vì ngài nói nãy gi c ng nh ngài vén ngútmây cho tôi xem th y tr i xanh, b i v y cho nên tôi c m tình ngài ch ng bi t l y chimà t ra cho rõ c. Th a ngài, thi t tôi c ng mu n c i tà qui chánh, ng t vì tôi ãth l m Ki u-công-Ti n r i, bây gi không l tôi ph n nó mà theo ngài c. V y tôixin ngài gi t giùm tôi ng b o toàn danh ti t cho tôi, ch ngài tôi còn s ng, n utôi theo ngài thì tôi mang ti ng ph n th n, còn n u tôi theo Công-Ti n thì tôi l imang danh b t ngh a. Xin ngài xét l i r i làm n giùm cho tôi”.Ngô Th -s nghe nói nh v y li n d y quân m trói cho L u- nh r i nói r ng:“T ng-quân nh v y m i áng m t tr ng phu. T ng-quân ã n n n r i, n u tacòn gi t t ng-quân, thì ta mang ti ng b t ngh a. V y ta tha t i cho t ng-quân; ng-quân mu n theo giúp ta hay tr v i-La t ý, ta không ép u ng, mà c ngkhông ng n c n”. L u- nh áp r ng: “Ngài l y lòng quân-t mà ãi tôi, thì tôi c ngnguy n l y lòng tr ng-phu mà áp v i ngài. Th a ngài, nh ng l i vàng ng c ngàinói v i tôi nãy gi ó tôi t c d ghi x ng mà nh hoài. Có l ngày sau tôi s có d p n n áp-ngh a”. u- nh nói d t l i r i xá Ngô Th -s mà i; ch t ng ng ngó nhau ch ng ng. Ph m-b ch-H th a r ng: “ ã b t c mãnh h r i mà ngài l i th i, tôi s
    • hobieuchanh.com 30ngài làm nh v y r i ngày sau chúng ta n n n l m ó ngài”. Ngô Th -s c i mà áp r ng: “Ng i ã n n n r i n u ta h p l ng em chém i thì t ch ng kh i l i ngh . L u- nh là ng anh hùng, không có lòng ph n ta âu mà t ng-quânph i s ”.Ngô Th -s truy n l nh n binh h tr i, d n Tr n-Lãm ph i lo phòng ngsông, còn ch t ng thì d y d n quân i óng, k ti n ng i h u, k t ng i h u, i binh gi a, m i o binh u ph i lo canh gác cho nghiêm nh t. n chi u m y o binh u an dinh h tr i xong r i h t. Ngô Th -s cho òi -C nh-Th c ntr i c a mình, r i mang cung ai ki m m i ng i c i m t con ng a mà i xem ath . t tr i g n l n, tà tà ng bóng v tây. Trên m y tri n núi, cây c i r c y n sáng nênch lòm nh l a cháy, còn ch thì mù m t nh khói bay. Chim th y tr i g n t i i, nên oàn ba l b y ngoài tr ng bay v r ng, Con thì kêu cheo-chét d i mâyxanh, con thì luy n v n v trên nhành th m.Ngô Th -s v i -C nh-Th c th ng th ng nh m ng v thành i-La mà i,ng a ch ng vó l n theo mé r ng thong th b c, ng i gò c ng trông ch ng tr c t nhi u nh n mày; bên tai nghe su i khóc d than, quanh mình th y gió àn câymúa. Hai ng i c ngó t i mà i, trong lòng ng n ngang tr m m i, nên không nóichuy n chi h t. i c m t khúc xa xa, m t tr i chen u non ch i lên h p xu ng, cây hiu-h c, ng sá im-lìm, ngó v m y tr i thì quân nhúm l a n u c m, khóibay l n v i mây xanh, còn trông ra i-La thì thành s xa xa, d ng l m bêngiòng bích.Ra t i mé r ng là ch Nguy n-Siêu trúng k b a tr c, mà c ng là ch L u- nh b t h i hôm, Ngô Th -s m i gò c ng ng a ng l i mà xem chi n a. Trong r ngcao ngoài ng ru ng, u-s u c nh t ng, âm khí n mg n . M y ám dâu còi tan tác,cây gãy nhành, cây lá, d ng nh ai c m dao ch t n ng h s p nông-phu; vàkho nh ru ng lúa t -t i, b i ng t i, b i ng lui; d ng nh ai th trâu i càn khôngbi t yêu h t thóc. T trên b dâu xu ng t i ru ng lúa, th y quân s còn n m l n-ngh nh, ng i thì gãy tay té n m bên mé b , nh m m t an m t gi c ngàn thu; k thì ru t v n ng d a g c cây, nh n r ng gi n tr m n m m t phút! Xa xa th y d ngng i th n th trên b c , y là chúng cha già tìm con coi thây d t l t ch nào; v ng ng nghe ti ng khóc r r d i g c cây, y là v y u ti c ch ng, vì ngu n ái-ân khó p. D i ch n r i rác g m ao b cùng trên m t t, cái l m bùn, cái v y máu, m ngang d c d a bên thây; trên u s p s p d u qu qu n theo ng i ki m n,con áp xu ng con c t lên, bay v n v g n tr c m t.Ngô Th -s th y c nh chi n tr ng bu n th m nh v y, thì trong lòng au n vôcùng, b i v y cho nên gi t l y tuông r i, r i ngó ngay ra thành i-La d roi lên chmà nói r ng: “B Ki u-công-Ti n, vì mi mà khi n cho ru ng v n tan nát, khi n cho t nòi m t gi ng ph i âm chém nhau n i thây n m y ng, máu ch ythành v ng nh v y, mi có bi t ch ng? Ta nguy n s gi t mi mà t u-h n quân sch t oan n i chi n a n y!”.
    • hobieuchanh.com 31Ngô Th -s mu n i th ng t i tr c thành i-La d coi th l c c a gi c th nào. nh-Th c c n không cho i, vì s r i g p binh ngh ch i tu n, thì khó mà tránh chokh i c. Hai ng i m i d t nhau tr v tr i. Ngô-Quy n chong èn ng i mà v ntrù k sách, tính coi ph i làm th nào mà h thành ng b t Ki u-công-Ti n cho mau.Ph m-b ch-H d n quân i tu n, ngang qua tr i Ngô Th -s th y trong tr ng cònchong èn, ghé l i h i th m thì quân canh c a nói r ng quan Th -s còn th c. B ch- m i xin vào mà nói chuy n. Ngô Th -s ra ti p B ch-H vào tr i r i h i r ng:“T ng-quân n a êm n tr i ta, ch ng hay t ng-quân có vi c chi mu n t v i tach ng?” ch-H th a r ng: “Th a th ng-quan, tôi vào ây có ý mu n h i coi th ng-quan ã li u vi c giao chi n hay ch a, ch binh ta ây ng i ng i còn ng h n hái, u trì hu n thì s e quân tâm dãi ãi r i khó mà th th ng c”. Ngô Th -s g t u r i áp r ng: “T ng-quân li u nh v y ph i l m. Ta ng tính vi c giao chi n ây. Ch ng hay t ng-quân có bi t ch c chi h thành mà ít hao binh t n t ng haykhông”.- Phàm ánh gi c thì ph i ch t ch làm sao mà kh i hao binh t n t ng cho c.- Vì m t th ng th t phu Công-Ti n mà ph i ch t n ngàn muôn ng i thi t ta l y làm au lòg quá!- Th ng quan là ng i có nh n nên không mu n tàn h i sanh linh, cái lòng nh n a th ng quan ó thi t tôi kính ph c l m. Song tôi xin th ng quan ng có th l cho ch t ng bi t, b i vì n u h bi t r i s h s dãi ãi không t n tâm t n c n a.- T ng-quân nói nh v y thì t ng-quân ch a rõ ý ta. Ta th y quân s vì báo thù giùm cho nh c-ph ta mà ph i vong thân n i chi n a, nên ta au lòng ó mà thôi ch nào ph i em binh n ây r i ta ngã lòng th i chí hay sao. Ta tính mai ta vi t th r i sai ng i em vào thành mà b t t i Ki u-công-Ti n. N u nó bi t l i, bó tay ch u t i, thì quân s kh i nh c s c. Ch ng nào nó quy t ch ng c không ch u hàng u thì ta s phát binh vây thành mà công kích. ch-H nghe nói l y làm c m ph c, nên ki u quan Th -s mà v tr i, trong lòngkhen th m hoài.
    • hobieuchanh.com 32 I TH TÁM ------á------ Ghét l i ph i, Ki u-Công gi t L u- nh, th nguy, Công-Hãn vi n Hán-Tri uLúc Ngô Th -s v i -C nh-Th c d t nhau i xem chi n tr n, thì L u- nh c ng n b c tr v i-La. Làm t ng c m binh xu t tr n, ã b gi c b t, s ch t ã th ytr c m t r i, mà may ng i ta không gi t, l i th cho mình tr v , th th ng ai ng vui m ng, ai c ng b n b tr v cho mau, ng v ch ng xum-hi p, tôi chúa oàn viên, r i có lo m u khác mà r a h n r a oán. L u- nh c phóng x , cho rakh i vòng binh, mà trong b ng ch ng có chút vui m ng, l i trong trí càng thêm b i i h n trong lúc b b t ó n a.Tr i chi u v t t i, i-La th y g n tr c m t, n u i s n b c thì tr i ch a t i ã vào i thành r i. Nh ng mà L u- nh không ch u i mau, c th th n d c theo mé ng, h i t i m t vài ch c b c thì ng l i ngó mông m t h i, i c xa xa thìng i d a g c cây mà suy ngh , coi b não n t l , d ng nh ng i không trí không n. N u trong lúc y ai c c c nom theo rình mà coi, thì c th y anh ta m t lát thdài m t cái, r i l c u ch t l i. n h t canh m t L u- nh m i v t i thành i-La, th y c a thành óng ch t, màtrên ch l u l i nghe có ng i nói chuy n. L u- nh v a mu n kêu c a, r i l i suyngh r ng: mình còn vào thành n a làm gì mà kêu c a? Tháng tr c mình nghe l ing i ta khuyên d nói r ng Ki u-công-Ti n là ng i nh n t l ngh a, l i dõng l ctrí tài, nên mình xu ng mà u nó. Nay mình ã t nh ng , bi t nó là a th t phu b tngh a, nay mình còn xu-ph v i nó n a hay sao? V y thôi mình tr v núi mà maidanh n tích, ng cho danh ti t v n toàn, ch mình bi t Ngô-Quy n ch n chánh màmình u không c, còn Công-Ti n gian tà mà c theo giúp hoài, thì ai g i làngh a s . Làm trai i ph i ghi tâm r ng n u ph i ngh a thì n múi c ng vui lòng,ch còn trái ngh a, d u n vàng c ng ng ham. u- nh ngh nh v y nên day m t tr ra mà i. i c ch ng ít ch c b c l ingh r ng: Công-Ti n nghe nói mình b b t, b i v y n u mình b i luôn, không trvào thành ch c là nó t ng mình b gi c gi t r i. Mà ng anh hùng kh t u phânminh b ch. Khi mình xu ng mà u nó rõ ràng tr c m t thiên h , nay n u mìnhkhông xu-ph v i nó n a thì mình c ng nói rõ ràng cho nó bi t, ch mình i luônnh v y, té ra mình tr n nó. L u- nh bèn tr l i kêu c a thành, quân canh trên ch u tr l i r ng có l nh d y ban êm không c m c a. L u- nh x ng tên chúngnó c ng không ch u m , túng th ph i ng i ngoài thành mà ch n sáng.Qua ngày sau, m t tr i m c, quân m c a thành. L u- nh vào g p Ki u-Thu n thìKi u-Thu n m ng r vô cùng, h i th m l n x n coi vì c nào ã b b t mà l i tr v c. L u- nh không ch u tr l i c nài xin d n vào ra m t Công-Ti n. Khi L u- nh t i dinh, quân vào báo, Ki u-công-Ti n l t t ch y ra m ng r và nói r ng:“Ta v ng tính sai t ng-quân i c p tr i mà không phòng, cho t ng-quân b t b i v y hai b a rày ta n ng không c, t ng là t ng-quân ã b h i r i.Nay t ng-quân c v ây thi t may m n l m”.
    • hobieuchanh.com 33Công-Ti n t ng L u- nh c ng s l y l i vui v mà áp l , ch ng dè L u- nh ng ngó trân trân, r i th ng th ng mà nói r ng: “Tôi tuy sanh tr ng trong ch nnon cao r ng r m, nh ng mà t nh cho t i l n, tôi h ng gi lòng thanh b ch, ch ng ch u làm nh ng u phi-ngh a b t nh n. Tôi mà b ch n mao-l xu ng ây,ch ng ph i tôi ham t c ham quy n, hay là ham ti n ham b c, y là tôi ngh ph nlàm trai trong võ-tr , d u hay, d u d , c ng ph i có công nhi u ít v i non sông nêntôi m i ra làm tôi ngài. Ch ng dè ngày nay tôi m i rõ l i ngài là m t ng i i b tnh n trong n c, ngài n c m c a Diên-Ngh r i ngài l i ph n phúc gi t ng i i, i v y cho nên tôi tr l i ây nói cho ngài hay r i tôi m i tr v núi mà ”.Ki u-Thu n ng g n nghe nói m y l i nh v y thì m t ph ng ph ng, ch n c t i, tay rút g m, mu n gi t L u- nh. Công-Ti n l y tay khoát Ki u-Thu n, i ngó L u- nh c i mà nói r ng: “ , té ra th ng Ngô-Quy n nó ã d t ng-quân u nó r i nó sai t ng-quân v ây mà m ng ta n a há?” L u- nh c ng c i n mà áp r ng: “Ngài chí khí h p quá, nên ngài t ng tôi c ng nh b n ti u nh n-kia, rày ây mai ó, s m ánh t i u. Ngài ng có t ng nh v y mà l m. Không,tôi không ph i nh h v y âu. Tôi mà tr l i ây là vì h i tôi xu ng u ngài thìminh b ch, bây gi tôi tr v núi c ng mu n minh b ch, nên tôi vào t l i cho ngài i s i. Ngô-Quy n ch ng màng gì tôi mà khuyên d , mà tôi c ng ch ng có u chi n riêng ngài nên ki m chuy n nói x u cho ngài”.Công-ti n áp r ng: “T ng-quân hay là v , y là t ý t ng-quân, ta không n ép.Nh ng t ng-quân chê ta là ng i b t nh n, hay vong-ân b i-ngh a, n c m c aDiên-Ngh r i ph n tâm gi t Diên-Ngh nên ta ph i k rõ chuy n cho t ng-quânnghe. Ngày tr c L u-Cung Nam-Hán tri u sai t ng là Lý-kh c-Chánh em binhqua ánh Giao-châu, b t Khúc-th a-M v Phiên-Ngung mà gi t. Nh ng nha tr o a h Khúc ai c ng ta-nha thi t-x nh ng vì th cô l c nh c nên không bi t làmsao mà báo thù. D ng-diên-Ngh là a gian-hùng, th y dân tâm nh v y m i gi t trung-quân ái-qu c, m n danh báo thù cho h Khúc, gi i c u cho quê h ng, i chiêu t p quân s mà kh i ngh a. Ta cùng nh ng anh hùng hào ki t ai c ng l m,nên theo phò tá Diên-Ngh m i ánh i b n Lý-kh c-Chánh c. Nào dè Diên-Ngh khôi ph c giang-san c r i, l i giành l y ngôi Ti t- t-s mà an h ng phúquí vinh hoa, không ch u tìm ki m dòng h Khúc mà tôn lên ngôi báu. T ng-quânngh l i mà coi, ta gi t D ng-diên-Ngh ó là ph i ngh a hay trái ngh a.- Ngài nói nh v y mà ngài gi t Diên-Ngh r i ngài t truy n Ti t- t-s ch ngài c ng không tìm h Khúc mà tôn, th thì d u Diên-Ngh b t ngh a, ngh l i ngài c ng ch ng có ngh a.- Ta tr Diên-Ngh ch a c hai tháng, mà trong n c l i sanh r i lo n, làm sao ta ki m con cháu h Khúc cho c.- Tôi bi t r i! Ngài nói Diên-Ngh gi danh trung ngh a, nay ngài c ng gi danh trung ngh a ch khác gì. Cái trung ngh a c a k quê mùa nh tôi không hi p v i cái trung ngh a c a ngài, v y xin ngài vui lòng cho tôi v ch n r ng núi cho an thân, ng ngài có thong th ki m tìm h Khúc em v mà nh ng ngôi nh ng ch c.
    • hobieuchanh.com 34 u- nh nói d t l i r i li n xá Công-ti n mà lui ra. Công-ti n ng ngó theo mà có c gi n. Ki u-Thu n b c l i th a r ng: “L u- nh vô l , nói nhi u l i h n u, mà i khinh khi nh n huynh. Em s n u không gi t ng i mà r ng chúng thì dân tâm t thiên bi n”. Công-ti n g t u. Ki u-Thu n li n rút g m ch y theo, g p L u- nh v a ra t i c ng thành m i kêu d ng l i, r i nh y t i chém nh u không thèmnói chi h t. L u- nh không có khí gi i trong tay, mà Ki u-Thu n l i chém thìnhlình quá, g t không k p, nên b Ki u-Thu n gi t ch t, r i c t u xách tr vô dinh.Công-ti n d y Ki u-Thu n em u c a L u- nh bêu tr c c a thành r i truy n ch cho dân chúng nói d i r ng L u- nh làm t ng b t trung, b gi c b t r i theo u gi c, nên ph i gi t mà làm g ng cho quân-s . Ng i i sau nghe chuy n L u- nh là ngh a s mà b gi t thì au lòng nên có làm thi u nh v y: Anh hùng coi ch t c ng nh ch i, Ch s nh danh h v i i. Tháo c i nh Quy n yêu ngh a khí, t u b i Ti n ghét ngay l i. Sá chi t c l c mà eo i, Có v y non sông m i r ng ng i. Cái ph n nam nhi là y th , Treo g ng thiên c soi ng i.Công-Ti n gi t L u- nh v a xong thì quân báo có Ngô-Quy n sai s em th ntr c thành xin vào ra m t. Công-ti n h i v n võ bá quan l i r i truy n l nh cho svào. S a m t b c th , Công-ti n m ra xem, thì trong th nói i khái nh v y:Trong n c s n xuyên là chí h u, ng i i trung ngh a y tánh lành. N c d u khuynhnguy sông núi c ng v ng b n, ng i d u iên o ngh a trung ng xao-l ng.Ki u-công-Ti n nh D ng-tiên-Công thi-ân b cm i c quy n cao l c c , t m thêvinh, l thì êm ngày ph i t n tâm ki t l c mà ch ng v ng gian-s n, khuôn phò D ng-th , ng n b i n n ng báo áp ngh a dày m i ph i, ch sao l i n trái lòng tr m t, âm m uthi t k sát h i ng i n mà c p ngôi, làm cho trái o luân th ng trong n c? T x a n nay h ng i b t trung thì t tr i u ghét, k b t ngh a thì dân chúng u h n. Mi ã t ngh a mà l i b t trung, th thì t i mi áng phân thây muôn n.Nay ta vì lòng bá tánh nên d n binh các qu n huy n n ây mà v n t i mi. V y mi khá bótay r i m c a thành ra mà ch u t i cho mau ng kh i chi n u làm cho sanh linh tàn h i. u mi ch ng bi t n n n t i ác, ch ng ch u thúc th th hình, thì ta s c binh khi n t ng p nát thành trì, r i ch ng y mi ã không kh i b phân thây, mà nh ng ng i thân thu cvà nh ng ng i xu ph v i mi l i còn ph i t u h t n a.Ít l i cho mi rõ, h n ngày mai n gi thìn, mi ph i n p mình không c tr h n n a. Ngô-Quy n ký thKi u-công-Ti n c th r i thì ngó ch t ng, và c i và nói r ng: “Ngô-Quy n thi tlà qu quái, ã gi nh n ngh a mà g t ng i, r i l i còn mu n dùng oai-th mà hâm-do ta n a. V y ta ph i dùng nh n ngh a, r i c ng ph i dùng oai-th mà i v i nó
    • hobieuchanh.com 35 i c”. Công-ti n nói d t l i, li n d y em vi t m c ra vi t m t b c th r i saicon là Ki u-công-Hãn em qua Phiên-Ngung mà xin L u-Công, c binh ti p c u.Công-Hãn v ng l nh lãnh th s a so n i. Công-ti n ng c n d n ph i i chomau, và h n n i thì ph i nài xin binh ti p cho c, thình lình v là Li u-phu-nh n h u ng d màng b c ra h i r ng:- T ng công tính sai con i âu ó?- Qu c-gia h u s , ta ng lo tính vi c c , phu-nh n bi t gì mà h i?- Th a t ng công, ph n thi p là à-bà, tuy thi p không c bàn t i qu c s , nh ng mà thi p th ng nghe nói ch ng qua c qua, ch ng u c u. ng-công làm tôi D ng-diên-Ngh , t ng-công gi t Diên-Ngh mà c p ngôi, nay Ngô-Quy n c i binh n báo thù, thi p t ng theo l tr i d u t ng-công lo m u tính k cho m y i n a c ng không kh i b h i c. T ng-công làm u t trung t i ác ã nhi u r i; nay t ng-công l i tính vi n binh ngo i qu c vào mà ti p s c, thì t i t ng-công l i còn l n h n n a, b i vì d n c p vào nhà không ph i ; ví nh t ng-công th ng Ngô-Quy n c thì t ng-công l i m c tay L u- Cung; còn nh t ng-công thua thì t ng-công ch t ã ành r i, mà còn ti ng u l i i sau n a. V y thi p xin t ng-công xét l i; theo ý thi p ch ng có k chi hay h n là c u hoà v i Ngô-Quy n, r i c t t chia hai ng m t ng i chi m m t i mà cai tr , làm nh v y ho c may t ng-công m i an thân.Ki u-công-Ti n n t l n lên r ng: “ àn-bà bi t gì mà ngh lu n. Vi c c a ta thì ta tính,phu-nh n không c xen vào”. Li u phu-nh n nghe l t t lui vào h u dinh, khôngdám cãi l n a. Công-Ti n d y Công-Hãn t c t c em th qua Phiên-Ngung, r icông ngh v i ch -t ng mà vi t th tr l òi cho Ngô-Quy n nh v y:Ta v n bi t làm ng i ph i l y ngh a trung làm tr ng ng i b t trung b t ngh a thì ph i gi t ng r ng dân chúng i sau. ng-diên-Ngh làm t ng cho h Khúc mà không t n l c khuôn phò; khi Khúc-th a-M Lý-kh c-Chánh ánh b t, Diên-Ngh không dám li u ch t v i Th a-M , r i sau l i giã d i, n danh báo thù cho h Khúc mà chiêu binh m t ng ng khôi ph c ngôi báu, té ra d plo n yên r i, nó không ch u tìm con cháu h Khúc mà tôn chi m ngôi Ti t- t-s mà an ng m t mình. Bá tánh ai th y v y c ng u ng m oán nu t h n, b i v y cho nên ta ph ivì lòng bá tánh mà gi t a b t ngh a b t trung, ng giành ngôi tr i l i cho con cháu hKhúc.Dân trong n c ph i tuân theo phép n c: Mi làm Th -s Ái-châu mà không lo gìn gibiên-c ng, l i mu n toan khu y r i trong n c, nên chiêu t p côn- kéo n ây tác lo n, thì ta ph i gi t mi ng r n muôn chúng. Nh ng ngh vì mi m i s -ph m l n u, n u ta p l ng làm t i mi thì ta mang ti ng b t nh n. V y ta k cho mi n ngày mai, úng githìn, mi ph i d y quân s phân-tán, âu v ó, không c trì hu n. N u mi cãi l nh n y thìta ch ng dung mi, mà nh ng k theo mi t o ph n c ng t u h t n a. KI U-CÔNG-TI N Ký th
    • hobieuchanh.com 36Công-Ti n niêm th l i r i giao cho s c a Ngô-Quy n c m v . S kh i c a, Công-Ti n m i h i ch -t ng coi nh k làm sao mà ch ng c v i gi c. n v n th n thì bàn ph i b thành môn c th , ch ch ng nào có binh L u-Cung ng ti p t i s xu t binh; còn b n võ t ng thì l i nài xin ph i b tr n giao phuông,quy t t n l c tr tài mà th th ng.Công-Ti n còn ng d -d , b ng nghe Ki u-Thu n th a r ng: “Hôm n chúng ta ánh th v i binh t ng c a Ngô-Quy n m t tr n, thì s c chúng nó coi c ng không nh gì. T i l i chúng ta em binh c p tr i, tuy b thua song thua ó là vì thìnhlình chúng ta không phòng, ch không ph i chúng nó tài cao chi ó. Nay n uchúng nó kéo binh n tr c thành khêu chi n mà ta m nhiên không ra c chthì t chúng nó c i ta nhút-nhát. V y xin nh n huynh quy t nh xu t binh; chúngnó ng xa m i n, quân s u m t mõi, chúng ta dùng binh kh e mà ánh v ibinh m t thì có l nào mà không th ng. Nói cùng mà nghe, n u nh chúng ta y u thcó thua nó i n a, thì ch ng y chúng ta s b thành c th , ngh c ng ch ng mu ngì”.Công-Ti n th y Ki u-Thu n giao chi n v i m y t ng c a Ngô-Quy n hôm n thìbi t là mãnh t ng. Nay nghe nói kh ng khái nh v y n a, thì trong b ng m ngth m, song anh ta ngh c th mà ch vi n binh là k hay h n h t b i v y c n d nch -t ng th thành cho c n th n, ph i i ch ng nào có l nh m i c khai thànhgiao chi n. Ch -t ng v ng l nh, r i t nhau ai v dinh n y mà lo phòng b .
    • hobieuchanh.com 37 I TH CHÍN ------á------ Ngô Th -s phân binh vây i-La danh-th n d ng ngh a v n l ng thão. t tr i v a x bóng, Ngô-Quy n v i ch -t ng ng h i ngh t i i tr i b ng âu s em th v t i, vào quì tr c án mà d ng b c th c a Công-Ti n. Ngô-Quy n v i vã m ra r i c l n cho ch -t ng nghe; c m t câu gi n m t h ich ng c h t r i m i nói l n lên r ng: “T i ác nh v y mà còn ki m c ch i mình! i mi mu n gây h a l n, v y sau mi ng oán trách ta nghe”.Ngô-Quy n li n truy n l nh cho ch -t ng ai v tr i n y mà lo ch nh b cungth ng, d n dò quân s , u canh n m ph i th c d y n u c m n cho xong r i tr ibình minh h nghe l nh thì t n binh vây thành công phá. Ch -t ng lãnh m ng luira. Ngô-Quy n kêu -C nh-Th c v i Ph m-b ch-H tr l i r i d t vào tr ng mànói r ng: “Binh c a chúng ta k g n hai v n, còn t ng thì h n 10 viên, ta t ng d uKi u-công-Ti n có chiêu m t ng s th nào c nh không ông h n binh t ng ta c. Tuy v y mà tôi th ng nghe x a nay chi n th ng là nh trí l c c a t ng,ch không ph i là nh binh ông. Tôi xem ch -t ng nh L ng thì có tánh h t c ch không có m u trí chi h t, còn các t ng khác thì l c l c th ng tài, ch ngph i là tay dõng l c, duy có nh v t ng-quân, trí m u g m , thao l c toàn tài, i v y n u báo thù c cho nh c-ph tôi thì nh s c nh v t ng-quân. V y tôixin nh v t ng-quân t n tâm t n l c mà giúp tôi; n u tôi c thành công thì ch ngnh ng là tôi ghi t c công n c a nh v t ng-quân mà thôi, mà nh c-ph tôi d i u-tuy n c ng ch u n c a nh v t ng-quân nhi u n a”. nh-Th c v i B ch-H nghe nói nh v y thì nhìn nhau chúm-chím c i r i C nh-Th c áp r ng: “Th khi th ng-quan nghi hai anh em tôi hay sao mà th ng-quannói nh v y? ã bi t D ng-tiên-Công là nh c-ph c a th ng-quan, nh ng màngài là ân-nhân c a dân chúng và ngài là chúa c a anh em chúng tôi. N u th ng-quan quy t lo báo thù cho l nh nh c-ph , thì anh em tôi c ng quy t lo báo thù chochúa, ch sao th ng-quan l i s anh em tôi không h t lòng”. B ch-H l i ti p r ng:“Th a th ng-quan, tôi có lòng mu n báo thù cho D ng-tiên-Công mà thôi, ch tôicó tài l c bao nhiêu, mà th ng-quan phân nh v y thì tôi l y làm ái-ng i quá. Tuy i tr c tôi không c g n g i th ng-quan, song tôi th ng có nghe th ng-quan là m t ng i dõng l c khiêm toàn, b i v y s ánh báo thù ây n u th ng c là nh s c th ng-quan, ch anh em tôi tài trí bao nhiêu mà dám k công”.Ngô-Quy n nghe hai t ng nói nh v y li n ng d y mà áp r ng: “Ch ng ph i tôinghi b ng nh v t ng-quân, mà c ng không ph i tôi l y l i khiêm nh ng mà quákhen nh v t ng-quân. Thi t nh v t ng-quân là r ng c t c a n c nhà, n u nh t ng-quân t n l c t n tâm thì ch ng lo chi mà không thành s . V y xin nh v ng-quân ráng giúp tôi, h thù nhà tôi tr ng r i thì n ngh a c a nh v t ng-quân d u ngàn n m tôi c ng không quên ng”. Hai t ng th y b Ngô-Quy n thi ttình ch không có b ng nghi ng i, thì c m ng, nên khi tr v tr i n m ng không
    • hobieuchanh.com 38 c, c tr n tr c lo m u tính k coi ph i làm th nào mà tru-di t Ki u-công-Ti ncho mau. êm y Ngô-Quy n c ng th c mà tính hoài. Tr i ã h ng sáng, quân lính c m n cxong g n h t, Ngô-Quy n m i c i ng a kim, u v n kh n tr ng, mình m c giáptr ng tay c m th ng, l ng ai ki m, ra ng tr c tr i r i cho òi ch -t ng t t umà th nh l nh. Nguy n-th -Thi p thì lãnh hai ngàn binh l i canh gi dinh tr i.Nguy n-Siêu có b nh nên trong tr i v i Th -Thi p. Tr n-Lãm thì d n b n b th yquân ng n các n o sông. L ng d n 2 ngàn binh ánh c a Nam; Ngô-nh t-Khánh v i Cao- ng-Vân d n 2 ngàn binh ánh c a B c; Lý-Khuê v i Tri u-T n d n2 ngàn binh ánh c a ông; -C nh-Th c d n 2 ngàn binh ánh c a Tây. Còn l i 7ngàn binh thì Ngô Th -s v i B ch-H th ng lãnh i vòng các c a mà ng ti p.Phát l nh v a xong, thì ch -t ng phân binh, tr ng dóng vang tr i, quân la d y t, n r n kéo th ng n thành i-La.Ki u-công-Ti n vi t th giao cho s r i, thì tr c th nào Ngô-Quy n c ng d nbinh n công thành, b i v y êm y kêu t ng là Ki u-Thu n v i Phan-qu -Chi mà n r ng: “Tô-C u v i Nguy n-duy-Lang vì ta mà t tr n. L u- nh không nghbinh ta, ph n tâm b i ngh a nên ã gi t r i. Còn Công-Hãn thì ta ã sai i vi n binh.Bây gi i t ng trong thành ch còn có hai ng i mà thôi. V y hai ng i ph i rángmà gi gìn phòng b . N u hai ng i b o th thành trì c mà ch cho binh Nam-Hán t i, thì ch ng lo chi là không gi t b n Ngô-Quy n c”. Ki u-Thu n th a r ng:“Xin nh n huynh ng lo mà nh c s c; có hai anh em tôi ây không h i chi âu mà ”.Binh Ngô-Quy n kéo t i r i phân các c a thành, y nh l i d y. Ki u-Thu n tánh tìnhnóng n y, ng trên d ch l u th y gi c kéo t i, thì h m-h m mu n ra ánh. Công-Ti n r y la ng n c m nghiêm nh t l m, Ki u-Thu n m i không dám òi ra ánh n a. thành i-La là m t thành r ng l n, mà l i ch c ch n; 4 m t thành c ng chung bdài g n 2 ngàn tr ng, và m i m t b cao k n hai tr ng r i. Phía ngoài thànhcó ào hào sâu bao vòng chung quanh; r i phía ngoài n a l i có p m t b êb t hai tr ng, b cao m t tr ng r i. N c sông Tô-L ch ch y vào ch a y m yhào luôn luôn.Ngô-Quy n bi t a th hi m tr , b i v y tuy phân binh vây thành, song trong b ng ã tính r ng n u mu n h thành i-La thì ph i dùng ch c, ch ra s c công phá thìkhông bao gi nh p thành c. Binh vây giáp vòng r i, Ngô-Quy n m i truy n l nh i o u óng tr i trên m t b ê, êm ngày ph i c n canh gi nghiêm nh t ng cho ai trong thành l t ra ngoài, mà c ng ng cho ai ngoài l n vào thành. i binh thì óng tr i t i h ng Nam, phía ngoài b ê n a.Chi u b a y Ngô-Quy n v i B ch-H c i ng a i vòng theo b ê mà ki m sát cáctr i, t i m i o u d n ch t ng ph i coi canh gác c n th n, h th y trong thành ng binh thì ph i báo cho i i hay. T i l i Ngô-Quy n v i B ch-H ng i àmlu n binh c , Ngô-Quy n m i h i B ch-H r ng:- T ng-quân th y rõ a th r i, v y ch theo ý t ng-quân bây gi ph i th nào thành?
    • hobieuchanh.com 39- Th ng-quan d ng binh nh th n, d u cho Hàn-Tín hay là Kh ng-Minh tái sanh ng không h n c, tôi âu dám làm tài khôn mà bày m u hi n k .- T ng-quân t ng tôi thái quá nh v y tôi l y làm h l m. Tôi làm vi c c u may, u thành vi c là nh s c m y anh em, ch tôi có tài chi mà dám sánh v i Kh ng- Minh, Hàn-Tín.- L i th ng-quan nói ó là l i khiêm-nh ng, mà n u th ng-quan không khiêm- nh ng thì té ra th ng-quan khinh th tôi quá, th ng-quan ngh l i mà coi, Cao- Bi n xây thành i-La n y là có ý mu n cho An-Nam d u muôn n m v sau c ng không th nào phá n i, b i v y cho nên làm r ng l n mà l i ch c ch n, trong ng cao, ngoài hào sâu, binh n ây u ng ngoài mà ngó, ch làm sao mà công phá c. Nay Công-Ti n trong thành nghe nói nó có h n m t v n binh; nó ã có th hi m mà l i có s c m nh n a, th thì chúng ta làm gì mà h i nó c; u chúng ta áp vào công thành d u 10 v n binh i n a thì c ng ph i ch t, ch ng lu n là m t vài v n. Th ng-quan c m binh th y ch l i h i, nên kéo binh n vây thành mà không cho công phá, bi t thành l n dân c ông, d u cho l ng th c tích-t bao nhiêu i n a n n m ba tháng c ng ph i h t, nên th ng-quan nh vây ch t mà ch dân trong thành ói ch t sanh bi n r i s công phá, cái k c a th ng-quan nh v y há không ph i là k hay nh t hay sao, ch bây gi binh ông t ng m nh c vào ánh b ng thì tôi s binh t ng ch t h t mà thành ng ch a ch c l y c.- T ng-quân bi t rõ ý tôi nh v y thì tôi m ng quá. Song tôi nói thi t cho t ng- quân hi u, tôi th ng binh t ng l m, th y s công thành hi m tr tôi s hao binh n t ng nên nh vây r i sau s li u l ng, ch tôi không có ý tính xa nh ng-quân nói ó. Nay nh t ng-quân lu n vi c l i h i rõ ràng thi t tôi c m n ch ng xi t. V y tôi xin nghe l i t ng-quân c vây thành cho ch c mà ch dân trong thành h t l ng ch t ói r i s công phá. Song tôi còn lo m t u n y: ví nh binh trong thành lúc g n hêt l ng chúng nó ngh ói c ng ch t thà ra ánh ho c may th ng c còn h n là trong mà ch u ch t ói, r i chúng nó li u ch t l c xông ra ánh binh ta, thì ta có k chi mà tr cái ngh -l c li u ch t y cho c.- Th ng-quan ng lo. Tôi s là s h i chúng ta m i v a kéo binh xông t i, t ng trong thành d n binh ra chi m vòng theo b ê r i núp mà ng n c , chúng nó ra vào thong th , c v n l ng mà c m c hoài, ch chúng nó ám m i, b b ê mà rút vào thành, cho binh ta vây ch c c r i, thì chúng nó trong tay, có chi mà n a. Ví nh chúng nó h t l ng, li u m ng ra ánh gi i vây, thì chúng nó ph i ra m y c a, ch l i ngang qua hào sao c; mà h ra c a thì có binh ta ón ó, u ta khó vào thì chúng nó ra c ng không d gì, chúng nó thoát mà ch y kh i t ôi t p thì có l c, ch th ng binh ta sao cho c.- T ng-quân ngh lu n hay quá! V y mà t ng-quân c khiêm nh ng hoài.Sáng b a sau Ngô Th -s truy n l nh cho ch -t ng c lo vây thành mà thôi, chkhông c công phá, r i l i rút b t Cao- ng-Vân em qua tây môn, th cho - nh-Th c, m t mình Ngô-nh t-Khánh vây b c môn mà thôi. -C nh-Th c, thìNgô Th -s kêu v i tr i mà h i r ng: “H i hôm n y tôi v i Ph m-t ng-quânth ng ngh v i nhau v k h thành, thì hai anh em tôi u hi p ý v i nhau mà
    • hobieuchanh.com 40nh t nh ph i vây thành cho nghiêm nh t, i ch ng nào trong thành h t l ng,nh n dân sanh bi n, quân s kh i tâm r i chúng ta s li u k mà công phá, ch thànhch c l m, n u bây gi chúng ta nóng n y c quân hãm nh u, thì s ch t h t binh ng mà l y thành c ng ch a c. Hai anh em tôi tính nh v y, t ng-quân nghcoi có c hay không, hay là t ng-quân có m u chi cao h n n a?”. nh-Th c ng i suy ngh m t h i r i áp r ng:- Tính nh v y thì ph i r i, có k nào hay h n n a. Song tôi ngh n u mình ch cho nó h t l ng thì ph i vây n n m ba tháng. Ví nh lúc y binh Tàu kéo qua ti p nó thì mình b hai m i gi c tôi e khó li u l m ch ng.- Tôi c ng có ngh n vi c y. Song tôi có ti p c th c a D ng-ki t-L i tr n c-châu, ng i khuyên tôi hãy ráng mà tr Công-Ti n, s ng n ón binh Tàu thì cho ng i t li u, b i v y cho nên tôi v ng b ng kh i lo phía ó.- N u c nh v y thì t t l m.- Ng t có m t di u n y là mình mu n vây lâu ngày cho nó h t l ng, thì mình c ng ph i có l ng cho nhi u, cho binh lính n luôn luôn m i c. Tôi tính c t m t t ng i v n l ng, mà tôi coi trong hàng ch -t ng duy ch có m t mình ng-quân Giao-châu nhi u n m, các qu n huy n u nghe danh bi t m t, b i y n u t ng-quân vui lòng lãnh i v n l ng thì ch c là thành s .- N u th ng-quan kh ng giao vi c y cho tôi làm thì tôi s h t lòng lo l ng, d u ch t tôi c ng cam tâm, tôi âu dám ch i t .Ngô Th -s th y C nh-Th c ch u lãnh i v n l ng thì m ng r l m, bèn c p cho nh-Th c ít tr m lính và d y Tr n-Lãm giao cho 10 chi c thuy n ng cho C nh-Th c i. Ngô Th -s th y Nguy n-Siêu vít th ng ã lành r i và xin ra c m binh ng ki m d p mà t y-h n, l i th y vây thành ã yên, tr i t i truông Ông Hkhông ích gì, nên d y Nguy n-th -Thi p b t tr i kéo binh t i mà nh p v i i i, i d y Th -Thi p ti p v i Nh t-Khánh mà vây b c môn, còn Nguy n-Siêu thì hi p i ng-Vân vây tây môn. nh-Th c lãnh binh i v n l ng, i n âu c ng l y nh n ngh a mà khuy n d , i v y các châu huy n u s n lòng c ng hi n. M y nhà giàu có nghe nói Ngô Th - kh i binh báo thù cho D ng-diên-Ngh , ã vây thành i-La r i, ch ng s m thìmu n t s b t Ki u-công-Ti n mà tr t i, thì th y u vui m ng, nên ua nhau n p ng. Nh có dân tình giúp s t-s n nh v y, nên C nh-Th c có l ng ti p t cch v luông luôn, quân lính n không h t. Ngô Th -s tuy h thành ch a c,song th y dân tâm nh v y thì ph tình c ý vô cùng, b i v y càng quy t tâm vâyhoài mà ch cho trong thành h t l ng, ch không tính công phá.
    • hobieuchanh.com 41 I TH M I ------á------ Ki u-Thu n xu t binh quy t phá vây, Ngô-Quy n khi n t ng công ba c a.Ki u-công-Ti n trong thành th y Ngô-Quy n em binh vây thành ã g n tróttháng mà không công phá thì l y làm k , không hi u Ngô-Quy n tính k th nào,nên có b ng m ng, b i vì ngh th m r ng n u Ngô-Quy n trì hu n h binh Tàu qua i thì trong ánh ra ngoài ánh vô t s b t Ngô-Quy n c. Tuy m ng thì m ng,song c ng không dám quên phòng b , b i v y cho nên d y quân s ph i s m cung têncho nhi u ng h binh Ngô-Quy n công thành thì b n v i ra, ng cho leo lên m tthành c.Mà b i binh trong thành k h n m t v n, còn dân c l i ông h n n a, nên tuy lúa o tích tr nhi u, song b vây n hai tháng thì lúa g o n h t quá phân n a r i,Ki u-Thu n s n u binh Tàu không ng ti p và n u b vây hoài nh v y thì ch ng t tháng r i n a thì l ng th c tiêu h t, nên m i xin Công-Ti n cho mình khaithành ra ánh phá vây ng i v n l ng thêm, Công-Ti n d d không mu n cho ánh. Ki u-Thu n nói r ng: “Ngô-Quy n b ta m t tr n ã kinh tâm r i, nên khôngdám phá thành. Nó vây ta ây là vì nó s n u kéo binh v thì x u h , nên làm b vây m ch ng mà thôi, n u ta ra ánh ch c nó s th a d p y rút binh v Ái-châu chokh i m c c . ã v y mà l ng th c trong thành hao ã quá phân n a r i. N u ta cth hoài trong ít ngày n a h t l ng, quân s ch t h t m i l y ai mà c th thành. Xinnh n huynh ph i suy ngh l i”.Công-Ti n nghe nói h u ý nên m i b ng lòng cho Ki u-Thu n ra ánh. T i b a óKi u-Thu n v i Phan-qu -Chi ki m m quân s ch n n m ngàn binh hùng tráng, n khuya th c d y n u c m n cho s m ng khai thành giao chi n.Tr i v a m i sáng, Ki u-Thu n gom binh qua phía ông môn r i d y m c a thànhkéo binh xông ra. Ki u-Thu n i ti n o còn Qu -Chi i h u t p. Lý-Khuê v iTri u-T n lãnh vây ông môn, th y vây ã hai tháng r i mà ngoài không ánh vô,trong không ánh ra, nên có ý gi i ãi, không c n th n cho l m, b i v y khi Ki u-Thu n khai thành xông ra thì hai t ng còn ng ng . Quân canh gác th y trongthành ng binh, l t t vào tr ng kêu Lý-Khuê v i Tri u-T n th c d y. Hai t ngnghe báo th t kinh, không k p b n áo l t t xách th ng, ai ki m ch y ra tr c cquân ch ng c .Khi hai t ng ra kh i c a tr i thì binh c a Ki u-Thu n ã kéo t i, hai bên ánhnhau, l p thì âm chém trên m t b ê, l p thì l n xu ng hào, l p thì tràn ra ru ng, p âu ánh ó. Tri u-T n th y Ki u-Thu n hùng-hào, c quân la hét om sòm, i l t t i mà ánh v i Ki u-Thu n. V Ki u-Thu n võ ngh cao c ng, s c anh ta i, Tri u-T n không c n m, b i v y ánh nhau không c lâu thì Tri u-T n ã b Ki u-Thu n âm ch t. Lý-Khuê ng c chi n b ng nghe quân báo Tri u- n ã b h i r i, thì nóng lòng nên hét lên m t ti ng, r i l t t i ki m Ki u-Thu n
    • hobieuchanh.com 42mà ánh. Hai t ng ánh nhau c vài ch c hi p. Lý-Khuê li u s c c không l i,nên rút mà ch y. Ki u-Thu n th a th ng m i c quân r t theo.Ngô-nh t-Khánh v i Nguy n-th -Thi p óng binh bên b c môn, nghe bên ôngmôn ti ng tr ng vang rân, ti ng ng i inh i, bi t phía y có gi c, m i bàn tính v inhau r i nh t di n sai quân ch y ra i binh mà báo tin, còn nh t di n chia binh t m cho Th -Thi p d t qua ông môn mà ti p chi n. Th -Thi p v a t i ôngmôn g p Ki u-Thu n ng r t Lý-Khuê mà ánh, còn trong thành thì Phan-qu -Chi ng kéo binh xông ra mà tr chi n.Th -Thi p ón Qu -Chi l i mà ánh, không cho ng ti p hai t ng m c ánh vùi i nhau, Th -Thi p i ti p Lý-Khuê không c, mà Qu -Chi i ti p Ki u-Thu n ng không c.Ngô Th -s i tr i nghe báo binh gi c ã khai thành ra ánh phía ông môn, thì t t m binh kéo t i ó mà ti p chi n. Ph m-b ch-H can r ng: “Tôi bi t r i,trong thành g n h t l ng nên chúng nó m i ra ánh. ây là chúng nó mu n th s c i mình, b i vì mình vây thành ã hai tháng mà không ánh, chúng nó không hi uý gì, nên m i ra ánh th , coi có ph i là t i mình y u s c hay không. N u thi t qumình y u thì chúng nó s th a th mà phá vây ng v n l ng còn n u mình m nhthì chúng nó rút vào thành mà c th n a. V y ch ng c n th ng-quan ph i nh c c, xin tôi d n 3 ngàn binh n ông môn mà c ch, th ng-quan c i tr imà an ngh ”.Ngô Th -s nghe l i bèn c p cho B ch-H ba ngàn binh ng i ti p c u. B ch-H a i kh i tr i thì -C nh-Th c v n l ng ã v t i. Ngô Th -s thu t s vi c ng binh cho C nh-Th c nghe, r i c p cho C nh-Th c ba ngàn binh và d y i vòngqua ba c a coi h có gi c thì ng ti p. C nh-Th c d n binh i r i, Ngô Th -strong tr i ng i ng không yên, nên m c chi n bào, mang cung ai ki m, r i ra tr c a tr i i qua i l i mà ch tin. ch-H kéo binh vào g n t i ông môn, g p Ki u-Thu n hãy còn ng r t Lý-Khuê mà ánh, Ki u-Thu n thì âm ánh hùng hào, coi s c còn kh e l m, còn Lý-Khuê tr n m hôi ra nh t m, coi b ã m t i r i. B ch-H s Lý-Khuê b h inên qu t ng a xông ri t t i r i hét lên m t ti ng nh m ngay m t Ki u-Thu n r i âm, Ki u-Thu n th ng v t qua m t bên, r i b Lý-Khuê day l i ánh v i B ch- . Hai t ng giao chi n, m i th ng qua, l i ao l i, coi nh sao ch p chim bay, âm ng i , k t i ng i lui, d ng nh hùm l n ph ng l n. ch-H nh vóc da tr ng môi son, tráo tr r t g n gàng.Còn Ki u-Thu n vóc l n, lông ng c râu rìa, b hùng-hào d t n. Hai t ng càng ánh càng b i s c không ai ch u thua ai. Quân s hai bên ng h n chi n, th y v yai c ng u khen ng i nên ng ng tay ngó.Ngô Th -s th i tr i l y làm nóng n y trong lòng, nên sai quân i d ng v báotin luôn luôn. n tr a quân v báo r ng B ch-H v i Ki u-Thu n còn ánh nhauhoài ch a ch c ai n ai thua; Th -Thi p c ng còn ánh v i Qu -Chi, mà binh trongthành c ra phía ông nam mà ti p chi n thêm hoài. Còn C nh-Th c thì d t binh ivòng m y c a kia mà c ch -t ng vây ch t. Ngô Th -s nghe báo nh v y, ng
    • hobieuchanh.com 43suy ngh m t h i r i truy n l nh cho C nh-Th c ph i em binh tr chi n v i Th -Thi p, còn L ng, Nh t-Khánh, ng-Vân, Nguy n-Siêu ph i c binh côngkích m y c a khác.Th -Thi p ng ánh v i Qu -Chi, b ng âu C nh-Th c kéo binh t i r i ào vô màti p chi n. Th -Thi p dang ra mà ngh , cho C nh-Th c giao phuông v i Qu -Chi.Qu -Chi giao chi n t s m m i cho n tr a ã mõi m t r i, l i g p C nh-Th c cònkh e s c ánh r t d -d i thì ch u không mu n n i n a. Tuy v y Qu -Chi c ng n c ánh hoài mà không ch u ch y. Lúc y nghe m y m t thành khác tr ng dóngvang, quân la d y t, r i l i nghe trong c a ông chiên dóng thâu quân. Qu -Chikhông hi u binh có nguy bi n ch nào, t ng là Ngô binh th a d p mình khai thànhra ánh phía ông môn chúng nó li n d c quân công phá m y c a khác, trong thànhkhông còn binh mà ch ng c nên m i dóng chiên thâu quân, b i v y l t t thâuquân r i nh m c a thành mà ch y vào. C nh-Th c th y Qu -Chi ch y thình lình thìch ng h ng nên không r t, may có Th -Thi p l tay rút cung tên ra b n theo m y i mà không trúng m i nào h t.Ki u-Thu n ng ánh v i B ch-H b ng nghe trong c a dóng chiên thâu quân, i l i th y h u i c a Qu -Chi c ng ã vào thành, li u mình th ng B ch-Hkhông d gì, mà n u mình trì hu n thì cô-th ch ng kh i b vây, b i v y c ng d ydóng chiên r i d t quân nh m ông môn mà ch y vào. B ch-H v i Lý-Khuê th ath c quân i theo. C nh-Th c v i Th -Thi p còn ng d d không bi t ph i t theo Qu -Chi r i công phá ông môn luôn, hay là ph i tr ra ngoài mà tr chi n i B ch-H , b ng âu Ki u-Thu n d n quân ch y t i, hai t ng m i phân binh mà n l . Ki u-Thu n h m h nh th ng, ch ng có s c s chúc nào, th y hai t ng n l thì hu i ao x c t i mà ánh. Hai t ng c n không n i nên ph i dang ra màtránh, r i m i c quân c n quân Ki u-Thu n. Ki u-Thu n th y v y n i gi n li nquay ng a tr l i mà r t hai t ng. May lúc y B ch-H ã r t v a t i, g p Ki u-Thu n ng hung h ng m i x c vào mà ánh, r i C nh-Th c v i Th -Thi p c ngtr l i mà ti p chi n n a. Ki u-Thu n ánh v i B ch-H vài hi p r i rút mà ch y vàothành. B ch-H d n các t ng r t theo, quy t th a th ng mà nh p thành luôn,ch ng dè Ki u-Thu n vô kh i c a r i thì c a thành óng ch t, quân trên thành b ntên xu ng nh m a, B ch-H v i ch t ng l i g n không c mà phá c a, túngth ph i rút binh ra óng trên b ê nh c . ng, Nh t-Khánh, ng-Vân và Nguy n-Siêu v ng l nh Ngô Th -s nêndóng tr ng c binh áp vào công phá phía tây, nam và b c môn, song h l i g n thìtrên ch l u tên b n xu ng nà quá không th nào công phá c, còn tính trèo l ythì b hào sâu n c y quân qua c ng không c, nên làm náo ng m t h i r i ng ph i thâu quân ra óng trên b ê mà vây. ch-H v i C nh-Th c coi cho ch t ng âu ó u vây thành nh c r i, m i d tnhau v i tr i. Ngô Th -s ra tr c c a tr i ti p r c hai t ng mà nói r ng:“Ph m-t ng-quân thi t là nh t anh hùng, n u không có t ng-quân thì có ai mà ánh th i Ki u-Thu n cho n i. Còn -t ng-quân c ng thi t là l làng n u t ng-quân trì hu n s e Th -Thi p th t b i; mà n u Th -Thi p th t b i thì Qu -Chi ti pKi u-Thu n r i các o binh c a mình c ng khó v ng”. B ch-H th a r ng: “Tôi
    • hobieuchanh.com 44tính th a th ng mà hãm thành luôn, ng t binh ánh c ngày m t m i, nên ào vô c akhông k p, l i trên thành tên b n lung quá, túng th ph i lui”. C nh-Th c l i ti p mànói r ng: “Th ng quan li u k hay quá n u binh ta vây m y c a mà không d y lêncông phá m t l t, thì ông môn c ng ch c th ng chúng nó c, binh ta khó cócái th m nh y c b i vì trong thành nó c xua binh ra tr chi n thêm hoài. Màtôi còn ti c m t u là trong ba c a kia n u phá c m t c a thì ch c là h thành c, b i vì chúng nó áp qua ông môn h t, h binh ta lén vào thì còn ai mà ch ng ”. Ngô Th -s c i mà nói r ng: “Ban u tôi tính d y công phá h n hòi, coi c anào y u thì công ri t mà hãm thành. Ch ng tôi th y m y c a chúng nó u phòng bch c ch n không th nào công n i, tôi m i làm nghi binh cho chúng nó rút b t binhvào mà gi ng phía ông môn mõn binh các t ng th ng cho d ”.Ngô Th -s d y B ch-H v i C nh-Th c vào tr i mà ngh r i c i ng a i vòng cáctr i, n âu c ng u an i t ng s . Ngô Th -s nghe nói Tri u-T n t tr n thìth ng ti c vô cùng, d y quân tìm t thi r i mai táng r t t t .Còn Ki u-Thu n v i Qu -Chi thâu quân nh p thành r i li n c s c t ng s tr ngcung n mà b n ng cho binh ngh ch không phá c. Ch ng ngoài thành binhgi c ã rút ra b ê mà n trú, Ki u-Thu n m i ra m t Công-Ti n và h i r ng:“Binh ta còn hâm h mà giao chi n, ch a có mòi th t b i, vì c nào nh n huynh l idóng chiên thâu quân?”.Công-Ti n áp r ng: “Em không rõ, s là trong lúc em v i Qu -Chi ng c m binhmà phá vây ngoài ông môn thì ba c a kia thình lình binh ngh ch dóng tr ng vanrân r i xông vào công phá, ta l t t phân binh ng n c , song m t mình ta làm saomà c s c luôn ba c a cho c, b i v y ta s th t nên ta m i d y dóng chiên thâuquân, ng hai t ng tr vào hi p l c v i ta mà gìn gi ”.Ki u-Thu n nghe nói thì c i mà áp r ng: “Nh n huynh nhát quá! Tr c khi xu tbinh tôi ã có s p t r i, tôi d n quân s gi tây nam và b c môn cho ch t. Thành i-La n y ai làm sao mà phá n i, trong m t ng i gi , ngoài d u 10 ng i c ngkhông phá c, có chi n h i mà s . Ch chi nh n huynh trong lo gìn gi m y a, thì tôi v i Qu -Chi t s th ng c mà h th ng c m t o r i thì tôi v iQu -Chi s phân binh mà phá m y o khác, trong m t tr n thì th y chúng v tan,tôi gi i trùng vi c r i”.Công-Ti n m t li c Ki u-Thu n, mi ng chúm-chím c i mà nói r ng:- Thôi, c u ng nói gi i. Ph i th ng c thì t t ng sáng cho t i ch ng ó ã th ng r i.- Thi t Ngô-Quy n nó có m t th ng t ng nào ó không bi t còn nh mà gi i quá! u không có th ng ó có ai à c v i tôi cho n i, tôi quy t s i ch v i th ng ó t l n n a.- Thôi, ph i nghe l i ta mà ch binh Tàu ng ti p m i xong. Ta nh t nh c m nh t không cho xu t binh giao chi n n a.
    • hobieuchanh.com 45 I TH M IM T ------á------ u-Cung c ý t Giao-Châu, Ki t-L i tài th t L c-qu n. ây nói v L u-Cung t ngày lên n i nghi p cho anh là Nam-bình-v ng L u-An,kiêm ch c Ti t- t-s Qu ng-châu và T nh-H i10, thì không ch u th n ph c nhà H u- ng, t x ng là Nam Hán Hoàng- , có ý mu n chi m luôn t Giao-Châu ngcho có th l c mà ch ng c v i nhà L ng.May n n m inh-s u (n m 917) Ti t- t-s Giao-Châu là Khúc-H o m t, truy nnghi p l i cho con là Khúc-th a-M . Th a-M không noi theo ý cha mà lo giao h o i L u-Cung, l i c u phong v i nhà L ng. L u-Cung l y c y mà h n Khúc-th a-M nên n n m quý-mùi (n m 923) sai t ng Lý-kh c-Chánh em binh qua ánh b t c Khúc-th a-M gi i v Phiên-Ngung, r i l i sai Lý-T n v i Lý-kh c-Chánh v Tàu r i t x ng là Ti t- t-s Giao-Châu, t y L u-Cung h n càng sâuoán càng n ng, th ng có ý mu n c binh thâu t b cõi, nh ng vì s D ng-diên-Ngh trí cao tài gi i nên không dám d y ng can qua. Ch ng nghe Ki u-công-Ti n ã gi t D ng-diên-Ngh mà c p quy n thì v tay c i ng t mà nói r ng: t Giao-Châu nay mai gì t s v tay ta n a r i”. L u-Cung li n lo ch nh t ngbinh mã, ng th a d p qua ánh l y Giao-Châu. Ch ng dè cách vài tháng sau l inghe Ngô-Quy n kh i binh ánh Ki u-công-Ti n mà báo thù cho D ng-diên-Ngh . u-Cung mu n th a d p l ng b ng t ng trì kéo binh li n qua Giao-Châu làmng ông mà th l i. Nh ng vì có quân th n can gián nói r ng: ng qua Giao-Châu n xuyên cách tr , n u mu n ng binh thì ph i s p t l ng th o toàn b r i s i,ch không nên h t t c. u-Cung nghe l i bèn d y ch t ng v n l ng em tích tr d c theo ng qua c-châu, ng ch ng d y binh h i t i âu u có s n l ng ó, vi c v n l ng a m i xong, thì Ki u-công-Hãn qua trao th c u c u. Xem th l y làm c ý li n i qu n th n r i nh ngày xu t chinh. Công-Hãn th y L u-Cung s t s ng thì trong ng m ng th m t ng L u-Cung v tình mình mà xu t binh c u vi n, ch khôngdè L u-Cung ã có ý mu n l y t Giao-Châu ã lâu nay nh n d p Công-Ti n c u u, xu t binh h u danh, nên m i s t s ng nh v y. u-Cung mu n l y oai mà thâu ph c Giao-Châu, r i li u k gìn gi i i, nênnh t nh ng giá thân chinh. L u-Cung h ch sai thái-t là Ho ng-Tháo làm chánh ng, Lý-kh c-Chánh làm phó t ng. Lý-Khôi, là con trai Lý-T n làm tiên phuông, n 10 v danh t ng v i ba v n quân i tr c còn mình s p t ch n ng i nhi p-chánh t i tri u r i s d n n m v n binh làm i i h u t p. L u-Cung l i c m Công-Hãn l i ng làm h ng o cho i h u t p, ch không cho i ti n o v i thái-tHo ng-Tháo.10 Qu ng-châu v i T nh-h i thu c t nh Qu ng- ông bên Tàu bây gi .
    • hobieuchanh.com 46Thái-t Ho ng-Tháo c l nh li n hi p v i Lý-kh c-Chánh và Lý-Khôi mà ki m mbinh mã, ch nh b khí giái r i d t nhau vào bái bi t Nam-Hán chúa mà kh i hành. u-Cung kêu Ho ng-Tháo mà d n r ng: “ ng qua Giao-Châu hi m l m, mà dânGiao-Châu ph n phúc không ch ng; Lý-kh c-Chánh ã có c m binh i ánh m t n, r i l i còn ó mà ch tr sáu b y n m, nên lào thu c a , mà l i th u hi unh n v t. V y i ng hay giao chi n con u ph i h i ý Lý-t ng-quân, ch ngcó h t t c làm b ng mà h vi c. Ví nh có u chi tr c tr , con ph i l p t c saing i tr l i h u i mà báo tin cho cha hay, r i i i binh c a cha n r i cha sli u l ng”.Ho ng-Tháo còn nh tu i nên tánh khí t cao, nghe Nam-Hán chúa d y nh v y l itâu r ng: “Xin ph v ng m c con, ng có lo l ng mà nh c long-nhan. Connguy n chi m h t t Giao-Châu không cho ph v ng m t tính”. D n dò xong i cha con tôi chúa t bi t nhau mà i. Ho ng-Tháo d n ti n o i c 20 ngày thì L u-Cung d n i binh theo sau. Ki u-công-Hãn theo L u-Cung mà làm h ng- o cho i i, th y binh Tàu thinh th l y l ng, quân ông t ng m nh, tronglòng m ng không xi t k , th m tính r ng h L u-Cung di t Ngô-Quy n, giúp ta màbình nh Giao-Châu r i, thì ta c ng nên th n ph c Nam-Hán c y oai th mà tr nth Giao-Châu, ph truy n t k , an-h ng vinh hoa phú quí. Thi t là: Ti u nh n ch bi t t l i, Chi sá quê h ng v i gi ng nòi. m g ng kim c mà soi, Nh ng u trông th y ngh thôi ngán ng m. Ki u tán t n l ng tâm! ng i b t Qu ng-châu qua Giao-Châu duy có khúc thu c a ph n L c-châu làhi m tr h n h t; có ch ph i vòng qua ch n núi ch không có ng b ng ngang,còn có ch thì ph i trèo núi mà qua ch không i vòng c. Tuy núi không cao cho m, nh ng mà qua èo khó nh c nguy-hi m không bi t ch ng nào, khi thì ph i láchmình i d a bên mi ng h sâu, n u s y b c ch c tan x ng nát th t; khi thì ph i nh mà leo qua m y ng n núi ch n gi a ng, h sút tay thì ch c d p u b óc. ng-diên-Ngh t khi ánh i b n Lý-kh c-Chánh và Lý-T n v Qu ng-châu i t x ng Ti t- t-s thì s ng i Tàu em binh qua xâm l n b cõi n a, nên sai h ng là D ng-ki t-L i lên tr n th L c-châu, l p i xây n mà ng n ng a binhgi c, D ng-ki t-L i v n là em ng tông c a D ng-diên-Ngh , ng i tánh tìnhcang tr c, lòng d anh hùng, nh ng ti c vì ng i có s c m nh mà thôi, ch không có c ch . Diên-Ngh th y Ki t-L i táo b o, b i v y sai i tr n L c-châu l i có c ptheo cho m t ng i v n-s tên là Tr n-Khánh bình th ng thì coi sóc vi c công n, còn lúc chinh chi n thì v n trù k -sách. th nh n L c-châu thì t nhau oàn ba l b y trong r ng núi ho c s n b nmà nh t, ho c ón hành nh n mà gi t , ch không ch u làm ru ng hay là buônbán nh dân m y châu khác. D ng-ki t-L i ã d t mà l i nóng n y, b i v y tr n c-châu 8 n m tr ng không tính giáo hóa th nh n, c l y s c m nh làm oai r idùng oai mà tr dân chúng, th -nh n tuy s nên không dám phá tán g n m y ch có
    • hobieuchanh.com 47quân c a Ki t-L i óng, song chúng nó s là s b ngoài mà thôi, ch trong lòngchúng nó không ph c chút nào h t.Khi D ng-ki t-L i c th c a Ngô-Quy n cho hay r ng: “D ng-diên-Ngh ã Ki u-công-Ti n thích t và khuyên ph i lo tr n th L c-châu mà ng a binh Tàu, cho mình kh i binh báo oán, thì anh ta t c gi n mu n b L c-châu, kéo binh v i-La thành mà ánh Công-Ti n, ch không ch u nghe l i Ngô-Quy n. Tr n-Khánhtheo can gián, c t ngh a vi c l i h i h t s c, anh ta m i ch u l i L c-châu mà tr nth . Tuy Ki t-L i l i m c d u, song vì anh ta th ng Diên-Ngh thác oan, b i v yngày nh êm c vào ra tr c c a i mà khóc hoài, khóc ã thèm thì u ng r u chosay r i g m hét m ng ch i Ki u-công-Ti n om sòm. Tr n-Khánh th y trong n cbi n lo n, s L u-Cung th a th em binh qua mà thâu t t Giao-Châu n a, cònKi t-L i vô tr n ch y u a mà không lo tính chi h t, c -ào than khóc hoài, thì anhta l y làm lo s l m. Anh ta th m ngh n u L u-Cung kh i binh chinh-ph c Giao-Châu thì nó d t binh n n m ba v n, còn binh c a mình bên L c-châu không y5 ngàn ng i, th thì sao c ch cho n i, b i v y anh ta m i khuyên D ng-ki t-L iph i chiêu m th -nh n mà giúp . Ki t-L i nghe l i sai ng i i các mán màkhuyên d , nh ng vì th -nh n không c m- c quan tr n, b i v y khuyên d h t s cmà chúng nó c ng không ch u ra u quân. Ki t-L i th y v y n i gi n m i sai quân i kh p trong châu ng h g p àn ông tráng-ki n thì ph i b t h t th y mà em vlàm lính, ai không ch u thì chém u. Th -nh n s ch t c c ch ng ã h ph i uquân, k h t th y c 5 ngàn ng i, c ng v i s binh Giao-Châu d n lên c ng g n t v n.Tr n-Khánh ã lo m binh thêm l i còn lo thám thính tình hình c a gi c n a, nên lénKi t-L i mà sai ng i tâm phúc gi d ng con buôn i qua Phiên-Ngung ng d coi ng t nh th nào r i v báo cho mình phòng-b . B a n ng i i thám v báo tin ng L u-Cung sai lính v n l ng tích-t d c theo ng t Phiên-Ngung qua L c-châu ch ng bi t có ý gì. Tr n-Khánh nghe nói c kinh, l t t vào tr ng t l i cho ng-ki t-L i nghe. Ki t-L i ng ng i u ng r u, nghe Tr n-Khánh nói thì c ing t mà áp r ng: “Ông s th ng L u-Cung hay sao mà ông lo l m v y? Binh t ngnó ã b ta ánh m t l n th t kinh kéo nhau ch y v Tàu nh chu t, âu dám léo qua a mà s , mà ví d u chúng nó có qua ây n a thì ta ánh m t l n n a ch i ngcho chúng nó bi t s c ta”.- Vi c gi c giã mà ngài nói nh chuy n ch i. Tôi nghi h ng i Tàu qua chuy n n y a thì ch c sao c ng binh ông t ng gi i, n u ngài không lo phòng tôi s e ngày sau n c t i trôn r i nh y không k p.- H ! Chúng nó th l c bao nhiêu mà ph i lo, ông khá an tâm, ó m c ta.Tr n-Khánh th y Ki t-L i nói c ng hoài, ch không nh k chi mà tr gi c, ngh nói a c ng không ích gì, nên lui v dinh n m dàu dàu n ng không c. Cáchch ng m t tháng sau, ng i tâm phúc i m t thám bên Phiên-Ngung l i v nói n a ng có Ki u-công-Ti n sai con là Công-Hãn qua c u c u v i L u-Cung, nên L u-Cung sai thái-t Ho ng-Tháo c 3 v n i tr c qua Giao-Châu r i Nam-Hán chúa s n i binh theo sau; trong n m ba b a n a o binh c a Ho ng-Tháo s t i quan i. Tr n-Khánh nghe nói l t t ch y vào tr ng mà t l i cho Ki t-L i nghe n a.
    • hobieuchanh.com 48Ki t-L i ch ng có chút chi lo s , c rót r u u ng r i nói hu n ãi r ng: “N u chúngnó mu n n p mình thì qua ây. D u binh chúng nó có 10 v n ta c ng không sch ng lu n là 3 v n”.Sáng b a sau Ki t-L i cho òi Tr n-Khánh n bàn tính r i phân ra Tr n-Khánh thìlãnh 5 ngàn binh qua M u-Lâm s n mai ph c ng ch gi c mà ánh. V ng qua c-châu n khúc M u-Lâm s n thì hi m tr l m; bên tay m t thì h sâu thâm th mcòn bên tay trái thì á d ng ng s ng; ã v y mà ng eo h p ph i lách mình mà i, n u r i s y ch n t s té xu ng h tan x ng nát th t. Ki t-L i d n quân lên núi id y n cây ch t khúc ch t dài trên ng i y, ch binh Ho ng-Tháo kéo t ithì qu ng g xu ng ng cho binh gi c r t xu ng d i h .Ki t-L i s p t xong r i cách m t ngày thì thi t qu có binh c a Ho ng-Tháo kéo i. T ng tiên phuông là Lý-Khôi d n m t o binh i tr c ch ng 5 ngàn ng i,khi t i M u-Lâm s n th y ng hi m tr thì c i mà nói r ng: “Nghe nói t ngtr n th L c-châu là tay hào ki t, mà ch n y nó không ph c binh ng ch n ng,th thì t ng y không có trí l c cho l m”. Nói v a d t l i thì nghe trên núi binh óvang rân r i g trên thình lình l n xu ng coi r t g m ghi c.Binh c a Lý-Khôi kinh tâm tán m, ùng ùng xô nhau dành ng mà ch y l n tr i, l p thì b g l n, l p thì l n nhau, nên té nhào xu ng h la khóc nghe r t th mthi t. Lý-Khôi i gi a tr l i không k p, nên c ng b g l n r t xu ng h nh quânlính v y.Nh ng quân thoát kh i, k l i 500 ng i, l t t d t nhau tr l i mà báo tin choHo ng-Tháo hay. Ho ng-Tháo v i Lý-kh c-Chánh nghe báo c kinh; không dám i i n a li n óng binh l i r i sai ng i i d thám. Quân thám v báo r ng: D ng-ki t-L i óng binh trên núi M u-Lâm, nhi u ít không bi t, song m i khúc ngch t u có treo g , h gi c i ngang thì d t g cho l n xu ng è ch t, b i v y ph i ánh ng khác mà i, ch không th nào binh qua ng M u-Lâm s n c.Lý-kh c-Chánh nghe nói ng i suy ngh m t h i lâu, r i bàn tính v i Ho ng-Tháo màvi t m t t h ch g i lên cho Ki t-L i, nói r ng b i Ki u-công-Ti n vô o thích tquan Ti t- t-s mà c p quy n, nên Nam-Hán chúa ph i c binh v n t i Công-Ti n, r i s l p con D ng-diên-Ngh lên làm Ti t- t-s , ch không có ý t tGiao-Châu, và khuyên D ng-ki t-L i ch ng nên ch ng c , hãy d n binh ra nghinhti p r i hi p nhau mà công phá Ki u-công-Ti n. D ng-ki t-L i ti p c t h ch a Ho ng-Tháo bèn h i trong quân coi ai hay ch m i d y c r i c c ngh a chomình nghe. Ch ng hi u rõ t h ch r i thì trong lòng th y b i r i, không bi t li u lnào. Anh ta có nh r ng Ngô-Quy n có g i hai ba b c th mà c n d n ph i gi gìnquan i cho ch t, ng binh Tàu nh p gi i, ng cho Ngô-Quy n thong th màtr Ki u-công-Ti n. Nay thái-t Ho ng-Tháo l i nói mình c binh qua Giao-Châu làvì D ng-diên-Ngh mà báo thù, ch không ph i có ý chi m t b cõi; hai ng inói hai th v y nay ph i nghe theo Ngô-Quy n, hay là ph i nghe theo Ho ng-Tháo? u nghe l i Ngô-Quy n c ng n quan b i thì binh Tàu không th nào qua c;nh ng mà n u nh Ho ng-Tháo thi t có ý t t, quy t qua Giao-Châu ng giúp v i tamà tr Ki u-công-Ti n, n u ta ch ng c thì ch ng nh ng là ta ph th nh-tình c achúa Nam-Hán mà thôi, mà ta l i còn làm m t tay ch n c a ta n a.
