Ho bieu chanh   loi the truoc mieu
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Ho bieu chanh loi the truoc mieu

on

  • 388 views

 

Statistics

Views

Total Views
388
Views on SlideShare
388
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Ho bieu chanh   loi the truoc mieu Ho bieu chanh loi the truoc mieu Document Transcript

  • i th tr c mi u 1 www.hobieuchanh.com i th Tr c Mi u Bi u Chánh Ph n I: Ph n M Côi(1) Tr i g n sáng. Trong m y xóm d c theo khúc l t c u M ng Gà lên ch C nGiu c, gà gáy vang rân, ti p nhau kêu nông phu th c d y mà i ra ru ng. Bên h ngÐông tr i gi ng m y c m mây en áng m t nh t ch a cho l lên; tuy v y mà bên ng tây v ng tr ng khuy t treo l ng ng trên không ã nh ng b c, nên phai t lu m , không còn t r ng nh h i canh khuya n a. C pha s ng t ng n, lúa d m tr xóng l ng, cô Ðào, là con gh c a h ngtr ng T n, gánh m t gánh bánh ú v i bánh bò, xung x ng i lên ch mà bán. Cô am i c hai m i tu i, tuy con nhà nghèo l i m côi cha, nên m c qu n áo v i en, n trang thì ch eo m t ôi bông tai chu i mà thôi, nh ng mà m t mày cô m, t ng m o cô nghiêm trang, vì t lúc ngây th ã th y nh ng th m tr ng trongnhà, nên cô o não trong lòng, ít nói ít c i, mà h có d p vui làm cho cô ph i c i,thì m t nh tr ng r m, mi ng nh hoa n . Cô i ngang qua cái gò m , là ch có cái m t c a cha cô, là H ng hào Quý,ch t chôn t i ó h i cô m i lên m i hai tu i, thì c ng nh m i b a tr c, cô day t ngó vô gò m t ng t ng hình d ng c a cha. Cô b ng khuâng, nh lúc cô cònnh h cha i xóm v thì ôm cô hun hít, h cô au thì b ng cô lên võng mà a. Nhng i x a, cô ng c m ng trong lòng, b ng th y trong gò m có m t ng i x m m i ra l . C nh v ng, tr i khuya, t phía không ng i, cô phát s , nên h i h ptrong ng c. Thình lình ng i i ra ó kêu h i: "Ph i ch ó hay không ch Hai?" Cô Ðào ng l i mà ngó. Ng i y ra t i, cô nhìn l i thì là Lân, em ru t c a cô, i b y tu i, u i nón n en, mình m c m t b v i tr ng c . Cô gánh d a l mà h i: - Em làm gi ng gì trong ó? Ði thi v h i nào? - Em v h i chi u hôm qua; mà bu n quá em không mu n v nhà. T h i hôm n gi , em n m m t bên m c a cha. - Em n m chi ó? - Em thi r t r i, ch Hai à. - Tr i t i! Thi r t hay sao? Lân ng i ch m h m m t bên gánh bánh c a ch , khoanh tay trên u g i, n c t ch y ròng ròng. Cô Ðào ng l ng thinh mà ngó mông m t h i ch m rãi mà nói: "Em i thi h mnay, nhà má vái van h t s c, má vái vong h n c a cha giúp cho em thi u, ngem i h c n a, sau kh i c c t m thân. Má hay em thi r t ây, ch c má bu n lung m". Lân c ng i im lìm. Cô Ðào th dài r i cây òn gánh trên l ng, vén v t áo ng i m t bên em.Bóng tr ng l l t, ng ru ng v ng teo, cô ngó th y em khóc, cô b t ng lòng, nên
  • i th tr c mi u 2 www.hobieuchanh.comcô c ng a n c m t. Cô cúi m t mà nói ti p: "Má ng1 c u n m n m nay, tuy chem mình kh i ói khát, nh ng mà t m thân mình kh não bi t ch ng nào. H say thì u ch i m ng t ng b ng. Mà c u ch i thì c ch i cha mình hoài, ch bu n h t s c.Em c ng bi t, c u có mu n cho em i h c âu, c u mu n em nhà ng c u choem . Má khóc g n h t n c m t, má n n n h t s c, nên m i ch u cho em h cluôn n bây gi ó. H m nay em i thi, c u nhà c c n nh n hoài. C u nói h clàm chi, bày h c ng không i ch i, ch h c gi ng gì. ít n m cho bi t nghlàm ru ng, r i ch ng l n m n ru ng mà làm, c ng no c m m áo c v y. C u l i m h em thi r t thì c u em li n, không cho h c hành gì n a h t. Em v nhà âych c là kh l m." Lân lau n c m t mà nói c ng c i r ng: - Em nh t nh không v nhà n a. - Không v nhà, v y ch em i âu? - Ði âu c ng c... Nhà c a mình gi ng nh a ng c, v ó thì b ch i b a, vui s ng gì mà v . Thà là em i b y i b , d u ch t ói v n còn s ng thân h n . - Em nói nh v y ngh c ng ph i. Nh n ói c ng còn d ch u h n là nghe ch i. Thân ch là gái, ch không bi t i âu, nên ch ph i g m u mà ch u, ch nhi u khi ch c ng mu n ch t ph t cho r i. Có êm ch bu n quá, ch vái linh n cha v b t ch theo, ng ch kh i b ày a n a. - Thi t nh v y, ch t cho mát thân, ch s ng mà b cha gh ày a hoài, thì ng làm gì. Em nh t nh i luôn, không v nhà n a âu. Cô Ðào l ng thinh suy ngh r i l c u nói: "Mà em không v nhà n a, ch c là mábu n r u lung l m. Em không th y hay sao, c ng vì ch em mình mà má bu n th m êm ngày, má n ng không c, nên má m quá. N u em i m t thì thêm m t n i u cho má n a." Lân nghe nh c t i m thì bu n hiu. Cô Ðào nói ti p: "H i má l y ch ng khác, ch ã c m i l m tu i r i, nên chbi t. N m ó lúa cao g o kém, nhà mình nghèo kh l m, nhi u b a không ti n mua o, má ph i i lúa ch u mà l y khoai lang cho ch em mình n ói. C c ch ng ã má ph i l y ch ng, t ng l y ch ng ng có ch n ng d a mà nuôi ch emmình. Nào dè ng c u, thi t c ng nh m c cái h a l n" Lân th ra mà nói: - a rày em mu n tr n i ã lâu r i. Em còn d d là em s má v i ch bu n. Nay ch c ng ngh em i là ph i, v y thì em h t d d n a. Ch ng em i r i, nh má có lo s , thì ch c t ngh a cho má nghe. Xin ch nói v i má ng có bu n. Em l n r i, em trí khôn, tuy em không có tài ngh gì, song em t ng cái lòng qu quy t mu n thoát kh i tay b t nh n c a c u, v i cái chí t n th quy t tranh m t ch mà ng d i ánh m t tr i v i thiên h , có l nó c ng có th làm cho em kh i ch t ói c. - Mà em i âu? Em thích làm vi c gì? - Em ch a bi t ph i i âu, mà c ng ch a bi t ph i làm vi c gì, i r i s hay.1 l y, c i
  • i th tr c mi u 3 www.hobieuchanh.com - Em không có b c ti n, mà c ng không quen bi t v i ai, em i minh mông nh y sao c. - y ch ch c2 bên Tàu h qua ây h âu có ti n b c, h không quen v i ai, mà h c ng dám i v y. Em i trong x mình, t b u ng i An-nam, mà n i gì. - Không có ti n b c, i ra khó l m ch . - a h m má lén c u má a cho em m t ng b c ng em i thi. Em ti n t n em i b , còn n c m m i b a em n b y b ít xu, nên em còn c ba c c trong túi ây. - Ba c c b c mà nhi u nhõi gì! Em ói b ng hôn? Nh ói thì n bánh ây, mu n n bánh ú hay bánh bò thì n i. - Tr a hôm qua em có n m t bánh mì nh hai xu. Chi u hôm qua em không có n v t gì h t. - u v y thì em ói l m. Thôi, n ít cái bánh ú mà d n b ng. Cô Ðào ng d y d hai cái tràn3 y hai thúng bánh mà bi u em n. Lân ói ng l m, nh ng mà g p ch thì s s u não tràn tr trong lòng nên quên ói. Bây gi c tâm s r i, trong lòng b t bu n, nên th y bánh khoan khoái, l t t l y bánhú c n dây l t lá mà n li n. Cô Ðào th y em n ngon lành, thì cô a n c m t. Cô ngó em và nói: - Ðêm nay em ng trong m c a cha, ch c em l nh l m há? - Không l nh gì l m. Mà em bu n quá, em ng có c âu. Em c vái linh h n cha phò h em i ra làm n cho khá. Em t quy t làm giàu cho c em m i nghe. Ch ng nào em làm giàu c r i, em s v r c má v i ch ng h ng chút sung s ng v i em. Lân l y m t cái bánh ú n a l t n. Trò ch m t tr ng mà nói: "Em th có m t tr nglàm ch ng cho em, em s h t s c lo làm giàu cho c u bi t m t em. N u em khônglàm giàu c, thì em không thèm tr v x n y." Lân n m t gi t t i ba cái bánh ú r i còn n thêm m t cái bánh bò n a. No b ng i, trò ng d y ki m ng n c t mà chùi tay. Cô Ðào nói: - Em n thêm n a cho thi t no i. - Thôi, em no r i. - Em l y vài cái bánh ú c m theo ng ch ng nào ói em n n a. - Thôi, ch bán ch . - Có h i gì âu. Lân ng ngó mông, th y d ng có ng i ta i xung x ng trên trên b l thì nói i ch : - Tr i sáng r i. Thôi, ch i lên ch mà bán k o tr . - Tr i sáng l quá. Cô Ðào s p bánh l i, y tràn lên, r i l y cây òn gánh, tính gánh mà i. Màch ng cô út òn gánh vô gióng, thì cô l i d d , thò tay vô túi móc l y m t c c b cmà a cho em và nói:2 ng i hoa Vi t Nam3 n p b ng tre, an khít, ph ng, dùng y thúng
  • i th tr c mi u 4 www.hobieuchanh.com - Ch có m t c c b c ây. Em l y b thêm vô túi mà i ng. - Em có ba c c r i. - Em l y h theo mà n c m. Bây gi em i âu? - Em theo ch lên ch ki m n c u ng r i ch i t i ch ng nào ch bán h t bánh, ch v , em s i lên Sài Gòn. Hai ch em ng ngó vô m cha mà a n c m t, r i cô Ðào m i kê òn gánhbánh mà i. Lân i theo m t bên. * Tr i ã sáng thi t, ng i i ch r i rác b ng r i trên l , k câu cá vác c n câu ith ng th ng trong m y b con. Ch em cô Ðào lên t i tr ng h c. Th y giáo Bính d y s m, ra ng d a l màch i. Th y th y cô Ðào i ngang thì c i m m mà h i: - Cô bán bánh gì ó cô? - Th a, bánh ú v i bánh bò. - a nay có bánh ú h ? Tôi thích bánh ú c a cô l m. Thôi, trao m t c p cho tôi i. y l i y không hi u là vô tình hay h u ý mà nói, nh ng mà cô gánh bên ng, cô l s c h th n. Lân ngó ch mà nói: "Thôi em i tr c l i ch . Lát n a ch l i ó r i s g pnhau". Cô Ðào a hai cái bánh ú cho th y Bính mà cô không dám ngó th y, cô cúi m tmà tr l i v i em: " , em i tr c l i ch i". Th y Bính h i: - Em c a cô h ? - Th a, ph i. - Ê! cô a hai cái bánh gì mà m m xèo v y nè. Tôi a n bánh ú c ng. Cô l a p khác cho tôi. - Th a, bánh ú em gói cái nào c ng nh cái n y, có cái nào m m, có cái nào ng âu. Th y chê c p ó, thôi th y l a cho v a ý. - Th y Bính ngó cô mà c i và nói: "Tôi mu n mua c p bánh ú kia". Th y và nói và ch ngay vào ng c cô. Cô m c c day m t ch khác. Th y Bính h i n a: - Cô có ph i là con gh c a chú H ng tr ng T n hay không? - Th a, ph i. - m nay cô c m y tu i? Cô có ch ng hay ch a? - Cô không ch u tr l i hai câu y, cô l i nói: "Xin th y làm n mua bánh giùm cho mau, ng em l i ch mà bán k o tr bu i ch ." Th y ch c gh o m t h i n a, r i m i ch u tr ti n, l y m t c p bánh ú và chocô i. * S m mai, g n nhóm ch , thiên h lao nhao l nh . Trong m y ti m ng i ta ng d n hàng xén l ng x ng. Ngoài sân ch , n và bánh g o, b ng rau, s p tr u, n bánh, ng i liên ti p nhau t ng hàng mà bán.