    • hobieuchanh.com 49 ng-ki t-L i suy i ngh l i n a mu n nghe l i Ngô-Quy n mà ch ng c , n a l imu n kéo binh xu ng núi mà h i-di n v i Ho ng-Tháo. Chi u b a y anh ta m i sai t tên quân c m t h ch tr v thành L c-châu a cho Tr n-Khánh xem r i h i ýTr n-Khánh coi ph i li u l nào. Tr n-Khánh xem t h ch r i, mu n vi t th màkhuyên Ki t-L i ph i c ch, song nh l i Ki t-L i không bi t ch , nên không vi tth , m i kêu m t tên quân tâm phúc mà d y ph i l p t c n M u-Lâm s n t choKi t-L i bi t r ng nh ng l i trong t h ch ó là l i gi d i, b i vì khi tr c D ng-diên-Ngh chiêu-m ngh a binh ánh binh t ng c a Nam-Hán chúa v Tàu, cáithù y m y n m nay L u-Cung ch a tr c, ch ng có lý nào ngày nay nó c binh i ánh Ki u-công-Ti n mà báo thù giùm cho D ng-diên-Ngh . Hu ng chi ta có c tin báo r ng Ki u-công-Hãn i qua Phiên-Ngung c u c u, th thì ch c Ho ng-Tháo mu n dùng m u g t ta ng nh p biên c ng cho d , r i tr c nó ánh binhta, sau nó ánh luôn Công-Ti n mà thâu t cõi b . V y ph i gi -gìn cho ch t, chnên nghe l i gi d i mà l m. D ng-ki t-L i nghe l i Tr n-Khánh nói nh n rõ ràngnh v y m i h t nghi ng i n a, nên c quân canh gi nghiêm nh t, không chobinh Tàu qua èo c.Lý-kh c-Chánh th y k không thành m i bàn tính v i Ho ng-Tháo r i nh t nhcông-kích D ng-ki t-L i. Anh ta sai quân i vòng theo núi M u-Lâm xem a thcoi có ng nào i lên núi c hay không. M t toán quân i d ng luôn haingày r i m i v báo r ng sau núi M u-Lâm ch ng có ng nào khác i qua ithành L c-châu c, nh ng mà phía tây cách ch binh óng ch ng m t d m thìcó m t ng lên núi, n u do theo ng y kéo binh lên ánh D ng-ki t-L i thìcó l qua c.Lý-kh c-Chánh nghe nói m ng r h t s c, m i th ng ngh v i Ho ng-Tháo r i d n t o binh do ng y mà lên núi, d n Ho ng-Tháo h nghe binh mình th ng thì kéo i binh qua ng có treo g y mà th ng t i vây thành L c-châu.Lý-kh c-Chánh d n binh i, tuy ng gay go, song không th y phòng b chi h t, thìtrong b ng m ng th m. Ch ng Lý-kh c-Chánh lên g n n ch Ki t-L i óng binh,Ki t-L i m i hay, nên m i l t t rút binh phía tr c em qua mà ch ng c . TuyKi t-L i trên cao, có th h n, d y quân ho c khiên á l p ng ho c n cây màqu n xu ng, nên Kh c-Chánh kéo binh lên không n i, nh ng vì Ki t-L i có 5 ngànbinh mà thôi, mà ph i chia ra, l p thì ng n gi m t ti n, l p thì ch ng c phía t , th c phân tán, nên ng n Lý-kh c-Chánh không thì c mà thôi, ch ch ng có th nàokéo binh xu ng núi mà ánh th i binh Kh c-Chánh c. Ki t-L i l i th y nh ngth -nh n m i theo u quân ánh gi c không c s t s n, còn phía m t ti n coi than t nh, binh gi c không tính kéo qua ng ó n a, m i rút h t b n ngàn r i binhGiao-Châu em qua c v i Kh c-Chánh, còn 500 th -nh n phía m t ti n gi m ch ng ó mà thôi.Lý-kh c-Chánh th y binh Ki t-L i càng ngày càng thêm ông, nghi Ki t-L i ã btr ng phía tr c, m i truy n l nh cho quân s ph i ráng s c ch ng c , r i sai ng i em th v i tr i khuyên Ho ng-Tháo th a lúc ban êm lén d n quân núp mà quanúi ng kéo t i ánh l y thành L c châu. Ho ng-Tháo nghe l i ban êm nh tr ikéo binh i t i. N m tr m th -nh n trên núi coi gi ng y, tuy có l nh c a
    • hobieuchanh.com 50 ng-ki t-L i d n h th y binh gi c kéo qua thì ph i d t g cho l n xu ng, songchúng nó không ph c Ki t-L i, nên không thèm canh gi , ban êm c b ng h t, i v y cho nên Ho ng-Tháo kéo binh i an t nh, nh qua ch không ng i, ch ngcó u chi ng n tr h t.Ho ng-Tháo kéo i binh th ng ri t qua L c-châu. Tr n-Khánh v i 5 ngàn th -nh n gi thành, nghe tin Ho ng-Tháo t i thì kinh tâm tán m, t ng là D ng-ki t-L i ã b gi c gi t r i, nên b thành môn c th không dám i ch. Ho ng-Tháo kéo t ivây thành r i b n th vào mà nói r ng D ng-ki t-L i gi M u-Lâm s n không ch uhàng u nên b phân thây muôn n; v y t ng trong thành l p t c m c a thànhra nghinh ti p binh tr i, n u ngh ch m ng t s p thành nát nh bình a. Tr n-Khánh li n vi t th sai ng i tâm phúc lén em v Giao-Châu ki m Ngô-Quy n màbáo tin D ng-ki t-L i ã t tr n, và xin giúp binh ng ng n c Ho ng-Tháo, r inh t nh th thành, ch không ch u hàng u.Tr n-Khánh c n d n quân s ph i ráng mà gìn gi quan i ng ch binh c a Ngô-Quy n ng ti p, ch ng dè th -nh n tùng quân không có lòng trung thành, êm ylén Tr n-Khánh m b c môn cho binh gi c vào. Ch ng Tr n-Khánh hay thì binh c aHo ng-Tháo ã vào trong thành ông r i. Tr n-Khánh ng i trong tr ng nghe báothì t c gi n nói không ra ti ng. Anh ta dòm th y Ho ng-Tháo d n quân xông vàodinh, ngh mình là v n s không th i ch cho c, song không ch u hàng u,mà c ng không ch u cho gi c gi t, nên rút g m ra r i c t c mà ch t. Ho ng-Tháo l y thành r i li n chiêu t p binh m i hàng u, h i ai mu n theo hay là v x ng c. M y ngàn binh th -nh n u xin cho v nhà ch không ai ch u theoHo ng-Tháo h t.Ho ng-Tháo l i sai t ng là Lâm-Qu ng d n ba ngàn binh tr l i M u-Lâm s n tìm ng lên núi ng ti p v i Lý-kh c-Chánh. D ng-ki t-L i c lo ánh v i Lý-kh c-Chánh không dè Ho ng-Tháo ã l y thành L c-châu r i, ch ng ngó th y Lâm-Qu ng d n binh Tàu i theo ng mà mình i hôm tr c lên núi, không hi u binh âu mà n ó c, trong lòng l y làm b i r i, ngh n u mình trì h n c v iKh c-Chánh thì ch c ch ng kh i b vây, nên rút binh em qua ánh v i Lâm-Qu ng,tính v t ng mà tr v L c-châu. Lâm-Qu ng c quân c n l , hai bên h n chi n i nhau trên tri n núi r t k ch li t. Ki t-L i th y binh mình không qua kh i mà sau ng Lý-kh c-Chánh l i kéo binh g n t i n a, nên n i gi n, hét lên m t ti ng r i c m m xông vào o binh Tàu, g p ai gi t n y, không tên quân nào dám ch ng c .Lâm-Qu ng th y Ki t-L i hùng hào li n x c t i mà ánh nhau m t h i, Ki t-L i a m v a mu n chém, Lâm-Qu ng né mình mà tránh l i g m, r i tr t ch n ténh m m t hòn á l n b u ch t t t.Binh Tàu tán lo n, Ki t-L i c quân r t chém may nh o binh c a Lý-kh c-Chánh i theo k p xông vào gi i c u Ki t-L i th y th gi c m nh l m, nên khôngdám ch, m i rút binh xu ng núi mà ch y v thành L c-châu. V t i c a thành th ytrên thành treo c Nam-Hán, D ng-ki t-L i c kinh, l t t rút mà ch y n a. a m i th i lui, b ng nghe trên thành tr ng dóng inh- i, r i binh kéo ra mà r t.Ki t-L i ch y c m t khúc ng, l i th y hai bên ph c binh xông ra mà ánh,
    • hobieuchanh.com 51Ki t-L i ráng s c xông tv t ng mà ch y, nh ng r ng r m r p, mà binhTàu không thu c, nên Ki t-L i m i thoát kh i c.Lý-kh c-Chánh thâu l t tàn quân c a Lâm-Qu ng, nghe nói Ho ng-Tháo ã h thành c-châu r i nên m i cho binh ng ti p, thì m ng không xi t k , bèn nh p binh c aLâm-Qu ng l i v i binh c a mình r i d t h t qua L c-châu vào ra m t thái-tHo ng-Tháo.Ho ng-Tháo nh t di n sai ng i em th vào thành i-La mà báo tin cho Ki u-công-Ti n hay r ng mình ã i D ng-ki t-L i ch y m t và ã l y thành L c-châu i, nh t di n ch n t ng tr n L c-châu r i m i th ng ngh v i Lý-kh c-Chánhmà kéo i binh thâm nh p t Giao-châu.
    • hobieuchanh.com 52 I TH M I HAI ------á------ Ngô-Quy n gi s m trùng vi, Công-Ti n m c m u b n tróc. ngày Ki u-Thu n khai ông môn d n binh trong thành i-La ra ánh, quy tphá vây mà phá không n i, l i b Ngô Th -s khi n binh công kích m y c a kháclàm cho Công-Ti n s th t ph i thâu binh vào thành, thì binh t ng c a h Ki u ctrong thành c -th mà ch binh Tàu qua c u, ch không dám ló ra n a. Ngô Th -sban u thì quy t vây hoài ng trong thành h t l ng ph i ra hàng u, mà vây n b n tháng ch a th y Công-Ti n r c r ch. Ngô Th -s s vây lâu ngày binh L u-Cung qua nhi u lo n, r i l p thì ph i tr gi c trong, l p thì ph i c gi c ngoài, y làm b t ti n, nên h ng lo có k chi mà h thành, mà trù ngh h t s c c ng khôngtìm c m t ch c nào h t. n u tháng b y, h ban êm thì có binh c a Ki u-công-Ti n khi n m a, khi ba a lén leo thành r i l i ngang hào mà xin hàng u, nói r ng trong thành l ngth c ã h t r i, n u trong thành ch c ph i ch t ói nên m i lén mà tr n. Ch t ngsai quân v i tr i mà báo cho Ngô Th -s hay. Ngô-Quy n nghe báo thì trong ng m ng th m, song mu n bi t cho rõ m i vi c trong thành, nên d y ph i chong i d n quân m i u ó v i tr i ng cho mình tra v n. Quân v t i, NgôTh -s th y a nào hình d ng c ng m-nhách, m t mày vàng o, qu n áo langthang, bi t trong thành ch c là kh n n l m, bèn d y quân n u c m r i d n cho b nlính m i u ó n r i m i v v mà h i th m vi c trong thành. Chúng nó n u ngno-nê r i m i khai thi t r ng tr n m t tháng tr c trong thành quân lính n m tngày có m t b a c m mà thôi, mà h m nay l i phát g o ít quá nên ph i n u cháo mà n, ch không có c m n a. Quân lính x m xì mu n r nhau m c a thành ra hàng u ng kh i ch t ói, r i c m u gi y l u, Ki u-Thu n b t m y ng i làm uchém h t nên quân lính kinh kh ng không dám tính t i vi c ó n a.Ngô Th -s nghe rõ tình c nh trong thành thì ch ng xi t n i m ng, bèn h i C nh-Th c v i B ch-H l i mà bàn tính s công thành. Chi u b a y Ngô Th -s c th a Tr n-Khánh cho hay r ng D ng-ki t-L i ã t tr n, thái-t Ho ng-Tháo vâythành L c-châu g p l m nên xin binh ng ti p. Ngô Th -s c th r i thì lo l ng m, h i ý ch t ng coi ph i li u nh l nào. Ph m-B ch-H xin d n vài ngàn binhlên c u L c-châu và ng n c thái-t Ho ng-Tháo, -C nh-Th c li n c n mà nói ng: “Ph m t ng-quân nóng quá nh v y không nên! Vã ch ng ng t L c-châu xu ng ây xa xuôi mà hi m tr l m, ví d u Ho ng-Tháo nó có l y c L c-châu r i i n a c ng 20 ngày ho c m t tháng nó m i kéo i binh xu ng ây. Hu ngchi nó v a m i t i L c-châu, ch c ng ch a ch c l y thành c, th thì có chi mà lo . Còn chúng ta vây thành i-La ã h n b n tháng nay, bây gi trong thành ã h t ng mà binh l i mu n sanh ph n-tâm, h chúng ta ánh m t tr n thì th y l ythành c. V y chúng ta ph i hi p l c quy t k l y thành i-La tr c r i chúng ta phân binh cho i ón mà ánh Ho ng-Tháo ch bây gi thành i-La ch a l y mà
    • hobieuchanh.com 53Ph m t ng-quân d n binh lên L c-châu th l c phân tán, d ng y s l y thành i-La không n i mà c u L c-châu c ng không c n a”.Ngô Th -s nghe nói h u lý nên d y ch t ng ch nh b l ng th c khí gi i, nhhai ngày n a là ngày mùng 6 tháng b y s c binh công thành. Sáng b a sau NgôTh -s v i C nh-Th c, B ch-H ng ng i ngh vi c, b ng có m t tên quân vàobáo r ng h i hôm o binh óng b c môn i tu n g p m t ng i l m t mu n lénmà vào thành, xét trong ng i có m t b c th nên b t gi i n cho Ngô Th -s nh t. Ngô-Quy n d y d n ng i y vào và l y b c th mà coi thì th y ngoài bao g icho Ki u-công-Ti n. Ngô-Quy n h i th y ai g i thì ng i y khai r ng th y làth c a Ho ng-Tháo sai em vào i-La cho Công-Ti n. Ngô-Quy n d y quân d nng i y en giam vào ng c r i l p th m b c th ra xem. Trong th Ho ng-Tháonói r ng mình d n 3 v n binh qua c u vi n, ã ánh du i D ng-ki t-L i ch y m tvà ã l y thành L c-châu r i, nên khuyên Công-Ti n ph i ráng gi thành, i mình i gi i vây cho.Ngô Th -s xem th ng i suy ngh m t h i, r i m i nói v i C nh-Th c và B ch-H ng: “Ta c b c th n y thi t là may l m, b i vì có th n y ta m i hay L c-châu ã m t mà Ki t-L i ch a ch t, l i ta m i bi t s binh Tàu là 3 v n. V nay L c-châu ã m t r i thì ta ph i ánh thành i-La cho g p, ch không c d d n a. Mà ta ánh thì ánh song c ng ph i cho ng i d n binh i ón ng ánh c m ch ng i Ho ng-Tháo, ng thông tin cho ta bi t nó xu ng t i âu, ch không nên b qua. i ta s sai ng i tâm phúc gi d ng ng i c a Ho ng-Tháo, em b c th n y vàothành mà trao cho Công-Ti n, ng ta có thi t k mà l y thành cho d ”. nh-Th c can r ng: “Th ng quan không nên cho Công-Ti n bi t binh Tàu ã qua n t i, b i vì trong thành h t l ng, quân lính th y u ngã lòng mõn chí, h ta ánh thì ch c th ng, n u cho chúng nó bi t binh ng ti p ã g n n, t nhiên chúngnó vui m ng r i ráng s c mà ch ng c thì làm sao ta phá thành cho c”.Ngô-Quy n c i và áp r ng: “M y tên quân m i u nó nói nh v y mà bi t cóthi t hay không, hay là chúng nó l p m u mà g t ta. ã v y mà h công thành thì tnhiên ph i hao binh nhi u; nay chúng ta ng c n dùng binh mà c v i binhTàu, n u chúng ta ánh li u, s e hao binh t n t ng r i không còn ng i mà c v iHo ng-Tháo n a. V y t ng-quân ch lo, m c ta li u nh”.Ngô-Quy n li n cho òi Tr n-Lãm n i tr i và d y ph i em h t m y ch c chi nthuy n qua sông B ch- ng r i b t ó i l n lên ng n mà ng a binh Tàu, h g p thì ánh c m ch ng r i báo tin v i tr i hay. Tr n-Lãm v ng l nh n i ngày y emchi n thuy n i h t. Ngô-Quy n phong b c th c a Ho ng-Tháo l i k l ng r i saing i tâm phúc gi d ng quân c a Ho ng-Tháo r i êm y cho vào thành mà ath cho Ki u-công-Ti n.Sáng b a sau, chánh là ngày mùng 6, Ngô-Quy n l i truy n l nh cho các t ng vây y c a nh tr i h t th y, và h tr i t i thì ph i b vây kéo binh s t ra ch ng m t m mà óng, n u có binh trong thành i theo thì ánh c m ch ng mà thôi, ich ng nào nghe tin binh ph c ã h thành c r i ch ng y s n l c tr l i mà ánh.
    • hobieuchanh.com 54Ngô Th -s c ng d y i tr i ph i b ch y r i vào trong r ng mà óng. N i ngàymùng 6 m y o binh ngoài thành lao-nhao l -nh , n lúc m t tr i g n l n th nhtho ng kéo nhau mà i, quân lính không hi u vì c nào ã vây thành mà không côngphá, l i rút binh mà ch y. Ngô Th -s l i d y i h t m y tên quân c a Công-Ti n i u, không cho chúng nó i theo, nói r ng rút binh v Ái-châu, không ánh gi c a nên chúng nó theo không ích gì. Tr i t i binh ã kéo ra xa thành r i. Ngô Th -sbèn kêu Ph m-B ch-H v i -C nh-Th c mà d n ph i d n 4 ngàn binh lén tr l ingoài thành mai ph c, h th y binh trong thành kéo ra mà r t binh mình thì chochúng nó i thong th , ng ng n tr , ch ng nào chúng nó i kh i r i thì xông vào a thành nói d i là binh c a h Ki u i gi c tr v ng trong thành m c a chomình tràn vào l y thành; còn nh trong thành không có binh i theo binh mình,thì ph i núp ó mà ch , ch ng nào có l nh s công thành. ch-H v i C nh-Th c th y Ngô-Quy n t k sách nh v y thì khen ng i vô cùng, i vì n i êm y th nào c ng ph i công thành, mà thà là mình gi rút binh ngcho gi c i theo r i th a d p mà tràn vào thành, d ng y m i g i là m u l c,ch thình lình c quân công thành là cách th ng dùng, ch ng có chi áng khen.Tuy v y mà mu n cho c k thì trong thành ph i d n binh ánh i binh ngoài i c. V y ch Ki u-công-Ti n nó t ng mình s binh Tàu kéo qua t i nên b ttr i kéo v Ái-châu r i nó th a th r t theo mà công kích, hay là nó bi t mình gitrá, c trong thành c th mà ch binh Ho ng-Tháo ng ti p. Hai t ng d n binhtr l i mai ph c mà c bàn nh v y hoài.Té ra êm tr c Ki u-công-Ti n ti p l y b c th c a Ho ng-Tháo, c d t r i thìvu t râu m ng r , không thèm tra h i ng i em th cho c n k , b i v y không dèNgô-Quy n ã c th y r i. n sáng li n h i ch t ng l i c th cho m i ng inghe. Trong thành l ng th c g n h t, quân s mõi lòng, b i v y ai nghe binh Tàuqua g n t i c ng u vui m ng h t th y.Qua t i gi ng quân canh c a l i vào báo v i Công-Ti n r ng ngoài thành binh gi clao-nhao ch ng bi t chúng nó tính làm vi c chi. Công-Ti n d y ng i ra thám d , n lúc tr i n a chi u thám t l i vào báo r ng binh gi c nh tr i h t th y. Công-Ti n l i d n ph i canh gi cho nghiêm nh t. Ch ng m t tr i s p l n l i th y s pquân lén tr n ra u Ngô-Quy n m y b a tr c, kéo nhau tr l i kêu c a, nói r ngcó vi c riêng mu n t cho Ti t- t-s nghe.Ki u-Thu n ng i tu n kh p m y c a thành, nghe báo s p quân ph n-ngh chtr n theo u gi c hôm n mu n tr vào thành thì n i gi n không cho vào, nch ng nghe nói chúng nó có vi c m t mu n t cho trong thành bi t thì ng suyngh m t h i, không hi u chúng nó mu n t vi c chi, mà ý l i mu n bi t coi binh vây ngoài sao l i nh tr i, nên d y quân m c a cho chúng nó vô ng h i th m vi cngoài. C a thành m r i thì có m i m y tên quân ngoài l n l n i vô, ngó th yKi u-Thu n ng tr c m t thì kinh h n khi p vía, nên quì mà xin tha t i, nói r ngchúng nó ói nên lén i ki m c m mà n ch không dám sanh lòng b i ngh ch! Ki u-Thu n h i v y ch binh Ngô-Quy n mu n làm vi c chi mà lao-nhao l -nh t h itr a n bây gi , r i h i chi u l i th y nh tr i n a? S p quân y th a r ng, chúng
    • hobieuchanh.com 55nó nghe Ngô-Quy n tính nh tr i kéo binh v Ái-châu không vây thành n a, khôngbi t có vi c chi, nên m i tr vào thành mà báo tin.Ki u-Thu n nghi Ngô-Quy n hay binh Ho ng-Tháo g n n không dám i chnên b vây d n quân v Ái-châu mà c th . Lúc y tr i ã t i r i, anh ta m i saing i lén m c a thành ra g n b ê mà thám d l i cho ch c. Thám t v báo r ngthi t binh vây b n c a u phá tr i h t và ng ch l ng th nh tho ng kéo nhaumà i. Ki u-Thu n nghe rõ thì trong b ng m ng không xi t k , li n ch y vào dinh trõ cho Ki u-công-Ti n hay và xin phát binh xu t thành theo r t gi c mà t l ng i vì chúng nó s nên m i nh tr i mà i, không có lòng chi n u n a, n u binhtrong thành i theo thì ch c chúng nó b l ng mà ch y.Ki u-công-Ti n nghe h u lý, bèn d y Ki u-Thu n v i Phan-qu -Chi d n ba ngànbinh xu t thành r t gi c. Hai t ng v ng l nh r i phân binh, Ki u-Thu n thì ra ông môn còn Qu -Chi thì ra nam môn. Ra t i b ê th y dinh tr i phá h t, còn binhgi c thì ng kéo nhau i xa xa. Ki u-Thu n v i Qu -Chi m i hi p binh l i r i h m tr r t theo. nh-Th c v i B ch-H em 4 ngàn binh núp trong r ng cách tây môn ch ng m t m, cho ng i i d thám, ch ng nghe Qu -Chi ã xu t nam môn còn Ki u-Thu n ã xu t ông môn, li n phân binh r i hai ng i d n vào hai c a mà kêu trong thànhph i khai môn l p t c, nói d i r ng binh r t gi c ã t c l ng th c vô snên tr v không theo n a. Tr ng ã l n r i, nên ng i trong th y k ngoài không rõ. ã v y mà trong thành h t l ng, quân s nghe nói t l ng th c nhi u thì m ngquýnh, nên không thèm xem i xét l i, v i vàng m bét c a thành. B ch-H ôngmôn, còn C nh-Th c nam môn, kéo binh xông vào, g p ai chém n y, quân trongthành tán lo n, không hi u là binh nào, mà trong tay c ng không có khí gi i màch ng c . B ch-H phân binh gi ch t m y c a thành không cho m t ng i nàothoát ra kh i, còn C nh-Th c ao d n quân th ng vào dinh ng vây b t Công-Ti n; trong thành r n r n, k ch y ng i r t, k khóc ng i la, m y ngàn binh c aCông-Ti n mu n ch y mà ra c a không c, nên bó tay hàng u h t th y.Ki u-công-Ti n trong thành nghe quân s xôn xao t ng là binh Ki u-Thu n v iQu -Chi v ; n ch ng nghe la vang rân không hi u có vi c chi; l t t ch y ra, v a i c a dinh g p -C nh-Th c ng hâm h xông vào; Công-Ti n c kinh, mu nch y mà ch n run l p-c p ch y không c, té quì ng i d i t. C nh-Th c ch y i n m u r i hô quân trói ch t. C nh-Th c l i truy n l nh vây chung quanh dinh a Công-Ti n ng xét b t h t gia thu c, song không có Công-Hãn, duy b t c có t mình Li u phu-nh n mà thôi. L y thành xong r i, hai t ng m i th ng ngh i nhau và chia ph n C nh-Th c thì trong dinh coi gi v ch ng Công-Ti n, còn ch-H thì ngoài thành c quân canh m y c a thành i binh Ki u-Thu n có vthì ch ng c , không cho gi i c u c. ây nói v Ki u-Thu n v i Qu -Chi d n binh r t theo Ngô-Quy n i c h n td m ng thì g p o binh c a L ng v i Nguy n-Siêu l c-th c i sau.Hai t ng c quân xông t i mà ánh L ng v i Nguy n-Siêu tr l i i ch,hai bên giao chi n v i nhau m t h i r i Nguy n-Siêu rút binh ch y qua bên t , còn ng rút binh ch y qua bên h u. Ki u-Thu n v i Qu -Chi v a mu n phân
    • hobieuchanh.com 56binh i theo, b ng th y tr c m t có m t o binh khác tr l i, có hai t ng là Lý-Khuê v i Cao- ng-Vân xông vào mà ánh. Ki u-Thu n v i Qu -Chi i ch ch a c n m ni p thì Lý-Khuê v i Cao- ng-Vân t ra hai bên mà ch y n a. Ki u-Thu n th y tr i t i en, không bi t gi c có dùng k chi hay không, nên d d mu nthâu binh tr v , ch ng dè ch a thâu quân mà Ngô-Quy n ã d n i binh tr l i, r i y Th -Thi p v i Nh t-Khánh xông vào mà ánh, Ki u-Thu n th y binh gi c ôngquá, li u th c không n i, nên d n quân nh m thành i-La mà v . Phía sau Th -Thi p v i Nh t-Khánh r t nà t i, còn Lý-Khuê v i ng-Vân áp ra hai bên màch n ng n a. Ki u-Thu n ph i xông t h t s c thoát m i kh i; mà ch y ch a cn ad m ng l i b hai o binh c a Nguy n-Siêu và L ng c n n a.Ki u-Thu n thì ánh v i L ng còn Qu -Chi thì ánh v i Nguy n-Siêu, hai bên ng h n chi n, m y o binh c a Lý-Khuê, ng-Vân, Th -Thi p và Nh t-Khánh i áp t i phân nhau vây ch c, r i các t ng xông vào m t l t quy t b t h t binh c a Ki u. Qu -Chi v i Ki u-Thu n th y th nguy c p, nên ráng s c gi i vây, mayKi u-Thu n ch y kh i, còn Qu -Chi b Nguy n-Siêu v i L ng dâm ch t t i tr n.Ki u-Thu n còn ch ng ba b n tr m quân, d t nhau ch y ri t v thành i-La, t i ông môn kêu m c a, thì trong thành quân áp r ng: “Thành i-La ã b Ph m, nh v t ng quân l y r i. Ki u-công-Ti n toàn gia b b t, v y ch t ng nào v ó ph i thúc th hàng u cho mau ng kh i nh c công truy-tróc”. Ki u-Thu nnghe nói c kinh ng trân trân không bi t li u l nào, b ng th y c a thành m hoátquân s kéo ra la hét vang rân, còn sau l ng l i nghe ti ng quân r t theo g n t i a, trong lòng r i lo n, m i qu t ng a d t quân ch y ri t vào r ng.Ph m-b ch-H c binh ra ngoài phía ông môn ch ng th y ai h t, mà xa xa v ngnghe ti ng tr ng vang tr i, ti ng ng i d y t ch ng bi t là binh nào, nên tr vàothành leo lên ch l u mà xem. n u canh n m, có m t o binh kéo t i nam môn i quân kêu trong thành mà nói r ng: “L ng v i Nguy n-Siêu ã t i ây, n u -Ph m nh v t ng quân ã h thành r i, xin m c a mà r c binh nhà Ngô vào”. ch-H nghe nói r t m ng, bi t ch c là m y o binh ngoài ã th ng tr n c r i,song d y quân kêu L -Nguy n nh v t ng quân mà xin ch u phi n binh ngoàich mai sáng r i s nh p thành, b i vì trong thành binh m i binh c ã ông, n uvào n a thì s e lôn x n, L ng v i Nguy n-Siêu nghe nói B ch-H v i C nh-Th c ã l y thành c r i nên c ng m ng, bèn d y quân ng i ngoài mà ngh , chkhông òi nh p thành n a.
    • hobieuchanh.com 57 I TH M I BA ------á------ Vào La-Thành, gi t gian ác t D ng-công, n ng-giang nh ch c m u tr Hán-t c.Lý-Khuê, ng-Vân, Th -Thi p và Nh t-Khánh l n l n c ng d n binh t i r i h inhau tr c c a thành. n sáng Ngô Th -s c ng t i n a. B ch-H trên ch l udòm ra th y qu là binh c a mình, bèn d y m c a thành r i hi p v i C nh-Th c rangoài nghinh-ti p. Ngô Th -s th y hai t ng ph c binh l y thành c thì khenng i vô cùng, song B ch-H v i C nh-Th c c nói khiêm nh ng r ng: “Thành i-La mà l y c ây là nh trí l c c a th ng quan, ch hai anh em tôi có công gìmà khen”.Ngô Th -s nghe nói b t c Ki u-công-Ti n thì s c m t hân hoan, li n d y ch ng d n binh nh p thành. Ch t ng v ng l nh s p binh ng ngay hàng ngayng , o nào riêng theo o n y, r i dóng tr ng kéo nhau vào thành, coi oai nghi m li t. Ngô Th -s v i C nh-Th c và B ch-H i tr c, th ng vào dinh Ti t- t-s ;lúc b c t i tr c c a có m t tên lính già ra quì tr c m t Ngô-Quy n và khóc vànói r ng: “Thân già n y c ng nh c ng c y u, h gió m nh phía nào thì ngã theophía n y; tuy v y mà m y tháng nay già th ng kh n nguy n th ng quan th ngtr n l y thành cho ng b t a b i ngh ch mà r a h n cho muôn chúng. Nayth ng quan ã vào n ây r i, già ch ng bi t l y l i chi mà t lòng vui m ng c agià cho c. V ch n y là ch Công-Hãn nó thích t D ng-tiên-công. V y già c uxin th ng quan c ng em Ki u-công-Ti n ra ch n y mà gi t, d ng y m i v alòng D ng-tiên-công n i chín su i”.Ngô Th -s nghe m y l i c m xúc, song d n lòng mà áp r ng: “Dân chúng t già i tr kính m n nh c-ph ta nh v y, thi t ta mang n l m. V y xin ông lão ng y, ng có quì l y làm chi. Còn vi c báo oán tr thù thì ta li u l ng”. NgôTh -s b c vào dinh, r i th ng ng. Ch t ng óng binh xong r i th y u vàong i dài hai bên. Ngô Th -s truy n l nh d n v ch ng Ki u-công-Ti n ra quìtr c án mà h i r ng: “Ki u-công-Ti n, nh c-ph ta ãi mi r t h u, l thì mi ph i h t khuôn phò ng n n áp ngh a m i ph i, ch sao mi l i ành lòng tàn nh nthích t nh c-ph ta mà c p ngôi? Nay mi ã b ta b t r i, v y cho mi bi t h làmlành thì m i g p lành, còn làm d thì t nhiên ph i g p d ”.Ki u-công-Ti n tay ch n rung l p c p, không dám ngó Ngô-Quy n, c cúi u cong ng l y hoài, xin r ng l ng bao dung, th tha tánh m ng. -C nh-Th c th y v y i gi n, nên m ng r ng: “Mi là m t m i gi ng ng i mà ru t gan gi ng thú; chach ! T i ác c a mi ch t ch a d y y mà mi còn xin tha th cho mi n a à!” Ngô-Quy n tuy l a gi n l y l ng song không mu n l ra ngoài nên ngó ch t ng r i i g n mà nói r ng: “Cái c ch c a Công-Ti n nh v y, n u em mà chém thì nh i g m c a ta quá, ng t vì nó thích t nh c-ph ta mà c p ngôi, ã mang m t i b t trung v i chúa, mà còn vi n binh Nam-Hán vào ng ti p, y l i mang thêm t t i b t ngh a v i n c n a; b i v y ta ngh không l tha cho nó c. V y ng quân ch u phi n d n bàn h ng án t i ch nó thích t D ng-tiên-công h i
    • hobieuchanh.com 58tr c r i chúng ta em nó ra hành hình mà t D ng-tiên-công. Còn Li u-Th , ta cónghe khi ta sai s em th mà bi u ch ng mi ph i thúc th lai hàng, thì mi có l y l itrung chánh mà khuyên ch ng. ã bi t m t ng i làm qu y, c nhà ph i th ng.Nh ng ta xét mi tuy ph n àn bà mà bi t l chánh tà, không ch u theo ch ng làmqu y. V y ta tha t i cho mi; mi mu n i âu tùy ý, ta không ng n c n”.Li u-Th t nh táo nh th ng, ch ng có chút chi s s t, ng d y ngó ngay Ngô-Quy n mà nói r ng: “Th ng quan có lòng qu ng i, th tha cho thi p thì thi p m i n dày. Nh ng ph n àn-bà có ch ng, khi ch ng làm qu y can gián không c, cho n n i ngày nay ch ng ph i b th hình, thì còn m t m i nào mà th yng i trên d ng th . Thi p nguy n s ng thác c ng theo ch ng; v y n u th ngquan nh gi t ch ng thi p, thì xin c ng gi t luôn thi p, ng cho thi p tr n ni mphu-ph ”.Ngô Th -s nghe l i có ngh a thì trong b ng khen th m, b i v y nh t nh tha b ngLi u-Th , nên l y cho m y nén b c, r i d y quân d n Li u-Th ra ngoài thành màphóng x . -C nh-Th c coi t bàn h ng án xong r i. Ngô-Quy n m i d y tróiCông-Ti n em ra quì tr c án mà t D ng-diên-Ngh . Ngô-Quy n b n thân m ao c t tay Công-Ti n l y huy t làm r u mà t . Ch t ng m i ng i c ng u l c m t mi ng th t lên trên án r i m i l y. Ki u-công-Ti n b l c th t t mi ng au n ch u không n i, nên khóc la vang tr i; khi cúng t xong thì Công-Ti n d t i tuy t m ng. Ngô-Quy n d y em thây Công-Ti n treo trên nam môm cho dânchúng m i ng i u th y. Li u-Th i th n th ngoài thành, dòm th y thây c ach ng thì n c m t tuôn có gi t, khóc k ai c ng ng lòng. Li u-Th than khóc n i, r i l y dây leo lên bu c trên nhành cây th c h ng mà ch t. Sáng b a sau quân rangoài thành dòm th y l t t tr vào báo l i cho Ngô Th -s hay. Ngô-Quy n xótth ng nên d y quân m thây em xu ng, t n li m r i mai táng ngoài thành. Ng ithu t truy n n y th y ng i àn bà v i ch ng tr n o thì c m xúc trong lòng, bqua không c, nên có u m t bài th nh v y: i Ki u-công-Ti n ã ra ma, Nên Li u phu-nh n ph i th mà..., p xác trinh kiên trong t Vi t, Treo g ng ti t li t tr c thành La. n còn ph ng ph t theo mây gió, Danh hãy phong phanh kh p n c nhà. y b n qu n xoa xin h i th ? Có ai c v y n a, hay là...,Ngô-Quy n báo oán chiêu an trong hai ngày thì xong h t r i m i h i ch t ng mànói r ng: “Chúng ta vì ngh a, chí d c tr thù cho D ng-tiên-công, nên chúng ta m ichung trí hi p l c mà d n binh n ây, nay chúng ta tr loài b i ngh ch trong c r i, mà binh Nam-Hán l i ng kéo qua toan chi m t b cõi c a n c ta, u ta không lo m u ch ng c thì ch c n c ta ph i b L u-Cung thâu t, r i dânta t ph i b thán nh tr c n a. V y xin ch v t ng quân hãy vì dân, vì n c,vì ngh a, vì tình, u c t âu l ng v i ta ng tr binh Nam-Hán mà gìn gi giang
    • hobieuchanh.com 59san, b o an lê th . N u ch v t ng quân b ng lòng theo ta, thì ta nguy n n c cònthì ta m i còn, ch n u n c m t thì ta c ng m t luôn theo n c.Ch t ng nghe nói th y u ng d y xin d n binh i i ch v i Thái-t Ho ng-Tháo. Ngô-Quy n th y nh n tâm h ng hái thì ch ng xi t n i m ng, li n d y - nh-Th c v i Nguy n-th -Thi p lãnh ba ngàn binh l i i-La mà gi thành, cònbao nhiêu binh t ng thì d n h t lên L c-châu mà ng n c v i Nam-Hán. B ch-H iL ng d n ba ngàn binh tráng ki n i tr c mà làm h ng o, còn i binhthì l c-th c kéo theo sau. Lên t i B ch- ng-giang, hai t ng tiên phuông g p Tr n-Lãm ng bày chi n thuy n mà nghinh ch. Tr n-Lãm th y có binh ng ti p thì ng r vô cùng, li n ti p B ch-H v i L ng xu ng thuy n mà th ng nghvi c giao chi n. ch-H thu t chuy n h thành i-La, b t c Ki u-công-Ti n l i cho Tr n-Lãmnghe, r i l i nói Ngô Th -s d n i binh i ng n gi c, trong vài ngày n a t s t i.Tr n-Lãm nghe càng m ng h n n a, bèn d y quân l y r u ra ãi hai t ng r i nói ng: “N u Ngô Th -s d n i binh i ng ti p thì ch ng lo chi mà không b t cHo ng-Tháo, ch ng d u chi v i nh v t ng quân, t ngày tôi c l nh lên âyng n gi c thì tôi ra i mà trong lòng l y làm lo s l m. Nh v t ng quân ngh ó màcoi, nghe nói Ho ng-Tháo d n n ba v n binh mà l i có Lý-kh c-Chánh là ng i lãoluy n làm phó t ng, tôi có h n m t ngàn binh mà thôi, th làm sao mà c cho n i. ã bi t binh c a ta nh p h t l i thì c ng ch ng kém gì binh Nam-Hán, ng t ngày tôira i thì thành i-La ch a l y c, th thì làm sao mà dám k có binh ng ti p, y nên tôi ph i n binh ây mà gi , không cho binh Nam-Hán qua sông màthôi, ch tôi không dám tính giáp chi n v i nó c”. ng ng i lóng tai nghe, có ý mu n bi t coi binh Nam-Hán óng t i âu, màTr n-Lãm c nói lòng-dòng hoài, không ch u nói t i chuy n ó, nên t c trí m i h i ng: “V y mà binh Ho ng-Tháo bây gi ã kéo t i âu r i?”. Tr n-Lãm c i mà áp r ng: “Ngài nóng n y quá, th ng th ng r i tôi nói cho mà nghe ch ngài ánh gi c m y tháng nay ch a m t hay sao mà còn h ng l m v y? N u ngài mu n ánh tôi ch cho mà ánh”.Tr n-Lãm nói v a d t l i, li n ng d y n m tay L ng d t ra tr c m ithuy n, r i ch qua phía mé sông bên kia mà nói r ng: “ ó, binh Nam-Hán óng ó,ngài th y hay ch a? Ngài mu n ánh thì qua ó mà ánh.” B ch-H nghe nóitrong mui l t- t chun ra, ng d a bên L ng mà ngó qua mé bên kia sông,th y d c theo mé sông tr i c t k nhau dài g n m t d m. B ch-H day l i h i Tr n-Lãm r ng:- Khi t ng quân lên n ây thì binh Tàu ã óng tr i ó r i hay ch a?- Ch a. Tôi n ây cho ng i thám d bi t binh Nam-Hán g n t i tôi m i tính ây mà ch . Thi t qu cách vài ngày binh Nam-Hán t i. Tôi truy n l nh dàn chi n thuy n ra ng cho chúng nó th y có binh ng n. Có l t i chúng nó không thuy n qua sông nên m i h tr i ó mà óng thuy n.- N u v y chúng nó ó ã lâu r i.- Ph i, chúng nó óng tr i ã g n n a tháng nay.
    • hobieuchanh.com 60Ba t ng ng ng nói chuy n v i nhau, b ng th y có m t chi c thuy n nhtrên dòng n c th xu ng, hai u có hai tên quân chèo, còn chính gi a thì có m tti u t ng tr c ch ng 15, 16 tu i di n m o khôi ngô, b t ch v m v , ng i ch tay b o p vào thuy n c a Tr n-Lãm. L ng th y ng i trai y ch ng l , song quên ng không bi t có g p ch nào. Thuy n v a c p, tên trai y m i nh y qua r t g ngàng, chào Tr n-Lãm, B ch-H và L ng, r i th a v i Tr n-Lãm r ng: “Th ath ng quan, tôi i thám d rõ ràng gi c ng n cây óng thuy n, có l ch ng m m i ngày n a chúng nó s binh qua sông. V y th ng quan ph i vi n binhthêm, ch binh c a mình ít quá, tôi s ng n không n i”.Tr n-Lãm c i mà nói r ng: “Binh ti p ng ã t i r i, trong vài ngày Ngô Th -s s n i binh t i n a. V y t ng quân ng lo c c binh phòng b i Ngô Th -s n r i ta s nh k mà phá gi c”.Tên trai n y là inh-b -Lãnh, ngày tr c ón Ngô-Quy n t i i-vân-S n mà xin u quân, g p L ng v i Nguy n-Siêu khinh th nên bu n chí m i u Tr n-Lãm. M y tháng nay, Tr n-Lãm ãi B -Lãnh r t h u, ã tin c y nên trao quy n qu nsu t binh s , mà l i th ng yêu ch ng khác nào cha v i con. V Tr n-Lãm không cócon nên trong b ng mu n l p B -Lãnh làm con nuôi song th y gi c gi ch a an, nênch a h môi, i gi p gi c xong r i s t ý cho B -Lãnh bi t. Khi B -Lãnh b c vàotrong mui r i thì L ng h i Tr n-Lãm r ng:- Ti u t ng ó là ai?- Con c a tôi. ch-H l i h i r ng:- Tôi nghe nói ngài không có con mà?- Nó là con nuôi.- , có l là con nuôi ch Ti u-t ng di n m o khôi ngô oai phuông l m li t, ng i ó tôi coi ch ng ph i là ng i t m th ng. Ngài có con nuôi nh v y thi t là có ph c l m a.Tr n-Lãm c i r i d t nhau tr vào trong mui ng i u ng r u. Ba t ng th ngngh v i nhau r i nh t nh cho L ng i ng a i binh, tr c là d t ng; sau a t tình hình binh gi c cho Ngô Th -s nghe. Còn ba ngàn binh c a B ch-H v i ng m i d n n thì d a theo mé sông b r ng cao t t không có ch óngnên ph i d n tr vô vài d m l a ch t cao ráo tr ng tr i d a bên tri n núi m itruy n l nh an dinh h tr i. ng i ng a, g p i binh m i t h t th l c c a Ho ng-Tháo cho Ngô-Quy nnghe, r i d n ri t t i mé sông B ch- ng. B ch-H nghinh ti p Ngô-Quy n, khuyên óng binh trên tri n núi, b i vì xu ng sát mé sông không có ch h tr i c. Tr n-Lãm hay tin i binh ã n, bèn kêu B -Lãnh mà d n ph i coi quân su t binhthuy n, r i l t t lên b nghinh ti p Ngô Th -s . Tr n-Lãm vào tr i cung-h Ngô-Quy n v s h thành i-La, r i m i d t Ngô-Quy n xu ng thuy n mà khán tr n.Có m t mình B ch-H i theo Ngô-Quy n mà thôi, còn ch t ng m c coi cho quân- n cây c t tr i.
    • hobieuchanh.com 61Ngô-Quy n xu ng thuy n, ng ngó qua mé sông bên kia nh m xem dinh tr i c aHo ng-Tháo xong r i, m i xu ng ng i m t chi c ti u thuy n i v i B ch-H và Tr n-Lãm d c theo mé sông bên nây mà coi a th , Th y th chèo tr l n xu ng. nt i t i thuy n, Ngô-Quy n bèn d y Tr n-Lãm cho 10 chi c thuy n ch binh qua sông,gi c p tr i ng coi Ho ng-Tháo phòng b th nào. Tr n-Lãm v ng l nh bèn sai B -Lãnh bày 10 chi c chi n thuy n, n u canh èn c t t h t, lén chèo qua sôngmà c p tr i, còn Ngô-Quy n, B ch-H và Tr n-Lãm thì d n 5 chi c thuy n kháctheo sau mà ti p ng. Khi B -Lãnh v a xáp vô mé b thì nghe trên tr i tr ng ánhvang rân, r i th y binh c a Ho ng-Tháo giàn ra dài theo mé sông, b n tên xu ng nh a, làm cho B -Lãnh ph i th i lui, ch không th nào c t binh lên b mà c p tr i c. Ngô Th -s th thuy n trôi gi a dòng sông, xem th y cách phòng b c a gi c r i, li n dóng chiên thâu quân không cho lên c p tr i.Sáng b a sau, Ngô-Quy n truy n l nh ph i óng thuy n thêm cho nhi u và ph i i n tre k t bè d a bên mé sông, l i d y quân s ng i nào c ng có m t cây cung i n m m i tên, n u m binh mà ai thi u thì ng i y có t i.Binh c a Ngô-Quy n m c lo làm nh ng vi c y nên không qua c p tr i c a Ho ng-Tháo n a. Còn Ho ng-Tháo ngó th y có m y ch c chi n thuy n u x -r bên mésông ó mà thôi, ch i binh c a Ngô-Quy n óng g n trên tri n núi, b gi ng r ng a theo mé sông c n khu t không th y dinh tr i c, t ng là gi c ch có m t oth y quân ó mà thôi, nên không có lòng lo s , c d y quân óng thuy n k t bè ng có binh qua sông.Hai bên c m c v i nhau cho n g n cu i tháng tám, mà c ng ch a th y bên nào ng binh. n u tháng chín, Ho ng-Tháo c b thuy n bè r i, th a êm t itr i, m i tính c t binh xu ng thuy n mà qua sông. êm y B -Lãnh ng i m tchi c ti u thuy n mà i tu n, xem th y bên tr i c a Ho ng-Tháo quân s lao nhao,trong lòng phát nghi, bèn d y th y th chèo ra gi a dòng sông mà xem cho k , khith y gi c bày chi n thuy n ông n c l i ng ch binh xu ng thuy n. B -Lãnh l t t tr v i i mà báo tin. Tr n-Lãm nh t di n sai ng i lên i tr i mà thông tincho Ngô Th -s hay, còn nh t di n s p t chi n thuy n s n sàng ng c ch.Ngô-Quy n nghe báo li n d y L ng, Nguy n-Siêu, Cao- ng-Vân v i Ngô-nh t-Khánh d n binh vào r ng mai ph c d c theo mé sông, h th y gi c thì ch ng ng cho lên b c, n u li u th c không n i thì ph i phi báo cho i tr i hay ng phát binh ng ti p. Binh Nam-Hán v a m i ch ng thuy n i ra thì chi nthuy n c a Tr n-Lãm u gi a dòng sông, áp vào mà ánh; hai bên h n chi n, tên n nh m a, tr ng h i nh s m. Binh Nam-Hán không quen th y chi n, chèo b i n x n, không có hàng ng , b i v y b B -Lãnh t c 5 chi c thuy n, b t g n300 quân còn bao nhiêu thì tr vô b không dám chi n u n a. B -Lãnh mu n th ath ng ánh luôn, ng c vì binh ít quá không dám xáp vô mé mà leo lên, nên n sáng t binh tr v .Tan gi c r i Ngô Th -s xu ng thuy n khen ng i Tr n-Lãm r i ng i thuy n i xem a th n a. Ngô Th -s i dài xu ng phía d i, cách ch ng n m sáu d m, th ysông khúc y n c không sâu, mà hai bên mé sông l i s m u t, cây cao r ng r m.Ngô Th -s d y chèo lên chèo xu ng ba b n hi p, nh m xem a c nh xong r i nói
    • hobieuchanh.com 62 i Tr n-Lãm r ng: “N u tr i t vùa giúp cho ta, thì ta s phá binh Nam-Hán và b tThái-t Ho ng-Tháo t i ch n y”. Tr n-Lãm không hi u ý Ngô-Quy n nh k thnào, nên c i r i d y quân chèo tr v .
    • hobieuchanh.com 63 I TH M IB N ------á------ Dùng m u th n i phá Hán binh. Th y th y u nh ng ngôi Ngô chúa.Ngô-Quy n v tr i cho òi B ch-H n mà nói r ng: “Hôm nay ta i d ngsông, th y khúc d i, cách ch th y quân ta óng ch ng n m sáu d m hai bên r ngcao cây l n coi s m u t l m, mà sông ch ó l i n i c n nên c n h t m t mé. Ta tínhlén óng c mà ng n sông r i d gi c n ó mà b t nó m i c. V y t ng quânch u phi n d y quân n cây v t nh n hai u mà làm c , r i ban êm h n c ròngthì lén mà óng. T ng quân ph i nh mà óng cho sâu, h n c l n y thì thuy nqua c, còn h n c ròng n a sông thì thuy n qua b c n. T ng quân ráng làmcho mau mau r i ta s thi k cho mà coi.” ch-H v ng l nh d y quân n c em óng y nh l i c a Ngô-Quy n d n. Làm n m t tháng m i r i. Ngô-Quy n n xem l y làm c ý. Ngô-Quy n l i d y k t n 50 cái bè tre mà neo l i ó và ru ng hai bên cho tr ng hai ng ng cho quân i. i b a n Ngô-Quy n d y B ch-H , Nguy n-Siêu và Lý-Khuê d n 5 ngàn binh p ng b xu ng c m r ng ngang ch óng c y r i dùng bè tre ch qua sông, lên m r ng mé bên kia mà núp. Còn L ng v i Cao- ng-Vân thì d n 5 ngàn binh i núp dài theo mé bên n y. Ngô-Quy n l i d n B ch-H h th y chi n thuy n c agi c xu ng t i ch óng c ó, thì ph i d n binh i d ng b ri t lên mà c p tr i,và d n L ng, h th y binh gi c thua thì ph i l p t c dùng bè b binh qua sôngmà hi p l c v i B ch-H .Các t ng lãnh m ng d n binh i mai ph c. Ngô-Quy n d n Ngô-nh t-Khánh gi i tr i h nghe ch nào c u c u thì ph i phát binh ng ti p, r i m i xu ng thuy nmà th ng ngh v i Tr n-Lãm n a. Tr i v a h ng sáng, n c l n y sông, Ngô-Quy n d y giàn chi n thuy n s p ngay hàng ng r i gay chèo dóng tr ng nh mngay dãy tr i c a Ho ng-Tháo mà xông qua. Quân Nam-Hán xem th y l t t s pchi n thuy n ng nghinh ch. Ho ng-Tháo tánh nóng n y, mu n ánh cho mau,mà ng t b sông ng n c n b binh qua không c, nên m y tháng nay án binh b t ng thì l y làm b c b i l m. Nay th y gi c binh qua ánh mình thì trong lònghân-hoan, nên truy n l nh m y ngàn binh xu ng thuy n, r i b n thân c m binhmà ánh, Lý-kh c-Chánh gi tr i.Chi n thuy n c a Ho ng-Tháo giàn ra r i áp ánh chi n thuy n c a Tr n-Lãm. Haibên h n chi n v i nhau, ch a t bên nào th ng bên nào b i, ch ng Ngô-Quy n th y c ròng ã gi t b n r i, m i d y Tr n-Lãm trá b i mà ch y. Tr n-Lãm vâng l i rahi u l nh m y ch c chi n thuy n u rút ch y h t. Ho ng-Tháo th y th ng c ý nêngi c binh i theo. Tr m-Lãm ch y m t khúc tr l i c m t h i, làm nh v y ng Ho ng-Thao xu ng t i ch c n. Ho ng-Thao không dè k c a Ngô-Quy n s p t, nên c c quân r t theo hoài. Xu ng g n t i ch óng c , Tr n-Lãm d y chèori t và nh m m y cây v i mà qua, ng thuy n kh i ng c , mà h qua r i thì nh i qu ng h t. Ho ng-Tháo i t i, không dè có c , b i v y chi n thuy n i tr c b
    • hobieuchanh.com 64 ng n m ngang sông, chi c i sau th y mu n tránh mà b gi t n c ch y m nh quáng ng không c nên d ng v i nhau r i chi c chìm chi c n i, quân s kinh hãi r txu ng sông ch t không bi t bao nhiêu mà k cho h t. ã v y mà lúc y Ngô-Quy n v i Tr n-Lãm, B -Lãnh day thuy n tr l i ánh n a,làm cho binh Nam-Hán i lo n, ng i nào nh y xu ng sông thì ch t chìm, cònng i nào trên thuy n thì b trói. B -Lãnh hu i thanh long b u ki m nh y t imu n chém Ho ng-Tháo, Ho ng-Tháo li u th c không l i nên qu ng g m màhàng u. B -Lãnh b t c Thái-t Ho ng-Tháo r i giao cho Tr n-Lãm em n pcho Ngô Th -s , Ngô Th -s th y c toàn th ng, mà l i b t c chánh t ng a gi c n a thì m ng r vô cùng, li n ng c m t lên tr i mà nói r ng: “Ta thànhcông ây là nh có tr i t giúp v n. y v y t n y ch c n c ta h t tai n n r i.”Ngô Th -s d y trói Ho ng-Tháo c t ng i canh gi , r i sai quân lên b i d coi y o binh c a B ch-H và L ng th ng b i th nào, L ng núp trên ng ngó th y Tr n-Lãm trá b i, Ho ng-Tháo r t theo, ch ng chi n thuy n i khu t i m i truy n l nh y bè xu ng sông r i binh qua ánh l y tr i Nam-Hán. Lý-kh c-Chánh gi tr i ngó th y li n giàn binh ra mé sông r i dùng cung n mà b n. ng d y quân b n l i, hai bên ng b n nhau, thình lình B ch-H , Nguy n-Siêu và Lý-Khuê d n binh i t i phía sau tr i r i xông vào phá tr i. Quân Nam-Hánxem th y không bi t binh âu mà n nên kinh tâm tán m, th t ng lo n hàng,qu ng h t g m ao cung tên, b tr i mà ch y. B ch-H , Nguy n-Siêu v i Lý-Khuêth a th ng xua binh i theo. L ng v i Cao- ng-Vân c ng d y quân leo lên r i hi p v i ba t ng kia r t ánh, Lý-kh c-Chánh m t mình ch ng c không i, ph n thì binh Nam-Hán t n l c, t p ch y vào r ng, t p leo lên núi mà tr n, nên ng phãi tìm ng mà thoát thân. B ch-H v i b n t ng-quân phân binh r ttheo chém gi t binh Nam-Hán k h n m t v n ng i. n t i 5 t ng thâu binh tr v mé sông, v a n tr i c c a Ho ng-Tháo thì th yNgô Th -s v i Tr n-Lãm ã em chi n thuy n lên mà chi m tr i r i. B ch-H v ich -t ng d n vào ra m t Ngô Th -s và thu t chuy n phá binh Nam-Hán l i choNgô Th -s nghe. Ngô Th -s c m ng, li n d y Tr n-Lãm d n Ho ng-Tháo ra màchém r i m i t bày ti c r u khao ch t ng.Lý-kh c-Chánh l m l t tàn binh c m y tr m ng i r i d t nhau tr n mà v Tàu.Lên t i Chi-L ng g p Hán chúa L u-Cung d n i binh m i qua, Lý-kh c-Chánhvào thú t i và thu t vi c i b i, thái-t Ho ng-Tháo b Ngô-Quy n b t gi t r i. L u-Cung nghe con m t thì ngã l n mà khóc. Ch t ng d y can gián h t s c, L u-Cung m i t nh l i, h i th m thì Lý-kh c-Chánh tâu r ng: khi kéo binh qua ch a t i ch- ng-giang thì bên n y Ngô-Quy n ã h c thành i-La b t gi t Ki u-công-Ti n r i. Binh t i B ch- ng g p gi c ng n cãn qua sông không c nên ph i óng t m mé bên n y ng mà óng thuy n k t bè, ch ng dè Ngô-Quy n h thành i-La r i d n i binh lên ó l p m u mà phá, nên m i i b i n th . L u-Cungnghe rõ u uôi, ch t l i than tr i r i truy n l nh quay binh tr v . Ki u-công-Hãnnghe nói cha b gi t thì au n trong lòng ch ng xi t k , th m t ng c y s c L u-Cung mà báo thù c, ch ng nghe L u-Cung nh t nh th i binh thì c kinh, nênrán can gián khuyên L u-Cung hãy t n binh mà r a h n cho Thái-t , Công-Hãn nói
    • hobieuchanh.com 65 t s c mà L u-Cung không nghe, c d y quân tr v . Công-Hãn th t v ng m i lén binh tr n l i ây nói qua Ngô-Quy n i phá Nam-Hán-binh, b t gi t Thái-t Ho ng-Tháo r i, i d n th y b ch i tr v thành i-La. Khi v t i c a, C nh-Th c v i Th -Thi p giàn binh ra cung-h và nghinh-ti p. Ngô-Th -s dòm th y D ng-ki t-L i ng sau l ng C nh-Th c thì ch ng h ng nên h i r ng: “Ta nghe D ng-t ng-quân ã t tr n L c-châu r i, mà sao l i c v ây?” D ng-ki t-L i b c ra th a ng: “S là tôi nghe binh Nam-Hán qua t i, tôi d n binh lên núi M u-Lâm maiph c, Tr n-Khánh l i L c-Châu mà kiên th . Vì tôi binh thi u th cô ng n ckhông n i, nên ph i d n binh tr v thành, ch ng dè v t i thì thành ã m t r i, nêntôi ph i tìm ng mà thoát thân. Tr n-Khánh không th y tôi tr v thành mà binhNam-Hán l i kéo t i ánh phá i, t ng là tôi ã b ch t r i nên trong th vi n binh i nói nh v y. Tôi ch y kh i ra tìm ng l n v n ây, t ng là th ng quancòn vây thành, ch ng dè v t i i-La thì th ng quan ã l y thành r i và d n binh i ng n gi c. M y tháng nay tôi ây mà ch th ng quan v ng tôi t t i”.Ki t-L i nói d t l i li n quì xu ng. Ngô-Quy n d y mà nói r ng: “Vi c chi ntranh th ng b i là l th ng, ng i anh hùng ch nên th y th t b i mà th i chí.Hu ng chi t ng quân binh thi u th cô nên th t b i ch ng l gì, mà c ng nh có ng quân b i tr c nên ta m i th ng sau c. V y khuyên t ng quân ch khá áing i”.Ngô-Quy n nh p thành truy n l nh t bày diên-y n khao th ng quân s . Trong lúcti c r u vui v y, chén thù chén t c, k thu t chuy n phá thành, ng i k công r tgi c, Ph m-b ch-H ng d y mà nói l n lên r ng: “Anh em chúng ta vì ngh a vìtình, âu l ng u c t, xông tên t pháo, tr i n ng d m s ng trót g n m t n mtr i m i ng thành công. Nay chúng ta ã tr c loài gian ác trong, ã phá c binh tàn b o ngoài, v y anh em chúng ta ph i s m li u vi c cai-tr trong n c ng gìn gi cõi b , h trì dân gi . V Ngô Th -s là ng tài cao c l n, ã cócông ánh gi t Ki u-công-Ti n mà áp ngh a cho D ng tiên-công, mà l i còn có tríphá tan binh Nam-Hán mà c u n c c u dân n a. V y tôi t ng chúng ta nên tônngài lên ngôi qu c-v ng ngài b c tr dân, ra oai bình nh trong n c”.Ch t ng nghe nói th y u hi p ý, ch ng có ai cãi l chi h t. Ngô-Quy n th y v y i nói r ng: “Ph m t ng-quân mu n cho ta ph m ngh a nên m i bày u nh y. V ta m binh kh i ngh a m t là vì ta mu n tr n ni m tôi chúa, hai là ta mu n n ngh a ph thân, nên ta m i c binh báo thù, ch nào ph i ta quy t giành ngôigiành n c v i Ki n-công-Ti n âu. Nay tuy nh c-ph ta ly tr n song còn l itr ng-t là D ng-tam-Ca. u ch t ng quân khi n ta lên n i nghi p cho nh c-ph ta thì té ra ta t ngôi a em ta, ó là m t u i b t ngh a, ta không n làm âu. V y khuyên ch t ngquân ch nên tính t i vi c y n a, ta sai ng i vào Ái-châu r c em ta ra r i stôn lên mà k nghi p cho D ng tiên-công”. -C nh-Th c v i D ng-ki t-L i ngó nhau mà g t u, còn ch t ng c th y coi u b t ph c. Ngô-Quy n khao binh ãi t ng luôn luôn m y ngày m i r i. Tr n-
    • hobieuchanh.com 66Lãm thình lình nhu m b nh nên t Ngô-Quy n và ch t ng r i xu ng thuy n d t nh-b -Lãnh tr v B -hãi-Kh u mà d ng b nh. Ngô-Quy n nghe l i -C nh-Th c bèn vi t t h ch g i kh p qu n huy n mà ph y bá tánh. Các quan qu n huy nxa g n u ch l ng v i-La mà n p và vào y t-ki n x ng t ng tài c c a Ngô-Quy n.Ngô Th -s s p t an bài, qua u tháng 11 m i d y Cao- ng-Vân lãnh binh vàotr n th Ái-châu mà th cho Nguy n-Khoan, và a th bi u Nguy n-Khoan ph i h ng D ng-phu-Nh n, D ng-tam-Ca v i nh v công-t ra i-La. G n cu i tháng11 Nguy n-Khoan h t ng gia quy n Ngô-Quy n ra m i t i. Nh p thành r i D ng-phu-Nh n d t em và con i th ng lên dinh. Ngô Th -s b c ra chào m ng. D ng-phu-Nh n ng i xu ng t cúi l y ch ng mà nói r ng: “Th a t ng-công thi p ph nli u b n ng c i tùng núp bóng. T ng công oái t ng thân hèn ph n b c, nên vìthi p mà xông tên l t n, g i n ng g i s ng, ch ng n công lao, quy t tr oán r a n th cho thi p. Nay t ng công ã tru di t loài b i ngh ch, n c a t ng công chem thi p ch ng bi t l y chi mà n áp cho v a. V y thi p xin kính d ng ít l y mà tlòng c m c ni m ân i có thu r i thi p s tái b i muôn m t.” ng-tam-Ca cúi l y Ngô-Quy n, Ngô-Quy n l t t phu-nh n và Tam-Ca ng mà nói r ng: “Ph n làm con ph i l y hi u làm tr ng, ph n làm tôi ph i l ytrung làm u. Ph n tôi ây i v i nh c-ph v n là r mà l i là tôi n a, b i v y tôiph i vì ch hi u ch trung mà lo báo thù g m có n gì âu mà phu-nh n n ng lòng.Phu-nh n i ng xa m t mõi v y hãy d t hai con vào h u ng an ngh .”Ngô Th -s d t v con vào h u dinh, ch ng g p v l y làm ph lo d , cha g n conch ng xi t vui m ng. Qua ngày sau Ngô Th -s i h i ch t ng, m i D ng-tam-Ca lên ng i d a bên mình r i d y quân bày ti c r u mà th t ãi. R u u ng batu n r i Ngô Th -s m i phân v i ch t ng r ng: “D ng tiên-công khi còn sanhti n là ng i i ân c c a dân xã. Tuy D ng tiên-công m t l c, nh ng mà ânngh a m n tình. D ng tiên-công có l i tr ng-t là D ng-tam-Ca, nay ta ã c n ây. V y xin ch t ng hi p ý v i ta mà tôn Công-t Tam-Ca lên ngôi báo ng ng i lên c m quy n b nh chánh vô tr n t ng ph ng, thi ân tr m h .”Ch t ng nhi u ng i nhìn nhau tr môi mím mi ng, coi b không ph c Tam-Ca, -c nh-Th c ng d y ngó B ch-H mà nói r ng:“Quan Th -s l y l công chánh mà phân nh v y, anh em chúng ta ai mu n t uchi thì xin nói ngay ra gi a n y, còn nh h t th y u thu n tùng thì xin ch n ngàyxây àn làm l tôn v ng cho s m ng có ng i b nh cáng mà u ình qu c s ”.Ph m-b ch-H áp r ng: “Quan Th -s cùng anh em chúng ta ây ai c ng bi ttruy n s Tàu. Tri u ình bên Tàu bây gi c ng còn noi theo ch c a tam Hoàng,ng cùng m y i H , Th ng, Châu. Mà theo m y i y thì vua truy n cho khi n c ng có, mà truy n cho con c ng có. Cái ch y thi t là hay, b i vì ông vua làng i ch p ch ng m ng v n tr n m t n c, n u vua hi n thì n c tr dân an, cònvua b t minh, thì n c nghiên nghèo, dân thán, b i v y cho nên vua truy n ngôithì ch ng lu n thân s , h ai hi n m i c k v , n u con vua mà hi n thì con n ingôi, còn nh con b t hi n thì t nhiên ph i ph con mà ch n ng i hi n c”.
    • hobieuchanh.com 67Ngô-Quy n c i mà nói r ng: “Vi c c a mình ây có ph i là vi c v ng- gì âumà t ng quân nh c truy n s bên Tàu dông dài d v y? Chúng ta c D ng-tam-Ca lên làm Ti t- t-s ng cai tr châu qu n ó mà thôi”.Ph m-b ch-H áp r ng: “Th a th ng quan, sao th ng quan l i phân nh vây?Th ng quan ngh l i mà coi, s n xuyên c a chúng ta nh c m tú, nh n v t c achúng ta ch ng thi u chi anh tài, mà trót m t ngàn n m tr c chúng ta b ng i Tàuchi m t. Ngày nay tri u ình bên Tàu suy nh c, t ph ng n x ng hùng,th m chí L u-Cung nó c ng x ng là v ng- . C h i nh v y là c h i may cho xta; v y ta c ng nên nh n ó mà l p qu c v ng luôn th , sao th ng quan khôngtính l p qu c-v ng, mà l i còn tính l p ch c Ti t- t-s n a? S c a ai ? C a Nam-Hán hay là c a nhà T n?”Ngô-Quy n chánh s c áp r ng: “T ng quân phân nh m lý l m. Ta c ng bi t lúc y chúng ta nên l p qu c-v ng, song ta xin ch v t ng-quân m t u, là n u có p qu c-v ng thì l p em ta là D ng-tam-Ca ng tr c kh i ph lòng D ngtiên-công, sau kh i ti ng c i c a ng i h u t n”. ch-H nói: “Th a th ng-quan, tôi ã nói vi c n c ch ng ph i vi c nhà. Mu ntôn m t v qu c-v ng thì ch n ng i tài c ch không nên n tình riêng. Th ng-quan tr loài b i ngh ch trong mà v an lê th , y là th ng quan có c, th ngquan l i còn d p quân tàn b o ngoài mà gìn gi non sông, y là th ng quan có tài. y tôi thay m t ch t ng mà xin th ng quan lãnh ngôi qu c-v ng ng cho bátánh an lòng, và cho ngo i-bang nghe oai tùng ph c”. n L ng, Nguyên-Siêu, Th -Thi p, Lý-Khuê, Nh t-Khánh, Nguy n-Khoannghe B ch-H nói li n ng lên khen ph i, Ngô-Quy n ng ng i b -ng , D ng-tam-Ca vùng ng d y mà phán r ng: “L i c a Ph m t ng-quân m i nói ó là l ivàng ng c, xin Ngô-huynh thâu nh n ch nên d d mà ch t ng bu n lòng. Thânem còn s ng ây là may, âu dám èo bòng quy n t c. Em là a b t tài, cha b h ikhông c u cha c, mà em l i mang ti ng b t hi u, cha ch t không bi t lo báo thù.Ngô-huynh ã có công báo thù cho cha, mà l i có tài ánh v binh Nam-Hán n a, y thì còn ai x ng áng ng i ngôi qu c-v ng h n Ngô-huynh c. N u Ngô-huynh nghi k không ch u t c v x ng v ng, thì xin Ngô-huynh ch n ng i khácmà tôn, ch em không dám lãnh, em nguy n theo h u h ng i y mà thôi. n B ch-H , L ng th y Tam-Ca t ch c thì vui m ng nên n n n khuyên l nri t, túng th Ngô-Quy n ph i xuôi thu n. Ch t ng li n th ng ngh ng ch nngày tôn v ng. Ngô-Quy n nói r ng: “Thành i-La tuy r ng l n nh ng mà khôngph i ch óng ô, nên tính ch n thành C -Loa mà làm kinh-s .” Ch t ng v ng 11 i, li n lo c t cung n t i thành C -Loa.Qua n m k h i (n m 939) mùa xuân, -c nh-Th c ch n ngày lành r i tr n thi t ltôn v ng r t tr ng. Ngô-Quy n t c v , x ng là Ngô-v ng, l p D ng-phu-Nh nlàm v ng-h u, l p tr ng-t làm thái t và phong D ng-tam-Ca làm An-trí-Công,còn ch t ng m i ng i u c phong t c công h t th y.11 Thành C -Loa thu c huy n ông-Anh, t nh Phúc-Yên
    • hobieuchanh.com 68Ch t ng bái m ng, Ngô-v ng nh k b o th nên h ch sai:Tr n-Lãm tr n th B -h i-kh u. 12Ph m-b ch-H tr n th ng-châu13 ng tr n th T -giang14.Nguy n-Siêu tr n th Tây-phù-li t15.Lý-Khuê tr n th Siêu-Lo i16.Nguy n-th -Thi p tr n th Tiên-du17.Ngô-nh t-Khánh tr n th ng-Lâm18.Nguy n-Khoan tr n th Tam- ái19.Cao- ng-Vân tr n th Ái-châu20.Còn -c nh-Th c v i D ng-ki t-L i thì t i tri u mà tá ch ng binh quy n, dbàn qu c-v .Ch t ng lãnh ch s a so n kh i hành phó nh m. Ph m-B ch-H tr c khi v ng-Châu thì vào y t ki n Ngô-v ng và tâu r ng: “Muôn tâu B -h , ngày nay b nbi n thanh bình lê-dân yên- n, y c ng là nh B -h tài cao c l n nên m i c y. Tuy v y mà k h th n ngh r ng: sáng nghi p non sông th thành b t d . V ytr c khi lên ng k h th n ng a chúc b -h s ng lâu muôn tu i, b n v ng ngôitr i, ng cho võ tr chói ng i, quan dân c ng th nh. K h th n l i xin B -h vài u: m t là không nên giao binh quy n cho D ng-ki t-L i, hai là không nên tr ng ng An-trí-Công, n u hai u y B -h cho thì h th n i m i yên b ng.”Ngô-v ng nghe B ch-H tâu nh v y, thì không c vui lòng nên phán r ng:“Khanh không a An-trí-Công nên theo châm chích hoài! An-trí-Công là em tr m,khanh không nên tâu l u nh v y n a.”Ph m-b ch-H b qu lui ra, r i d n binh v ng-châu, trong lòng không c vui.Ngô-v ng sai ch t ng m i ng i tr n m t ch ng gìn gi biên-c ng mà tính mang dân xã, nên t ngày t c v thì chuyên lo t quan ch c, ch tri u-nghi, nh ph c-s c, ph thông vi c h c hành, ch nh n vi c cai tr . Lê th nh minhquân thánh chúa nên nhà nhà u an c l c nghi p, c m c hóa nh n, con th o chalành, anh em cung k nh, thi t là i thái bình thanh tr .Có thi t ng Ngô-v ng nh v y: c anh hùng ch ng thi u chi, Ngô-v ng tài c ít ai bì. Ngôi cao quy n c lòng l l ng, Oán chúa thù cha trí t c ghi.12 B -h i-kh u thu c t nh Thái-Bình.13 ng-Châu thu c t nh H ng-Yên.14 T -Giang thu c huy n V n-Giang, t nh B c-Ninh.15 Tây-phù-li t thu c huy n Thanh-Trì, t nh Hà- ông.16 Siêu-Lo i thu c ph Thuãn-Thành, t nh B c-Ninh.17 Tiên-Du thu c t nh B c-Ninh.18 ng-Lâm thu c huy n Phúc-Th , t nh S n-Tây.19 Tam- ái thu c ph V nh-T ng, t nh V nh-Yên.20 Ái-Châu thu c t nh Thanh-Hóa.