  • i th tr c mi u 5 www.hobieuchanh.com Lân i th th n tr c ti m c a Ban Liêm, i qua r i i l i, tuy b i h ng h nhnhi u ng i i ch , nh ng mà h i n ti m n y thì li c m t ngó vô. Cô Thinh ch ng m i sáu ho c m i b y tu i, con c a thím Ban Liêm, phía sau i ra ng trong c a ti m mà lau m t. Cô th y Lân i ngang, thì cô chúm chím c i, i cô tr vô c t cái kh n. Cô xé m t t nh t trình c x p c m trong tay, th ng th ngra c a r i i qu o xu ng ng mé sông, n c da tr ng , g ng m t ph ng phi, ng i d u dàng, hai tay ánh òn xa4 coi r t y u u. Cô i theo k p Lân, cô không ngó, mà cô nói nh nh : "Anh i xu ng mé sông, ng em nói chuy n m t chút." Cô nói r i thì cô b i ri t. Lân th ng th ng i theo sau. Cô i kh i dãy ph mésông, t i ngang mi u Bà, cô bèn ng l i d i m t cây a5 l n, âm r lòng thòng, i day l i ngó ch ng Lân. Lân i ri t t i, ch ng g n nhau cô Thình c i và h i: "Anh thi u hôn?" Lân nói t ti ng "R t" mà gi ng nghe r t bu n th m, m t c ngó xu ng t. Cô Thinh h n h nói ti p: - Thi r t r i bây gi anh tính làm sao? - Khó quá! - Có khó chi âu. T ng là thi u thì anh ph i i h c n a. Bây gi thi r t, thôi anh nói v i c u H ng tr ng lên nói v i tía má em mà c i em i. Tía em th ng nói ch ng em l n thì g em cho "các chú". Em không ch u âu. Em th ng anh l m. H c u H ng tr ng lên nói, d u tía má em không g i a, em c ng nói thi t r i em ng nh u. Ép con sao c. - Gia o c a qua khó l m, em ôi. - Khó gi ng gì? - Ph n qua m côi cha. C u c a qua ó là cha gh , vì má c a qua khóc lóc n n l m, nên m i cho qua i h c n n m nay ó, ch có bao gi có ý mu n l p thân cho qua âu. Qua i thi vô tr ng Bá Ngh , là có ý mu n h c thêm ít m n a, cho có m t chút ngh trong mình, s c nuôi em, r i qua s c i em. Ch ng may qua thi r t, qua bu n r u quá, không bi t làm sao. - Anh ng lo, em buôn bán nuôi anh c mà. Anh c i em r i anh xin v trên ti m em mà . Anh m t vài n m bi t buôn bán r i, mình xin tía cho mình ra riêng, l p ti m c a mình. Ban u mình buôn bán nh nh , r i th ng th ng mình s làm l n, bán t i v i, bán t i hàng l a. Anh v bi u c u lên nói i. - Em không hi u, c u c a qua k c c l m. H m nay c u h m qua, c u nói h qua thi r t thì c u s b t qua . B i v y qua thi r t, qua không dám v nhà a. - Anh không v nhà, v y ch anh âu? - Qua tính, qua tr n i x khác, ki m công vi c làm n. - Ði x nào? - nào c ng c.4 c ng c a hai tay gi th ng b ng khi i5 lo i cây m c ven sông, tàng l n, lá có b ngang b ng 2-3 ngón tay
  • i th tr c mi u 6 www.hobieuchanh.com Cô Thinh vói tay n m r g a mà suy ngh r i h i: - Anh i r i b em hay sao? - Qua i làm n, ch ng nào khá r i qua tr v c i em ch qua có b âu. - Tr i i! Bi t ch ng nào anh m i làm n khá! - Qua h a ch c v i em, h qua i ra thì ngày êm qua ráng lo làm cho có ti n, không ch i b i chi h t, làm cho có ti n ng qua v c i em. Cô Thinh tr môi nói gi ng nhõng nh o: - ng ch u. Anh i, em i theo. - Ý! Sao c! Bây gi qua không có b c ti n, qua không có ngh nghi p, mà qua c ng không bi t ph i i âu, ph i làm vi c gì mà nuôi thân qua. Em i theo r i làm sao? Hai a ch t ói h t r i còn gì! - Em n c p ti n c a tía má ng em theo. - ng c âu. Em ph i nghe l i qua, em nhà mà ch qua. Qua h a ch c qua làm có ti n thì qua s v r c em. - Thi t hôn? Anh i m t, anh không v , r i em tính làm sao? Em bi t anh i âu mà ki m? Lân ch tay vô mi u mà nói: "Qua th có Bà trong mi u ây làm ch ng cho qua. u qua b em thì bà v n h ng qua ch t, ng m ng qua." Cô Thinh châu mày a n c m t mà nói: - Anh th n ng nh v y thì em tin... Ch ng nào anh i? - i bu i s m m i n y, b i vì qua không dám v nhà, n u ây có ch âu mà . - Anh không v l y qu n áo em theo mà b n hay sao? - Có áo qu n gì âu mà l y, em. - Cái áo anh b n ã n6 vai r i ây nè. Cô và nói và a tay r cái vai c a Lân, ch áo r n m t ng dài. Lân l c u nói: - i! Thây k nó. Rách lành c ng không h i gì. - Em th y anh b n áo rách em th ng quá. - Con nhà nghèo, mà l i m côi cha, thì ph i rách r i nh v y ch sao em. Cô ng tr tr , n c m t ch y r ng r ng. Cô suy ngh m t chút, r i cô m i h i a: - Anh i mà anh có ti n b c chút nh gì hay không? Lân ngó ch khác, không tr l i. Cô h i n a. Lân m i nói nh nh : "Qua có c vài c c b c". Cô Thinh th ra mà nói: "Ch chi anh nói cho em hay tr c ít b a, thì có l emki m cho anh vài ch c ng b c c. Anh nói g p quá, làm có k p âu". Cô thò tay vô túi, cô móc ra hai l n, mà có ba ng b c gi y v i ít c c. Cô ah tcho Lân mà nói: Em có c ba ng ba ây. Thôi anh hãy l y mà i ng." Lân d d không ch u l y. Cô nói: "Anh l y i mà. Ti n riêng c a em mà anh ng igi ng gì! L y i." Lân l y ti n mà m t có s c h th n, không dám ngó cô Thinh.6 ch s p rách trên qu n áo
  • i th tr c mi u 7 www.hobieuchanh.com(2) * Cô c i, a tay trái ra, v n khóa m chi c ng bánh ú7, r i l y mà a cho Lân a và nói: "Anh l y luôn chi c ng ây mà em theo ng h thân. Khi nào r i có t ti n xài, ho c có au m, thì bán mà xài ". Lân th t tay và áp: - Qua l y m y ng b c c a em, thì ã quá r i. Có l nào qua l y t i c a em eo n a. - u anh không ch u l y, thì anh không th ng em. - Qua m i th h i nãy ó, sao em còn nói qua không th ng? Vì qua th ng em l m, nên qua m i tính b x mà i, i ng làm cho có ti n r i tr v c i em ch . - u anh thi t có tình th ng em, thì nh ng v t gì c a em, anh ph i coi nh a anh, c ng nh em coi v t gì c a anh c ng nh c a em h t th y v y m i ph i. Anh nói anh quy t i làm cho có ti n ng c i em. Em ph v i anh ng anh làm có ti n cho mau, sao anh l i c d c8. Anh làm nh v y thì em ngh anh không th ng em. Anh l y chi c ng mà c t i. Anh em theo, b a nào anh bu n anh nh em, anh l y nó ra mà nhìn, thì c ng nh anh ngó m t em v y. L y mau mau i, có ng i ta i t i kìa. Lân ngó ngoái l i, thì th y có m t ng i n ông vác m t bó lá ch m9, v i m t bàgià b ng r g n t i. Trò l t t l y chi c ng mà b vô túi, còn cô Thinh thì day m tngó ra sông. Ch ng hai ng i i ng qua kh i, Lân m i nói: - Tình em v i qua nh v y, n ngày ch t qua c ng không quên em c. - Anh i ra, thì nhà em trông lung l m. Không c n gì ph i i có ti n. H anh có công vi c làm, có ch , thì anh tr v c i em li n i. Em bi t mua bán, em nuôi anh c mà. - Mu n mua bán thì ph i có v n m i c ch . - Anh hay lo quá! Ch ng mình làm v ch ng v i nhau r i, mình s tính mà. Hai ch ng làm t i không c m n sao mà s ? - Không s sao c. Mà theo ý qua, h qua làm ch ng em, thì qua không cho em làm gì h t, em c không n r i i ch i. B t em ph i làm công vi c c c kh , qua ch u sao c. - Có h i gì âu. Nh giàu thì mình sung s ng v i nhau, còn nh nghèo thì ph i ch u c c v i nhau ch . - ng c. Ch ng thì ph i nuôi v , ph i làm cho v sung s ng, ch c i v mà b t v ph i làm c c kh , thì thà ng c i. - Anh nói nh v y ch ng anh c i em v , anh ph i c t nhà l u cho em m i ch u.7 vòng tay màu vàng- c a “bánh ú”8 do d9 lá d a n c ã c k t dính nhau quanh m t cáo sóng l p nhà hay c p vách
  • i th tr c mi u 8 www.hobieuchanh.com -Qua c ng mu n cho c nh v y l m. Qua i r i, nhà em ph i vái, nghe hôn; vái cho qua giàu to r i em mu n sung s ng cách nào c ng ch t th y. - Anh dám mua h t xoàn cho em eo, dám s m xe h i cho em i ch i hay không? - Dám ch , h qua có ti n thì ti n c a qua c ng là ti n c a em, em mu n gi ng gì c ng c h t. Trong i n y qua ch th ng có ba ng i là má qua, ch Hai qua v i em mà thôi. Qua tính i ây, i ng làm n mà cho có ti n mà nuôi ba ng i mà qua th ng ó. Qua ch c s m mu n gì qua c ng s có ti n; mà h có ti n thì ph i có cho nhi u, ng qua nuôi h t ba ng i, làm cho ba ng i u c sung s ng. - Em nói ch i v i anh, ch không ph i em mu n cho anh giàu ng em eo h t xoàn, i xe h i âu. Em mu n làm sao cho mình m t cái ti m r i hai a mình mua bán ch i v y thôi. Mua bán khá l m h có th i, mình làm giàu d t. Em mu n mình buôn bán mà làm giàu, ng tía em h t nói An-nam không bi t buôn bán. Lân v i Thinh ngó nhau r t n ng nàn, r t dan díu tình t tràn tr , song khôngphát hi n ra ngoài c. M t tr i ã lên cao. Cô Thinh m i nói: "Em i nãy gi lâu r i. Thôi, em v , o má em sai b y tr i ki m. Cô x p mi ng gi y nh t trình mà b túi và nói ti p:"H i nãy em th y anh, em l y t gi y mà i, làm b nh i tiêu. Bây gi ph i c tgi y, ch c m v sao c. Thôi, anh i m nh gi i, nghe. Anh ng có quên em. Emtrông lung l m". Cô nói d t l i r i d m mu n i. Lân r ng r ng n c m t mà nói: "Em nhà, qua c ng vái cho em m nh gi i." Cô Thinh i không ành, nên ng tr tr , m t c ngó Lân, d ng nh mu n nóichuy n chi n a, mà r i cô ch y n c m t và b c ch n i ch nói: "Thôi em v ." Lân ngó theo, ru t au t ng n, ngó cho t i ch ng cô Thinh qu o l i ch r i i thôi. Trò day m t vô mi u, th y trên bàn th còn m t ng n èn leo lét, trò nh i th th t h i nãy, thì trò châu mày suy ngh r i ch m h m10 i l i ch , b qu quy t m. Lân th y ch ng ng i bán bánh, trò m i i l i ng i ch m h m m t bên. Hai chem ng i nào c ng ch a chan tâm s , nh ng vì gi a ch ông, không nói chuy nchi c, nên ch lo bán nghiêm ch nh, em ng i ch i bu n hiu. G n tan ch , cô Ðào bán h t bánh r i, cô bi u Lân coi ch ng thúng gióng chocô; cô l y cái ve i vào ti m r u mà mua m t c c r u tr ng. M t lát cô tr ra,ngang qua ti m Ban Liêm, Lân th y cô Thinh ng tr c c a ti m ngó mình trântrân, mà s c m t cô bu n nghi n. Ra t i ng ba, Lân ng l i mà nói: "Thôi ch v i, nghe hôn ch Hai, em i.Ch nh nói giùm, em g i l i chúc má nhà m nh gi i." Cô Ðào nói: "Em i hay sao? Thôi, ch c ng c u chúc em i ra m nh gi i. Emmu n l y thêm ít c c b c hay không?" Lân l c u r i ch m h m i lên ngã Ch L n.10 s t s ng, h m h , c ng quy t
  • i th tr c mi u 9 www.hobieuchanh.com Cô Ðào ngó theo em, n c m t ch y ròng ròng. * Trên ch C n Giu c i xu ng g n t i c u M ng Gà, có m t xóm ch ng m i cáinhà n m d a theo l , bên phía tay trái. Cái nhà u c t th t vô trong xa m t chút,nhà c t d u, l p lá, ba c n nh nh , phía sau l i có k m m t cái nhà nh n u n vànuôi v t nuôi gà. Tr c có sân, sau có v n, mà t tr c ra sau ch ng có tr ng cây chi khác h n làcau v i chu i; cau còn t nên coi sung l m, còn chu i thì nh có bùn ngoài ru ngmóc lên p góc th ng, nên con nh y sum sê, lá m r m r p. Cái nhà n y là nhà c a H ng tr ng T n. S m m i, ch ng l i n a bu i, bà H ng tr ng T n sau v n i ra tr c sân,tay ôm n m sáu tàu chu i, l i có c m m t cái dao b u11. Bà m y tàu chu i gi asân, r i ng i r c l y lá s p có hàng mà ph i. Bà v a m i b n m i tu i, nên tóc còn en, r ng còn ch c, nh ng mà hình vóc bà m, da m t bà dùn, l i di n m o coi có s cbu n th m. Bà ng lui cui r c lá, ông H ng tr ng T n trong nhà b c ra ng t i c acái, tóc x x p, m t ngó ch ng ngoài l . Ông ã trên n m m i tu i r i, mà s c l ccòn m nh m , nói ti ng nghe r ng r ng. N c da ông mét mét, c p m t ông l ,tóc c a ông v a m i b c hoa râm, còn râu thì ông hai bên mép r i h t nh n nh ch cá trê, làm cho b t ng ông coi hùng tráng mà u ám. 12 Vì cô Ðào lên ch bán bánh ch a v , ông th c d y ch a có r u m tâm, nên bông bu n b c qu u qu l m. Ông tr n m t ngó bà mà h i: - Sao không ch u ra phía sau mà r c lá, c r c m y b i chu i tr c n y hoài, còi c h t r i ch t r i còn gì? - Tôi n lá sau v n ây ch . - Còn ch i n a! - Thi t nh v y ch . Tôi n àng sau, tôi m i ôm ra ây tôi r c mà ph i cho t d t13, ng chi u có s n cho con Ðào nó gói bánh. Ông r y vi c n y không c, coi b ông không v a ý, nên ông tính ki m vi ckhác mà r y n a. Ông ng i ch m h m t i c a, tay gãi u nghe s t s t mà nói: - Vi c c a con Ðào thì nó v r i nó làm. Bà c lo làm giùm cho nó hoài. - Nó c c kh , mình không làm giùm cho nó chút nh có h i gì. - Nó làm gi ng gì ó mà c c kh ? Th gói bánh ú, bánh bò r i em lên ch mà bán, mà bà nói c c. Thôi thì bà nó không n r i i ch i. Bà h i c ng con bà hoài, tôi ghét quá. Bà c ng th ng Lân nên nó m i h r i ó. Bà c ng con Ðào, nó kh i h n a. - Ai sanh con l i không th ng. Mình th ng mình lo cho nó, n u nó bi t khôn, nó nghe l i mình nó nên thì nó nh , còn nh nó d i nó không nghe l i mình thì nó h thì nó ch u, ch bi t làm sao bây gi .11 lo i dao nh , m i tròn c t cau12 râu13 v a b t u héo, b t dòn
  • i th tr c mi u 10 www.hobieuchanh.com -Ph i, có con thì th ng con ch sao. Mà con nào kìa, ch tu ng m t th ng Lân nó gi ng dòng th ng cha nó, th y d ghét quá, mà th ng n i gì. Tôi bi u nó i v i ng i ta ng t p cho nó bi t làm ru ng, sau nó có ngh nghi p nh ng i ta. Bà cãi tôi, sòng sòng xin cho nó i h c. Nó i h c m y n m nay n c m, t n áo qu n, r i có ích gì âu? Th ng ó mà h c gi ng gì. Ði du hí du th c, h c làm du côn, r i bung i m t m y tháng nay ó, bà th y hay không? Bà a n c m t, c m dao i vô nhà và nói: - Th ng Lân nó i m t ó là t i ông, ch có ph i nó theo du côn du cái nào âu. - Sao mà t i tôi? - th y m t nó thì ông h m h m mu n n th t nó, ông c ánh ch i nó hoài. Nó khôn l n, nó ch u không c, t nhiên nó ph i tr n mà i, ch nh v y ch u sao n i. - Bà nói tôi c ác l m h ? - Ông có c ác hay không thì ông bi t l y ch . Ông còn mu n c i n a, k th y có m t chi c xe hai bánh phía ch Tr m ch ylên ng ng ngoài l , r i có hai ng i n ông i vô sân. Ông ng d y mà dòm, thì th y ng i i tr c là H ng thân M n, còn ng i isau là th y giáo Bính, mà th y giáo hai tay có xách hai ve r u. Vô t i sân H ngthân M n th y ông H ng tr ng ng t i c a thì c i và nói: "May d ! Có ông ng tr ng nhà ây, tôi s ông i kh i quá." Ông H ng tr ng h i: "Hai ông ki m tôi có vi c chi?" H ng thân M n và b c vô c a và áp: - Ki m ch i ch có vi c chi âu. Ông bi t th y giáo ây hay không? - Bi t l m ch . Th y giáo trên tr ng h c C n Giu c, tôi g p xu ng nhà H ng qu n Chi u ánh bài hoài. Th y giáo Bính nói: - Tôi thôi d y trên C n Giu c r i, ông H ng à; tôi i xu ng d y tr ng ch Tr m h n m t tháng nay. - A, té ra bây gi th y xu ng d y d i ch Tr m hay sao? - Th a, ph i. - Thôi, m i hai ông vô nhà. T i c n gi a có m t cái bàn v i b n cái gh u. Ông H ng tr ng m ikhách ng i t i cái bàn y, th y giáo ng i trên, H ng thân ng i k ó, còn ch nhàthì ngôi phía bên kia. Th y giáo hai ve r u14 trên bàn. T h i s m m i cho t i bây gi , ông H ngtr ng ch a có m t nhu r u vô trong mi ng, b i v y th y hai ve r u thì ông cngó l m l m. H ng thân bi t ý nên nói: "Chúa nh t ngh d y, th y giáo bu n. Th y r tôiki m ch i ch i. Tôi không bi t i âu, nên hai anh em tôi mua r u em lên ây ng nh u v i ông mà nói chuy n ch i cho vui." Ông H ng tr ng c ý, nênchúm chím c i, mà c p m t c ng c ngó hai ve r u.14 chai r u
  • i th tr c mi u 11 www.hobieuchanh.com Th y giáo m bóp l y ra m t ng b c mà a cho ông H ng tr ng và nói:"Ông làm n c y ai trong nhà mua gà hay là v t c ng c, r i làm th t n u cháo ng mình nh u r u ch i m i thú." Ông H ng tr ng c n tay và nói: - Th y giáo làm nh v y tôi phi n l m. Th y n nhà tôi mà ch i, thì tôi ph i ãith y ch có lý nào l y ti n c a th y i mua gà, mua v t. - Tôi xin l i ông H ng, n u ông không ch u l y ti n, thì tôi ng i l m, tôi v li nbây gi . Anh em tôi bu n nên n th m ông H ng; ông vui v mà ti p r c, có lýnào anh em tôi làm t n hao cho ông n a. Xin ông l y i, l y ng bi u i mua gà v t u cháo r i mình nh u v i nhau ch i mà. H ng thân ti p nói: "Xin ông H ng ng có ng i chi h t. C l y ng b c màbi u i mua gà v t i. Anh em khi n y ng i n y bao, khi khác ng i khác bao, cóchi âu mà ng i. B a nào ông xu ng ch Tr m ch i, r i ông bao anh em tôi l i. Bi uai trong nhà l y i mua i, ng cãi l m t ngày gi . Ðâu, ông có ly cho l n ít cái, ng u ng gi tr c m t hai ly cho m b ng, r i ch ng n cháo mình s làm thi t." Ông H ng tr ng ph i ch u thua. Ông kêu bà ra mà a ng b c và nói: "Ðâynè, th y giáo a ti n c y bà mua giùm gà v t làm th t ng nh u ch i. Bà làm maumau nghe hôn. Bây gi bà coi còn khô gì ó bà n ng cho m t mi ng ng nh u ,nh h t khô thì ki m cho ít trái i hay kh gì c ng c." Bà i xu ng nhà sau. Ông bèn b c l i bàn th l y m t cái nh o 15 i ba ly nh em l i. Th y giáo giành chi t r u vô nh o r i lau ly rót y ba ly. R u b t vungchùng, coi ngon l m. Ch khách h n h m i nhau, k nói ng i c i, mà nh t là ông ng tr ng b y gi vui l m, ch không ph i qu o qu nh h i nãy n a. R u v a th m h ng thì ông H ng thân h i ông H ng tr ng r ng: - Ông ng i ch c H ng tr ng lâu l m r i, sao không lo lên ch c H ng s ch i? - i! Tôi không c n, H ng gì c ng là H ng, i nhóm hay cúng ình mình ng có r u th t nh u c v y, c n gì ph i lên ch c H ng s hay Ch C . - Nói nh ông v y sao c. Không làm thì thôi, ch h làm làng thì ph i lên ch c l n l n ch . B i ông không c n, nên n m ngoái ông cho c H ng chánh Biên nó v t lên ch c H ng s ng i ta b t bình quá. - Nó lên H ng s r i nó chém c mình hay sao? - Không ph i nó chém mình c. Song nó là ng i âu m i l i ây, ch không ph i con nhà g c c i trong làng. N u nó làm H ng s r i sau nó trèo lên ch c Ch C , nó ng i trên u trên c mình ch . - Tôi nh ng ch c H ng s cho nó ó, ông t ng tôi d i l m hay sao? Nó nh16 cho tôi ba m i ng b c, nên m i êm ó, bi t hôn. - À có v y ch ng!15 m t lo i bình nh và thon16 kính nh ng a cho
  • i th tr c mi u 12 www.hobieuchanh.com - Ông ng t ng tôi lù khù, tôi khôn h n h h t th y. Lên ch c làm gì? C ng i ch c H ng tr ng ch i. Th ng nào mu n leo qua thì tôi kêu nài; n u nó bi t khôn nó út ti n cho tôi thì tôi nh ng cho nó. - Ông ng i ch c H ng tr ng hoài, t i nh sau nó lên không c nó phi n ch . - Vi c y hôm nhóm c tôi có nói. Tôi nói ai có mu n cho tôi xin thôi ng tr ng ch mà lên, thì ph i ch u cho tôi hai tr m ng b c, thi u m t ng c ng không c. - Làm làng ông lanh quá. - Ph i nh v y m i c ch . Nè, mà tôi coi trong H i t , không có ch c nào ng cho b ng ch c H ng tr ng. - Sao mà s ng? - Theo ch An-nam, tr ng ngh a là l n, bi t hôn. Mình làm H ng tr ng ngh a là làm ông H ng l n h n h t trong làng, coi không s ng hay sao, c n gì làm C Ch . - Ông c t ngh a thông quá. Thôi, u ng ch , nói chuy n r u l t h t. U ng m i vài ly thì k cô Ðào trên ch v , cô gánh bánh vô sân. Ông H ng tr ng ngó th y thì c i và nói: "Con nh i ch v kia. Còn r u a. Hai ông u ng i, thi u gì r u mà s . U ng có h t mình bi u nó i mua thêm a c ng c."(3) * Th y giáo ngó cô Ðào mà c i. Cô th y nhà có khách, nên i vòng theo hè mà vônhà sau. H ng thân nói: "R u c a th y giáo mua t i hai ve, u ng sao cho h t, c n gìph i mua n a." H ng tr ng áp: - Gi ng gì mà không h t! Ông nói nh v y ng i ta nghe h khinh khi mình ch . - Tôi không c m nh r u cho l m. Tôi u ng ch m chút n m ba ly, ch h ng nhi u thì cúp r i h t nói chuy n c. - ng cho khá khá m t chút nói chuy n m i vui ch . Cách m t lát cô Ðào em lên m t bên ông H ng tr ng m t ve r u nh v i t d a khô m i n ng nên còn nóng h i. Ông H ng tr ng c i và nói: "Chà chà! B a nay con nh nó ki m c khô cá 17 nó mua ch . Hai ông hên l m. G m khô ây mà nh u cho s ng." Ông y d akhô qua mà m i khách, r i c m ve r u nh a lên mà coi. Cô Ðào xây l ng i xu ng nhà sau, ông bèn kêu mà nói: "Ðào à, ph v i má màymà làm gà làm v t n u cháo cho l nó, nghe hôn. Nh li u làm không k p thì kêu v17 m t lo i cá t ng t cá tra
  • i th tr c mi u 13 www.hobieuchanh.comth ng Cai tu n Tam nó qua nó ti p tay cho. N u cháo cho ng t, ng làm l y có tao ánh ch t a. » H ng thân h i H ng tr ng: - Con cháu n m nay tr ng n. Nó c m y tu i r i v y? - Hai m i tu i r i ó. - u v y thì g l y ch ng c r i. Có ch nào h nói hay ch a. - Ch a. Trai i n y k c c l m. H con nh i ra thì chúng nó c theo ch c gh o, mà không th y a nào nói ti ng chi h t. - i ông g t quá, nên h s không dám t i h nói ch gì. - Ðâu có! Tôi g t h i nào? Tôi trông ai t i nói tôi g ph t nó cho r i, ch làm chi. Nó là con gh , ch ph i con ru t c a tôi hay sao mà tôi làm khó d . - Ông nói nh v y, thôi tôi làm mai ki m u heo n ch i. - Nó là cháu c a ông. Ông coi ch nào ph i ông nói v i tôi, thì tôi g li n... Nè, ng ch , hai ông sao u ng lôi thôi quá. Ông H ng tr ng rót r u mà ép khách, r i ông nh u thêm m t ly coi ngon m. Ông ã xình xoàng day m t xu ng nhà sau mà kêu: "Ðào a, lên ây bi u coinào." Cô Ðào x n áo ngang, hai tay t mem d i nhà sau l n t n i lên. Ông H ngtr ng h i: - Có gà v t gì hay không? - Th a có. Má ng làm m t con gà và m t con v t. - c. Làm gà tr c i r i lu c xé phay b ng lên ây. - . - Làm cho mau a. M con bây ch m nh rùa, c d d hoài, mà không th y gì t. Cô Ðào tr xu ng nhà sau. Th y giáo nói: "Ð th ng th ng v y ch . Ông thúcquá, làm sao cho k p. Còn s m mà, ch a ói âu." H ng thân h i: - i ngày ông u ng ch ng bao nhiêu? - i, cái ó ch ng i gì. Có nhi u thì u ng nhi u, có ít thì u ng ít, bao nhiêu ng c. - Nh không có r u c hay không? - Không c. N u không có thì bu n l m, b i v y con nh i bán bánh m i a ph i mua cho tôi m t c c. - Ông nói nh v y, n u ông g cháu l y ch ng r i còn ai bán bánh mà mua u cho ông u ng? - nó ó chi. - Tôi nói thi t v i ông, th y giáo ây th y th y con cháu th y th ng, nên th y y tôi làm mai. Ông ch u g hay không? Ông H ng tr ng ch ng h ng. Ông ngó th y giáo r i h i: "Th y giáo ây?" Th y giáo Bính c i. H ng thân r c mà áp: - Ph i. Th y giáo ây. Ông ch u g hay không?
  • i th tr c mi u 14 www.hobieuchanh.com - ng là ai, ch th y giáo ây thì tôi g li n. T i c a mình mà không g , thì còn ch ai n a. - Ông g ông òi bao nhiêu? - Bán chác gì ó mà òi. Tôi g không, tôi không thèm ng nào h t. - Không òi sao c. Ông ph i òi m t s ti n ng mua s m qu n áo cho cháu và i ch mà làm ám c i ch . - Làm ám c i ám h i chi v y? Ð nh ngày nào c i mình anh em n m ba ng i t u l i, mua ít ve r u r i u ng i nhau m t b a thì r i. - Ông tính nh v y thì ti n l m. Mà b nào th y giáo c ng ph i a cho ông t s ti n ng cho cháu s m chút nh qu n áo mà v nhà ch ng ch . Ông H ng tr ng rót r u mà u ng n a r i nói: "S m áo qu n thì ít ch c ng c s m c ng ". Cô Ðào b ng lên m t mâm, có m t d a th t gà xé phay, m t d a mu i t v i ba ôi a. Ông H ng tr ng l y làm c ý, ông m i khách l ng x ng, khách n cònông u ng. Cách ch ng bao lâu, cô Ðào l i b ng th t v t, b ng cháo lên n a. Ông H ng tr ng quá chén, ông g m cái u gà ch a xong, nên ông c épkhách, ch ông n không c. Bà H ng tr ng n u xong r i, bây gi bà m i r nh rang, nên lên ng i t i b vánnhà trên mà n tr u. Bà c li c m t ngó th y giáo Bính, song bà không nói m t ti ngchi h t. Ti c mãn r i, th y giáo m i nói v i ông H ng tr ng: "Th a ông H ngtr ng, ph n tôi n chi c l m, d u mu n c ng khó mà làm rình rang c. H i nãyông nói d nh v y thì tôi h t s c cám n ông. Thôi, mai m t tôi em lên a choông n m m i ng b c. Ông mua s m áo qu n bao nhiêu tùy ý ông, song tôi xinông mua m t con heo ng b a c i ãi hai h . H ông nh ngày c i thì tôi m i bàcon ôi ba ng i lên ây. Ông c ng m i khách ít ng i. n ti c r i chi u tôi r cdâu v . Làm nh v y, ông ngh coi có c hôn?" Ông H ng tr ng nói: "Ð c mà, c mà. Th y mu n sao c ng c h t. Tôi ã nói tôi d l m". H ng thân M n v i th y giáo Bính cáo t mà v . Ông H ng tr ng n m ng a trên ván mà ngh . Bà H ng tr ng nhà sau c lên h i r ng: - i nãy tôi nghe ông h a g con Ðào cho th y giáo Bính ph i hôn? - . - Ông có chén r i, ông h a b t t quá! - Sao mà b t t ? - Th y giáo coi b l n tu i h n con Ðào nhi u quá mà g gi ng gì. - Th y ch ng ba m i tu i ch già c gì hay sao. - Còn gì n a! L i nghe tin th y có m t i v r i. - Tôi bi t h i th y trên C n Giu c, thay có c p xách con nào ó, mà th y b ã lâu r i mà. - Con Ðào nó nói th y a mèo chó, bài b c d l m.
  • i th tr c mi u 15 www.hobieuchanh.com - i! Bà ng có nhi u chuy n! H tôi nh t nh g là tôi g . Bà c nghe l i con Ðào hoài! Th y giáo th y ch u c i n m m i ng b c, h th y c i r i nó c làm "thím giáo", không s ng sao? Khéo làm b chê bai; ng i ta nh y mà chê! Làm phách r i tr n theo trai m i mang x u. Bà H ng tr ng không dám cãi n a, bà tr i xu ng nhà sau, m t bu n hiu. * Cách n m n m sau. Tr a, Cô Ðào ang n m trên võng mà cho a con gái c a cô m i c batháng bú. Th ng Khoa là con trai c a cô, ã c ba tu i r i, nó i l m m tr c t cô mà ch i. M t lát nó ch y l i ôm m t em nó mà hun và nói: "Con th ng conLý quá." Cô Ðào xô nh nh cho nó dang ra và nói: "Ð ng con. Ð cho em ng . Con hunnó ây kh i nó th c d y cho mà coi." Th ng Khoa c i, r i i ra c a mà ng. Ngoài ng tr i n ng chang chang. Con heo vá18 n m d a góc me ngh tr a, t nh m lim dim, b ng th hoi hóp. Con gà mái vàng d t b y con i ki m n, m ng trên ng rác mà b i, con ch y xung quanh kêu chét chét. Th ng Khoa m t tay v n cánh c a, còn tay kia thì a lên và th c ngón tr vômi ng mà ng m, ng ngó gà ngó heo mà nói nh nh hát. Cách m t h i nó nói: "Ba ", r i l ng x ng ch y ra l . Th y giáo Bính d ng xe máy tr c c a, th y nh y xu ng g n gàng và nói: "Ði vôcon. Tr i n ng l m, ng ra l ". Th y v i n m tay th ng Khoa mà d t nó i vô nhà,tay kia th y d n cái xe máy. Cô Ðào b ng con ng i d y mà h i: "B a nay má b t hay không?" Th y giáo Bính d ng cái xe d a vách r i l i ng i trên gh mà áp: - nh coi c ng v y, có th y b t gì âu. - Mình có h i h i s m mai n y má có n c m hay không? - Tôi h i, má nói má n c m không c; h i s m má m i h i m n ch Cai tu n n u cho má m t chén cháo, mà má n có vài mu ng thì ói ra h t. - Hôm qua tôi lên th m thì má nói ã n m sáu b a r i má không có m t h t m trong b ng. Kh quá, au mà c m cháo n không c thì làm sao mà nh. - i v y b a nay tôi coi má y u lung l m. - Má ã m s n, r i không n c m m y b a rày n a, thì không y u sao c. u có tính r c th y coi m ch h t thu c cho má u ng hay không? - Tôi th y x n b n i ra nh u m t ly, i vô nh u m t ly hoài, có tính gì âu. - Th khi c u s u ng thu c t n ti n nên không dám r c th y ch gì. - Có l t i v y ó. H i nãy tôi có nói v i c u r ng tôi coi b nh má nhi u l m, v y u ph i coi th y nào hay thì r c ng coi m ch h t thu c cho má u ng. C u nói th nh c u nóng l nh ít b a thì h t, c n gì ph i u ng thu c cho t n ti n. Th y thu c nói d c ng n ti n, ch h gi i gì ó mà r c h ; n u h gi i thì h không ch t. Nói nh v y thì cùn chuy n r i.18 hai màu da
  • i th tr c mi u 16 www.hobieuchanh.com - Má thi t vô ph c quá! G p ông ch ng ng gi i ngh u ng r u, u ng m y lít ng c ng không bi t say, ch ng không bi t lo vi c gì h t! Th y giáo chúm chím c i mà nói: "Nh ng a u ng r u, nên tôi m i c i c mình ó, mình nh hôn?" Th y nói d t l i r i b ng th ng Khoa mà hun. Ch ng mu n nói pha l ng ch i, mà cô Ðào ng có vi c lo, nên cô không l y l ivui v mà áp l i v i ch ng, cô ôm con Lý ng i ngó s ng ra ngoài ng, m t côbu n hiu. Cô suy ngh m t h i r i than r ng: "Th ng Lân nó i âu bi t m y n mnay, không th y t m d ng gì h t. Bà già au ó, không bi t ch ng t i nh nó nênbu n r u mà sanh b nh." Th y giáo nói: "Mình không ph i th y thu c, làm sao mình dám oán c n b nh óch . Thôi má au, c u không lo, thì mình lo. Ð lát n a i d y h c, tôi ghé tôi nói v ith y Ho ng, r i ch ng n a chi u, tr i mát, mình m n m t c xe mình r c ng ng ng lên coi m ch h t thu c cho má u ng. Mình em h t hai a nh theo, ng tr n ít b a mà lo c m cháo thu c men cho má. Xe lên ó mình bi u nó ch , ngông th y Ho ng coi m ch r i ng theo xe ng v mà h t thu c. Ch ng tan h c r i, tôi y thu c tôi p xe máy tôi mang lên cho." Cô Ðào nghe ch ng nói nh v y thì cô r t c m tình nên cô ngó ch ng mà h i: - Tôi i lên tr n r i nhà ai lo c m n c cho mình. - i! chuy n nh m n h i nào mà lo. Tôi qua nhà anh H ng thân ki m c m n, hay tôi mua c m ng quán tôi n c ng c mà. Bà già au ph i lo cho bà già, mình m nh mà lo gi ng gì. Th y giáo coi ng h , th y ã g n t i gi d y h c, th y m i l t t vô bu ngthay i áo qu n. Ch ng th y tr ra, th y a cho v ba ng b c mà nói: "L y ti n ây mà em h theo, ng coi má mu n n v t gì thì mua cho má n. Thôi, tôi i m ng tôi nói tr c v i th y Ho ng và tôi d n xe s n r i chi u mát mình i. Nè,ch ng mình i mình khóa c a l i, r i g i chìa khóa cho thím C m ng chi u v tôi c a tôi vô nghe hôn." Th y giáo i r i, cô Ðào lo t m cho hai a con. Ð n n a chi u, xe em l i, cô i khóa c a g i chìa khóa cho thím C m, r i b ng con lên xe. Cô l i ghé r c th yHo ng r i i lên c u M ng Gà. Khi cô Ðào v i th y Ho ng b c vô nhà thì th y ông H ng tr ng T n n mchình ình trên b ván gi a mà ng , ông ngáy nghe vo vo. Cô Ðào m i th y Ho ngng i, r i cô b ng con i th ng vô bu ng mà th m m . Cách m t lát cô tr ra m i th yHo ng vô coi m ch. Th y coi m ch r t k , ch ng coi r i th y t mà v ng h tthu c cho th y giáo em lên cho s m. Cô Ðào a th y Ho ng ra c a, r i cô ng l i h i nh nh r ng: - Th y coi b nh má tôi có sao hôn th y? - nh tuy nhi u, song không sao âu mà s . Tôi h t vài thang thì m nh. Thím giáo ph i c n nuôi bà H ng tr ng. Vái t cho u ng thang u ch u, thì có mau m nh l m. - Xin th y giùm v i tôi. - Tôi ph i ráng ch . Th y Ho ng v r i, cô Ðào tay b ng con Lý, tay d t th ng Khoa, tr vô bu ngth y m n m thiêm thi p, m t nh m lim dim, cô bèn lúc l c h i m mu n n cháo