    • hobieuchanh.com 69 i l y châu mày, bu n ph n . Thành xiêu sông c n, gi n nam nhi. t n m s p t yên b cõi, Nh tr n B ch- ng chúng h t khi.
    • hobieuchanh.com 70 I TH M IL M ------á------ c l ng Tam-Ca giành nghi p cháu, Thác cô Ngô chúa th lòng em. a nay t trên v ng xu ng t i d i th dân, d u b c nào c ng v y, h lúclâm nguy tao bi n thì ít th y m y ng i nâng giúp giùm, còn n th i h u th c th i, thì ch ng thi u chi k m n yêu xu ph . Ng i quân t v n bi t nh n tình t-l o, th thái a-dua, nên trong c n nguy bi n thì kiên tâm trì chí, d u không ai giúp c ng ch ng chút than phi n, còn trong lúc h ng sung thì cân thi n o tà, s nghe m sàm ngôn mà sa b c ng suy b i.Ngô-Quy n khi nghe tin nh c-ph b ng i thích t thì l y làm b i r i, b i vì nghmình th cô binh thi u bi t có s c r a h n báo oán hay không. May nh ch tr n m m n tình x a ngh a c D ng-diên-Ngh , k giúp s c, ng i giúp binh, màthi t c ng nh Ngô-Quy n trì chí kiên tâm, trót m t n m tr ng, êm lo m u ngàytính k , nên m i di t c k thù r i d ng lên nghiêp c .Nh ng ti c vì Ngô-v ng ã thông thao l c, ã bi t kiên nh n, mà l i không hay n thi n vi n tà b i v y cho nên thân tình kh ng khích c a nh ng ng i có cônggiúp ngày x a l n l n l t phai, r i c nghi p v ng bá, l y làm c c kh m i d ngnên c, l n l n suy b i.Tr c khi Ph m-b ch-H lãnh binh v tr n ng-châu, ng i vào bái bi t Ngô- ng có tâu m t câu r ng: “Sáng nghi p nan, th thành b t d .” Câu y xét ra thi tlà thâm thúy, vì c nào Ngô-v ng là m t ng anh tài có dõng, có l c trong lúcnguy bi n, bi t ch c làm cho ng i qui ph c mà n ch ng bình nh r i sao l iquên m u b o c ? y là t i ý tr i khi n xuôi, hay là ý ng i v ng tính? X a nay nói t i tr i, ng i nói t i mình, ai nói nghe c ng có lý ph i, mà vì có lý ph i nênkhông bi t ch c t i ai. y chúng ta ng thèm bàn lu n n a mà u ng công, c ngh r ng nh ng c tr -lo n ng-vong là l t nhiên, h h t tr r i lo n, h t lo n r i t i tr , cái máy tu n hu nch y hoài, không ai có tài nào mà ng ng l i c.Ai xem m y h i tr c th y Ngô-Quy n có tài d p lo n trong, phá gi c ngoài, l ynh n mà ãi lê-dân, l y ngh a mà ph c t ng s , nên m i c lên ngôi qu c-v ng,thì c ng t ng t y th nh tr thái bình. Nào dè Ngô-v ng t c-v sai ch t ng itr n r i, th y An-trí-Công là D ng-tam-Ca, nh nhoi ch u l y h ng ngày th ng ng t ng tài c, th ng làm d ng trung thành, nên em lòng yêu chu ng, r i An-trí-Công tâu u chi Ngô-V ng c ng u phê cho h t th y.An-trí-Công th a th m i xin v i vua ph i h ch truy tróc dòng dõi h Ki u màchém h t ng kh i h u ho n. Vua nghe l i bèn truy n cho các tr n ph i tìm b t cho c Ki u-công-Hãn v i Ki u-Thu n mà gi i v kinh, làm cho hai t ng y s màoán, song cô-th không ph ng v y vùng, nên phãi rút vào núi r ng mi n th ngdu mà mai danh n tích.
    • hobieuchanh.com 71An-trí-Công lòng h n riêng Ph m-b ch-H , vì nh B ch-H tr c ã không mu nmình làm vua, r i sau l i còn mu n vua nghi k mình n a, nên khi c Ngô-v ngyêu, m i dùng l i vô ti ng ra mà làm cho vua h ch gi m binh ng-châu, khôngcho quá s n m tr m.An-trí-Công l i còn mu n cho có vi ki n, nên giao h o v i -c nh-Th c và ng-ki t-L i là hai v i th n l i tri u, ch ng bi t ch c Ki t-L i có lòng yêumình r i, m i tâu v i vua mà xin giao h t binh quy n cho Ki t-L i qu n- c. Vuangh vì D ng-ki t-L i tuy không trí l c song võ ngh cao c ng, nên c ng nh m i xin không ng n tr chi h t.Hai u Ph m-b ch-H xin v i Ngô-v ng ng làm, mà nay Ngô-v ng ã làm t c hai. 1- là tr ng d ng Tam-Ca, 2- là giao binh quy n cho Ki t-l i. V y r i ây s bi t B ch-H v i Ngô-v ng ai th p trí ai xa lo.Ngô-v ng lên ngôi c vài n m r i nh m hai h i thi, m t h i thi võ, m t h i thi n, mà tuy n ch n dõng s , v n tài, nâng thành trì, tr an dân xã. Bu i ytrong n c v n h c còn th p th i nên khoa thi v n thì ch n c có hai ng i thôi, t là Giang-hoài-Nh n, g c Hoan-châu tu i v a b n m i, hai là Tôn-nh t-L , c B -h i, tu i ã g n 60. Vua phong cho hai ng i làm ch c Ng -s , l i tri umà giúp vi c chánh.Còn khoa thi võ thì ch n c 4 dõng s là: S m-Bích, Lâm-H , Tri u-Hùng và Hà- nh-D c. Tuy sánh võ ngh thì S m-Bích cao h n h t, song Ngô-v ng c ng phongcho b n ng i ng lãnh ch c T ng-binh.Hai Hoàng-T là X ng-C p v i X ng-V n khôn l n l n l n, mà càng khôn l nanh em càng yêu nhau, ng thì ng chung m t gi ng, mà ch i c ng ch i chung m tch , không h r i nhau m t b c. Vua mu n d y hai Hoàng-T thông ngh v nnghi p võ, nên truy n l nh cho T ng-binh S m-Bích v i Ng -s Giang-hoài-Nh ntheo d y d hai Hoàng-T k chuyên t p s kinh, ng i chuyên luy n cung ki m. ng-C p tánh tình nhu-nh c, a h c v n ch không a t p võ, còn X ng-V nthì chí hùng hào, nên ít a c sách làm thi, ch ham c m c ng c i ng a. Vua nghechí hai tr khác nhau thì ngh th m r ng X ng-C p là Thái-T , ngày sau n i nghi pgi gi ng, nên tu v n ph võ là ph i o; còn X ng-V n là th -t , ngày sau p l y i thành, nên tu võ ph v n c ng là hi p lý, b i v y vua thong th cho haiHoàng-T m i ng i tùy thích mà h c t p.Ngô-v ng tr vì c 5 n m, tuy là qu c-chánh tr ng d ng Tam-Ca, binh quy nphú thác cho Ki t-L i m c d u, nh ng mà lân bang còn khi p oai, ch tr n còn c mngh a; b i v y ngoài biên m i thanh bình, trong nh n dân khâm ph c. Qua n m giápthìn (n m 994), nh m ti t xuân, tr i trong gió mát, vua ng giá ngoài thành s n b n. n chi u ph n giá nh p cung thì vua nhu m b nh, ng -y u tr h t s c, song b nh ã không gi m mà l i ngày càng n ng thêm. Vua ng a b nh ch a y m t tháng màlong nhan i-t y khí l c suy gi m, không ra tri u c. Vi c qu c-chánh giao cho ng-tam-Ca u ình. Tam-Ca tr m l nh m i c m nh t bá quan v n võ khôngcho ai c vào cung mà y t ki n m t mình anh ta thân c n v i vua mà thôi. H
    • hobieuchanh.com 72bá quan có t u tr c chánh n mà v n an, thì Tam-Ca c nói b nh vua ã thuyêngi m nhi u r i, song vua còn m t nên ch a lâm tri u cho bá quan bái y t c. n mùa h b nh vua càng n ng h n n a. B a n vua m t quá li u trong mìnhkhông th s ng lâu n a c, nên th y V ng-h u vào n long sàng vua bèn h i ng: “Hai Hoàng-t i âu sao h m nay không th y vào vi ng tr m?” V ng-h u áp r ng: “B a nào hai Hoàng-t c ng xin vào, nh ng vì An-trí-Công nói r ng có nh c a B -h c m không cho vào, nên chúng nó không dám trái l nh”.Vua day m t qua ch khác mà th dài, V ng-h u bi t ý vua bèn lui ra cho òi 2Hoàng-t r i d t vào th m vua. Hai hoàng-t th y cha suy nh c m t m mình g ykhông ph i l m li t oai nghi nh Ái-châu thành xu t binh, hay là nh khi làm l ttr i mà lên ngôi c u ng v y, thì ng lòng không d n c, nên ng ngó cha màkhóc. Có l vua th y m t v con vua c ng ng lòng, nên vua n m l ng thinhkhông th t chi h t, song n u xem k thì th y h t l y r ng r ng theo khóe con m t.Cách m t h i lâu vua m i phán r ng: “ Ta bi t trong mình ta y u l m, s qua khôngkh i ngày nay. V y n u ch ng may mà ta có th ng-hà i r i thì X ng-C p là Thái- n i ngôi, con ph i l y c mà tr dân, l y ngh a mà ãi t ng. Còn X ng-V n,ph n con là em, d u con không ng ngôi báu, con ch ng nên sanh lòng ganh ghét,ph i l y câu thu n th o mà phò tr anh con; hai anh em ph i n ng nhau th ngyêu nhau ng gi gìn võ tr , b i p c , cho kh i u ng công cha sáng-l p”.Vua nói t i l i ó thì có s c m t nên ng ng l i mà ngh . V ng-h u v i hai Hoàng-tquì tr c long-sàng cúi u mà khóc. Vua ngh m t h i r i nói ti p r ng: “Còn ng-h u thì ph i h t lòng lo d y con, ng chúng nó ganh-ghét nhau, b i vì hanh em mà ganh-ghét nhau, thì h nhà mà c ng ng chúng làm u vô o, b ivì h làm vua vô o thì m t n c. u con bi t nghe l i cha, n u v bi t k chí ch ng, thì ta m i vui lòng n i chínsu i”. V ng-h u nghe vua di-ngôn nh v y thì t ru t nát gan, d n lòng không c, nên n m tay vua mà khóc òa, còn hai Hoàng-t thì th ng cha, nên không ktri u nghi, xúm l i ôm vua mà than khóc.Ngô-v ng n m t nh táo nh th ng, th y v con ng khóc thì ng lòng, nênkhuyên m con d t nhau v cung, cho vua an ngh . V ng-h u d t hai Hoàng-tra r i, vua bèn d y ho n quan là Tri u-Bình i òi -C nh-Th c nh p cung ngcho vua d y vi c. Tri u-Bình vâng l nh ra i, v a t i c a b ng g p D ng-tam-Ca ng ng ch c t i ó. Tam-Ca h i Tri u-Bình xu t cung có vi c chi. Tri u-Bình tthi t r ng vua d y i òi C nh-Th c. Tam-Ca c n l i nói r ng: “ C nh-Th c i T -Giang ch n b n ch a v , v y ng i hãy vào tâu v i B -h ng cho ta y t ki n.”Tri u-Bình nghe l i tr vào cung tâu v i vua, Ngô-v ng n m l ng th nh m t h i lâu i m i d y cho Tam-Ca vào. Tam-Ca b c vào quì t a long sàng mà khóc. Vua d y ng d y r i phán r ng: “Tr m lâm b nh n ng, s không còn s ng n a c. Bìnhsanh ph n s c a tr m vuông tròn, công danh c a tr m r c r , b i v y ngày nay d utr m có th ng hà i n a, tr m không h v i n c non, nên tr m r t vui lòng mành m m t. Tuy v y mà tr m còn lo m t vi c, là tr m lao tâm m t trí l m m i d ng c c nghi p s nh v y; mà hai hoàng t thì c b c tài s , nên tr m s không
    • hobieuchanh.com 73 s c mà gìn gi giang san cho c muôn n m b n v ng. V V ng-h u tu icao s c tr ng, v y tr m mu n….”Vua nói t i ó r i l i ng ng mà ngó Tam-Ca. Còn Tam-Ca nghe vua nói t i ó thìkhông khóc n a, ng lóng tai mà nghe. Vua m i nói ti p r ng: “ Tr m mu n cho ng- n i ngôi cho tr m mà b o th biên-c ng, tr an thiên h , không bi t ý ng- li u l nào?” Tam-Ca v a m i khóc ó, ch ng nghe vua phán nh v y thì c m t t i c i mà tâu r ng: “Sách có ch : ph truy n t k , ví d u ch ng may B - có xa b ng án giá thì hoàng thái-t n i ngôi; y là l t nhiên. Tuy k h th n b ttài, không dám bì v i Châu-Công-Y-Do n, song k h th n c ng ph i t n tâm ki t c mà khuôn phò Thái-t , d u tan x ng nát th t k h th n c ng ch ng dám phi nhà. Nh ng n u B -h quy t nh ng ngôi tr i l i cho h th n, thì k h th n c ngph i h t lòng mà gìn gi giang-san, i cho hoàng Thái-t l n khôn r i k h i th n nh ng ngôi l i.”Ngô-v ng ngó ngay Tam-Ca r i day m t vào phía trong, n m thi p không nói chi a h t. Cách m t h i lâu vua day ra th y Tam-Ca còn ng ó, vua l y tay màkhoát t ý mu n bi u Tam-Ca ra ngoài. Tam-Ca v a m i lui ra thì vua sai Tri u-Bình i òi V ng-h u vào cho vua d y vi c. V ng-h u nghe có l nh vua òi l t tnh p cung, v a t i c a thì Tam-Ca c n l i mà nói r ng: “B -h b nh n ng l m, s m mu n n i ngày nay b -h th ng hà, b -h m i òi tôi vào mà di ngôn r ng haicháu kh d i không th truy n ngôi c, nên b -h d y tôi ph i n i ngôi cho b -h .Hi n-t vào nghe coi b -h phán l nào r i nói l i cho tôi bi t…” ng-h u còn nh l i vua d n con khuyên v khi nãy, b i v y nghe Tam-Ca nóivua di-ngôn truy n ngôi cho Tam-Ca thì ch ng h ng, không bi t sao mà áp c. V ng-h u là ng i àn bà tánh t nh táo, trí l làng, d u g p vi c hi m nguy ng ch ng h ch n r n, nên v a m i ch ng h ng thì t nh l i li n, r i nói v i Tam-Ca r ng: “N u nh thi t b -h có nh ng ngôi cho em, thì em c ng ph i t i, chsao em l i m ng? V y ch em quên cái n c a b -h báo thù cho cha r i sao?”- M y l i ch nói em ã hi u r i, bây gi em m i bi t b ng ch th ng con h n em.- Em ng nói l u, h em nói nhi u thì qu y càng nhi u, i ph i noi ng ngh a nh n, ch lu n chi tình th ng ghét. ng-h u nói m y l i r i b i th ng vào cung, l i ng d a long-sàng. ng-h u ch a k p h i vua coi thi t có truy n ngôi l i cho Tam-Ca hay không, thìvua phán r ng: “Hai con còn kh d i, tr m mu n nh ng ngôi cho Tam-Ca, ý h ungh l nào?” V ng-h u và khóc và tâu r ng: “Muôn tâu b -h , l i b -h phán, ti n âu dám cãi, nh ng mà ti n t ngh r ng Tam-Ca là a b t-hi u, cha ch t khôngdám báo c u l i là a b t tài, b -h báo c u nó không có công giúp , b -h vìti n-t mà cho nó h ng l c tri u ình, ti n t t ng c ng ã thái quá r i có lý nào i truy n ngôi cho nó n a. Thái-t nay ã c 18 tu i r i mà ví d u Thái-t còn d ikh i n a, thì vi c tri u chánh c ng còn có bá quan phò tá, xin b -h ng tính nh y mà chinh lòng bá quan và trái ý ch tr n.”Ngô-v ng g t u r i phán r ng: “V n bi t n u tr m truy n ngôi cho An-trí-Côngthì ch ng nh ng ch tr n b t bình, mà s lân bang xâm l n n a, nh ng vì khi nãy
    • hobieuchanh.com 74tr m mu n th lòng An-trí-Công, nên phán nh v y coi An-trí-Công li u l nào.Ch ng dè An-trí-Công m ng r , coi ý mu n lãnh ngôi n y l m, b i v y tr m sth ng hà r i thì tri u ình ch ng kh i l n-x n.” ng-h u tâu r ng: “Xin b -h an tâm mà ti p d ng mình vàng, vi c y ti n t u ình, không sao âu mà s .” Vua g t u r i d y V ng-h u lui ra, V ng-h ura t i c a g p Tam-Ca còn ng ó bèn bi u Tam-Ca i theo v cung ng cho ng-h u t m t s . Tam-Ca m ng r l t t i theo, t ng là vua c ng t vi ctruy n ngôi y cho V ng-h u bi t n a, ch ng dè v t i cung V ng-h u m i Tam-Ca ng i r i nói r ng:- Ch h i b -h thì b -h nói r ng không có di-ngôn truy n ngôi cho em, v y em không nên nói qu y nh v y n a mà náo ng qu n th n.- Ch không mu n cho em làm vua nên ch nói nh v y, ch h i nãy b -h di ngôn có ho n quan là Tri u-Bình nghe, n u ch không tin thì h i l i th coi.- B -h mu n th lòng em nên nói ch i coi em ch u hay không, ch không ph i quy t nh âu.- a! Thiên-t nh t ngôn, làm vua mà nói ch i sao c.- Mà d u B -h có nói thi t i n a, ch c ng không ch u em làm vua.- Ch nói sao v y? Ngôi qu c-v ng n y là ngôi c a cha. Khi cha th ng hà, B -h có công báo c u nên em nh ng l i ngôi cho B -h làm vua. Nay n u B -h th ng hà thì em òi ngôi y l i, vì c nào ch không ch u?- Ch không kh ng cho em làm vua.- H ! Em làm vua thì ch cao sang, t tông vinh hi n, sao ch l i không ch u?- Không l ch nói cho h t l i v i em c, ch thi t n u em lên ngôi c u ng thì ã trái nh n tâm, mà l i ph m i ngh a l m.- Thôi, ch ch nói nhi u l i, em hi u r i. Ch mu n giành ngôi cho con ch làm vua ng ch lãnh ch c Thái-h u, ch n u em làm vua thì ch lãnh ch c Hoàng-t nh c ch , ch không ph i là ch vì ngh a nh n nào h t.Tam-Ca nói d t l i li n bái V ng-h u mà lui ra. V ng-h u bi t c ý em toanlàm vi c b t trung b t ngh a thì t c gi n, song không bi t nói sao c, nên ng ich ng tay trên trán mà khóc. n lúc ch ng v ng t i, V ng-h u lén sai th n i òihai Hoàng t . Hai Hoàng-t b c vào th y m d t, không hi u b nh vua lành dth nào, mu n h i mà s nghe tin b t t ng nên không dám h i, c ng khoanh tay i l y mà ãi l nh. V ng-h u th y con li n lau n c m t r i h i r ng: “Hai con cóbi t trong hàng bá quan ai trung ai n nh hay không?” X ng-C p tâu r ng: “Hai con c lo h c t p, không rõ c vi c trào chánh. N u m mu n bi t, xin h i quanNg -s Giang-hoài-Nh n thì rõ.” ng-h u bèn d y X ng-V n i òi Giang-hoài-Nh n.Khi Hoài-Nh n vào r i thì V ng-h u ki m l i khôn khéo mà th b ng, ch ng bi tlà ng i ch n chánh, m i em vi c em mình là Tam-Ca mu n soán ngôi mà t thi tcho Hoài-Nh n v i hai Hoàng-t nghe và h i Hoài-Nh n coi li u k nào mà s m tr a n nh. Hoài-Nh n nghe nói bi n s c. X ng-V n thì gi n m t, còn X ng-C pthì ng ngó m ch ng h ng. Hoài-Nh n ng suy ngh m t h i r i tâu r ng:“Muôn tâu l nh V ng-h u, h th n xem bá quan v n võ t i tri u bây gi ph n nhi u
    • hobieuchanh.com 75là phe ng c a An-trí-Công, n n i i th n nh -C nh-Th c, D ng-ki t-L ich p ch ng binh quy n, b i v y n u An-trí-Công sanh tâm ph n ngh ch thì d utrong hàng bá quan có ông nào trung thành c ng không dám ch ng ch i. H -th nngh bây gi ch ng có k chi hay cho b ng k n y; m t là l nh V ng-h u cho òi ng-ki t-L i vào cung, r i ki m l i ph húy, khuyên ng có xu-ph An-trí-Công; n u Ki t-L i mà không giúp thì An-trí-Công không dám r t r t; hai là l nh ng-h u sai ng i lén a hai Hoàng-t ra ng-Châu và m t chi u d y Ph m- ch-H hi p-ch tr n em binh v tri u mà b t An-trí-Công; dùng hai k y thì có c m i v ng c.” ng-h u áp l i r ng: “Khanh bày hai k thi t là hay nh ng D ng-ki t-L i làchú h c a ta, t c c ng là chú h c a An-trí-Công, n u ng i ã xu-ph theo An-trí-Công r i thì ta có nói s c ng vô ích. Còn Ph m-b ch-H tuy là ng trung th nngh a s , có l ta c y c, ng c vì l nh B -h tr ng b nh không l ta cho haiHoàng-t i; ã v y mà ta bi t An-trí-Công mu n ph n, ch nó c ng ch a ph n nênkhông l ch tr n xu t binh cho c.” V ng-h u v i Hoài-Nh n ng bàn tính, ng âu ho n-quan Tri u-Bình vào cung mà báo cho V ng-h u hay r ng Ngô- ng ã th ng-hà r i. Hai Hoàng-t nghe nói li n ôm nhau mà khóc. V ng-h uch t ng trong lòng, song g ng g ng mà h i Tri u-Bình r ng: “B -h th ng-hà r i, y bá quan có ai hay r i ch a?”Tri u-Bình áp r ng ch a ai hay bi t. V ng-h u li n d n Tri u-Bình kín mi ng ng cho ai hay, r i d t hai Hoàng-t v i Giang-hoài-Nh n vào long-sàng mà l yvua. Làm l xong r i V ng-h u d n Tri u-Bình c m ng t ng cho ai vào cung, và y Hoài-Nh n d t hai Hoàng-t v dinh mà b o h . V ng-h u tr vào ng i d along sàng mà khóc, ch ng còn n m ó, con d i còn ây, em l i tính soán ngôi, m t àng là con, m t àng là em, l y làm khó li u.
    • hobieuchanh.com 76 I TH M I SÁU ------á------ Ngô-chúa th ng hà, Tam-Ca soán nghi p, -hoàng t n n, V ng h u xu t gia. ng-tam-Ca t ngày c Ngô-v ng th ng yêu tr ng d ng thì chuyên quy n,mà trong lòng l i mu n t ngôi c a cháu n a, song b y nay không có d p nên cái ýqu y c a anh ta không l ra ngoài cho ai th y. Ch ng th y Ngô-v ng b nh n ng thìanh ta tri u tam m t ng vào lo, tính coi ph i d ng k chi cho bá quan qui thu n. ham mu n ng tràn tr trong b ng, b ng âu Ngô-v ng l i t ý mu n truy nngôi; ng i có l ng tâm ai nghe nh v y ái ng i h th m, duy Tam-Ca không có ng tâm, nên không ni m ngh a, không xét mình, v a nghe nói thì c ý phnguy n, t ng tài mình nh ông Châu-Công, c mình nh ông Y-Doãn. y c ng là i Ngô-v ng không bi t coi ng i, bình sanh lanh l i dùng l i khôn khéo mà quiph c nh n tâm, khi g n th ng hà mu n h c òi L u-B thát cô cho Kh ng-Minh,ch ng dè Kh ng-Minh không ph i là Tam-Ca, mà Ngô-v ng c ng không bi t ng i ng L u-B .Tam-Ca nghe vua tính nh ng ngôi ng m ng r , b ng âu g p ch , t ng là ch y c ng m ng giùm cho mình nào dè ch ã không thu n tùng mà l i còn r y la d c n. Tam-Ca cãi l y v i V ng-h u r i gi n b ra v , mà ra kh i cung r i không ch u dinh mình, l i th ng qua dinh -c nh-Th c.Lúc y tr i ã t i r i, C nh-Th c ng ng i t i trung ng xem sách b ng nghequân vào báo có An-trí-Công n vi ng. C nh-Th c không bi t có vi c chi mà An-trí-Công n dinh ban êm, l t t d p sách ch y ra nghinh ti p. C nh-Th c v a th yAn-trí-Công li n h i r ng: “Th a ngài, ch ng hay b -h b a nay b nh ã h t r ich a?” Tam-Ca l c u th ra r i nói nh r ng: “Không xong ngài ôi! Tôi có m t s , y hãy vào dinh r i tôi t cho ngài nghe”. nh-Th c th y b Tam-Ca bu n b c thì trong b ng ã lo th m, ch ng nghe Tam-Canói nh v y còn s nhi u n a, nên l t t d t vào dinh phân tân ch t a. Tam-Ca y i quân h u r i nói v i C nh-Th c r ng: “B nh B -h n ng l m, tôi s trong t vài ngày ây thì B -h th ng hà ch ch ng lâu. B -h m i òi tôi vào cung màlu n bàn vi c n c. B -h phán r ng hai Hoàng-t kh d i, s lo vi c n c khôngkham, r i Bê-h d y tôi h B -h th ng hà thì tôi ph i n i ngôi mà an dân tr n c.Tôi ngh ph n tôi tài s c b c nên tôi ch i t h t s c mà B -h c ng không nghe,nh t nh tôi ph i n i ngôi mà thôi ch không cho tôn Thái-t X ng-C p, túng thtôi ph i ch u. V ngài là b n ng th i thâm giao c a tiên-nh n tôi, tôi kính ngài là c thúc bá, v y nên tôi qua ây mà t s y cho ngài nghe coi ngài li u l nào”. y tháng nay C nh-Th c th ng nghe nói b nh c a vua m t ngày m t gi m l n,thình lình nghe vua b nh n ng thì kinh hãi, r i nghe vua nh truy n ngôi cho Tam-Ca n a thì ng ng n nên ng i ngó s ng Tam-Ca không nói sao c. Tam-Ca bènnói ti p r ng:- Th a ngài, B -h ã di ngôn nh v y, mình là o làm tôi, mình âu dám cãi.
    • hobieuchanh.com 77- N u có B -h di-ngôn thì cãi sao c. Ng c vì thu nay ph truy n t k , nên s ngài lên ngôi báu hàng bá quan n u nhi u ng i không thu n tùng thì ch ng kh i i lo n.- Ngôi qu c v ng n y là ngôi c a tiên-nh n tôi, vì anh tôi có công báo thù nên ngày tr c tôi nh ng cho anh tôi. Nay anh tôi th ng hà thì tôi k v , có l nào mà bá quan không thu n tùng. Tôi xin ngài ngh tình tiên-nh n tôi mà giúp cho tôi, h ngài thu n tôi thì không ai dám ngh ch.- Tuy v y mà binh quy n bây gi trong tay D ng-ki t-L i; n u ngài mu n kh i i lo n thì ngài ph i an i Ki t-L i theo giúp ngài, ch n u Ki t-L i không thu n tùng thì s h i t l n l m.- S y xin ngài ch lo, Ki t-L i là chú ng-tông c a tôi, không l nào không giúp tôi mà s .- Nh ngài lên ngôi báu trong tri u ã thu n tùng r i, song tôi s ngài ng i c ng không yên; b i vì ch tr n anh hùng th y u là b h c a h Ngô, n u hai Hoàng-t còn ó mà ngài lên ngôi c u ng , thì ch ng kh i h nói ngài soán ngôi, ch h không k l i di-chúc c a B -h . Tho ng nh h em binh v tri u mà công- kích thì ngài li u th nào.- Vi c ó sau r i s tính. Nói cùng mà nghe, ví nh ch tr n không tuân di-ngôn a vua, h em binh v ây mà làm ph n, thì ngài v i Ki t-L i l i không s c mà c v i h sao? Xin ngài giúp tôi cho t n tâm, n ngài d u ngàn n m tôi c ng còn ghi t c.Ch ng hi u C nh-Th c vì tình riêng v i D ng-diên-Ngh thu tr c nên mu n cho ng-tam-Ca lên ngôi qu c-v ng, hay là vì tính làm n ng h ng l c tr ngquy n cao, mà nghe m y l i c a Tam-Ca nh v y không thèm xét coi thi t vua có di-ngôn hay không, l i h a giúp Tam-Ca không k chi n hoàng Thái-t .Tam-Ca c l i h a c a C nh-Th c r i li n sang qua dinh D ng-ki t-L i mà an ikhuyên giúp n a. Ki t-L i ngày tr c th t L c-Châu ch y v i-La th y Ngô- ng l y làm h th n, nh có Tam-Ca tâu giùm nên Ngô-v ng m i tr ng d ng, i v y h ng có lòng c m ngh a Tam-Ca. ã v y mà Tam-Ca là cháu ng tông, nên a nghe nói Ngô-v ng truy n ngôi cho Tam-Ca thì s c m ng l ra ngoài, t -nguy n s em h t tài l c mà tá-tr .Sáng b a sau Tam-Ca hay vua th ng-hà r i, li n h i bá quan v n võ t i chánh n mà báo tin bu n cho bá quan hay. -c nh-Th c b c ra ng gi a ngó cácquan mà phân r ng: “N c không có vua thì dân không an c. B -h tài lành ctr ng, d p trong, i gi c ngoài, sáng-t o c r c r . Ngày nay ch ng may B - th ng-hà, bá quan v n võ t trong tri u ra n ngoài tr n ai nghe tin bu n y u au lòng r i l y. Tuy chúng ta th ng ti c kính m n B -h m c d u, song chúng taph i g t l y d n lòng mà lo cho n c nhà b n v ng, ngoài kh i nguy, trong kh ilo n. ã bi t B -h có l p ông-cung Thái-t , nh ng mà lúc B -h g n th ng-hà, B - th y Thái-t th u, s lo vi c n c không kham, nên B -h di-ngôn d y An-trí-Công ph i lên n i ngôi mà s a tr lê dân, gi gìn c ng th . V y bá-quan ph i hi pcùng lão mà làm l tôn An-trí-Công lên ngôi báu, tr c cho hi p ý B -h , sau choth a lòng lê dân”.
    • hobieuchanh.com 78 -c nh-Th c nói d t l i, bá quan nhìn nhau ch ng-h ng, song không ai dám cãi lchi h t. Tam-Ca th y ý bá quan thu n tùng, trong lòng m ng r , v a toan b c lênngai vàng cho bá quan làm l y t, b ng âu có m t v v n th n tên là Tôn-nh t-Ltu i ã quá sáu m i mà s c hãy còn m nh m , b c ra tr n m t ngó Tam-Ca mànói r ng: “ -t ng-công là m t v tr -qu c công th n, sao không xét l chánh tà l iphân nh v y? B -h l p ông-cung Thái-t thì minh b ch, tri u ình th y u haybi t, còn B -h di ngôn d y An-trí-Công n i ngôi, y là vi c âm-th m ch ng có m tng i nào hay. Sao ngài l i ph s minh b ch mà tin s âm-th m? Tôi nói thi t n ungài mu n tôn An-trí-Công lên ngôi c u ng thì ngài tôn, còn ph n tôi thì t nguy nphò ông cung Thái-t mà thôi, ch tôi không kh ng su-ph k gian soán v ”.Tam-Ca nghe nói n i gi n cành hông bèn n t l n lên r ng: “Lão t c vô l , không s t u hay sao?” R i l i ngó D ng-ki t-L i mà d y r ng: “Xin D ng-t ng côngch u phi n gi t loài ph n t c mà r n chúng”. D ng-ki t-L i h i ao nh y l i c t u Tôn-nh t-L mà qu ng tr c n. Bá quan xem th y h n phi phách tán, th y u cúi u ng s t ra không ai dám nói chi h t. ng âu Hoàng-t X ng-V n núp trong t m bình phong, nh y ra mà nói l n r ng:“Tri u- ình anh hùng hào ki t ành khoanh tay cho lo n th n t c t nó gi t ng ingay mà ch ng bi t ng lòng hay sao?” X ng-V n nói v a d t l i thì th y có m t ng còn tr tu i tên Hà-c nh-D c, h i ao x c t i h m-h m mu n gi t Tam-Ca, ng-ki t-L i th y v y nh y ra c n l i r i hai ng i ánh nhau; bá quan kinh hãi h i n mình nên tìm ng mà tr n.Tam-Ca s lo n bèn truy n lính vây b t nh v Hoàng-t . X ng-V n nghe l nhtruy n c kinh tính lui vào cung báo cho X ng-C p hay ng li u k thoát thân. ng-s c a D ng-ki t-L i th y X ng-V n rút ch y l t- t r t theo, ch ng dè ng binh S m-Bích ã núp s n g n ó, xông ra c n l i, ánh gi t quân-s cho ng-V n thoát n n. X ng-V n v n cung th y X ng-C p ng ng i khóc i Giang-hoài-Nh n, bèn em m i vi c mà thu t l i cho X ng-C p nghe, r ikhuyên ph i t c-t c thoát thân, không nên trì hu n. X ng-C p kinh hãi, bèn níu áoGiang-hoài-Nh n mà c u c u. Giang-hoài-Nh n b i r i, hai tay d t hai Hoàng-t màch y ra c a, b ng g p S m-Bích li n nói r ng: “T ng-quân hãy giúp tôi mà phò nh Hoàng-t ”. S m-Bích áp r ng: “Tôi ã có t s n m y con ng a ngoài ông-môn i, v y xin hai n-h hãy theo tôi cho mau mà lánh n n”. Giang-hoài-Nh n lúcban êm ã có lén l y ng c- n em v gi u bên ông-cung, may g p S m-Bích li ngiao hai Hoàng-t cho S m-Bích b o h , còn mình thì tr vào cung mà l y ng c- n.Tuy Tam-Ca truy n l nh vây b t hai Hoàng-t , song l nh y ch a ra t i c a thành, m-Bích ra t i ông-môn d y quân ph i m c a thành l p t c; quân không dè có nh b t hai Hoàng-t nên l t t m c a thành. Hoài-Nh n ôm ng c- n ch y theo i ó g p hai Hoàng-t v i S m-Bích li n hi p nhau xu t thành, r i m i ng i c i t con ng a nh m h ng ông mà ch y. ng-ki t-L i ánh v i Hà-c nh-D c m t h i, C nh-D c m t mình còn Ki t-L i có ng-s ti p chi n, C nh-D c c không l i ph i rút ch y. Ki t-L i r t theo t i ông-môn b t gi t C nh-D c, r i nghe nói nh v Hoàng-t ã xu t thành thì th t
    • hobieuchanh.com 79kinh, mu n r t theo nã tróc, song s b thành sanh lo n n a, nên d y phó t ng làLâm-H d n ba ngàn binh truy t m, còn mình l i th thành.Ki t-L i tr vào chánh n th y C nh-Th c ã c binh vây ch t không cho bá quan u thoát, Tam-Ca ã ng i trên ngai vàng, còn tr c n qu n-th n ng quì màtung hô v n tu . Ki t-L i vào ph c-m ng tâu r ng ã gi t C nh-D c r i, song nghenói S m-Bích v i Giang-hoài-Nh n ã phò hai Hoàng-t xu t ông-môn nên ph isai phó-t ng Lâm-H truy tróc. Tam-Ca nghe hai Hoàng-t ch y m t thì lo s , li nsai T ng binh Tri u-Hùng d n thêm 500 binh theo ti p v i Lâm-H r i t c v x ng làBình-V ng, phong cho -c nh-Th c làm ch c Qu c-công và phong cho D ng-ki t-L i làm ch c i Nguyên-Nhung.Bá quan k s ng i lo, k vui ng i gi n, còn ng l ng l mà ch l nh, b ng th y ng V ng-h u mình m c tang ph c, ch n mang giày gai, châu mày m t, b cra ng tr c ngai vua r i ch Tân-v ng mà m ng r ng: “Mi làm con ã b t hi u,cha ch t không dám báo thù, bây gi làm tôi l i b t trung, vua ch t c p ngôi soánnghi p n a; ta ngh ta l y làm t c cho h D ng vì mi mà ph i mang ti ng nh cmuôn i. Ta nói cho mi bi t, ví d u tri u th n khi p nh c không dám gi t mi, ho cdua-b theo mi ng cao quy n l n t c i n a, hoàng thiên h u nhãn c ng không cho mi ng i yên n i ngôi qu c-v ng n y âu.” Bình-v ng gi n m t, songkhông n em chém ch , nên b gi n làm vui l y l i d u ng t mà khuyên r ng:“Hoàng-t ng nóng n y mà th t l tri u- ình. Em lên ngôi n y là vì có l nh tiênhoàng di-chúc, l i em c ng mu n gìn gi võ-tr cho cháu, ch nào ph i em có lòngsoán c nghi p c a cháu hay sao? Xin Hoàng-t an-tâm, h ngày nào cháu l n khôn i thì em s nh ng ngôi l i cho cháu không m t âu mà Hoàng-t s , hãy lui vàocung an ngh , cho em v i tri u ình bàn tính ng có lo làm l t ng táng tiên- ng”. ng-h u l i c i g n mà áp r ng: “ a gian-n nh th ng hay l i kh u. Cha ch !Mi t ng ti ng lanh l i c a mi ó che c cái lòng ph n-ngh ch c a mi sao? Thôi!Mi ch nói nhi u l i, ta không mu n th y m t mi là a b t trung b t hi u làm nh c D ng, mà ta c ng không mu n th y m t qu n th n là b n tr ng t c l c h nnh n ngh a, ta ây ch ng kh i nh c lây t i ta n a. V y thì mi ng i ó mà h ngvinh-hoa, bá quan ó mà h ng t c l c, cho ta i cho khu t m t.” V ng-h unói d t l i lui vào cung, còn bá quan nh t là Ki t-L i v i C nh-th c ng g c m t th n không bi t ch ng nào. ng-h u vào linh sàng l y Ngô-v ng, than khóc m t h i r i d y cung phi y xe a lên chùa Thanh-Tâm t mà tu. Bình-v ng nghe ch tính i tu, trong lòng l ylàm b t r t, nên ón xe n n-n xin ch l i trong cung mà tu, ho c i ít ngày s c tchùa trong thành ng ch tu cho ti n. V ng-h u ã quy t nh r i, nên khôngthèm nghe l i can, c d y y xe i tu t.Bình-v ng can không ng túng th truy n l nh cho ho n quan là Tri u-Bình d n50 quân s theo h -giá và d n h lên t i Thanh-Tâm-t ph i d y Hòa-th ng ân c nti p ãi n u có s th t u chi thì c chùa u b t i.
    • hobieuchanh.com 80Ph n V ng-h u ra i l y làm th m thi t: vua b ng ch a k p t ng tang, con xiêu-l cch a hay còn m t th nào, ã v y mà ngh t i em càng h v i ch ng, nh t i concàng gi n qu n-th n khi p nh c. Mà V ng-h u i tu tuy là bu n, song ch nggian-nan lao kh , c m th ng hai Hoàng-t tìm ng t n n lao ao l n n vôcùng. Khi ra kh i ông-môn r i S m-Bích và Giang-hoài-Nh n d t hai Hoàng-tqu t ng a nh m h ng ông mà ch y, mi n là ch y cho kh i binh truy tróc mà thôi,ch không tính tr c coi ph i i âu. n ng i ch y n chi u, m t tr i g n chen l n, Thái-t X ng-C p m t m i, S m-Bích th y v y m i d ng ng a l i r i xúm xít ng i d a mé ng mà ngh . Thái-t ng-C p than r ng: “Ta ngh qu c-c u thi t là t ! ã giành ngôi làm vua r i, còn c-u t n i gì mà toan sát h i anh em ta n a, khi n cho ph -v ng ta th ng-hà anhem ta không c báo hi u c -tang. Ph -v ng ta ch ng h b c ãi ng i, sao ng i i n b c tình n th !” Thái-t nói m y l i r i t i th m nên ng i l y tay che m tkhóc d m. S m-Bích v i Hoài-Nh n ng lòng c ng r i l y, duy Hoàng-t X ng- n không khóc l i day qua ngó anh mà nói r ng: “Anh sao c khóc hoài! Vi c ã n n i n y anh khóc r i h r c anh v mà tôn anh làm vua hay sao? Anh ngkhóc n a, lo tính cùng nh -v ân-s ph i dùng m u nào mà tru-di t lo n th n ng khôi-ph c c nghi p ch .” ng-C p áp r ng: “Bây gi anh có bi t m u gì mà tính”. n ng i ng i l ng thinh m t h i r i Hoài-Nh n m i nói r ng: “Th a nh -vHoàng-t , trong tri u bây gi có hai t ng hùng dõng là C nh-Th c v i Ki t-L i màthôi. Ng t hai t ng y ã ph c tùng An-trí-Công, hàng bá quan còn ai dám m ng n a. Bây gi nh -v Hoàng-t có trông c y là trông c y ch tr n ngoài cbinh giúp s c ng ph c-nghi p mà thôi. V y chúng ta tr c h t ph i lo ki m n i an nh ng cho nh v Hoàng-t dung thân, r i l n l n tôi s i n các tr n, thuy tkhách mà c y binh, tôi t ng có m t k ó mà thôi, ch ch ng còn k nào hay h n a”. ng-V n khen ph i r i b n ng i ng d y lên ng a mà i. V a m i lên l ngng a, S m-Bích ngó ngoái l i thì th y sau xa binh kéo ông d y, b i bay mù-m t. m-Bích ch cho ba ng i kia coi thì ai c ng lo s . S m-Bích ng xem t h ng,th y bên phía tay m t, cách ch ng m t d m có m t gi ng r ng cao, còn ba phía kiathì ng tr ng, m i h i qu t ng a ch y vào gi ng r ng y tr n . B n ng i nh mphía y mà ch y, t ng là thoát thân kh i nào dè Lâm-H d n 3 ngàn binh ti n o ã th y d ng 4 ng i t vào r ng, li n d t m t i mã-k r t ri t theo, quy t b tcho c.Khi 4 ng i ch y t i mé r ng, tr i ã t i r i, mà binh mã c a Lâm-H r t theo c ng ã g n t i. Hoài-Nh n th y th nguy-c p, s binh ào t i vây b t c chùm, m i kêu m-Bích mà nói r ng: “T ng quân hãy phò Hoàng-thái-t tìm ng ch y tr c i, còn nh Hoàng-t thì cho tôi b o h ”. S m-Bích nghe l i qu t ng a chunvào r ng v ch ng d t X ng-C p ch y. Còn Hoài-Nh n tay ôm ng c- n, m tngó ch ng ra sau, qu t ng a ch y d c theo mé r ng v i X ng-V n, tính làm nh y ng binh r t theo mình, cho X ng-C p v i S m-Bích thoát kh i, r i th a êm t i s ki m ch n mình. Thi t qu Lâm-H th y d ng ng a ch y d c theo mé
    • hobieuchanh.com 81 ng mà vì tr i t i không bi t ch c là m y ng i, t ng b n ng i c ng còn ch y v inhau, nên c c quân r t theo Hoài-Nh n, không dè S m-Bích v i X ng-C p ãchun vào r ng.Hoài-Nh n v i X ng-V n ch y c m t khúc xa xa, th y ch ng r ng y cây cao i r m, có th n mình c, m i b ng a d t nhau i b chun vào r ng. Lâm-H m binh ch y t i g p ng a b ó, bi t Hoàng-t ã vào r ng, bèn d y quân s chunvào mà ki m; song th y có 2 con ng a mà thôi, không bi t hai ng i n a i âu, m icho m t toán mã-k ch y th ng t i mà tìm d u. Cách m t h i toán quân mã-k tr i báo r ng không th y d u ng a ch y tr c. Lâm-H nghi toàn b n ng i u vào ng, m i phân binh ph vây. Lúc y Tri u-Hùng d n n m tr m binh ti p ng c ng ã t i. Lâm-H li n d y t c càn r ng mà tìm cho k l ng. ng-V n v i Hoài-Nh n v ch lá tránh cây d t nhau mà ch y, tr c m t r ng t i en nh m c, sau l ng quân r t theo la ó vang v y; gai móc áo, dây v ng ch n,lúc ngã nghiêng, khi té ng a, ch y n n a êm, ph n thì b ng ói, ph n thì m t i, X ng-V n ch y không n i n a, té x u d a g c cây. Hoài-Nh n kinh hãi,không bi t li u th nào mà c u Hoàng-t cho c. Sau l ng ti ng quân la nghe r t n, Hoài-Nh n l i càng s nhi u n a, nên k vai cõng X ng-V n mà ch y.Ng i ta th ng nói: s c m nh không b ng trí cao, mà s c m nh thua trí cao là lúcnào kia, ch lúc n y s c m nh thi t là h u d ng, ch trí cao không ích chi h t. Hoài-Nh n là v n s có l trí cao, nh ng mà s c không m nh, l i ch y c ng m t i r i, i v y cõng Hoàng-t ch y không n i, quì té xu ng, l i i ch y không bao xa, kquân-s r t theo k p b t luôn h t hai ng i d n tr l i n p cho Lâm-H .Lâm-H nghe nói b t c Hoàng-t X ng-V n v i Hoài-Nh n, l i có ng c- n, thì ng r vô cùng, b i v y v a th y quân d t X ng-V n n li n xu ng ng a cungtay thi l . X ng-V n tr n m t ngó ngay Lâm-H mà m ng r ng: “Mi nh ph ng ta nên mi m i c quy n cao t c tr ng, ch ng dè ph v ng ta v a m ith ng-hà thì mi ã vong ân b i ngh a, xu-ph theo loài ph n t c. Ta nói cho mi bi t, u ta có thác thì ch ng thi u anh hùng ngh a s báo thù cho ta, nên ta ch ng lo gì. Tae cho mi b t ta ây, tuy c t n t c gia quy n song ch ng kh i ô danh x ti t.”Lâm-H c i và áp r ng: “Th a n-h , làm t ng ph i tuân soái l nh. K trên ã d y, tôi d i âu dám cãi l i. N u tôi tha n-h thì t tôi ch ng kh i r ng uho c m t ch c.” Hoài-Nh n nghe nói t c c i nín không c, nên áp r ng: “Thunay thiên h vì danh vì l i mà quên n ngh a k s bi t bao nhiêu! T ng quân làng i trong s y, hèn chi t ng quân không dè c ng có ng i vì n c quên nhà,li u thân báo ngh a.”Lâm-H h th n, không tr l i c, song gi tu ng không nghe, dây l i d y quângìn gi X ng-V n v i Hoài-Nh n r i c càn r ng mà tìm X ng-C p v i S m-Bích n a.Quân s vây t h ng, tìm sáng êm không g p X ng-C p. Lâm-H m i T ng-binh Tri u-Hùng l i v i 500 binh mà truy-t m, còn anh ta thì thâu quân và d t ng-V n v i Hoài-Nh n v tri u mà n p.
    • hobieuchanh.com 82Hoài-Nh n t ng anh ta v i X ng-V n ch ng kh i ch t chém, nào dè v n kinh- ô, Bình-v ng l y l i d u ng t mà khuyên X ng-V n, còn ph n anh ta thì vua ãqu trách, mà thâu ng c- n r i vua d y anh ta c ng theo v i Hoàng-t X ng-V nmà d y h c s kinh nh c .Bình-v ng s X ng-C p ngoài hi p v i ch tr n lo m u khôi ph c, b i v y làm tang tiên v ng xong r i m i h ch rao cho các châu các qu n theo ng ng-C p ch y ó ai g p X ng-C p h b t gi i v tri u thì c tr ng th ng,còn nh yêm n thì toàn gia b tru-l c.
    • hobieuchanh.com 83 I TH M IB Y ------á------ Vào Linh-t , h m t ng a, i L -trang, hâm h tr gian. ng-V n tuy b b t, nh ng mà t m thân yên n ã kh i lo r i; còn ph n X ng- p bôn ào linh- inh, ngh thi t là t i nghi p. Khi S m-Bích d t X ng-C p ch yvào r ng r i, binh c a Lâm-H kéo t i th y d ng X ng-V n v i Hoài-Nh n còn c ing a ch y d a theo mé r ng thì c i theo, không dè X ng-C p ã t ngkhác. Hai ng i vào r ng, ng a i không c, S m-Bích mu n b ng a mà ch y bsong ngh Thái-t y u i s i b không n i, nên i tr c l y ao v t ng, g pnhánh thì ch t, g p dây thì c t, ng ng a i cho d . i ch ng bao lâu may g p m t ng nh b ng ngang qua r ng, hai ng i m i noi theo ng y mà i. n u canh n m ra t i mé r ng bên kia; tr ng l i li m ã ló m c nên tr i sáng m , S m-Bích s có binh ph c bèn d n Thái-t gò c ng ng a i nh nh ngxem coi ng t nh th nào. Ra kh i r ng lóng nghe trong r ng có ti ng ng i ta v ng ng, bi t r ng ti ng y là ti ng quân càn r ng mà ki m; còn ngó tr c m t thì th y ng r ng minh mông, tr c xa n a l i có m t c m en l m không rõ là núi hay là ng. S m-Bích ngh th m trong trí r ng n u mình trì hu n n sáng mà qua khôngkh i cánh ng n y thì quân s ngó th y r i r t theo ch c là mình ch y không kh i, y mình ph i th a lúc êm t i mà ch y ri t, h qua t i c m en y r i, d u núi haylà r ng mình c ng có th núp mà thoát thân c. m-Bích bèn h i Thái-t X ng-C p qu t ng a ch y theo mình. Hai ng i tuy óikhát m i m t, song vì s ch t nên ph i ráng mà i. Qua kh i cánh ng r i thì tr i a sáng, S m-Bích d ng ng a l i mà ngh , ngó ngoái l i sau l ng thì không th ybinh theo, còn ngó ngay tr c m t thì th y m t hòn núi không cao cho l m, mà theotri n núi thì cây c th nh m u, nên trong b ng m ng th m. S m-Bích m i nói v i ng-C p r ng: “Ch c chúng mình thoát thân c.” X ng-C p r i l y mà than ng: “Không bi t em ta có ch y kh i hay không?” S m-Bích th y X ng-C p m tquá, nên tính ki m ch ngh m t bu i r i s li u b mà ch y n a.Hai ng i c i ng a i vòng d a ch n núi, có ý ki m coi có nhà ai hay không. i n t tr i m c, ch t th y d a tri n núi có m t c nh chùa, tr c chùa có m t cây c tph ng cao vòi-v i. S m-Bích m ng r h t s c, m i d t X ng-C p noi ng mònmà vào chùa. M t tên o nh ng cu c t tr c chùa dòm th y hai ng i c ing a i vào, di n m o khôi ngô, y ph c p , không bi t là ai, nên ng ch ng taytrên cán cu c mà ngó. S m-bích nh y xu ng ng a r i b c l i X ng-C p xu ng.Anh ta bu c hai con ng a d a g c cây cho nó n c , r i b c l i nói v i tên o nh y r ng: “Hai tôi i l ng ói khát mà l i m t m i, nên vào ây xin th y m ng t bi cho chúng tôi n m t b a c m, n y d u ngàn n m chúng tôi c ng còn c d ”. Tên o y nghe nói li n qu ng cái cu c mà áp r ng: “Xin quí quan hãy ng ây mà ch , ti u t ng vào b ch l i v i Hòa-th ng r i s m i quí quanvào”.
    • hobieuchanh.com 84 m-Bích g c u. Tên o y l t t ch y vào chùa, trong giây phút li n tr ra ch ptay th a r ng: “Th a, Hòa-th ng tôi d y m i nh v quí quan vào.” X ng-C p v i m-Bích i theo vào chùa, th y Hòa-th ng ng ng i t i gh gi a, li n b c l iquì ngay tr c m t mà th a r ng: “B ch Hòa-th ng, chúng tôi là k i l ng,trong ch n r ng núi không có nhà ai tá-ng , nên n ây xin Hòa-th ng m l ng -bi cho chúng tôi 1 b a c m làm ph c”. Hòa-th ng g t u áp r ng: “Mô Ph t, n t ng ch n núi non, n u quí quan ch ng chê t ng rau, thì có l nào b n-t ng p l ng”. Hòa-th ng li n m i hai ng i qua b ván lót d a bên ó ng i ngh , r i y o chúng n u c m d n cho khách dùng. ng-C p m i m t quá, nên l i b ván thì n m li n, Hòa-th ng dòm th y haing i y-ph c p m i h i th m quê quán tánh danh. S m-Bích nói d i r ng: ng-C p là con quan l n d i Kinh, i du-h c hai n m nay. Bây gi tìm ng nhà mà vi ng th m cha m ; còn anh ta là b ng h u theo a công-t xu ng Kinh.Hòa-th ng nghe nói nh v y mà không th y hành lý chi h t, thì l y làm l , songngh ng i qua ng ch ng c n h i c n k làm gì, nên S m-Bích nói v y thì nghe y, không h i n a.Cách m t h i t ng chúng b ng ra m t mâm c m, d n t ng d a s -sài ch ng có chi t. X ng-C p n m ng quên, ch ng Hòa-th ng m i n c m, S m-Bích m i kêu ng-C p th c d y. Hai ng i u ói b ng nên tuy t ng d a mà n c m ngon n là ch ph ng khô lân. C m n c xong r i, Hòa-th ng m i m i hai ng i n m ó ngh . Hai ng i i ng m t m i mà l i th c sáng êm, nên n m gió th i hiuhiu thì ng li n. úng gi ng t ng chúng t ng kinh ánh chuông bon bon. S m-Bích gi t mình th c y, th y Thái-t còn ngon gi c m i lén i ra tr c chùa tính ki m c cho ng a n ng ch ng tr i tr ch bóng mà i, n a s trì hu n ây binh theo k p khó mà thoátkh i. Ch ng dè ra t i ch bu c ng a h i s m mai thì không th y hai con ng a, S m-Bích i cùng chung quanh chùa mà c ng không th y tâm d ng chi h t. S m-bích s t ng a thì khó mà i xa c nên l t t tr vào chùa h i th m t ng chúng coi cóth y hai con ng a i âu hay không. Có m t tên o nói r ng lúc S m-Bích ngng có m t ng i lén n m dây r i d t hai con ng a i, nó ngó th y mà s k t oángây thù nên không dám tri hô. m-Bích nghe nói n i gi n nên la l n r ng: “Cha ch ! Gi a ban ngày mà nó dám ntr m ng a ta sao? Sao ch t ng không cho ta hay? Ch t ng s nó, ch ta không s âu. Nó ch nào xin ch t ng làm ph c ch giùm ta ng ta n ó b t ng a l ivà ánh nó m t l n cho nó bi t ch ng.” Hòa-th ng nghe S m-Bích nói om-sòm v i ng chúng, không hi u có vi c chi nên kêu mà h i. Ch ng t ng chúng b ch rõ u uôi cho Hòa-th ng nghe r i Hòa-th ng m i khuyên S m-Bích r ng: “Thôi, quíquan l m t c p ng a thì b luôn cho êm, ng tìm ki m làm chi mà mang h a l n n n a.” S m-Bích nghe l i khuyên y l i càng t c gi n, nên theo nài-n xin ch kgian cho mình bi t mà b t ng a l i.Hòa-th ng th y v y m i nói r ng: “Quí quan là khách xa, không hi u nh n-v t n y, nên th y ch t ng không ch u ch k gian, quí quan gi n c ng ph i. V y n t ng t h t duyên c cho quí quan nghe. S là trên núi Linh-S n n y, có hai
    • hobieuchanh.com 85anh em h Võ, anh tên là Võ-Nh t em tên là Võ-Nh , tánh tình ngang ng c, mà tài c cao c ng m y n m t -t p nh ng k côn r i khi thì kéo xu ng xóm c p gi ttài s n c a l ng dân, khi thì ch n n o ón ng b t ng i cho chu c. M y làng n núi n y ai c ng s oai nên không dám báo quan, b i vì không bi t báo quan cótr c ng y hay không, nh báo mà quan không b t chúng nó c, chúng nótr thù l i càng kh h n n a. Hôm qua có anh L -hà-Mai, làng Th ng-Phú, cách ây ch ng ba d m ng, d t m t a con gái lên chùa l y Ph t. n tr a cha con t nhau v , cha c i ng a, con ng i ki u, v a m i ra kh i chùa b anh em h Võ ch n ng ánh b t ng i con gái em lên núi. L -hà-Mai th ng con nên than khóc n n h t s c mà b n n c p c ng không ch u th . Quí quan ngh mà coi anh em Võ oai th là ng nào? Trong x n y không ai không s . N u c p ng a c a quíquan m t thì ch c là b n y b t ch không ai dám vô ây. Song chúng t ng khôngdám ch là vì chúng t ng s b n y oán r i t chùa không ch mà tu. Thôi quí quan m t ng a thì b ph t cho xong ch quí quan ki m tìm s h a càng l n h n n a.” m-Bích b m tánh nóng n y ng nghe chuy n anh em h Võ ngang-ng c thì ã i gi n r i, mà ch ng nghe Hòa-th ng khuyên b c p ng a cho yên ng ki mtìm mà mang h a, thì l a gi n càng l ng lên, không th d n c, nên áp r ng:“Thiên h s b n nó ch tôi không s nó âu. Xin Hòa-th ng cho m t ng i d t tôilên t i tr i c a chúng nó ng tôi b t c p ng a tôi l i, chúng nó có gi i thì chúng nó v i tôi.” Hòa-th ng l c u nói không c, còn chúng t ng nghe m n d t, thì i h t, không ai dám ph ng m ng. S m-Bích th y v y m i tính h i th m ng ng i m t mình. Hòa-th ng ban u không ch u ch , ch ng th y S m-Bích n ng ng quy t òi cho c c p ng a mà thôi, túng th ph i ch bi u i theo ngmòn tr c chùa xu ng t i ch có m t hòn á l n, leo lên hòn y ngó ngay trên tri nnúi, h th y có cái nhà nào thì nhà y là tr i c a anh em h Võ. m-Bích nghe nói li n c m ao ra i. Song ch ng ra kh i chùa anh ta ngh l i mìnhtheo phò Thái-t , cái m ng Thái-t mình ph i lo b o toàn, nay mình ra tranh u v i n n c p mình xét tài l c c a mình thì ch ng lo thua chúng nó, mà d u mình có thì mình ch t ngh c ng ch ng ti c gì. Song ch t r i còn ai phò h Thái-t ? m-Bích ngh t i ó thì gi t mình, khi nãy trong lòng nóng n y bao nhiêu, bây gitrong lòng l nh l o b y nhiêu, anh ta ng d -d mu n tr vào chùa, nh ng mà l ingh n u không ánh b t b n n c p n y thì ng a âu mình i r i l i mu n tìm t n i mà b t c p ng a l i. S m-Bích còn ng l ng l b ng th y có m t tên o nh trong chùa ch y ra mà nói r ng: “Ti u quan nh n th c d y, nghe nói i quannh n i ánh n c p mà gi t ng a l i thì kinh hãi, nên sai ti u-t ng ch y theo m i i quan nh n tr l i l p t c”. S m-Bích nghe nói l t t tr vào chùa. Hòa-th ngtheo khuyên gi i n a, mà X ng-C p c ng c n tr , nên S m-Bích b không nói t ivi c i ánh anh em h Võ n a.Tuy v y mà S m-Bích không vui, c n m gát tay qua trán mà tính hoài, cách m t h ianh ta ng i d y h i th m ng xu ng làng Th ng-Phú. Hòa-th ng không hi u ý m-Bích tính m u gì, nên c ch ng rõ ràng.
    • hobieuchanh.com 86 t tr i v a x bóng, S m-Bích k mi ng nói nh v i Thái-t r i hai ng i ng d y n Hòa-th ng mà lên ng. Hòa-th ng a ra t i c a chùa r i hai àng m i bi t. m-Bích v i Thái-t i b , nh m ch ng ng c a Hòa-th ng ch ó mà i, l n n xu ng làng Th ng-Phú, i n t i m i mò t i Th ng-Phú, S m-Bích h i th mnhà L -hà-Mai mà t i.Khi b c vào g n t i c a, th y nhà lá ba c n x ch-x t, ngoài sân có bu c m t ôi trâu,trong nhà èn c leo lét, l i nghe có ti ng khóc r -r . S m-Bích kêu h i có ai trongnhà xin m c a. Ch ng c a m r i, S m-Bích vô tr c th y có m t ng i ch ng50 tu i, râu en, vóc l n, da nám, trán cao, ng ng t i c a, c p m t còn t i. S m-Bích li u ng i y ch c là L -hà-Mai, bèn cung tay thi l và nói r ng:“Th a ông, anh em tôi là khách ph ng xa i l ng, nên ghé ây xin ông làm ncho tá túc m t êm r i r ng ngày anh em tôi s d i gót.”Ng i trong nhà y thi t qu là L -hà-Mai, xem th y S m-Bích t ng m o ng ng, oai nghi l m l m, l i có eo g m trong l ng, còn X ng-C p ng sau, môison m t ph ng, y-ph c oan trang, không bi t là ai, trong lòng s -s t, song c ng ng mà áp r ng: “Th a nh v quí quan, nhà tôi nghèo hèn s không có ch x ng áng mà ti p quí quan, ã v y mà nhà tôi ng có vi c bu n nên s m c b i r ith t l cùng quí quan ch ng?” m-Bích c i mà nói r ng: “Xin ông ch lo, n ông cho tá túc giá áng ngàn vàng,anh em tôi âu dám trách ông mà s .” L -hà-Mai m i m i hai ng i vào nhà r i m ing i. Thái-t không quen i b , nên i ba b n d m ng thì m t m i quá, b i v yng i ngh không nói chi h t. S m-Bích ngó L -hà-Mai r i h i r ng: “H i nãy ông nóinhà ông ng có vi c bu n, th thì anh em tôi n làm khách ch c nh c lòng ông m? Th a ông, n ông cho tá-túc, n y ã tr ng r i. V y n u ông có vi c chi xinông t ti n, ch ng c n ph i nh c lòng v i anh em tôi.”Hà-Mai nghe nói thì th dài mà áp r ng:- Th a ngài, nhà tôi có viêc bu n song s bu n y không ph i t i nhà, b i v y lòng tôi lo mà thôi, ch thân tôi không có b n chi h t.- Xin l i ông, ch ng hay ông cho tôi bi t vi c bu n y có ng ch ng?- Th a ngài, s n y ch ng có chi bí-m t mà ph i gi u gi m, s là nhà tôi có m t a con gái tên là Kiên-Trinh, n m nay 17 tu i, hôm tháng tr c nó mang b nh n ng tôi có c u kh n ph t cho nó qua kh i tai- ng, ch tôi góa v nh có chút con h - , n u ch ng may con tôi lìa tr n thì ch c là tôi s u não làm n không c, may con tôi lành b nh, nên ngày hôm qua tôi d t nó lên chùa Linh-s n-t cho nó ni m ng, nào dè ch ng ra v r i g p n c p ánh gi t con tôi em lên núi r i bi u tôi em 30 l ng b c lên nó m i cho chu c. Ph n tôi nghèo nàn âu có n s c y, tôi có m t con ng a n c p ã gi t r i, tôi còn m t ôi trâu m t s ru ng i c n nhà n y; h i s m mai tôi c y th ng em i ki m n i mà bán, nó i t i ch ng n y ch a v , không bi t nó bán c hay không, mà d u h mua c ng không s 30 l ng, ch c là con tôi ph i ch t.
    • hobieuchanh.com 87Hà-Mai nói t i ó r i ng i ôm m t mà khóc. X ng-C p ng n m mà ngh , b ngnghe tình tr ng thê th m nh v y, thì l m c m ng i d y nói nh v i S m-bích r ng:“Khi t n n ta có em h theo vài ch c l ng b c h thân. V y t ng quân hãy y mà cho ông già y ng ng chu c con ng, k o ng khóc hoài t i nghi p quá”. ng-C p v a thò tay vào l ng mà móc b c, S m-Bích li n c n và nói nh l i r ng:“Xin n-h c n m ó mà ngh , m c tôi li u l ng”. m-Bích dây l i nói v i Hà-Mai r ng: “Th a ông h i s m mai hai anh em tôi ingang qua núi Linh-s n nghe nói có m t ng i con gái b n c p b t, không dèng i y là con c a ông. V l i anh em tôi là ng i i l ng, may ã t i ây, v ythì ông ng khóc lóc n a, anh em tôi làm n c u giùm cho.” Hà-Mai nghe nói t s c m ng r li n lau n c m t mà h i r ng:- Ngài làm sao mà c u?- Tôi có b c, n u ông mu n chu c l nh ái thì tôi giúp cho ông ít nhi u c.- N u hai ng i h o-ý kh ng giúp ng tôi chu c con tôi, thì n y sánh tày non bi n. Cha ch ! Mà tôi không quen bi t v i hai ngài, ngày sau tôi bi t làm sao mà áp ngh a.- Không, h làm ngh a thì trông gì ng i tr . Nh ng mà ông ng m ng v i, tôi nói h t cho ông nghe. n c p mà b t ng i cho chu c thì ch c không ph i là t m th ng. N u nay ông em ti n mà chu c l nh ái, nó n quen r i sau nó s b t t i ng i khác n a, thì ch c l ng dân x n y kh n kh l m. V y sao ông không n quan mà báo xin quân lính lên ánh b t mà tr t i m t l n cho tuy t h u ho n?- Ngài ôi! Tôi âu dám i báo quan, b i vì h i báo chúng nó hay c thì chúng nó kéo xu ng t h t c làng mà tr thù, ch ng nh ng là h i tôi mà thôi, mà l i h i luôn t i ng i ta n a.- Ông nói tôi nghe tôi gi n quá! Ông i báo quan i, có tôi ây chúng nó không dám làm h i ông âu mà s .- Không c ngài ôi! D u có i báo quan, quan c ng không dám lên mà b t chúng nó.- H ! s n i gì?- Chúng nó gi i l m.- Ông nói t c tôi quá! V y thì sáng mai ông cho ng i theo ch ng ng tôi b t t chúng nó cho ông coi.- Hai anh em h Võ gi i l m ngài ôi!- ã có ai ánh th mà sao ông bi t chúng nó gi i. tôi ánh th m t l n cho ông coi. Xin ông ng bu n n a, tôi h n ch c v i ông r ng chi u mai tôi s em l nh-ái ây cho ông.Khi S m-Bích m i vào nhà, Hà-Mai xem b t ng hùng dõng thì trong lòng ã kiên- r i, n ch ng nghe nói m y l i kh ng-khái nh v y thì h t s c kính ph c, l t t i th m quê quán tánh danh. S m-Bích nói d i r ng: “Tôi tên là H ng-D c còn emtôi tên là H ng-Phi, anh em g c Phong-châu, cha m khu t s m, nên d n nhau idu h c”.Hà-Mai tin nh l i, không thèm h i chi n a, l t t kêu con nh , tên là Lý-H nh i h i làm th t gà d n c m mà ãi khách. X ng-C p v i S m-Bích ng ng i n
    • hobieuchanh.com 88 m, thì L -hà-Li u là em Hà-Mai, i ki m ng i bán nhà bán t không c tr v t mày bu n xo, b c vào th y khách l ch ng h ng. Hà-Mai ch S m-Bích mà nói i em r ng: “Quí quan ây tính sáng mai lên Linh-S n b t h t b n n c p và c ucon Kiên-Trinh em v ; v y mai em theo mà ch ng c hay không?”Hà-Li u nghe nói gi t mình, ng ngó S m-Bích m t h i r i áp r ng: “N u quíkhách dám lên mà b t b n y, em theo ch ng có l nào l i không dám?” Hà-Mai y làm m ng. Khách n c m r i thì ng li n, coi không có lòng lo s chi h t, duy haianh em ch nhà n a m ng n a s nên thao th c hoài ng không c. n khuya X ng C p th c d y không th y hai anh em ch nhà bèn kêu S m-Bíchmà nói nh r ng: “Ta nghe hai anh em h Võ tài l c phi phàm, t ng quân tính i ánh b n nó, ta l y làm lo s quá. Tho ng nh t ng-quân ch ng may b bon nó b tthì ta còn ai mà n ng d a” S m-Bích áp r ng: “Xin iên-h ch lo, không h i gì âu mà s . V m y làng chung quanh núi Linh-S n b anh em h Võ nhi u h i nênai c ng u có lòng oán h n. N u tôi tr c ng c ng-kh u n y thì ch c là nh ndân kính tr ng tôi l m. Lúc n y mình không có ch dung thân, v y nên tôi tính thi-ân v i dân xã ng h ph c tùng mình, r i tôi ki m ch n-h cho yên ngtôi có i các tr n mà c u binh d p lo n. Nói cùng mà nghe ví tôi ch ng may mà b ng-kh u gi t i n a, thì dân xã l i còn cám ngh a h n n a, l i còn tr ng n-h n n a. i duy có cái ngh a là quí h n h t. Ví d u tôi ch t mà mua c cáingh a cho n-h , thì tôi ch ng h ti c thân chút nào; ch s ng mà theo lo cho n- n no ng m, cách phò tá y là cách c a àn bà, không ph i là cách c n-v ng a k anh-hùng ngh a s ”. ng-C p nghe m y l i c m ng bèn ôm S m-Bích khóc mà nói r ng: “Ta nh g pho n n n m i rõ c lòng ng i. N u bá quan trong tri u mà c nh t ngquân thì thân ta âu n n i n y?” S m-Bích không nói n vi c y n a, l i d nThái-t ph i c n th n, x ng nhau b ng anh em ng cho thiên h kh i nghi.Sáng ngày S m-Bích xin Hà-Mai cho g i em là X ng-C p l i nhà, b i vì em là n-s nên không th d t n h huy t c. Hà-Mai l y làm vui mà áp r ng: “Quíquan giúp c u con tôi, n y tôi coi nh tr i bi n. Xin quí quan ti u quan nh n i nhà, có tôi ph c s , không sao âu mà ng i. Nh ng mà xin quí quan cho tôi t t u; êm nay tôi suy ngh l i, tôi coi quí quan i m t mình b t ti n l m. Hai anhem h Võ tài l c cao c ng, m y làng ây ai ai c ng u s , n u quí quan i t mình bi t có h i chi không, b i tôi ngh nh v y nên h i khuya tôi ã sai th ngem tôi qui-t h t nh ng dân tráng ki n trong làng ng h theo ti p v i quí quan, y xin quí quan ch dân t u t i r i s i v i nhau m t l t.Ý S m-Bích không c n dân ph i i theo, song ch nhà c nói hoài mà X ng-C p ng nói vô, nên b t c d ph i ch u. Lúc m t tr i m c, dân tráng ki n trong làng t ig n c 150 ng i. Hà-Mai bèn t s S m-Bích quy t lên ánh b n c ngkh u núi Linh-s n mà gi i c u con mình và c y dân i theo tiêp s c. Dân nghe nói i ánh n c p Linh-s n thì co u rút c , ph n nhi u không dám ph ng m ng,duy ch có 6 ng i b t ng v m v tình nguy n i theo. S m-Bích th y nh n dânnhút nhát thì t c c i day l i nói v i 6 ng i ch u i r ng: “M y anh em nghe nói n
    • hobieuchanh.com 89 p gi i l m, mà ch a bi t s c nó gi i nh th nào. V y i ánh th m t l n chobi t r i s s , ch ch a th s c mà s n i gì?”Hà-Mai m i 6 ng i y vào nhà d n c m mà ãi r i k c m roi tr ng, ng ic mmác thông, i v i S m-Bích và Hà-Li u mà lên Linh-S n.