  • i th tr c mi u 17 www.hobieuchanh.comhay không. M cô không h chi h t, cô l y làm lo s , nên cô ng i x trên gi ngmà khóc. Ngoài tr c ông H ng tr ng T n v n còn ngáy vo vo. G n t i th ng Khoa ói b ng nên òi n c m. May lúc y có v Cai tu n Tam l ith m, cô Ðào m i c y thím n u giùm cho m t n i c m và mua b n cái tr ng v t lu c ng gi m n c m m mà n. C m chín r i, cô Ðào m i b i m t chén mà cho th ng Khoa n, r i cô t ènng i than th v i thím Cai tu n v s m au. Ông H ng tr ng th c d y th y cô Ðào thì h i: - M y lên h i nào v y? - Tôi m i lên h i chi u. - Th ng Giáo m i lên th m h i tr a, sao m y còn lên chi n a? - Th y giáo bi u tôi lên nuôi má tôi ít b a. - Khéo làm r n! H au thì th ng th ng r i m nh ch nuôi gi ng gì. Cô Ðào không thèm tr l i; cô b i vô bu ng mà ng i m t bên m , m n thímCai tu n coi ch ng giùm th ng Khoa. T i m t lát, th y giáo Bính p xe máy em lên m t thang thu c. Th ng Khoa v icon Lý u ng h t. Cô Ðào r nh tay, nên i l y siêu19 nhúm l a s c thu c, r i cô d n m cho ông H ng tr ng n. Th y giáo nói th y n c m r i, nên th y i xu ngnhà sau mà ki m v và nói nh : "Th y Ho ng nói riêng v i tôi r ng b nh má nguy m r i, s qua không kh i êm nay." Cô Ðào kêu tr i, n c m t ch y ròng ròng. Th y giáo khuyên v r ng: - Mình ph i t nh trí mà lo cho má, ch khóc làm chi. Ð s c thang thu c r i cho má u ng th coi. - u k c c quá. Má au nh v y mà b c u không lo chút nào h t. R i má có nào r i làm sao. - u không lo thì mình lo. Nh r i má m t thì tôi v tôi kêu ch c mà bán con heo chôn c t má mà. Cô Ðào m n thím Cai tu n coi ch ng siêu thu c và d n h ch ng ông H ngtr ng n c m r i thì thím b ng d n giùm, r i cô vô ng i m t bên m mà khóc hoài. Th y giáo tính em thang thu c lên r i th y v ngh , mà bây gi th y th y tình nh nh v y th y không n v . Th y n m v i hai a con mà qu t cho chúng nóng . Ông H ng tr ng n c m r i, ông n m trên ván mà ch i m t h i r i c ng ng a. Thu c s c t i r i, thím Cai tu n m i b ng vô bu ng. Thím hi p v i cô Ðào màkêu mà bà H ng tr ng d y u ng thu c. Bà n m tr tr , m m t ra r i nh m l i.Th y giáo th y v y m i bi u v l y mu ng múc mà cho bà. Bà c c vàimu ng, r i không nu t n a, thu c vô thì ch y ra hai bên khóe mi ng h t. V ch ng th y giáo v i thím Cai tu n không bi t làm sao, ch th c mà canh bà,tính ch sáng r i r c th y Ho ng n a. Ð n khuya bà H ng tr ng t t h i.19 d ng c n u n c b ng g m, có tay c m và vòi rót
  • i th tr c mi u 18 www.hobieuchanh.com Th y giáo kêu ông H ng tr ng th c d y mà cho ông hay. Ông ng i gãi u mà i: - t t h i r i hay sao? - t h i r i. - i hôm tao th y bây s c thu c gì ó, bây không có cho b u ng hay sao? - Cho u ng c có vài mu ng r i má không nu t c n a. - Tao nói th y thu c h nói dóc ng h bán r cây. Tin làm chi không bi t. ng r u nh tao ây, con gì c trong mình nó ph i ch t h t th y, còn âu mà h i t v c a mình, làm cho mình au c. Ông b c vô bu ng, ng ngó xác bà m t cái r i tr ra l y r u mà u ng. Cô Ðào khóc mà kêu má, nghe r t th m thi t. Th y giáo bàn tính v i v r i tr i ng20 ông th y p xe mà v ch Tr m. Th ykêu ch c bán con heo, r i em lên a cho v b n m i ng b c ng c y xómri ng mua hòm mà chôn c t bà H ng tr ng cho m cúng. Ông H ng tr ng c lo u ng r u, không thèm c n t i ám ma, b phú cho vch ng th y giáo, làm sao thì làm. Tuy làm ti n t n h t s c, l i nh có làng xóm i u c ng b n, song chôn bà H ng tr ng r i, v ch ng th y giáo b ng con tr vch Tr m thì trong túi ch còn b y ng b c. H i th y giáo Bính nói mà c i, thì cô Ðào chê th y a mèo chó, ham bài b c.Ông H ng tr ng T n l y n m m i ng mà g b ng, c ng nh ông bán cô. Cô y làm b t bình, song cô ph i v ng ch u, cô không dám cãi. V ch ng v i nhau m n m nay, thi t th y giáo Bính không b tánh c , ã có con mà th y v n ch i b ihoài. Nhi u khi cô Ðào khuyên l n d t b n, mà nh ng l i c a cô nói ch ng khác nàonh n c trên lá môn, th y g t ngang h t th y, ch ng bao gi thèm m x a t i, vì y nên i v i th y, cô coi tình ngh a l t l t, ch không m n n ng nh v ch ngng i ta. Nh có ho n n n n y, cô m i th y tuy th y ham ch i b i, song th y c ngcó l ng tâm, lúc m cô au th y lo thu c men, khi m cô ch t th y lo chôn c t. Cônh t i cái ngh a c y, cô r t c m ng, r i cô m i bi t kính m n ch ng. Cu c th nh suy ch ng khác nào cái bánh xe c l n tròn hoài, h th nh r i t i suy,suy r i t i th nh. Cô Ðào ng n ng nàn tình ngh a v i ch ng, k nghe tin nhà c bãi ch c h t th y th y giáo làng, không có b ng c p s ph m, nh phát ti n u giúp cho m i ng i ít tháng l ng ng n r i ki m vi c khác mà làm. CôÐào ngó hai a con, cô ch y n c m t. Th y giáo Bính th y v bu n thì nói r ng: " i! C n gì. Thôi làm th y giáo, tôi lênSài Gòn ki m vi c khác mà làm, tôi n l ng còn nhi u h n n a." Cách ít ngày có gi y xu ng bãi ch c th y giáo Bính và cho th y lãnh ba tháng ng. Th y lãnh ti n r i a cho v m i ng mà nói r ng: "Mình c t ti n âydành nhà mua g o mà n. Ð tôi lên Sài gòn ki m vi c tôi làm. H tôi có ch làm,tôi m n ph r i tôi s v r c m y m con lên tr n mà , ch bây gi d t h t lêntr n không ti n."20 r ng
  • i th tr c mi u 19 www.hobieuchanh.com Th y i ch ng m t tháng r i th y tr v , nói ã ki m c ch làm, n l ng m itháng n m m i ng. Th y bán h t c trong nhà, tr ph cho ch , r i r c vcon lên Sài Gòn.
  • i th tr c mi u 20 www.hobieuchanh.com Ph n I I: Thân Ch ng B(4) T i Sài Gòn, phía sau m c a Thánh G m, có m t cái ng h m nh , hai bêncó hai dãy ph âu m t v i nhau, ph th p th i ch t h p, c a và vách ng n b ngván, mà cho m n m i c n m i tháng t i sáu ng. Ai c ng than ti n ph m c, màph u h t, không b tr ng c n nào. Cô Ðào m t c n bên phía m t tr i l n v i hai a con. Th ng Khoa n m nay ã c m i tu i, còn con Lý thì m i nên b y tu i, nó nhà v i m , cô Ðào có i chthì nó coi nhà c. M t êm, t i b y gi , cô Ðào t m t cái èn d u l a gi a b ván nh r i cô y may em l i ng i g n èn mà may. Th ng Khoa c ng l y t p v em l i èn i gi ra mà h c. Con Lý thì ng i t i c a ngó ra ng h m mà coi s p nh trongxóm tr ng gi n. Cô Ðào bây gi cô m, hai má h ng vô, c p m t có khoen. Cô m c m t cái qu n i en v i m t cái áo bà ba v i tr ng, qu n áo tuy c , nh ng mà s ch s . Th ngKhoa ng i h c m t lát nó li c m t ngó má nó m t cái, mà l n nào nó ngó c ng th ymá nó th ra, tuy ch m ch ng i may, song m t mày bu n l m. Ch bán chè u en gánh gánh có treo l ng èn, ch i vô ng h m rao ti ngnghe l nh lót. Hai ba a nh áp l i mua chè mà n. Ch gánh ngay tr c c a côÐào ng i múc chè mà bán. Con Lý ng i coi s p nh n, ch c là nó thèm, nên ngó m t h i r i ch y vô ng t bên má nó mà nói: "Má cho con m t ng xu ng con mua chè u en n ch imá." Cô Ðào c ng i may, cô không ngó con, mà cô áp: "Thôi, con. M i n c m h ichi u mà ói khát gì. Ð dành xu r i sáng mai mua khoai lang mà n." Th ng Khoa th y em nó th t v ng nên bu n, nó ch u không c, nó m i móc túi y m t ng xu a cho em nó và nói: "Qua cho em ng xu ây. Em mua chè n i." Con Lý h n h , l y ng xu r i ch y ra ng h m. Cô Ðào ngó Khoa mà h i: - Con làm gi ng gì mà có xu? - i s m m i con i h c, má cho con m t ng xu ng n bánh. Con không n nên con dành ó. - Con i h c v tr a quá. Con không n bánh ói b ng con ch u sao n i. - Không ói âu. S m m i má không cho ti n c ng c n a. Cô Ðào nghe con nói nh v y thì cô a n c m t. Khoa th y má nó bu n thì nó suy ngh r i h i: - Sao ba i âu m t m y tu n nay, ba không v nhà v y má? - i thôi! Còn ba b n gì n a mà h i. - Con mu n ra s con ón ba, ng con bi u ba v quá. - Thôi, không v âu mà ón. Ðã b m con mình r i còn ón làm gì. - con ón con n n n cho ba v .
  • i th tr c mi u 21 www.hobieuchanh.com -Con làm l n x n ba con gi n ánh con ch t ch v . -Con n n n mà ánh gi ng gì. Con bi t ch ba làm, ngoài ng Catinat ch âu. - Thôi, con ng có làm l n x n, th coi ch ng nào m i v mà. Con Lý n chè r i nó tr vô l y ve n c l nh rót ra ly mà u ng. Th ng Khoa h c ã thu c bài, nên nó x p v l i mà c t, r i d t em nó i ra ngoài ng mà ch i. Bây gi cô Ðào ng i may có m t mình v i ng n èn. Cô ng suy ngh vi c nhà, i ch ng b , n i con th , n i may m n không ti n tr ti n ph . Thình lình p ng Th i, là ng i m t trong m t c n ph phía bên kia, anh b c vô c a, tay có 21ôm m t gói . Cô Ðào ng c lên ngó th y, thì chào h i r i m i khách ng i. C p r n Th i ng i cái gh d a vách, cái gói trên bàn r i h i: - Lóng n y cô có may nhi u hôn cô Hai? - có c ng may. - y mà tôi t ng cô không có may nên tôi mua l a tr ng ng cô may cho tôi m t b ây. - c. Mà g p hôn? - Không g p gì. Cô mu n ch ng nào tôi l y c ng c, t ý cô. Cô Ðào nghe l i nói có hai ý ngh a nh v y thì cô phi n l m, nh ng vì ph nnghèo kh ph i làm ngu ng ki m ti n nuôi con, nên cô b b mà áp: - Tôi m c có g p m t chút, n u tôi lãnh c a anh thì ch ng m t tu n l tôi i may r i. - c. - Ðâu, anh a hàng cho tôi coi. C p r n Th i l y cái gói h i nãy mà trao cho cô Ðào. Cô em l i g n èn m ramà coi. Cô bóp x p l a, l y th c mà o r i nói: - Anh mua d . Có l c t b r i còn d t i n m sáu t c. - Tôi không có v nên tôi không hi u vi c mua hàng l a. Tôi mua nh u, thà là , ch n u thi u thì khó l m. Cô c t i, n u có d bao nhiêu, tôi cho cô ng cô may cho con nh . Hàng ó t t hôn cô? - Không c t t l m, có h i m ng m t chút. - Tôi không hi u. B y quá, ph i tôi dè nh v y, tôi a ti n c y cô i mua giùm cho tôi xong h n. Cô may m t b cô n bao nhiêu ti n công v y? - Anh cho tám c c c ng nh ng i ta. - Cô n có tám c c hay sao? B tôi b n trong n m ngoái, tôi m n h may h n tôi t i m t ng, mà cô ph i may cho ch c nghe hôn. N u cô may th a th t, sau nó sút ch tôi b t n cô a. Tôi không có n bà, làm sao nhíp vá cho c. - Tôi may ch c l m, không sút âu. Sáng mai anh a m t cái áo v i m t cái qu n ki u ng tôi o tôi c t. - Cô o tôi ây c hôn? Ðo ng i có l ch c h n o áo qu n ch . - Tôi không quen o nh v y, nên o không c.21 (caporal), cai, ng i coi sóc m t nhóm ng i làm vi c b ng chân tay
  • i th tr c mi u 22 www.hobieuchanh.com - ng cô ch u o nh v y thì ti n h n. Cô không ch u, thôi mai r i tôi s a ki u cho. M y tháng nay sao ít th y th y Hai v y cô Hai? Cô Ðào m t áo phía trong mà c t gói hàng r i cô l i ch ng i may h i nãy mà ng i m t bu n xo, không tr l i câu h i c a anh c p r n h i. C p r n Th i chúm chím c i r i h i n a: - Th y không v n a, v y mà th y có cho cô ti n ng nuôi s p nh hay không? - y tháng tr c thì có a m i tháng n m m i ng ng tôi tr ti n ph . n hai tháng nay bi t m t, không thèm b c ch n v ây n a, nên có cho ti n g o n a âu. - u v y làm sao cô nuôi con? - Tôi may m n ki m ti n p i cho qua ngày ch bi t làm sao. - Cô may v y mà n hôn? - Không c ng ph i ráng làm cho . - Khi nào cô có thi u h t, cô cho tôi hay, tôi s giúp cho. - Cám n anh. Tôi âu dám. - Anh em l i xóm mà ng i n i gì. Tôi không có v con, m i tháng l ng t i ba i ng, tôi xài có h t âu. N u cô cho phép tôi giúp cô chút nh mà nuôi cháu, thì tôi vui lòng l m. - Cám n anh, ai có ph n n y, giúp nh v y sao c. - Tôi th y ph n cô, tôi th ng quá. - Xin anh ng có nói nh v y, không nên. Ph n tôi có ch ng, có con, anh ch ng nên nói ch i. - Tôi nói thi t ch . Có chi âu mà không nên. C p r n Th i và nói và c i, m t l i li c ngó cô Ðào mà a tình. Cô l y áo c mlên mà may, không mu n nói chuy n n a. Tuy v y c p r n Th i không ch u v , cng i ngó cô r i nói: - Cô khác h n ng i ta quá. - Tôi c ng nh thiên h , ch khác gi ng gì. - Ch ng b mà cô không phi n, không gi n, nh v y ó không ph i là khác h n ng i ta hay sao? - Tôi c ng bi t gi n v y ch . Có ph i tôi b ng á hay sao mà không bi t gi n. - Cô bi t gi n, mà sao m y tháng nay cô êm ru? Ch ng mê v bé nó b , ta ph i làm sao, ch nh n thua nh v y sao ch u c. - Ng i ta không ph i thì thôi, làm r y làm rà thiên h thêm chê c i ch có ích gì. Tôi có con tôi lo làm mà nuôi con tôi; ai gi i i âu thì i, tôi không c n. - Cô nói nh v y sao c. Vi c gì c ng v y, ph i d t m t l n cho r i i ch . Ta làm m t tr n cho k ch li t, r i r t ra ng l y ch ng khác có ch n ng d a mà nuôi con. t Sài Gòn n y, n bà m t mình, l i nuôi t i hai a con, có ph i d gì âu. - Thôi, tôi ch y ngay. L có ch ng m t l n tôi ã th t kinh r i, tôi không dám y ch ng n a âu. Hu ng chi n bà may r i gì c ng m t l n mà thôi. Có l nào ch ng còn s s ó, l i i l y ch ng khác. - Ch ng còn ó mà nó b mình thì mình i l y ch ng khác, có h i gì. H ông n ch , thì bà n nem, d i gì mà nh n thèm.
  • i th tr c mi u 23 www.hobieuchanh.com - Xin anh ng có bày vi c qu y. - i thì ph i h ng cái thú c a i. Tôi th y có nhi u ng i sang tr ng h t c, ch ng h không n ch , mà h l i n nem hoài, có ai nói h làm qu y âu. - làm sao h làm, phân bì v i h làm chi. Ph n tôi nghèo, d u ch ng tôi h t th ng, nó b d t tôi i n a, tôi c ng c lo nuôi con, tôi không th làm qu y. - Cô theo i x a quá!... Th y Hai v i cô nh v y, mà cô còn tính th ti t i th y ch . Cô bi t th y mê con nào hay không? - Th y có nói âu mà bi t. - Th y nhè th y mê "con Hai C n Giu c" m i ghê ch ! Con ó nó gi t anh hùng không bi t bao nhiêu r i. Nó xài phí nh tr i. Th y n l ng bao nhiêu mà th y dám c p v i nó không bi t. Cô bi t con Hai C n Giu c hôn? - Tôi có i âu mà bi t. - Nó p l m, l i nh tu i h n th y b n. Cô mu n bi t, cô lên nhà thì cô g p, có khó gì. Th y d n ph v i nó, phía sau ch Tân Ð nh ch âu. Hôm tr c tôi th y th y trong nhà i ra v i nó. ng Faucault, s nhà 415, ph ó ch c cho m n trên hai ch c m t tháng, ch không ít âu. - âu thì , tôi không c n bi t làm chi. - Cô nói xuôi x nh v y sao c. Cô ph ng h m, m i tháng có sáu ng, l i ph i ng i may t i ngày ng l y ti n nuôi con. Còn con v bé c a th y ph trên hai ch c, l i thoa son d i ph n, ánh áo ánh qu n th i ch i. Th y ãi cô nh v y, thi t là k quá. Tôi là ng i d ng, mà tôi th y trái i tôi phát ghét. Tôi nh cô tôi phá cho tan hoang h t th y. Th y dám gi t cô hay sao mà cô s . - Không ph i s . Ð ng h i mê thì cho th y mê, nói làm chi. Gi i nh t ch ng ít tháng th y b ngh , r i th y c ng tr v ây ch gì. - Thi t tôi không hi u lòng d c a cô n i. Th khi cô là Ph t Bà hay sao, nên m i bi quá nh v y ch . - i, n u mình bi t xét, thì mình không nên h n gi n chi h t, c n gì ph i Ph t m i không bi t gi n. Th ng Khoa v i con Lý i ch i v . Chúng nó th y c p r n Th i ng i nói chuy n,thì chúng nó ng i bên ván c ngó anh c p r n trân trân, làm cho anh khó ch u, nêncáo t mà v , h a sáng mai s a ki u. Hai a nh ng i ch i m t lát r i d t nhau vô bu ng ng . Cô Ðào óng c a l i cho kín áo, r i ng i may n a. M t mình v i m t cái èn, công i ch m ch may hoài, coi b không bi t mõi. Tuy v y mà cô may m t h i lâu r icô suy ngh th nào không hi u, ch th y cô ch y n c m t, cô ph i l y v t áo mà lau.Cô b ng èn vô bu ng mà r i hai a con, th y chúng nó n m ng phê phê, h i thkh e, mi ng nh c i thì cô b t bu n, nên tr ra may n a, may cho n ch ng ng ng ti m u ng h m gõ hai gi , r i cô m i ch u d p , t t èn i ng . *
  • i th tr c mi u 24 www.hobieuchanh.com M t bu i s m m i, th ng Khoa ôm sách v i h c c m t lát thì cô Ðào mbét c a l n, c a s h t th y ra, r i l y ch i mà quét nhà, quét ngoài quét trong, âu ó u s ch s . Con Lý r a m t r i, má nó m i a cho nó m t cái qu n v i en v i m t cái áo i tr ng có bông xanh mà bi u nó thay, l i l y l c ch i tóc cho xuôi. Con nh tuy c v i bô, song nh n c da tr ng, g ng m t tròn, tóc h t bôm bê nên coi r tng ngh nh. Thay r i nó xin phép ra ng h m mà ch i. Cô Ðào g c u và d n: " trong ng h m mà ch i, ch ng có ra l , nghe hôn con. Xe c lung l m". Cách ch ng n a gi ng h , con Lý ch y v kêu mà nói: "Má, có ai h i ba âynè, má". Cô Ðào ng ng i o hàng, s a so n c t áo, cô nghe con kêu, cô ng c m t ngóra c a, thì th y có m t ng i n ông, u i nón tr ng, mình m c m t b Tây ng kaki vàng, ng ngoài dòm vô nhà. Ng i y th y cô, thì c i và b c vô vàkêu: "Ch Hai!" Cô Ðào ngó s ng r i la l n: " a! Em! D ác hôn, i âu mà bi t tích i m y n m nay, ch trông i h t s c không th y tr v , ch t ng em ã ch t r ich ". Cô và nói và buông cây th c, b c ch n xu ng t, n c m t r ng r ng. Ng i n y là Lân, em ru t c a cô Ðào vì trong dòng ch em ng v th ba, nên khi l n r i thì x ng là Ba Lân. Ba Lân nghe ch nói thì c i, cái nón trên bàn r i kéo gh mà ng i và áp: "Emch a ch t âu ch ... Ph i, em ra i n n m nay là ch n m i hai n m". Cô Ðào b c l i d n d p trên bàn và nói gi ng r t bu n th m: - Em i bi t m t, nhà má nh em, má bu n r u hoài r i má ch t má c ng không th y em! - Em hay r i. Em i c n m n m r i má m t. - Sao em hay? - Em v d i M ng Gà m y b a rày, thím Cai tu n Tam thu t các vi c nhà cho em nghe, không sót ch nào h t. Em có i vi ng m c a má n a. Ch má n m g n cha thì ti n l m. Cô Ðào nghe nói v y thì b c l i ngay ván mà ng i ngay m t em ng nóichuy n cho d . Mà cô ch a k p nói, thì có m t ng i chà và b c vô, không l t nón, 22không chào ng i trong nhà, l i nói nghinh ngang r ng: "Ê! Ðóng ti n ph . Thángtr c còn thi u m t ng. Bây gi ph i óng b y ng. Ðóng , không c thi u a". Cô Ðào móc túi l y ra m t ng b c gi y v i m t m b c c c. Cô m23 b c c c c hai ng hai. Cô l y hai c c mà b l i vô túi r i a ng b c gi y v i hai ng c c c cho ng i chà và mà nói: - a nay tôi ch a có ti n. Anh làm n l y ba ng ây, c ng nh tôi tr t ng thi u tháng tr c, và tôi tr tháng n y c hai ng. Còn thi u n ng n a, xin anh hu n cho tôi ch ng m t tu n l , i h l y áo r i tôi có ti n tôi tr cho anh.22 (Java), ch ng i n Vi t Nam.23 m
  • i th tr c mi u 25 www.hobieuchanh.com -Không c. Ph i tr . Không cho thi u n a. - i nghi p mà, anh. Ch chi tôi có ti n thì tôi tr cho anh, thi u làm gì. -Tháng nào ch c ng thi u hoài. Thôi, d n i ch khác mà , không cho ây a. Mai ch ph i d n i. N u ch không d n, Tr ng tòa l i i, ch ph i ch u s phí n a, bi t hôn? Con Lý nghe ng i chà và nói l n ti ng, l i th y huynh tay, thì nó s , nên l t t i ng m t bên má nó. Ba Lân m nút áo, móc túi trong mà l y ra m t cái bóp thi t l n và óc nóc24 r i h ing i chà và: - Còn thi u bao nhiêu n a mà ào ào d v y? - n ng n a. - hôn! Ð a biên lai ây. Ba Lân l y b n ng b c mà a cho ng i chà và r i l y biên lai trao l i cho ch .Ng i chà và l y ti n r i thì i, không thèm chào ai h t. Ba Lân ngó ch mà nói: "Ch ng i ng em h i th m m t chút". Cô Ðào ng i l i trên ván, con Lý theo ng i m t bên. Ba Lân h i: - Ch nghèo l m hay sao? V y mà em v d i h nói nh làm vi c n l ng l n m. - n l ng l n thi t ch , m t tháng t i tám m i ch ph i ít i gì. - y mà sao ch nghèo, ph có m y ng b c m t tháng mà tr không n i? - Vi c nhà c a ch bu n l m, em i! Cha s p nh mê v bé, nó b m con ch y tháng nay b v , nó có cho b c ti n gì n a âu. Ch ph i may m n ki m ti n mà nuôi con, b i v y nên thi u tr c h t sau, c c kh h t s c. Cô Ðào nói t i ó r i khóc. Ba Lân h i n a: - Ph i anh Hai là th y giáo Bính, h i tr c d y t i tr ng C n Giu c ó hay không? - Ph i a. Mà h i c i ch ó thì ã i xu ng tr ng ch Tr m r i. Sao em bi t? - Em nghe thím Cai tu n nói. Em nh ngày em i ó, em ón ch t i m cha. Ch em ng i nói chuy n t i sáng r i d t nhau i lên ch . Ði ngang tr ng h c, th y giáo Bính kêu ch mà mua bánh ó ch ai. - Ph i. Em nh gi i quá. - Em không quên vi c gì h t. Ch cùng nh m i m y n m nay sinh cm y a con? - Có hai a. Con nh n y, v i th ng l n, n m nay m i tu i, nó i h c ch a . - Con cháu nh ây c m y tu i? - Nó m i b y tu i. - Nó gi ng ch quá. T ngày em i r i, công vi c nhà ra sao, âu ch thu t h t cho em nghe th coi. Thím cai tu n có nói, mà thím nói s l c, nên nghe không rõ.24 y phình ra nh cá nóc
  • i th tr c mi u 26 www.hobieuchanh.com- Em i r i, má c theo nh c em hoài. Má nói em i thi sao không th y v . Ch ph i lén mà nói thi t cho má hi u và khuyên má ng bu n. Tuy v y mà má nh em, má lo không bi t em i ra có no m hay không, nên má bu n d l m. Còn c u H ng tr ng, c u không th y em v thì c u c theo c n nh n má hoài. C u nói ch chi má nghe l i c u cho em thì xong quá, t i má bày cho em i h c, nên em m i theo du côn i hoang àng nh v y.- Ph i, cho c u l y ti n m i là t t ; còn g cái ách kh c b c c a c u mà qu ng i, r i xu t thân ki m th làm n thì là hoang àng, thì là du côn. Em ti c ngày nay em v , má không còn ng em tr th o cho má, mà c u c ng không còn ng cho c u th y em không ph i là du côn... Còn t i sao ch làm n v i anh hai? Em coi nh l n tu i h n ch b n mà.- Ph i, anh Hai em l n h n ch t i m i tu i. Anh Hai em mu n ch ã lâu r i, i còn d y trên C n Giu c h g p ch i bán bánh thì c theo ch c gh o ch hoài. Em i c ít tháng, k th y i xu ng ch Tr m. Th y bi t ý c u a u, nên mua r u em lên mà d c u g ch cho th y. Ch bi t th y ã có t i v r i, l i th y ham ch i b i mèo chó bài b c l m, nên ch không ng. u mê r u, nh t là mê n m m i ng b c c a th y em lên xin làm l i, b i v y c u ép mà g b ng.- a! Ép sao c. C u có quy n gì mà ép? V y ch má không ch ng c hay sao?- Má bu n v n i em, nên má xuôi x , má có nói gì âu. Ch có than phi n v i má, thì má nói má mu n cho ch thoát kh i cái nhà ó cho r i. Má nh v y, mà ch ch ng c gi ng gì cho c, b i v y ch ành c u bán ch c u n.- u v y thì trong m i hai n m nay thân ch kh l m?- Tuy v y mà không kh . Nói cho ph i, tuy anh Hai em a ch i b i, song c i ch v thì n v i ch c ng t t . Ð n n m con Lý ây, má au th y lo ch y thu c h t lòng, ch ng má m t th y lo chôn c t t t ; t n hao c a th y b n, mà th y không phi n hà. Má m t m y ngày k có gi y quan trên bãi ch c th y. May có cho th y lãnh ti n c u giúp c ba tháng l ng, th y m i tu t lên Sài Gòn ki m vi c mà làm. Ki m c ch làm, n l ng c n m m i th y i v r c m con ch lên m n ph mà . Sài Gòn b y n m nay ch ti n n, nên tuy không d d , song p i c ng n. Th y làm vi c t t , ông ch th ng, nên cho th y n l ng lên l n l n, n m nay th y n t i tám m i.- nh làm s nào.- Làm hãng r u ngoài ng Catinat. Lãnh ph n i òi ti n, b i v y m i ngày ôm toa c i xe máy i hoài, ít t i hãng. V ch ng ch lên trên n y âu c ch ng m t n m k c u H ng tr ng m t. Em bi t c u ch t v b nh gì hay không?- Em có nghe nói r i. C u i n gi , c u u ng r u say mèm, ban êm v c u té u n m d a b nhi m gió mà ch t.- Ph i. Thi t nh v y, song c u ch t c ch c tháng r i ch m i hay.- Theo l i ch nói h i nãy, thì anh Hai n v i ch m i m y n m nay c ng là t quá, có con trai con gái h t, bây gi ã tr ng tu i r i, sao l i sanh s a i v bé mà b ch ?