    • hobieuchanh.com 90 I TH M I TÁM ------á------ Kiên-Trinh nh k h i thù nh n, m-Bích tr tài phá s n tr i.Ai c truy n n ây th y S m-Bích d t có sáu b y tên dân làng i ánh c ngkh u Linh-S n, là b n m y làng g n nghe danh th y u kh ng khi p, thì c ngnóng n y mu n bi t coi S m-Bích ánh h n hay thua. Nh ng mà L -kiên-Trinh làph n gái li u b , b c ng o b t ã hai ngày r i, không bi t tánh m ng th nào,nên t ng ph i c n nói tr c.Kiên-Trinh m i 17 tu i, vì sanh trong nhà dân gi , mà l i vì m côi m s m, ph i logiúp cha manh áo n i c m nên không n u s sôi kinh, không bi t câu v nh gi ng n nh con gái m y nhà sang tr ng. Tuy v y mà tr i ã phú cho Kiên-Trinh tánhthông minh, tình thu n h u, l i d u m m ngon ng t, da trong bóng tr ng t i, môi nh thoa son, r ng dày nh h t b p, mày cong vòng nguy t, m t d n thu ba, ng i d u h n li u buông mành, d ng ng i p h n hoa m nh y. Ng i nh y tánh tình l i nh v y, thì t nhiên ai c ng yêu, ai c ng m n, ai c ng g m-ghé, ai ng tr m tr . Không ph i Kiên-Trinh s c c a mình, mà không ghé m t dòm b nnam nhi trong làng, nh ng vì cô ta th ng cha chan ch a y lòng, nên không chmà cho tình nào l t vào c n a.Trong làng Th ng-Th nh, cách làng Th ng-Phú ch ng dài d m, có m t ng itên là Tr n-cao-Phi, tu i g n b n m i, nhà giàu l n, k t duyên cùng Tr ng-th ã n m i l m n m mà không có con. Cao-Phi ngh t ng-lai thì l y làm bu n, nêntính n p thi p ng may có chút con k h u. Mai m i d t i cùng m y làng g n, coi n n m b y ch mà Cao-Phi ch ng ành ch nào h t. n làng Th ng-phú nghe nói con gái h L s c xinh n t t t thì lén rình mà coi m t.Cao-Phi v a ngó th y thì ành li n, v nhà êm th n-th c, ngày ai-hoài, quy t c icho c L -kiên-Trinh v làm thi p, d u t n c a hao công bao nhiêu c ng ch ng . Nào dè mai m i n nói ã h t l i mà Hà-Mai c ng không ch u g , Cao-Phimu n l y c a chóa m t ng i, nên xúi mai dong nói v i Hà-Mai r ng n u ch u gKiên-Trinh, d u mu n òi ti n b c bao nhiêu c ng c h t. Hà-Mai n i gi n áp ng: “Ta tuy nghèo, song ta tr ng nh n ngh a ch k gì b c ti n. ã bi t Cao-Phigiàu h n ta, nh ng mà nó tính l y c a mà d ta, thì bi t b ng nó không có chútnh n ngh a. Ta nh n l i v i nó r ng ng mong c i con ta th t công, b i vì ph ngcòi lông c ng là ph ng, còn gà d u t t m c ng là gà, ph ng âu ành ng l n v igà mà mong m i”. Mai-nh n v nói l i, Cao-Phi n i gi n nên ngày êm lo m u tính , quy t c i cho c Kiên-Trinh, tr c ph d c m , sau r a l i khinh b . Hà-Mai ch t d , h ai nói t i vi c g Kiên-Trinh v làm thi p cho nhà h Tr n thì r y la, i v y nên mai m i không ai dám nói n a. Cao-Phi cùng k m i tính lên b t Kiên-Trinh em i v nhà, ví d u Hà-Mai có i th a ki n, thì mình s xu t ti n mà i i.Cao-Phi tính nh v y nên b a n gi d ng i cúng chùa, lên núi Linh-s n m u v ihai anh em h Võ ng b t Kiên-Trinh, h a r ng h b t c giao cho mình s
    • hobieuchanh.com 91th ng công 15 l ng. Hai anh em h Võ v a s a so n l a ngày xu ng làngTh ng-phú vây nhà h L mà b t Kiên-Trinh, b ng nghe lâu-la vào tr i báo r ng:có L -hà-Mai d t con gái là Kiên-Trinh lên Linh-s n-t l y Ph t, ng i c i con ng a p l m, nên xin ch tr i ón ng mà gi t.Võ-Nh t nghe báo l y làm m ng r li n sai em là Võ-Nh d n ba tên lâu-la ra ón ng, i Hà-Mai tr v ánh b t Kiên-Trinh và b t con ng a n a. Hà-Mai v n bi t Linh-s n có c ng-kh u, nh ng ngh vì mình i ban ngày l i có hai ng i khiênki u, nên không l n c p dám ph m n. Nào dè cha con v a ra kh i chùa thì b n Võ-Nh c n l i, b t trói Kiên-Trinh và gi t luôn con ng a; hai ng i khiên ki unghe tên Võ-Nh thì kinh kh ng, nên âm u mà ch y. Hà-Mai cô-th không dámch ng c , ph i ch y theo l y l c khóc lóc n n-n xin tha con. Võ-Nh th y v y t inghi p, l i ngh Cao-Phi h a b t c Kiên-Trinh mà giao thì anh ta th ng có 15 ng mà thôi nên bi u Hà-Mai nh mu n chu c con thì ph i em 30 l ng m icho chu c, Hà-Mai n n-n h t s c mà không c, nên ph i khóc mà i v .Võ-Nh d t Kiên-Trinh lên núi, th y Kiên-Trinh dung nhan tu n tú, m t kinh hãi xem i càng thêm p, tóc dã d i l i càng thêm xinh, thì trong b ng khen th m, r i l ingh r ng b t c m t nàng con gái p nh v y, n u em mà giao cho Cao-Phi thì ng l m.Khi vào t i tr i, Võ-Nh t m ng r mà nói r ng: “Tài em thi t gi i! Kh i th t côngbao nhiêu mà có c 15 l ng b c.”Võ-Nh t tính sai lâu la xu ng làng Th ng-th nh báo tin cho Tr n-cao-Phi và bi u em 15 l ng b c lên mà r c Kiên-Trinh. Võ-Nh c n l i r ng: “Th a anh, emnay ã 25 tu i r i mà ch a có ôi có b n, em b t c nàng n y dung nhan tu n-tú, a nay ch a t ng th y con gái nào b ng. V y em xin anh nàng k t duyên cùngem, ng có giao cho Cao-Phi mà u ng.” Võ-Nh t nghe nói ch ng h ng, tr n m tngó em nói r ng: “Cha ch ! Em t p tánh háo s c r i sao? ng có v y, không nên âu em. Anh th ng nói v i em hoài, v y ch em quên sao? S c àn bà là gi ng các h n h t trong i, x a nay thi u gì V ng- b s c mà m t n c, thi u gì anhhùng b s c mà vong thân, thi u gì quan tr ng b s c mà h danh, thi u gì dân gi s c mà nát nghi p, anh em mình chi m núi n y, m y n m nay hùng-c , quan dânth y u s , không làm vua mà c ng oai-quy n, v y thì ta c gi thói c mà an ng thanh nhàn, sao em l i còn mu n sanh lòng háo s c? ã bi t n u em mu n k tduyên cùng nàng y thì c ng ch ng khó gì, nh ng mà s c àn bà hay l y anh hùng,nên anh e h em g n s c r i thì t tan tành c nghi p”.Võ-Nh c i mà áp r ng: “Tuy anh nói s c hay h i ng i, song s c c ng có ích chong i l m ch : x a nay thi u chi k nh s c m i tiêu s u gi i kh , nh s c m i ph nchí th a lòng, nh s c m i bi t mùi i ngon ng t, nh s c m i giây d a nòi gi ng. c h i là t i mình mà s c l i c ng t i mình, ch nào ph i t i s c hay sao?” Võ-Nh t c u không ch u nghe. Võ-Nh túng th nói r ng: “Khi em b t c nàng n y thìcha nàng theo n n n khóc lóc, em th y v y có bi u v em 30 l ng b c lên màchu c, ng i ã ch u r i, v y nên ch ng i, vì anh giao cho Cao-Phi thì có 15 l ngmà thôi, còn cho chu c thì l i t i 30 l ng.”
    • hobieuchanh.com 92Võ-Nh t nghe nói cha Kiên-Trinh ch u chu c 30 l ng s l i b ng hai thì m ngth m, nên không tính i kêu Cao-Phi n a. Võ-Nh c d y lâu-la an i nàng n , tínhth m trong b ng r ng: Hà-Mai tuy làng Th ng-phú, song nhà anh ta không giàu,ch c là không th có 30 l ng b c c, mà h không có s b c y thì mình c mnàng n ây hoài, r i mình s l p m u mà giao duyên, ch không ành chonàng v tay Cao-Phi.Kiên-Trinh b nh t trong liêu, b a ban u khóc hoài, lâu la b ng c m n c vàokhuyên d h t s c, mà nàng không hi u c ng kh u toan tính vi c chi, nên khôngthèm n u ng chi h t. Qua b a sau nghe lâu la nói r ng nàng t m ít ngày i cha em b c lên chu c, thì nàng b t s , m i ch u n u ng ng s ng mà ch cha lên c u. n ngày th ba, Võ-Nh t không th y Hà-Mai em b c lên mà chu c con, thì tronglòng nóng n y, tính d t vài tên lâu la xu ng làng Th ng-Th nh kêu Cao-Phi, Võ-Nh theo n n n h t s c mà anh không ch u, nên b t t d ph i d n lòng cho anh i.Khi Võ-Nh t c i ng a xu ng núi r i, Võ-Nh x n-xang trong lòng ch u không c,nên i ra i vô hoài. Cách m t h i Võ-Nh vào ch giam Kiên-Trinh i h t lâu la rangoài r i m c a nh mà b c vào. Kiên-Trinh t khi b b t em lên s n-tr i thì trong lòng ã t quy t n u c ng kh ulàm ngang ánh danh ti t c a nàng, thì nàng s li u thác mà ch ng c , ch khôngch u cho nó làm c g ng trinh. Ch ng nghe Võ-Nh vào liêu d y lâu la rangoài, thì nàng phát nghi, nên ng ngó châm b m ra c a, mà m t mày à bi n s c.Ch ng dè Võ-Nh b c vào, m t ngó Kiên-Trinh r t ôn hòa, m t nhìn coi có s cch ng vui, l i ng xa mà nói d u dàng r ng: “Ta là ti u ch tr i b t nàng hôm n ây. Tuy v y mà nàng ng có s , vì ta ch ng có b ng nào mà làm h i nàng âu. Tath ng nàng l m, ba b a rày ta n ng không c, nên nay ta n ây mà phân u h n s thi t cho nàng nghe.”Võ-Nh nói t i ó r i ng ng. Kiên-Trinh nghe l i êm ái thì b t s nh ng mà c ng cch ngó Võ-Nh , lóng nghe coi nó mu n nói s gì. Võ-Nh t ng-h ng r i nói r ng:“Thu nay ta không th y m t nàng l n nào, b i v y ta b t nàng là vi c tình-c , ch takhông c -ý ch m nom mà b t. Tuy v y mà b t ây c ng có duyên c , nàng có bi t vì nào mà ta b t nàng hay không?”Kiên-Trinh không hi u nó mu n vi c gì mà nói dông dài nh v y, trong lòng n a lo a s , nên l c u áp r ng: “Không bi t.”Võ-Nh nói ti p r ng: “S là có Tr n-cao-Phi làng Th ng-Th nh, ta ch ng hi u nócó thù oán chi v i nàng mà hôm n nó lên ây c y anh em ta b t cho c nàng, hgiao nàng cho nó thì nó th ng 15 l ng b c.”Kiên-Trinh v a nghe nói Cao-Phi mu n b t thì nàng t c gi n nên la l n lên r ng:“Úy! Cha ch ! Té ra tôi b tay th ng kh n ki p ó mà! Tr i Ph t ôi! Quân ti u nh ntàn nh n n th sao mà Ph t Tr i không h i nó, l i ành h i tôi nh v y!” Kiên-Trinh ng khóc, n c m t n c m i chàm ngoàm.
    • hobieuchanh.com 93Võ-Nh th y v y li n khuyên r ng: “Xin nàng ch s u não, tuy là vi c r i c a nàng,song có l r i mà may. V y ta phân h t cho nàng nghe. Hôm n ta b t nàng r i,ch ng hi u vì t i bà Nguy t ông T ã ti n nh hay là vì t i nàng ph ng-phi c tcách, dung m o oan trang làm cho ta ph i d ng tình, mà h m nay ta hoài-v ngnàng luôn luôn, ng i âu c ng th y m t nàng, n m âu c ng th y m t nàng. Thi t ta ng mu n k t duyên cùng nàng h t s c, n u ta cách m t nàng thì ch c ta ph i ch t,ch không th s ng c. Ng t anh ta bình sanh không yêu àn-bà, nên h m naytheo ng n c n hoài, không cho ta k t ngh a giao duyên v i nàng, c bi u giaonàng cho Cao-Phi mà l y 15 l ng b c.”Kiên-Trinh m i nghe Võ-Nh mu n giao duyên thì s , ch ng nghe Võ-Nh t c n thìcó ý m ng th m. Nh ng mà nàng ch a k p suy ngh thì Võ-Nh nói ti p r ng: “B anay anh ta ã i xu ng Th ng-Th nh mà kêu Cao-Phi r i. V y thì tr a chi u âyCao-Phi s lên mà b t nàng. Ta vào ây tr c là nói chuy n y cho nàng hay, sau h ith nàng coi nàng li u l nào. Ta th ng nàng l m nên không n ép nàng, nàngmu n l nào thì li u l y. N u nàng kh ng cho Cao-Phi d t nàng i thì ta không n, song ta bu n; còn nh nàng không ch u v tay nó, thì ta nói thi t, h ta còn s ngthì không ai làm h i nàng c”.Kiên-Trinh nghe n ó, thì th t kinh nên ng i xu ng t l y mà nói r ng: “Th ach -tr i, làm ph c c u giùm tôi, ng cho th ng kh n n n Cao-Phi nó b t tôi t inghi p. N u ch tr i th cho tôi v nhà th y m t cha tôi thì n ch tr i tôi coi nhtr i nh bi n”.Võ-Nh t ng là Kiên-Trinh ã thu n ý mình, nên nh nh khuyên d r ng: “N u y thì nàng ng lo s n a. Ta th trên có tr i, d i có t, d u thiên tai v n hi mta c ng k t duyên v i nàng, ch ta không nàng v tay ai âu mà s . Ví d u Cao-Phi có em 15 l ng b c lên ây mà b t nàng, h nó d t nàng xu ng kh i núi thìta s theo mà gi t l i”.Kiên-Trinh l i càng kinh hãi h n n a, ngh th m r ng theo l i Võ-Nh m i nói ó thìthân n y h kh i tay kia ch c m c tay n , n u không ch t thì không th nào b o toàndanh ti t c. Ngh nh v y nên ng i ôm m t mà khóc. Võ-Nh b c l i g n l y l i u ng t mà khuyên gi i, t ng là l i d u-ng t mát b ng Kiên-Trinh, ch không dè t l i nói là môt m i tên phát ra âm ngay vào ru t Kiên-Trinh, l i nói càng nhi uru t càng au- n.Kiên-Trinh khóc m t h i r i l i ngh r ng: thân n y ch t ã ành r i, mà tr c khich t mình ph i li u th nào mà h i cho c k thù r i ch t c ng ng b ng. Kiên-Trinh ng d y lau n c m t r i nói v i Võ-Nh r ng: “Th a ch tr i, thân hèn m nmà ch tr i em lòng th ng t ng, n y n ng n không bi t l y chi mà n ápcho v a. Ng t vì Tr n-cao-Phi là k thù c a nhà tôi, nó ã th r ng n u nó không b t c tôi em v nhà làm tôi m i cho nó thì c ng gi t tôi cho ch t, nó m i v a lòng; i v y tôi e d u b a nay ch tr i không giao tôi cho nó thì ngày khác tôi c ngkhông kh i tay nó c”.Võ-Nh vì yêu Kiên-Trinh nên kính tr ng không dám c ng-b c, l i l y l i nh nhmà khuy n d . Ch ng nghe Kiên-Trinh nói m y l i thì th a lòng ph d , li n tr n
    • hobieuchanh.com 94 t áp r ng: “N u nh v y thì ch ng nào nó lên ây ta s gi t nó mà r a h n chonàng. Nàng ó m c ta.”Kiên-Trinh m ng th m, song b ngoài thì m t th ra mà nói ti p: “Ch -tr i quy t t duyên cùng tôi, mà theo l i ch tr i m i nói h i nãy, thì anh c a ch tr i không ng lòng, tôi e n u ch tr i cãi l i, d u ch tr i không b h i, ch ph n tôi ây ch c ng là khó l m.”Võ-Nh l c u nói r ng: “Không h i chi âu, nàng ng lo. Ta kính nh ng anh talà vì nh là anh, ch không ph i nh tài hay s c h n ta âu. N u nh thu n thì thôi, ng nh mu n làm d thì ta c ng không dung nh.”Trong lúc Võ-Nh t c i ng a xu ng núi, r i Võ-Nh vào liêu mà nói chuy n v i Kiên-Trinh, thì S m-Bích, Hà-Li u và sáu tên dân làng ã lên t i c a chùa Linh-s n-t . m-Bích bàn tính v i ng i i theo r ng n c p thì ông n u ph i ch ng c v ichúng nó thì sáu, b y ng i không gì, mà lúc kéo nhau i lên núi chúng có th y i mai-ph c ch c là khó lên c, chi b ng anh ta lén lên m t mình, th a lúcchúng nó không phòng b anh ta i th ng lên tr i ánh phá thì có l d h n. Hà-Li u i m y ng i i theo quy t s ng thác v i S m-Bích, nên không ành S m-Bích i m t mình, c nài n xin theo hoài, S m-Bích th y v y m i ch u cho theo. t tr i ng u, mà vì ng lên núi hai bên có cây giao nhánh nên i mát m m. ng d n s ch s , tuy không l n, song không d c, b i v y ng a lên xu ng i c. M y ng i l ng thinh mà i, song m t li c dòm ch ng hai bên luôn luôn,vì s lâu-la mai ph c. i c m t h i lâu, b ng th y tr c m t có m y tr i tranh, t cái day ngang cái day d c. S m-Bích v a mu n bi u m y ng i i theo vô b inúp, cho anh ta i m t mình ch ng dè có m t tên lâu-la, n m d a hòn á ngtr a, dòm th y vùng ng d y h i r ng: “M y ng i i âu?” m-Bích áp r ng: “Anh em tôi có vi c c n kíp mu n nói v i nh v ch tr i. V y xin u làm n d t anh em tôi lên tr i cho mau.” Tên lâu-la dòm th y m i ng i u c mkhí gi i thì trong lòng sanh nghi, nh ng ngh vì thu nay ai c ng s oai hai anh em Võ, ch a có ai dám n tr i mà i ch, nên tên lâu la không nghi n a, mà l ibi u ph i ng ó mà ch , i lên báo cho ch tr i hay ch ng nào có l nh cho lên i c lên. S m-Bích g t u mà tên lâu la v a xây l ng i thì S m-Bích i theoli n. Tên lâu la h , c l m l i mà i, không thèm ngó l i sau; ch ng t i c a tr i nó i hay b n S m-Bích c ng t i m t l t, thì nó n i gi n m ng r ng: “Bây mu n ch thay sao? Ta ã bi u ng d i mà ch sao l i theo lên ây?”Có vài m i tên lâu-la trong tr i phía tay trái, nghe ti ng om-sòm, không bi t vi cgì, nên ch y ra ng tr c sân mà dòm. S m-Bích t nh táo nh th ng, không s s tchi h t, bèn nói l n lên r ng: “Ch tr i c a bây âu, bi u ra ây cho tao h i chuy ncho mau.”Lúc y chánh là lúc Võ-Nh v a h a v i Kiên-Trinh s gi t Cao-Phi và ng h a u anh tr hôn s gi t t i anh n a. Võ-Nh m i nói d t l i, b ng nghe tr c tr i cóti ng nói l n t ng là anh v nên l t t ch y ra, ch ng dè ra t i c a xem th y S m-Bích c m ao ng tr c, oai nghi l m li t, sau l ng l i có sáu b y ng i u c m
    • hobieuchanh.com 95khí gi i, thì ch ng h ng bèn ngó S m-Bích mà h i r ng: “Mi là ai? n ây có vi cgì?” m-Bích h i l i r ng: “Ph i mi là ch tr i hay không?” Võ-Nh g t u. S m-Bích i b c t i và nói r ng: “Ta là H ng-D c, vì bây th ã ch n ng b t con gái a l ng dân, r i cách ba b a rày bây l i b t tr m c p ng a c a ta bu c trên chùaLinh-s n-t n a, nên ta lên ây khuyên bây ph i tr nàng con gái y l i cho ng i,và tr c p ng a l i cho ta thì ta dung cho bây, ví b ng bây c ng lý thì ta quy t chém u t tr i bây hêt.”Võ-Nh nghe nói gi n run, li n hô l n lên r ng: “ súc-sanh, dám n ây l n l i à! Lâu-la, bây mau p ch t nó mà qu ng xu ng cho tao.” Lâu-la trong các tr i drân, r i ào ra a c m cây, a c m mác, x c l i ánh S m-Bích, còn Võ-Nh thì ng t i c a tr i mà c s c. S m-Bích v a mu n nh y t i chém Võ-Nh , b ng th y y m i lâu la xông n, s Hà-Li u và m y tên dân làng b h i, nên ph i d ng c l i mà ch ng c v i lâu la. S m-Bích là m t v võ-c , n m canh tý (940) Ngô-v ng m h i thi mà kén ch nanh hùng hào ki t, Hà-c nh-D c, Lâm-H , Tri u-Hùng và S m-Bích vào ng thí thì m-Bích gi t gi i nh t, b i v y Ngô-v ng th ng tài, m i phong cho ch c T ng-binh và giao hai Hoàng-t ng luy n t p võ ngh . Lâu la không dè, t ng là m ttên dân làng, không chút chi kiên s , áp vào âm ánh. S m-Bích hu i ao nhph ng múa, qua l i l nh hùm tràn, tên lâu-la nào l i g n u t u h t th y.Lâu-la kinh hãi qu n cây qu n giáo mà ch y. M y ng i i theo S m-Bích th a th t theo âm chém v tan h t.Võ-Nh ng trong c a tr i th y S m-Bích chém ch t lâu-la nh chém chu i thì n igi n, nên c m siêu ra mà c . Hai ng i m i tràn qua xoan l i vài hi p, Võ-Nh hu isiêu v t S m-Bích, ch ng dè S m-Bích hu i ao v t l i siêu r i x c t i chém Võ-Nh . Võ-Nh a cán siêu mà , b S m-Bích chém m nh quá nên cán siêu g y làmhai khúc, Võ-Nh th t s c, l t t ch y vào tr i. m-Bích không hi u có k gì, nên không dám r t theo. Anh ta ng tr c c a tr ikêu l n lên r ng: “Mi gi i thì ây ánh v i ta, sao l i b ch y i?” Lúc y Hà-Li u t lâu-la ch y xu ng núi v a tr lên t i sân, b ng th y V -Nh n m tay Kiên-Trinhch y ra phía sau tr i, vùng hô lên r ng: “Quân súc-sanh d t cháu tôi ch y kia kìa!” m-Bích xách ao r t theo, th y Võ-Nh ng kéo x n Kiên-Trinh v t ng màch y, l t t nh y t i chém trúng cánh tay t , Võ-Nh li n buông Kiên-Trinh, nênKiên-Trinh té ng a la r ng: “Ch t tôi r i, tr i ôi!” S m-Bích t ng ao chém trúngKiên-Trinh, l t t quì xu ng mà Kiên-Trinh, nh c h i y nên Võ-Nh m i chunvào r ng mà ch y kh i.Hà-Li u ch y t i cháu ng i d y, xét coi không có th ng tích chi h t, song vìKiên-Trinh m t là kinh tâm, hai là b té nên ng i b t t nh nh n s , m -hôi ra nh m. Hà-Li u lo s n sóc cháu, còn S m-Bích coi d u máu mà i theo; i cm tkhúc không th y máu n a, mà trên núi cây cao lá r m không bi t Võ-Nh ch y ngnào, nên ph i d t dân tr l i.
    • hobieuchanh.com 96Kiên-Trinh ng d y th y chú là Hà-Li u thì ch ng h ng. Hà-Li u m i thu t schuy n S m-Bích ánh c ng kh u mà c u cháu l i cho nó nghe. Kiên-Trinh ngó y ng i ng xung quanh mình, bi t m y ng i trong làng h t th y, duy th ycó m t mình S m-Bích l m t, nh ch c ng i ó là ân-nh n, nên cúi l y mà th a ng: “M y b a rày cháu ã quy t ch t mà thôi, không trông mong còn th y m t cha,chú và bà con trong làng n a. May nh ân-nhân c u cháu thoát kh i n n n y, nghthi t c ng nh cháu ã ch t r i mà ân-nhân làm s ng d y. Cháu ch ng bi t l y chimà áp ngh a v i ân-nhân, nên cháu xin l y ít l y, r i ch ng nào v nhà cháu sth a v i cha cháu t n cho x ng áng”. m-Bích c i mà áp r ng: “Ti u-th hãy ng d y! Ti u-th b y u l m nên ph ing i cho kh e, ng nói chuy n nh n ngh a làm gì”. Kiên-Trinh ng i trên hòn á màngh m t h i; ch ng th y ã kh e, Hà-Li u m i h i th m coi h m nay n c p b tmà có ánh p chi không. Kiên-Trinh thu t h t u uôi m i vi c l i cho chú nghe,Hà-Li u nghe cháu nói nó b n c p b t ó là t i Tr n-cao-Phi m n, thì n i gi nnên hâm v nhà r i i ki n Tr n-cao-Phi. Còn S m-Bích nghe Kiên-Trinh nói ch c nào c ng ph i ch t, ch không ch u x ti t nh danh, nên tính k gi t Cao-Phivà gi t luôn Võ-Nh t r i s ch t, thì khen r ng: “Con gái mà có trí l c nh ti u-ththi t là khó ki m l m. ã bi t tr ng ch trinh h n m ng s ng, mà tr c khi ch t l icòn toan m u mà h i k thù, gái d ng y d u ch t ngàn n m ti ng th m c ng còn l i”. m-Bích d t h t tr vào tr i, ki m coi c p ng a c a mình v i con ng a c a Hà-Mai, n c p nh t ch nào mà b t l i. i t i chu ng ng a th y còn có m t con ng a c aThái-t và con ng a c a Hà-Mai mà thôi, còn ng a c a S m-Bích không có, nên ai ng ngh ng a y Võ-Nh t c i i r i. S m-Bích bi u m y ng i i theo d t hai conng a i v i Kiên-Trinh xu ng núi, còn mình l i sau n i l a t cháy tr i tiêu h t i m i ch u theo.
    • hobieuchanh.com 97 I TH M I CHÍN ------á------ t thi p Cao-Phi bu n l i h ; t tình X ng-C p ngó l i au. i n a chi u, m t tr i ã chen u núi, chim cò ã tr m bay v r ng; gió ph t phng n c xanh d n, n ng ch p-chóa nhành cây vàng cháy.Võ-Nh t d t Tr n-cao-Phi i v Linh-s n, hai ng i c i hai con ng a i tr c, sau ng l i có em theo m t cái ki u hai ng i khiêng, ng r c Kiên-Trinh. Võ-Nh t ã lãnh 15 l ng b c th ng r i, nên to i chí, không c n i mau, còn Cao-Phi m ngvì ng c ã g n v tay, trí m c tính chu t ng c b hoa, nên c ng không l t- t.Khi g n t i, Võ-Nh t dòm lên núi th y khói bay m y ng n, t ng là tr i chi u mâycu n, nên không nghi ng i chút nào. Ch ng b c lên tri n núi, th y m t tên lâu-la icà-nh c, Võ-Nh t m i kêu mà h i r ng: “Mi i âu ây? Sao l i i cà-nh c nh y?” Tên lâu-la day l i ngó th y ch tr i, li n quì xu ng và khóc và th a r ng: “ iCh -tr i ôi! Nguy l m! Nguy l m!”Võ-Nh t kinh kh ng li n h i r ng:- Sao mà nguy?- Th a, i ch -tr i v a m i xu ng kh i núi, b ng âu có m t th ng d t n, tr c ch ng 40 tu i, x ng tên là H ng-D c, d t n m sáu tên dân làng lên ánh phá tr i. Anh em tôi ch ng c v i nó, b nó gi t ch t g n vài m i ng i, ti u ch -tr i ánh ng không l i nó, nên d t nàng con gái mà ch y, ch ng dè nó r t theo chém ti u ch -tr i t g n lìa cánh tay t .- Té ra em ta ch t r i sao?- Th a ch a ch t- V y ch bây gi nó âu?- Ti u ch tr i ch y ra phía sau mà tr n, anh em tôi m i ki m c, nên ã khiêng tr v r i. Ng t m y tr i nó ã t cháy tiêu h t, nên không còn ch mà . Lâu-la ch t g n 20 thây còn n m ó; còn b b nh m i m y a c ng n m d a g c cây mà ch u. Tôi b th ng mà nh , nên ráng xu ng ây ón báo tin cho ch tr i hay.Võ-Nh t nghe nói s ng-s t, n a gi n, n a kinh, nên qu t ng a lên núi không thèm i n a, Cao-Phi ng nán l i mà h i tên lâu la r ng: “Còn nàng con gái y có b h ihay không v y em?” Tên lâu-la áp r ng: “Ôi! C ng vì nàng ó nên m i h i n n i y.”- Sao v y?- B t bà con ng i ta, nên ng i ta t c gi n m i lên ánh mà gi t l i ch sao?- Té ra nàng y không còn trên núi hay sao?- Chúng nó d t i m t t h i tr a cho n bây gi , còn âu mà h i.Cao-Phi nghe m y l i nh sét ánh bên tai, các s m c u tan nh n c mù ng b n ng d i, các s toan tính u bay nh khói rút lên tr i, ng ch n ng n
    • hobieuchanh.com 98 t h i r i tay v b p v mà nói r ng: “Té ra m t 15 l ng b c mà không ng th y t!”Cao-Phi mu n tr v , song còn nghi tên lâu-la x o trá, nên qu t ng a ch y theo Võ-Nh t ng lên tr i coi tình hình th nào.Khi lên t i thì th y m y dãy tr i thành m y ng tro tàn, khói còn bay ngui-ngút.Thây lâu-la n m tr c sàn l nh-ngh nh. D a m y g c cây l i nghe ti ng ng i b nh rên la. ã bi t h làm d thì g p d , nh ng mà ng i o c ai th y th mtr ng nh v y ch c ph i quên tánh tàn b o c a lâu-la mà ng lòng th ng xót. Cao-Phi tuy không ph i là ng i o c, song th y c nh nh v y c ng quên nàng Kiên-Trinh, quên ti c 15 l ng b c, leo xu ng ng a mà h i th m coi Võ-Nh n m âu. y tên lâu-la kh i b b nh d t Võ-Nh t và Cao-Phi i vòng ra phía sau; t i m t t mth ch bàn th y Võ-Nh n m ó, m t mày tái lét, cánh tay máu ch y d m-d , Võ-Nh tli n quì xu ng, hai tay ôm em và khóc và nói r ng: “T i anh i kh i, nên em m i b i, anh ngh l i thi t là anh qu y v i em quá!”Võ-Nh gi tay m t xô Võ-Nh t ra r i nói r ng: “L i n y t i em, ch không ph i t ianh. T i em háo s c không nghe l i anh, mà l i còn có b ng b t ngh a n a, nên em i n n i n y. V y xin anh ch bu n. Em ch t c ng áng t i em l m”.Cao-Phi nghe m y l i l y làm l nên b c t i ng g n mà nghe rõ. Võ-Nh t c ngkhông hi u ý em là th nào, song nghe nói thì ng lòng, nên hét l n lên r ng: “Tath cùng tr i t ta s gi t a chém em ây, mà báo thù cho em”. Võ-Nh lúc ydòm th y m t Cao-Phi thì tr n m t l y tay m t ch Cao-Phi mà nói r ng: a thù c a em là th ng Cao-Phi ây, ch không ai âu xa. N u anh gi t nó thì d uem ch t c ng th a lòng”.Võ-Nh t ch ng-h ng, ng ngó em r i ngó Cao-Phi trân-trân. Cao-Phi th t kinh, t mày tái lét, ch n run l p-c p. Võ-Nh li n n t l n r ng: “ kh n ki p, mi ph itránh ch khác, ng ta th y m t n a.” Võ-Nh gi n quá nên ch cánh tay tmáu b c ra ch y có vòi, trong giây phút m t m i xanh d n r i t t h i. Võ-Nh tth ng em nên ôm thây mà khóc. Cao-Phi rón-rén nói r ng: “Tôi không có làm chi t, không bi t t i sao mà ti u ch tr i phi n tôi.” Võ-Nh t l c u l ng thinh. Cao-phi t giã lên ng a i v ; hai a khiên ki u ch y theo sau, Cao-Phi càng th y bu n,bu n vì m t b c mà không c gái xinh, l i còn mang ti ng oán. n h t canh m t, Cao-Phi v m i t i nhà. Cao-Phi kêu gia d ch ra m c a ngõ r i i ng a i th ng vào sân, hai a khiêng ki u c ng khiêng i theo sau, Tr ng-th ,là v Cao-Phi, nghe ch n-r n ngoài ngõ, l t t ch y ra, có ý mu n xem coi Kiên-Trinh nhan s c th nào mà g n m t n m tr ng ch ng mình c ai-hoài ái-m , không ành n i nào khác. Tr ng-th c m èn ra t i sân, th y ch ng ng xu ng ng a,mà m t mày bu n nghi n, không hi u ý ch ng th nào; s ch ng cv m ir ith y v c phát ghét, nên c i chúm chím và nói r ng: “Th a lang-quân L -ti u-th âu cho em r c vào.”Cao-Phi nói l n lên r ng: “Không có L ti u-th nào h t! ng có làm r n!”
    • hobieuchanh.com 99Tr ng-th ch ng h ng, song s mích b ng ch ng nên ráng h i nh nh r ng: “Th alang-quân, té ra b n s n-kh u nó nói g t lang-quân ng gi t 15 l ng b c hay sao?”Cao-Phi nghe m y l i, n a h th n, n a t c gi n, nên ngoe ngo y b i vào nhà, và i và nói r ng: “ r i ây nó s coi tao.” Tr ng-th c m èn i theo sau, khônghi u ch ng mình gi n ai mà h m-he nh v y, gi n L -ti u-th hay gi n Võ-ch -tr i?Ngh không ra m i mà không dám h i n a, nên gi b không nghe, c chúm-chím i mà vào nhà. i có nhi u ng i th y s m ng ã n g n tr c m t, mà r i s m ng y hóa ra bu n; còn có nhi u ng i th y c nh bu n ã vào nhà, nên ng khóc ng i than,mà r i c nh bu n y l i hóa ra h nh ph c. Ng i ã th y vui mà bu n ây là Võ-nh t v i Cao-Phi. Còn ng i th y bu n r i vui ây là Hà-Mai v i X ng-C p.Khi S m-Bích d t Hà-Li u v i 6 tên dân làng i lên núi Linh-s n r i, thì trong làngTh ng-Phú ch ng ai mà ch ng lo s , mà ng i lo nhi u h n h t là X ng-C p v iHà-Mai, X ng-C p tuy ã c m i b y m i tám tu i r i, nh ng mà b m ch tnhu-nh c, nay ly cung t -n n, ch nh có m t mình S m-Bích mà thôi; sanh m ngtrong tay S m-Bích, ví nh S m-Bích ch t r i thì m t mình c nh l b -v , bi t c y ainâng . Còn Hà-Mai, nhà có m t chút con gái, r i b c ng kh u b t m t, dây s uqu n ru t; nay em là Hà-Li u l i i theo S m-Bích mà phá s n-tr i n a; ví nh thànhcông d t c con v thì vui v ã ành, còn ví nh th t b i ph i b thây trên r ngthì m i s u càng r i, bi n th m càng to, ch c là thân già ph i ch t theo con và em,ch không th nào s ng c n a.Tuy lo s , hai ng i lo s thi t; nh ng mà nh l i S m-Bích nói kh ng khái nên trôngmong hai ng i c ng trông mong nhi u. Ng i trong làng t u l i h i s m mai l n n v h t, h n v i nhau n chi u s tr l i h i th m tin. X ng-C p v i Hà-Mai m ng i không yên, c thay phiên nhau ra ng d a c a mà ngó ch ng. n tr a X ng-C p h i th m Hà-Mai r ng: “ ng t Linh-s n xu ng ây tôi có i r i nên tôi bi t không xa. Song tôi i b d , i m t khúc ph i ng i ngh m t h i,nên không bi t sao mà ngày gi c. Còn nh ng i tráng ki n h và i và vch ng bao lâu v y lão ông?”Hà-Mai bi t ý X ng-C p trông l m nên m i h i nh v y, bèn áp r ng: “M yng i i h i s m mai u tráng ki n h t th y, nên tôi ch c h và i và ánh n c p,và tr v có lâu l m thì ch ng n a chi u sao h c ng v t i.” ng-C p nghe nói li n i l i ván n m ngh không trông n a. Hà-Mai bèn h i ng-C p r ng : “Th a quí khách, tôi th y l nh tôn-huynh có tánh ngh a-dõng,nghe tôi có n n thì b t bình nên tình nguy n lên ánh gi t c ng kh u mà b t con tôi i giùm cho tôi, thi t là tôi c m ân m n c vô cùng. Nh ng mà tôi còn lo m t u,là không hi u tài l c c a l nh tôn-huynh ra th nào.” X ng-C p áp r ng:” Tôich ng bi t b n s n-kh u võ ngh th nào, ch tài anh tôi thì tôi ch c n i trong n cmình ch a có ai sánh k p.”Hà-Mai nghe nói nh v y thì càng m ng nên h i thêm :
    • hobieuchanh.com 100- N u l nh tôn huynh tài cao nh v y thì ch c quí khách c ng ch ng kém bao nhiêu?- Th a lão ông, tôi có hai anh em mà tánh khí ch ng gi ng nhau, anh tôi thì h c võ, còn tôi thì lo h c v n; b i v y m y n m nay hai anh em tôi i du h c, h g p v n hay thì tôi h u chuy n, còn g p ai võ gi i thì anh tôi i ãi. Theo võ ngh thì thi t u ng i th ng tôi c ng không dám c .- Có hai anh em mà m i ng i gi i m t ngh nh v y thì là quí quá!Hai ng i nói chuy n v i nhau n n a bu i chi u mà ch a th y S m-Bích v , nênnóng n y ra c a dòm hoài. Tr i t i l n l n, m t tr i ã chen u núi; hai ng i x n-xang ch u không c, mà c ng quên n c m, d t nhau ra ng u làng ch . Ra n n i thì th y ng i trong làng c ng ã t u l i ó mà i; k thì ng dòm ngóng,ng i thì i ón ng. v tr ây là t i Kiên-Trinh không bi t c i ng a, mà i b thì y u i i lâu m t i, nên i m t khúc ph i ngh m t h i.Tr i thi t t i r i, mà không th y tâm d ng chi h t; ng i trong làng k thì bàn n i y, ng i lu n th n , duy có Hà-Mai không nói chi h t, song ng ngó mà haihàng n c m t nh u ròng ròng. M i ng i còn ng h i-h p i trông, b ng nghe ng v ng có ti ng ng i nói chuy n.Có ng i c t ti ng h i l n r ng: “Ai i ó? Ph i là anh em i ánh c pv ó haykhông?”Ai n y u l ng-l ng lóng nghe. Thi t qu có ti ng áp r ng: “Ph i! Anh em tôi v ây. Có L -ti u-th v n a.” Nh ng ng i ng trông, nghe nói thì ch ng xi t ng r , nên r p m t ti ng mà la l n r ng;“Cha ch là may!” r i k nói ng ic i vang-v y, không nghe rõ l i chi n a.Cách ch ng bao lâu có m t ng i c i ng a ch y t i, th y thiên-h ng t i u làngch t n c, li n gò c ng nh y xu ng ng a. Ai n y áp l i mà nhìn th y S m-Bích li nch p tay cúi u v t ra hai bên, t d u kính-ph c l m, Hà-Mai v i X ng-C p b c i m ng r , S m-Bích nói r ng: “Tôi ch m tr , cho bà con anh em trông i thi ttôi l i quá.”Hà-Mai ng ch n-ng n, vì m ng quá, vì c m quá, vì ph c quá, nên không bi t nói i chi mà t n. Lúc y Hà-Li u, Kiên-Trinh v i 6 tên dân làng l c th c i t i n a.Hà-Mai th y con thì ng khóc ròng, không nói chi c h t. Có m t ng i hô l nlên r ng: “Thôi, d t nhau v L -huynh r i s h i th m công chuy n, ch H ng-quan-nh n ã m t m i, mình còn c m ng ây hoài hay sao?” R i ó m i kéo nhau vnhà L -hà-Mai, S m-Bích, X ng-C p, Hà-Mai và Kiên-Trinh i tr c, thiên-h theosau l ng ch t ng, nói nói c i c i, vui m ng ng i khen ch ng xi t.Vào nhà r i mà c p m t c a Hà-Mai hãy còn t r t, song m t thì r i l y mà m t i t i c i. Nh ng ng i i ánh n c p v và m y ông k -lão thì vào nhà, cònbao nhiêu dân làng thì ng ngoài sân, ch nhà nh n u vào h t thì không d chng i. Hà-Mai lính-quýnh c y ng i d n c m ng cho m y ng i m i v n d , thì b t heo làm th t ng d n ti c n m ng. Hà-Mai l i bi u con b ng tr u ra r i
    • hobieuchanh.com 101 i S m-Bích, X ng-C p và 6 tên dân có công y ng i chung m t ván ng cho chacon l y t n. S m-Bích ng n c n không cho l y. X ng-C p ng d y nói r ng:“Con nhà h c trò h g p vi c b t bình ai c ng ph i x ng ra gánh vác. Anh em tôi n ây nghe nói ti u-th b c ng kh u b t thì au n trong lòng mà l i th y ônglão bu n r i than khóc t c gi n, nên anh tôi ph i ra s c tr nguy, s y là b n ph n c trò, n u ông lão nói n ngh a thì ng i lòng anh em tôi l m”. ng-C p nói d t l i li c th y Kiên-Trinh ng ngó mình trân trân, b n con m t a g p nhau thì Kiên-Trinh li n cúi u ngó xu ng t, còn X ng-C p thì m tbi n s c, b ng h i h p, nên c ng day qua ch khác. m-Bích bi u em d p tr u r u r i thu t h t u uôi s mình ánh phá s n tr ivà c u Kiên-Trinh l i cho m i ng i nghe. Kiên-Trinh c ng ti p mà thu t nh ng umình ã nghe ã th y trong m y ngày trên núi; thu t t i s Cao-Phi m n n c p t thì m t nàng có s c gi n, r i thu t t i cách nàng l p m u mà h i Cao-Phi và chtr i thì nàng có s c h ng i. y ông k -lão và nh n-dân trong làng nghe rõ m i vi c thì ai c ng kính m n tài- c c a S m-Bích, ai c ng khen ng i m u k c a Kiên-Trinh và ai c ng khinh b cáithói ti u-nh n c a Cao-Phi. Hà-Li u xúi anh hãy n quan mà ki n Cao-Phi xin quantr ng tr nó ng ngày sau nó không làm s qu y nh v y n a. X ng-C p can ng: “ a ti u nh n d u làm cách nào nó c ng không s a tánh ti u nh n c a nó c. Theo l i Ti u-th nói thì Cao-Phi m n n c p ón ng b t Ti u-th , mà i y là l i c a n c p nói v i Ti u-th ch không có ch ng nào khác. Nay mìnhchém ch t lâu-la, thiêu h y s n tr i, song mình không b t m t tên n c p nào, vính mình i ki n quan òi Cao-Phi n, nó ch i r ng không bi t vi c chi h t, r imình bi t l y ai mà làm ch ng, y v y tôi t ng d u i ki n, quan c ng khó làm t inó c.”Hà-Mai nghe X ng-C p phân gi i rõ ràng thì khen ph i nên không tính vi c i ki nCao-Phi n a.Trong êm y r u th t b -bàn, chén thù chén t c, vui v vô cùng. n khuya L -hà-Mai v i m y ông k -lão t v i S m-Bích và X ng-C p r ng: S m-Bích lên Linh-s n u c Kiên-Trinh em v , bao nhiêu ó c ng gây thù v i b n c ng-kh u r i,hu ng chi gi t g n 20 tên lâu-la, chém s vai Võ-Nh , thiêu h y s n tr i, d ng y thì u thù ch c không nh , b n n c p Linh-s n là b n hung b o, ch ng s m thìmu n b nào chúng nó c ng kéo nhau xu ng ánh làng Th ng-Phú mà báo c u. y nên dân làng ng tình xin S m-Bích v i X ng-C p luôn l i ó ng b o h ng dân cho kh i b quân b o tàn nhi u h i.Hà-Mai l i nói ti p thêm r ng: “N u nh v quí khách b ng lòng l i ây v i tôi thìcha con tôi s i làm mà nuôi cho n ch ng nào già ch t r i m i thôi”. m-Bích c i mà áp r ng: “Lão-ông có lòng th ng t ng anh em tôi nh v y thìtôi c m tình vô cùng. Ng t vì anh em tôi có vi c ph i vào Kinh nên ch i n m b yngày thì không h i gì, ch còn lâu h n n a ch c là không c”.Dân làng ng r lên mà nói r ng: “Úy tr i ôi! N u hai ngài i r i s n-kh u xu ng ây chúng nó t nhà c a, b t trâu bò, gi t con v c a anh em tôi h t còn gì!”. S m-
    • hobieuchanh.com 102Bích ngó ngay m y ng i m i nói ó r i c i mà áp r ng: “Dân tráng-ki n tronglàng n y k g n m t tr m r i, còn b n s n-kh u chúng nó không y 50. Anh em ông b ng ba s c a chúng nó mà anh em s chúng nó, nh v y không h th n haysao? B y nay chúng nó ngang tàng là vì anh em trong làng không t ng-thân t ng-ái nhau, không ng-tâm hi p-l c nhau, chúng nó c p gi t nhà nào thì nhà n ych u, m y nhà khác không ti p c u. N u anh em k t làm oàn th , ng t ng y ng , thì tôi dám nói ch c không có b n n c p nào dám léo n làng n y âu”. y ông k -lão áp r ng: “Quí khách phân nh v y thì ph i l m, ng t dân tronglàng không ai bi t võ ngh , còn s n kh u thì chúng nó luy n t p ã gi i, m t a có c ánh t i n m b y ng i, b i v y d u dân làng có th ng nhau mà ti p nhau i a thì c c ng không l i chúng nó. V y n u quí khách mu n cho dân làng dám c i s n-kh u thì xin quí khách ây ch i r i làm n d y em cháu trong làng chochúng nó bi t võ-ngh chút nh. Quí khách mà có lòng nh v y thì n c a quíkhách d u ngàn n m làng n y c ng không quên c”. ng-C p ngó ch ng coi S m-Bích tr l i th nào. S m-Bích suy nhg m t h i r i c u áp r ng: “Anh em tôi lâu không c”. X ng-C p nghe nói thì ng i thra, s c m t không c vui. u trà chuy n vãn ch i n g n sáng ai n y m i ch u t ch nhà v ngh .Qua ngày sau X ng-C p n m dàu dàu hoài, ít hay nói chuy n. Hà-Mai mu n c m m-Bích v i X ng-C p l i cho nhi u ngày bèn h i S m-Bích r ng: “H i hôm quíkhách nói r ng quí khách có vi c nên ph i vào Kinh, ch ng bi t vi c y là vi c gì; vính tôi sai th ng em tôi nó i th cho quí khách c hay không?”. m-Bích áp r ng: “Anh em tôi m côi, song có m t ng i bà con ng làm quan i tri u. Cách m y b a rày tôi có g p m t ng i Kinh, tôi h i th m thì h nói lúcrày tri u ình ng r i lo n, các quan ng chém gi t nhau, tôi l y làm lo s , nêntính vào Kinh d coi ng i bà con c a tôi s ng thác th nào”.- T ng là chuy n gì khó, ch chuy n nh v y thì tôi sai th ng em tôi nó i th cho quí khách c ng c mà.- Không c âu.Hà-Mai nói h t s c mà S m-Bích c ng c òi i hoài, ch không nh , Hà-Mai ngh ng con mình mà còn s ng tr v nhà, cha con g p nhau y là nh n c a S m-Bích. n y mình ch a tr c, mà n u S m-Bích ra i ch c là s n-kh u xu ng ánh b tcon mình n a. Hà-Mai ngh t i s ó thì m -hôi trán. i l i n m tính t i ngh lui, tính k , ngh u, mà nh m ch ng có m u nàocho b ng m u g Kiên-Trinh, làm nh v y ã n tr ngh a n, mà l i c m ch n m-Bích l i c n a. Ng t không bi t S m-Bích có v hay ch a? C ng bi t S m-Bích là ng i có tài, còn Kiên-Trinh là gái quê d t, anh ta có ành k t tóc tr m n mcon mình hay không? L i c ng còn m t n i n y n a, là S m-Bích ã trên 40 tu i r i,còn con mình m i 17 tu i, không bi t nó có ng S m-Bích hay không? Tính m u óthì là hay, nh ng mà ph i gi i cho c ba u n y r i thì m i thi t m u ó c.
    • hobieuchanh.com 103Sáng ngày Hà-Mai h i d , bi t S m-Bích và X ng-C p hai ng i u ch a có v thì ng th m. n tr a có m t ông k lão trong làng tên là Lý-Nhân n m i S m-Bích và X ng-C p qua nhà ông ch i. X ng-C p bu n b c hoài nên ý không mu n i, mà b i vì Lý-Nhân theo n n n , l i S m-Bích c ng khuyên d , nên X ng-C p i theo S m-Bích mà qua nhà Lý-Nhân.Hai ng i d t nhau i r i, Hà-Mai bèn t s mình mu n g Kiên-Trinh cho S m-Bích, tr c là n n áp ngh a, sau là bu c c ng níu l ng l i cho con nghe, và h icoi ý nó có ành hay ch ng. Kiên-Trinh nghe cha nói thì bi n s c, ng i l ng thinh m t i lâu r i m i áp r ng: “Th a cha, ph n con là gái, s g l y ch ng là quy n c acha nh, ví d u cha g con cho th ng ui hay là th ng c ho c g cho th ng iênhay th ng cùi, con c ng ph i vâng l i con âu dám cãi. Hu ng chi H ng quí-kháchlà ng anh hùng hào ki t, l i có n c u con kh i n n, có l nào con l i ch i t .Nh ng mà con ngh vì cha sanh có m t mình con, m l i ch ng may khu t s m, chathì già y u, nhà thì không giàu, h con l y ch ng thì ph i theo ch ng, mà theo ch ng i thì ai h -h v i cha, khi cha ra ru ng ai coi sóc trong nhà, lúc cha m au ai b ng m s c thu c. V y con xin cha ch v i lo s g con l y ch ng, con nhà mà nuôi ng cha cho n già ng n n cha sanh thành d ng d c”.Hà-Mai nghe con nói nh v y thì bi t ý nó không ng S m-Bích, b i v y ng i th ramà nói r ng: “Cha c ng th ng con l m, b y nay nh có con h -h nên cha m i vuilòng mà lo cày cu c ng có c m n v i ng i ta. N u cha mà g con l y ch ngthì cha c ng bu n. Nh ng mà theo th th ng h con trai l n thì làm cha m ph i lo i v , con gái l n thì làm cha m ph i lo g l y ch ng; n u cha th ng con màkhông nh ôi b n cho con, con l duyên c a con i, thì t i nghi p ph n con l m.Con s h l y ch ng thì ph i theo ch ng mà b cha. Cha t ng s y con ch ng c nph i lo, b i vì cha nghe H ng quí khách nói chàng m -côi nên n i trôi du-h c v y thì u có c i con ch c là chàng s ây v i cha, ch có nhà c a âu mà d t con v ;mà chàng thì con c ng còn g n cha nh th ng, l i trong làng c nh chàng b o n a”.Kiên-Trinh c nói th ng cha nên không ành l y ch ng, Hà-Mai c ng vì th ngcon không n ép duyên, nên d d r i b qua không tính t i s g con cho S m-Bích a. m-Bích th y Hà-Mai và ng i trong làng quy n luy n quá, còn X ng-C p thìkhông tính i âu h t, nên S m-Bích d c-d c ch i không i g p. t i nhà Hà-Mai c 10 ngày, S m-Bích m i bàn v i X ng-C p r ng n u luôn t i ây thì là yênthân, ch ng lo chi n a, song mình lánh n n là có ý mu n báo-thù cho tiên-v ng vàthâu t giang-san l i cho nhà Ngô, ch không ph i i ki m ch mà ch i. S m-Bích m i khuyên X ng-C p i qua ng-châu ng c u Ph m-b ch H h ng binhkhôi ph c. ng-C p nghe S m-Bích tính i thì trong lòng không vui, song c ng không c ntr . Hà-Mai và dân trong làng nghe nói khách h H ng mu n i thì theo n n nkhuyên l i. S m-Bích ki m c nói r ng mình có vi c riêng tr ng-h nên không thnào lâu n a c.
    • hobieuchanh.com 104Dân trong làng c m h t s c mà không c, ông Lý-Nhân m i bày u ti n thi t t ti c l n mà ti n-hành. S m-Bích và X ng-C p còn có m t con ng a mà thôi,nên Hà-Mai t ng thêm con ng a c a mình ng cho hai ng i ng a mà i.Ti c d n t i nhà Hà-Mai. Hành-lý s a so n xong h t, h mãn ti c thì hai ng i lênng a mà i. Lúc nh p ti c, dân trong làng ai c ng bu n. S m-Bích th y ng i ta h utình quá nên c ng ng lòng, còn X ng C p thì ng i ng n ng không nói, không i, không n, không u ng.Ti c g n mãn, Hà-Mai d t Kiên-Trinh ra l y t n và t bi t hai anh em h H ng.Kiên-Trinh ch p tay nói r ng: “Nay hai ân-nh n lên ng, nên ti n thi p xin l y t l y tr c là t n c u t hu n sanh, sau n a d ng ch l kh ng-ki n”. ng-C p nghe d t l i li n té x u; S m-Bích ôm d y thì m t m i xanh d n, taych n l nh ng t. Nh ng ng i trong ti c th y u kinh tâm; còn Kiên-Trinh ng ngóhai hàng n c m t r ng r ng nh gi t.
    • hobieuchanh.com 105 I TH HAI M I ------á------ ng-C p g n ng i vui gi m b nh Kiên-Trinh d i c i nhác trao l i. m-Bích th y X ng-C p té x u l t- t ôm d y r i em n m trên b ván. M yng i trong ti c u xúm xít ng chung quanh mà h i th m r i k ch y i g p than em lên h , ng i thì ch y i ki m thu c em v . ng-C p n m b t t nh nh n s , S m-Bích lo s h t s c. Cách m t h i lâu X ng- p t nh l i, nh ng mà u thì nóng h i, còn ch n thì l nh ng t. M y ông k -lãoth y v y khuyên S m-Bích l i ng ch X ng-C p m nh r i s i.Hà-Mai l t t bi u em d n m t cái phòng chái trên cho s ch s lót gi ng tr ichi u gi ng mùng, r i em X ng-C p vào ó mà ngh . Sáng b a sau, l i sai em b tng a c i qua làng Th ng-An, cách ó ch ng vài d m, r c ông l ng-y Tr n- àng qua ch n m ch h t thu c.Ông Tr n- àng tu i ã 60 mà s c hãy còn m nh m . Ông có danh tr b nh gi i, mà i có tài coi t ng hay. Tr a ông qua t i, S m-Bích v i Hà-Mai thu t s ch ng b nh a X ng-C p phát ra làm sao cho ông nghe r i m i ông vào phòng ch n m ch. ng-C p n m nh m m t, u mình thì nóng, còn tay ch n thì l nh hoài. Tr n- àng ch n m ch r t lâu, r i ra ngoài nói v i S m-Bích và Hà-Mai r ng: “B nh c ati u quan nh n ây tuy không có chi n ng l m, song tr cho m nh c thì không dgì. B nh n y là tâm b nh, t i a s u a não, u t-khí tích-t , nên m i sanh b nh. Bâygi có tr thì ph i cho b nh nh n an-t nh, mà nh t là ng làm u chi cho b nhnh n lo r u, r i tôi h t thu c cho u ng l n l n thì ch c s m nh c”. m-Bích nghe nói thì bu n h t s c, m i h i Tr n- àng v y ch ph i u ng thu cch ng bao lâu m i m nh. Tr n- àng nói n u b nh nh n trong lòng an- n thì trong i b a ho c n a tháng s m nh c, còn nh b nh nh n c s u-não hoài thì ng thu c ph i lâu h n n a.Tr n- àng a thu c ng cho b nh nh n u ng , và d n sai ng i qua nhà l ythêm thu c n a. S m-Bích em thu c và phòng cho X ng-C p u ng, còn Tr n- àng thì t mà v , Hà-Mai a l ng-y ra t i sân, và kêu Hà-Li u i theo l ng-ymà l y thêm thu c.Khi Tr n- àng g n lên ng a, ông day l i h i nh Hà-Mai r ng:- B nh nh n ó là ai?- Ng i là h c trò i du h c n u nhà tôi.- Té ra ng i y ch ng bà con chi v i ông hay sao?- Không.- Tôi coi t ng ng i y quí l m, tuy bây gi b tai n n song ch ng n m b y n m a vinh hi n không ai bì k p. V y ông ph i ráng mà ho n d ng.Tr n- àng lên ng a i v . Hà-Mai tr vào nhà nh m y l i c a Tr n- àng thì n a ng n a lo; m ng là m ng S m-Bích còn trong làng b o-h l ng dân, và m ng
    • hobieuchanh.com 106mình có d p nuôi d ng m t ng i quí t ng d u ngày sau mình không c nhchút th m r i thì bây gi c ng có th muôn m t n b i n c u n n; còn lo là long i y u i mà mang l y ch ng b nh hi m nghèo, ví nh l ng-y c u kh i thìkhông nói chi, ch n u c u không kh i thì u ng m ng m t ng i h c-sanh có tài có c l m. X ng-C p u ng thu c coi b nh càng ngày càng gi m, nh ng mà gi m thìgi m ch có b a b nh ph c-phát không ch ng. Cách vài b a, Tr n- àng qua tu n ch m t l n. Ông d n S m-Bích ng nói vi c gì làm cho ng i b nh lo r u, vàng i b nh n m an-t nh trong phòng không nên cho i âu h t. m-Bích bu n chí, vì không bi t bàn vi c riêng c a mình v i ai, nên t s m mai cho n t i c b i n m y nhà trong làng mà ch i cho khuây-l ng. Còn vài m i têntrai trong làng th y S m-Bích r nh rang m i n n-n xin S m-Bích d y võ ngh . S m-Bích th y ng i ta h u ãi, mà ngh mình không lu ng x ng ch không ích gì,nên khuyên dân d n m t cái sân l n tr c nhà Lý-Nhân luy n t p m y ng i còntrai. S m mai thì th y trò d t nhau vào r ng s n th t, bu i chi u và ban êm thì v , a t p quy n, b a t p roi, b a t p búa, b a t p siêu.Hà-Mai v i Hà-Li u ph i lo cày ru ng p b , l i th y b nh X ng-C p ã nh l n n nên c ng b t lo m i giao cho Kiên-Trinh nhà coi s c thu c men, n u c m n cmà nuôi d ng X ng-C p. a u Kiên-Trinh s c thu c r i trong lòng ái ng i nên bi u con tên là Lý-H nh ng vào phòng cho X ng-C p u ng. Cách m t h i lâu Kiên-Trinh l i sai nó trvào phòng coi nh X ng-C p u ng thu c r i thì b ng tô em ra mà r a. Lý-H nhvào th y tô ã ngu i l nh mà còn y nguyên, li n tr ra ngoài t l i cho Kiên-Trinhhay. Kiên-Trinh h i khách th c hay là ng , thì Lý-H nh nói khách th c, song khônghi u t i sao mà không u ng thu c.Kiên-Trinh ng i suy ngh m t h i r i bi u Lý-H nh vào b ng tô thu c em i hâm i cho nóng. Khi thu c m m v a nóng r i, nàng m i ích thân b ng vào phòng,th y X ng-C p n m day m t vào vách, nàng bèn kêu mà nói r ng: “Th a quíkhách, ráng ch i d y mà u ng thu c, ti n thi p ã hâm l i v a nóng r i ây. Ông ng-y có nói thang thu c n y hay l m, h quí khách u ng r i thì th y b nh b tnhi u”. ng-C p day m t ra th y Kiên-Trinh ng b ng tô thu c ng d a bên gi ng, t sáng r mà có m y s i tóc ph t ph , ch ng khác nào nh l n mây áng g ngnga, môi lòm mà mi ng chúm chím c i, ch ng khác nào nh hoa ào v a m i , thì trong lòng khoan-khoái nên g ng ch ng tay ng i d y r i b ng tô thu c mà ng li n. Kiên-Trinh rót m t chén n c trà r i hai tay b ng cho X ng-C p trángmi ng. X ng-C p c ng ti p chén n c u ng thêm r i nói nh nh r ng: “Tôi nlàm khách, r i l i còn au m làm thêm nh c công ti u-th n a, tôi ngh thi t tôi ái-ng i quá”.Kiên-Trinh chúm chím c i và áp r ng: “Xin quí khách ng ng i chi h t. Quíkhách ráng an ngh mà d ng b nh, n u quí khách mà m nh c thì d u c c cho y i n a ti n-thi p c ng ch ng nài. Thôi quí khách n m xu ng mà ngh , ng
    • hobieuchanh.com 107ng i lâu và ng nói nhi u m t nh c”. X ng-C p n m xu ng thì Kiên-Trinh b cra li n. n chi u Kiên-Trinh tr vào phòng h i r ng: “Quí khách u ng thang thu c h i tr a ó, v y mà nghe trong lòng có kh e-kho n h n hôm qua hay ch ng?”.- Tôi kh e nhi u l m. B nh m i ph n bây gi ã b t n m sáu ph n.- N u v y thì l i ông l ng-y nói thi t, ch không ph i d i. Hôm quí khách m i au, thi t c ng lo s quá!- Xin ti u-th ch lo n a. N u u ng thu c c nh v y hoài thì ch c tôi mau m nh m.- Quí khách li u th coi chi u nay n c m c hay ch a, hay là còn ph i n cháo nh h m nay v y n a?- Mi ng tôi còn ng quá nên s n c m ch a c.- V y thôi ti n-thi p i n u cháo cho quí khách dùng.- Tôi ch a ói, v y ti u-th ch ng c n ph i lo g p.- Không h i gì. ti n-thi p i n u cháo cho s n r i ch ng nào quí khách ói thì ti n thi p bi u con Lý-H nh nó b ng vào cho. Cháo n u lâu ch ng nào n d tiêu ch ng y có can chi mà s .Kiên-Trinh nói d t l i li n xây m t i ra. X ng-C p mu n c m l i ng nóichuyên n a, song không dám t thi t ý mình, nên bày ch c nói r ng: “Xin ti u-thlàm n rót cho tôi m t chén n c trà”. Kiên-Trinh li n tr l i rót n c trao cho ng-C p, th y X ng-C p kh e kho n nói chuy n nh th ng thì m ng th mtrong lòng nên ng chúm chím c i. Ch ng X ng-C p u ng r i m i ch u lui ra. ó v sau d u S m-Bích, Hà-Mai và Hà-Li u có nhà hay là i kh i c ng v y, h n b a n thì Kiên-Trinh b n thân b ng c m ho c cháo cho X ng-C p, mà ch ng ng thu c thì c ng Kiên-Trinh coi sóc, ch c ng không cho ai làm th . Có b aKiên-Trinh c c-c cho Lý-H nh b ng c m vào thì X ng-C p không ch u n, màthu c c ng không ch u u ng. Kiên-Trinh th y v y, không c y ai th cho mình mànuôi b nh n a. m-Bích tuy tài hay s c m nh, song lòng d m c t s t s trung quân ái chúa, trí ý c toan tính cu c l p chánh tr tà, nên m t không th y vi c k , b ng không nghivi c qu y. Còn L -hà-Mai tuy là kính S m-Bích, tr ng X ng-C p m c d u nh ngmà kính tr ng khách c ng không quên th ng yêu con, nên ông th y con g n g i ng-C p thì ông không c v a lòng; mà không v a lòng thì bu n th m ch ôngkhông t ý ông ra, l i ông nh t i m y l i c a Tr n- àng oán t ng thì s bu nth m c a ông ó l n l n c ng tiêu m t n a.Kiên-Trinh v i X ng-C p m i ngày g p m t nhau ba b n l n, l n nào Kiên-Trinh ng h i th m, l n nào X ng-C p c ng nói chuy n. Mà ng i h i th m thì h i b nh t nhi u b t ít, còn ng i nói chuy n thì nói u tr c m t bên tai mà thôi, ch gáich ng h h i n chuy n gia ình mà trai c ng ch ng h t l i hoa nguy t. Bên thìgi thói nghiêm ngh quân-t , bên thì gi n t trinh b ch thuy n-quyên, b i v y g nnhau ã m y tháng tr i mà g p nhau không ng d ng, nhìn nhau không th n m t.
    • hobieuchanh.com 108Tuy b ngoài i v i nhau thì h n-h nh ng i vô ý, nh ng b trong h nh nnhau thì ng -ng n nh k h u tình. X ng-C p b nh n m trong, mà trông chomau t i b a c m b a thu c ng Kiên-Trinh b ng vào; còn Kiên-Trinh lo làmngoài, mà c ng trông cho mau t i b a c m b a thu c ng b ng vào cho X ng- p. G p m t nhau không nói vi c chi l , mà có l không nói nên m i trông mau g pnhau. Th y d ng nhau không l i ích chi, mà có l không l i nên m i vui th m lúcth y. ng-C p ng a b nh h n ba tháng m i m nh, i ra i vào c. S m-Bích h t s c ng, mà ng i trong nhà ngoài xóm ai c ng m ng r . Tuy v y mà l ng-y Tr n- àng còn d n ng cho b nh-nh n m t-nh c ho c bu n r u. X ng-C p h t b nh r ithì Kiên-Trinh h t b ng c m b ng thu c n a, nên có êm th m ti c sao không còn nh ng có d p mà th y m t nhau. Mà ti c r i l i b t t c c i th m ch ng hi u vìsao lúc au l i vui còn lúc m nh thì bu n b c.Cách tr n m i b a X ng-C p ch nghe ti ng mà thôi, ch không th y m t Kiên-Trinh. M t êm r m, hai m i tên trai h c võ v i S m-Bích nh công th y luy n t p ã bi t ngh chút nh r i, nên chung nhau làm th t m t con heo mà ãi th y t i nhàLý-Nhân. S m-Bích d t Hà-Mai v i Hà-Li u i d ti c. ng-C p au m i v a m nh s phong s ng nên xin nhà. Mà n m nhà không ainói chuy n thì bu n, l i dòm ra tr c sân th y tr ng thanh gió mát, xem c nh ngtình n m không yên, nên r o b c ra sân xem tr ng h ng gió. Vì m y tháng b au m hoài trong phòng, không c thong-th , nay ra sân th y c cây t i t n, bóngth làu làu, thì trong lòng kho n-khoái, nên l n l n i vòng theo chái nhà mà ra sau n. ng-C p th y có m t cây ào l n nhành lá sum sê, d i g c cây l i có m t khúccây khô, tròn g n m t ôm, bèn l i ó mà ng i. Trên u bóng tr ng lúc lu lúc t , d ich n ng n c ch xanh ch vàng; bên tai d gáy ti ng ngâm nga, tr c m t gió anhành lúc-l c. C nh thanh t nh mà ng i ng i c ng thanh t nh, song c nh thì vui màng i ng m c nh l i ch ng vui.Ban u X ng-C p ngh thân ph n, khi tr c vào cung ra n, nay sao n g i n mnh ; khi tr c ng i ki u g m có th -v theo h u, nay sao d a cây khô m t mình, duycó cây c gió tr ng làm b n. Ngh thân ph n ã bu n r i mà r i l i còn nh n chath ng-hà không c báo hi u, ngôi vua quy n chúa ng i ta thâu t tuy gi n mà ng ch a s u, th m là th m thân chìm n i gi a tr n-ai, không bi t m âu,không bi t em còn m t. ng-C p nh t i cha m và em thì d n lòng không c, nên khoanh tay trên u i r i úp m t vào mà khóc r m-rít. êm y Kiên-Trinh n m trong phòng th y tr ng thanh gió mát c ng kho n khoáitrong lòng, nên nh b c lén m c a sau mà ra v n ng nhìn tr ng ngo n c nh.Nàng l n i t b c, g p hoa th m thì h i, th y trái chín thì r , khi ng d i c ingó tr ng, khi d a g c cây nghe d . Nàng ngo n c nh mà trong d ng n-ngang, tínhra v n xem tr ng cho vui, té ra xem tr ng d ch ng vui mà l i thêm bu n, mà n u i nàng bu n v n i gì, thì nàng c ng khó mà nói ra cho c.
    • hobieuchanh.com 109Kiên-Trinh ng ng -ng n, b ng nghe có ti ng khóc nh nh trong v n. Nàngth t kinh mu n ch y vào nhà, song nàng ngh l i v n n y t b rào kín, ng ingoài không ai mà l t vào ây. Nàng m i làm gan b c t i lóng nghe th coi ai cóvi c chi vào ây mà khóc. Nàng i c vài ch c b c thì th y d ng m t ng i ng ng i d i c i ào. Lúc y mây áng tr ng lu, nên xem không rõ là ai, nàng m inúp d i m t nhánh m n ng rình xem và lóng nghe cho rõ.Cách ch ng bao lâu mây tan tr ng sáng, nàng xem k l i thì là X ng-C p, tronglòng nàng h i-h p, n a s n a m ng, n a th n n a th ng. Nàng th y khách s unão thì ng lòng mu n b c l i mà khuyên gi i, song nàng ngh canh khuya c nh ng, trai v i gái không nên g p nhau d i g c ào g c m n, b i v y nàng l t ttr b c tính lui vào nhà, ng t vì s ng lòng c a nàng nó n ng n h n s th l ,nàng b c m t b c ru t au m y l n, b i v y nàng không ành b mà i, nên ph itr l i mà an- i ng i s u th m.Kiên-Trinh b c nh nh , X ng-C p không hay c ng i úp m t mà khóc. Nàng l i ng ngay tr c m t r i c t ti ng h i r t d u ng t r ng: “Th a quý khách, êm ãkhuya r i mà b nh ch a thi t m nh, quý khách ng i ây s c m phong s ngch ng?”. ng-C p nghe ti ng gi t mình ng c m t ngó lên th y Kiên-Trinh thì n a h th n a vui m ng, không bi t l i chi mà áp, ch l t t ng d y mà gi t n c m t hãycòn ch y ròng ròng hai bên gò má. Kiên-Trinh li c th y b b ng mà s c bu n th mthì l y làm t i nghi p nên h i nh nh r ng: “Ti n thi p xem t ng quý khách hômnay không c vui; ch ng bi t quý khách trong nhà thi p m y tháng nay có uchi không v a ý, hay là quý khách có vi c chi bu n riêng, xin t l i cho thi p rõ, k o lòng thi p ái-ng i quá”. ng-C p cúi m t ngó xu ng t r i th ra mà áp r ng: “Tôi nh l nh-tôn ông yêuth ng cho ùm- u m y tháng nay, mà l i nh ti u-th nuôi d ng nên m i h t nh, n c a l nh-tôn ông và ngh a c a ti u-th n ng n , tôi ch a tr c, tôi nào có mà dám phi n trách u chi. Thi t hôm nay tôi ch ng c vui, mà tôi không vui y là vì tôi ra ng i ây canh khuya c nh t nh, gió mát, tr ng trong, làm cho tôi nglòng nh t i tiên-nh n r i tôi t i ph n l c-lài mà bu n, ch không ph i bu n chi vi ckhác”.Kiên-Trinh l ng thinh m t h i r i nói r ng: “Ng i i ch ng ai mà ch ng v ng y n i s u, ti n thi p ây c ng v y, ti n thi p m côi m t h i 7 tu i, m i khi n m êm nh n m thì gi t l y c ng d m-d . Trong i ai th ng mình cho b ng m ,ai lo cho mình cho b ng cha, nên m m t r i thì còn ai th ng mình n a, ví nh cha t luôn theo n a thì còn ai lo cho mình”. Kiên-Trinh nói t i ó r i ng lòng nh i m nên c ng r ng r ng n c m t. X ng-C p ã th ng tâm v ni m riêng, màcòn nghe m y l i hi u ngh a nh v y thì d n không c, nên ng i l i trên g c câymà khóc n a.Kiên-Trinh v n t ng gi i s u giùm cho ng i, ch ng dè làm cho ng i càng s unhi u h n n a, nên ng -ng n ng ó, không ành d t mà i, mà c ng ch ng bi tlàm th nào cho ng i vui c.