  • i th tr c mi u 27 www.hobieuchanh.com - n ông n h i qu gi c, bi t âu mà ng n ng a. Th y có tánh a ch i b i. Lên Sài Gòn m y n m nay, th y quen tánh c , nên c ng ch i b i chút nh. Ch th y th y i làm c c kh , nên ch cho th y thong th mà ch i v i àn em. Tuy là ch i, song m y n m nay c ng lo cho v con. Cách n m sáu tháng tr c, th y g p "con Hai C n Giu c" r i th y mê m t, th y m i b v con h t. - "Con Hai C n Giu c" là con gì? - Ch có bi t âu. Ch nghe ng i ta nói v y, thì hay v y, ch ch có th y m t nó âu mà bi t. - Té ra n m sáu tháng nay nh không có v ây n a hay sao? - Có. M y tháng tr c thì m i l m ho c hai m i ngày có v th m m t l n. i tháng có cho m con ch n m m i ng. G n hai tháng nay không v a, mà c ng không cho ti n b c chi h t. - u v y thì nh b d t r i ch gì. Ch ph i lo ph n ch , ch nh v y sao c. Cô Ðào ng i l ng thinh m t h i r i h i em: - Còn ph n em i m y n m nay em âu? Có v con hay ch a? - Em nhi u ch l m. M c lo làm n bù u, có gi âu mà tính t i vi c v con. - u có lo làm n i n a, lâu lâu c ng ph i v th m bà con m t l n, ch sao l i i bi t. - Ngày em ra i, em có vái linh h n cha phò h em làm n cho khá. Em t quy t ch ng nào em làm giàu r i em s tr v r c má v i ch n chung h ng sung s ng v i em. Ch a làm giàu thì em v sao c. - u v y thì ngày nay em tr v ây, ch c em ã giàu r i? - Em không dám khoe giàu, nh ng bây gi em s c nuôi má v i ch tr n i, nên em m i v ây. Ch ng dè v r c má, má ã m t r i, thi t t c quá.(5) * Ba Lân nói t i ó thì au n trong lòng, nên ch y n c m t. Cô Ðào th y v y cô ng lòng nên cô c ng khóc. Ba Lân th ra mà nói: - i m y n m nay h t s c lo làm cho có ti n. Ch ng có ti n r i, k ch t m t, ng i xiêu l c, v y thì có ti n có ích gì âu! - Bây gi em âu? - Em trên Lèo. - hôn! Lên chi t i tr n25 n! - Thì i làm n, ch nào làm n c thì mình , ch ph i i ch i sao mà mình a. - Té ra ngày em i ó, thì em i th ng lên Lèo mà cho t i bây gi hay sao? - Không. Em m i lên trên Lèo sáu b y n m nay. Ngày em t giã ch t i ch n Giu c mà i, thì em lên Sài Gòn. ó m y b a em coi th khó ki m công vi c làm, em m i th xu ng M Tho.25 trên ó
  • i th tr c mi u 28 www.hobieuchanh.com- Ch nh em có m y c c b c, làm sao mà em i xa nh v y c.- Có ng i ta cho em m n ti n. Xu ng M Tho th y có m t chi c tàu i Nam Vang u, em m i xu ng ng l i c u tàu coi ch i. Ông Cò tàu th y em thì i em ch u theo tàu mà làm b i hay không, n c m d i tàu, m i tháng ng cho em n l ng sáu ng. Em m ng quá, nên ch u li n. Em theo tàu c lên Nam Vang r i tr xu ng Sài Gòn. Em bi t ti ng Tây nên c ít lâu ông Cò tàu th ng em l m. Em m i xin phép ng mua chút nh Sài Gòn ch lên Nam Vang và mua Nam Vang ch xu ng Sài Gòn mà bán. Em làm nh y té l i quá khá, b i vì em ch kh i t n ti n tàu.- Mua bán nh v y không khá sao c.- Em làm b i d i tàu c ba n m, k ông Cò tàu v Tây. Ông Cò khác i l i th , ng không cho em ch hàng n a. Em phi n l m em xin thôi. Lúc y em có c vài tr m ng b c v n, em m n ph l p ti m t i Nam Vang mà bán u l . Ch chi em có v n nhi u, em mua khô, mua b p ch xu ng Sài Gòn. Ch L n mà bán ch c là khá l m. Vì v n ít nên ph i bán r u X , th dân c ng r u tr ng ch ít a r u Tây, b i v y em buôn bán không khá tính d p ti m ng i ch khác làm n. May lúc ó có m t ông S s a so n i lên Lèo. ng quen v i ch em h i tr c, hay xu ng tàu ho c u ng r u ho c n c m ch i, nên ng bi t em. ng g p em, ng nói chuy n ng hay em buôn bán không khá, ng m i khuyên em i theo ng lên Lèo r i ng giúp cho em làm n. Em ng tính d p ti m, nên nghe nh v y thì em ch u li n. Em sang ti m cho h , em l y có m t tr m ng b c, r i em theo ông S mà i lên Lèo cho t i bây gi ây.- tr n bây gi em làm vi c gì?- Vi c gì em c ng làm h t th y, bán nhà hàng, nuôi bò, tr ng vanille, làm không tay.- À, nãy gi quên h i: sao em bi t ch ây, nên l i ây mà ki m?- d i ch Tr m, C n Giu c, có nhi u ng i bi t ch anh Hai ; h ch ch ng cho em, nên em m i bi t ch .- Ph i, th y g p m y ng i quen, th y hay m i v nhà ch i, nên h bi t. Em v i M ng Gà em bao lâu r i, mà em h i th m nên bi t h t công chuy n c a nhà v y?- Em v d i g n m i b a rày. Em có kêu th mà t cho h làm m cha v i má. Em t m á xanh. H có làm t giao kèo v i em ch c ch n, h a qua sang n m, n ngày thanh minh, h s tr l i mà d ng.- Cha ch ! Em có t làm m n a? Em t bao nhiêu ti n.- Hai cái m t ngàn hai.- hôn!- Vì xa nên em cho lãnh tr c tám tr m, có ng i b o ki t ch c ch n. Ch ng khép xong r i, em v em s ch ng thêm b n tr m n a cho s .Cô Ðào ng n ng , không dè em có ti n n dám làm m b c ngàn cho cha m .Ba Lân th y b ch , thì hi u ý, nên nói:- Khi ra i em có vái linh h n cha phò h em làm n cho khá. Nay em khá r i, em ph i lo tr th o cho cha m ch sao.
  • i th tr c mi u 29 www.hobieuchanh.com - Em nh v y thì ph i l m. Ch c cha v i má phò h cho em làm n khá h n a. N m nay em ã g n ba m i tu i, l i em c ng làm n khá r i, sao em không tính c i v nh ng i ta? - Em v ây, em c ng có ý ó. - Em mu n c i v d i n y hay sao? - y ch tr n Annam có ít quá, v âu mà c i! Không l ch mu n cho em i v Lèo. - i mình bây gi coi có con ai? ...Ch lên trên n y ã b y n m r i, nên bây gi có bi t ai có con mà x ng v i em âu. Cô Ðào suy ngh . Ba Lân ng i châu mày l ng thinh m t lát r i nói: - Em nói thi t v i ch , h i nh em có tình v i cô Thinh, là con c a Ban Li m ch C n Giu c. Tr c khi ra i, em có th nguy n v i cô ch ng em làm n khá em s tr v c i cô. Cô c ng nguy n nhà ch em. B a em i, cô có cho em ba ng b c v i m t chi c ng. Nh ti n y em m i xu ng M Tho c. Nay em v , em tính c i cô, r i r c h t má, ch và cô lên Lèo v i em. Ch ng dè v C n Giu c thì cô không có ó n a. Em h i th m thì h nói h i cô m i l n lên cha m ép g cô cho ch c. Cô không ch u cô b nhà ra i, t h i ó t i gi cô không có v , có l cô âu trên Sài Gòn ây. Em t m cho cha r i, em tu t lên ây ki m ch mà c ng ki m cô Thinh n a. Ch bi t c hôn? - Con Ban Li m thì ch bi t. M y n m ch bán bánh, ch th y nó hoài. Con nh tròn tr a ng l m. - ngày ch lên trên n y ch có g p c hay không? - Không có g p. S nó có ch ng r i xiêu l c x khác ch . - Có ng i nói n m ngoái có g p c t i Sài Gòn ây, c n m c ng n l m, song không bi t nhà c âu. - Không hi u. Mà bây gi nó ã l n r i, d u ch có g p, s ch c ng không nh . Con Lý th y th ng Khoa i h c v thì l t t ch y ra c a m ng anh. Th ng Khoa c vô, th y Ba Lân không bi t là ai, nên ng kh ng l i mà ngó. Cô Ðào nói: "C uba c a con ó. Xá c u ba i." Th ng Khoa l t nón mà xá, r i i vô trong c t sách v . Ba Lân kêu h t hai a nh l i, cho m i a hai c t b c, r i bi u chúng nó i muabánh mà n. Hai a nh l y ti n r i xá mà i. Cô Ðào nói: - Ðã m i gi r i, thôi em nhà ch i, ch i ch mua v n u c m cho em n. - Xin ch ng lo. Em không n c m âu. Em ph i i g p. - Lên ây thì em ây mà ngh , ch em i âu? - Em có m n phòng ngoài khách s n. Ð c c a em nhi u, l i em còn ph i i nhi u ch , nên ngoài cho thông th . Công vi c làm n c a em trên Lèo b n l m. Em v ng m t lâu không ti n. Bây gi em ph i i ki m cô Thinh cho g p. H ki m c c r i thì em tr lên Lèo li n. Em s không có gi r nh vô nói chuy n dài v i ch n a. V y em xin h i rút ch m t u n y: ch có ch ng, mà bây gi ch ng ch b ch r i, v y ch ch u i theo em lên Lèo mà
  • i th tr c mi u 30 www.hobieuchanh.com i em hay không? Em h a s nuôi ch tr n i, nuôi cách sung s ng, ch không ph i m i ngày thí hai b a c m mà g i r ng nuôi âu. - Ði v i em r i s p nh làm sao? - Thì ch em chúng nó i theo, em nuôi luôn h t th y. Cô Ðào ng i suy ngh .Ba Lân h i: - Thân ch bây gi b v kh quá. Sao ch còn d c d c không ch u theo em? - nào cha con nó c ng th ng nhau. N u d t s p nh i xa, nó nh cha nó i nghi p. - Tr i i! V y ch nh b con nh m y tháng nay, nh có nh chúng nó hay không, mà ch s chúng nó nh nh? Ch ng ã ph b c, theo v bé b m con v , mà ch còn th ng n a ch ! - ch ng n v i nhau ã m i hai n m r i, có t i hai m t con, không th ng sao c. - nh ã b ch , thì ch b nh, có l i gì âu. - i má au, cha s p nh lo thu c men, ch ng má m t c ng m t tay lo chôn t. Cái n y ch không th nào quên c. D u bây gi có ph b c ch n ch ng nào i n a, ch c ng không n i lòng. Ba Lân l c u th ra r i h i: - Ch nói anh Hai theo v i v bé, mà ch bi t ch nào hay không? - Nghe h nói phía sau ch Tân Ð nh, m n ph ng Faucault, s nhà n tr m m i l m. H nói nh v y thì ch hay v y, ch ch có n ó làm chi mà bi t. - Vì ch còn th ng nh quá, nên em không n ép ch b nh. V y em s ráng c g r i cho ch r i em s tr lên Lèo. Ba Lân ng d y, móc bóp ph i ra, m a cho ch m t tr m ng b c và nói ng: "Xin ch l y l n chút nh ti n ây ng may áo qu n cho ch v i s p nh b ncho lành l . Th nào tr c khi em i lên Lèo, em c ng tr vô ây mà t giã ch . V ych hãy suy ngh l i cho k l ng coi có nên i theo em hay không. Nh ch b nglòng i, thì ch s a so n cho s n, r i ch ng em tr vô em d t ch i." Cô Ðào c m m t tr m ng b c trong tay, cô r ng r ng n c m t, không nói c. Trong lòng cô b i r i quá, nên Ba Lân cáo t mà i, cô không c m em, mà c ngquên h i em ng khách s n nào. * Tr a cô Ðào ng ng i n c m v i hai con. Tuy bây gi cô có ti n, kh i lo thi u t n a; tuy bây gi cô ch c ý có ch s n cho m con cô n ng d a, kh i lo b v v t n a, nh ng mà ch em cách bi t nhau m i m y n m cô không còn trông i,thình lình em cô v ki m cô, l i nói ã giàu r i, b i v y cô ng n ng trong lòng, r i ng ng l , ã quên bu n n i ch ng b , mà c ng không bi t vui s g p em. Ng i n c m cô không nói ti ng chi h t, duy có hai a nh nói chuy n v i nhautía lia. Th ng Khoa mu n gh o cho má nó nói chuy n nên nó h i: - u Ba h i nãy ó có bà con v i mình hay không má?
  • i th tr c mi u 31 www.hobieuchanh.com - Em ru t c a má ó, c ng nh con Lý v i con v y. - Em ru t c a má mà sao t h i nào n gi không n nhà mình? - u c a con xa l m, t h i con cho t i bây gi m i v ó. - u Ba âu l n má? - trên Lèo. - À! Con bi t, Lèo là Laos ó; con h c a d nên con bi t. H i nãy c u Ba cho con v i con Lý m i a hai c c. Con v i con Lý n h t hai ng xu xôi, hai ng xu cà rem. Bây gi con còn m t c c sáu, còn con Lý còn nguyên hai c c. con g i cho má c t giùm r i th ng th ng má ph i l i cho con n bánh, nghe hôn má? Lý a hai c c c a em cho má c t i. Em l n trong l ng r t m t a. Hai a nh a ti n ra. Cô Ðào l y b vô túi, mà cô c ng không nói chi h t. n c m r i, cô Ðào b ng chén d a vô phía sau mà r a. Hai a nh phía tr cmà ch i. Th y Bính tay d t xe máy th ng th ng i vô ng h m, trên ng tube26 xe cómáng m t cái c p da ng gi y t óc nóc. Hai a nh v a th y cha thì ch y túa ramà m ng, th ng Khoa v n xe, còn con Lý n m áo. Th y Bính tr n m t n t r ng:"Dang ra coi nào! Làm gi ng gì v y? N m l m áo ta còn gì!" Hai a nh s dang ra. Thi t th y Bính m c m t b Tây tr ng gi t i láng cón th ng b ng. Th y mang t ôi giày tr ng c n da en, có th t m t cái cravate xanh thêu bông , u inón tr ng, m t mang ki ng en, b i v y tuy th y ã trên b n m i tu i r i, mà cách n m c c ng nh trai m i l n lên. Th y d ng cái xe máy d a c a r i b c vô nhà,nón c i trên u ch không ch u l t. Th ng Khoa i theo h i: "Ba i âu lâu quá, ba không v nhà v y ba? Con mu n i ón ba mà má không cho". Th y n t r ng: "Ê! Ð ng nhi u chuy n nà! Ðón làm gì?" Th ng Khoa th y cha gi n, nó h t dám nói chuy n n a. Con Lý ch y vô trong kêu: "Má, má có ba v ây má." M t lát, cô Ðào r a chén r i, cô b c ra th y ch ng ng i day m t ngó ra ng m, cái nón v i cái ki ng còn c m trong tay, thì cô c i và h i: "D hôn! B a naysao l i v ây? Tôi t ng mình không v n a ch !" Th y Bính day vô h i l i: - Không mu n cho tôi v nhà n y n a hay sao? - hay là không v c ng t i ý mình, ch ph i tôi mu n mà c âu. - út u v nhà thì nghe cái gi ng d ghét quá. - Tôi c ng bi t nh v y, b i tôi d ghét, nên mình không v nhà n a. Mà ph n tôi mình ghét ã ành, còn hai a nh , là con c a mình, nó có làm c c lòng mình v ch nào âu, sao mình c ng ghét mà b nó? Th y Bính ng i l ng thinh. Cô Ðào b c l i u ván mà ng i r i nói n a:26 òn ngang thân xe p àn ông
  • i th tr c mi u 32 www.hobieuchanh.com - Mình mu n làm gi ng gì mình làm, song mình c ng ngh l i mà th ng hai a nh ch . Mình t chi l m v y, g n hai tháng nay mình không cho c t ng xu nh , tôi bi t làm sao mà nuôi con cho n i. - th y m t thì c h i ti n. Bi t có b y nhiêu ó! - Có ti n m con tôi m i s ng, không h i sao c. L p tr ti n nhà, l p mua o, n c m m, d u l a; ph n tôi là n bà, tôi làm sao mà lo m t mình cho kham. M y tháng nay tôi ng i may t i ngày sáng êm mà c ng không ti n nuôi con. Thi u ti n ph , chà và nó m ng nhi c mà x u h h t s c. Cô Ðào nh c nh ng n i kh , thì cô u t c, nên cô khóc. Th y Bính châu mày x m t, th y ch ng tay lên bàn mà ngó ra c a, không câumâu n a. Cô Ðào và khóc và nói ti p: "Mình n l ng m t tháng t i tám m i ng b c.Ch chi m con tôi ch ng m i l m ng, ng tôi tr ti n ph sáu ng, còn chín ng tôi mua g o v i th t cá cho s p nh n, thì tôi âu dám phi n mình. T i mình ch tu t, không cho ng nào h t, bi u tôi ng nói sao c. Tôi th y con thi t tôi t ru t, qu n áo rách rã, không ti n mua v i cho nó b n. Có b a th ng Khoa nh n ói mà i h c, không có m t ng xu mà cho nó n bánh, kh không bi t ch ng nào.Mình có nhà âu mà th y nh ng chuy n y". Th y Bính ng d y r i i vô i ra, s c m t coi bu n b c l m. V th y v y không mu n nói n a, c ng i khóc r m r t. Còn hai a nh thìtrong m t ngó theo cha, cha i âu ngó theo ó, ch c ng không dám nói m t ti ng. Th y Bính vô nhà sau ng ch n ng n m t h i, r i tr ra i nón lên, l y ki ngnhét vô túi và d t xe máy ra i. M y m con cô Ðào ngó theo, bu n th m h t s c.
  • i th tr c mi u 33 www.hobieuchanh.com Ph n III: Ngh a C Tình X a G n ba gi chi u. Tr i còn n ng chang chang, nh ng vì ng Faucault h p nh , mà l i nhà, ph t liên ti p hai bên, nên h m t tr i tr ch bóng, thì ánh sáng b nhà ph c n h t, làmcho trên ng mát r i. Gi n y th y th u i vô s làm h t r i, nên ngoài ng b t náo nhi t, ch cócon nít ng ch i tr c c a, n bà i l th ít ng i, xe kéo h g ng ng i nói khào, u trên xe cà rem i rung chuông leng keng, u d i ch c gánh mì gõ sanh c c p. Có m t dãy ph m i hai c n v phía m t tr i l n, d a ng có làm hàng ràocây, trong c a l i có g n hai cánh c a nh áng gió, nên i ngoài ng khó th yng i trong nhà. Th y Bính m n c n s 415 trong dãy ph ó mà v i "cô Hai C n Giu c". Cô Hai ng tr a m i th c d y, nên cô ng i s t s trên cái divan. Cô m c bpyjama b ng l a xanh, c vi n l a màu bông h ng, áo l t bâu l i c và ng c c acô tr ng nõn. Hai bàn tay c a cô ngón nh r c, hai bàn ch n c a cô th t vun chùn. Cô tóc r i a tay lên gãi u, mái tóc ph h t n a cái m t c a cô, làm cho dungnhan coi càng thêm p. Trong nhà ch có m t tên b i ch ng hai m i tu i, nó lãnh xác v làm b i v n u n m t tay nó. Vì ch a t i gi n u c m, nên nó i ra ng t i c a rào mà ch i. Ba Lân c ng còn m t b kaki vàng nh lúc ki m ch h i s m m i. Anh ng i xekéo phía d i Ðakao ch y lên, c day m t vô ph mà coi s . T i c n s 415, anhbi u xa phu d ng l i, th y có ng i b i ng trong c a rào thì men l i g n mà h i: - Xin l i anh, không bi t có ph i c n nhà n y là nhà c a th y Hai Bính làm vi c trong hãng r u d i ng Catinat hay không? - Ph i. Anh h i chi v y? - Không bi t có ph i th y Hai ó bây gi làm b n v i cô Hai C n Giu c hay không? - Ph i. Mà anh h i làm chi v y kìa? - Tôi là ng i bán ng a. Tôi nghe nói th y v i cô a i tr ng ua, nên tôi n i coi nh th y v i cô mu n nuôi ng a ua ua ch i, thì tôi s bán cho. Ng a c a tôi hay l m. Không bi t có th y nhà hay không? - Tr i i! Anh n y p tr m quá! Gi n y là gi làm vi c, làm sao mà th y có nhà c. - Còn cô có nhà hay không? - Cô thì có. Cô ng tr a m i th c d y. Ba Lân móc túi l y m t ng b c a cho ng i b i mà nói: "Anh l y ng b c ây mà u ng n c. Anh làm n vô th a v i cô r ng có ng i Tà Keo bán ng a ua, mu n xin phép nói chuy n v i cô m t chút. Anh làm n i mau mau. N u tôibán ng a c, tôi s cho anh thêm n a."