    • hobieuchanh.com 110 ng-C p khóc m t h i r i nói v i Kiên-Trinh r ng: “Ch ng bi t tôi v i ti u-th códuyên n gì hay không, mà m y tháng nay h tôi th y m t thì vui, còn v ng m t thìbu n. êm nay tình-c hai ta g p nhau ây, v a t ý nhau thì c hai u au lòng vngh a cha tình m , y là b n ng tâm, ch ng còn nghi ng i chi n a.Chung quanh ây ch ng có ai, ch có m t nguy t tròn, v i c i ào l n làm ch ng cho ôi ta mà thôi. V y tôi xin h i ti u-th m t u, là tôi xin nguy n k t tóc tr m n m i ti u-th , ch ng bi t ti u-th có vui lòng mà nh n l i tôi ch ng?”.Kiên-Trinh nghe m y l i m ng mà s , th n mà lo, nên ng ng -ng n, tay níu lá ào, ch n kh u ng n c , cúi m t mà áp r ng: “Duyên n tr m n m t i cha m nh,ti n thi p âu dám t ch ”. X ng-C p li n áp r ng: “Ph n tôi tuy b n-s , song âudám trái l nghi. Tôi h i ti u-th y là mu n d ý ti u-th tr c mà thôi; n u ti u-th oái tình thì tôi s c y mai nói v i l nh nghiêm- ng ch tôi âu l i ép li unài hoa, làm thói trên b c trong dâu mà ti u-th ng i”.Kiên-Trinh li c ngó X ng-C p thì l y làm h th n song c ng vì ch ng-tâm nóxuôi cho nàng quy t oán, nên nàng áp r ng: “Ph n thi p là gái quê mùa d t nát,còn quý khách là ng chí s tr ng phu. N u quý khách chi u c ph n hèn thì thi p âu dám ph b c”. ng-C p ã t ng-t Kiên-Trinh m y tháng nay, nh ng vì s th t l nên khôngdám hé môi. Hôm nay vì th y canh khuya c nh v ng, l i th y Kiên-Trinh ngth ng tâm nh mình, nên ánh li u m d th lòng. X ng-C p trao l i màkhông bi t nàng có ch u l i hay không, nên ng ng trông i, b ng nghe nàngnói nh v y thì trong lòng vàng h n h , li n a tay lên ch m t tr ng mà nói r ng:“L i c h n c a hai ta hôm nay xin m nh nguy t r ng trên u kia d i c i ào l ntr c m t n y làm ch ng. Ví d u gian-nan cùng kh c ng ng quên, mà d u ngàn muôn chung c ng ph i ch ”.Hai ng i to nh h n hò v i nhau m i bao nhiêu l i, b ng nghe chó nhà g n s avang rân, làm cho chung tình v tan, r i nàng thì b n-b chung vào c a sau, cònchàng thì thung-dung i vòng vào c a tr c.Qua ngày sau Hà-Mai v i Hà-Li u d t nhau i th m ru ng. X ng-C p th y S m-Bích ng i ngoài nhà tr c có m t mình, bèn b c ra to nh mà k h t n i lòng cho m-Bích nghe, r i c y anh làm mai trao l i giùm v i Hà-Mai. S m-Bích nghe nóibi n s c l c u mà áp r ng: “Cha ch ! n-h tính nh v y thì trái l quá, tôi âudám can d ! Tuy nay n-h linh- inh lánh n n, nh ng mà V ng-h u hãy còn t icung. N u n-h mu n k t-tóc xe t n i nào thì tr c ph i th a cho V ng-h uhay r i s tính, ch sao n-h l i t ch nh v y? L i còn m t u n y n a: n- m t ngôi m t n c, l thì n-h ph i lòng mà thâu ph c xã-t c, m r nggiang-san, ch sao n-h l i quên vi c trung-h ng là vi c l n, mà i n ch cái ái-tìnhlà vi c nh nh v y?. ng-C p nghe m y l i chánh áng thì h th m, nh ng vì tình c a chàng i v iKiên-Trinh ã l n ng n m y tháng nay r i, bây gi không th nào mà d t cho c, nên chàng ph i g ng mà nói v i S m-Bích r ng: “T ng-quân trách ta nh y thì ph i l m, nh ng vì ta ngh m y tháng nay ta au ây nh có nàng Kiên-
    • hobieuchanh.com 111Trinh nuôi d ng ta lành b nh, l i khuyên gi i ta b t bu n. ã v y mà nàng tuy connhà lê-th song trí ý không ph i nh gái t m th ng, b i v y ta m i tính ch ntr m n m v i nàng, tr c là áp ngh a d ng nuôi, sau n a ph tình th ng t ng. ng-quân ng ng i s ta tr m l nh V ng-m u và s ta lo khôi ph c giang-san;ta c y t ng quân ây là c y nói minh b ch v i L -ông ng cho nàng Kiên-Trinh a hôn cùng ta mà thôi, ch ng nào ta tr v tri u lên ngôi c u-ng r i, ta th a l i i V ng-m u r i s r c nàng mà d y duyên c m s c, ch không ph i là ta c y nói ng c i li n bây gi mà t ng-quân s ”. m-Bích ng i suy ngh m t h i r i ngó X ng-C p c i mà h i r ng: “ n-h lànhành vàng lá ng c, còn Kiên-Trinh là b n-n th ng dân. Nay n-h th ng nên n-h h a hôn, mà bi t ngày sau n-h c ngôi cao quy n c r i, n-h cònth ng n a hay không. N u tr c h a mà sau quên l i, thì càng t i nghi p cho thânph n nàng, mà s e n-h c ng gi m c n a”. ng-C p tr n m t áp r ng: “M t l i c h n d u sanh t c ng ph i nh hoài.Sao t ng-quân l i khinh tình ta quá v y?”. m-Bích th y X ng-C p ã quy t nh, mà ngh Kiên-Trinh c ng là gái lành, nênkhi Hà-Mai i th m ru ng v , S m-Bích m i bày l i xin ông h a Kiên-Trinh cho ng-C p, h ch ng nào l p c công danh r i s t ng l c l mà nghinh hôn.Hà-Mai kính tr ng S m-Bích nên lúc u mu n g con cho S m-Bích mà n n,ng t Kiên-Trinh không ch u nên ông không n ép. T ngày Tr n- àng khen X ng- p quí t ng, thì ông l i ý mu n g con cho X ng-C p n a; nh ng vì ông xétph n hèn l i tr c nh g cho anh r i, sau không l tính g cho em, nên ông mu nthì b ng mà thôi, ch không nói cho con hay. Nay thình lình S m-Bích l i x ngra mà c u hôn cho em, thì ông m ng r h t s c nên ông h a li n. Tuy v y mà t i l iông c ng còn h i d ý con; ch ng ông th y con thu n tình, ch không ph i kháng cnh tr c n a, thì ông ch ng xi t n i m ng. X ng-C p c i c c ng c eo trong taymà giao cho Hà-Mai xin a l i cho Kiên-Trinh mà gi làm tin.Dân trong làng Th ng-Phú hay tin Kiên-Trinh ã h a hôn cùng X ng-C p thì ai ng vui lòng, m ng vì khách còn l i mà b o h cho dân làng, nên kéo nhau n -gia-trang mà cung h .Cách ít ngày S m-Bích và X ng-C p bàn tính vi c riêng v i nhau, S m-Bích khuyên ng-C p i v i mình qua ng-châu mà c u Ph m-b ch-H h ng binh v n t iTam-Ca. Ch ng hi u X ng-C p quy n luy n L -gia-trang hay là vì thi t th ng emnh m mà nghe S m-Bích khuyên qua ng-châu thì ng i bu n xo m t h i r i nói ng: “Ta l u-l c m y tháng nay không bi t V ng-m u âu, không hay V ng-còn hay m t. Ta n m êm h nh n thì th n th c không yên. Ta mu n c y m tng i trong làng vào kinh d i r ng: m n h i th m Giang-hoài-Nh n mà k thi t thì tin t c V ng-m u và V ng- . Còn s qua ng-châu mà c u c u v i B ch- ta ngh có ch khó l m; b i vì không bi t B ch-H có lòng yêu ta hay là ã qui-thu n v i Tam-Ca r i. N u ã ph n tâm thì ta qua ó ch c ch ng kh i ng i b t màgi i ta v tri u. V y ta t ng t ng-quân nên t m ta l i ây, t ng-quân i m tmình qua ng-châu mà d ý B ch-H coi có ch u giúp ta hay không. N u B ch-H
    • hobieuchanh.com 112ch u thì t ng-quân tr v ây mà r c ta, ngh ch ng mu n gì. Ch ng t ng-quântr v thì ng i i vào kinh d tin có l c ng v t i. Ta bi t ch c V ng-m u v i ng- còn m t th nào r i thì ta m i yên lòng mà lo vi c l n c”. m-Bích nghe nói h u ý nên thu n tùng. Hà-Li u lãnh i vào kinh mà d tin Giang-hoài-Nh n. Tr c khi ra i X ng-C p d n h i th m luôn coi vi c tri u chánh bâygi ra th nào, V ng-h u âu và hai Hoàng-t còn m t. Hà-Li u -h t ng là m-Bích và X ng-C p bà con chi v i Hoài-Nh n, ch không dè chi h t.Hà-Li u i r i S m-Bích g i X ng-C p l i v i Hà-Mai nói r ng mình qua ng-châu th m bà con ít ngày r i tr v . Dân trong làng nghe S m-Bích i thì bu n, songbây gi b n trai võ ngh ã gi i không s n c p n a, mà th y X ng-C p l ich c sao S m-Bích c ng tr v , nên không c m cho l m. S m-Bích l i d n h c trònhà ph i luyên t p, nh t là ph i b o h giùm em mình, r i m i c i ng a ra i.
    • hobieuchanh.com 113 I TH HAI M IM T ------á------ ng kh u còn th ng tình th túc, Quan tr ng l i ph ngh a quân-th n. ngày Tr n-cao-Phi ã m t 15 l ng b c mà b t không ng Kiên-Trinh, thì ngày êm t c gi n n ng không c. Cách ít b a sai ng i qua làng Th ng-phú dKiên-Trinh có v nhà hay không, và nh có v nhà r i thì h i th m coi ng i nào c u em v nhà ó.Ng i nhà i d xong r i tr v nói r ng: Kiên-Trinh bây gi t i L -gia-trang nhth ng, còn ng i c u nàng y là H ng-D c, ch ng rõ là ng i âu l i ó, i du c v i em tên là H ng-Phi, anh thì võ ngh cao c ng, em thì v n ch ng tuy t-di u, hai anh em còn u t i nhà L -ông.Cao-Phi nghe rõ tình hình thì tính th m trong trí r ng: “Không l hai anh em h ng ó hoài, v y ta i ch ng nào chúng nó i r i ta s lo m u mà b t Kiên-Trinh n a”. Nào dè cách ít ngày l i nghe H ng-Phi có b nh nên ph i t m ó mà ng thu c. Cao-Phi m i ngh th m r ng; “À t i th ng nh au, nên ch a i. V y hnó m nh r i thì ch c nó i, ch ó mà làm gì”.Cao-Phi i h n ba tháng. Ngày n nghe H ng-Phi m nh r i thì trong b ng m ngth m, mà v a m i nghe m nh ó r i k nghe L -hà-Mai ã h a g Kiên-Trinh cho ng-Phi. Tr n-cao-Phi hay tin y c ng nh sét n bên tai, qu u m t v ng màynghi n r ng mà nói r ng: “À, bây t hôn c a tao há! Bây ã t i s ch t r i”.Sáng ngày sau Cao-Phi l y 10 l ng b c b vào l ng, r i c i ng a lên Linh-s n, tính n c ng kh u xu ng ánh làng Th ng-phú, gi t anh em h H ng, t nhà L -hà-Mai và b t Kiên-Trinh giao cho mình n a.Võ-Nh t, Linh-s n, chôn em r i thì lo c t tr i l i và lo chiêu t p lâu la thêm. Anh tathám d bi t H ng-D c là ng i gi t em mình, hãy còn t i làng Th ng-phú, cókhi n m êm nh t i em thì t c gi n, mu n d n lâu la xu ng ánh mà báo thù,nh ng ngh vì r t i là em mình mà còn c không l i thay, mình ây võ ngh khônggi i b ng em mình, th thì mình làm sao mà th ng nó cho c, ã v y mà mìnhtrên s n tr i t i nó lên ây không thu c ng t mà mình còn không làm gì nó c thay, hu ng chi mình xu ng làng c a nó thì th ng nó sao n i. B i Võ-Nh tngh nh v y nên th ng em mà không dám báo thù.Cao-Phi lên t i Linh-s n g p lâu-la bèn bi u d t lên núi ng ra m t ch -tr i. Võ-Nh t th y m t Cao-Phi thì nh t i l i em nói lúc g n ch t, nên trong lòng không c vui. Cao-Phi bèn nói r ng: “Th a ch tr i, tôi lên ây tr c là th m ch -tr i sau i ch -tr i ã tính k chi mà báo thù cho ti u ch -tr i hay ch a. M y tháng nay tôinghe L -hà-Mai nó nói thách r ng: ch -tr i không dám xu ng làng Th ng-phú thìtôi gi n quá, ch u không c. Trong châu n y, ai l i không kiên oai ch -tr i, mà nódám nói nh v y ch ! Ôi! Còn hai anh em h H ng chúng nó l i nói phách nhi u n n a. Th ng anh là th ng lên ây gi t ti u ch -tr i ó, nó nói r ng: n u ch -tr ixu ng nó không thèm ánh, nó th ng em nó b t s ng ch -tr i ch i cho bi t danh.
    • hobieuchanh.com 114Võ-Nh t châu mày, ng ng Cao-Phi l i nói r ng: “Mi ng nói n a. L n tr c vì mimà em ta ch t, bây gi mi còn mu n cho ta ch t n a ph i hay không?”.Cao-Phi áp r ng: “Ch -tr i nói nh v y thì t i nghi p cho tôi quá! Tôi th y ti uch -tr i b h i tôi nóng lòng nên lên ây mà h i th m coi ch -tr i có tính m u báothù hay không, ch ph i báo thù mà l i-ích gì cho tôi hay sao. Nói cùng mà nghe, vính ch tr i ánh báo thù mà có b t luôn c Kiên-Trinh giao cho tôi, thì tôi c ng n n thêm cho ch -tr i, ch ph i tôi tính tr 15 l ng b c tr c ó hay sao? Tôinói thi t, n u ch -tr i mu n òi thêm ch ng 10 l ng n a tôi c ng ch u, mà mu n a tr c tôi c ng a cho”.Võ-Nh t l c u nói r ng: “Ta không mu n nghe mi nói t i vi c y n a, b i vì tath y mi là ta nh l i em ta, mà h ta nh l i em ta thì ta gi n mi l m”.Cao-Phi th y k b t-thành, nh m nói n a c ng vô ích, nên t giã mà xu ng núi. Lâula nghe h i Cao-Phi nói khi nãy thì bi t có em ti n b c theo l ng, nên xin phép ch -tr i ng ch y theo mà gi t. Võ-Nh t can r ng: “Không nên l y b c c a nó n a”.Cao-Phi v nhà bu n b c, n m lo ng i tính, không bi t m u nào mà b t cho cKiên-Trinh. Cách vài ngày có quan Tri-châu tên Tr m-Khuê i vãng dân, n làngTh ng-th nh, th y nhà Cao-Phi cao l n h n h t, bèn d y quân ghé vào. Cao-Phith y quan n nhà, ch ng bi t có vi c chi quan-h , nên l t t thay áo b ch kh n r ira ón tr c c a mà nghinh-ti p.Tr m Tri-châu vào nhà dòm coi trong ngoài r i m i h i th m làng ng-t nh th nào,mùa màng t hay th t. Cao-Phi vòng tay th a r ng: “B m th ng-quan, dân tronglàng tôi th y u lo làm n, ch ng ai sanh tâm gian-gi o chi h t. Còn mùa màng n mnay tuy trúng, song trúng thì có lúa n mà thôi, ch không d d ”.Quan Tri-châu l i h i r ng: “Ta có c l nh tri u ình d y ph i b t cho c Thái- X ng-C p v i T ng-binh S m-Bích là ng i có t i. Mi có th y hai ng i ó tr n trong làng n y hay không? N u có thì mi ph i ch , ch yên- m thì c làng u b i”.Cao-Phi nghe h i thì trong trí li n ngh r ng; tri u ình ki m b t Thái-t X ng-C p i T ng-binh S m-Bích. Quan a ph ng không bi t m t hai ng i y. N u mìnhch hai anh em h H ng thì ch c quan b t chúng nó li n, h quan b t chúng nó r i thì nhiên ph i gi i v kinh. D u v tri u nhìn không ph i mà tha chúng nó i n a, thìlúc chúng nó b giam c m, mình c ng có ngày gi mà t Kiên-Trinh c. Ngh y r i th a v i quan Tri-châu r ng; “B m th ng-quan, làng tôi không có ch a ai l t h t, n u ngày sau th ng-quan có b t c làng tôi yên- m t i nh n thì th ng-quan chém h t c làng chúng tôi c ng cam ch u”.Cao-Phi nói d t l i r i l t t ch y vào bu ng l y 10 l ng b c c a Võ-Nh t chêhôm n , em ra tr c m t quan Tri-châu mà th a r ng: “B m th ng-quan,không m y khi th ng-quan n vi ng làng tôi, v y tôi xin dâng chút l m n mà t n h -c ”.
    • hobieuchanh.com 115Quan Tri-châu g t u, d y quân thâu 10 l ng b c r i nói v i Cao-Phi r ng: “Mi làdân ch n thôn quê mà bi t gi l ngh a nh v y, ta ban khen mi a. Mà mi có bi ttrong m y làng g n ây có ai c-u t hay là u chi b t bình hay không?”.Cao-Phi rón rén th a r ng: “B m th ng-quan, ph n tôi là con dân, còn th ng-quan là cha m , n u th ng-quan không h i thì thôi ch th ng-quan h i thì có lnào tôi dám d u gi m. B m th ng-quan, h i nãy th ng-quan h i tôi v y ch cóth y Thái-t X ng-C p v i T ng-binh S m-Bích tr n trong làng tôi hay không. m th ng-quan, thi t trong làng tôi không có, nh ng mà tôi có m t ng i bà conbên ngo i, tên là L -hà-Mai, bên làng Th ng-phú, m y tháng nay có ch a Thái-t ng-C p v i T ng-binh S m-Bích trong nhà, l i bi u hai v y c i tánh danh, ng-C p thì kêu là H ng-Phi, còn S m-Bích thì kêu là H ng-D c. S m-Bích võngh cao c ng ánh gi t lâu-la trên Linh-s n th y u kinh-tâm tán m. V y n uth ng-quan mu n b t thì xin ph i c n-th n”.Quan Tri-châu là ng i háo l i háo danh, b i v y v a nghe nói thì m ng r h t s c,quy t b t cho c X ng-C p mà n p ng có th ng-quy n t n-t c, ch không kph i qu y chi h t. Cao-Phi thì mu n c y th c a quan mà tán thành vi c riêng c amình, nên d y ng i nhà làm heo mà tr ng ãi. Quan khách v i ch nhà coi tìnhthân m t v i nhau l m.Quan Tri-châu n u ng no say r i m i t mà i, tính qua làng Th ng-phú d coitình hình th nào r i s l p m u mà b t X ng-C p v i S m-Bích. Cao-Phi l i choMã-K là gia d ch theo h -t ng, mi ng thì nói cho theo ch ng mà b ng thì tínhcho theo thám-d , d n riêng tên gia d ch y h th y quan b t hai anh em h H ng r ithì ph i l p t c ch y v báo tin.Cao-Phi không th y m t X ng-C p l n nào, mà c ng không dè hai anh em h H ng y là X ng-C p v i S m-Bích, nh ng vì có m t nàng Kiên-Trinh mà anh ta bày k t c-ác, làm cho anh ta ph i mang cái t i ph n-chúa là t i không th dung c. ti u-nh n bày m u sâu k c nh v y, mà X ng-C p không hay chi h t. T khiHà-Li u i vào kinh và S m-Bích i qua ng-châu r i, thì X ng-C p nhà bìnhyên nh th ng, không có chút chi lo s , ch trông Hà-Li u v cho mau ng nghetin coi m cùng em d t l t ch n nào mà thôi. t bu i s m mai X ng-C p ra ng tr c c a mà xem hoa ua n , thình lình có t con chim én âu không bi t té nhào d a bên ch n r i n m ó không bay. ng-C p b t c m lên mà xem thì con chim lông cánh, không b tên b b nhchi h t. Chàng l y làm l , m i tr vào a cho Hà-Mai coi. Hà-Mai th t kinh nói r ngchim sa cá l làm m b t t ng, nên khuyên chàng ph i th . ng-C p nghe nói thì s nên v ng l i th cho con chim én bay, nh ng trong b ng i-h i hoài d ng nh s có tai-n n v y. t tr i v a x bóng, Hà-Mai v i X ng-C p ng n m trong nhà b ng nghetr c ngõ có ng i nói om-sòm, l t t ch y ra xem thì th y có m t v quan-l n c ing a vào sân, sau l ng có n m sáu tên quân theo h u, l i có m y ông k lão tronglàng i theo n a. Hà-Mai ch ng bi t quan n nhà có vi c chi, tuy s mà c ng ph ich y ra nghinh ti p.
    • hobieuchanh.com 116Quan Tri-châu Tr m-Khuê xu ng ng a r i i th ng vào nhà. X ng-C p c ng ra báiki n ch không tr n tránh. Quan Tri-châu v n ã có nghe Cao-Phi t tr c s Kiên-Trinh b s n-kh u b t nh có anh em h H ng lên núi ánh ch t tr i-ch c u nàng em v , nên vào nhà ng i r i thì ngài h i Hà-Mai r ng:- Ta i vãng các làng, n ây m i nghe nói cách m y tháng tr c con gái c a lão ông b s n-kh u b t, may nh có H ng tráng-s lên Linh-s n ánh ch t ch tr i mà u em v , thi t có nh v y hay không?- B m th ng-quan, thi t có nh v y.- S n-kh u hành-hung n th mà sao lão ông không i báo cho ta hay?- B m th ng-quan b n s n-kh u c ng b o l m, tôi s gây thù gây oán thêm n a, i chúng nó gi t luôn t i tôi, nên tôi không dám i báo cho th ng-quan hay.- N u s n-kh u c ng b o n n i lão ông s oai không dám i báo cho ta hay, mà ng tráng s dám lên Linh-s n ánh gi t chúng nó, th thì H ng tráng-s ch c là gi i l m. Ng i y bây gi i âu, mu n g p m t ng ban khen cái tài hùng- dõng c a k anh-ki t.- Hà-Mai không dè hai anh em h H ng là ai, mà c ng không rõ ý riêng c a quan Tri-châu, nên s thi t ông nói thi t r ng: “B m th ng-quan, ng i c u con tôi tên là H ng-D c, ã i qua ng-châu mà tìm bà con m y b a rày r i. Còn ng i em, tên là H ng-Phi, ngh a t c a tôi, còn t i nhà tôi; n u th ng-quan cho phép thì tôi s bi u nó ra bái ki n”.Tr m-Khuê nghe H ng-D c võ ngh cao c ng, nên khi g n t i làng Th ng-phútrong trí th m lo, không bi t mình b t nó có ch ng c hay không. Nay n ây nghenói H ng-D c i kh i, ch có m t mình H ng-Phi mà thôi, ngh b t ch c là d l m,nên h n h nói r ng: “Ph i ng i trai chào ta h i nãy ó hay không?”- B m th ng-quan, H ng-Phi là nó ó.- N u v y thì m i ra ây cho ta xem. Anh c ng v y mà em c ng v y; r i ta không p c anh, thì ta khen em c ng c mà.Hà-Mai l t t kêu X ng-C p ra bái ki n. Tr m-Khuê li c th y ng i di n m o khôingô, da tr ng, m t tròn, mày t m, m t ph ng, bi t không ph i là ng i t m th ng,mu n truy n l nh cho quân b t trói mà d t v ; song k b quy n -th th ng haynhác, th m ngh r ng n u trong tri u r i lo n mà Thái-t X ng-C p thoát kh i ch yra n ây c thì ch c là ng i c ng có tài l m, s mình có n m sáu tên quân b tkhông c, mà nó ch y kh i thì u ng, ph i tính dùng k mà b t m i xong.Tr m-Khuê ngh nh v y r i nói r ng: “Ta chào H ng Tráng-s . Ta nghe nói l nh tôn-huynh có tài d p yên ng c ng-kh u trên Linh-s n thì ta ái-m , nên tính n ây ng m i h t hai anh em v ph mà tr ng ãi ng t lòng khen ng i. R i l nh tôn-huynh i kh i, v y ta xin m i tráng-s ch u phi n i cùng ta lên ph ch i m t ôingày ng ta ph lòng c v ng”. ng-C p nh nh nói r ng: “B m th ng-quan, anh em tôi là b n-s du h c, ch ngcó tài l c gì; vì nh c huynh n ây g p vi c b t bình nóng lòng nên li u thân mà u ng i tai n n ó thôi. Th ng-quan có lòng h c , thi t b n s i n vô cùng.Nh ng xét vì ph n hèn âu dám n c a quan, v y nên b n s không dám làm nh clòng th ng-quan n th ”.
    • hobieuchanh.com 117Tr m-Khuê c theo ép X ng-C p ph i i v i mình. X ng-C p t ch i hoài khôngch u i. Hà-Mai v i m y ông k -lão th y quan Tri-châu có th nh tình, không mu n cho ng i bu n b ng, nên áp khuyên X ng-C p hãy i theo ng i. X ng-C p t c-d ph i c i ng a theo Tr m-Khuê mà lên ph .Khi v n dinh, Tr m-Khuê h i quân d n ti c r u mà ãi X ng-C p, l i d nriêng quân ph i ch n m y c a, h nghe có l nh thì áp vào mà b t trói X ng-C p mà ng c. U ng r u c vài tu n Tr m-Khuê m i h i r ng:- Tráng-s quê quán châu nào?- B m th ng-quan, b n s g c Phong-châu.- Phong-châu thì g n kinh ô. V y tráng-s có nghe t khi l nh kim-th ng t c v , Hoàng-t X ng-C p v i X ng-V n d t l t x nào hay không?Tr m-Khuê mi ng thì h i mà m t thì li c X ng-C p. X ng-C p nghe h i n óthì bi n-s c, song c ng g ng mà áp r ng:- B m th ng-quan, b n s tuy g n kinh mà i du h c ã lâu r i nên không bi t vi c tri u chánh c.- Tráng-s mu n d u tôi, ch l nào tráng-s l i không bi t. Thái-t X ng-C p là tráng-s ây ch ai. ng-C p c m a ng g p n, b ng nghe nh v y thì r ng r i tay ch n nênbuông hai chi c a r t trong mâm. Tr m-Khuê ch ng còn nghi ng i chi n a, li n hôlên m t ti ng, quân núp m y c a áp vào b t trói X ng-C p. X ng-C p th t kinhkhông i n i chi c, ch khóc và kêu oan mà thôi.Tr m-Khuê d y em X ng-C p giam vào ng c r i sai 20 tên quân t c t c xu nglàng Th ng-phú b t h t c nhà Hà-Mai mà gi i v ph .Cha con Hà-Mai nhà ng ng i trông X ng-C p, thình lình quân n vây nhà t trói h t hai cha con mà d t i. Hà-Mai kinh hãi không bi t mình có t i gì, nênthan khóc nghe r t th m thi t. Ng i trong làng th y X ng-C p i v i quan Tri-châu mà không v , r i l i có quân n b t Hà-Mai v i Kiên-Trinh n a, thì lo s h t c. M y ng i h c trò c a S m-Bích nóng n y không ch u c, nên hai ng i iqua ng-châu ki m S m-Bích mà báo tin, còn 5 ng i d t nhau i theo xa xa, tínhlên ph thám d coi vi c lành d th nào.Quân d t Hà-Mai v i Kiên-Trinh v t i thì Tr m Tri-châu d y giam riêng ch khôngcho th y m t X ng-C p.
    • hobieuchanh.com 118 I TH HAI M I HAI ------á------ Gái th ng ch ng quan th ch ng ành v , Quân tham b c ng i c u m i dám h a.Tên gia d ch c a Cao-Phi là Mã-K i v i Tr m Tri-châu qua làng Th ng-phú, th yquan Tri-châu m i X ng-C p v ph , không hi u có ý gì, nên nán l i mà d nghetin cho ch c. n t i Mã-K th y quân n b t Hà-Mai v i Kiên-Trinh, thì bi t ch cTr m Tri-châu l p m u m i X ng-C p n ph ng b t cho d , nên l t- t tr vTh ng-Th nh mà báo tin cho ch -gia hay.Cao-Phi nghe quan Tri-châu b t X ng-C p r i thì m ng, ch ng nghe nói H ng-D c i kh i nên ch a b t c thì lo, n ch ng nghe nói hai cha con Kiên-Trinh c ng b t n a, thì ch ng h ng, l c u ch c l i than r ng: “Ta l p m u cáo gian cho quan t hai anh em h H ng là có ý mu n cho hai th ng ó b giam-c m, ng ta thongth mà t nàng Kiên-Trinh. Nay quan Tri-châu l i b t luôn nàng n a, thì c m uta l p ó có ích gì cho ta âu”.Mã-K th y ch ng i bu n xo, bèn ki m l i mà nói r ng: “Th a ch gia, tôi coi ýTr m Tri-châu chi u-c ch -gia l m. Tôi t ng n u ch gia ch u khó em l v t quaph mà c u ngài tha Kiên-Trinh thì ch c ngài nh n l i li n. V cha nàng ã b giam i; n u quan th nàng ra thì nàng b v m t mình, lúc nàng i v ng, ch gia ón b t d nh ch i”.Cao-Phi nghe nói m m c i, khen Mã-K có trí, r i l i nói r ng: “Ph i! c l m!Hôm qua ta có nói v i quan Tri-châu r ng L -hà-Mai bà con bên ngo i c a ta. V y u ta l y tình bà con mà xin quan Tri-châu tha nàng Kiên-Trinh thì ch c c. Nóicùng mà nghe, n u nh ngài có làm khó thì ta qu ng ra thêm m t vài ch c l ng b c a, t nhiên c li n ch có khó gì.Cao-Phi thay áo i qu n, s m l v t r i d t Mã-K i theo mình mà qua ph .Tr ng-Th , là v Cao-Phi núp trong bu ng nghe ch ng toan m u li u k mà b tKiên-Trinh n a, thì trong lòng không vui, nên b c ra can r ng: “Th a lang-quân,trong châu n y ch ng thi u chi con gái, ch ng ph i có m t nàng Kiên-Trinh mà thôi. u nàng không kh ng vào làm thê thi p cho lang-quân thì lang-quân ki m n ikhác. Thi p xin lang-quân ng có bày m u c ng b c quá nh v y không nên, b ivì h mình h i ng i d u ng i không h i l i mình c ng t n c”.Cao-Phi châu mày n t r ng: “ àn-bà bi t gì mà nói nào!”. R i lên ng a i v i Mã- .Nàng Kiên-Trinh b b t giam vào ng c, không bi t cha con nàng v i ch ng có t i chi,nên nàng lo s than khóc nghe r t th m-thi t. Ngày tr c nàng b c ng kh u b tnh t c ng nh ngày nay v y, nàng c ng than khóc nh ng mà nàng ã quy t nh bnào c ng ph i ch t, nên nàng khóc là khóc th ng cha mà thôi ch không ph i s màkhóc. Hôm nay cha v i ch ng ng b b t nh t nh nàng, không bi t ch ng âukhông bi t cha t i gì, b i v y nàng khóc hôm nay ch ng nh ng là khóc th ng chath ng ch ng mà thôi, l i còn lo s mà khóc n a.
    • hobieuchanh.com 119Qua b a sau m y ông k -lão làng Th ng-phú th y L -gia-trang ch khách ng b t thì au lòng xót d nên d t nhau lên ph r i vào l y Tr m Tri-châu mà kêuoan cho cha con h L và cho H ng-Phi.Tr m Tri-châu d y quân d t Hà-Mai v i Kiên-Trinh lên thính ng bi u ng riêngra m t bên, còn m y ông k -lão ng m t bên r i h i r ng: “M y ông k -lão có bi t -hà-Mai có t i chi hay không?”. Ai n y u l ng l ng cúi u mà nghe, song squá nên m hôi nh gi t, Tr m Tri-châu c i r i nói ti p r ng: “T i c a L -hà-Mai ng l m. S là có chi u c a Hoàng-th ng truy n cho ch tr n ph i tìm mà b tThái-t X ng-C p v i T ng-binh S m-Bích là ng i ph n tri u ình. Ai yêm- ntrong nhà thì toàn gia b tru l c. L nh nghiêm nh v y, mà L -hà-Mai không s , nênch a Thái-t X ng-C p v i S m-Bích trong nhà m y tháng nay. Nay ta b t c rõràng, v y thì t i ch t ã áng r i, còn kêu oan n i gì”.Hà-Mai ng s ng s t, m t xanh nh chàm. M y ông k -lão c ng ng ng n ngkhông nói chi c. Kiên-Trinh b c t i tr c án quì và khóc mà th a r ng: “B mth ng-quan, thi t là oan cho cha con tôi l m. M y tháng nay có hai anh em h ng, anh tên là H ng-D c, em tên là H ng-Phi, trong nhà cha con tôi mà thôi,ch có Thái-t và T ng-binh nào âu”.Tr m Tri-châu c i mà áp r ng: “ n n c n y mà nàng còn tính d i n a hay sao? ng-D c ó là S m-Bích còn H ng-Phi ó là X ng-C p, ta ã bi t r i nàng còn u chi n a”.Kiên-Trinh l y r i th a n a r ng:- B m th ng-quan, H ng-Phi là ng i h c trò i du h c, ch không ph i X ng- p. Xin th ng-quan xét l i, k o oan cho cha con tôi và oan cho ng i vô t i n a. Tôi bi t ch c H ng-Phi ó không ph i là X ng-C p.- Sao nàng dám ch c nh v y.- B m th ng-quan, n u ng i y là Thái-t X ng-C p thì có l nào l i h mình mà h a hôn v i tôi là m t a con gái d t nát quê mùa nh v y âu.Tr m Tri-châu nghe nói m y l i thì ng i l ng thinh mà suy ngh . M y ông k -lãoth y v y m i áp l i mà kêu oan giùm.Tr m Tri-châu bán tín bán nghi nên d y m y ông k -lão v , cho mình th m-án.Ng i bi u quân em giam cha con Hà-Mai l i r i m i d y d t X ng-C p ra mà tra n. X ng-C p khóc lóc kêu oan hoài, nói r ng mình là H ng-Phi, g c Phong-châu, cha m khu t s m, nên anh em d t nhau i du h c, ch không ph i là Thái-t .Quan Tri-châu khi m i b t X ng-C p thì trong lòng tin ch c là Thái-t mà ngheKiên-Trinh nói nh v y, r i X ng-C p, Hà-Mai và m y ông K -lão u nói khôngph i, thì trong lòng sanh nghi, nên lo l ng vô cùng. Ng i lo ây ch ng ph i vì soan- c cho ng i ngay mà lo; ng i lo là vì s gi i v kinh n u nhìn không ph i ng-C p thì ch c ng i ch ng kh i b tri u- ình qu ph t. Ng i mu n d y quân em X ng-C p ra ngoài r i l y tr ng ánh òn mà tra kh o. Song ng i l i nghtuy X ng-C p ph m t i v i tri u ình, nh ng mà ng i là kim-chi ng c-di p, cháuru t c a Tân-v ng. Ví nh ng i n y thi t không ph i là Thái-t thì ánh ch t
    • hobieuchanh.com 120 ng không h i gì. Còn nh thi t là Thái-t , mà ch ng gi i v tri u, Tân-v ng xá i, thì mình khó mà ng i yên n i châu n y c.Tr m-Khuê ch ng có tài l c gì, n m tr c nh h i l v i các quan trong tri u m i c th ng ch c Tri-châu, nên c lo gi gìn ch c ph n. Ng i còn ng d d ,không bi t ph i k t án l nào, ng h trúng thì th ng ch c, mà d u có tr t c ng kh iqu ph t. B ng có quân vào báo r ng có T n-cao-Phi là i-phú gia Th ng-Th nhxin vào ra m t. Tr m Tri-châu s c nh Cao-Phi là ng i nghinh ti p mình trúng lngh a hôm n , nên h i quân cho vào.Cao-Phi b c vào, l i có Mã-K b ng l v t theo sau. Quan Tri-châu th y l v tnhi u, thì trong lòng l y làm vui v , nên cho phép Cao-Phi ng i r i nói r ng: “Hôm mi thông tin cho ta qua L -gia-trang, thi t qu ta b t c H ng-Phi r i, còn ng-D c i kh i ta ã cho quân thám d h nó v t i thì ta b t nó n a. V theo l nhtruy n h nhà nào yêm- n Thái-t v i S m-Bích thì toàn gia b tru l c, v y ta c ng t luôn hai cha con L -hà-Mai r i. Tuy ph m nh n ã b t c, song ta còn nghiquá, không bi t H ng-Phi ó có ph i là Thái-t X ng-C p hay ch ng nên ta d -dch a dám gi i v kinh”.Cao-Phi li n ng d y th a r ng: “B m th ng-quan, i có ai mà ch u cha n p bao gi . Tôi bi t ch c ng i ó là Thái-t , song vì s t i nên cãi h nh v y ng tr n cho d ”.Tr m Tri-châu ng i suy ngh m t h i r i h i r ng:- Sao mi dám ch c?- B m th ng-quan, tôi bà con v i L -hà-Mai, vi c trong nhà t nhiên tôi bi t ch .- N u H ng-Phi thi t là Thái-t thì có l nào ng i l i ch u h a hôn v i m t nàng nghèo kh quê mùa nh v y?- B m th ng-quan, vi c ó c ng là d i trá n a. L -hà-Mai ch a Thái-t trong nhà có t i nên bày chuy n g con ng che m t ng i trong làng trong xóm. Mà g là h a ti ng c m ch ng ó mà thôi, ch có ph i g thi t âu.- Ta th y nàng nó ng khóc kêu oan cho ch ng quá, mà sao mi l i nói nh v y?- B m th ng-quan, con em tôi nó s ông già nó liên-l y nên nó khóc d i mà kêu oan, ch không ph i nó có tình gì v i Thái-t âu. Xin th ng-quan tra l i.- L i mi nói r t có lý. V y thì ta ph i k t án mà gi i v kinh cho mau, b i vì có l nh yh b t c là ph i gi i li n.- B m th ng-quan, th ng-quan phân nh v y htì ph i l m, ch n u th ng-quan th r i sau tri u- ình hay c d gì hay sao.- Ta lo là lo n u v tri u nhìn không ph i Thái-t thì ta có t i ch .- B m th ng-quan, n u không ph i thì thôi, ch th ng-quan có t i gì. Th ng- quan không bi t m t Thái-t , làm sao mà th ng-quan nhìn c.- Mi nói ph i l m.- B m th ng-quan, hôm n th ng-quan i vãng dân, n làng tôi th ng-quan c nên ghé t -xá, s y làm cho tôi vinh-di u vô cùng. Tôi c m i n th ng- quan không bi t l y chi n áp cho v a, nên hôm nay n ây tr c dâng chút l n, mà t lòng thành k nh c a tôi, sau d coi th ng-quan có b t c Thái-t hay không. Ch ng dè n ây tôi m i hay th ng-quan ã b t c Thái-t r i,
    • hobieuchanh.com 121 mà còn l i b t luôn ng i c u và con em tôi n a. B m th ng-quan, ã bi t ng i ph m t i v i tri u- ình thì không th dung c. Nh ng mà th ng-quan xét l i mà th ng giùm con dân. C u tôi không có con trai, ch có m t chút con gái ó mà thôi, n u th ng-quan không th ng gi i h t cha con v kinh, thì tôi s e hai cha con ng b ch t chém, r i bên ngo i tôi tuy t-t c, t i nghi p quá. V y xin th ng- quan che ch , làm ph c tha cho con em tôi cho nó tr v nhà, ng nh c u tôi có ph i t hình thì còn có ng i cúng qu y.Cao-Phi nói t i ó, r i làm b ng lòng a n c m t. Tr m Tri-châu suy ngh th m ng mình b t c Thái-t là nh th ng n y t c m ch; mà nó l i d ng l v t tr ngquá, nay nó xin có m t chút ó, không l mình h p l ng không cho. Mà d u mìnhcho c ng ch ng h i gì, mình gi i Thái-t v i Hà-Mai là ch ch a, mình ng nói t iKiên-Trinh thì tri u- ình âu bi t c.Quan Tri-châu ngh nh v y r i nói v i Cao-Phi r ng: “Mi là dân mà bi t l ngh akhông l ta h p l ng v i mi. V y thì mi v i, ta xét l i r i ta tha Kiên-Trinh,không sao âu mà s ”.Cao-Phi nghe nói m y l i thì h t s c m ng r nên l y quan Tri-châu r i lui ra. Cao-Phi d t Mã-K ra ki m quán u, tính i quan Tri-châu tha Kiên-Trinh v thì nomtheo mà b t. Khi b c vào quán th y có 4 ng i trai-tráng, ch ng 25 ho c 27 tu i, ng n m t i m t b ván mà ng . Mã-K giao ng a cho ch quán r i h i d n c mcho ch n.Lúc Cao-Phi ng ng i n c m b ng th y có m t ng i trai n a, tr c ch ng 22 tu i,da tr ng, mi ng dài, trán cao, mày r m, hình vóc m y u, mà b t ng l -làng,ngoài b c vô i th ng l i b ván kêu 4 ng i ng ng y th c d y nói nh nhnghe không c, r i d t nhau i h t. Cao-Phi h i ch quán m y ng i y là ai, thìch quán nói r ng m y ng i y là hành-khách t i u ã hai ngày rày, songkhông rõ ng i g c x nào.Cao-Phi t ng là dân làng i ki m ch làm n, nên không ý n, c bi u Mã-K n c m r i i ch i d coi h quan th Kiên-Trinh thì v thông báo tin cho anh ta hay. i b a ó 5 ng i hành-khách v quán n c m r i ng nh th ng, không nóichuy n chi v i Cao-Phi mà Cao-Phi th y h y ph c lôi thôi nên c ng không thèmlàm quen.Chi u b a sau khi quan Tri-châu d y quân d t m t mình Kiên-Trinh lên thính ng r i nói r ng:“Chi u theo công-pháp l thì ta ph i gi i cha con nàng v kinh ng th hình.Nh ng vì có anh c a nàng ai-c u, nên ta tha nàng. V y nàng hãy v mà coi nhà c a. rày v sau l y ch ng lo làm n, n u còn làm qu y nh v y n a thì ta không dung c.”Quan Tri-châu t ng tha nàng thì nàng vui m ng l y t n, nào dè nàng ch ng h ngkhông bi t anh nào l i nghe d y v l y ch ng lo làm n, nàng càng au n tronglòng, nên nàng qu xu ng khóc mà xin tha luôn cha v i ch ng, ch nàng không ch u
    • hobieuchanh.com 122 m t mình. Quan Tri-châu th y v y c ng ng lòng, không n n t n , nên ki m l i u ng t mà khuyên nàng v .Kiên-Trinh c kêu oan cho ch ng hoài không ch u i. Quan Tri-châu n i gi n, m i y quân em giam vào ng c l i.Sáng b a sau Cao-Phi i hoài mà không th y th Kiên-Trinh, nên li u m ng tr vàoph mà kh n-c u n a. Quan Tri-châu nói r ng Kiên-Trinh c nài ch t s ng c ngtheo ch ng v i cha mà thôi, ch không ch u v m t mình, nên ng i tính ph i gi i t v kinh. Cao-Phi n n n xin i nàng ra kh i dinh, không cho lân-la vào ph a thì t nhiên nàng ph i v . Quan Tri-châu c i mà nói r ng: “Mi xin u y takhông th cho c. Nàng ã quy t th t i mà ta tha sao c? Ví nh ta tha mànàng không ch u v nhà, c i theo cha vào kinh mà khóc, tri u- ình hay c s tayêm- n thì d gì cho ta hay sao?”.Thôi, nàng mu n ch t thì cho nàng ch t mi ng xin n a u ng công. Ta ã k t ánxong r i h t, sáng mai ta s cho m t tên i-tr ng gi i h t v kinh cho tri u- ìnhngh t i”.Cao-Phi th y k mình ã b t thành, mà ngh nói thêm n a c ng vô ích, nên l y t lui quán mà bàn tính v i Mã-K . V Mã-K là m t tay lanh-l i b t-thi p, v a nghenói nh v y li n th a r ng: “Xin ch gia ch lo, b nào mình c ng b t nàng c. m nay tôi i ch i tôi có làm quen v i quân lính nhi u ng i”.“V y tôi h i d coi ông i-tr ng nào lãnh i gi i t i nh n v kinh thì tôi m i ng n ây r ì ch gia xu t b c h i-l tr c v i ng, ng lúc ng i d c ng ng th nàng Kiên-Trinh cho mình b t, tôi ngh có k y thì hay h n h t”.Cao-Phi g t u khen ph i, r i a ti n cho Mã-K và bi u i ki m quân lính ãi n ng ng h i d mà thi hành k y.Ngày y b n ng i hành khách chung m t quán v i Cao-Phi b i h t ch còn có t ng i nh , da tr ng, mi ng dài, cáo b nh n m trên ván trùm chi u rên hì-hì. n t i trong quán ã t èn, ngoài sân tr i m a r -r . Cao-Phi ng i d a gh gi a, t ngó ra sân mà trông Mã-K . Cách ch ng bao lâu, Mã-K i v quán sau l ng l icó m t ng i i theo. Cao-Phi trong lòng m ng th m bèn ng d y. Mã-K b cvào th a r ng: “Th a ch -gia, tôi có m i ông i-tr ng n ây”.Cao-Phi ch p tay thi l , nhìn l i thì ông i n y tên là Tr nh-B u, hôm n ã có theoquan Tri-châu mà n nhà mình m t l n, nên nói r ng: “Tôi kính chào ông. Hôm nông i v i quan Tri-châu n làng Th ng-Th nh, ông ghé nhà tôi, mà vì tôi m c s t nên ti p không l . Nay tôi có vi c n ây mu n vào bái ki n ông, nh ng vìông trong ph , lính gác nghiêm-nh t, tôi không dám vào, nên m i ông n ây ãiông m t ít ly r u cho ph tình c v ng, xin ông th t i”.Tr nh-B u là ng i a u ng r u, nên nghe nói nh v y thì c i mà áp r ng:“Phú-ông có lòng t t m i ta, l nào ta l i t hay sao. Quan Tri-châu th ng c mkhông cho ta u ng r u, nên ta trong ph bu n quá. Khuya n y ta s lãnh gi i t inh n vào kinh, may phú-ông m i ta s m a, ch n u mai s m i thì ch c khôngcó ta nhà”.
    • hobieuchanh.com 123Cao-Phi m i ng i r i bi u Mã-K thúc ch quán d n r u th t b ng lên cho mau.Tr nh-B u u ng c vài chén thì h ng chí, nên nói chuy n om sòm, Mã-K c m ur u ng m t bên h th y chén l ng thì rót thêm. Ng i hành khách au n mbên ván yêm-lìm không c c c a; còn ch quán thì m c lui-cui d i b p n u n.Cao-Phi th y Tr nh-B u vui v bèn d chuy n ra mà nói r ng:- H i nãy ông nói khuya n y ông m c i gi i t i-nh n vào kinh. V y ch có ph i ông i gi i Thái-t v i hai cha con ông lão Hà-Mai hay không?.- Ta i gi i b n làng Th ng-phú, ông ch i b t hôm tr c ó a.- Ông lãnh i m t mình hay là có quân lính theo ông.- Quan Tri-châu d y ta ph i d t theo vài ch c tên quân, nh ng mà ta ngh i gi i Thái-t s c y u trói gà không ch t, v i m t ông già và m t a con gái, c n gì ph i d n quân nhi u, nên ta tính d t ch ng 5 a i theo mà thôi.- Ông không s i d c ng h ánh, h gi t t i-nh n hay sao?Tr nh-B u tr n m t vinh râu, ngó ngay Cao-Phi mà áp r ng: “Cha ch ! Th ng nàodám c gan n th ? Ta s là s b n c ng kh u Linh-s n mà nghe nói th ng Võ-Nh ã ch t r i còn th ng Võ-Nh t nhúc-nhác không dám hoành-hành nh tr c a, th thì còn b n nào d n a mà s ”.Cao-Phi c i mà nói r ng:- Tôi nói ó là nói ch i mà thôi ch tôi v n ã nghe danh ông anh-hùng nh t, có ai mà dám vô l v i ông n th .- , không th ng nào dám âu.Cao-Phi bi u Mã-K l y thêm r u rót m i Tr nh-B u u ng n a. Anh ta ng i suyngh m t h i r i nói r ng:- Th a ông tôi có m t vi c mu n c y ông song ch a bi t ông có s n lòng giùm giúp hay không nên tôi không dám nói.- Ta v i ông khi ch a bi t nhau thì ch ng nói làm gì, ch h bi t nhau thì là anh em. Ông mu n c y vi c chi c nói ra ngay, có can h chi mà ph i áy-náy.- Th a ông, tôi ch ng d u ông làm chi, s là tôi v i nàng L -kiên-Trinh v n à có duyên n tr c.- Nàng Kiên-Trinh nào? Ng i v Thái-t ó ph i hôn?- Th a ph i.- Húy! Té ra Thái-t ó gi t v c a ông hay sao?- Th a, tuy không gi t mà c ng nh gi t.- H ! Chuy n làm sao âu ông k cho ta nghe h t coi.- S là n m ngoái tôi i nói nàng Kiên-Trinh, cha nàng ã h a g mà nàng c ng ã ng thu n tôi r i. Tôi v a s m s a l v t ng i c i, r i nàng có b nh, r i b nh a h t, k b c ng-kh u b t. Ch ng bi t hai anh em h H ng âu n gi i c u nàng r i lão Hà-Mai c m ân nên quên l i h a v i tôi i, em nàng mà g cho ng-Phi. Tôi th y ng i b i ngh a tôi gi n nên tôi m ch cho quan b t b ghét ch i.- Té ra h ng-Phi ó không ph i là Thái-t X ng-C p hay sao? Cha ch ! Ông báo i làm cho quan ã th t công mà ta i gi i c ng vô ích n a. V y mà ta t ng
    • hobieuchanh.com 124 ng i y thi t là Thái-t nên ta lãnh i gi i ng may tri u- ình xét công ng th ng ch c cho ta ch !- Th a ông, tôi không bi t Thái-t thì làm sao mà tôi dám ch c H ng-Phi ó ph i hay là không ph i Thái-t .- N u ông không bi t ch c thì sao ông dám b m v i quan Tri-châu. Ta s n u mà không ph i Thái-t ây, thì quan Tri-châu b qu , r i ông c ng khó mà yên thân c.- Th a ông, vi c y tôi ã có t v i quan Tri-châu r i, v y xin ông ng lo. Mà vi c ó không ph i là vi c tôi tính c y ông.- V y ch ông c y vi c chi.- Tôi mu n c y ông i gi i t i, khi ra kh i ph r i ông giao nàng Kiên-Trinh l i cho tôi; n u c v y thì tôi n n ông 5 l ng b c.Cao-Phi và nói và thò tay vào l ng móc ra n m l ng b c mà trên gh . Tr nh-B ung i ngó n m l ng b c, mi ng chúm-chím c i r i l c u áp r ng:- Ông c y vi c ó khó quá, ta không th giúp c.- Có chi âu mà khó?- N u ta giao nàng Kiên-Trinh cho ông, khi n kinh ta l y ai mà n p th cho c.- Có chi âu! Ông c n p Thái-t và Hà-Mai, nh tri u- ình có h i Kiên-Trinh thì ông nói quan Tri-châu giao cho ông có hai ng i ó mà thôi, ch không có Kiên- Trinh nào h t, t nhiên êm ru.- Húy! Ông nói nghe d nh ch i! Tri u- ình h i l i quan Tri-châu r i ta ch t chém ch êm!- Thôi thì ông nói nàng y i d c àng th a lúc ban êm tr n m t, c hôn?- Không c. Ta lãnh i gi i mà h -h ng cho t i nh n tr n, thì d gì?- Tôi còn m t k n y hay l m: ông nói nàng i d c ng s th hình nên th a lúc ban êm t v n mà ch t. Dùng k ó tri u- ình khó mà tra c. Mà tôi t ng tri u- ình h c Thái-t thì h m ng r i, h không c n c t v n nàng Kiên-Trinh làm gì âu.Tr nh-B u ng i suy ngh l m, mu n ch u ng l y n m l ng b c, mà r i s có t inên không dám ch u. Cao-Phi th y v y m l y ra thêm 3 l ng n a trên gh mànói r ng: “Tôi n n thêm cho ông 3 l ng n a ây. Xin ông nh m l r i giúp giùmtôi, không h i gì mà s ”.Tr nh-B u ng i ngó 8 l ng b c hoài. Cách m t h i lâu m i quy t nh r i nói r ng:“Ông có lòng t t v i ta quá, không l ta không giúp ông. Nh ng mà i d c ngtrong lúc ban ngày, có quân lính i theo, ta không th giao Kiên-Trinh cho ông c. ng i vào kinh, cách ây ch ng 5 d m có m t cái truông l n tên là truôngThu ng Lu ng, u truông có m t cái mi u th ông H . V y ông hãy i tr c lên ó mà núp. Ta gi i t i nh n c i hu n ãi i t i s t i ó mà ngh , r i trong lúcban êm quân lính ng h t ta s lén giao Kiên-Trinh cho ông d t v ”.Cao-Phi h t s c m ng r . Tr nh-B u l y 8 l ng b c b vào l ng r i t mà v . Cao-Phi kêu Mã-K d n cho ng a n cho no ng khuya th c d y mà i cho s m.
    • hobieuchanh.com 125Cao-Phi i ng thì tr i ã h t m a mà m t tr ng l i m c lên. Ng i hành khách au m trên ván bên kia ngóc u dòm coi trong quán ch khách u im-lìm, m i lén c a i ra ngoài sân, mà i ra r i i luôn. n khuya Cao-Phi v i Mã-K c i ng a i r i mà ng i y c ng không tr v quán.
    • hobieuchanh.com 126 I TH HAI M I BA ------á------ u ng i ngay dõng-s ph i tr gian, Giúp i ngh a gái hi n toan b i c. m ng i hành khách chung m t quán v i Cao-Phi ó là ai? T ng ai ch itr c c ng u h i nh v y. N u gi u hoài s e ch ng kh i nh c lòng ng i ctruy n, nên thà là d n g c tích, khai tánh danh m y ng i y ph t m t l n cho r i. m ng i hành khách y là dân làng Th ng-phú, môn c a S m-Bích, võ nghth y u tinh thông. B n ng i l n t 25 n 28 tu i ó tên là ào-Quan, Sài-T n,Hu nh-Ki m, Mai-t -Ph c; còn ng i nh h n h t, tr c ch ng 22 tu i ó, là Lý-h u- , con c a Lý-Nhân. N m ng i n y nghe quan Tri-châu ã giam H ng-Phi vàong c, r i l i th y quân n b t Hà-Mai v i Kiên-Trinh n a, thì nóng lòng nên d tnhau i lên ph mà thám d tin-t c coi lành d th nào. Lên n ây, nghe nói ng-Phi là Thái-t X ng-C p, vì ph m t i v i tri u- ình nên có t châu-tri t p nã,thì ch ng h ng, n a m ng, n a s , m ng mà l i khóc, s mà thêm lo, m i d t nhauki m quán mà u ng d coi quan nh l nào, và tính coi có ph ng chi mà gi i u, ch H ng-D c tr c khi ra i có d n môn ph i gi gìn, nay H ng-Phi lâm n không l quên l i s ng thác. n m ng i n y võ ngh u khá h t th y, song ào-Quan l i có tài b n hay, m yng i kia không bì k p. Còn xét v tánh tình thì có m t mình Lý-h u-D , tuy nhtu i, song l i lanh-l i h n h t. m ng i i ki m ch yên r i, bèn gi b nh ng i i ki m vi c làm n cho kh iquan nghi, Lý-h u-D ngh u-ngh nh tr c ph mà thám d tin t c. Ban ngày thìtán-l c m t ng i i m t ng , n chi u l i t u v quán ng cho Lý-h u-D thôngtin. a tr c Lý-h u-D th y Cao-Phi vào ph còn Mã-K ngoài coi ng a, bi t m tMã-K là ng i d t Tr m Tri-châu qua làng mình hôm n , ch không bi t Cao-Phi làai.Anh ta xúi tr nh ng ch i ngoài ng l i h i th m Mã-K coi ông nào vào ph ó. Ch ng anh ta nghe nói ng i y là Tr n-cao-Phi làng Th ng-Th nh, thì tronglòng sanh nghi li n b i vì ngày tr c Cao-Phi dám m n c ng kh u b t Kiên-Trinh, thì hôm nay ch c nó c ng dám vu-oan cho H ng-Phi mà t hôn n a. MàMã-K là gia-d ch c a nó, d t quan Tri-châu n làng mình, th thì k gian c a nó ãrõ ràng r i ch ng còn nghi ng i chi n a.Lý-h u-D mu n bi t coi Cao-Phi n ph làm vi c chi, bèn i dang ra xa mà tránh t, song c p m t ch ng khi nào r i c p ng a v i Mã-K . Cách m t h i lâu, th yCao-Phi trong ph i ra khí s c hân-hoan, lên ng a i v i Mã-K thì H u-D nomtheo coi b n nó i âu. Ch ng dè g n n quán th y b n nó xu ng ng a vào quán, u-D bèn ngh u-ngh nh ngoài ch i m t giây lâu r i m i ch u vào.
    • hobieuchanh.com 127Lý-h u-D nói nh cho 4 ng i kia bi t ng im i n quán ó là Cao-Phi r i d tnhau ra ngoài ng mà bàn tính.Sài-T n tánh nóng n y, nên v a nghe nói Cao-Phi bày k h i H ng-Phi mà t hôn,thì n i gi n mu n gi t ph t Cao-Phi mà r a h n, H u-D can gián nói r ng s ómình nghi mà thôi, ch không dám ch c, v y ph i hu n ãi mà d coi nó mu n làm gì r i mình s ra tay.Qua b a sau H u-D i thám d , nghe nói Tr m Tri-châu ã tha Kiên-Trinh mànàng nguy n s ng thác c ng theo ch ng v i cha ch không ch u v m t mình, thìbi t Cao-Phi mu n cho quan gi i H ng-Phi v i Hà-Mai vào kinh mà thôi, Kiên-Trinh l i cho nó ti n b c ng b c. T i l i H u-D bàn tính v i m y anh em n a,bi t ch c H ng-Phi b cáo gian, mà c ng bi t ch c Cao-Phi quy t b t cho c Kiên-Trinh, nh ng vì phép n c không dám trái nên không bi t li u m u nào mà c u ng-Phi. Bàn tính v i nhau m t h i, ai c ng nói H ng-Phi là ng i vô t i, n u quangi i v tri u, nhìn không ph i là Thái-t thì ng i ta tha, ch không h i gì, bây giph i lo g p h n h t là lo b o h Kiên-Trinh, ng cho nàng kh i b tay gian-ác. ào-Quan bi u Mai-t -Ph c v làng l y cung th ng khí gi i em lên mà gi u t imi u h g n ph , ng n khi ng bi n có s n mà dùng, r i l i bi u Lý-h u-Dgi au trong quán mà xem ng t nh, còn m y ng i khác thì r o i ch i chungquanh ph mà d tin t c.Lý-h u-D gi au n m trong quán, ngày sau nghe rõ k c a Mã-K bày r i t i l icòn nghe Cao-Phi nói chuy n v i Tr nh-B u và bi t rõ c m u c a Tr nh-B u s p tmà giao Kiên-Trinh cho Cao-Phi n a. n ch ng trong quán ng h t r i H u-D i lén n mi u h mà tìm Mai-t -Ph c v i anh em. H u-D g p m t li nthu t vi c mình ã nghe l i cho 4 ng i kia hay, r i m i ng i c m khí gi i, n i êm y d t nhau i lên núp tr c t i truông Thu ng-Lu ng ng có c u Kiên-Trinh.Sáng b a sau Tr nh-B u v i 5 tên quân lãnh gi i t i-nh n vào kinh. Tr nh-B u itr c b t ng hâm-h , H ng-Phi, Hà-Mai và Kiên-Trinh i gi a m t mày bu n xo,còn 5 tên quân i theo sau, có l vì th y H ng-Phi than khóc mà ng lòng, nên bcoi l ng- ng l , không c s t s ng. i ngang qua c a quán, Tr nh-B u d yquân d n t i-nh n i tr c, còn anh ghé vào mua hai b u r u và h i th m chquán coi Cao-Phi còn ó hay không. Ch quán nói Cao-Phi v i Mã-K ã i r i h ikhuya, thì Tr nh-B u c i, r i xách hai b u r u mà i theo quân. i H ng-Phi v i Kiên-Trinh y u i, i mau không c, mà i lâu thì m i m t,nên h i m t khúc xa xa ph i ng i ngh m t h i. Tr nh-B u vì nghe H ng-Phi làThái-t , nên trong lòng kiên n , l i ngh mình ã h n v i Cao-Phi t i mình s t itruông Thu ng-Lu ng, nên không g p gì i. Mà t i nh n ng i ngh thì Tr nh-B u ng r u, b i v y anh ta c ng không n gì. t tr i v a chen l n, m y ng i c ng v a t i u truông. Tr nh-B u nói v i quân ng ban êm không nên qua truông, r i d y quân d t t i nh n vào mi u Ông-Hngh , i sáng mai s i n a. truông Thu ng-Lu ng là m t ch hi m- a, ng qua truông thì h p mà dài g nhai d m, hai bên cây cao lá r m, nên c p beo th ng núp trong b i mà b t hành
    • hobieuchanh.com 128khách. Ban êm ch ng ai dám qua truông, còn ban ngày c ng không ai dám i m tmình, nh t i u truông thì ng i ó mà ch , cho có c n m ba ng i r i m idám i. Tuy v y mà có khi i ông và i ban ngày mà c ng không kh i c p r c, b i y dân s g n ch y s l m, nên hi p nhau c t m t cái mi u t i u truông màth Ông-H . Nh có cái mi u y nên hành-khách có ch ngh ch nhau ng v y oàn mà qua truông. L i tr c khi qua truông ai c ng ph i t nhang vái l y ông H i m i i.Cái mi u n y c t ã lâu, r i m i khi h , g n mu n s p, thì dân m y làng g n xúmnhau l p l i, b i v y cái mi u ch c-ch n hoài hoài. Mi u r ng l n, tuy không lót vánng a song t b có d ng vách kín áo. Phía tr c và trên r ng có treo m t cái trang th ông H ; cái trang l n n i 2 ng i n m lên c ng c. D i cái trang l icó d ng m t t m vách lá phân bi t phía tr c v i phía sau.Khi 5 ng i môn- c a S m-Bích d n nhau lên n truông Thu ng-Lu ng thì m ttr i v a ng bóng mà thôi. ào-Quan khuyên nhau ph i i xem a th chungquanh mi u ông H ng ki m ch mà núp ch . i xem cùng h t r i m i d t nhau vào mi u ng i ngh . ào-Quan h i m y anh em ng: “B n chúng ta có 5 a mà thôi, còn chúng nó có quân lính ông. Ví nhTr nh-B u v i Cao-Phi kh b c Kiên-Trinh, anh em ta ra tay c u nàng, mà quân línháp vào ti p v i chúng nó thì anh em ta li u làm sao?”.Sài-T n tr n m t áp r ng:- N u quân lính ng ti p, thì mình ánh luôn quân lính, ch s hay sao?- N u mình ánh t i quân lính, thì ph m phép n c, làm nh v y thì t i mình l n m. y ng i nghe ào-Quan nói câu ó thì d -d , coi có s c s , không bi t tính saocho xuôi. Lý-h u-D ng d y nói r ng: “Tôi nh tu i h n m y anh, song xin m yanh cho tôi vô phép mà t m t ôi l i. Vi c chúng ta tính làm ây, tuy ch ý chúngta quy t c u nàng Kiên-Trinh cho kh i tay gian ác mà thôi, ch không ph i chúng tadám ph m phép n c, nh ng mà d u chúng ta c u Kiên-Trinh, không ng nquân lính, chúng ta c ng có t i r i, b i vì h chúng ta gi t Kiên-Trinh thì Cao-Phi t cgi n t nó s i cáo chúng ta, mà d u nó không cáo i n a thì Tr nh-B u i gi i t i-nh n, m t h t m t ng i t -nhiên nó c ng ph i i cáo. N u chúng ta s khôngdám c u ng i ngay, thì thôi chúng ta i v tr c cho xong, ch h ra tay mà c u thìlà có t i. Tôi v n bi t m y anh là ng tr ng phu, g p ng i ngay m c n n không m y anh s mà b làm l cho ành. Hu ng chi tr c khi i, th y chúng ta có phúthác em c a ng i cho chúng ta; H ng-Phi b n n mà chúng ta không dám gi i c uthì còn m t m i nào mà th y th y chúng ta n a. V y tôi mu n m y anh ph i li uthân mà tr ngh a cho th y, b nào chúng ta c ng có t i, thà là chúng ta th a d p c unàng Kiên-Trinh, chúng ta ánh luôn quân lính mà t L -ông và H ng-Phi r i d t t tr n qua ng-châu mà tìm th y chúng ta. Chúng ta th giáo v i H ng tôn-s y tháng nay, d u chúng ta ch a có tài bao nhiêu, song chúng ta c ng s c mà i ch v i m t ôi m i quân lính c. Mà th y chúng ta ngày tr c dám m t
    • hobieuchanh.com 129mình c m g m lên Linh-s n ánh phá c ng kh u, nay anh em ta n 5 ng i mà i s m y tên quân hèn n y hay sao?”. y anh em nghe Lý-h u-D nói nh m lý mà l i c ng c i, nên th y u h ng chí,quy t ánh luôn quân lính mà gi t t i nh n. ào-Quan xem cùng trong mi u r i i tính hai ng i l i trong mi u, gi nh ng i i ng ghé ngh , còn bang i thì vào núp trong r ng, ch n t i s ra rình quanh mi u; h ch ng nào Cao-Phi n b t Kiên-Trinh thì 2 ng i trong la lên r i 3 ng i ngoài áp vô gi i c u.Sài-T n v i Lý-h u-D lãnh ph n trong mi u, gi u khí gi i trong mình r i n m t i a mà ngh ; còn ba ng i kia là ào-Quan, Hu nh-Ki m và Mai-t -Ph c thì d tnhau vào r ng n m t. n lúc m t tr i l n, trong mi u ã t i mò, Lý-h u-D th y xa xa có m t t p ch ng10 ng i xâm xâm i l i, nghi là quân lính gi i t i nh n n, bèn h i Sài-T n leo lêntrang n m mà núp v i mình, b i vì tr i ã t i r i, h vào mi u không có èn c thì không th nào th y mình c. Sài-T n d d , vì s núp nh v y n u quân línhdòm th y thì ch c chúng nó nghi mình có b ng gian. H u-D nói r ng n u h ngóth y thì mình nói ban êm s c p hùm nên ph i lên trang mà tr n, có can h chi mà . Sài-T n nghe l i m i leo lên trang v i Lý-h u-D .Tr nh-B u d n quân lính và t i nh n vào mi u, t ng Cao-Phi ã n ó r i, té rangó trong mi u im-lìm, l y làm l , không bi t Cao-Phi i âu, Tr nh-B u bèn d yKiên-Trinh vào phía trong n m mà ngh , còn Hà-Mai v i H ng-Phi thì phíatr c cho quân lính gi gìn, tính làm nh v y ng ch ng Cao-Phi có n thì b t cho . Ai n y i trót ngày m i m t, nên n m ngay d i t mà ngh h t, duy Kiên-Trinh trong ng i khóc thúc thích, làm cho H ng-Phi n m ngoài ng lòng không ch u c, nên c ng ch c l i kêu oan.Tr nh-B u ng i t i gi a c a, m b u r u ra mà u ng, trong trí ngh r ng: “Mình th a Cao-Phi 8 l ng b c, mình s n lòng giúp nó; n u nó không n ây thì l i t i nó, nào c ng l y b c r i, có can chi mà lo”. Anh ta v a ngh nh v y, b ng nghe cóti ng ng a ch y n. Anh ta b c ra ngoài mà dòm thì th y Cao-Phi v i Mã-K t itr c mi u xu ng ng a ng mà ngó. Anh ta ch y l i h i r ng: “Sao ông i tr v y?”Cao-Phi áp r ng: “Tôi không thu c ng nên i l c. May tôi g p ng i i ngtôi h i th m, nên bây gi m i t i ây, ch không thì tôi i hoài, ch c là th t công màvô ích. Bây gi ông tính giao nàng y cho tôi c hay ch a?”.Tr nh-B u áp r ng: “Khoan! i m t chút n a quân lính ng r i tôi s giao cho. Tôi nó n m riêng phía trong, h ông vô thì l y áo b m mi ng ng cho nó la r i tôiph mà em nó ra cho”.Cao-Phi g t u và c i, trong b ng m ng l m. Anh ta d y Mã-K bu c ng a vào c cây r i i theo Tr nh-B u vào mi u ng i ngh . Kiên-Trinh v i H ng-Phi nghe cóti ng ng a ch y t i r i nghe có ti ng ng i l nói chuy n ngoài, không hi u là ai,nên n m l ng thinh không than khóc n a. Tr nh-B u th y im-lìm, t ng ã ng h t,trong b ng m ng th m, nên rót r u m i Cao-Phi u ng cho m.
    • hobieuchanh.com 130Hai ng i ng i u ng r u nói chuy n g n trót canh, Cao-Phi mu n ra tay mà Tr nh- u c nói còn s m nên c n hoài. H ng ông m t tr ng ló m c d i trong mi usáng m m . Tr nh-B u u ng h t b u r u r i bèn ng d y nói r ng: “Bây gi tacho ông vào a! Ông c vào làm nh ta bi u ó thì xong”.Cao-Phi m ng r , li n x ng áo r t g n gh , l y m t cái kh n c m s n trong tay r i n l n i vô phía trong tính b m mi ng Kiên-Trinh ng kéo ra ngoài r i b lên ng ng a mà ch y. Sài-T n v i Lý-h u-D núp trên trang nghe th y rõ ràng, song im-lìm, i khi Cao-Phi i g n t i ch Kiên-Trinh n m m i nh y xu ng và la l nlên r ng: “ kh n ki p, bây không phép làm h i ng i ngay n a, có chúng ta ch c n mà gi t bây ây!”Sài-T n nh y l i chém Cao-Phi m t ao, s t trên vai xu ng t i b ng, r i rút aoch y l i Kiên-Trinh mà d t ch y ra ngoài. Tr nh-B u ngoài không bi t vi c chi a ch y vào, x y g p Lý-h u-D ch n ánh cho m t cây, té qu n m la om sòm. Bang i núp ngoài, tay c m khí gi i s n sàng v a nghe Sài-T n v i Lý-h u-D la l nli n áp vào ch n c a r i hô r ng: “Có chúng ta ti p ây, L -lão-ông v i H ng-Phi âu mau mau l i ây cho chúng ta gi i c u”.Hà-Mai v i H ng-Phi không hi u là ai, song nghe kêu thì l t t d t nhau ch y ra a, g p ào-Quan m ng r h t s c. ào-Quan em ra ng tr c mi u, k Sài- n v i Lý-h u-D c ng d t Kiên-Trinh ra t i n a. Sài-T n giao ba ng i cho ào-Quan v i H u-D b o h r i xách ao tr vào mi u, hi p v i Hu nh-Ki m và Mai- -Ph c mà ánh quân lính. N m tên quân ng ng không bi t vi c chi, b ng th y y anh em Sài-T n c m khí gi i mu n ánh thì kinh hãi, li n quì khóc l y mà xinnhiêu m ng. Sài-T n th y v y không n gi t bèn l y dây trói h t vào c t, ng i m nhau m t ch .Sài-T n, Hu nh-Ki m và T -Ph c tr qua ki m Tr nh-B u thì th y anh ta b Lý-h u- ánh m t cây gãy giò ng n m ó rên la không i c n a, còn phía trongthì Cao-Phi n m ch t trên m t v ng máu.Mã-K ng coi ng a ngoài lúc nghe trong mi u l n x n thì th t kinh, nên thótlên l ng ng a, tính ch y mà thoát n n; ch ng dè ng a bu c trong cây, lúc lính quýnhquên m dây, nên ch y không c; ào-Quan ngó th y li n l y cung l p tên b n t m i, Mã-K té nhào xu ng ng a. B n Sài-T n d p yên trong mi u r i m i d tnhau ra ngoài ng h i hi p v i ào-Quan và Lý-h u-D . M y anh em bàn v inhau ph i th a lúc ban êm mà qua truông li n ch không nên trì h n. Lý-h u-D i b t hai con ng a c a Cao-Phi r i H ng-Phi lên c i m t con và Kiên-Trinh lên i m t con, th ng th ng i qua truông, ng a i gi a, còn m y ng i tráng ki n ihai bên mà phòng ác thú.Lúc i gi a r ng H ng-Phi khóc và h i m y ng i c u mình r ng: “Hôm nay tôi ã ch c không th y m t anh em n a, nào dè tr i khi n m ng tôi còn dài, nên m i g panh em ây. V y mà vì c nào anh em bi t Tr m Tri-châu s gi i tôi vào kinh nên ón ng ánh mà gi t!”.
    • hobieuchanh.com 131 ào-Quan áp r ng: “T ngày quí quan b b t v i L lão-ông và L ti u-th thì anhem tôi trên ph mà thám d tin t c luôn luôn, b i v y Tr m Tri-châu quy t nh lnào anh em tôi u hay h t th y”. ng-Phi l ng thinh m t h i r i nói r ng: “Anh em ra công c u tôi, n y r t n ng , bi t ngày nào tôi m i n áp c”.Lý-h u-D c i mà nói r ng: “V y ch l nh tôn huynh b o h làng chúng tôi m ytháng nay, r i l i ra công d y dân trong làng luy n t p võ ngh n a, công n y anhem chúng tôi l i mang không n ng n hay sao? Thi t s -tâm c a chúng tôi khôngtính ánh quân lính mà t tù-nh n b i vì chúng tôi bi t quí quan là ng i ngay, hgi i v kinh tri u- ình nhìn không ph i Thái-t thì th ch không t i gì.Ng t có th ng kh n ki p Cao-Phi nó âm m u mu n b t L ti u-th , n u gi t nó thìanh em tôi c ng t i r i, nên b t c d anh em tôi m i ánh quân lính mà tluôn h t ba ng i, ng mang t i cho áng”.Hà-Mai nghe nói Cao-Phi âm m u mu n t con mình, không hi u duyên c thnào, nên m i h i l i cho rõ. Lý-h u-D bèn em h t u uôi m i vi c mà thu t l icho Hà-Mai nghe, sau r t l i nói r ng: “B i Cao-Phi hay tính m u k n mà gi t gái t, và h i ng i ngay, nên tr i m i khi n nó b l i ao c a anh Sài-T n h i nãy.Thôi t rày v sau nó h t h i ai n a r i!”.Hà-Mai v i Kiên-Trinh nghe nói t i Cao-Phi dùng m u cáo gian nên cha con m i b y nh v y thì gi n h t s c. Hà-Mai nói r ng: :Tr i có con m t, ai làm d thì n ymang. Hi n-t là ng i vô t i, ai mà h i c còn Cao-Phi nó ch t c ng áng i nó,ng t có m t u là m y anh em ánh quân lính mà t tù-nh n, vi c y khó l m,bây gi làm sao mà tr v nhà cho c”. ng-Phi th ra r i nói r ng: “Cha ch ! N u chúng ta không tr v Th ng-phú c, ch ng anh tôi v ó thì bi t chúng ta âu mà tìm”. ào-Quan áp r ng: “Xin quí quan ng lo; Lê-Kh ng v i H -L y ã i qua ng-châu tìm H ng ân-s mà báo tin r i. V ng i qua ng-châu xa xuôi l m, h mnay ch a v k p âu. V y chúng ta i h t qua ó, ón H ng ân-s r i d t nhau itìm n i trú ng luôn th ”.Tr i v a r ng sáng m y ng i m i qua kh i truông. H ng-Phi m t m i h t s c nênkhuyên ng ng l i gi a ng mà ngh . H ng-Phi dòm th y Kiên-Trinh mái tóc xxu ng bít hai l tai bèn nói r ng: “Vì tôi mà ti u-th ph i giang truân nh v y, thi ttôi ngh t i thì tôi bu n quá”.Kiên-Trinh c i mà áp r ng: “Chàng nói sao v y, t i tôi nên Cao-Phi nó cáo giancho chàng làm cho chàng c c kh nh v y, ch có ph i t i chàng âu”. ng-Phi v a mu n tr l i, b ng th y xa xa có m t ng i c i ng a ch y l i, khônghi u là ai, nên ai n y u ng d y mà ngó. Sài-T n, ào-Quan ng tr c v i m ytráng s còn H ng-Phi, Kiên-Trinh và Hà-Mai thì ng núp sau l ng, ch ng ng ach y g n t i thì nhìn l i té ra L -hà-Li u, thì ai n y u vui m ng, h t lo s n a.
    • hobieuchanh.com 132Hà-Li u th y anh, th y cháu, th y H ng-Phi, l i th y 5 ng i quen trong làng thìch ng h ng, l t t nh y xu ng ng a mà h i r ng: “D t nhau i âu ây?”. Hà-Maili n b c ra thu t l i vi c tai bi n cho em nghe, r i khuyên em i luôn v Th ng-phú thám d tin t c coi hi n d th nào, nh t là coi quan Tri-châu nh t làm sao, ng qua ng-châu báo tin cho mình hay. ng-Phi nóng n y mu n bi t vi c tri u- ình cho mau, ng t vì Hà-Mai nói hoài nênkhông chen l i mà h i c. Ch ng Hà-Mai nói d t l i H ng-Phi li n h i r ng: “V ych thúc-ph vào kinh mà có nghe ng i bà con c a tôi là Giang-hoài-Nh n còn m t nào hay không?”.Hà-Li u áp r ng: “Tôi nghe rõ ràng l m, Giang-hoài-Nh n còn làm quan t i tri u,ch không h i chi h t”. H ng-Phi ch ng h ng và nói r ng: “Ua! L hay không n y! u ông y còn làm quan, thì ch c là Hoàng-t X ng-V n c ng còn ch !”Hà-Li u g t u nói ti p r ng: “Cách n m sáu tháng tr c trong tri u có i lo n,Ngô-v ng lâm b nh th ng hà, D ng-tam-Ca t ngôi; các v trung th n ch ng c ,Tân-v ng gi t h t th y. Tân-v ng l i truy n l nh b t hai Hoàng-t mà h -ng c.Giang-hoài-Nh n v i S m-Bích phò hai Hoàng-t thoát n n, ch y c m t ngày, kcó binh r t theo k p, b t c Giang-hoài-Nh n v i X ng-V n. Còn X ng-C p i S m-Bích ch y kh i n ngày nay c ng ch a nghe d t-l c x nào. Quân d n ng-V n v i Hoài-Nh n v tri u, t ng là Tân-v ng gi t ch t, té ra ngài qutrách r i xá t i ào-t , phong cho X ng-V n lên ch c Thái-t và c p Hoài-Nh ntheo d y s kinh”. ng-Phi nghe t i ó thì m ng r h t s c, li n nói l n lên r ng: “May d a! té ra ng-V n kh i ch t!” Ai n y nghe H ng-Phi m ng cho X ng-V n ch không ng cho ng i bà con là Hoài-Nh n thì c ng l y làm k , song không ai nói chi h t. ng-Phi suy ngh m t h i r i nói r ng: “mà th ng X ng-V n thi t là t l m!Ng i ta t c nghi p c a mình, mà không bi t h n, l i theo lòn cúi l i l y ch cThái-t , cái tánh khí y không gi ng cái tính khí c a ph -v ng chút nào h t”.Ai nghe hai ti ng “ph -v ng” c ng u ch ng h ng, H ng-Phi h i ý, bi t mình ã th t l i nói, nên l t t tr r ng: “Vi c vua chúa mình không c n ngh lu n làm gì,thôi, mi n là Hoài-Nh n vô h i thì r i”. H ng-Phi ng suy ngh m t h i n a, r i i Hà-Li u r ng: “Còn thúc-ph có nghe nói D ng V ng-h u bây gi c ng vuilòng cho em là Tam-Ca t c nghi p c a ch ng, soán ngôi c a con hay không?.Hà-Li u áp r ng: “Không! L nh V ng-h u là ng i ch n-chánh l m, có ch u làmvi c b t ngh a nh v y âu! Tôi nghe nói l nh V ng-h u r y la em không c,gi n c o u vào chùa mà tu, l i nh ch ng, th ng con, gi n em, than khóc ngày êm nên ã mù hai con m t”. ng-C p v n là ng i chí hi u, b i v y nghe nói m nh v y thì c m- ng d nkhông c, nên ch t l i kêu tr i, hai hàng n c m t ch y nh u gi t. M y ng i itheo nh ch c H ng-Phi ó là Thái-t X ng-C p, ch ng còn nghi-ng i chi n a, nênqu xu ng h t th y r i Hà-Mai nói r ng: “Hi n t , n u qu hi n-t là Thái-t X ng- p thì xin hi n-t t thi t i, ng cho b n tôi kh i th t l lâu n a”. X ng-C png i khóc không nói chi h t.
    • hobieuchanh.com 133 ào-Quan th y v y m i th a r ng: “Th a n-h , anh em chúng tôi quê mùa d tnát, m y tháng nay không bi t n-h , nên th t l quân th n, xin n-h dungth ”. ng-C p th y th không gi u n a c bèn t thi t r ng: “Ch ng gi u chi nh c-ph cùng m y anh em, thi t tôi ây là Thái-t X ng-C p, còn ng i i theo phò tátôi x ng là H ng-D c ó, thi t là T ng-binh S m-Bích. M y tháng nay bà con tronglàng th ng t ng tôi, r i m i ây m y anh em l i còn gi i n n cho tôi n a. Khôngbi t tôi mà giúp tôi, n y là tr ng, tôi ph i lo n áp cho anh em bà con, ch l nàotôi l i b t ch t l phép. Nay nh c-ph cùng m y amh em ã bi t tôi r i, v y xinth ng giùm thân tôi. Ngày nào tôi tr c thù nhà và g m thâu c nghi p c aph -v ng tôi l i c, thì công lao c a bà con tôi ch ng h dám quên âu mà ng i”. n ào-Quan nghe Thái-t X ng-C p nói nh v y li n qu xu ng mà th a r ng:“Th a n-h , tuy b n tôi b t tài, nh ng mà n u n-h li u dùng mà phò tá cthì d u tan x ng nát th t anh em tôi c ng ch ng t ”. ng-C p ph h y m i ng i r i tính d t h t qua ng-châu mà tìm S m-Bích.Hà-Li u c ng xin i theo luôn m t l t, không c n ph i tr v Th ng-Phú làm gì a. Hà-Mai l ng ng l , vì bi t H ng-Phi là Thái-t thì m ng quá nên m t tríkhôn. ng-C p v a m i leo lên ng a, li n day l i th y Kiên-Trinh ng ng i d a ng mà khóc, không hi u có vi c chi, nên l t t nh y xu ng r i ch y l i ngngay tr c m t mà h i r ng: “Sao L ti u-th ch a s a so n mà i? Ti u-th có vi cchi phi n não l m hay sao?”Kiên-Trinh lau n c m t mà áp r ng: “Th a n-h , ph n n-h là nhành vànglá ng c, còn thân thi p ây là b n n c hàn. Ngày tr c thi p h a hôn cùng n-hlà vì thi p nh c nhãn, không bi t n-h , nên thi p m i dám èo bòng nh v y.Nay thi p ã rõ r i, n u còn mong em thân gà n y mà ng chung v i ph ng,thì là thi p mang l i l n. V y thi p xin tr c c ng c tin n y l i cho n-h , chothi p...”.Kiên-Trinh c m c c ng c a cho X ng-C p, mà n c m t tuôn d m-d , không nói c n a. X ng-C p ch ng h ng nên h i r ng: “Nàng nói sao v y? Hay là nàng sngày sau tôi h t n n r i tôi quên l i h a v i nàng ph i hôn? Tôi nói thi t, tôi ã h a i nàng r i, n u mà tr i khi n tôi ph i làm dân thì nàng làm v dân, còn n u tr ikhi n tôi c làm vua thì nàng làm v vua, tôi ch ng h quên âu mà nàng s ”.Kiên-Trinh ngó X ng-C p mà nói r ng: “Th a n-h , thi p h a hôn là h a cùng n-s H ng-Phi mà thôi, ch không có h a v i Thái-t X ng-C p, b i vì ph nthi p quê hèn, thi p không dám èo bòng n th ”. ng-C p l c u, ng ngó Kiên-Trinh m t h i lâu, r i nói nh nh r ng: “Naytuy i c nh, nh ng mà n u chúng ta tr v Th ng-Phú, d t nhau i vào v n ào,thì c i ào hãy còn tr c m t, m nh nguy t hãy còn trên u, nh ng cây c làmch ng cho cái tình c a ôi ta ch c c ng còn h t, vì c nào tôi ch a b i c, mànàng n l t tình?”.
    • hobieuchanh.com 134Kiên-Trinh nghe nh c vi c c thì h th n nên cúi u mà nói r ng: “Th a n-h ,ch ng ph i thi p dám ph tình. Thi p mà mu n tr ng c l i cho n-h , là vì thi pngh ngày nay n-h ng lo chiêu t p binh t ng ng thâu ph c c ;n uthi p xin theo thì b n ch n n-h ch không ích gì. V y thi p xin n-h lòngmà lo vi c l n, ch ng sá chi chút thân bèo-b t n y, cho thi p ki m ch n dungthân, ng n-h r nh ch n bay nh y. Mi n là n-h công-thành danh-to i thìthôi, ph n thi p d u m t còn c ng ch ng c n chi l m”. ng-C p nghe m y l i ngh a khí thì c m xúc d n không c, nên c ng khóc òa. ng-C p nói r ng ng i tri-k d u ch t s ng c ng theo nhau, nên c thôi thúcKiên-Trinh lên ng a i v i mình. Cha, chú và m y ng i trong làng c ng theokhuyên l n, nên Kiên-Trinh m i b ng lòng i theo.Hà-Mai và i và nói m t mình r ng: “Lão Tr n- àng coi t ng gi i thi t! Mà t ngquí-t ng là t ng quan, ch ai dè t ng Thái-t !”Ng i sau có thi khen chí Kiên-Trinh nh v y: Khê hát vì sao l i t bày, Kiên-Trinh tâm chí áng khen thay. Trao l i nh lúc càng au n, Tr ng c nhìn nhau c ng ng cay; Gi ti t li u thân ch a m y gi i, Khinh tình tr ng ngh a m i là hay. p c n nguy bi n không nao núng, Ph n gái nh v y d kém trai.
    • hobieuchanh.com 135 I TH HAI M IB N ------á------ Gi n ph n-t c, L ng quy t d y binh, n tiên v ng, B ch-H lo an ph n.Tài s n c a m t ng i th ng, r i g p v n h i ch ng may ph i tiêu tán h t, n umu n g y d ng l i thì ph i lao tâm kh l c l m, mà nhi u khi c ng không thànhcông thay; hu ng chi là c -nghi p c a m t nhà vua, n u v ng tính cho ng i khácthâu t i r i có d gì mà mong khôi ph c l i c.Thái-t X ng-C p há l i không bi t nh v y hay sao? Nh ng vì lòng c-u t khônglàm ng cho ng, nên d u s nghi p ch còn hai bàn tay không, k phò tá ch còn có t mình S m-Bích, mà X ng-C p không th i chí, c ch nh v y ngh c ng ángkhen.Mà chuy n X ng-C p i lo ph c nghi p n y còn dong-dài tr c-tr l m; v y sau thu t ti p. Bây gi nói qua vi c trong tri u coi t khi Bình-v ng lên ngôi ch tr n ng t nh th nào.Bình-v ng b t c có m t mình X ng-V n mà thôi, còn X ng-C p thoát kh i, e X ng-C p c y binh ch tr n v ánh báo thù, nên h i -c nh-Th c coi ph idùng ch c chi mà d lòng ch tr n. -c nh-Th c tâu r ng: “Muôn tâu B -h , chcông các tr n th y u là nha-tr o c a Ngô tiên-v ng. Theo ý c a ngu th n thìch ng c n i X ng-C p n ai-c u, h ch tr n mà nghe B -h lên ngôi t nhiênngh ch h t. Nay B -h mu n an lòng ch tr n thì xin B -h giáng ch nói r ng: v ng i tiên-v ng di-chúc nên B -h ph i c m quy n nhíp-chánh th cho hoàng Thái-t m t ôi n m, i Thái-t l n khôn thì B -h s nh ng ngôi l i cho Thái-t .Sách có ch : v n s kh i u nan. Lúc B -h m i t c v ây là lúc khó, v y ph idùng ch c y mà an lòng dân chúng cho kh i sanh r i lo n, h lòng dân chúng an i, thì B -h thi ân b c mà thâu ph c l n l n, trong m t vài n m ch tr n nguôi-ngoai, d u có ai mu n ph n ngh ch c ng khó mà d y ng.”Bình-v ng nghe tâu nh v y, ng i suy ngh m t h i phán r ng: “L i khanh tâuthi t là vàng ng c. Nh ng mà tr m ngh n u h ch nói r ng tr m nhi p chánh t vài n m thì s e ngày sau X ng-C p v òi ngôi, tr m bi t l y chi mà i áp. u tr m kháng c thì tr m mang ti ng th t c, r i X ng-C p c y ch tr n h ngbinh ph c nghi p, nó xu t binh l i còn có danh h n bây gi n a”.Bình-v ng không nghe l i C nh-Th c, bèn h ch cho ch tr n nói r ng Ngô-v ngdi-chúc d y mình ph i n i ngôi, và khuyên ch tr n m i n m v tri u-y t ng d ng c ng. ng, tr n T -Giang ti p chi u c a vua, hay Ngô-v ng th ng-hà thì th ngti c nên ngã l n ra mà khóc. Ng i than khóc m t h i ngh r ng Ngô-v ng có haihoàng-t , l i ã l p X ng-C p làm Thái-t , và X ng-C p nay tu i ã l n r i, vì cnào không truy n ngôi cho con l i nh ng cho Tam-Ca. Ngh nh v y nên sanh nghitrong lòng, bèn day l i h i s coi thi t Ngô-v ng có di-chúc nh ng ngôi cho Tam-
    • hobieuchanh.com 136Ca hay là Tam-Ca bày m u mà soán c nghi p c a nhà Ngô. Ng i i s ú khôngdám nói. L ng phát n n t l n lên r ng: “N u ông không ch u nói thì ta chém u”. Ng i i s kinh hãi, li n qu xu ng th a r ng: “Th a ngài, tôi là h -quan,vi c tri u chánh tôi âu bi t c. Xin ngài th tha cho tôi nh ”. ng mu n hâm d a ng cho s nói, nên v gh kêu quân s d y trói ng i y em ra c a thành mà chém. Ng i i s th y vi c ch ng lành, ngh th m ai làm vuavinh-hi n mà mình ch t oan m ng, nên l t t th a r ng: “Th a ngài, xin ngài thacho tôi r i tôi t h t m i vi c u uôi cho ngài rõ”. ng c ng còn gi n, song nghe nói nh v y bèn d y quân m trói ng cho sthu t vi c trong trào cho mình nghe. Ng i i s m i thu t h t vi c Tam-Ca soánngôi gi t Tôn-nh t-L , Hà-c nh-D c. V ng-h u phi n lòng nên i tu; còn haiHoàng-t t -n n ng i y nghe th p th b t l i c, song không dè là b t có m tmình X ng-V n nên nói b ng v i L ng r ng b t l i hai ng i vàtrong cung thong th , không giam c m chi h t. ng nghe nói -c nh-Th c v i D ng-ki t-L i bày m u giúp s c cho Tam-Ca t c nghi p c a nhà Ngô thì t c gi n, trong lòng ph ng ph ng nh l a t,anh ta th s cho v r i t c t c vi t th sai ng i em cho ba tr n g n 1- Lý-KhuêSiêu-Lo i, 2- Nguy n-th -Thi p Tiên-Du và 3- Nguy n-Siêu Tây-ph -Li t, mà i n h i ngh .Nguy n-Siêu cáo b nh i không c nên vi t th sai quân em cáo t . Qua ngàysau Lý-Khuê v i Nguy n-th -Thi p c i ng a n T -Giang. L ng nghe quânbáo l t t ra c a ti p r c vào thành.Phân tân ch an t a và trà n c xong r i, L ng m i ng d y h i r ng: “Nh v ng-quân có hay Ngô-chúa th ng hà và D ng-tam-Ca soán ngôi r i ch ng?”. Lý-Khuê v i Th -Thi p g t u nói r ng mình ã có ti p c chi u ch r i. L ng i g n mà h i n a r ng: “Chúng ta làm tôi Ngô-chúa, nay Ngô-chúa v a nh m t, k gian n nh nó t c nghi p nh v y, nh v t ng-quân ã có tính m u gìmà báo thù cho chúa hay ch a?”.Th -Thi p áp r ng: “Tiên-v ng ã quy t nh nh ng ngôi cho em là Tam-Ca nên i di-chúc. V y chúng ta ph i v a theo ý tiên-v ng, n u chúng ta ph n ngh ch v iBình-v ng, thì s e chúng ta ch ng kh i l i v i tiên-v ng”. Lý-Khuê c ng hi p ý i Th -Thi p. L ng l c u nói r ng: “Nh v t ng-quân tin theo l i trong tchi u c a Tam-Ca thì l m nhi u l m”. ng bèn em h t nh ng l i c a s khai v i mình mà thu t l i cho hai t ngnghe. Lý-Khuê vói Th -Thi p rõ s tình r i c ng n i gi n nên m ng nhi c Tam-Ca, nh-Th c và Ki t-L i om sòm. Lý-Khuê khuyên L ng d y quân t bàn ng án r i ba ng i cúng t Ngô-v ng và th tâm không ch u ph c tùng tânchúa.Cúng t xong r i, L ng h i coi bây gi ph i nh k nào mà tr gi t loài gian nh. Th -Thi p nói r ng: “D ng-tam-Ca soán ngôi c là nh có C nh-Th c v iKi t-L i phò tá. V C nh-Th c là m t v i t ng trí m u g m , còn Ki t-L i là t tay hào ki t, dõng l c phi phàm. ã v y nghe nói trong kinh ô binh c ng
    • hobieuchanh.com 137 ng túc nên n u ba anh em ta d y binh s e b t l i. V y chúng ta ph i hu n màch coi m y tr n khác ng t nh th nào, r i chúng ta s tùy c mà li u k ”. ng tánh tình nóng n y, nên nghe m y l i xuôi x thì ch u không c, li n ng d y nói r ng: “Nh n-huynh x a nay ã có ti ng anh hùng mà nh n-huynh nóinh v y, không s h c i hay sao? Nh n-huynh nói C nh-Th c v i Ki t-L i gi i,nên ph i hu n hu n mà ch c h i. V y ch ch cho n ch ng nào? Ch cho C nh-Th c v i Ki t-L i ch t r i mình s h ng binh ph i không? Tôi nói thi t, n u Nh n-huynh không dám gi y binh mà tru-di t loài gian n nh, thì tôi i m t mình tôi; thà làtôi ch t, ch tôi không ch u cho ph n th n c chí”.Lý-Khuê can L ng r ng: “Nh n-huynh nóng n y quá nh v y không nên. L i a Nguy n-huynh nói ó là l i dè-d t, ch không ph i là l i nhút-nhát. Nh n-huynh xét l i mà coi, ba anh em ta ây hi p binh l i không y m t muôn; còn Tam-Ca thâu l y binh tri u k n n m b y muôn, nó l i có s th p viên chi n-t ng. N uchúng ta h ng binh thì ph i quy t th ng, ch h ng binh mà th t b i thì h ng binhlàm chi. L y th l c mà lu n thì s b i ã th y tr c r i, n u chúng ta làm vi c mi n- ng thì ai g i là trí. Theo ý tôi, bây gi chúng ta ph i li u th nào mà liên-hi p chtr n thì ho c may m i tr k ph n-th n c. Mà ch tr n anh hùng bây gi còn ai?Cao- ng-Vân Ái-châu, nghe nói ã t tr n r i, Tr n-Lãm, B -h i-Kh u, thì già u nên s e không mu n c m th ng lên ng a n a. V y bây gi n u liên-hi p thìch có ba anh em ta ây v i Nguy n-Khoan, Ngô-nh t-Khánh, Nguy n-Siêu, vàPh m-b ch-H mà thôi. Mà trong s 7 ng i n y ch có m t mình Ph m-b ch-H tài- c nhi u h n h t, h ng i kh ng h ng binh, chúng ta giao ch c minh ch chong i, ng i có quy n mà u ình thì ho c may m i tr gian tru n nh c. y L huynh hãy ch u khó xu ng ng-châu mà th ng ngh v i B ch-H ; n ung i ch u thì kh c k h ng binh, hai anh em tôi v ch nh tu binh mã và vi t thxin Nguy n-Khoan, Nguy n-Siêu và Ngô-nh t-Khánh ti p ng”. ng nghe nói c m ng, nên l t t i xu ng ng-châu và khuyên Lý-Khuê i Th -Thi p ph i ân-c n th nh m y tr n kia h i binh, Lý-Khuê v i Th -Thi p cáo ai v tr n n y, L ng lên ng a th ng xu ng ng-châu.Ph m-b ch-H t ngày v ng l nh Ngô-v ng d n binh tr v ng-châu mà tr nth , h nh n m y l i Ngô-v ng qu trách thì trong b ng bu n b c, s c m t dàudàu. Cách vài n m B ch-H nghe Ngô-v ng tr ng d ng Tam-Ca v i Ki t-L i, giaoqu c-chánh cho Tam-Ca u ình, giao binh quy n cho Ki t-L i qu n c, thì l c u ch c l i than r ng: “Tr i không cho nhà Ngô làm vua lâu i hay sao, nên m ikhi n Ngô-chúa không nghe l i ta mà tr ng d ng Tam-Ca nh v y! R t u ng côngcho Ngô-chúa và ch t ng xông tên l t n, g i n ng d m s ng trót m t n mtr i mà g y d ng c , m mang b cõi!” ch-H than r i khóc, tuy là bu n song ch ng h lòng oán h n Ngô-chúa chútnào. Cách ch ng bao lâu B ch-H l i ti p c m t t chi u nói r ng thiên-h tháibình nên tri u- ình nh ph i y m võ tu v n; và d y B ch-H ph i l p t c bãi binh ch ng 500 th thành mà thôi, còn bao nhiêu thì cho v làng ng m r ng càyru ng. B ch-H c chi u r i, trong lòng b i h i t c gi n th m ngh r ng: “ ây là k
    • hobieuchanh.com 138 a Tam-Ca bày, tr c th -nh c ta ch i, sau làm cho ta gi m th l c ng nó d b o-ph n”. ch-H li n vi t bi u sai ng i em v tri u- ình mà tâu v i vua r ng: n c tagiáp ranh v i Trung-qu c, m y n m nay ng i Tàu không dám xâm l n biên c ng a, y là vì s oai th c a ta, ch không ph i là vì b lòng mu n thâu t n c ta. u vua nh bãi binh thì s e ch ng kh i ngo i-bang c binh thâu t b cõi, màth ta ã y u r i, thì khó mà làm m nh l i c. V y xin vua vì giang-san xã-t c mà vi c bãi binh i.Cách ít ngày B ch-H ti p c m t t chi u c a vua n a, nói r ng B ch-H là biênth n không c phép bàn vi c chánh, v y ph i tuân l nh tri u- ình mà bãi binh chomau, n u trì hu n s b t i ngh ch v ng m ng. ch-H xem chi u r i gi n quá nên ng i th ra, không nói chi c h t. Cách m t i anh ta m i than trách r ng: “Ta v n bi t k n y là k c a Tam-Ca, nh ng màthánh-th ng n ch ái a n nh, không k giang-san, khinh b công-th n, thì thánhth ng c ng là t thi t! B -h ôi! B -h t chi l m v y? Nay B -h c ngôi caoquy n c , tuy h -th n b t tài, song h -th n c ng có vùa giúp cho B -h ít nhi u. Sao -h không nh công m n c a h -th n l i nghe l i quân sàm-th n s ng n nh màkhinh b h -th n n th ? B -h ôi! Ví d u h -th n tr c ngôn can gián, y là vì h -th n mu n cho nhà Ngô muôn n m chói r ng, mu n cho t n c thiên t i v ng n, ch ph i h -th n có ý gì riêng, mà B -h ành lòng k t h n”. ch-H trách r i ng i khóc, khóc r i l i gi n, gi n r i l i h n. Anh ta th m ngh ng: mình ã h t lòng ngay v i vua, mà vua không bi t xét, n u sau có nguy-bi nth nào thì vua ch u, mình ch ng c n can d n n a làm gì. Nay vua d y mình bãibinh, n u mình không bãi thì mình có t i ngh ch m ng. V y mình bãi binh ph t cho i, ngày êm mình u ng r u làm th mà ch i, nhà vua suy-th nh, và cu c th ng-vong m c ai, mình ch ng c n lo n a làm gì cho m t. B ch-H tính sáng ngàysau s m binh l c cho b t v làm n, s 500 theo nh l i chi u d y chi u y mà thôi. êm y B ch-H c-u t trong long ng không c, nên vào ra trong tr ng thanth hoài. V là L u-Th , v n ng i hi n c, th y ch ng th n-th c không hi uch ng có vi c chi, nên b c ra h i th m. B ch-H em vi c tri u chánh nói l i cho vnghe, và t luôn ý mình tính sáng ngày bãi binh n a. u-Th nghe rõ u uôi r i li n khuyên ch ng r ng: “Qu c-s là vi c c a phu-quân, ph n thi p là àn-bà không l thi p dám can d . Tuy v y mà thi p ngh ph nphu-quân là tôi, ph n Ngô-v ng là chúa; sách có câu “quân b t minh th n b t kh t trung” n u lúc n y mà phu-quân lòng h n Ngô-v ng, quy t b li u vi c c thì thi p s e phu-quân l i ni m tôi chúa”. ch-H tr n m t ngó v mà áp r ng: “Phu-nh n nói nh v y nghe c ng ph i óchút. Nh ng mà sách c ng có câu “quân th th n nh th o giái, th n th quân nhkh u thù”. u th nghe ch ng nói nh v y thì bi n s c, s ch ng nóng gi n mà l i l m, nênkhóc mà th a r ng: “Phu-quân ng có ngh nh v y mà l i v i chúa, cái danh
    • hobieuchanh.com 139trung ngh a c a phu-quân x a nay, bây gi phu-quân ành em mà th trôi theogiòng n c hay sao? Xin phu-quân gi m n mà suy xét l i, ch n u phu-quân bu nchí mà b xu i thì ch ng nh ng là vua khuynh-nguy mà thôi, mà s e giang-san ng iên o n a”. ch-H nghe v khêu lòng trung ngh a mà t i th m, nên ng i ch ng tay trên gh ,hai hàng n c m t nh gi t. Anh ta tính h i tri u bái y t Ngô-v ng ng tâu cho tm i u khúc-tr c, nh ng mà ngh n u không có chi u tri u mà mình v , s ech ng kh i mang t i nên không dám i. u-Th khuyên r ng: “Nay phu-quân v tri u thì có t i mà không bãi binh c ng có i. V ch ng s bãi binh là m t s r t quan h , b i vì h bãi binh r i, ví nh có gi c c ngoài xâm-l n bi t l y chi mà ch ng c , mà d u không có gi c n c ngoài i a, ví nh trong n c bi n lo n bi t l y chi mà bình-ph c. V y n u phu-quân mu nkh i tránh l nh vua, mà c ng kh i gi m th l c, thì phu-quân d ng k n- n làhay h n h t”. ch-H ng i ng m ngh m t h i r i khen v nói ph i. Sáng ngày B ch-H ch n 500binh tráng ki n l i th thành, còn s d k h n ba ngàn thì chia ra t i, tng , m i i ng u có ng i qu n-su t, r i cho d t nhau t t p i l p làng l pxóm, phá r ng c y lúa, làm n nh dân th ng, song d n có cu c binh-chi n h c l nh thì ph i t u v ng-châu mà nh p ng . y v sau B ch-H t i ngày c lo u ng r u ngâm thi, vi c cai tr trong tr n thìphú cho b -t ng là L ng-chánh-Tôn u ình, không thèm d t i. Tuy là B ch- s l i ni m tôi chúa nên không dám oán h n Ngô-v ng, nh ng mà h nghe ainói t i vi c tri u- ình thì châu mày m t.Qua n m giáp-thìn (944), ngày n B ch-H ng ng i trong tr ng u ng r u, ng nghe quân vào báo có s kinh chi u c a vua n. B ch-H l t t ra ti p r i t bàn h ng án mà c chi u. B ch-H hay Ngô-v ng th ng-hà, Tam-Ca ã t c v x ng hi u là Bình-v ng, thì t c gi n ngh n c không nói c. B ch-H ng trân-trân m t h i lâu, r i d y quân t bày l v t ng cúng t Ngô-v ng mà tang, nh ng mà s c m t nh th ng, không khóc mà c ng không gi n.Sáng ngày sau B ch-H th ng ng, L ng-chánh-Tôn v a mu n vào h i coi B ch- m-nhiên t a-th mà cho Tam-Ca t c nghi p c a nhà Ngô hay sao, b ngnghe quân vào báo r ng có L ng là T ng-tr n T -Giang n xin ra m t. B ch- nghe báo có L ng n thì ng i suy ngh m t h i lâu r i m i ch u b c ra a r c. ng v a th y m t B ch-H thì sa n c m t mà nói r ng:- Ph m công ôi, Ngô chúa ã b ng r i, Ph m công có hay ch a?- Tôi hay r i.- Tam-Ca nó d i r ng có thánh th ng di-ngôn nên nó t ngôi c a Thái-t , vi c y Ph m công c ng ã hay r i hay ch a?- Tôi c ng ã hay r i.- Ai báo tin cho Ph m công hay?- Có s c a Bình-v ng.
    • hobieuchanh.com 140- Bây gi Ph m công li u l nào?- Li u vi c gì?- a! K gian n nh soán ngôi vua, Ph m-công là anh hùng hào-ki t, Ph m-công ành t a th hay sao?- Vi c y tôi ã có tâu tr c cho thánh th ng r i, t i thánh-th ng không tin l i tôi nên bây gi m i x y ra nguy bi n nh v y. L i y có ph i t i n i tôi âu mà ng-quân trách tôi.- Không, tôi âu dám trách Ph m-công. Tôi n ây là t cho Ph m-công hay r ng ch tr n nghe Tam-Ca soán ngôi, ai c ng b m gan sôi ru t, quy t h ng binh v n i. Ch tr n mu n liên hi p binh l i ng oai th m nh m , nên c y tôi n xin Ph m-công lãnh quy n minh-ch mà u binh khi n t ng. V y xin Ph m-công nh n l i, tr c v n o quân th n, sau ch tr n kh i th t v ng.- V y mà t ng-quân có nghe hai Hoàng-t còn m t l nào hay không?- Tôi nhe rõ, hai hoàng-t t -n n, Tam-Ca sai t ng theo b t em v trong cung, v y chúng ta ph i h ng binh b t gi t Tam-Ca ng l p Thái-t X ng-C p lên ngôi c u-ng . ch-H nghe nói nh v y thì c i ng t r i áp r ng:- T ng-quân nói thi t nghe trái l quá! N u hai Hoàng-t còn trong cung mà Tam-Ca t c v qu c-v ng, thì t nhiên ý hai Hoàng-t thu n tùng nh v y, Thái- ã không tranh ngôi, chúng ta c hi p n i gì mà d y binh? N u ch tr n mu n ánh gi c thì ch tr n binh v tri u mà ánh. Ph n tôi ây, cách m y n m tr c Ngô-v ng gi m binh quy n c a tôi, không cho phép tôi có h n 500 quân, th l c tôi y u l m, nên tôi h ph n không dám hi p v i ch tr n. ng gi n m t, ngó B ch-H trân trân r i h i r ng:- Khi tr c Ph m-công là nh t yên-hùng, tôi không dè m y n m nay xa cách nhau r i Ph m-công suy nh c n th ! Thi t Ph m-công s th ng C nh-Th c v i th ng Ki t-L i l m sao?- Tôi ph i s ch ! Ng i ta binh c ng t ng dõng, còn tôi binh thi u th cô, làm sao mà tôi không s ! ng l c u than khóc, dùng m u ch c, tr c l y l i trung ngh a màkhêu B ch-H c ng không ng lòng, sau l y l i c ng c i mà khích B ch-H c ngkhông i ý, nói th nào c ng không ch u, túng th gi n m ng B ch-H r i b i v . ng ra kh i c a r i thì B ch-H c n r ng tr n m t, l y tay v gh mà nói r ng:“Hay cho con cháu nhà Ngô, chúng t ngôi mà c ng còn eo i theo trongcung, có th t s n dành cho chúng n, r i ng i ch c x ng mà g m ! B Thái-t ng-C p, ng i ành b c nghi p c a tiên-v ng há ! C nghi p c a ng i,ng i mu n b thì t ý ng i, còn công-phu c a ta giúp mà d ng c nghi p y takhông b âu. B D ng-tam-Ca, mi th mà soán ngôi c a nhà Ngô há ! Ngôi c anhà Ngô, mi mu n soán thì t ý mi, ch ngôi c a ta mi không soán c âu”. ch-H gi n Tam-Ca, trách X ng-C p m t h i r i ng l n mà khóc. L ng-chánh-Tôn l t t ch y vào d y. L u-th trong tr ng c ng l t t b c ra khuyênch ng. L u-chánh-Tôn v i L u th u khuyên ph i hi p v i ch tr n mà c ngh a
    • hobieuchanh.com 141binh v tri u ánh b t Tam-Ca và tôn X ng-C p. B ch-H quy t không ch u nói ng: “Ngày tr c Ngô-v ng phán r ng Tam-Ca là em c a ngài ta không nên nóinhi u l i xiêu-t c. Sau ngài l i nói ta là biên-th n, ta không c phép d vào tri uchánh. Ph n ngài là chúa, ph n ta là tôi, ngài ã d y ta ph i v ng. Nay em ngài soánngôi c a ngài, ta là ng i ngoài ta không phép nói, mà ta là biên-th n, ta c ng không c phép d vi c tri u ình. ã v y mà hai Hoàng-t u thu n tùng Tam-Ca, ta c n i gì mà ng n tr . Còn ta i v i Tam-Ca thì ch ng có tình ngh a chi h t. ã bi ttiên nh n ngày tr c là chúa c a ta, mà n ngh a y ta ã n áp r i, d u ta ch txu ng c u-tuy n ta c ng ch ng h . Ch chi lúc Ki u-công-Ti n gi t tiên nh n nó mànó ra kh i ngh a báo thù cho cha, n u ta không phò tá nó ho c là u Ngô-V ngch không ch u u nó thì ta có t i. Nó là a b t hi u b t ngh a, cha ch t khôngdám ch t theo cha, ng i ta báo thù nó c ng không giúp s c, a nh v y mà làmchúa ai ? Nó mu n làm vua thì làm v i ch tr n, ch ta không cho nó làm vua c ata âu”. u-th t ng ch ng gi n Tam-Ca nói nh v y là lo m u tru-di t, nên m ng th mkhông khuyên l n n a. Nào dè B ch-H l p àn cúng t tr i t r i x ng mình là ng-châu s -quân, tuyên b trong tr n cho dân s hay r ng mình không qui-thu ntheo D ng-tam-Ca.Còn L ng khuyên B ch-H xu t binh không c, gi n tr v T -Giang r i chong i i m i Lý-Khu v i Th -Thi p n h i ngh n a. Hai ng i n y nghe nói ch-H không kh ng xu t binh thì th i chí, không dám tính t i vi c ánh Tam-Ca, p Thái-t n a. Nguy n-Siêu Tây-phù-Li t cho ng i n nói r ng anh ta còn nh nên không th c m binh c. Nguy n-Khoan Tam- ái cho ng i n nói ng con cháu h Ki u t t p binh mã t i H i-H , mu n l y t Tam- ái, nên khôngdám b tr n mà xu t binh. Còn Ngô-nh t-Khánh ng-Lâm cho ng i n nóixu t binh thì anh ta b ng lòng, song xin ph i trì hu n ít thàng i coi B ch-H li u lnào r i s d y ng. ng th y ch tr n gi i ãi thì phi n mu n êm ngày n ng không c. Vìlòng th ng Ngô chúa quá, không th làm ng c, nên không thèm c y s c chtr n n a, m t mình c b n b binh k ch ng ba ngàn ng i, kéo v kinh, quy t ánh i Bình-v ng.Bình-v ng hay tin L ng ngh ch m ng, li n d i C nh-Th c v i Ki t-L i vàoch u mà th ng ngh . C nh-Th c tâu r ng: “Trong các tr n ch có m t mình B ch-Htài l c h n h t; n u B ch-H ngh ch m ng thì tri u ình ph i lo, ch L ng tài c không bao nhiêu, xin B -h sai Lâm-H v i Tri u-Hùng d n ít ngàn binh ra i ch c ng ”.Bình-v ng nghe l i li n h l nh sai Lâm-H v i Tri u-Hùng d n n m ngàn binh ra ón ánh L ng. Khá th ng L ng, lòng trung ngh a thì n ng, ng t vì binhít, th cô, nên m i giáp m t tr n thì i b i, ph i tìm ng tr v T -Giang. Lâm-H i Tri u-Hùng th y gi c ã phá, L ng ã ch y m t, bèn thâu quân v tri uph c m ng.
    • hobieuchanh.com 142 ng v T -giang chiêu binh mãi mã, mong lòng báo-thù hoài. Anh ta sai quânqua ng-châu mà thám d c -ch c a B ch-H . Quân v bào r ng B ch-H ãt ng là S -quân, quy t không ph c Bình-v ng. L ng cu i mà nói r ng:“B ch-H x ng S -quân, ta c ng x ng là S -quân”, r i tuyên b cho dân trong tr nhay r ng mình không ph c tân tri u. Lý-Khuê, Th -Thi p, Nguy n-Siêu, Nguy n-Khoan, Nh t-Khánh và Tr n-Lãm hay tin y l n l n b t ch c c ng x ng là S -quân t th y. m tr c Ki u-công-Ti n gi t ch c Ti t t s c a D ng-diên-Ngh , Ngô Quy n ng binh báo oán, các tr n th y u qui-thu n, nên không y m t n m ã d p angian n nh, khai sáng non sông. Nay D ng-tam-Ca soán-ngôi c a Ngô-v ng, L - ng h ng binh d p lo n, các tr n không hi p l c, nên ánh m i có m t tr n mà ã th t b i. Tuy L ng tài trí không b ng Ngô-Quy n, nh ng mà L ng m tmình dám ch ng c v i binh tri u, thì lòng d không thua gì Ngô-Quy n, khác nhaulà vì ng i tr c g p th i, còn ng i sau không g p ó mà thôi.
    • hobieuchanh.com 143 I TH HAI M IL M ------á------ Tính chiêu-an D ng-th l p ông-cung, Ham l i l c Mã-Chiêu làm thích khách.Bình-v ng th y d p an L ng thì trong b ng m ng th m, ch ng dè ít ngày saukhi nghe B ch-H t x ng S -quân, r i l n l n m y tr n khác c ng b t ch c mà ng S -quân h t th y, thì h t s c lo s , nên sai h -v quân òi -c nh-Th c vàocung mà th ng ngh . -c nh-Th c thung dung quì mà tâu r ng: “Muôn tâu B -h , ngoài ch tr n cóPh m-b ch-H là anh hùng hào ki t, B -h giáng ch B ch-H không ngh ch m ng,mà ch ng L ng d y binh, B ch-H m nhiên t a th , r i m y tr n khác c ngkhông ai ng ti p, th thì các ngo i th n ch trông c y có m t mình B ch-H , n u ch-H ng binh thì các ch tr n u theo, còn n u b ch-H thu n tùng thì chtr n qui-ph c. Nay các tr n t x ng S -quân. N u B -h mu n cho thiên h tháibình, giang sang b n v ng, thì nên nh k làm cho B ch-H qui hàng; h B ch-H l ng x ng th n thì các tr n khác không c n khuyên t nhiên h c ng th m ng ta”.Bình-v ng khen l i tâu h u-lý, li n h ch d y Ng -s T -th -Lâm xu ng ng-châu mà khuy n d B ch-H , và d n ph i nói cho B ch-H bi t h kh ng thu n tùngthì s ng gia ban quy n t c. -th -Lâm v ng l nh xu ng ng-châu xin vào ra m t. B ch-H không ch u ti p c. T -th -Lâm cùng th không bi t li u l nào mà g p m t B ch-H c, bèn nói i v i quân r ng mình i vi c t , ch không ph i vi c công, và d y quân vào t l icho B ch-H bi t. ch-H t ng thi t, nên d y quân cho vào, T -th -Lâm vào bái ki n c khen ng itài c c a Bach-H và nói r ng x a nay mình ã có lòng kính tr ng, nh ng khôngcó d p mà n bái ki n c. T -th -Lâm có ý mu n dùng l i dua n nh mà làm cho p d B ch-H l n l n r i s dùng m u khuy n d . B ch-H ng i nghe, mi ngchúm chím c i hoài, không t ý nghi ng chi h t. Th -Lâm th y v y t ng B ch-H ã yêu mình, nên m i m h i mu n khuy n d v hàng Bình-v ng. Ban u B ch- c g t u cho anh ta nói: anh ta t ng d nên c nói t i, khen Bình-v ngminh-quân, chê ch tr n th p trí. n ch ng anh ta xin B ch-H b h n b gi n l ng x ng th n, thì B ch-H n i gi n v án kêu quân b t T -th -Lâm em ra tr cdinh, c n ánh hai ch c tr ng r i i v mà nói r ng: “Ta mu n gi t ph t tên gianth n nh ng i v y ng làm g ng cho dân trong n c. Nh ng gi t ng i ta s d i g m c a ta nên ta ánh òn mà thôi. V y ng i v nói l i v i th ng Tam-ca ng ta ánh ó là ánh g i cho nó 10 tr ng còn 10 tr ng kia thì ta g i cho haiHoàng-t , b i vì mình là con vua, chúng ã soán ngôi mà không bi t gi n l i theodua b , thì ta ánh òn ngh c ng ch ng oan gì”. T -th -Lâm b òn au nh t c, song c ng g ng g o tr v kinh mà ph c m ng.Bình-v ng nghe B ch-H ánh s nh c tri u ình thi n i gi n tính h ng binh trudi t. -c nh-Th c gián vua r ng: “Bu i n y dân tâm ch a qui ph c, nên c binh
    • hobieuchanh.com 144 ánh B ch-H , s e ch tr n ng ti p r i gây ra h a l n. V y xin B -h gi l p ng-V n lên làm Thái-t ng thâu ph c dân tâm, r i sau s lo m u mà tr B ch- ”.Bình-v ng nghe l i bèn l p X ng-V n lên ngôi Thái-t , song c ng c m nh ckhông cho i ra kh i thành. X ng-V n nh m th ng anh, bi t m trên chùa màkhông th n vi ng th m c, còn anh thì không nghe d t-l c ph ng nào, b i y ngày êm n ch ng bi t ngon, ng không an gi c. B a n v a nghe Bình-v ng ã phong cho mình ch c Thái-t thì bi n s c, ngh r ng n u mình nh n ch c y té ramình có ý mu n giành ngôi v i anh, mà bây gi mình không nh n c ng không c,nên quy t tr n i tìm anh r i anh em s chung trí hi p l c mà lo m u khôi ph c c c a cha l i. Giang-hoài-Nh n theo sau can gián, khuyên ph i nh n nh c mà ch h i, ch không nên nóng n y. X ng-V n tuy nghe l i, song khóc hoài nên haicon m t s ng hi p mí.Còn Bình-v ng b B ch-H nh c m , thì trong lòng oán h n, không th nào ngui c, b i v y ngày êm h ng lo m u tính k , quy t tr cho c B ch-H m i yêntâm.Có m t bu i chi u Bình-v ng th y tr i trong gió mát bèn ng ra hoa viên mà ngo n nh, có vài m i th v theo h u. Vua xem hoa m t h i r i ngó quân th -v mà h i ng: “Chúng bây theo h u tr m, v y ch chúng bây thi t t n tâm mà trung v i tr mhay không?”.Các th v u tâu r ng mình trung v i vua, ví d u sông l núi mòn mà lòng trung a mình không th phai c. Bình-v ng c i r i nói ti p r ng: “Hôm nay tr mmu n gi t m t ng i ch i cho vui, chúng bây tâu r ng chúng bây trung v i tr m, y a nào ra quì ây m t a, ng tr m chém ch i mà gi i bu n”. y m i quân th -v nghe vua phán nh v y thì m t bi n s c, m t nhìn nhau,không ai dám ra ch u ch t h t, duy có m t ng i tu i ch ng l i 40, thung dung b c i quì tr c m t vua mà tâu r ng: “Muôn tâu B -h k h th n v ng l nh”.Bình-v ng th y ng i t ng m o ng ng, oai phuông l m-l m, h i ra m ibi t tên là Mã-Chiêu. Vua khen tánh kh ng khái, c m ý trung ngh a, bèn ban cho 10 ng b c và 5 cây l a r i d y ng d y. Vua ngó m y tên quân th -v khác mà phán ng: “Các ng i gi d i, ch không có lòng trung v i tr m. V y các ng i ph i b tch c Mã-Chiêu thì ho c may m i làm quân th -v c”. Quân th -v li n quìxu ng mà th t i. Vua c i r i tha h t và truy n l nh ph n giá h i cung.Sáng b a sau vua òi Mã-Chiêu vào cung mà phán r ng: “Hôm qua tr m ã bi tlòng trung ngh a c a ng i r i. V y ng i hãy ráng mà phò tá tr m, thì tr m s cònban n thêm nhi u n a”. Loài ng i vì hai ch danh l i mà tan x ng nát th t. Mã-Chiêu ã c ti ng ng i khen, và c b c ng t hôm qua, thì vui lòng ph chí, m c m n ân nên trót êm m ng ng không c. Nay nghe vua phán nh v y a, trong lòng càng kh p kh i, lúc y ch ng nh ng là vua bi u ch t thì l t t ch tli n cho vua coi, mà n u vua d y v gi t h t cha m v con, có l anh ta c ng không ch i, b i vì vua v a d t l i thì anh ta quì mà tâu r ng:
    • hobieuchanh.com 145“Muôn tâu B -h , k h th n phò B -h , ví d u tan x ng nát th t k h th n c ngch ng nao lòng ; mi n là B -h c yên n n i c u trùng, thân n y nguy n dù v n- c ng không ch i”.Bình-v ng nghe tâu l y làm p d , nên ngó Mã-Chiêu m t h i lâu r i m i phán ng: “Tr m làm vua, phú h u t h i nh ng vì tr m có m t vi c riêng làm cho tr m n ng không c. Ng i tâu r ng ng i phò tá tr m d u v n-t ng i c ng ch ng . Tr m mu n c y ng i lo gi i s u cho tr m ch ng bi t ng i có s n lòng ch ng ?”.Mã-Chiêu tâu r ng: “Muôn tâu B -h , n u thân hèn n y mà có th gi i s u cho B -h c, thì xin B -h ng phán, h th n s thi hành li n.”Bình-v ng g c u phán r ng: “S là trong ch tr n, có Ph m-b ch-H c ng-châu là ng i vô qu n vô ph , ghe phen ã ngh ch m ng tr m. Tr m mu n d y binhtru di t, ng t vì qu n-th n khi p nh c, không ai dám lãnh c m binh i ch v i ch-H , nên c theo can gián hoài. Nay tr m mu n ch n m t dõng-s ng sai n ng-châu thích-t B ch-H mà r a h n cho tr m, v y ch ng i có bi t trong hàngquân-s có ai ngh a m dám làm thích khách n gi t B ch-H hay ch ng?”Mã-Chiêu tâu r ng: “Muôn tâu B -h ; tuy th n có nghe B ch-H tài l c phi phàm,nh ng mà h th n nguy n làm thích khách n ng-châu gi t tên B ch-H mà r a n cho thánh-th ng.”Bình-v ng nghe Mã-Chiêu tâu kh ng khái thì càng m ng, nên nh m l i cho Mã-Chiêu i, song có d n riêng r ng: “Ng i i thì ph i c n th n cho l m, ch nh pluông- àm h -huy t ch ng ph i là d âu. N u ng i c thành công thì tr m str ng th ng. Nói cùng mà nghe, ví nh r i ng i thích B ch-H không c, mà i b b t, thì d u ch t ng i c ng ng khai, còn nh có khai thi khai cho X ng- p sai ng i, ch ng có khai cho tr m.”Mã-Chiêu l y t tr ra s a so n mà i ng-châu. Ng i trên ngôi qu c-v ng, t ngphò ng ch t tri u, binh giúp óng y tr i ; m t v T ng-tr n ngh ch m ng khôngdám c binh chinh ph t, bao nhiêu ó c ng th y tánh y u i r i. Nay l i léntri u- ình sai ng i làm thích khách ng ám sát, c ch y l y làm khi p nh c, ai c truy n t i ây c ng không nín c i cho ng, duy có m t chú Mã-Chiêu, làng i kh ng khái mà a thù ph ng, c g n ngai vàng d u muôn thác c ng ch ngnài, nghe hai ti ng “tr ng th ng” thì quên h t nh ng ngh a nh n liêm-s , nên c nh r i thì gi u v gi u con, lén c p g m l c d m xu ng ng-châu, trong trí c ng t ng h thành công r i thì phú quý vinh hoa, ch không ngh ngh h thíchch ng ng thì tan x ng nát th t. ig n n ng-châu, Mã-Chiêu s d y l u c m u r i khó mà làm thích-khách c, nên thay hình i d ng, gi làm m t th y o-s i phú-quy n t -ph ng. n ng-châu Mã-Chiêu ghé quán an ngh , tính ít ngày d coi ng ra ngõ vào khó th nào. B ch-H hay ng i ng âu, hay ch i b i v i ai, quân lính canh gácch nào, vách thành phía nào cao phía nào th p.Mã-Chiêu d n n m sáu b a, th y vách thành phía bên h u ã th p mà l i cây che m-r p, nên có th leo vào mà núp c. Anh ta l i nghe m i êm B ch-H th ngng i tr c sân mà u ng r u m t mình cho n khuya r i m i ch u vào dinh mà
    • hobieuchanh.com 146ngh . Anh ta m i tính leo vào vách núp d i bóng cây, ch khi B ch-H -h nh y ramà âm, làm nh v y d u B ch-H có tài cao n ch ng nào c ng không dè mà c.Ngày mùng 6 m t tr i l n ch a c bao lâu, thì ã th y phía tr i tây ch nguy t vmày xem sáng ho c. Mã-Chiêu trong m c áo qu n g n gh , eo g m vào l ng r ingoài m i choàng cái áo o-s , thung r ng tay dài, mà i. Anh ta hu n b c i v nngoài thành, nh ng i bu n i ch i cho tiêu-khi n. i g n h t canh m t, tr ng l n t, tr i t i l m , m y nhà chung quanh thành u gài c a ng h t, t b im lìm,duy lâu lâu nghe ti ng tr ng canh trong thành ánh thùng thùng v i ti ng v t bay iki m n kêu hoáp hoáp mà thôi.Mã-Chiêu lén l i g n vách thành phía bên h u, c i áo o-s ra mà b d i t, cogiò nh y qua m ng r i hai tay v n nhánh cây mà trèo vào thành. V Mã-Chiêu nh m mà l i l làng nên leo vào thành không m t nh c chi h t. Khi l t vào trong c r i, anh ta rút g m ra c m tay, và núp d i bóng cây lén i l n l n l i tr cdinh T ng-tr n. Anh ta g p m t b i bông b p, tính núp trong y r i ló u ra mà dòcho d . Anh ta v a m i dòm, b ng nghe phía tr c m t, cách ch ng 15 b c có ti ngng i nói chuy n. Anh ta s mà l i m ng, s là s ng i ta th y tr c r i mình h tmong thành công, còn m ng là m ng g p c B ch-H , kh i vào dinh tìm ki m.Mã-Chiêu ng i rình m t h i lâu b ng nghe ch nói chuy n ó có ti ng nói l n r ng:“Sáng mai t ng-quân i cho s m ph i i cho giáp h t m y ch n n ng bsót ch nào, và ph i d n quân s lo c -b khí gi i cho s n-sàng ng ng n ng a gi cgiã”. Mã-Chiêu lén dòm coi thì th y m t ng i mi ng nói “Vâng” r i ch m ch m ira phía tr c c a thành, còn m t ng i ng ng ch ng n nh mà ngó theo ng ikia. Mã-Chiêu nh ch c ng i ng ch ng n nh ó là Ph m-b ch-H , nên m tch m ch ngó, còn trí thì tính i lúc h ng có nh y ra mà âm.Ng i ó qu thi t là B ch-H còn ng i i ra c a y là L ng-chánh-Tôn. B ch-H n Chánh-Tôn r i ng ngó mông. Canh ã khuya nên cây c im lìm, tr i tuy t imà sao gi ng v n v t. Trong dinh th y ng n èn chong leo-lét, lính h u l p ló ch c nh sai, ngoài ch nghe ti ng chó s a om sòm, hành khách bôn ba còn r o b c. ch-H ng ngó mông m t h i r i xây l ng tr vào dinh, i ch m rãi thung dung,coi b ch ng có u chi ái ng i.Mã-Chiêu nh m c h i y là c h i ph i h -th , n u trì hu n B ch-H vào dinh i thì khó thích c nên trong b i bông b p lén b c nh nh mà i ra, r i ch ytheo gi g m lên tính âm B ch-H . B ch-H ng i, không dè chi h t, thìnhlình nghe sau l ng có ti ng ng t, vùng ngó ngoái l i thì th y Mã-Chiêu nggi cây g m lên mu n chém mình. B ch-H tràng qua m t bên, tay m t tay Mã-Chiêu m t cái m nh quá nên cây g m v ng ra xa, còn chân thì á Mã-Chiêu té nhào m s i tay trên m t t. B ch-H nh y theo n m u, r i hô lên m t ti ng, lính h utrong dinh áp ch y ra b t Mã-Chiêu trói l i ng i tr c dinh. ch-H t nh táo nh th ng, b ng i ám sát mà không nao-núng, d y quân vàodinh b ng ra m t cái èn ng r i m t coi ng i thích khách là ai. Quân v ng l ivào dinh b ng èn ra, B ch-H r i m t thì l ho c, thu nay ch a g p ng i n y l n
    • hobieuchanh.com 147nào. B ch-H n i gi n bèn hét l n mà h i r ng: “ súc sanh v y ch ta có thù oánchi v i mi, mà mi toan ám h i ta ?”Mã-Chiêu ng i l ng thinh, không thèm tr l i, mà b không s s t chi h t. B ch-H i càng gi n thêm, nên n t r ng: “N u mi không ch u nói ra thì mi ph i ch t. V y ai n mi h i ta ây mi ph i t thi t cho ta nghe, nói i nói cho mau.” Mã-Chiêu c ng ng i l ng thinh hoài. B ch-H d y quân d n Mã-Chiêu em giam d i ng c, isáng mai r i s tra v n.Quân d n Mã-Chiêu i r i, B ch-H li n cho òi Tr n-H , là i coi ng c, mà d nph i d Mã-Chiêu ng h i coi ai bày m u xu i nó i làm thích khách nh v y.Tr n-H v ng l i nên không cho lính ánh kh o, i g n n canh ba quân lính ng t, m i vào ng c làm quen, m trói r i h i th m coi Mã-Chiêu là ng i âu. Mã-Chiêu th y Tr n-H t t , không dè anh ta có ý riêng, nên c nói thi t mình là línhth -v t i tri u. Tr n-H h i ph n t i coi vì ý nào mà toan ám h i Ph m s -quân, và i ai bày m u ác nghi t nh th . Mã-Chiêu nghe h i t i ó li n nh l i c a Bình- ng c n d n nên d d không mu n nói. Tr n-H theo h i ri t túng th Mã-Chiêu i nói r ng: Thái-t X ng-C p sai mình xu ng ng-châu mà ám sát B ch-H .Tr n-H bi t c c m u thì trong trí m ng th m, nên tr ra ngoài mà ng , khôngthèm h i n a mà c ng quên trói Mã-Chiêu l i. Mã-Chiêu n m trong ng c lo s ,không bi t tánh m ng mình ra th nào, nên thao th c hoài không ng c. Anh tangh r ng mình tính gi t ng i mà gi t không ng, l i b ng i b t ch c là ng i sgi t mình. Mình lãnh m ng i làm thích-khách, m y ngày rày mình k ch c thànhcông, nên c t ng t ng cu c vinh hi n mà thôi, không dè n n i b b t nh v y.Cha ch , n u ngày mai mà B ch-H chém mình, thì bi t c y ai v kinh báo tin cho vcon mình hay. Khi mình ra i mình gi u v gi u con. N u mình không v c, thì con trông i hoài, ch ng là t i nghi p l m.Mã-Chiêu ngh n v con thì ng lòng r ng r ng n c m t. Anh ta ng i khoanhtay mà th dài, b coi th m thi t l m. Cách m t h i lâu nghe ti ng tr ng tr canh m. Mã-Chiêu s tr i sáng thì t b ch t chém, nên vùng ng d y ngó dáo-dácquy t ý ph i th a lúc ban êm mà tr n tr c. Anh ta l y tay xô c a thì cánh c a mbét, vì Tr n-H lúc i ra c ng quên óng c a. Mã-Chiêu lén b c ra ngoài th y quânlính gi ng c u ng h t, li n bò theo bóng cây, l n t i ch vách thành mình vào i hôm r i thoát ra ngoài, cong l ng mà ch y. Anh ta không dám tr v quán, squân lính r t theo nên c ng không dám i theo ng cái c b ng trong r ng tìm ng nh mà v kinh.Sáng b a sau, Tr n-H vào trong ng c không th y Mã-Chiêu, ch y i ki m kh ptrong ngoài c ng không th y tâm d ng, thì h n phi phách l t, nên bó tay vào dinhmà ch u t i. B ch-H th ng ng nghe báo Mã-Chiêu ã tr n m t thì n i gi n, nêntruy n l nh d n Tr n-H ra ngoài mà chém. Quân v a d n Tr n-H i c ít b c, ch-H li n kêu l i mà h i r ng: “Ta giao a ám-sát ta cho mi gi mà mi th nó thì i mi ch t chém ã ành r i, còn ta d n mi h i d coi nó là ng i âu, ai sai nó ilàm thích khách, v y ch mi có v ng l i ta hay không ?”
    • hobieuchanh.com 148Tr n-H s ch t, m t mà tái xanh, tay ch n run r y, b i v y ng l p c p m t h i lâu i m i th a r ng: mình h i d thì ph m nh n x ng tên là Mã-Chiêu, v n lính th - t i tri u, vì Thái-t X ng-C p sai nên m i i làm thích khách. ch-H v a nghe nói X ng-C p sai nó i làm thích khách thì l a gi n ph ng lên,nên v gh nói r ng: “Té ra X ng-C p nó ã theo phò quân ph n ngh ch r i còntoan sát h i ta n a há ! N u nó mu n nh v y thì sau nó ng trách ta. Thôi, b n nó ã theo m t ph n v i nhau ta ch ng còn v -tình v -ngh a chi n a”. B ch-H nói d t i li n ng d y b i ra h u ng, quân h u không bi t t i Tr n-H ng i nhtha gi t l nào nên ng ó mà ch hoài. n tr a B ch-H tr ra ti n ng th y Tr n-H và quân hãy còn ng mà ch l nh,thì nh l i nên d y em Tr n-H ra ánh 20 tr ng mà thôi ch không x tr m.Tr n-H tuy kh i ch t thì m ng, song b òn au n quá, nên oán Mã-Chiêu vôcùng.