  • i th tr c mi u 34 www.hobieuchanh.com Ng i b i ch a có công lao, mà ã c m t ng b c, thì l y làm c ý, nên tay c a rào, mi ng chúm chím c i và nói: "Anh b c vô ây. Anh vô ng ây,tôi vô tôi th a li n v i cô tôi giùm cho." Ng i b i tr vô nhà ch ng m t lát r i xô cánh c a gió bét ra mà kêu Ba Lân vànói: "Ê! Anh. Cô tôi bi u anh vô." Ba Lân th ng th ng b c lên th m. Ch ng vô t i c a, anh l t cái nón tr ng xu ngmà c m trong tay, r i m i b c vô nhà. Cô Hai C n Giu c ang ng i t i divan c m l c g tóc. Cô v a th y Ba Lân thì cô i: "Anh bán ng a gì?" Ba Lân cúi u mà chào. Anh ngó cô, té ra"cô Hai C n Giu c" n y là cô Thinh,tình nh n c a mình h i tr c, b i v y anh ch ng h ng, bi n s c, ngh n c , ngng n ng , nói không c. Cô Hai h i n a: "Anh bán ng a ua hay là ng a xe?" Ba Lân ú áp r ng: - Th a, ng a ua. - Ai nói v i anh tôi mu n mua ng a ua, nên anh l i ây mà h i? - Th a, tôi h i th m r i h ch . - Bu n nên chúa nh t tôi hay lên tr ng ua ch i, mà tôi có tính mua ng a ua nuôi bao gi âu. có m t c n ph , nuôi ng a sao c. Ba Lân b i r i quá, nên ng trân trân, ki m không c l i áp. Cô Hai th y b c a anh nh v y, t ng anh quê mùa nên lù khù, b i v y cô c ivà h i: - Anh âu mà i bán ng a ua? - Th a, Nam Vang. - Sao h i nãy anh nói v i th ng b i, anh Tà Keo. - Th a, Tà Keo. - Nam Vang hay là Tà Keo? ch nào m t ch mà thôi, ch không l anh t hai ch . - Th a, nhà tôi Nam Vang, còn ng a c a tôi thì tôi nuôi t i Tà Keo. - À, v y h ? Ng a anh hay hôn? - Th a, hay. - Anh em xu ng ây m y con? - Th a, tôi ch a em xu ng. - a! Ng a anh tr n mà anh bán n i gì! Mu n bán thì ph i em xu ng ây cho ng i ta coi r i ng i ta m i mua ch . - Th a, tôi xu ng d tr c coi ai mua m y con r i tôi s tr xu ng. - Mua ng a v bóng nh v y, ai mua cho c. Không, tôi không mua âu. Anh i ki m ch khác mà bán. Ba Lân cúi u chào cô r i riu ríu b c ra. Ng i b i ng ngoài c a, th y anhtr ra thì c i mà nói: "Anh em ng a xu ng ây cho cô tôi coi, r i tôi c cô tôimua cho." Ba Lân ng ng m ngh r i nói: - Tôi s em xu ng. Không bi t th y ch u mua hay không? - Mua hay không t i cô tôi, ch ph i t i th y tôi âu mà anh h i.
  • i th tr c mi u 35 www.hobieuchanh.com - ng ph i có th y ch u m i c ch . Không bi t th y i làm vi c ch ng nào th y v anh h ? - Ngoài sáu gi t i m i v . Ba Lân móc ng h nh trong túi ra mà coi r i nói: "Tôi cám n anh. Thôi, tôi i". Anh ta m c a rào và b c ra l r i lên xe kéo mà ch y qua phía ch Tân Ð nh. Ng i b i tr vô r i i th ng ra nhà sau.(6) * Cách ch ng n a gi ng h , th y Bính c i xe máy v t i. Th y m c a rào d txe vô d ng t i hàng ba r i xô cánh c a gió mà vô nhà. Th y th y cô Hai ng i t i bàn a m t, tóc ã b i v n vang, ph n ã d i s c l m, ch n mày ã v nh r c, bây gicô ng c m cây son mà thoa vô môi, thì th y châu mày, cái nón trên bàn, r i trra xe máy l y cái c p da mà ôm vô. Th y ng i m t cái gh t i b salon, r i m c p dara so n gi y t . Cô Hai day l i, mi ng c i r t h u duyên r i h i: - Sao b a nay v s m v y? M i ba gi r i mà v . Ch c là v rình coi nhà tôi có r c khách nào hay không ch gì. Ph i v y hôn? - Tôi i òi ti n trên Phú Nhu n v , th a d p i ngang qua ây nên tôi ghé ngh t chút. - Ph i th y v s m ch ng n a gi ng h thì th y g p khách ng l m. - Khách nào. - Khách trên Nam Vang. - Mình có quen t i trên Nam Vang l n sao? - âu mà tôi l i không quen. Cô thoa son r i, cô ng d y i l i ng tr c t m ki ng l n mà soi c cái mình;cô ng m nghía m t lát r i b c l i ng i trên cái gh c a th y ng i, choàng tay ôm cth y và c i và nói: "Nói ch i v i th y, ch có quen v i ai trên Nam Vang âu. H inãy có m t anh l i h i có mu n mua ng a ua hay không. nh nói nh trên NamVang. Ch chi có th y nhà, tôi c th y mua vài con cho tôi nuôi ch i. Ng a mi ttr n hay l m. Mùa n m ngoái xu ng m y con u n toàn h t!” Th y x m t áp r ng: - Cha ch ! Mình bày t i cái tôi càng ch t mau h n n a! - Gi ng gì mà ch t? - Ch a có ng a mà tu n nào mình c ng thua ôi ba ch c luôn luôn. Mình làm ch ng a, mình ánh cá b c ngàn, tôi bi t âu mà ch y ti n cho mình ánh. - Làm ch ng a mình ánh cá mình m i ch c n ch . - Ðánh b c mà ch c n gi ng gì không bi t! Ph i ch c nh v y thì h kh i th t , kh i u ng thu c c! - Thôi, tôi không mua ng a ua âu mà s . Mà tôi xin th y hai tr m ng b c, th y có hay ch a? Nh có thì a cho tôi ng chi u nay tôi i l y áo. Tôi h n i ti m may tôi l y b a hôm qua l n.
  • i th tr c mi u 36 www.hobieuchanh.com Th y Bính m c p ra l y m t t gi y b c hai ch c ng mà a cho cô và nói v igi ng bu n r ng: "T h i s m m i t i gi , i òi m i c có hai m i ây." Cô c m t m gi y b c, cô châu mày m t mà nói r ng: "Có hai ch c ng b c màlàm gi ng gì! Tôi t b n b h t tám m i m y ng, có hai ch c thì l y sao c. Tôi bi t th y không th ng tôi n a! Tôi kh n n n l m! Tôi không dè ngày naythân tôi làm n mày nh v y, mà n mày vô duyên m i kh ch !" Cô bùng th ng g ng m t, r i ngoe ng ay b i l i ng soi ki ng mà u n máitóc. Th y ngó theo cô, s c m t càng bu n h n n a, ngó m t h i r i th ra mà nói: "Saomình l i nói nh v y? Tôi không th ng mình, mà tôi b v con theo v i mình!" Cô không thèm day l i, c ng u n tóc mà áp: - Tôi th ng khuyên th y hãy tr v nhà, ng có b v con th y ói rách b t i nghi p. T i th y c eo theo tôi, ch ph i t i tôi ép th y ph i b v con mà v i tôi hay sao, nên bây gi th y trách tôi. - Không ph i tôi trách mình. T i mình nói tôi không th ng mình, nên tôi m i nói nh v y ch . Mình c ng d bi t tôi th ng mình lung l m, th ng n i mình mu n th gì tôi c ng ráng làm cho vui lòng mình luôn luôn. Vì th ng mình mà tôi không k chi h t, không s tù, không s ch t, th ng nh y ch còn sao n a. Th y nói t i ó, thì th y c m quá, nên r ng r ng n c m t, nói không c n a. Cô day l i cô c i và h i: - Th y th ng tôi r i bây gi th y n n n hay sao? - Nói chuy n mà nghe, ch n n n gi ng gì. - Th y nói, tôi nghe h i nh th y n n n ít nhi u ch . Th y nh l i mà coi, h i th y m i g p tôi, thì tôi ã có nói tr c. Tôi nói tôi n xài lung l m, th y làm vi c l ng b ng không bao nhiêu, l i có v con, tôi s th y làm b n v i tôi, th y ch u không n i. Th y nói b c th y s c nuôi tôi, th y d n nhà cho tôi . Th y nh coi có ph i nh v y hay không? - Ph i. - , ph i, mà sao bây gi th y than? - i lúc n y tôi ki m ti n không c. - Tôi có bi t lúc nào th y ki m c ti n, còn lúc nào th y ki m không c âu. Lúc n y th y ki m ti n không c, sao b a h m tôi xin hai tr m, th y ng làm cho tôi t may l r i, bây gi tôi bi t làm sao mà l y. - th ng th ng ít b a coi. - Th ng th ng sao c. Tôi h n v i ng i ta hôm qua ó tôi l y .N u tr , h còn coi tôi ra gì n a! Cô nói ch a d t l i thì cô b i vô bu ng. Th y s p gi y t b vô c p da, ng i ch ng tay mà suy ngh m t h i r t lâu, r ith ng th ng ng d y i nón, ôm c p, ra c a d t xe máy mà i, châu mày m t, bbu n nghi n. Th y Bính i c m t lát, thì cô hai trong bu ng b c ra. Cô thay r i, nênbây gi cô m c m t b hàng màu xám tro may thi t khéo, ch n mang m t ôi
  • i th tr c mi u 37 www.hobieuchanh.comgiày cao gót c ng màu ó, y ph c h p v i n c da c a cô, nên làm cho s c c a cô coicàng thêm p. Cô i ngay l i bàn r a m t, cô cái bóp l i m t bên r i cô l y ve d u th m mà t trên u, x t vô kh n. Cô ng trang m l i, b ng nghe có ti ng xe h i ng ngngay ngoài c a. Cô l y làm l , nên buông ve d u, r i cúi u mà dòm ra th y m ycái l c a hai cánh c a gió. Cô th y trên xe h i có m t ng i n ông leo xu ng r i c a rào x m x m i vô, ng i y m c b Tây may b ng n en, ch n manggiày da c ng en, y ph c àng hoàng, t ng i ch m h m l m. Cô không hi u là ai, nên ng ngó trân trân. Ng i y vô t i c a, r i ng l i gõ c a c p c p. Cô h i r ng: "Ai ó? Xin m i vô." Ng i y xô cánh c a gió mà b c vô g n gàng, v a th y cô Hai thì kêu: "Em!" i ch y a l i, hai tay n m ch t tay cô, m t ngó ngay m t cô mà nói: "D quá! Cách t nhau m i hai n m, bây gi m i g p ây! L i qua th v i em tr c mi u bà C nGiu c, bây gi qua m i làm tròn theo l i th y c ây!" Nãy gi cô không bi t ng i y là ai, mà vì ch y l i n m tay cô thình lình quá, côkhông k p tính giãy gi a ch ng c . Ch ng cô nghe nói m y ti ng "L i th tr c mi ubà C n Giu c" thì cô ch ng h ng, nhìn ng i y r i la lên: " a! Anh! Anh Lân!" Ba Lân buông tay cô ra, và c i và nói: "Ph i Lân ây, qua ây, em quên qua haysao?" Cô Hai li n a tay ra mà ôm Ba Lân ch t c ng, r i úp m t trong ng c Lân màkhóc. Ba Lân l y làm c ý, nên mi ng chúm chím c i, c ng im, cho cô Haikhóc thong th . Ch ng cô h i: "Anh i âu mà bi t m t v y h ?" thì Ba Lân m i nói:"Em t m ng i gh ây, r i s nói chuy n." Cô Hai n m tay d t Ba Lân i l i cái divan r i m i ng i. Ba Lân d d nói r ng: - Qua nghe em có ch ng mà. Ng i ây s không ti n. - i! Th ch ng ngày ch ng b a mà k gì! - u ch ng gì c ng là ch ng ch , qua mu n m i em i ch i v i qua ng nói chuy n cho thong th . Qua có m n xe h i s n r i, xe còn u ch tr c kia. - Ði r i th ng th ng s i. Em g p nghe anh nói chuy n l m. Ð em h i anh ít u r i s i. - Ng i ây nói chuy n r i ch ng em v g p qua, thì khó cho qua l m. - Th ng th ng ngoài sáu gi m i v ; mà b a nay m c i ki m ti n, nên ch c sáu gi r i c ng ch a v âu. Bây gi m i b n gi r i mà v gi ng gì. Anh a v i em, h anh i ki m c ch làm n, thì anh v r c em, mà sao anh i bi t m t, anh ph i nói cho em nghe m t chút. Cô Hai nài n cho Ba Lân ng i t i cái divan, r i cô ng i m t bên, tay n m taychàng mà nói: - i nãy anh nói m i hai n m. Thi t ph i m i hai n m ch ng chòi. H i anh i thì em m i m i b y tu i. Bây gi em hai m i chín tu i. Em trông i h t c mà không th y anh tr v , em ch c anh ã nu t l i th , anh c i v khác, anh b em, nên anh không tr v làm chi.