    • hobieuchanh.com 149 I TH HAI M I SÁU ------á------ Ng i gi ng ng i, ngay gian khó bi n, t nhình m t, -t kinh tâm.Vi c Mã-Chiêu ám h i B ch-H x y ra ch a c bao lâu, B ch-H hãy còn gi nBình-v ng, oán X ng-C p, k S m-Bích bên Th ng-Phú qua t i ng-châu. S m-Bích i ng xa m t m i, l i khi t i ng-châu thì m t tr i ã tr ch bóng i, nên tìm quán vào ngh ng i, tính sáng b a sau s vào thành xin ra m t T ng-tr n, mà c u ng i h ng binh ánh i D ng-tam-Ca ng l p Thái-t X ng- p lên ngôi. i th ng hay có nhi u cái c nh ng r i ro không dè mà ng n ng atr c. S m-Bích qua ng-châu trong lòng ch ng có chút gì lo s b i vì anh ta v nbi t B ch-H là ngh a-s tr ng-phu h có l i Thái-t ai-c u thì ch c ng i s s nlòng tá-tr . Nói cùng mà nghe, ví d u ng i không kh ng giúp i n a, thì c ngkhông l ng i ành b t X ng-C p mà n p cho Tam-ca. Nào dè t ng m o S m-Bích l i gi ng h ch Mã-Chiêu, ai không quen bi t nhi u, ai không g n g i lâu, aikhông có ý nhìn cho k c nh tai ch n tóc, thì t t ng hai ng i là m t. S Mã-Chiêuám h i B ch-H ch ng may b B ch-H b t giam r i v t ng c mà tr n thì c thành ng-châu t tr n già ai c ng u hay h t, nh ng vì dân-s không bi t m t ph mnh n là Mã-Chiêu, nên h th y S m-Bích l thì h ngó mà thôi ch h không nghi. m-Bích vào quán n y chánh là quán Mã-Chiêu n u hôm tr c. Ch quán là ng-Túc, vì Mã-Chiêu u m y ngày r i tr n m t không tr ti n, nên có lònggi n, l i êm Mã-Chiêu tr n ó là êm Ph m T ng-tr n b t c thích khách nênch quán nghi k thích khách y chính là Mã-Chiêu, nh ng vì s t i ch a a gian,nên không dám nói ra. Nay th y S m-Bích b c vô, t ng là Mã-Chiêu tr l i, nênvùng h i r ng: “Ông thôi làm th y o-s r i sao? Hôm tr c ông u m y ngàych a tr ti n mà sao ông b i âu m t v y ?” m-Bích nghe m y l i l y làm ng c-nhiên, không hi u chi h t, nên ng ngó ng-Túc trân trân m t h i r i áp r ng: “Chú l m r i, tôi ch ng h có làm th y o-s bao gi , mà c ng ch a t ng n quán chú l n nào” ng-Túc tr n m t nói r ng: Ông ng làm m t l ! Ông u quán tôi, ông n m c a tôi, r i bây gi ông tính ch i hay sao nè ! Tôi nói cho ông bi t, ng i t t u thi u ti n ng i ta mà không th tr c thì h mình n n n v i ng i ta, duycó quân n c p v i l côn- m i nói ng c”. m-Bích nghe m y l i vô l thì gi n m t, nên n t l n r ng : “ súc sinh n u mikhinh th ta thì ta chém u cho mi coi”. S m-Bích và nói và rút g m ra r i i x c i g n ch quán. L ng-Túc kinh hãi nên l t t ch y ra nhà sau mà tr n. S m-Bíchth y v y không thèm r t theo ng nhà trên mà nói v i r ng: “Mi ch y i âu ?Sao không ây nhìn l i cho k m t ta nh v y mà nói ng c v i mi”. L ng-Túcrút d i b p không dám tr lên, mà c ng không dám tr l i n a. m-Bích d t ng a vào bu c trong chu ng r i kêu ch quán bi u n u c m n. ng-Túc gi n l m mà không dám nói ra, nên lui cui n u c m, song trong trí tính
    • hobieuchanh.com 150th m r ng i m ch v i quan ng h coi nh ph i ng i y là k thích khách hôm thì h b t ph t cho r nh. ng-Túc d n c m khách n r i thì tr i ã chi u, S m-Bích ng th -th n tr cquán mà ch i, còn L ng-Túc lén i ng sau l i tr c c a dinh báo cho lính gác c ahay r ng có m t ng i l m t m i ghé quán u, ng i y trong l ng có ai g m, t ch phi th ng, không bi t có ph i là ng i thích khách hôm n hay không, nênxin lính vào dinh b m giùm l i cho Ph m s -quân hay. Quân nghe báo nh v y l t t ch y vào dinh mà b m li n. Ph m-b ch-H nghe báo li n cho òi Tr n-H mà y ph i n quán L ng-Túc xét coi nh ng i khách trong quán ó ph i làph m-nh n hôm n thì b t em v ng tr t i.Tr n-H v ng l i d t m i tên quân ra c a thành th y L ng-Túc còn ng ó, bèn i v i L ng-Túc mà v quán. V hôm n Mã-Chiêu b b t giam vào ng c r i Tr n- vào làm quen mà khuy n d , thì nh m lúc ban êm, bóng èn leo lét, nên Tr n-Hnh m t là nh mày-m y mà thôi, ch không nh rõ. L i c ng vì Mã-Chiêu mà Tr n- , b òn 20 ch c tr ng nên Tr n-H gi n s n trong lòng, nay nói có Mã-Chiêu nquán thì h m-h m quy t b t cho c em v mà ánh tr thù.Tr n-H v i quân lính i g n t i quán, th y S m-Bích ng ng tr c c a. Tr n- nhìn m t h i th y áo qu n thì khác, song g ng m t thì ph i là Mã-Chiêu bèn hôbi u quân lính b t trói S m-Bích. S m-Bích ng ng ch i, thình lình th y quânlính áp b t, không hi u có vi c chi, nên l y tay xô dan ra mà h i r ng: “Ta có t i chimà b t ta? ai d y các ng i b t ta ây ?” Tr n-H b c t i nói l n lên r ng: “L nh s -quân d y b t mi, mi dám c ng sao nè ? Mi không bi t t i c a mi hay sao ? N umu n bi t thì v dinh r i ta s nói cho mi bi t” m-Bích h i r ng: “S -quân là ai?” Tr n-H tr n m t áp r ng: “Mi iên hay sao mà i d i nh v y ? S -quân là Ph m th ng-công ch ai mà h i” S m-Bích g t u m c i th m ngh trong trí r ng n u B ch-H ã x ng là S -quân thì ch c khôngthu n v i tân tri u r i, v y mình c ng nên cho quân lính b t ng vào th y m t ch-H cho mau mà c u B ch-H phò Thái-t . S m-Bích ngh v y nên không ch ng c a tay cho quân lính b t trói. Khi Tr n-H d y phãi d t ri t v dinh thì S m-Bích kêu L ng-Túc mà nói r ng: “Ch quán mi ph i coi cho con ng a ta n u ngtr c cho no, ng sáng mai ta i xa. N u mai ta ra th y ng a ta ói thì ta s ánh mi a”. ng-Túc tr môi r i nói nh nh r ng: “ Tao bán con ng a c a m y tao tr ti n m ti n quán, ch m y ra sao c mà mong ánh tao” m-Bích i d c ng tuy b trói mà ch ng chút chi lo s nên ngó ngoái l i sau mà i Tr n-H r ng: “T i sao mà ta v a n ây l i có l nh c a S -quân d y b t ta nh y ?” Tr n-H c i g n mà áp r ng: “Mi ng làm b kh kh o. V y ch mi quênta hay sao ? S m-Bích ch ng h ng nên l láo h i r ng: “Mi là ai ? Ta g p mi bao gimà mi nói ta quên mi ?” Tr n-H áp r ng: “Ta là Tr n-H i coi ng c, hôm n mi b t giam r i ta vào ng c nói chuy n v i mi ó, ch ai”. S m-Bích nghe càng d kì h n a nên h i r ng: “Ta làm vi c chi mà b giam?” Tr n-H áp r ng: “Mi toan ámsát S -quân r i bây gi mi tính gi iên mà g t i ph i không ?”. S m-Bích càng
    • hobieuchanh.com 151nghe càng l y làm l , không hi u vì c nào mình n ng-châu, m i vào quán, chquán nói mình là th y o-s r i l i nói mình thi u ti n c m, bây gi quân lính n t mình, r i nói mình ám-sát Ph m s quân b giam r i v t ng c mà tr n. Anh tacòn ng ng ngáo, b ng th y ã n c a thành, quân lính túa ra chong m t ngó m l m d ng nh ngó k i thù v y, Tr n-H d t th ng vào dinh, d y S m-Bích quì tr c thính ng mà ch l nh.Lúc y tr i ã ch ng-v ng t i, trong dinh èn c t sáng lòa, Ph m-s -quânth ng ng quân ng h u hai bên tay c m ao tr n coi nghiêm-ch nh l m. Hôm Ph m-s -quân b t c Mã-Chiêu trong lúc ban êm, bóng èn l m nên nhìn t không rõ, nay th y S m-Bích g ng m t gi ng h ch Mã-Chiêu, c ng t ng S m-Bích là ng i ám sát hôm n , nên n i gi n n t l n lên r ng: “ súc sanh, mi làm ng mà không bi t n vua n n c, theo xu ph loài gian n nh, r i l i còn nghe l i a ti u-nh n là th ng X ng-C p n ây quy t ám h i ta, mi ã thoát kh i tay ta t l n r i sao mi không t n, l i còn tr l i ây n a? T i mi mu n ch t, th i ta c ngkhông mi s ng làm gì. Mà ta nói cho mi bi t, th ng X ng-C p s ta không dámkéo binh n ây giao chi n v i ta, nên sai mi lén mà thích ta. Nó nhát l m, tánh tìnhnh v y chúng c p ngôi áng l m, còn ta ây, ta không s nó âu. Ta s ánh mà t cho c nó, r i tay ta gi t nó ch ta không thèm c y tay ng i khác nh nó v y âu.” ch-H nói d t l i r i truy n l nh d t S m-Bích ra ngoài thành chém bêu u mà ng chúng, S m-Bích không hi u vì c nào mà B ch-H vu cho mình n ám h i mà ng không bi t t i sao l i oán thù X ng-C p, v a mu n kêu oan, thì b quân áp vmi ng, r i kéo lôi ra không cho nói chi h t. ng-chánh-Tôn ngoài b c vào th a v i B ch-H r ng: “Th a S -quân, th ngMã-Chiêu toan ám h i S -quân, b i v y t i nó áng phân thây mà r n chúng. Nh ngngh vì nó là a th -h c a X ng-C p, nghe l i X ng-C p i làm nh v y, nay u S -quân có gi t nó n a, thì d l i g m c a S -quân ch không ích gì. V y xin -quân t m giam nó l i ó, lo m u tính k kéo binh v tri u ánh b t cho c ng-C p v i Tam-ca r i s gi t m t l t cho h t nh ng quân lo n-th n t c-t mà a h n cho Ngô chúa.” ch-H nghe l i nên kêu Tr n-H d y em giam S m-Bích và d n ph i canh gi chonghiêm-nh c, ng tr n n a.Tr n-H vì Mã-Chiêu mà b òn 20 tr ng, trong lòng còn oán h n hoài, nên d t m-Bích xu ng ng c thì c p m t l m-l m, l y dây trói ch c S m-Bích, r i tay thoich n á t ng-b ng, S m-Bích l y làm b t-bình ng t vì tay chân b trói h t không thch ng c c, nên n m chèo queo Tr n-H ánh. Ch ng hi u Tr n-H ánh pthét r i m i tay tr c c ng, hay là anh ta h th n vì ánh ng i ã b trói r i mà anh ta ánh m t h i ng ng l i, b i ra ngoài, mi ng nói l m b m r ng: “ t i r i s ánh a, tao ánh cho m y h t tr n c tao m i thôi.”Thi t n t i Tr n-H tr vào trong ng c mà ánh n a. Mà anh ta ngh n u thoi áhoài thì m i tay au c ng, còn n u dùng côn thì r i t i-nh n ch t mình ch ng kh i b i, b i v y anh ta l y roi mây c ích S m-Bích mà kh nh. Ban ngày ánh m t l n,
    • hobieuchanh.com 152ban êm ánh m t l n. Lúc u S m-Bích c n r ng mà ch u không rên la chi h t.Cách vài ngày ch m y l n roi b ánh p thêm hoài nên rách da khuy t th t, b i y h ánh thì au n, ch u không n i. Ghe phen S m-Bích n n n h i Tr n-H v ymình có t i chi mà b òn b ng hoài nh th , còn Thái-t X ng-C p làm vi c chi màhôm n nghe Ph m b ch-H buông l i oán h n. Tr n-H c i g n mà áp r ng:“M y ng gi b ngu. M y không bi t m y có t i chi ? M y không bi t t i sao mà -quân gi n X ng-C p ? S -quân ng s a so n i ánh X ng-C p, h b t c r i thì m y s bi t. Th ng X ng-C p là th ng kh n ! Nó sai m y n ây làmthích khách mà ám h i S -quân; S -quân có nh n cho m y s ng ít ngày n a ó làmay cho m y l m.”Lúc giáp m t v i B ch-H , S m-Bích b quân v mi ng nên không bi n b ch ch ntình c. Nay xu ng ng c r i mu n th a d p n y mà t v i chúa ng c c y nó lên m l i v i B ch-H . Song anh ta ngh l i B ch-H oán h n X ng-C p, th thì ch c ch-H ã qui-thu n tân-v ng r i, n u mình t ch n tình thì s e B ch-H tìm nTh ng-Phú b t X ng-C p em n p cho tân-v ng, b i vì anh ta d d , tính gi uluôn, thà là ch t mà thôi, ch không n l p k thoát-thân, r i k không thành ph i i lây n chúa. S m-Bích ngh nh v y nên b ánh bao nhiêu c ng c n r ng màch u, không dám x ng mình là b h c a X ng-C p, c kêu oan nói r ng: mìnhkhông có ám-sát S -quân h i nào mà c ng không có b b t b bao gi .Còn Ph m B ch-H nghe l i L ng-chánh-Tôn tính d y binh v tri u ánh Tam-ca i X ng-C p, mà n m êm h ngh m X ng-C p không bi t ti c c nghi p c acha, không bi t thù ng i soán ngôi, l i chui u theo xu-ph , t c thì gi n nên êm thình lình th huy t r i nhóm b nh không ra kh i phòng c.Ch quán L ng-Túc có công n báo cho quan b t k thích khách, thì c ý g p aikhoe v i n y, b t ng coi nh ng i ã d ng m u cao k x o t -th an bang.Anh ta ra vào trong thành h ng ngày, nghe Tr n-H nói ánh S m-Bích bì khai nh cphá, i S -quân ánh b t c Thái-t X ng-C p r i s x tr m m t l t, thì vuilòng khoái chí vô cùng. h chi u thì L ng-Túc b t con ng a c a S m-Bích c i ich i, nh ng vì anh ta thu nay không quen c i ng a, nên c gò th ng dây c ng i t b c, ch không dám cho ch y.Hai ng i môn c a S m-Bích Th ng-phú, m t ng i tên là Lê-Kh ng, m tng i tên là H -L y, t khi th y X ng-C p v i cha con lão Hà-Mai b quan b t r i,thì m i ng i c i m t con ng a, ngày i êm ngh , tu t qua ng-châu tìm S m-Bích mà báo tin. Hai ng i n ng-châu nh m lúc m t tr i v a chen l n. Haing i ng tìm quán tr c an ngh sau d tin, b ng th y L ng-Túc c i ng a xath ng th ng i l i, dòm coi con ng a thì qu là ng a c a S m-Bích, không hi u vì cnào mà ng i l c c i nên l n i theo c m t khúc r i H -L y h i r ng: “Anhmua con ng a c a ai, âu mà t t d v y anh ?” ng-Túc nghe ng i ta khen con ng a c a mình thì vui lòng, nên tr l i h i t c ng: “ , ng a tôi m i mua, mà mua kh i tr ti n”.Lê-Kh ng v i H -L y nghe nói thì trong lòng phát nghi, mu n h i ph ng t i n a,song không ch u h i ngay, l i ki m l i mà h i quanh r ng: “Lúc tr c hai anh em tôi
    • hobieuchanh.com 153ki m ng a mà mua, r i không g p con ng a c a anh mua ó, hai anh em tôi mua p ng a n y d quá. Anh mua c a ai ó v y?” ng-Túc l ng thinh m t h i r i áp r ng: “Ng a n y c a ng i ta xa m i c i n mà d ng cho tôi”. H -L y h i n a r ng: “Ch ng a y âu mà g i r ng xa?” ng-Túc áp r ng: “ kinh ô.” -L y ngó Lê-Kh ng, hai ng i bán tính bán nghi, mu n h i ph ng t i tên hng i bán ng a y, song ngh gi a ng khó nói chuy n nhi u c, tính i theo ng-Túc v nhà r i s h i n a, nên Lê-Kh ng m i nói r ng: “Hai anh em tôi i n m t ngày nay, ng i m t ng a m i, mu n ki m nhà u mà ngh m t êm r isáng mai s i n a ng t vì chúng tôi không quen v i ai h t, v y xin anh làm ph ccho hai anh em tôi ngh nh m t êm. Nhà anh g n ây ch ng ?”. ng-Túc nghe khách xin u thì m ng nên c i mà áp r ng: “Tôi là ch quán, u hai anh em mu n ngh thì i theo tôi v quán mà ngh . B a nay quán tôi khôngcó khách nào h t”.Lê-Kh ng v i H -L y bèn i theo L ng-Túc vào quán. n t i Lê-Kh ng m i em chuy n con ng a ra mà nói n a, ban u khen ng a t t, r i sau m i h i ph ngvì c nào ch ng a có ng a t t nh v y không mà dùng, l i em mà d ng cho ng-Túc, L ng-Túc mu n khoe mình có công ch b t k thích khách, nên thu t t u uôi s quan b t giam và ánh kh o S m-Bích l i cho hai ng i khách nghe.Tuy trong lúc thu t chuy n, L ng-Túc kêu S m-Bích là Mã-Chiêu, song theo hìnhtr ng c a L ng-Túc t ra, l i s n có con ng a làm d u tích ó n a, b i v y H -L y i Lê-Kh ng li u ch c ng i b quan b t ó S m-Bích, ch không ph i Mã-Chiêunào h t. Hai ng i l y làm lo s , nh ng không dám l ra cho ch quán bi t. Lê-Kh ng ng i suy ngh h i lâu, r i h i L ng-Túc r ng: “Vì c nào anh dám ch cng i y là Mã-Chiêu, mà i báo cho quan b t ? Ng i hay gi ng ng i ví nh anhnhìn l m thì ch ng là oan cho ng i vô t i l m.” ng-Túc c i mà nói r ng: “Anh t ng tôi iên hay sao ? Cách m y ngày tr c nó ã có n quán tôi mà u. Nó i làm ám-sát b b t r i v t ng c tr n không tr i tr ti n c m. Chuy n sau nó tr l i c i con ng a khác, l i m c áo khác, nó t ngtôi nhìn không c nên th nh-n mu n ánh tôi n a ch ! T i nó làm phách nên tôigi n i báo quan b t chém nó ph c cho r nh. Nó thi u ti n c m c a tôi mà tôi b tcon ng a n y ngh c ng không l gì”. êm y Lê-Kh ng v i H -L y n m tr n tr c ng không c, không hi u vì c nàoth y mình là H ng-D c l i c i tên Mã-Chiêu mà làm thích khách, mà c ng khôngbi t ng i b b t ó có ph i là th y mình hay không. H -L y tính k sáng vàothành cáo gian nói có tên Mã-Chiêu gi t anh mình r i b tr n m t ng xin v i quan em Mã-Chiêu ra cho mình nhìn m t. Lê-Kh ng cho k y là hay, song ngh n unhìn mà ph i H ng-D c thì gi a m t quan c ng khó mà h i tâm-s cho c. Lê-Kh ng khuyên H -L y ch m ch m mà tính ch ng nên h t t c l m.Sáng b a sau hai ng i nói v i L ng-Túc r ng hôm qua tính u m t êm màthôi, nh ng nay xem thành ng-Châu phong c nh xinh p nên tính thêm ít ngày ng xem ch i r i s i. L ng-Túc nghe khách tính l i thì m ng lòng, nên b i-
    • hobieuchanh.com 154buôi ni m-n ng òi ti n c m cho nhi u. Ba ng i nói chuy n ch i v i nhau, Lê-Kh ng h i th m l n l n, bi t th -ng c quan Tr n-H ghét Mã-Chiêu nên ánh kh o i ngày, l i bi t L ng-Túc quen Tr n-H nhi u, mà c ng quen v i quân lính canh a thành n a. Lê-Kh ng l p ch c c y L ng-Túc d t mình vào thành ch i tr clà xem cho bi t n ài c a S -quân, sau n a th y m t Mã-Chiêu coi ng i ra thnào mà to gan dám i làm thích-khách. ng-Túc b n tánh háo th ng, nghe khách c y thì p lòng v a ý, nên ch u lãnh d tkhách vào thành. Lê-Kh ng v i H -L y xin v i L ng-Túc theo m t b u r u ng làm l ra m t ông i Tr n-H . L ng-Túc g t u nói r ng: “ c, cl m!Trong quán tôi ã có s n r u ây, hai anh mu n mua m y b u c ng c.” Lê-Kh ng v i H -L y mua hai b u r u r i xách i theo L ng-Túc.Khi n c a thành, L ng-Túc nói r ng Lê-Kh ng v i H -L y là bà con vào th mông i Tr n-H nên lính gi c a cho vào không ng n c n chi h t. Ba ng i i ntr c ng c, Tr n-H trong v a b c ra dòm th y L ng-Túc i v i hai ng i l ,không bi t là ai nên ng ngó châm-b m. L ng-Túc b c t i nói r ng: “Th a ông,hai ng i n y là bà con c a tôi xa m i n th m tôi, nghe tôi nói tôi có giúp ông t c a ám-sát, thì mu n bi t coi th ng m t mày th nào mà to gan dám i làmvi c nh v y, nên tôi d t vô ây th m ông và coi th ng gian ó luôn th .”Lê-Kh ng nghe L ng-Túc nói l ng c ng s Tr n-H phát nghi không cho mìnhgiáp m t v i ph m-nh n, nên c m hai b u r u l t t b c t i vòng tay th a r ng:“Th a th ng-quan, tuy tôi ây ng-châu, nh ng mà thu nay hai a tôi khôngcó d p n ây l n nào. Nay hai a tôi n th m anh tôi, nghe nói ây th ng-quan có lòng chi u c n anh tôi, nên hai a tôi l t t t m vài b u r u làm l n n ra m t th ng-quan, cho c th y m t ng i khoan-h ng i- .”Tr n-H c kêu “th ng-quan” thì p m t n mày, mà l i th y có hai b u r ucàng hoan-tâm h ng chí, nên u g c g t, mi ng chúm chím, l y tay khoát m i vào.Khi b c vào Lê-Kh ng th y trên b ván có vài chén v i m t b u r u li n emhai b u r u c a mình mà chung vô ó. Tr n-H th y v y ch y l y hai cái chén a r i rót m i khách u ng v i mình cho vui. Lê-Kh ng v i H -L y làm b ké nékhông dám u ng. Tr n-H m i và L ng-Túc ép quá nên ph i ng i l i mà u ng u.Tr n-H ã có u ng tr c r i, nên m i nh u thêm vài chén thì xoàn xoàn r i emchuy n mình ánh kh o Mã-Chiêu ra mà khoe. Lê-Kh ng v i H -L y nói a h i,Tr n-H l y làm c ý, nên d t h t vào trong cho hai ng i th y m t Mã-Chiêu. Lê-Kh ng v i H -L y nhìn th y ph m nh n n m rên, bì-khai nh c-phá ó qu là th ymình thì au n trong lòng vô cùng, song không dám l ra cho Tr n-H bi t. Còn m-Bích n m th y hai ng i h c trò c a mình vào, thì s X ng-C p nhà có vi cchi, song c ng không dám h i, ch l y m t nhìn nhau mà thôi.Lê-Kh ng b c l i g n dòm coi m t h i r i day l i nói v i Tr n-H r ng: “Ph m-nh n ã có b nh nh v y thì có th gì mà tr n n a c âu, mà hôm tr c nó tr nngã nào âu, xin th ng-quan ch th coi.” Tr n-H áp r ng: “ ây, ra ngoài n y tôich cho mà coi.” Nói r i b i ri t ra ngoài c a. L ng-Túc v i H -L y i theo, Lê-
    • hobieuchanh.com 155Kh ng nán l i, h i nh S m-Bích r ng: “Vì c nào ân-s n n i n y ?” S m-Bích áp r ng: “Em hãy v Th ng-phú cho mau, mà nói v i em ta ph i ki m n i khácmà n m t. Ta ch c ph i ch t r i, ng k n ta n a. Môn- ph i ráng phò tá giùmem ta, ng em ta b h i, nh t là ng cho nó qua ây.”Lê-Kh ng nghe m y l i ru t au nh c t, nên quên h t m i vi c, không nh s ng-Phi v i Hà-Mai toàn gia b b t, mà báo tin cho H ng-D c hay. ng lúc b i i y l i nghe L ng-Túc ch y vào kêu bi u ra coi ch Mã-Chiêu tr n, nên Lê-Kh ng không dám ng lâu, ph i b i ra ngoài.Lê-Kh ng v i H -L y nhìn qu ph m-nh n là th y mình r i, thì trong trí b i-r i,không còn lòng nào mu n xem v t chi h t, b i v y n u Tr n-H nói thì d c m ch ngmà thôi.Hai ng i tr v quán, êm y bàn tính v i nhau, r i r ng ngày Lê-Kh ng gi au l i, còn H -L y thì lên ng a tr v Th ng-Phú ng báo tin cho dân trong lànghay và d coi H ng-Phi v i cha con Hà-Mai quan ã th hay ch a?
    • hobieuchanh.com 156 I TH HAI M IB Y ------á------ Ti c tay ch n, thái-t li u mình; Rõ lý l ch, công-th n i ý. ng-C p d t Kiên-Trinh và 7 ng i dân làng Th ng-Phú h i th m ng i l nqua ng-châu mà tìm S m-Bích. i ch ng còn m i d m n a t i ng-châu, b ngth y có m t ng i xa c i ng a ch y l i. Ai n y u ngó coi. Lý-h u-D v a ngóth y li n nói r ng: “Anh H -L y tr v ây mà ! a, mà l n y ! Lê-Kh ng v i H - y i tìm ân-s , tìm c hay không mà sao có m t mình anh H -L y v còn anhLê-Kh ng i âu.”Ai n y không tin, té ra khi ng a ch y g n t i, nhìn qu thi t H -L y, m i bi t Lý- u-D t m t. H -L y th y X ng-C p v i c nhà Hà-Mai và anh em trong làngli n xu ng ng a khóc mà nói r ng: “Anh em ôi ! ân-s b n n l n l m ! “Sài T n nóng y ch y l i h i r ng: “B n n gì ? Nói cho mau ng anh em ta nghe m t chút !” H - y áp r ng: “Ch ng bi t ân-s làm vi c chi, mà tôi v i anh Lê-Kh ng qua n ng-châu g p m t anh ch quán c i ng a c a ân-s i ch i. Chúng tôi nom theo vquán h i d thì ch quán nói r ng ng i ch con ng a y tên là Mã-Chiêu, v n là -h c a Thái-t trên kinh, lên n ng-châu ám-sát quan t ng-tr n. Quan t ng-tr n b t em giam vào ng c r i n a êm Mã-Chiêu lén v t ng c mà tr n. Cách ítngày Mã-Chiêu tr l i ghé quán mà ngh n a. Ch quán bi t m t bèn n báo v iquan nên b t giam r i ánh kh o bì-khai nh c-phá. Hai a tôi nhìn con ng a thì úng là ng a c a ân-s , song nghe kêu tên Mã-Chiêu thì l y làm l , nên l p m u vàong c mà xem ph m-nh n cho t n m t. Chúng tôi nhìn qu thi t là ân-s , ng t vì cóquan th -ng c nên không h i chi c h t. Ân-s th a lúc quan th -ng c d t tôi rangoài, ân-s lén tr i v i Lê-Kh ng r ng b nào ân-s c ng không s ng c, nên y anh em tôi mau mau tr v Th ng-Phú mà khuyên ti u quan-nh n ph i ki m i khác n m t, ng có qua ng-châu, l i d y môn ph i t n tâm mà tá tr ti uquan-nh n, ng ti u quan-nh n th h i. Ân-s d n có b y nhiêu ó mà thôi;anh Lê-Kh ng vì b i r i l i k quan th -ng c tr vô n a, nên không k p t s ti uquan-nh n b b t l i cho ân s nghe. Mà quan Tri-châu tha ti u quan-nh n h i nào,và Anh em d t nhau i âu ? Cha ch ! nó ánh ân s rách da nát th t, th y th mthi t không ch u n i, anh em ôi !” ng-C p nghe H -L y thu t chuy n d t r i khóc r ng lên mà than r ng: “Ta còn t ch nh có S m T ng-binh, n u S m T ng-binh ch t thì còn ai giúp khôi ph cgian san l i c ! S m T ng-binh ôi ! n u nói v i B ch-H không c thì i quatr n khác, sao l i ám-sát nó làm chi cho nó b t r i ánh kh o nh v y ?” -L y nghe X ng-C p kêu S m t ng-binh thì l y làm l , nên day qua h i nh Sài- n coi S m t ng-binh là ai. Sài-T n nói l i cho H -L y bi t H ng-Phi ây là Thái-t ng-C p, còn H ng-D c ó là t ng-binh S m-Bích. H -L y c kinh li n quì xu ngmà làm l và x ng hô n-h , X ng-C p d y H -L y ng d y r i h i th m vi c m-Bích n a. H -L y lúc ng-châu không dè H ng-D c là S m-Bích, l i không
    • hobieuchanh.com 157nói chuy n chi c, nên ch l p m y l i c a S m-Bích d n Lê-Kh ng ó mà thôi,ch không bi t vi c chi khác n a. ng-C p ng i d a bên ng, h nh t i vi c S m-Bích thì gi t châu l ch , khóc i l i suy ngh , ch ng hi u vì c nào S m-Bích l i i tên mà ám-sát B ch-H . ng-C p t ý mu n i th ng t i ng-châu ng d nghe tin t c cho ch c r i lo u gi i c u S m-Bích. L -hà-Mai c n tr nói r ng ã có l i S m-Bích nh n bi uph i ki m n i n m t ch ng nên qua ng-châu, th thì i th ng t i ng-châuch ng có l i, mà l i có h i n a. X ng-C p nghe l i can h u lý nên không dám i a, mà c ng không ành b S m-Bích. y ng i u b i-r i không bi t tính ph ng nào. L -kiên-Trinh ch tay ngay phíabên h u mà nói r ng: “Th a n-h , ngày nay n-h t n th i l ng nan, v y s n kíp h n h t là ph i ki m ch n thân r i s lo m u gi i n n. Bên kia có dãy núi ó, nh m xem u-t nh, v y xin n-h d t h t n ó n cây làm tr i mà ,r icho ng i xu ng ng-châu thám d n a th coi lành d th nào, ch d t nhau trôi i gi a ng nh v y, s e ch ng kh i mang h a.” X ng-C p khen ph i r i d tnhau nh m dãy núi Kiên-Trinh ch ó mà i. Khi i d c ng Lý-h u-D h i th mLê-Kh ng thì H -L y nói Lê-Kh ng gi au l i quán ng thám d tin t c.Núi n y là núi Trà-H ng, cách ng-châu không y hai m i d m. Núi tuykhông cao cho l m, nh ng mà cây c i sum-sê, l i không ai vãng lai, c nh xem r t unhàn thanh-t nh. X ng-C p lên n ó r i phân phú cho m y ng i i theo, k thì n cây làm tr i, ng i thì i xu ng làng i g o vát v mà n. ng-C p th ng xót S m-Bích vì mình mà b h a, nên n ng không c, c òi i xu ng ng-châu ng ki n th gi i c u S m-Bích hoài. L -hà-Mai c n tr nói ng: n u S m-Bích d n ng t i ng-châu thì ch c là B ch-H ã u hàng tân- ng r i, h xu ng ó s e ch ng kh i nó b t mà n p cho tri u ình. Hà-Maikhuyên X ng-C p ph i n m t cho th h i d tin mà thôi, X ng-C p vìth ng S m-Bích quá nên không nghe l i can gián, c bi u H -L y d t ng chomình i xu ng ng-châu. ng-C p v i H -L y i r i thì b n ào-Quan lo s n m ng i không yên. ào-Quan d n Mai-t -Ph c, Hu nh-Ki m, Hà-Mai và Hà-Li u l i trên núi mà b o hKiên-Trinh, còn anh ta v i Sài-T n và H u-D chia ra m i ng i i riêng m t ngã,xu ng ng-châu ng b o h Thái-t . -L y ã quen v i ch quán L ng-Túc, bi t L ng-Túc không nghi ng i chi h t,nên c d t X ng-C p i ngay vào quán nói r ng X ng-C p là anh em b n c amình, nghe Lê-Kh ng ng a b nh t i quán nên bi u d t n mà th m. L ng-Túcth y có thêm khách thì m ng, nên không g n h i chi h t. ã v y H -L y bi t ý ng-Túc hay t cao, nên v a vào quán thì ã em s L ng-Túc thân c n v iquan l n trong thành mà khoe cho X ng-C p bi t, làm cho L ng-Túc khoái ý vuilòng nên ti p r c b i buôi l m. Duy có Lê-Kh ng th y X ng-C p n thì s hãi,nên ngó H -L y b m t gi n l m, trong b ng trách H -L y sao dám cãi l i S m-Bích, ã bi u v Th ng-Phú mà khuyên X ng-C p ph i n m t sao l i còn d t n huy t làm gì.
    • hobieuchanh.com 158 ng-Túc ti p khách r i thì b i xu ng trù phòng lo n u c m n u n c. H -L yth a d p y m i t thi t cho Lê-Kh ng bi t H ng-Phi là ai, H ng-D c là ai, r i h i y b a mình i kh i, Lê-Kh ng có d nghe coi S m-Bích vì c nào mà ám h i ch-H n n i b h a nh v y hay không. Lê-Kh ng nghe nói H ng-Phi ó làThái-t thì bi n s c kinh tâm, l t t quì xu ng mà xin th tha t i vô l . ng-C p s ch quán ngó th y mà l vi c riêng c a mình, nên bi u Lê-Kh ng ng d y, r i h i nh Lê-Kh ng, v y ch có nghe vì c nào S m-Bích ám-sát B ch- hay không và B ch-H b t c r i sao không gi t, l i giam c m mà ánh kh onh v y. Lê-Kh ng áp r ng h m nay mình ây d nghe rõ ràng có l có m tng i vì h n riêng nên lén vào thành toan ám-h i B ch-H . B ch-H b t c ng i y khai tên là Mã-Chiêu, l i khai là th -h c a Thái-t , vì B ch-H không ph c tri u,tr m x ng S -quân, nên X ng-C p sai n ám-h i. B ch-H là t ng c a Ngô-chúa, không tr ng d ng nên ã có ý h n s n r i, nay nghe Thái-t sai ng i ám h i a thì s h n càng thêm nhi u, m i tính chiêu binh kéo vào tri u ình ánh tân- ng mà c ng tru di t luôn con cháu nhà Ngô n a, nên giam S m-Bích l i ó ib t c Thái-t r i s gi t luôn m t l t. ng-C p nghe nói c kinh, li n té x u n m ngay trên ván, b t t nh nh n s , taych n l nh ng t… Lê-Kh ng v i H -L y lính quýnh s hãi, v a mu n kêu ch quánmà xin thu c, may X ng-C p t nh l i, m m t ngó hai ng i r i gi t l y tuôn ròngròng. Hai ng i b t s m i X ng-C p em qua gi ng mà n m. m d n lên r i mà X ng-C p n m dàu dàu không ch u n. H -L y s ch quánnghi nên t u mà nói r ng ng i anh em c a mình i ng b c m gió nên th nh n c m không c. L ng-Túc t ng thi t nên d p c m r i lo i n u cháoth ng hàn cho X ng-C p dùng. êm y ch quán ngh r i, X ng-C p m i h i nh Lê-Kh ng r ng: “Ta nghe H - y nói S m t ng-binh b ánh bì-kai nh c-phá, sao S m t ng-binh không kêu oan ch u òn nh v y ?” Lê-Kh ng áp r ng: “Th a n-h ,vi c y tôi không hi uduyên c làm sao. Song tôi ngh quan T ng-binh th y B ch-H oán h n n-h , skhai thi t ra r i h a lây t i n-h n a, nên c n r ng ch u ch t, ng c u n-h . ông i th -ng c, vì t i nh n tr n m t ng ph i b òn, nên ng oán h n m i ánh quan T ng-binh rách da nát th t nh v y. Tôi th y vích tích rõ ràng, s quan ng-binh ch u không n i.”Lê-Kh ng nói t i ó ng lòng nên khóc m c. X ng-C p v i H -L y th ngtình nên, c m gi t l y c ng không c. Ba ng i khóc m t h i r i X ng-C p nói ng: “S m T ng-binh vì ta phãi th h i, ta ã n ây, không l ta ành cho S m ng binh ch t. V y sáng mai ta s vào thành mà t thi t m i vi c cho Pham B ch- bi t; ví d u B ch-H không tin l i b t chém ta i n a ta c ng vui lòng ch ta sch t lo lánh thân, b S m T ng binh cho chúng gi t, thì ta d u có s ng c ng nhdanh xú ti t.” -L y v i Lê-Kh ng nghe X ng-C p tính nh v y thì c kinh, nhìn nhau khôngbi t l y l i chi mà can gián.
    • hobieuchanh.com 159Qua ngày sau, X ng-C p th c d y s a so n y-ph c. i trong thành m c a màvào. L ng-Túc b ng r i ch ng mua th t cá v d n c m cho khách n. Lê-Kh ng th y L ng-Túc i r i m i khóc mà th a v i X ng-C p r ng: “Th a n- , quan T ng-binh d n n-h ph i ki m n i n m t ng n ng-châu, th thì n-h có cái h a chi ây ch ch ng không. Nay n-h lén n ây, r i l i còntính vào khai thi t v i quan T ng tr n n a, tôi s ch ng kh i b h i. V n-h cãidanh di t tánh b y nay là có ý ki m vi-ki n r i d y ngh a binh v tri u mà khôi ph c nghi p c a tiên- . Cái thân c a n-h là thân h u d ng, h thân c a n-hcòn thì dân chúng còn mong có ngày tru-di t gian-tà mà khuôn phò ch n chúa. N u n-h em thân quí báu y mà th v i m ng s , tho ng nh ch ng may Ph m- ch-H gi t n-h i r i thì dân chúng còn bi t ai mà phò tá; v y xin n-h hãyxét l i, ch ng nên h t t c mà h vi c l n. ng-C p nghe can ng i t -l , trong b ng ngh th m S m-Bích là cánh tay m t c amình, d u mình có thâu ph c giang-san l i c c ng là nh S m-Bích, n u S m-Bích mà ch t r i, thì mình co tay, ch còn ai tài l c mà ch ng c v i tri u ình c. Nói cùng mà nghe, d u mình vào thành, B ch-H không ngh ni m tôi chúa, t gi t mình i n a, thì ch t v n còn yên thân h n là phiêu l u ngoài i không ai y nh , không n i n ng d a. Trong b ng thì nh v y, mà áp v i Lê-Kh ng l i ng: “Lê huynh can gián nh v y c ng ph i l m ch . Nh ng mà ta v i S m T ng-binh tuy là chúa tôi, song có ngh a th y trò, mà l i có tình anh em n a vì v y nên thàlà ta ch t v i S m T ng-binh, ch ta không ành lánh thân mà b cho S m T ng-binhch t m t mình”.Lê-Kh ng v i H -L y nghe m y l i nh n ngh a ng lòng, nên khóc mà th a v i ng-C p r ng: “Th a n-h vì tình vì ngh a nên quy t ch t s ng v i quan T ng-binh. Hai a tôi ây là th n dân c a n h , mà l i là t c a quan T ng-binh, háchúng tôi s ch t không dám theo n-h hay sao ? V y n u n-h vào thành xin n-h cho hai a tôi theo v i, ng cho hai chúng tôi d u ch t c ng tr n ngh ath y trò, v n ni m tôi chúa.”Trong lúc ho n-n n mà nghe l i trung thành nh v y ai c ng b t bu n, X ng-C pnghe m y l i thì ph n chí, nên bi u hai ng i s a so n r i i v i mình. Khi v a b cra c a X ng-C p s c nh t i Kiên-Trinh v i m y ng i trên núi Trà-H ng thì t châu mày li n ng l i mà nói r ng: “Chúng ta vào thành, 10 ph n ch c ch t h t9 ph n. Ví nh chúng ta ch t thì còn ai lên núi Trà-H ng mà thông tin cho m yng i trên y hay. V y xin H -huynh hãy tr v núi mà nói cho m y ng i y hay, ta v i Lê-huynh vào thành mà thôi.” -L y không ch u v núi, n n n n quy t m t i theo X ng-C p mà thôi. X ng- p day l i bi u Lê-Kh ng i, Lê-Kh ng c ng không ch u. Ba ng i còn ang danca, b ng th y ào-Quan bên ông xâm xâm i l i, r i bên tây th y Sài-T n, bên namth y H u-D c ng t i n a. X ng-C p i ba ng i i t i r i h i i âu. Ba ng inói r ng X ng-C p xu ng ng-châu, ba ng i trên núi lo s n m ng i khôngyên, nên chia ra m t ng i i m t ng xu ng mà dò nghe tin t c. X ng-C p em smình mu n vào thành khai thi t v i B ch-H mà t l i cho ba ng i y nghe vàkhuyên tr lên Trà-H ng báo tin và bi u ph i d t nhau i ki m ch làm n, ng
    • hobieuchanh.com 160 n b u i theo mà lây h a. ào-Quan, Sài-T n, H u-D c ng òi theo X ng-C pvào thành ch không ai ch u tr lên núi. X ng-C p không bi t li u l nào cho c,mà c n ph i có ng i v Trà-H ng mà báo tin cho Kiên-Trinh, nên nh l y n m ng c mà b t th m, c t 4 c ng b ng nhau, có m t c ng v n h n h t, h ai rút nh m ng v n thì ph i v núi. Sài-T n rút nh m c ng v n nên ph i i v , mà tr c khitánh mình thì khóc lóc th than, không ành lìa Thái-t v i b n anh em b n h c.Sài-T n i r i Thái-t m i d t b n ng i kia i l i c a thành. Lính gi c a th yng i l m t nên g n h i, không ch u cho vào. Thái-t bèn nói r ng: “Ng i vàodinh th a v i quan tr n r ng: có Thái-t X ng-C p n xin ra m t ngài.”Ph m-b ch-H b nh tuy thiên gi m nhi u, nh ng c ng còn trong phòng ch ch ara khách. Phó t ng là L ng-chánh-Tôn ng ng i t i thích ng, nghe quânbáo có Thái-t X ng-C p n xin ra m t l nh S -quân, thì ch ng h ng, n a tin, n anghi, không hi u vì c nào X ng-C p ã thu n ph c Tam-ca r i sai b h n ám i B ch-H , mà nay l i n ng-châu xin vào ra m t. Chánh-Tôn li n d y quân d tThái-t ng tr c c a dinh, còn mình thì i th ng vào h u ng mà báo tin l icho B ch-H hay. B ch-H nghe có Thái-t X ng-C p n thì n i gi n quên au,xâm xâm i ri t ra ngoài r i th ng ng d y d n Thái-t vào.Ph m-b ch-H v a th y X ng-C p thì n t l n r ng: “Ng i sai b -h n lén gi tta không c, bây gi ng i ích thân n ây mà gi t ta ph i hay không ?Võ-s âu mau trói Thái-t X ng-C p l i ng ta gia hình mà r n k b t hi u b t ngh a”Võ-s áp l i trói X ng-C p. ào-Quan, H u-D , Lê-Kh ng, H -L y ng ngoàinghe n n t om sòm, ch n v n mu n vào ch ng dè c ng b quân t h ng áp l i b ttrói h t.Thái-t b trói ch ng chút chi s s t, ng ngó ngay B ch-H mà h i r ng: “Ta v i ng quân có thù oán chi nhau mà ta sai th -h n ám sát t ng-quân ? T ngày ta gian t c c p ngôi, thì T ng-binh S m-Bích phò ta mà tr n. B y lâu nay ta v i m-Bích c i danh di t tánh n m t trong ch n thôn-quê, th ng toan n ng-châu c y t ng-quân giúp s c ng thâu-ph c c , di t tru gian t c, ng t vì ta có nh nên i không c. M i ây ta sai T ng-binh S m-Bích n c u t ng quânch ng hi u vì c nào t ng quân l i vu cáo S m-Bích là thích-khách nên b t giam r i ánh kh o n n i bì-khai nh c-phá. T ng quân là công-th n c a tiên-v ng, nay ng quân tr lòng xu ph gian ác thì t ng quân em ta mà chém i. Ta ã m tngôi r i, d u có thác c ng ch ng ti c gì, ta ti c là ti c cho t ng-quân là m t v qu c-công mà ph lòng tiên-v ng xu ph theo ng y t c.” ch-H v i Chánh-Tôn nghe nói ngó nhau ch ng h ng, B ch-H h i r ng: “N u y t khi Tam-Ca soán ngôi n nay ng i không có t i kinh hay sao ?”Thái-t áp r ng: “Ta v i em ta nghe lo n thì lính quýnh, nh có T ng-binh S m-Bích v i ng -s Hoài-Nh n phò em ra kh i thành r i tìm ng lánh n n. Quânngh ch r t theo b t c em ta v i Hoài-Nh n, còn ta v i S m-Bích thoát kh i. ch-H h i quân m trói, m i Thái-t ng i r i xin Thái-t thu t h t m i vi c l i chomình nghe. X ng-C p k h t u uôi, nào khi Ngô-v ng b nh n ng, nào khiTam-Ca soán ngôi, nào khi l c n Linh-S n, nào khi g i thân Th ng-phú, nào khi
    • hobieuchanh.com 161 a hôn cùng L -th , nào khi sai thám d kinh thành, nào khi c y S m-Bích i vi nbinh, nào b Tr m-Khuê l p m u b t. B ch-H nghe rõ m i vi c r i li n ng d y c ra xin t i, nói r ng b y lâu nay mình có lòng h n tiên-v ng ngày tr c khôngnghe l i can, tr ng d ng gian-th n nên m i sanh r i lo n, mà c ng có lòng h n Thái- vì nghe Thái-t th n ph c Tam-Ca, không dè Thái-t bi t gi n bi t h , th thì ngôi a Ngô-v ng ch ng lo gì l y l i không c.Thái-t th y B ch-H không quy thu n Bình-v ng thì trong b ng ch ng xi t n i ng. B ch-H d y quân xu ng ng c m trói r i b t S m-Bích lên. S m-Bích au n i không c, quân ph i k vai mà cõng. Thái-t v i b n ng i th h th ythân th c a S m-Bích nh v y thì th y u r i l y. Hôm n B ch-H d y giam màthôi ch không d y ánh mà Tr n-H tr m l nh ánh S m-Bích nh v y, nên B ch- gi n cách ch c Tr n-H , i i không cho trong quân i n a. ng-Túc nghe nói quân th S m-Bích và ph t Tr n-H thì s t i lây n mình, l i S m-Bích ra kh i ng c r i tr thù, nên l t t thâu góp vài v t r i b quán c ing a c a S m-Bích mà tr n m t. ào-Quan và b n -t c a S m-Bích xin lãnh S m-Bích em ra ngoài mà lo u trth ng tích. B ch-H nh n l i xong c m Thái-t l i trong dinh ng lu n bànQu c-s . B ch-H v i Chánh-Tôn nh c t i chuy n Mã-Chiêu làm thích khách thìkhông hi u Mã-Chiêu là ng i âu. Thái-t c i mà nói r ng: “Nh v t ng-quânkhông rõ hay sao? Tuy tôi không th y m t Mã-Chiêu, song tôi dám ch c nó là th -h a Tam-Ca. Trong ch tr n, Tam-Ca ch k có m t mình Ph m t ng-quân mà thôi,nên m i l p m u ám-sát ng tr h u ho n. Còn m t l n y n a là Tam-Ca th y tangoài s ta hi p v i t ng-quân nên l p m u mà vu oan cho ta ng ta không có ch ng c y. L y hai lý y mà suy thì nghi Mã-Chiêu là k th h c a ng y-v ng.Có m t u n y ta không rõ là ch ng hi u vì c nào Ph m t ng-quân l i b t giam m-Bích “. ng-chánh-Tôn áp r ng: “Khi b t c Mã-Chiêu nh m lúc ban êm nên coi m tkhông rõ. Có l S m T ng-binh t ng m o gi ng Mã-Chiêu nên m i b b t l m”.Chuy n vãn m t h i r i B ch-H cáo b nh xin phép vào trong mà ngh , d y Chánh-Tôn th mà ti p ãi Thái-t . n ào-Quan em S m-Bích ra quán thì ch quán ã tr n m t. M y ng i t klo c m n c, ng i ch y thu c men l n x n. n chi u th y Sài-T n d t Kiên-Trinhvà Hà-mai, Hà-Li u, T -Ph c, Hu nh-Ki m n quán, Kiên-Trinh khóc hai con m t tr ch, còn m y ng i kia m t mày nh n nhó, coi b bu n th m vô cùng. ào-Quan ch y ra ti p r c, h i th m m i hay Sài-T n v Trà-H ng mà báo tin, Kiên-Trinh au n n i lòng nên quy t xu ng ng-Châu d nghe n u Thái-t b gi t thìli u ch t theo ch ng cho tr n o. ào-Quan thu t s s B ch-H tha S m-Bích vàtr ng ãi Thái-t thì ai n y vui lòng nên l t t ch y vào mà th m S m-Bích.
    • hobieuchanh.com 162 I TH HAI M I TÁM ------á------ Lánh ho n n n, ông-cung n m t, khinh khi, C nh-Th c lui binh. ngày Thái-t X ng-C p li u mình vào thành ng-châu, xin ra m t Ph m B ch- mà t nh ng n i gian nan l u l c thì B ch-H ng lòng, ã không phi n tráchNgô-v ng n a, mà l i quy t ý chiêu binh m t ng ng giúp Thái-t khôi ph cgiang san. Nh ng vì th i v n c a Thái-t v t, b i v y B ch-H ã tính giúp mà c b nh au tr m tr hoài, nên ngày l ng tháng qua, ã trót g n ba n m mà c ngch a h i ch tr n l n nào và c ng ch a nh k d y binh c.Thái-t trong thành ngày êm vào th ra than, chí thì mu n khôi ph c c , màtrí l i vái cho B ch-H lành b nh. Còn S m-Bích nh t s n sóc thu c men nên raquán h n m t tháng thì th ng tích ã lành, s c l c tráng ki n, tinh th n tái ph cnh c , r i vào thành t n B ch-H v i Thái-t . B ch-H khuyên S m-Bích và m yng i Th ng-Phú hãy vào h t trong thành mà . S m-Bích mu n g n g i Thái-t i B ch-H ng lo m u nh k h ng binh, còn Kiên-Trinh l i ngh vì nay Thái-t ã có ch g i thân và có ng i tá tr , mình thân c n thì b n cho Thái-t ch khôngích gì, nên xin tr lên núi Trà-H ng mà v i cha và chú, Thái-t c m h t s c màkhông ng, nên ph i cho Kiên-Trinh v i m y ng i làng Th ng-Phú tr lênnúi Trà-H ng, ch có S m-Bích v i ào-Quan l i trong thành tr c h u h Thái- , sau lên xu ng trên núi mà thông-tin ho c c p l ng th c. Thái-t X ng-C p trú ng t i ng-Châu l n l n bay tin ra ngoài, các tr n uhay, song không th y l nh tri u nên ch a ai r t-r ch ng binh tr chi n. Tin yth ng th ng r i c ng bay vào n kinh. Bình-V ng tr c sai Mã-Chiêu làm thíchkhách mà không ám h i B ch-H c thì trong lòng ã lo s r i, sau nghe tin ng-C p ã hi p v i B ch-H n a thì b i r i h t s c. Bình-V ng ngh r ng tuyThái-t X ng-C p ã qua ng-châu, nh ng mà ch a h i binh ch tr n, thì th l cch a có chi áng s . V y mình ph i g p sai i t ng d n binh lén n ánh ng-châu mà b t ph t X ng-C p em v , nh thu n thì nuôi, nh ngh ch thì chém, nào c ng ph i tr ph t cái nòi ho n-h a y tr c i thì mình ng i ngôi tr i m i ng. ã bi t B ch-H là danh t ng tài, l c song ng-châu binh qu ng cô, n u mình sai i t ng d n hai ba muôn binh i chinh ph c thì d u B ch- có tài nh H ng-Võ có trí nh Kh ng-Minh c ng khó mà ch ng c v i binh tri ucho n i. Mà trong tri u bây gi m y v danh t ng có ai mà i th v i B ch-H c? D ng-Ki t-L i h u dõng mà vô m u, còn b n Lâm-H , Tri u-Hùng thì l c c th ng tài không s c mà th ng B ch-H c, ch có -C nh-Th c tuy tu icao tóc b c, nh ng mà trí sáng tài hay, n u sai -C nh-Th c i l y ng-châu b t ng-C p thì ch c thành công c.Bình-V ng ngh nh v y, nên n b a i tri u m i phát l nh sai -C nh-Th c n ba muôn binh vào ng-châu bu c B ch-H ph i n p X ng-C p, b ng ngh ch ng thì p thành trì nh bình a. C nh-Th c nghe sai i ánh ng-châu thì
    • hobieuchanh.com 163trong lòng không vui, nh ng l nh vua ã phát ra r i, không dám cãi, nên c c ch ng ã ph i lãnh m ng h ng binh. -C nh-Th c ngày tr c có nh n Ph m-B ch-H ánh Ki u-công-Hãn mà gi ivây ng-Giang, l i hai ng i có k t ngh a anh em v i nhau, nên khi kéo ibinh n a gi i ng-châu, m t là kiên tài l c, hai là v ân tình, bèn h tr i andinh, vi t m t b c th r i sai ng i em cho B ch-H mà khuyên hãy n p X ng- p, v u hàng Bình-V ng, tr c kh i m t v công h u, sau kh i sanh linhthán. i cho B ch-H lúc n y b nh ã gi m nh ng mà trong mình còn y u, không th m binh xu t tr n c. B ch-H ti p c th c a C nh-Th c thì n khí ph ngph ng, r i b nh tr làm m t l i, không ng i d y c. Thái-t X ng-C p cùng ch ng th y tình c nh nh v y, th y u lo s , lo là lo không binh mà ch ng c i binh tri u, còn s là s n u B ch-H qui thiên thì ch ng còn ai tài i n nhtr gian ng em giang san v cho Ngô-chúa.Qua ngày sau Thái-t X ng-C p, S m-Bích v i L ng-chánh-Tôn h i nhau l i màngh s . S m-Bích v i L ng-chánh-Tôn nh chiêu l p các n n r i hai ng i n ra quy t chi n v i C nh-Th c, Thái-t can r ng: “Nh -v t ng quân ch ng nêntháo th . Hi n nay binh trong thành không y m t ngàn, n u chiêu t p binh n n thì s binh thêm ch ng ba ngàn n a mà thôi. Ta nghe C nh-Th c em t i bamuôn binh, th thì d u nh -v t ng quân tài cao s c gi i cho m y i n a, ngh c ngkhó mà th ng C nh-Th c c. Theo ý ki n c a ta thì lúc n y Ph m t ng-quân có nh, ch ng nên gây cu c chi n tranh làm gì, có m t k hay h n h t là ta n m t r iPh m-t ng-Quân g i th cho C nh-Th c nói ta không có t i ng-châu. V Bình- ng sai ánh ng-châu là vì nghe có ta ây nên m i d y binh. N u nghe rõ l ikhông có ta t nhiên th i binh, kh i nh c công chi n u. V y nh -v t ng quân anngh , ta vào h u dinh mà t Ph m-t ng-Quân r i n m t ng tránh cu c canqua, i ngày nào Ph m-t ng-Quân lành b nh r i ta s tr l i ây mà c u giúp c.”Thái-t vào h u dinh t ý y cho Ph m-B ch-H nghe và xin tr lên núi Trà-H ngmai danh n tích ng lánh n n. Ph m-B ch-H nghe Thái-t phân h t u uôi thì ng lòng r i l y mà than r ng: “Làm tôi lúc g p chúa có n n mà không c u là b ttrung, làm t ng nghe gi c kéo n vào thành mà không xua binh ra ch ng c là b tdõng. Tr i khi n cho tôi mang ch b t trung b t dõng nh v y!.”Thái-t r t ng lòng song ph i g ng g ng mà áp r ng: “T i t ng quân có b nhch nào ph i t ng quân ph ta, hay là t ng quân s gi c âu. V y xin t ng quânhãy ráng an d ng tinh th n, cho ta n m t trong lúc n y: n u tr i ch ng phta thì t nhiên c ng ng h m ng c a t ng quân ch ng h chi mà ng i.” ch-H cùng th không bi t li u k nào c, nên c c ch ng ã ph i cho X ng- p i, vì s c m X ng-C p l i mà mình không có th b o h c, r i gi c b t c, cái t i c a mình l i càng l n h n n a. Thái-t t giã B ch-H r i li n d t S m-Bích v i ào-Quan lên núi Trà-h ng.
    • hobieuchanh.com 164Khi Thái-t i r i, B ch-H sai òi L ng-chánh-Tôn vào phòng mà d n ph i l p t cchiêu t p o binh n n và vi t t m i ch tr n h i ngh . L nh phát i r i, B ch- ráng ng i vi t m t b c th h i âm cho -C nh-Th c, r i sai quân em n tr imà giao cho C nh-Th c xem. C nh-Th c ti p c th l t t d ra thì th y nói nh y:Hai ta cách m t ã trót 8 n m. Hôm nay nh n-huynh lâm-giá n ng-châu, ngu- l i r imang b nh tr ng, không n tr c ba quân mà nghinh ti p c, b i v y ngu- có l i nhi u,cúi xin nh n-huynh r ng lòng tha th .Ngu- có ti p c l i vàng ng c c a nh n-huynh d y b o, ngu- l y làm c m th nh tình.Ti c vì lúc n y ngu có b nh không lo qu c-s c nên cúi u xin nh n-huynh ni m tình ình ãi ngu- lành b nh r i ch ng y ngu- s h i di n v i nh n-huynh mà bàn vi c y”. nh-Th c c th r i li n h i tên quân em th coi B ch-H au b nh gì. Tên quân y th a r ng B ch-H có b nh ã lâu, mà m i ít ngày rày b nh tr làm m t khôngng i d y c. C nh-Th c h i có Thái-t X ng-C p trong thành ng-châu haykhông. Vì B ch-H ã có d n tr c r i nên tên quân áp r ng n m tr c Thái-t có n c u c u m t l n, ch ng hi u B ch-H li u làm sao, mà Thái-t có ít ngày r i i t, t y n nay không th y tr l i. nh-Th c xem th th y l i l i u khiêm cung hòa nhã, r i l i nghe ng i em thnói B ch-H au n ng và không có X ng-C p trong thành, b i v y ch ng chút chinghi ng i, quy t nh m t mình vào thành ng-châu, l y tình b ng h u mà th m ch-H , r i th a d p n d B ch-H v hàng u Bình-V ng ng trong n cthanh bình, ch ng còn lo chinh chi n n a. nh-Th c quy t nh nh v y, bèn cho òi b t ng vào tr ng mà phú thác tamquân, r i m t mình d t vài ba m i tên quân nh m thành ng-châu mà th ng t i. ng-chánh-Tôn ng ng i t i ti n ng b ng nghe quân báo có -c nh-Th c t vài m i quân-s n tr c c a thành xin vào th m Ph m-t ng-công thì ch ng ng, bèn l t t ch y vào h u tr ng mà thông tin l i cho B ch-H hay. B ch-Hnghe báo c ng l y làm l , không hi u C nh-Th c n có ý gì. ng-chánh-Tôn th y B ch-H d d bèn th a: C nh-Th c tr Tr vi-ng c t c làng i thù c a dân chúng mà anh ta c m binh ánh ta t c c ng là ng i thù c a ta a. Nay anh ta n ây m t mình, cái c h i may m n n y t ng ch ng m y khi có c. V y xin th ng quan d i nghinh ti p anh ta vào thành, song cho phép tôi ph cbinh tr c, h anh ta vào trong r i thì ra hi u binh áp b t trói anh ta ng tr h uho n. ch-H nghe nói tr n m t ngó chánh-tôn mà áp r ng: “Cái m u c a t ng quântuy là hay, song không ph i là m u tr ng-phu quân t . Ta là ng anh hùng hàoki t, n u ta nu n b t C nh Th c thì ta ph i n gi a 3 quân ánh mà b t, d ng y i ph i, ch g t ng i vào thành mình m t mình r i ph c binh mà trói thì t ch ngkh i ti ng x u i sau”.Chánh-Tôn c i và nói r ng: “ ng làm t ng có khi ph i d ng quy n, ch ch pkinh hoài thì làm sao mà thành công c. X a kia H ng-Võ còn ph i thi t y n ng-môn, Châu-Du còn ph i l p h i ông-Ngô ó sao!”
    • hobieuchanh.com 165 ch-H áp r ng: “V y mà H ng-Võ có b t c L u-Bang, Châu-Du có h i cHuy n- c hay không? Hai ng i l p m u ã không thành công, mà còn cho isau khinh b .Theo ý ta, thà là ta i th ch v i k thù mà ph i vong m ng n i chi n tr ng, chta không ch u g t g m mà gi t k thù r i mang ti ng ti u-nh n gian trá. ã bi t nay nh-Th c là k thù c a ta, nh ng mà ngày tr c ng i ã có k t ngh a kim-b ng i ta. Hôm nay ng i dám n ây ch c là ng i t ng tình b ng h u nên nth m ta. N u ta dùng gian k mà b t ng i thì ta ch ng kh i mang ti ng b t ngh a. y t ng-quân ch ng nên tính vi c y, hãy mau mau ra khai thành thay m t cho tamà nghinh ti p C nh-Th c r i d t th ng vào ây cho ta h i di n”. ng-chánh-Tôn nghe m y l i nghiêm-chánh không dám cãi n a, li n lui ra ngoàimà nghinh ti p C nh-Th c y nh l nh d y. Khi C nh-Th c b c vào, B ch-H rángng i d y chào m ng mà nói r ng: “Nh n-huynh n, mà ngu- có b nh không rangoài thành nghinh ti p c, thi t là th t l v i nh n-huynh nhi u quá”. nh-Th c th y l i hòa nhã mà h i th m c n b nh c a B ch-H , hai ng i trò truy n i nhau coi tình thân thi t l m, ng i ngoài ai trông vào c ng không dè m i ng i u m t chúa, ng thù-khích em binh ánh nhau. C nh-Th c th y B ch-H dandíu nh x a, nên nói chuy n m t h i r i m l i khen ng i tài c c a Bình-V ngvà trách B ch-H sao không bi t th i th , sao không ch u th n ph c tân-tri u, t ng s -quân làm chi cho l i ni m tôi chúa. ch-H nghe khen tài- c Bình-V ng thì ã bi n s c, n ch ng nghe t i l i tráchmình n a thì n i gi n d n không c, nên tr n m t ngó C nh-Th c mà áp r ng:“Tôi t ng nh n-huynh n ây là vì nghe tôi tr ng b nh, l y tình b ng h u n màvi ng th m, ch ng dè nh n-huynh n làm thuy t khách! Nh n-huynh là ng iph n th n, r i Nh n-huynh còn khi n cho tôi mang ti ng nh chung v i Nh n-huynh n a sao? Tôi c ng bi t ngày tr c Nh n-huynh là t ng c a h D ng, vìmu n báo thù cho h D ng nên Nh n-huynh m i ph c tùng h Ngô ng trKi u-công-Ti n. Ví nh Nh n-huynh thi t là ng i ngh a khí anh hùng không ch ulàm tôi hai chúa, thì khi tru-di t Công-Ti n r i Ngô-v ng t c v , Nh n-huynh ho c y s c mà ch ng c v i Ngô-v ng ho c ôm h n tr v thôn gi mà n d t ch saoNh n-huynh l i ch u lãnh quy n t c c a Ngô-v ng, ch u lãnh b ng l c c a Ngô- ng r i làm i th n t i tri u mà cho gian t c l ng quy n ch ng có m t l i cangián, cái t i c a Nh n-huynh n ó nhi u r i, mà Nh n-huynh không bi t xétmình, l i khi Ngô-v ng th ng-hà, th ng Tam-Ca là a th t phu, th y cha ch tkhông dám li u mình mà c u, ngh a s d y binh không dám theo mà báo thù, nó l p u thi t k mà t ngôi thiên-t . Nh n-huynh ã không phò tá hai hoàng t mà i i giúp s c cho th ng Tam-Ca soán c -nghi p c a nhà Ngô. Tôi ngh thi t tôi l ylàm h th n dùm cho Nh n-huynh, làm m t i-th n mà h c thói gian-th n, ã v ymà l i còn khuyên d anh em qui tà, c i chánh. Tôi nói thi t cho Nh n-huynh bi t,th ng B ch-H n y thà làm dân mà gi s ch t m trung can, ch không ch u làmquan mà b ng i chê ph n-phúc”.
    • hobieuchanh.com 166 ch-H nói d t l i li n n m xu ng quay m t vào vách, không thèm nói chuy n n a. nh-Th c mu n ki m l i ch a mình, song th y B ch-H khinh b l y làm h th nkhông bi t l i chi mà nói, li n ng d y t giã mà v . nh-Th c ch ng ph i là ng i b t trung b t ngh a, nh ng vì thu nay không ngheai phân ph i qu y, nên t ng mình giúp cho h D ng ó là ph i, nay nghe B ch- k t i l y làm h th n, nên v n tr i th n th c, n m ng i không yên. Cách vàingày C nh-Th c truy n l nh nh tr i kéo binh tr v kinh, vào tâu d i v i Bình- ng, X ng-C p không có ng-châu, còn B ch-H ã bi t t i hàng u, i t b nh r i s vào ch u mà n p c ng.Bình-V ng t ng thi t nên trong b ng m ng th m, vì n u B ch-H x ng th n thìch ng còn lo ch th n d y binh nhi u lo n n a.
    • hobieuchanh.com 167 I TH HAI M I CHÍN ------á------ ng-V n lãnh m ng bình Ki u-Kh u Giang-th bày m u ph n Ng y-v ngTrong h i th 12 có nói r ng khi Ngô-Quy n tráo th r i gi b t tr i lui binh, i- ng Ki u-Thu n, là em ng tông c a Ki u-công-Ti n, lãnh binh i theo, ch ngdè b binh ph c t h ng xông ra ch n ánh, Ki u-Thu n ch ng c không n i ph irút ch y v thành. Ki u-Thu n v t i i-la thì thành trì ã b Ph m-B ch-H v i -c nh-Th c l y r i, Ki u-Thu n cùng th ph i d n tàn quân tìm ng thoát n n.Qua h i th 13 l i có nói r ng: Ki u-công-Hãn là con c a Ki u-công-Ti n v ng l nhqua Phiên-Ngung c u Nam-Hán Hoàng- ti p vi n. L u cung d y Thái-t Ho ng-Tháo d n binh i tr c, còn mình c m i binh l c th c theo sau. Qua t i Chi-L ng, u-Cung nghe tin ti n o i b i, Thái-t Ho ng-Tháo ã b Ngô-Quy n b t gi tthì ngã l n ra khóc r i truy n l nh qu y binh tr v Phiên-Ngung. Ki u-công-Hãn itheo trong vòng binh mà d n l , nghe cha ch t mà au lòng, mà c u h t s c L u-Cung c ng không ch u t n binh báo ai oán, nên th t chí tr n l i Chi-L ng r i vàotrong núi mà mai danh n m t. y v sau Ki u-Thu n v i Ki u-công-Hãn, ng i m t n i, k m t ngã song c haicùng l u-linh trong tr n r ng r m non cao, ngày êm oán h n Ngô-Quy n, songkhông bi t k chi mà tr thù, tr oán c. Ch ng Ngô-Quy n t c v x ng v ng i, nghe l i Tam-Ca, h ch truy n cho ch tr n ph i ki m b t giòng gi i h Ki u thìKi u-Thu n v i Công-Hãn l i càng t c gi n h n n a, mà c ng càng lo tr n lánhkhông dám ra m t. n n m Giáp-Thìn (944) Ki u-Thu n nghe Ngô-v ng th ng-hà, D ng-Tam-Casoán v x ng là Bình-V ng, ch tr n không tùng ph c thì trong b ng m ng th m, i chiêu binh mãi mã tính chi m c m t ch mà x ng hùng. Ki u-công-Hãn Chi- ng nghe tin y c ng chiêu m quân s , quy t th a h v ánh Bình-V ng màkhôi ph c giang san c a cha l i.Công-Hãn m c vài ngàn binh, n n m K -D u (949) m i kéo l n xu ng g n i-la. i g n n H i-H 21 nghe tin Ki u-Thu n n binh trên núi m i n ra m t.Hai chú cháu g p nhau m ng r h t s c bèn tính hi p binh l i, ng th l c thêm nh.Qua n m sau Ki u-Thu n sai Ki u-công-Hãn d n binh xu ng chi m c Phong-Châu . Dân Phong-Châu nghe có gi c n, thì lao nhao l -nh , b nhà b ru ng, d t v22 t con ch y tr n. Quan a ph ng th y th nguy kh n, l t t s v tri u màxin binh d p gi c.Bình-v ng lâm tri u nghe tin Ki u-Thu n chi m c H i-H và Ki u-công-Hãn ng nhi u lo n t Phong-châu thì l y làm lo s , bèn h i bá quan ai có k gì d p21 H i H : bây gi là C m-Khê, thu c trong t nh Phú-Th (B c-K )22 Phong-Châu: bây gi là B ch-H c, thu c t nh V nh-Yên (B c-K )
    • hobieuchanh.com 168gi c ph i tâu cho vua bi t. Bá quan tâu r ng ngày tr c h Ki u ph n lo n nh cóNgô-v ng nên m i tr c. Nay thân t c Ki u-công-Ti n d y lo n n a, v y saiThái-t Ngô-x ng-V n c m binh thì m i d p lo n ng.Bình-v ng nghe tâu hi p ý, li n h ch sai X ng-V n lãnh hai muôn binh i d plo n h Ki u. H ch xong r i, Bình-v ng l i ngh giao binh quy n cho X ng-V n, khi d p lo n yên r i Thái-t th a th hi p v i ch tr n mà khôi ph c s n-hà,ch ng y m i lo n càng l n h n n a, nên d y -C nh-Th c v i D ng-ki t-L i i ng i lãnh m t muôn binh i theo, b ngoài thì nói là ti p ng nh ng mà btrong thì d n theo coi ch ng. ng-V n c l nh, li n cho d i Giang-hoài-Nh n n dinh mà ngh s . X ng- n th y Hoài-Nh n b c vào, li n i quân ra ngoài r i nói r ng: “Ki u-Thu n i Ki u-công-Hãn nghe ch tr n b t ph c v ng m ng nên chiêu binh mãi mãquy t báo thù cho Công-Ti n ngày x a. Ki u-Thu n ã chi m g n h t t H -H i,còn Ki u-công-Hãn em binh i nhi u lo n t Phong-Châu. Ta m i c l nh vuasai c m binh i d p lo n h Ki u, l i có sai C nh-Th c v i Ki t-L i theo ti p ng. V nghi p c a ph v ng ta h ã giành mà h ng, nay trong n c r i lo n, h l isai ta chinh ph c, n u ta v ng l nh thì ta h th m ph n ta, còn n u ta trái l nh thì takhó mà an thân c. M y n m nay h ta nh t i ph n anh ta l u-l c thì ta th ngxót, nh ng mà hôm nay ta ngh l i l u-l c y mà c danh th m ti ng t t, ch an- n n y thi t là x u h vô cùng”. X ng-V n nói t i ó thì trong c ngh n ngùng, gi t y r ng r ng nên ng i th dài, không nói chi c n a.Giang-hoài-Nh n c i mà áp r ng: “ n-h c l nh c m binh i d p lo n, y làmay m n l m, sao n-h không m ng l i bu n ?”. ng-V n nghe nói thì ch ng h ng, nên ngó Hoài-V n mà h i r ng:- May ch nào mà g i là may?- M y n m nay n-h th ng than thân cá ch u, trách ph n chim l ng. Nay vua sai n-h i ra ngoài, l i có c p cho hai muôn binh. n-h ã c thong th , mà l i có thêm vi-ki n, th thì không ph i d p may sao? ng-V n ng i suy ngh m t h i r i m i áp r ng: “Tuy l i ngài có kín áo, song tahi u ý ngài r i. Nh ng mà ta lo m t un y: Hai muôn theo ta ây là binh c a Tân- ng, bi t chúng nó có lòng giúp cho ta hay không. ã v y mà l i còn có C nh-Th c và Ki t-L i theo n a, ta làm sao mà d y ng cho c”.Hoài-Nh n c i mà áp r ng: “ n-h ng lo vi c ó. Tiên-v ng thu tr c là c tài c; quân lính th y u c m ph c. Tuy chúng nó theo u tân-v ng, songch a có ân ngh a gì. N u n-h c m binh thì trong ba quân có ai mà không ph ctùng n-h . Còn C nh-Th c v i Ki t-L i c ng ch ng cho n-h s . Tôi cónghe n m tr c C nh-Th c c m binh i ng-châu mà b t Nh t- n v i B ch-H , nh-Th c b B ch-H nhi c m ng l y làm h th n, nên rút binh tr v . T y nnay C nh-Th c có ý l -l ng không mu n d n vi c qu c-chánh n a. Còn Ki t-L ithì b Bình-v ng b c ãi, nên ý coi c ng mu n ly tâm. Tôi t ng n u n-h mà d c hai t ng y thì ch ng lo chi vi c l n không thành.V y n-h hãy xin v i vuacho tôi theo làm quan tham-tán quân-v thì tôi s li u mà u ình cho.”
    • hobieuchanh.com 169 ng-V n nghe nói l y làm m ng r , l t t vào bái m ng và xin vua cho Hoài-Nh n theo giúp, Bình-v ng nh m l i và khuyên X ng-V n ch n ngày h ng binhcho g p.Ngày r m tháng ba n m canh tu t (n m 950), X ng-V n làm l t c r i c binh ra i, o binh c a X ng-V n i gi a còn hai o binh c a C nh-Th c và Ki t-L i làm h u l ng d c. i t i T -liêm, X ng-V n th y quân m t mõi nên truy n l nh n binh ngh vàingày. X ng-V n cho m i C nh-Th c v i Ki t-L i n trung quân r i d n ti c ti p ãi r t h u. X ng-V n khiêm nh ng cung k nh C nh-Th c v i Ki t-L i nh b cthúc-bá, làm cho hai t ng r t p ý v a lòng, nên c m binh i d p gi c mà quên nh m u phá gi c, c nh c chuy n i x a. C nh-Th c thì thu t chuy n phá thành i-la và tr n b t Ho ng-Tháo t i B ch- ng, còn Ki t-L i thì thu t vi c mình th tquan i tr n tr v i-la, l y làm h th n, song Ngô-v ng ni m tình nên không có t l i qu trách.Giang-hoài-Nh n ng i chung trong ti c nghe hai t ng nh c chuy n c m i th a d pmà x ng t ng tài c c a Ngô-v ng r i th ng ti c Ngô-v ng không s ng clâu mà b o an thiên h . X ng-V n nghe Hoài-Nh n nh c t i cha thì r i l y làm cho nh-Th c v i Ki t-L i th y v y r t c m ng nên ng i bu n xo.Ti c mãn thì bóng ác ã g n chen u núi, X ng-V n m i C nh-Th c, Ki t-L i v iHoài-Nh n m i ng i c i m t con ng a i d o xem phong c nh ch i. B n ng i rakh i vòng binh c m t i xa xa, b ng th y có m t ng i trai tr c ch ng vài m itu i, áo qu n lam l , ng lui cui cày ru ng. X ng-V n d ng ng a ng l i ngótên trai y m t h i r i h i r ng: “Mi tên gì h gì, nhà c a âu, sao l i n ch n ng xanh n y mà làm ru ng ?”Tên trai th y khách l m t, y ph c xinh p, t ng m o khôi ngô, không bi t là ai, i v y nghe h i thì s hãi, l t t i l n l i bên ng ng khoanh tay cúi m txu ng t mà th a r ng: “Th a i-quan-nh n, tôi h Ngô, tên H , nhà tr ngLong-tuy n, cách ây ch ng vài d m.” ng-V n nói: “Té ra mi c ng h Ngô.” R i nhìn tên trai y trân trân, cách m t h ilâu m i h i ti p r ng: “Mi nói mi tr ng Long-tuy n cách ây t i vài d m, v y chtrong tr ng y không có t cho mi làm ru ng hay sao mà ph i i xa n ây ?”Ngô-H th ng th ng áp r ng: “Th a cùng i-quan-nh n tr ng Long-tuy nkhông ph i không có ru ng nh ng vì thu tr c cha tôi có công c c nh c ru ng mgóc r ng n y mà c y lúa. Trót m y m i n m cha tôi th ng lui t i ch n n y mà cày a c y hái, mà trót m y m i n m c nhà tôi và tôi c ng nh kho nh ru ng n y màno b ng m thân. H i n m ngoái cha tôi lâm b nh r i theo ông theo bà, trong anh emtôi ch có m t mình tôi là trai, tôi không n ph cái công nghi p c a cha tôi nên c ng vác cu c gánh cày n ây mà tr t. ã bi t t Long-tuy n qua n ây ngxa thi t; nh ng mà cha tôi thu tr c không n xa xuôi mà n ây, l i còn khôngqu n c c nh c m i phá r ng làm cho thành ru ng, ph n tôi là con, há tôi dám chê ng xa mà b cái công nghi p c a cha tôi sao ?”
    • hobieuchanh.com 170 ng-V n nghe nói m y l i thì châu mày mà than r ng: “Mi ng m t h v i ta, mitên H , l i v n con nhà thôn-phu, mà mi bi t gi ph n làm con, không n b công-nghi p c a tiên-nh n. Ta ây t t tên, l i làm Hoàng-t , mà ph -v ng ta qua i takhông b o th c -nghi p c, ta th y mi, ta h th n vô cùng.”Ngô-H ch ng h ng nên ng nhìn X ng-V n trân-trân. X ng-V n d t l i r iday l i nói v i ba t ng i theo r ng: “Ba ngài xét ó mà coi, có ph i là tôi thua tênthôn-phu n y hay không ? X u h l m, ba ngài ôi, x u h l m ! Ch ng ph i là tôi h i tên thôn-phu n y mà thôi, mà tôi nh n ph -v ng tôi c ng h , tôi ngó ba ngàitôi c ng h , tôi th y m t l nh Bình-v ng tôi c ng h , tôi th y non n c tôi c ng h ,tôi th y c cây tôi c ng h . Tôi không áng n c m ngon, m c áo t t, tôi không ángcó ng i h u h , k b m th a. Tôi i d p lo n tôi càng h thêm, tôi tr v tri u tôicàng nh c n a. V y cúi xin ba ngài v tri u làm n tâu giùm l i v i c vua r ng:Tôi không x ng lãnh ch c Thái-t , cho tôi theo tên thôn-phu n y mà h c o làmcon, ch o làm con tôi không toàn, thì ch c o làm tôi không v n c.” ng-V n ng i xu ng bên ng, hai tay ôm m t mà khóc. Giang-hoài-Nh n th ytình c nh nh v y thì h i ý nên l t t xu ng ng a, l i ng i m t bên v n vai X ng- n mà khóc theo, nghe r t th m thi t, C nh-Th c v i Ki t-L i c m ng d n lòngkhông c, nên c ng xu ng ng a mà an i.Giang-hoài-Nh n thông th o nh n tình tâm-lý, bi t lúc nào nên nh n thì nh n, hi ulúc nào phãi làm thì làm, khi d ti c thì ki m l i x ng t ng tài c c a Ngô-v ng ng cho C nh-Th c v i Ki t-L i nh n ng i x a là ng i tài trí-siêu qu n, ánh âu th ng ó, có C nh-Th c ngó th y mà c ng là ng i ân h u vô song, k m nng i yêu, Ki t-L i ã nhu n g i. Hoài-Nh n m l n lòng hoài-c cho hai t ng ng nh k phá r ng d n ng tr c ng vào ch d , r i xem coi ph i kh i côngch t n phía nào. Anh ta tính d p lo n ngoài yên, r i s tính v d p lo n trong,ch ng dè c h i x y ra mau l thái quá, C nh-Th c v i Ki t-L i g n g i X ng-V nch ng bao lâu mà ã em lòng yêu, r i n ây nghe X ng-V n than th c nhriêng l i c m ng. Anh ta ngh n u mu n u n cong cây s t thì lúc ng truiph i p li n, ch cho nó ngu i r i thì nó c ng khó mà u n cho cong theo ý mìnhmu n c. Giang-Hoài-Nh n nghe hai t ng an i X ng-V n thì lau n c m tmà nói r ng: “Chúng ta làm tôi c Bình-v ng, n u chúng ta ngh -lu n tài cc achúa thì chúng ta có l i. V ây là ch n non cao r ng r m, ch có m y Anh em tamà thôi, ch ch ng có ai. L i qu c-công là c u-th n c a D ng Ti t- t-s ngàytr c, còn D ng t ng công v n là em ng tông, t c là hàng thúc-bá c a cBình-v ng ch không ph i ai xa l . V y xin hai ngài th ng tình Thái-t , nh vtri u mà tâu thì b m y l i c a Thái-t nói h i nãy ó i, ch ng nên l p i l p l i làmgì mà làm cho Thánh-th ng phát n .” nh-Th c ang ái tru t thân ph n X ng-V n, b ng nghe Hoài-Nh n phân m y l ithì b t bình, nên tr n m t áp r ng: “Quan l n nói sao v y ? Ta v n là c u th n c a ng Ti t- t-s , mà ta c ng là c u th n c a Ngô-v ng n a ch . Còn D ng ng-công ây n u ng tông v i Bình-v ng t c c ng ng tông v i D ng ng-h u. ã bi t ph n làm tôi không phép bàn soán c ch c a chúa. Nh ng màtôi ngh tâm tánh c a Bình-v ng âu dám sánh v i tâm tánh c a Thái-t hôm nay
    • hobieuchanh.com 171 c. L i c a B ch-H nói ngày tr c thi t là úng n l m: ng i b t hi u, b tdõng không l làm vua c. Bình-v ng lúc cha ch t không dám ti p c u, khing i i báo thù không ch u tùng quân. Còn Thái-t ây tuy Bình-v ng tr ng ãi,nh ng mà cái s u m t ngôi m t n c khôn nguôi. N u sánh hai ng i thì k nh gàng i nh ph ng. M y l i c a Thái-t than th khi nãy là l i au n c a anh-hùngngh a-s , n u chúng ta v tri u thì ph i tâu thi t h t cho Bình-v ng nghe ch s gìmà gi u.”Hoài-Nh n th y C nh-Th c m h i ly-tâm, thì trong b ng m ng th m, v a mu nki m l i khéo léo mà khêu khích, b ng nghe Ki t-L i nói r ng: “Ngày tr c tôi ngheTam-ca nói r ng Ngô-v ng ngh vì hai Hoàng-t tu i nh trí th p nên nh ng ngôi i cho nó tr an thiên h . Tôi t ng thi t qu nh v y, nên tôi m i giúp cho nó t c v ng v ng. Ch ng dè sau tôi nghe rõ l i thì nó l p m u gian mà t ngôi c a haiHoàng-t . M y n m nay h tôi nh n ph n V ng-h u trên chùa than khóc nmù hai con m t, thì tôi n n n vô cùng. Nay tôi nghe m y l i c a Nh n than th a thì tôi l i càng x n xang ch u không c. V y tôi nh t nh theo Hoàng-t mà ây, phi n -qu c-công v tri u mà tâu l i v i Bình-v ng r ng D ng-Ki t-L i th n nên không mu n th y m t Bình-v ng n a.”Hoài-Nh n li c Thái-t X ng-V n, X ng-V n h i ý li n quì tr c m t C nh-Th cvà Ki t-L i r i khóc mà nói r ng: “ M y ngài có lòng ái tru t ph n tôi thì tôi cámngh a vô cùng” C nh-Th c v i Ki t-L i l t t X ng-V n ng d y, r i m yng i nhìn nhau mà khóc.Hoài-Nh n th y k ã thành li n nói r ng: “Chúng ta là ng tr ng-phu, hth ng ng i thì phãi làm cho ng i nên, h gi n ng i thì ph i làm cho ng i s ,ch có l nào ây mà khóc hoài nh ph ng ph n v y sao. V y cúi xin Thái-t i nh v qu c-công hãy lên ng a mà tr v tr i, r i s lo m u nh k mà ph Bình- ng ng l p Ngô Hoàng-t lên ngôi c u ng .” y ng i lên ng a tr v ; X ng-V n ngó quanh qu t thì tên Ngô-H ã im t i nào không hay, h i các quan c ng không ai th y. M t tr i c ng b t ch c Ngô- lén l n m t xa xa ch th y u non lúp xúp, v i m y gi ng r ng l m mà thôi. êm y v trung-quân, Giang-Hoài-Nh n bày m u tôn X ng-V n t hi u Nam- n-V ng r i truy n h ch cho ba quân hay. X ng-V n ngh vì anh mình còn nglánh n n ch ch a ch t, n u mình x ng v ng nh v y s e l i v i anh, nên d dkhông quy t nh. Hoài-Nh n áp r ng n u không làm nh v y thì không th thâuph c quân tâm c, nên c c ch ng ã X ng-V n ph i ch u.Sáng ngày tuyên b l i h ch thì quân-s th y u thu n tùng. X ng-V n bèn hi p i C nh-Th c và Ki t-L i d n quân tr v C -Loa lo ph Bình-v ng tr c r i stính d p lo n Ki u-Kh u.
    • hobieuchanh.com 172 I TH BA M I ------á------ i trung th n, Nh t- n binh t ng y-chúa, Nhì- n c m ngh a. i th ng th y ng i th i nên, thì g p v n h i may luôn luôn, còn ng i khôngcó th i, ho c th i ch a nên, thì g p v n-h i r i hoài hoài. X ng-V n v i X ng- p hai anh em ng lánh n n. X ng-V n b truy tróc em v tri u, trót 5 n m tr ilúng-túng trong cung, bá quan không ai oái t ng, ng i ki n-vi tâm phúc ch có t mình v n-th n Giang-hoài-Nh n mà thôi. Thân ph n nh v y t ng kh n c uBình-v ng ng sanh con và ph i trông i cho Bình-v ng th ng-hà r i, ho cmay m i em c nghi p v cho h Ngô c. Nào dè g p h i th i h ng v n t,trong m y ngày mà có b n muôn binh giúp s c, l i có thêm hai i-t ng khuônphò.Còn X ng-C p l u l c trót 5 n m tr i, ban u lâm b nh nên ph i n m co trongch n thôn quê, r i b b t t ng ch ng kh i vong thân tán m ng. n sau tìm g p c Ph m-b ch-H , là ng i mình trông c y, t ng ã có th khôi ph c giang-sannào dè th i v n ch a t, nên khi n cho B ch-H au hoài, không nh m u k chi c, r i l i nghe C nh-Th c d n binh ánh b t ph i lánh mình lên núi Trà-H ngmà mai danh n tích. khi X ng-C p tr lên núi thì anh ta ngã lòng th t chí, không mu n tính vi c chi a, m i ngày c tr ng khoai t a u mà gi i khuây ó thôi. S m-Bích mu n i qua y tr n khác mà c y giúp binh, ng t vì tri u ình ng sai t ng c m binh ki m t X ng-C p, còn B ch-H thì au n ng không th b o h c; n u X ng- p l i Trà-H ng mà i, thì s r i g p nguy bi n không ai phò tá, còn n u d t h tmà i m t l t, l i lo gi a ng r i g p binh c n thì khó mà thoát thân. B i c nhng nh v y nên S m-Bích v i m y ng i th h u ng i khoanh tay mà ch u, chkhông bi t li u làm sao c, ch than phi n v i nhau lên xu ng thành ng-châumà th m b nh B ch-H và d tin C nh-Th c mà thôi.Còn B ch-H nhi c C nh-Th c cho ã n gi n, t ng C nh-Th c oán h n v tr i cbinh ánh l y ng-châu, nên d y L ng-chánh-Tôn phòng, và nh t nh h b nh-Th c l y c thành r i thì B ch-H t t , ch không ch u th y m t C nh-Th c n a. Nào dè cách ít ngày l i nghe C nh-Th c nh tr i lui binh, B ch-H c imà nói r ng: “Té ra C nh-Th c c ng còn chút nh l ng tâm, nên ta nhi c ã khônggi n mà l i bi t h .” khi Thái-t X ng-C p t giã tr lên nui r i, thì B ch-H có d y L ng-chánh-Tôn g i t m i ch tr n h i-ngh . L ng, Lý-Khuê, Th -Thi p và Nh t-Khánh c th c sai b t ng n t r ng n u B ch-H kh ng h ng binh ánh Bình-v ngmà em nghi p c l i cho nhà Ngô, thì m y tr n y s n lòng kéo binh ti p vi n. ch-H th y có 4 tr n s n lòng ti p binh thì trong b ng m ng th m, nên tính hlành b nh thì cho r c X ng-C p r i c binh ph c nghi p. Nào dè b nh tr m tr
    • hobieuchanh.com 173hoài, b t thì b t nhi u, nh ng mà h t thì không thi t h t nên dây d a m y n m,cho X ng-C p c trên núi t a u tr ng khoai mà ch th i i v n.Qua n m Canh-Tu t (n m 950) B ch-H tuy ch a lành b nh nh ng mà nghe nói b nKi u-Thu n v i Ki u-công-Hãn chiêu binh mãi mã H i-H , mu n xu ng ánh l y t Phong-châu ch c sao Bình-v ng c ng lo tr b n y, nên vi t t m i L ng,Lý-Khuê, Th -Thi p và Nh t-Khánh b n thân n ng-châu h i-ngh . B ch-H l icho r c X ng-C p v i S m-Bích xu ng thành. n tr n ti p c t c a B ch-H m i, mu n c B ch-H xu t binh cho mau, nên c-th c t i m t, B ch-H g ng ra ti n ng mà ti p ch tr n và ti p d n Thái- cho ch tr n bi t m t, L ng th y X ng-C p thì ng lòng nên khóc ngay,Lý-Khuê, Th -Thi p và Nh t-Khánh nh Ngô-v ng nên c ng a l y. ch-H nói r ng: Lúc n y tri u ình ng lo l ng v m i lo n h Ki u, chánh làlúc ph i h ng binh. Ng t vì mình có b nh không c m binh c, nên tính Thái-t m binh ng-châu, có S m-Bích v i L ng-chánh-Tôn theo làm phó t ng, B ch- khuyên ch tr n hãy v lo h ng binh m t l t ng chia th l c c a tri u- ình,làm nh v y có l m i th ng c. ng ngày tr c d y binh tính v kinh mà v n t i Tam-ca ng t vì ch tr nkhông ng ti p nên b i b i. T y n sau L ng oán h n Tam-ca, th ng cólòng mu n h ng binh khêu chi n n a, song xét mình th cô binh thi u, ch c khôngth ng n i nên c c ch ng ã ph i c th thành trì không dám d y ng. Nay nghe ch-H giao h t binh quy n cho X ng-C p u ình, l i có h t ng là S m-Bích i Chánh-Tôn tá tr , thì m ng không xi t k , li n h n v i Lý-Khuê, Th -Thi p vàNh t-Khánh n ngày r m tháng ba ph i gom h t binh mã t i T -Giang r i hi pnhau kéo t i C -Loa thành khêu chi n. ng-C p c ng nh m t ngày y kh i binh kéo lên C -Loa. ng, Lý-Khuê, Th -Thi p và Nh t-Khánh li n t Thái-t v i B ch-H mà vtr n ng ch nh binh mã, ai c ng ph n ch n, duy có Ngô-Nh t-Khánh trong lòng lo,nên s c coi không c vui. n b a mùng 1 tháng ba ch Lý-Khuê v i Th -Thi p ã kéo binh t u t i T -Giang i ng i c hai ngàn, hi p v i ba ngàn binh mã c a L ng t ng-c ng c y ngàn. L ng trông Nh t-Khánh cho n chi u b a r m mà c ng ch a th y n, trong lòng nóng n y nh l a t. Vì ã kh c kì v i Thái-t X ng-C p r i,không c trì hu n, nên L ng, Lý-Khuê v i Th -Thi p làm l xu t binh r ikéo nhau mà i, không ch Nh t-Khánh. ng-châu, B ch-H d y gom h t binh n n v nh p v i binh trong thành, ng l i 5 ngàn ng i, giao cho S m-Bích v i Chánh-Tôn luy n t p, r i n ngày r mtháng ba, X ng-C p m i kh i trình, X ng-C p giao cho S m-Bích m t ngàn 500quân i làm ti n o, còn mình v i Chánh-Tôn thì i h u o. Kiên-Trinh, Hà-Mai,Hà-Li u u r c vào thành ng-châu, giao cho Lý-H u-D l i b o h , còn m yng i th h kia thì sung vào ti n o cho S m-Bích s d ng.
    • hobieuchanh.com 174Các vi c phân phú xong r i, n gi ng X ng-C p v i ch t ng vào t bi t B ch- r i m hoát c a thành kéo binh i, c ph t tr ng rung oai phong l m li t.Bình-v ng sai X ng-V n c m binh i d p lo n h Ki u có sai C nh-Th c v i Ki t- i theo h trì, mà l i gìn gi n a, nên trong lòng ch ng có chút chi lo. Ch ng dècách vài ngày có tin báo r ng: L ng T -Giang hi p binh v i Lý-Khuê và Th -Thi p tính kéo v ánh l y kinh- ô, gi c i còn ch ng n a ngày ng n a thì t ithành. Bình-v ng nghe báo c kinh, li n lâm tri u h i bá quan mà ngh s ng ngi c.Tri u-Hùng tâu r ng: “L ng tài l c bao nhiêu mà B -h ph i lo. Xin B -h hãycho tôi d n m t o binh ra b t nó em v mà n p cho B -h .”Bình-v ng nghe l i kh ng khái thì m ng, l i nh n m tr c Lâm-H v i Tri u-Hùng ã có giáp chi n v i L ng m t l n, L ng m i ánh có m t tr n mà i b i ào t u, nên ch c Tri u-Hùng s c d p gi c c. Vua li n h l nh c p choTri u-Hùng m t muôn binh ng kéo ra ng T -Giang mà ng n b n L ng.Tri u-Hùng v a kéo binh ra kh i thành ch ng ôi ba d m, b ng có tin khác báo r ng ng-C p c m binh ng-châu c ng kéo v ánh C -Loa n a. Vua nghe tin y h nphi phách l c, lính quýnh không bi t li u m u k chi c n a.Vua than r ng: “v y mà n m ngoái -C nh-Th c v tâu r ng không có X ng-C p ng-châu, còn B ch-H ã quy thu n r i. N u n m ngoái không có ng-châuthì bây gi âu mà ra ó ? Còn n u B ch-H quy thu n thì sao l i giúp binh cho ng-C p ? Mà C nh-Th c v i Ki t-L i tr m ã sai i h t r i bây gi còn ai mà i ch v i X ng-C p ? Hay là tr i khi n th i tr m ã h t r i sao !”Lâm-H b c ra quì tr c b r ng tâu r ng: “Muôn tâu B -h , ti u t ng tuy b t tài,song c ng nguy n em binh ra ch ng c v i X ng-C p”. Bình-v ng phán r ng:“T ng quân c m binh c ch thì c r i, song h t ng quân i thì còn ai ththành ?”Bá quan th y u quì mà xin vua h ch cho Lâm-H i ánh X ng-C p, còn thànhtrì thì bá quan ng lãnh b o th . Bình-v ng th y tri u ình v n-võ u trung-thành v i vua thì trong lòng b t lo, nên d y m binh còn g n ba muôn, li n c p choLâm-H m t muôn i ch ng c v i X ng-C p, còn bao nhiêu thì l i gi gìnkinh- ô.Lâm-H v ng l nh i r i, thì Bình-v ng trong lòng lo s n m ng i không an, d y báquan ph i óng ch t b n c a thành, ngày êm gi gìn nghiêm nh t luôn luôn.Qua ngày sau, lúc tr i v a m i sáng, quân canh phía b c-môn, trên ch l u dòmth y xa xa có m t o binh kéo i vào thành, g m giáo l x nh ám r ng r ng lá,ng i ng a lao xao nh b y ki n tha m i. Quân l t t phi báo v i quan; quan kinhhãi không k p xem xét l t t ch y báo v i vua, lao xao l x c thành th y u línhquýnh.Bình-v ng nghe báo h n phi phách tán, t ng gi c ã vào thành r i, nên ôm u vàkhóc ch y vào trong cung. Mã-Chiêu là t ng h v , ngày tr c tuy ám sát B ch-Hkhông c, song khi tr n vào t i tri u vua c ng ghi công cho trong cung mà
    • hobieuchanh.com 175 u h , anh ta th y vua ch y thì l t t ch y theo tâu r ng: “Muôn tâu B -h , theo l icác quan tâu thì gi c còn xa, ch a n c a thành, xin B -h ng s . Nói cùng mànghe, ví d u mà gi c có n tr c c a thành i n a, h thành b môn trong gi gìnnghiêm nh t, thì chúng nó b t quá vây thành mà thôi, ch không làm sao mà vào c. N u gi c vây thành thì B -h sai ng i phá ch y i báo cho Thái-t cùng ng, -nh -qu c-công em binh v gi i c u, có h i chi mà lo.”Bình-v ng ng nghe, tay còn run, m t còn s , nên phán nh nh r ng: “Té ra gi ccòn xa hay sao. V y mà h i nãy ai báo nói gi c ã kéo binh vào thành ?”Mã-Chiêu tâu r ng: “Muôn tâu B -h , các quan báo nói xa có m t o binh nh m a thành mà kéo t i, song b l n x n B -h không nghe rõ, ch không ph i gi c ãvào thành.”Bình-v ng tay r ng c, mi ng phán r ng: “Các quan nhác quá ! Vi c nh v y màkinh hãi vào tâu l n-x n làm cho tr m ph i kinh tâm”Bình-v ng l n tr ra chánh- n, truy n l nh các quan ph i coi gi m y c a thànhcho ch t, n u ai b t tuân thì s chém u. Vua l i d y Mã-Chiêu lãnh quân-h -v óng chung quanh chánh n mà b o h long nhan. t tr i m c ch ng c vài sào, o binh th y xa khi nãy ã kéo t i ngoài B c-môn, r i kêu mà nói r ng: Thái-t d p lo n Phong-châu xong r i, nên d n binh vtri u ph c m ng, trong thành mau mau khai môn mà nghinh ti p.” ng-s gi b c-môn nghe nói ch ng h ng, ã h t s mà l i m ng, nên l t- t vàotr c chánh- n mà báo tin cho vua hay, song c a thành c ng còn óng ch t, chch a ch u m . Vua nghe tin Thái-t X ng-V n kh i hoàn thì ch ng xi t n i m ng,nh ng mà trong lòng còn chút nghi ng i nên h i r ng: “V y mà có C nh-Th c v iKi t-L i v cùng m t l t ó hay không ?”Các quan tâu r ng: binh t ng ngoài thành v a kêu nói nh v y thì l t- t vào phibáo cho vua hay, ch a k p h i cho c n k . Vua li n b c xu ng ngai và i v i cácquan ra b c môn. Mã-Chiêu d n ít ch c quân th -v theo h giá.Vua leo lên ch l u ng dòm ra ngoài thành, th y m y muôn binh ng ngay hàngngay ng , tr c vòng binh thì X ng-V n c i ng a kim ng gi a, còn C nh-Th c i Ki t-L i m i ng i c i m t con ng a tía ng hai bên. Vua xem rõ ràng, ch ngcòn nghi ng i chi n a, li n truy n l nh khai thành mà ti p r c.Vua leo xu ng ch l u r i tr vào trong chánh n tr c sân ch u mà ch X ng- n, C nh-Th c và Ki t-L i vào ng t l i khen ng i.Quân kéo vào thành c phân n a r i m i th y X ng-V n, Ki t-L i và Hoài-Nh n vào. Ba ng i n y tay c m khí gi i i th ng t i sân ch u, th y Bình-v ng mà ng không xu ng ng a. Bình-v ng l y làm l , v a mu n qu b ng nghe X ng- n n t l n r ng: “T ng-s mau b t trói ph n th n l i cho ta nào.” X ng-V n vànói và ch l i g m ngay m t Bình-v ng. Bình-v ng s ng-s t ch a k p nháy m tthì b ng nghe m t ti ng d vang tr i, r i th y m y ngàn quân s ào t i r n r n.
    • hobieuchanh.com 176Mã-Chiêu ng núp sau l ng vua, li n rút g m nh y ra ng n cãn. Bình-v ng nhcó quân h -v nên m i thoát ch y vào chánh- n. Mã-Chiêu v i m y tr m lính h - ch ng c không n i nên c ng th i lui vào chánh n. Bình-v ng lính quýnhkhông bi t ng ch y, nên chui d i ngai ng i run l p-c p. Mã-Chiêu ng trong a n c m g m ng n c n, quân s c a X ng-V n xông vào b gi t r t nhi u.Giang-Hoài-Nh n th y quân d d , s Bình-v ng thoát kh i, nên b n b xu ng i mà c s c. Hoài-Nh n th y Mã-Chiêu hâm-h , mà m t mày b tr ng gi ng h t m-Bích, t ng l m ng i y là S m-Bích, không hi u S m-Bích âu l t vào ómà h giá cho Bình-v ng, s t ng s gi t ch t, nên hô l n lên r ng: “H t th y ápvào b t s ng ng i y cho ta”. y ngàn t ng s qu ng khí gi i áp vào m t l t, m y ng i ng tr c b Mã-Chiêu chém, song s ông quá, Mã-Chiêu không th i ch n i nên ph i qu ng m a tay ch u trói. ng-V n d t m t t p t ng-s khác xông vào chánh- n, th y Bình-v ng ng itr n d i ngai, run l p c p nh ng i có c rét, thì ng lòng th ng xót, không nlàm h i, nên day m t ch khác mà d y t ng-s trói, ch không mu n ngó.Quan quân canh gi m y m t thành v a nghe có lo n tr c chánh- n không bi tvi c lành d th nào, rùn rùn kéo nhau mà ch y vào, k b n b ch y vào, ng i m a thành xông ra, lao nhao l nh xô l n nhau l p b té, l p b p, nên ch t r t ông. Ng i nào m ch y ra ngoài thành thì b C nh-Th c ch n l i b t h t.Ng i sau có thi bình-lu n c ch c a -C nh-Th c nh v y: Mang l t i-th n d l m sao ? Ch trung là ti t b c anh-hào. Không mòn không nhi m tua b n chí, Khi tr ng khi en khéo i màu ! u nh ng i x a tình ngh a n ng, ng th ng b n c c tài cao. Có âu làm thói l ng nh ng th , Rày ó mai ây b m c m rào.
    • hobieuchanh.com 177 I TH BA M IM T ------á------ ng-V n s lo n t m lên ngôi, ng-C p nghe tin m ng tr b c.Giang-hoài-Nh n d y d t Mã-Chiêu em ra, nhìn k l i thì không ph i S m-Bích.Hoài-Nh n gi n Mã-Chiêu hâm h c u Bình-v ng, chém gi t quân-s r t nhi u,nên d y em ra ngoài thành mà chém. X ng-V n nói r ng: Mã-Chiêu là quân h -v a Bình-v ng; t nhiên nó ph i t n tâm c u chúa; n u gi t nó thì ngày sau ai dámli u mình c u chúa n a. X ng-V n cãn không cho chém Mã-Chiêu và d y emgiam vào ng c, i ngày sau s ngh t i. -C nh-Th c nghe ã b t c Bình-v ng r i, và th y quân trong thành m c ahàng u, không ch ng c chi h t, nên kéo binh nh p thành, C nh-Th c n chánh- n th y X ng-V n, Ki t-L i, Hoài-Nh n cùng các quan v n võ ng t u m t,bèn làm l X ng-V n r i nói r ng: “Xin n-h lên ngôi ng cho bá quan làm ltri u y t.” ng-V n l c u áp r ng: “ -qu c-công phân nh v y sao ph i. V cái ngôi y là ngôi c a Nh t- n; tuy ta có công thâu ph c xã-t c l i c m c d u, song takhông l vì cái công y mà c p ngôi c a anh ta. V y ta cho ng i i tìm anh tamà r c v tri u r i bá quan s tôn anh ta lên ngôi.”Bá quan nh n d p y m i t s L ng, Lý-Khuê, Th -Thi p gi y binh T -Giang,còn X ng-C p thì binh ng-châu hai m t u ánh l y châu qu n, quy t vkinh- ô ph c-nghi p, Bình-v ng lo s nên ã sai Tri u-Hùng i c n binh T -Giang,còn Lâm-H i c n binh ng-châu, X ng-V n nghe nói ch ng xi t n i m ng, li nngó C nh-Th c v i Ki t-L i mà phân r ng: “N u v y thì là may l m. Nh ng màNh t- n v i ch tr n ch a bi t th ng b i l nào. V y phi n D ng-t ng-công d n5 ngàn binh ra m t ng-châu mà ti p chi n v i Nh t- n r i r c luôn v kinh,còn Giang Ng -s thì c ng d n 5 ngàn binh ra m t T -Giang mà tr chi n cho chtr n. Ta i Nh t- n v n tri u r i s làm l tôn-v ng.” -C nh-Th c v i Giang-Hoài-Nh n áp r ng: “M t ngày không có vua thì trong c không yên t nh. V y xin n-h ph i t m lên ngôi ch p chánh ng thâu-ph cdân tâm, ch n u n-h i ch thì s ch ng kh i kinh-thành sanh bi n.” ng-V n ý không mu n ch u, nh ng vì bá-quan nói quá nên m i t m lên ngôi, ng hi u Nam-T n-v ng, r i sai Ki t-L i em binh i ti p X ng-C p và saiHoài-Nh n em binh i ti p b n L ng. ng, Lý-Khuê v i Th -Thi p T -Giang kéo binh nh m kinh- ô t n phát. Cácqu n huy n không dám i ch nên ph i phi báo v tri u. Binh L ng v i hai ng kia i còn ch ng n a ngày n a thì t i C -Loa thành, b ng g p Tri u-Hùng n binh tri u ra ng n c n. Hai bên li t bày tr n th , r i giáp chi n v i nhau g n n angày, b n L ng binh ít h n, li u th ng không n i, nên s c l i d a mé r ng mà óng. Qua b a sau hai bên ánh nhau n a. L ng v i Th -Thi p ng c v iTri u-Hùng, Lý-Khuê li n d n b n b binh lén kéo i trong r ng, vòng phía sau r i
    • hobieuchanh.com 178xông ra mà ánh. Tri u-Hùng th y th nguy hi m, s b vây, nên rút binh nh m ng tây mà ch y, L ng, Lý-Khuê v i Th -Thi p xua quân r t theo, t ng ã th ng tr n, ch ng dè Tri u-Hùng trá b i ch y ch ng m t d m, r i c quân tr l i n chi n v i ba t ng. Binh c a Tri u-Hùng ông h n, nên ng n c n binh ba tr n i không n i. L ng túng th phãi t m ình chi n ng lo m u mà phá gi c.Chi n u luôn hai ngày, hai bên quân s u m t m i, nên Tri u-Hùng c ng t m ình chi n cho binh ngh . Cách hai ngày Tri u-Hùng th y binh kh e r i m i d n ntr c tr i c a ba t ng ngh ch mà khêu chi n, Lý-Khuê c i ng a d n binh xông ra p Tri u-Hùng, hai t ng ánh nhau g n 20 hi p ch a phân th ng b i. Lý-Khuêth i v vòng binh mà y m tr n, cho L ng ra thay th . ng v i Tri u-Hùng ang giao chi n v i nhau, b ng th y phía ông nam b ibay t i tr i, có m t o binh ng kéo t i. Lý-Khuê t ng là binh tri u sai qua ti pchi n v i Tri u-Hùng nên bi u Th -Thi p d n binh ng n c n, h i l i m i hay là binh a Giang-Hoài-Nh n n ti p ng ch tr n.Th -Thi p li n hi p v i Hoài-Nh n r i xua quân nh m gi a vòng binh c a Tri u-Hùng mà xông vào, làm cho binh Tri u-Hùng i lo n.Tri u-Hùng s th t nên l t t quay v mà c u, L ng v i Lý-Khuê r t theo,hai t ng xông vào m t l t ánh Tri u-Hùng r t xu ng ng a. L ng b t tróiTri u-Hùng, còn Lý-Khuê v i Th -Thi p và Hoài-Nh n vây b t quân s . M t muônbinh c a Tri u-Hùng th y ch t ng b b t thì kinh hãi, không dám ch ng c n a,bó tay hàng u h t.Hoài-Nh n ã t s X ng-V n ã thâu t C -Loa và b t giam Bình-v ng cho ba ng hay. L ng, Lý-Khuê và Th -Thi p nghe tin l y làm m ng r , li n kéobinh th ng ri t t i kinh thành ng y t ki n Nam-T n-v ng.Nam-T n-v ng nghe tin Hoài-Nh n i ti p ba tr n, ánh b t c Tri u-Hùng r i n nhau v kinh thì trong lòng h n h , li n ra chánh n r i òi m y t ng vào.Vua ph y ch tr n, d y em Tri u-Hùng h ng c, r i khuyên ba t ng tr n t mtri u ít ngày mà ch Nh t- n n ng h i di n. ã bi t nh ng ng i theo phò tá X ng-V n nh là Giang-hoài-Nh n, -C nh-Th c, D ng-Ki t-L i th y u cho X ng-V n làm vua ng h k i công màlãnh quy n cao l c tr ng. Tuy m y ng i y không có b ng ghét X ng-C p, nh ngmà n u X ng-C p làm vua thì h có công gì. B i h có ý riêng nh v y nên h m iép X ng-V n x ng Nam-T n-v ng.Còn X ng-V n thi t tình kính m n anh, không có lòng mu n t ngôi c a anhchút nào, nh ng vì b ch t ng nói nghe h u lý nên ph i t m lên ngôi mà chanh, X ng-V n trông i hoài không th y binh c a X ng-C p n mà c ng khôngth y Ki t-L i v , nên ngày êm th n-th c n ng không c. ng t ng-châu lên C -loa-thành thì xa, S m-Bích lãnh ti n o i n âu i còn ph i chiêu-an bá-tánh, khuy n d thân hào, nên i lâu h n o binh m t T -Giang. i cn a ng S m-Bích nghe quân thám thính v báo r ng: tri u ìnhsai Lâm-H em m t muôn binh ra ch ng c , binh tri u ra ã g n t i r i. S m-Bích
    • hobieuchanh.com 179tuy không s tài l c c a Lâm-H , song ngh mình có m t ngàn r i binh, nó có t i t muôn, d u mình có gi i h n c ng khó mà th ng nó c, nên t m ình binh a tri n núi Th -S n r i sai Sài-T n tr l i i i mà báo tin cho X ng-C p hay. ng-C p c tin thì lo s , nên d y L ng-chánh-Tôn xua quân ri t t i ng cóti p ng v i S m-Bích.Lâm-H d n binh v a t i Th -S n nghe S m-Bích có m t ngàn r i binh thì trong ng khinh khi, nên phân binh mà vây, tính b t S m-Bích, S m-Bích i Lâm-Hchia binh mà vây xong r i m i d n quân xu ng núi phá vây.Lâm-H có binh nhi u mà trí ít, theo chi n pháp s chia binh mà vây là m t m uhi m nghèo, b i vì phân binh ra b n m t thì t nhiên th l c suy gi m, mà m i m tph i có t ng gìn gi thì m i b t c gi c. Lâm-H c m binh i ánh S m-Bích,tài Lâm-H thua tài S m-Bích r t nhi u, d u S m-Bích nh m ngay ch Lâm-H gìngi mà ra Lâm-H c ng không cãn n i, hu ng chi là m y b t ng khác c a Lâm-H n sao c. B i v y Lâm-H vây r i, S m-Bích phá vây mà ra coi d nh ch i.Lâm-H nghe S m-Bích ánh v t quân mà ra kh i trùng vi, thì n i gi n, mà l i s m-Bích ch y kh i, nên gi c ng a theo cãn S m-Bích. Hai t ng g p nhau, Lâm-H t l n r ng: “N m tr c ta ã cho mi thoát kh i tay ta m t l n r i, bây gi mitính n ây mà n p mình hay sao ?” m-Bích nghe ti ng t cao thì t c c i, không thèm tr l i, c c m g m xông vàomà ánh. Hai t ng giao phuông c m i hi p, S m-Bích càng ánh s c càng b ithêm hoài, Lâm-H li u th c không n i nên qu t ng a mà ch y, ào-Quan theo trchi n v i S m-Bích th y Lâm-H b ch y li n gi cung l p tên b n m t m i trúngsau ót, Lâm-H ngã l n xu ng ng a, k Mai-t -Ph c gi c ng a ch y t i chém l y u em d ng cho S m-Bích. m-Bích còn xua binh mà ánh v i binh c a Lâm-H , b ng i i c a X ng-C pkéo t i, L ng-chánh-Tôn c quân xông vào ti p chi n. Binh tri u th y t ng soái ã t tr n mà l i th y có binh ti p ng n a, thì ch ng còn lòng nào quy t chi n, nênkéo nhau mà ch y, t p lên núi, t p vào r ng. S m-Bích v i Chánh-Tôn xua binh itheo chém gi t c m y tr m ng i, còn bao nhiêu thì bó tay u hàng h t. ng-C p m i xu t binh mà ã c i th ng thì trong lòng ch ng xi t n i m ng,nên t l i khen ng i S m-Bích cùng t ng-s r i truy n l nh t n binh ri t vào thành ô. Binh i c ít d m, b ng có thám-t v báo r ng: có o binh c ch ng m tmuôn, có Ki t-L i làm chánh t ng, trong kinh ô kéo ra, i ng ch nh t , oaiphuông l m li t. X ng-C p c kinh li n h i S m-Bích v i Chánh-Tôn mà th ngngh . S m-Bích s c m t nh th ng, ch ng có chút lo s , thung dung th a r ng: “bi t Ki t-L i là i t ng song ng i ã già r i, mà ng i có dõng ch không có u nên ch ng lo s . ã v y mà hôm n tôi có m t ngàn r i binh, còn Lâm-Hcó m t muôn, tôi còn gi t nó c thay, hu ng chi nay binh ng-châu có t i 5 ngàn, i có binh m i u k g n m t muôn n a, th l c nh v y lo chi không th ng n i ng-ki t-L i c.” m-Bích li n truy n l nh n binh chia ra làm ba o, X ng-C p óng gi a, còn m-Bích v i Chánh-Tôn thì óng hai bên, ch binh Ki t-L i kéo t i s giao chi n.
    • hobieuchanh.com 180 ng-ki t-L i vâng l nh Nam-T n-v ng là X ng-V n, d n binh ra m t ng-châu mà ti p chi n và r c X ng-C p v tri u. i d c ng g p binh c a Lâm-H i tr n tr n ch y v kinh, Ki t-L i ón b t r i h i m i hay Lâm-H t tr n. Ki t-L i c quân ri t t i ng nghinh-ti p X ng-C p. Khi th y o binh c a X ng-C p óng phía tr c, Ki t-L i bèn d y d ng binh h tr i, r i m t mình c i ng a tía,mang i ao, nh m ngay tr i c a X ng-C p mà i vào.Quân s th y t ng gi c xâm xâm i vào thì ng n c n không cho t i. Ki t-L i bèn nói ng: “Bây hãy mau vào trung-quân th a cùng Thái-t r ng: có ta là D ng-Ki t-L ixin vào tr i ra m t ngài.” ng-C p nghe quân vào báo nh v y thì l y làm k , li n cho òi S m-Bích v iChánh-Tôn n trung-quân ngh s . S m-Bích th a r ng: “Ki t-L i nh t thân, nh tmã n tr c tr i, d u có l p k gian c ng không làm gì c. V y xin n-h lênng a ra ó coi Ki t-L i mu n t u chi.” ng-C p nghe l i m i c i ng a i v i S m-Bích và Chánh-Tôn ra tr c tr i. ng-Ki t-L i th y Thái-t X ng-C p c i ng a kim, mình m c giáp tr ng, u n kh n tr ng, t ng m o ôn-hòa mà oai phuông l m li t, thì vòng tay thi l và nói ng: “Cách bi t nhau ã 5 n m, ngày nay m i th y m t. ã v y mà còn m c v ng ng t i thân nên không tr ng l c, v y xin n-h th t i.” ng-C p li c ngó Ki t-L i r i c i g n mà h i r ng: “Ti u c c ng kính chàoqu c-c u, Qu c-c u phò tá Bình-v ng ch ng bi t n m nay ã th ng t i ch c chi,xin cho ti u c bi t ng x ng hô cho kh i th t l ?”Ki t-L i nghe m y l i cay ng thì h th n, nên cúi m t xu ng r i nói nh nh r ng:- Lão ng i ch c i Nguyên-Nhung.- Cha ch là vinh-vang ! Th a i Nguyên-Nhung ch ng hay i Nguyên-Nhung gi t ngôi c a anh em tôi giùm cho An-trí-công r i mà c ng ch a v a ý, nay còn quy t em binh ra ây mà b t tôi n a hay ch ng?- Không. Lão ra ây là vâng l nh Nam-t n-v ng ra ng ti p chi n v i n-h mà tr Lâm-H r i r c n-h v tri u ch . ng-C p nghe nói ch ng h ng, nên ngó ngay Ki t-L i mà h i r ng:- Nam-T n-vu ng là ai mà sai Nguyên-Nhung i ti p chi n v i tôi ?´- Nam-T n-v ng là Nh n-h X ng-V n. Ng i nh có lão v i C nh-Th c, Hoài-Nh n phò tá, nên b t Bình-V ng h ng c r i t c v x ng v ng. Vi c n i lo n ã d p yên r i nên sai lão d n binh ra ti p n-h . ng-C p nghe m y l i n a m ng n a nghi, nên ngó S m-Bích, ý mu n h i S m-Bích coi vi c x y ra nh v y bây gi ph i li u l nào, S m-Bích h i ý li n b c t iphân r ng: “Th a n-h , m y n m nay n-h phiêu l u lao kh , nay tr n nnúi n y, mai vào n i thành n , y là ý n-h mong tr lo n th n ng y ng màthâu ph c giang s n. Nay n-h c m binh quy t v kinh mà tranh ngôi v i Bình- ng, l i nghe Nh n-h ã b t giam Ng y chúa và lên ngôi c u ng r i, y là t u may, vì n-h kh i th t công mà giang-s n l i tr v cho nhà Ngô nh c .
    • hobieuchanh.com 181 y xin n-h m i D ng Nguyên-Nhung vào tr i mà ti p ãi r i nh k h itrào, k o bá quan ch i.” ng-C p g t u r i m i Ki t-L i i theo vào tr i. Vào trung-quân phân ngôi tân-ch an t a r i, X ng-C p m i h i D ng-Ki t-L i coi X ng-V n l p m u th nàomà ph Bình-V ng, còn Ki t-L i v i C nh-Th c ngày tr c phò tá Bình-V ng màsao bây gi l i i lòng tr giúp X ng-V n, D ng-Ki t-L i k h t u uôi m ivi c l i cho X ng-C p nghe. X ng-C p khen m ng ch ng xi t, khen là khen em cótrí có m u, còn m ng là m ng em ã ph c h i c nghi p.Ki t-L i l i nói ti p r ng: “Khi b t Bình-V ng mà giam vào Lãnh-cung r i, bá quankhuyên Nh n-h ph i t c v x ng v ng ng bình ph c trong tri u, chiêu anngoài i. Nh n không ch u, nói r ng n u x ng v ng thì ch ng kh i mang ti ng t ngôi c a anh. Bá quan theo phân gi i hoài, c c ch ng ph i t m x ng v ng ng ch r c n-h v r i s nh ng ngôi l i. V y xin n-h t n binh h i tràocho g p, k o Nh n trông i.” ng-C p ng i suy ngh m t h i lâu r i nói r ng: “Ngày nay c nghi p c a tiên- ng, Nh n ã thâu ph c c r i, công y là công c a Nh n ch tôi ch ngcó công gì. ã bi t ngày tr c ph -v ng tôi phong ch c Thái-t cho tôi m c d u,nh ng mà khi ph -v ng tôi th ng-hà r i, c nghi p tan nát h t, hai anh em tôi phân , dày thân gió b i, g i b c chông gai, t y n nay ch ng bi t ai là Thái-t . Haianh em tôi vì ti c c nghi p c a tiên v ng, nên em trong tri u, anh ngoài tr n, i ng i u lo m u tính k mà ph c h i xã t c giang-s n. Nay tr i khi n cho emtôi thành công, thì tôi ph i cho nó h ng, ch l nào mà tôi l i v mà c p công a nó. Hu ng chi em tôi nó nh mà còn bi t ngh a nên d -d không làm vua, ph ntôi là l n, há tôi ành v mà giành ngôi c a nó hay sao. V y xin Nguyên-Nhung vtri u mà tâu l i T n-v ng làm vua c ng v y, mà tôi làm vua c ng v y, mi n là cnghi p c a Ngô-v ng khai sáng ngày nay tr l i cho con cháu nhà Ngô thì tôi ãvui m ng r i ch ng còn mong chi n a”.Ki t-L i vâng l nh i r c X ng-C p, s không thành công v tri u có t i, nên theo n n hoài mà X ng-C p ch t d không ch u t n binh. S m-Bích nghe l i X ng- p nói l i nào c ng thi t nh n ngh a, nên không dám xen vào can gián. Ki t-L i nóihoài n ba ngày c ng không c, túng th ph i t bi t d n binh tr v kinh ph c ng.Khi Ki t-L i i r i thì X ng-C p d y S m-Bích v i Chánh-Tôn quày l i ng-châu.
    • hobieuchanh.com 182 I TH BA M I HAI ------á------ b t ngh a, Nam T n-v ng ph v m thâm tình, Ngô-X ng-C p h i tri u ng-C p d n binh tr v ng-châu vào ra m t Ph m-B ch-H , r i thu t h t m ivi c trong tri u l i cho B ch-H nghe, và c ng t s mình nh nh ng ngôi cho ng-V n. B ch-H khen X ng-C p có tình th ng em mà l i có khi u quân t ,song ngh em x ng v ng, anh x ng th n thì trái luân-lý, s dân tâm xao ng, nênkhuyên X ng-C p hãy v kinh mà k v cho Ngô-v ng, ch ng nên d n dà ngoài i. ng-C p áp r ng: “Tuy m y n m nay tôi t n tâm lo ph c nghi p, song vì tr ikhi n cho em tôi thành công, n u tôi v tri u mà giành ngôi c a em tôi thì tôi trái ýtr i t. T ng quân có lòng giùm giúp tôi thì tôi c m n, mà n y ki p sau tôi tài b i, ch ki p n y ch c là tôi không n áp c.” ng-C p giao h t m y ngàn binh l i cho B ch-H , tính d t Kiên-Trinh và L -hà-Mai lên núi Trà-H ng mai danh n tích và vui thú lâm-s n. X ng-C p kêu S m-Bích mà nói r ng: “M y n m nay t ng-quân theo ta gian-nan áo , lao kh vôcùng. V t ng-quân là ng anh hùng, v y t ng-quân ph i lo l p công danh,tr c hi n t tông môn, sau gi gìn võ tr . Nay em ta ã làm vua r i v y ta vi t t b c th cho t ng quân c m v tri u và d n h t môn theo ng nó xét cônglao c a t ng-quân mà gia phong quy n t c cho t ng quân và m y ng i môn- ”. m-Bích cùng c b n dân làng Th ng-Phú nghe m y l i th y u ng lòng r i y, ai c ng quy t theo X ng-C p mà thôi ch không ch u tách i v tri u ng ng vinh-hoa phú-quý. X ng-C p th y tình dan-díu c ng ng lòng, nên giã t ch-H r i d t S m-Bích, Kiên-Trinh cùng h t th y b n dân Th ng-Phú lên núiTrà-H ng. B ch-H ã c n l i can-gián mà không c, nên ph i lau gi t l y a ng-C p ra kh i c a thành. ng-C p lên núi Trà-H ng, bèn d y th h n cây l m lá ng tu b tr i lênngày tr c l i mà . R i ó b n th h phân nhau, k i s n, ng i cày ru ng, kcu c t, ng i tr ng d a. X ng-C p v i Kiên-Trinh c ng i nón lá, m c áo v i i a u tr ng khoai nh m y ng i dân làng kia v y. Ng i ngoài n u ai l c b cvào núi Trà-H ng th y công cu c n y, d u m t ng c i n a c ng không dè k anhhùng ng i ngh a s , k ti t li t, ng i mình r ng mà ành chôn thân danh n i ch nthâm-s n, không ch u d a b vàng ng h ng mùi phú quý. X ng-C p n-d t n i núi Trà-H ng ã yên r i, v y ph i nh c qua s X ng- n ng t i kinh ô mà trông tin Nh t- n. ng-V n sai Ki t-L i d n binh i ti p chi n và r c X ng-C p r i, thì ngày êm i trông n n m không c, vì anh em cách m t ã trót 5 n m nên mu n t ng i cho mau ng ph tình hoài-v ng.
    • hobieuchanh.com 183 ng-ki t-L i d n binh tr v kinh ô vào ch u Nam-T n-v ng mà tâu r ng:Nh t- n ã lui binh v ng-châu, không ch u nh p tri u. Nam-T n-v ng ngherõ anh không ch u v tri u thì trong lòng l y làm bu n b c, bèn qu trách Ki t-L iho c t l i vô ý làm cho Nh t- n phi n lòng ho c n n n không t n tâm nên Nh t- n m i tr b c.Ki t-L i m i em h t m i vi c, g p Nh t- n ch nào, nói v i Nh t- n l i chi, i Nh t- n i áp l nào mà tâu rõ ràng l i cho Nam-T n-v ng nghe. Nam- n-v ng nghe rõ u uôi r i thì r i l y, chân b c xu ng ngai mà phán r ng:“Ta bi t r i, t i ta nghe l i bá quan mà x ng v ng t c-v , nên Nh t- n m iphi n, không ch u v tri u. Ta l i v i Nh t- n nhi u l m, v y ta ph i ích thân itìm Nh t- n mà ch u l i r i r c Nh t- n v mà t lên ngôi c u ng m i ph i,ch anh ta mà h n ta thì ta ng i ngôi qu c v ng c ng ch ng vui gì. V y xin bá quan nh quy n nhi p-chánh th cho ta, ng ta có i tìm Nh t- n.”Bá quan nghe m y l i thì ch ng h ng ng nhìn nhau không tâu chi c. Giang-Hoài-Nh n th y tình th o thu n c a Nam-T n-v ng thì c ng c m ng, song ng g o quì tr c n mà tâu r ng: “Lúc n y là lúc v a m i oán c u nghinh tân,dân tâm ch a an, qu c chánh ch a nh, n u B -h b ngai-vàng mà i tìm Nh t- n, h th n e ch ng B -h tìm c Nh t- n r i thì không còn ngai mà tôn. V y th n xin Bê-h hãy yên lòng mà ch p chánh b nh quy n, cho h th n thay m t i tìm th cho B -h . H th n i v i Nh t- n tuy nay là quân th n, song x a cótình s , h th n phân thì ch c Nh t- n xiêu lòng.”Nam-T n-v ng d d m t h i r i lau m t n c m t mà phán r ng: “N u khanh ithì xin khanh h y h t lòng. Ta nói thi t, n u Nh t- n h n ta mà không ch u vtri u ng anh em g p nhau, thì ta nguy n ta c ng b cái ngôi báu n y, ch ta khôngch u vì ngôi y mà chia lìa c t nh c”.Nam-T n-v ng l i c y D ng-ki t-L i em xe giá lên chùa Thanh-Tâm-T mànghinh ti p D ng Thái-H u v tri u. Hoài-Nh n v i Ki t-L i ph ng m ng ra i.Hoài-Nh n xu ng t i ng-châu d y quân vào th a v i Ph m-B ch-H r ng cóquan Ng -s t i tri u n xin ra m t ngài mà t vi c m t-nhi m.Quân nghe l i l t- t vào báo, B ch-H tuy không bi t Hoài-Nh n là ai, song nghenói mu n t m t s thì s trong tri u có n i bi n, nên l t- t cho ti p Hoài-Nh nvào. T khi X ng-C p d n binh tr v ng-châu thu t vi c X ng-V n ã ph c-nghi p và ã x ng hi u Nam-T n-v ng thì B ch-H có ý trách X ng-V n saokhông ch anh v ng tôn anh lên ngôi cho hi p-ngh a, l i t x ng v ng hi u mà t ngôi c a anh. Nay nghe l i Hoài-Nh n t l i r ng vì dân tâm náo ng, bá quan lo n nên m i ép X ng-V n lên ngôi. Tuy X ng-V n làm vua song làm t m ng ch r c X ng-C p v mà thôi ch không có ý t ngôi. X ng-V n nghe ng-C p không ch u v thì khóc vùi, quy t b ngôi i tìm, nên Hoài-Nh n ph i t d m n ng-châu, xin B ch-H ch giùm coi X ng-C p trú ng n i nào ng tìm n mà nghinh ti p v tri u cho X ng-V n giao quy n c . ch-H rõ tình X ng-V n r i thì t n tâm kính ph c, li n d y L ng-Chánh-Tôn t Hoài-Nh n lên núi Trà-H ng mà tìm Thái-t .
    • hobieuchanh.com 184Lý-H u-D ng cu c t tr ng khoai d i núi th y Chánh-Tôn d n m t ng i l t l i có vài m i quân tùy tùng, không bi t có vi c chi, l t t qu ng cu c ch yri t lên núi mà t l i cho Thái-t hay tr c. V núi Trà-H ng không cao cho l m,nh ng ng lên quanh co hi m tr nên i lâu. X ng-C p nghe H u-D báo, li nsai S m-Bích ra ng núp b i cây mà dòm xu ng coi Chánh-Tôn i v i ai. S m-Bíchcoi rõ là Giang-Hoài-Nh n, r i m i tr vào tr i phân l i cho X ng-C p hay, X ng- p nói r ng: “Ch c em ta l i c y Hoài-Nh n lên r c ta v n a. V y t ng-quânhãy ti p r c Hoài-Nh n, cho ta n m t, ch Hoài-Nh n v i ta có tình s ,n ucho g p m t, ta ch i t c ng khó, mà vâng l i c ng không nên.” ng-C p nói d t l i li n b i vòng ra sau tr i, r i leo ri t lên nh mà tr n. Hoài-Nh n v i Chánh-Tôn lên t i, S m-Bích ra ti p r c, g p Hoài-Nh n m ng r h t c, S m-Bích k h t m i ho n-n n l i cho Hoài-Nh n nghe r i Hoài-Nh n c ng t t các vi c trong tri u l i cho S m-Bích hi u. Hoài-Nh n h i th m Thái-t và thu tvi c X ng-V n sai mình i ti p r c v tri u, S m-Bích nói r ng: “Thái-t ã nh t nh không d qu c-chánh, nên ã n m t, không mu n g p v ng-s .Hoài-Nh n ng c m t lên tr i mà than r ng: “Cu c vinh hoa phú quí ng i i ai ng chu ng, mà hai Hoàng-t thâu ph c c -nghi p c a tiên-v ng c r i, em l iquy t nh ng cho anh, anh c ng quy t nh ng cho em, không ai ch u h ng, tìnhth o thu n nh v y x a nay d có m y ai! N u ta tr v tri u mà không có Nh t- n thì ta bi t l y l i chi mà khuyên gi i Nam-T n-v ng cho c”. Hoài-Nh nthan th r i c y S m-Bích d t i tìm X ng-C p, S m-Bích c m lòng không u nênph i trái l nh X ng-C p mà d t Hoài-Nh n leo lên nh. Ch ng dè lên n ó thìThái-t ã i âu m t, tìm ki m h t s c không ra. S m-Bích s ác thú làm h i Thái-tnên kêu h t môn- mà bi u i tìm. Môn- t m t duy thi u m t mình Sài-T n,không ai bi t i âu mà ch . m-Bích d t Hoài-Nh n i giáp vòng núi, t trên xu ng d i, t tr c ra sau màkhông th y m t. Kiên-Trinh c ng lo s nên c S m-Bích càn núi mà tìm n a. Ch ngdè, qua ngày sau, Sài-T n em m t b c th v tr i mà trao cho S m-Bích. Th y làth c a X ng-C p g i cho Hoài-Nh n khuyên Hoài-Nh n hãy v tri u phò tá ng-V n mà tr an thiên h . X ng-C p ã nh t nh nh ng ngôi báu cho em, vìnó ã có công ph c-nghi p, ng có tìm ki m n a vô ích.Hoài-Nh n c th ng lòng gi t l y tuôn d m-d , không bi t nói sao n a cnên ph i t bi t S m-Bích, r i theo Chánh-Tôn xu ng núi mà v . ng-Ki t-L i lên Thanh-Tâm-T nghinh ti p D ng Thái-H u, thì Thái-h ukhông ch u v , nói r ng ch ng ch t mình không b o b c con c, cho em c pngôi c a con i, bây gi con ph c nghi p c, v th y con càng thêm h th n.Nam-T n-v ng r c Thái-h u không c, ng bu n r u, k Hoài-Nh n vtri u tâu s X ng-C p tr n lánh không ch u ra m t thì Nam-T n-v ng càng aulòng xót d , nên ng a m t lên tr i mà than r ng: “Ki p tr c ta có t i gì, mà tr i tkhi n cho ta kh não n th n y! Ta thâu ph c c nghi p c a tiên v ng l i c, ng là may, té ra m không th ng, anh không t ng, th thì ta làm vua v i ai màham.”
    • hobieuchanh.com 185Nam-T n-v ng ra chánh- n, òi bá quan v n võ vào ch u m t mà phán r ng:“Trong c n náo ng bá quan mu n cho ta bình nh dân tâm nên tôn ta lên ngôiqu c-v ng. Ta không c n xét, t m lãnh c m quy n, làm cho Nh t- n phi n, Thái u gi n, nên không ch u v tri u. Ph n ta là con em, n u m gi n thì ta th t hi u, anh h n thì ta th t k nh, ng i th t hi u th t k nh ch a áng làm dân, có âu l i c làm vua. V y ta quy t m c áo bô qu n v i lên núi Trà-H ng mà t t i v iNh t- n r i r c Nh t- n v n i ngôi cho tiên-v ng mà tr an thiên h . Nh t- n v tri u r i ta s lên Thanh-Tâm-T mà th t i v i Thái-h u n a. Ta xin D ng, , nh qu c-công t m ch p chánh binh quy n th cho ta, ng ta r nh mà i r cNh t- n.”Nam-T n-v ng phân d t l i, li n c i áo mão trên ngai vàng. Bá quan can gián t s c không c, túng th m i h i ngh r i sai Giang-Hoài-Nh n v i L ng n 500 binh theo h giá, còn vi c qu c chánh thì giao ho C nh-Th c v i Ki t-L i nh cáng.Xu ng t i ng-châu, Nam-T n-v ng mu n i th ng lên núi Trà-H ng. Hoài-Nh n can gián nói r ng: “N u i th ng lên ó e s Nh t- n n m t n a, chi b ngvào thành ng-châu bàn tính v i B ch-H coi dùng ch c gì mà g p Nh t- ncho c. Nam-T n-v ng nghe l i h u lý nên ghé thành ng-châu.Ph m-b ch-H nghe tin li n d n L ng-chánh-Tôn ra ngoài thành nghinh ti p. B ch- th y Nam-T n-v ng m c áo bô qu n v i thì trong lòng c m ng, m i tínhvi t th r i sai quân lên m i Thái-t X ng-C p xu ng thành, Thái-t không dè ixu ng, t nhiên anh em g p nhau. Nam-T n-v ng l c u can r ng: “Nh t- nth y Hoài-Nh n lên núi hôm n thì bi t ý ta mu n nghinh ti p r i. N u t ng quânvi t th m i, s Nh t- n sanh nghi không ch u xu ng. Mà ta i ây là i th t i, y ta ph i b n thân tìm lên núi ch không l ta cho Nh t- n i xu ng ây.” ch-H phân r ng s i lên núi, Nh t- n dòm th y r i n m t n a thì làm sao mà p c. Nam-T n-v ng áp r ng: “N u Nh t- n n m t thì ta luôn trên núimà ch cho g p, thà là ta b ngôi ch ta không ành b anh.” ch-H nghe l i quy t oán là t i hi u-ngh a, trong lòng l y làm kính ph c, m ikhuyên Nam-T n-v ng th a lúc ban êm lén i lên núi r i ki m b i r m mà núp,ch X ng-C p i ra thì nh y ra mà chào, làm nh v y X ng-C p h t th n m t c.Nam-T n-v ng y k , qua b a sau L ng v i quân lính l i thành ng-châu, r i c i ng a i v i Hoài-Nh n mà lên núi Trà-H ng không cho ai theo n a t. i g n n núi, hai ng i bu c ng a ng i d a mé r ng mà ngh , ch tr i t i r i i i b lên núi. n u canh t hai ng i lên t i tr i c a X ng-C p. Nam-T n- ng th y tr c tr i phía bên t có m t lùn cây sum sê th nh m u, m i d t Hoài-Nh n vào ó mà núp. Trong m y tr i ng i ng im lìm, ch trên nhành cây gió th inhánh rung, v i trong b i c d ngâm véo v c.Tr i v a r ng sáng, b ng th y Nh t- n vai vác m t cái cu c, trong tr i gi a ira, sau l ng l i có m t nàng m -n i theo, tay b ng m t cái thúng, i g n t i b i m là ch Nam-T n-v ng v i Hoài-Nh n núp ó, Nh t- n m i lum khum cu c
    • hobieuchanh.com 186 t, còn nàng m -n y ng i m t bên mà coi. H cu c cm t ng thì nàng b c tb p ng trong thúng mà r i dài theo ng y, trai cu c mà s c không m t, gáigieo mà b nh m h u tình.Nam-T n-v ng ng i trong b i lén dòm, không bi t nàng m -n y là ai, song th ytình dan díu, c nh an nhàn thì nói th m trong trí r ng: “Hay là Nh t- n g p tiênnên m i lánh t c.” Nam-T n-v ng ng i nhìn trân tr i, tình th ng anh lai-láng,lòng cám c nh ng m ngùi, quên chuy n mình quy t i tìm mà r c anh v làm vua, n n i Hoài-Nh n s m t c h i t t, ph i l y tay v vai r i ch X ng-C p, Nam- n-v ng lai-t nh m i ch u lén v ch lá bò l n ra. ng-C p m c lui cui cu c t, l i b i r m phía sau l ng, nên không th y chi h t.Nam-T n-v ng v i Hoài-Nh n v a ra kh i b i thì nàng m -n y, là L Kiên-Trinh ngó th y li n hô l n lên r ng: “ n-h có hai ng i nào l m t ây! X ng- p ch a k p day l i thì Nam-T n-v ng ã ch y l i n m tay, r i nhìn anh mà khóc; ng-C p c ng ngó em khóc òa, không k p tính tr n lánh i âu n a.Kiên-Trinh không hi u là ai nên ng ngó trân trân, Giang-Hoài-Nh n mu n choanh em bày tình dan díu, nên i dang ra xa không nói chi h t.Anh em khóc m t h i r i Nam-T n-v ng m i nói r ng: “Em t c v x ng v ng ylà vì nghe l i qu n th n quy n ng an lòng bá tánh mà ch r c anh v , ch emcó b ng nào t ngôi c a anh âu mà anh h n gi n. Tuy v y mà em c ng nh n vi cem làm ó là phi ngh a, nên b ngôi n ây mà th t i v i anh. Xin anh ngh côngnghi p c a ph v ng mà th t i cho em r i theo em v tri u ng k v cho ph - ng mà tr an tr m h .” ng-C p l c u áp r ng: “Em l m r i! Em x ng v ng là hi p ý l m, có ch nào t ngh a mà anh gi n. T ngày ph -v ng th ng-hà c nghi p tan tành, anh em r irã, ai có công khôi ph c giang s n, mà r a h n cho trung th n, báo hi u cho cha m ,thì ng i y làm vua. Tr i giúp v n cho em thành công thì lý t -nhiên em làm vua,ch anh v mà giành v i em nh v y sao ph i. Anh mai danh n tích n i ch n thâm- n ch ng ph i anh h n gi n chi em, y là anh mu n ngôi cho em ng i, ng hi plòng tr i, ph d ng i ó mà thôi. V y anh khuyên em hãy v tri u mà lo n i cnghi p cho ph v ng, ng quy n luy n theo anh mà b i s .”Nam-T n-v ng khóc r ng lên, nói r ng: n u anh không ch u v thì mình c ng bngôi mà ây v i anh, ch không n làm vua mà xa anh lìa m . m-Bích cùng m y ng i -t nghe l n-x n nên trong tr i l t t ch y ra, ngó th yNam-T n-v ng cùng Hoài-Nh n thì cung tay làm l r i m i h t vào tr i. Nam-T n- ng v i Hoài-Nh n theo n n n hoài, S m-Bích và Hà-Mai th y v y ng lòng nên ng giúp mà khuyên l n nói ri t X ng-C p c m lòng không u, nên m i ch utheo em mà v tri u.Nam-T n-v ng c l i thì m ng r ch ng xi t, bèn h i nàng m -n mình th y h i m mai ó là ai, X ng-C p áp r ng: “Khi anh t n n n Th ng-Phú thôn, u t i nhà nàng r i lâm b nh tr ng nh nàng nuôi d ng nên m i lành b nh c.Anh c m tình nên ã h a hôn cùng nàng, i ngày nào thâu ph c c giang-s n,anh th a l i v i Thái-h u r i s ng phòng hoa chúc”
    • hobieuchanh.com 187Nam-T n-v ng nghe nói li n xin m i Kiên-Trinh ra cho mình làm l . Vi c r i haianh em m i thu t chuy n tân-kh c a nhau l i cho nhau nghe, nói t i bu n thì khóc,nói n h i vui thì c i, coi b th ng yêu nhau c ng nh h i còn nh .Qua ngày sau X ng-C p b tr i l u, khoai b p, d t h t c b n i theo Nam-T n- ng mà xu ng núi, xu ng n thành ng-châu, B ch-H , L ng, Chánh-Tônra c a nghinh ti p vào y n m vui ch i, r i L ng v i S m-Bích d n binh h giá C -Loa thành.Giang-Hoài-Nh n v tr c báo tin cho tri u ình hay. Bá quan v n võ nghe Nam- n-v ng r c Nh t- n v g n t i, thì d t nhau ra ngoài thành m i d m mànghinh ti p. V n tri u hai anh em không tính t i vi c tôn v ng l i lo d t nhaulên Thanh-Tâm-T mà r c Thái-h u. ng Thái-h u nghe hai con sum-hi p mà l i khôi ph c giang-s n, r i lên chùa mà c, thì m ng r h t s c, song m t mù quáng không th y c m t con, ch ôm conmà khóc. Hai Hoàng-t c ng khóc và khuyên Thái-h u theo v tri u. Thái-h u nói ng: em làm u b t ngh a mình can không c, bây gi con ã ph c nghi p r i,tuy vui mà c ng h th m, nên nguy n luôn trên chùa mà ni m Ph t, không mu nvào cung n a.Hai Hoàng-t khóc lóc n n-n quá, nói làm vua mà xa m thì làm vua c ng ch ng íchgì, l i h a s c t chùa trong thành cho m ni m h ng ti n b c. Thái-h u b t c dphãi v a lòng con mà v . n tri u qu n th n xin hãy làm l tôn v ng ng có truy n h ch cho ch tr n. ng-C p không ch u làm vua, c nh ng ngôi cho em, mà X ng-V n c ngkhông ch u lên ngôi, c nh ng l i cho anh, k l y c tr ng nam k nghi p, ng i y c ph c-nghi p thành công, hai anh em nh ng cho nhau hoài. D ng-Thái-h ukhông bi t li u l nào, m i bày k gi i lòng nghi k c a hai con, nên h i m t ình th n r i phán r ng: “Nhà Ngô ã m t c nghi p r i, may nh s c bá quan v agiúp nên m i thâu ph c giang-s n l i c. Nay hai Hoàng-t c nh ng ngôi chonhau hoài, Nh t- n nói nghe nh m lý, mà Nh n nói nghe c ng ph i ngh a. Vngày tr c tiên-v ng ã nh t nh truy n ngôi cho Nh t- n, v y thì Nh t- nph i noi tiên-v ng mà lên ngôi. Song cái ngôi n y ã m t r i, may nh có s c Nh - n m i thâu ph c l i. Ng i có l i di chi u, k có s c thâu h i, hai ng i c ng ulàm vua c h t. V y ta nh cho hai Hoàng-t ph i lên ngôi h t c hai, r i chung lo i nhau mà b o th s n hà, s a sang c nghi p. Ý ta nh nh v y, bá quan côngngh th coi có nên ch ng?”Qu n th n th y hai Hoàng-t vì tình vì ngh a mà nh ng ngôi cho nhau thì th y ukính ph c, b i v y nghe Thái-h u phân m y l i ai c ng vui m ng nên áp quì tr csân ch u mà v ng l nh.Hai Hoàng-t nghe Thái-h u phán- oán không dám cãi l i, l i th y qu n th n thu ntùng không n trái ý, nên m i ch u lên ngôi. Nh t- n m i nh n d p y m i qumà tâu cho Thái-h u rõ s mình xiêu-l c n Th ng-Phú thôn ã có h a hôn cùng -kiên-Trinh, r i t y c c kh c ng nh nhau, ho n n n c ng theo nhau, tuy Kiên-
    • hobieuchanh.com 188Trinh là gái thôn quê, song lòng ti t ngh a, chí phò nguy d u gái công h u t ng ng không sánh k p.Thái-h u nghe tâu trong lòng l y làm m ng r , bèn truy n l nh cho L -kiên-Trinhvào bái y t. Bá quan th y Kiên-Trinh y ph c t m th ng mà dung nhan t tiên-ngaai c ng u khen ng i. Kiên-Trinh bái y t Thái-H u r i i theo Thái-H u vào cung.Qu n th n ch n ngày t t cho hai Hoàng-t t c v x ng v ng. X ng-C p x nghi u là Thiên-sách-v ng, còn X ng-V n hi u c là Nam-T n-v ng, làm hai cáingai vàng gi a chánh n. H khi i tri u thì Thiên-sách-v ng ng i bên tay t, còn Nam-T n-v ng ng i bên tay trái.Hai vua làm l cúng t tr i t và vào Thái mi u cúng t t tiên r i lâm i tri u choqu n th n làm l bái y t. Hai vua ngh tình Bình-V ng là m u c u không n xtr m, nên xá t i, song giáng ch c cho làm Tr ng-d ng-công.Tri u-Hùng làm t ng b t trung mà khi d n ra gi a tri u ngh t i l i l y hai vua màxin nhiêu m ng. Hai vua ngh vì ng i ã b t trung mà l i b t dõng, d u s ng c ngch ng ích gì, nên h l nh em ra pháp tr ng x tr m. Bá quan không ai can giáng t l i chi h t.Còn Mã-Chiêu khi d n ra, S m-Bích th y t ng m o gi ng mình nh khuông úc,thì kêu môn- mà h i nh r ng: “Mã-Chiêu hình d ng gi ng ta thi t, hèn chi Ph m- ng quân ngày tr c nhìn l m c ng ph i”Thiên-sách-v ng nghe tên Mã-Chiêu li n nh s nó ám h i B ch-H làm cho S m-Bích ph i b b t thì n i gi n nên truy n l nh em chém. Mã-Chiêu s c m t nhth ng ch ng có chút chi s s t. Nam-T n-v ng th y bèn can Thiên-sách-v ng ng: bi t Mã-Chiêu có t i, nh ng mà nó thi t là dõng-s , làm tôi Bình-V ng thì h tlòng phò chúa, tr c ã li u thân c u chúa, nay th y ch t mà không bu n. Ng inh v y c ng áng khen, v y xin v ng huynh phóng x ng t lòng yêu k trungngh a”Thiên-sách-v ng nh m l i nên phóng x Mã-Chiêu cho v làm dân. nh t i xong r i hai vua m i ngh th ng công. Thiên-sách-v ng phong cho L -kiên-Trinh làm ch c v ng-h u, phong cho S m-Bích làm ch c i t ng quân lãnhqu n su t thành ô ch dinh, phong cho Hà-Mai v i Hà-Li u làm ch c ô-úy,phong cho ào-Quan, Sài-T n, Hu nh-Ki m, Mai-t -Ph c, Lý-h u-D , Lê-Kh ngvà H -L y làm ch c t ng binh, phong cho Giang-Hoài-Nh n Giáng-ngh i-phu,còn bá quan v n võ khác m i ng i u c th ng lên m t c p h t th y.Qu n th n u quì bái m ng t n, r i L ng, Lý-Khuê v i Th -Thi p d n binhai lui v tr n n y.Hai vua lo c t t i trong thành m t c nh chùa r t xinh p, r i úc Ph t r c hòath ng vào ng cho Thái-h u ni m h ng cho ti n.
    • hobieuchanh.com 189Thiên-sách-v ng nh tình dân làng Th ng-Phú h u ãi mình khi tr c, nên nhmi n s u thu cho dân làng y, l i sai ng i em vàng b c lên mà tu b chùa Linh- n cho t t . c An nam khai sáng ã h n ba ngàn n m tr c, nh ng mà n nhà Ngô m ith y ng i trong n c c lên ngôi qu c-v ng. Ng i vi t truy n n ây thìph i d t, song trong lòng còn c m-xúc, nên thêm m t bài thi sau n y: Tr i Nam sao chói r ng êm xuân, t v n b r i t i v n h ng. Tôi chúa tái b i n n võ-tr , Quan dân se ch p m i kinh-luân. Trai không h râu mày ph n, Gái c ng lo òi ti t li t thân. Hi u trung trinh à v n v , c non v ng t ngh thêm m ng CHUNG