  • i th tr c mi u 38 www.hobieuchanh.com- Làm sao qua quên l i qua th v i em tr c mi u bà ó cho c.- Té ra m i hai n m nay anh ch a c i v hay sao?- Qua ã có v là em ây r i, qua còn c i v nào n a làm chi.Cô Hai ng i ng n ng và n c m t tuôn ra n a.Ba Lân l y kh n lau n c m t cho cô và nói:- Em khóc làm chi. Bây gi g p nhau, s bu n ã d t, s vui t i r i, em c i i ph i, ch sao l i khóc.- Em h th n quá, em còn m t m i nào mà dám ngó anh.- Sao v y.- Anh th v i em, anh gi tr n l i th ; còn em h a ch anh, mà em th t c làm sao mà không h th n.- Em ng ng i s ó. Qua v d i C n Giu c mà ki m em, qua ki m không c, song qua có nghe công chuy n c a em c chút nh. L i t i n i qua, ch không ph i t i n i em. Ph n em là gái, mà ch qua cho t i m i hai n m thì ch sao c.- Em h nhi u l m anh ôi! Anh còn ki m em làm chi! Em có x ng áng v i làm anh n a âu mà ki m.- Bao nhiêu chuy n c a em trong kho ng m i hai n m nay, qua ch ng c n bi t làm chi. Qua h a v i em ch ng nào qua làm n khá, thì qua v c i em. Nay qua làm n khá r i, qua s c nuôi em sung s ng, nên qua v mà r c em.- Anh nói ch ng nào, em càng thêm h ch ng n y. Ð em thu t s chuy n c a em cho anh nghe, r i anh m i hi u. Anh i âu c vài n m, tía má em ép g em cho chú ch c C ng bán ti m trà t i ch C n Giu c. Em không ng. Tía má em m i n i gi n ánh em s ng u s ng mình h t. Em phi n quá, ph n thì th ng nh anh, nên em cu ng trí, em lén n c p b n m i ng b c mà tr n. Em lên Sài Gòn quy t ki m anh, ch ng dè ki m không c, mà l i b ng i ta t, ng i ta làm b th ng yêu ph n em, té ra ng i ta d d cho em làm s qu y. L b c r i, tr lui không c, nên em ành nh m m t mà s n t i hoài, tuy th y cái ng d dáy, song ph i b t m t b m m i mà i t i. Trót i n m nay, b m ong r n r t, tr ng gió ê h , cái thân c a em bây gi còn quý báu gì n a âu, mà anh nh c l i th , anh mong c i h i!- Cha m ép g em cho ch c, em không ch u, em mu n tr n i ki m qua, bao nhiêu ó c ng ch ng cho em không ph qua. Còn s em l u l c m i n m t Sài Gòn, y là cái ng i chung c a nhi u n bà con gái vì v n h i ch ng may nên sa ch n l b c, ngh ch ng l gì. Mà em l b c r i em bi t th n, em bi t bu n r u, ch em không vui n i cái ng d dáy em i ó, y thì ch rõ em có liêm s h n nhi u ng i khác l m.- Ch chi anh i mà anh có v khác, r i bây gi anh g p em, thì em ít h .- Em nói m t chút ó c ng cho qua hi u h t ý c a em r i. Em ch ng c n ph i nói thêm n a. Qua ã nói qua nh t nh kéo t m màng mà che h t nh ng vi c c a em trong kho ng m i hai n m tr c, v y thì em còn ái ng i i gì. Còn em tính cho qua có v khác, có v nào mà khác em cho c? Ngày qua xu t thân i làm n, trong l ng qua có ba b n c c b c mà thôi. Em cho qua ba ng m y b c, l i cho m t chi c vòng ng h thân, n y làm
  • i th tr c mi u 39 www.hobieuchanh.com sao qua quên c mà i c i v khác. Nh tr i ph t giúp qua, nên qua còn gi c chi c ng c a em ây. Ba Lân nói t i ó r i móc túi l y chi c ng mà trao cho cô Hai và nói: "Em coiph i chi c ng c a em hay không?" Cô l y chi c ng mà eo vô tay, tuy bây gi cô l n tu i, song tay cô m, nên eo ng v a. Cô eo r i cô ngó chàng mà nói: "Tình anh i v i em thi t n ng nh non,sâu nh bi n!" Cô nói r i cô ôm chàng mà hun, hai ng i tình ng lai láng, ngh a ng ch p ch ng. Ba Lân g tay cô ng d y mà nói: - Không nên ng i ây lâu n a. Qua xin m i em i ch i v i qua r i mình s tính chuy n t ng lai c a mình. - Anh th ch ng nào anh giàu anh s v r c em. Bây gi anh giàu l m hay sao, nên anh v ây? - Giàu bao nhiêu ch ng v v i nhau r i em s bi t. Song qua không nghèo âu, xin em ng lo. - Bây gi nhà anh âu? - lên xe r i qua nói. Qua còn m t chuy n kín mà ng l m, nói ra cho em bi t ch c em c i nôn ru t. - Chuy n gì ó? - y! Ð i r i qua s nói. - Em khóc nãy gi , n c m t làm trôi ph n h t. Ð em d i l i m t chút r i s i. - i ri t r i i k o tr . G n n m gi r i r i. Cô b c l i bàn r a m t ng i mà trang m l i. Chàng i qua i l i mà ch , dòmth y m t cô trong t m ki ng, chàng ng ng n ng . Cô th y nh v y, cô chúm chím i, s c m t còn p h n b i ph n. Cô v t h i chàng: - i sao anh c ngó m t em, mà anh không nói chuy n chi h t v y? - Qua không th y m t em tr n m i hai n m nay, qua nh em h t s c. Bây gi c g p nhau, qua ngó m t em thì qua sung s ng quá, c n gì ph i nói chuy n. - Ða tình quá! Anh b c xê l i ây m t chút cho em nói chuy n. Ba Lân b c l i g n. Cô hai kéo chàng, r i ôm m t chàng k v i m t cô, hai m t i vô ki ng u c i h t. Ba Lân nói: "Em c i nh v y m i ph i, ch sao l i khóc".Cô Hai nói nho nh : "Anh ng b em mà i n a, nghe hôn? Mà nh anh có i, thìph i d t em theo, ch em không ch u anh i n a âu." Ba Lân nói l n: "Qua th t rày n ch t qua ch ng r i n a âu mà em s ." Cô Hai trang m r i, cô bèn ng d y kêu b i. Ng i b i sau ch y ra, v a th y Ba Lân thì ng kh ng l i và ngó và nói: " a!Anh... Bán ng a..." Cô Hai n t r ng: "Ê! Anh nào? Bán ng a gì? Ð ng có nói b y! Nghe qua d n ây..." Ba Lân v a c i v a l y ra m t ng b c trong túi mà a cho ng i b i và nói ng: "Ph i, tôi bán ng a c r i, nên cho anh ti n thêm ây, theo nh l i tôi h a". Cô Hai ch ng h ng, cô ngó Ba Lân mà h i:
  • i th tr c mi u 40 www.hobieuchanh.com - Sao anh bi t b i c a em? Anh bán ng a h i nào âu? - Qua l i ây h i mà bán ng a ua h i x ó. - ? Ng i h i nãy l i h i em mua ng a ua hay không ó là anh hay sao? - Ph i. Qua ó a. Cô Hai ngó Ba Lân trân trân mà nói: "Tr i t ôi! Em vô ý quá, em có dè âu! Sao i nãy anh không nói thi t cho em bi t?" Ba Lân c i ng t mà áp: - Qua vô ây h i mà bán ng a, qua c ng không dè g p em. Ch ng th y em, qua b i r i quá, s m c d dáy em không nhìn, nên qua v thay cho ch s r i m i tr vô ây. - Anh nói nh v y em phi n l m. Té ra anh giàu em m i nhìn, anh còn nghèo em không nhìn hay sao? Em không ph i nh v y âu. - Em ng có phi n. H i nãy th y em không bi t qua, nên qua m i không dám nói thi t li n ch . - i em s ý, mà em c ng không ngó anh cho chán ch ng. - Thôi, m i em lên xe r i nói chuy n n a. Cô Hai day l i nói v i ng i b i: - Nè, t i th y v thì d n c m cho th y n i nghe hôn, ng có ch qua. - Nh th y h i cô i âu thì tôi ph i tr l i th nào? - Em c nói thi t có khách l i r c qua i ch i, hay là em nói th nào c ng c, s y không quan h gì mà lo. Ba Lân n m tay cô Hai mà d t ra l r i leo lên xe h i mà ch y li n.(7) * Ng i b i óng c a rào r i tr vô nhà, l y ng b c m i cho mà nh p v i ng c cho h i x x p l i b h t vô túi, mi ng c i ng n ngo n. Ng i b i v a mu n óng c a tr c l i ng i n u c m, thì th y Bính c i xemáy v n a. Th y kêu b i bi u d t xe vô trong mà c t r i th y ôm c p ra i vô nhà.Th y dòm tr c ra sau không th y cô Hai thì th y kêu b i mà h i: - Cô m y i âu? - Cô i ch i. - Ði h i nào? - i i t c thì ây, i xe h i. Ch chi th y v tr c ch ng n m phút ng h thì th y g p cô còn nhà. - Xe h i âu mà i? - Xe h i c a khách l i nhà th m r i r c cô i. - Khách nào âu v y? Ð n ông hay n bà? - n ông. Ng i ó âu trên Tà Keo xu ng bán ng a ua, h i x có l i m t n r i h i nãy l i n a mà r c cô i. - Ng i ó ch ng bao l n, n m c t t hay không? - Tôi coi b ch ng ba m i tu i. L i h i x thì n m c x p x l m; còn h i chi u thì b n n en coi àng hoàng. - Thôi, m y i làm công chuy n i.
  • i th tr c mi u 41 www.hobieuchanh.com - Th a th y, cô có d n t i th y v thì d n c m cho th y n, ch ng có ch cô. y tôi i n u c m. Ch ng nào th y mu n n th y nói, thì tôi d n cho. Th y Bính g c u. Ng i b i i ra sau b p. Th y kéo m t cái gh l i khít bàn mà ng i, m c p da mà rút h t nh ng toa òiti n ra, r i m t t . Ð m xong r i, th y móc túi l y ra m t cu n s nh v i m t câyvi t chì. Th y dò toa mà ghi trong s r i ng i ch m ch mà vi t và tính. Th y tính t h i, không hi u trúng tr t l nào, mà th y th ra, r i m t th y bu n hiu. Th yvùng ng d y gãi u, r i i qua i l i n c m t ch y r ng r ng. Ng i b i i ra ngoài tr c h i nào không hay mà ng lúc th y bu n ó nó trvô nói r ng: "B m th y, có m t th y Ð i s c nh sát l i h i có th y nhà hay không." Th y Bính nghe nói nh v y thì bi n s c, l t t h t gi y t th n vô c p da r i ômmà ch y vô bu ng. Ng i b i nói ti p: "B m th y có sao âu mà th y s . Tôi nghe th y Ð i h i nh y, tôi không hi u có vi c chi quan h hay không, nên tôi nói b ng r ng, th y ilàm vi c ch a v . Tôi l i h i ki m th y làm chi, thì th y Ð i nói ông cò bi u òi th yxu ng bót có vi c chi ó không bi t. Tôi nói có b a th y v ây, còn có b a th y vnhà d i ch Ð i, nên không ch c chi u nay th y v ây hay không. Th y Ð i nóithôi th y v nói l i v i ông Cò vi t trát mà òi ti n h n, r i th y i v ." Th y Bính nói: "Cám n em. Ðâu em b c ra coi l i coi thi t th y Ð i ã i haych a". Ng i b i xây l ng i ra ngoài thì th y Bính m i m c p da mà s p gi y t l i cóth t , b cu n s nh v i cây vi t chì vô túi, r i b c vô bu ng m t áo mà c t cái p da. Ng i b i tr vô nói: - Ði m t r i. - Thi t hôn? - m, thi t ch . Không th y t m d ng gì h t. - Thôi, em nhà coi nhà. Ai có h i qua thì em c nói qua không có v ây. - Th y i âu? Th y không n c m hay sao? - Không. Thôi, em ng có lo d n c m. Th y Bính l y nón n xám i lên u r i b c ra c a ng dòm hai u. Ðèn khíngoài ng ã cháy sáng tr ng. Th y dòm m t h i r i i xu ng mi t Ðakao, th y cúi m t xu ng t mà i, xe kéo kêu m i, th y không thèm tr l i. L i m i gi t i, trong nhà hàng Tr ng L c khách còn ông dày dày, ti ng nh c p rình không d t. Nh ng nam thanh n tú t u l i ó, t p thì ng i u ng r u nghe n, t p thì ôm nhau nh y múa, mà ng i nào s c m t c ng h n h vui c i. T i m t cái bàn g n c a, Ba Lân ng ng i u ng n c cam v i cô Hai Thinh, haing i c nói chuy n nho nh v i nhau, không ý n khách ng i m y bàn chungquanh, mà c ng không thèm ngó nh ng ng i khiêu v . Ba Lân ngó cô Hai r t h u tình mà nói: - Trên Lèo thì có non cao r ng r m, có sông cho mình câu cá, có trãng cho mình tr ng rau, ch không có nh ng ch vui ch i nh v y, b i v y qua lo cho em lên tr n em bu n l m. - Có anh thì cho em vui r i, em có c n cu c vui nào khác n a âu. Anh ng có lo s y.
  • i th tr c mi u 42 www.hobieuchanh.com - Qua không dè em th ng qua n th . N u c nh v y thì cái h nh ph c a qua l n ch ng có chi b ng. - ngày anh i m t r i thì em coi cái i c a em ã h ng, em coi s s ng c a em không có ngh a. - Em ph i vùi thân l n l n v i thiên h trong nh ng cu c vui, y là em ki m th mà chôn s bu n r u c a em, ch có ph i em ham theo cái thú vô tình vô v ó âu. Nay ôi ta g p nhau, mà anh không g m cái thân em ng loi nhoi i bùn, anh quy t v t em lên ch cao ráo, có l nào em còn ti c cái v ng bùn ngày x a. Hu ng chi ôi ta ã có th nguy n v i nhau, d u anh d t em lên trên u non, em c ng vui mà i theo ch ng lu n lên x Lèo. - Cám n em. T nh cho t i bây gi lòng qua m i bi t vui s ng, trí qua m i c th th i l n n y là l n u h t. Qua nói thi t v i em, hôm qua v d i n Giu c, qua ki m má qua thì má qua ã ch t r i, qua h i th m em thì em ng ã xiêu l c h n m i n m r i, lúc y qua mu n ch t ph t cho r nh. Trót i hai n m c c thân nh c trí không bi t bao nhiêu, mà qua không n n lòng th i chí, là vì qua quy t làm cho có ti n ng qua r c ba ng i th ng c a qua v chung h ng v i qua. Nay trong ba ng i y ã m t h t hai ng i thì cái công phu c c kh c a qua ngh không có ích chi cho l m. H m nay qua còn s ng mà g p em ây, là vì qua còn ph i i tìm ch Hai c a qua, mà qua ng có ý mu n i tìm em n a ho c may có g p c em hay không. Vi c tình mà qua c g p em, thì rõ ràng ôi ta có duyên n v i nhau nên Tr i Ph t i khi n nh v y. - , t h i chi u n bây gi em quên h i coi t i sao anh bi t em ó nên anh i anh ki m. - Qua ã nói vi c tình c qua có bi t tr c âu. - Mà t i sao anh bày t bán ng a ua ng vô nhà em chi v y? - Vi c ó khó nói quá. - i em mà anh gi u n a sao? À, h i chi u anh nói có m t chuy n kín mà ng m, h anh nói ra thì em c i nôn ru t. Chuy n gì v y? Ba Lân ng i ng m ngh m t chút r i c i mà h i l i: - Em có bi t th y Bính là ai hay không? - Sao l i không bi t. H i em còn nh thì th y d y h c t i tr ng C n Giu c, sau th y i xu ng d y âu mi t ch Tr m, C n Ð c gì ó. - Ph i. Mà có em bi t th y i v i qua có tình bà con gì hay không ch ? - Cái ó em không hi u. Có bà con v i anh hay sao? - Th y là anh r c a qua. - Tr i t i! Thi t nh v y hay sao? - Thi t. Cô Hai Thinh s ng s t, cô l c u mà nói nh nh , gi ng n n n l m: "Em có dè âu. H i ban u em d c d c, em không ch u làm b n v i th y, t i th y theo n n nhoài! Té ra m y tháng nay em làm bu n cho ch c a anh lung l m!" Ba Lân g c u mà áp: - Ph i. Vì em mà ch Hai c a qua bu n lung l m.
  • i th tr c mi u 43 www.hobieuchanh.com - y anh ph i d t em l i nhà ch Hai ng em xin l i ch m i c. Cái ó là em l m, ch n u em bi t thì em âu có làm b y nh v y. Tuy em s y b c trong ch n giang h , song em c ng còn bi t ch ph i ch qu y ch . - Không c. Em tính nh v y không ti n. Ch Hai qua không bi t em, còn anh Hai qua không bi t qua là ai. Thôi, mình gi u luôn cho nh m thì hay h n. Em ng có v nhà em n a, theo qua l i khách s n mà ngh . Ð sáng mai qua vô h i g t ch qua l i coi ch ch u i theo qua hay không. Nh ch ch u i thì mình d t ch i v i mình, còn nh ch không ch u thì qua t giã ch r i hai a mình i. H mình i tu t r i thì xong chuy n h t th y, ch Hai không hi u nên kh i phi n em, còn anh Hai không hi u thì c ng kh i oán qua. - Em ph i tr v nhà mà l y áo qu n r i i m i c ch . - i! Có c n gì. Lên Nam Vang r i em mua hàng mà m n h may c ng c mà. - Ý! Mà em có t may b n b , em h n l y hôm qua, mà em ch a l y. Thôi, sáng mai anh cho em ti n l y y mà i c ng c. - u có v y thì càng t t. Em nh hôn, ngày qua t giã em mà i làm n, em nói h ch ng nào qua giàu qua ph i c t nhà cho em , ph i s m h t xoàn cho em eo ph i mua xe h i cho em i. Nhà l u thì có r i, h t xoàn thì sáng mai i qua s mua, duy có xe h i s m thì không ti n, b i trên Lèo ch a có ng cho xe h i ch y c. - i ó em nói ch i v i anh, ch ôi ta c g n nhau, d u l u tranh, m c áo rách, em c ng vui l m v y. Hai ng i nói chuy n t i ó, k th y Bính i nón n sùm s p, x m x m i vônhà hàng. Cô Hai Thinh ngó th y th y bèn nói nh r ng: "Ý! Th y Hai Bính vô kìa,làm sao?" Ba Lân ngó th y Bính r i day vô áp r ng: "Em ng chào h i chi h t, làm bthu nay không bi t nh v y. N m nay nh tr ng tu i r i nên coi l ho c, n u emkhông nói thì ch c qua không bi t." Th y Bính b c vô ngó cô Hai r i ngó Ba Lân, c p m t th y l m l m. Haing i làm l c nói chuy n v i nhau, và nói và c i, b vui v nh th ng. Th y Bính th y d a bên ó có m t cái bàn tr ng, th y qu ng cái nón trên bàn, kéogh r t r t mà ng i r i kêu b i bi u l y r u la ve. Cô Hai Thinh c nói chuy n ti p, cô h i Ba Lân: - Té ra anh i ki m th y nên tình c anh g p em ó hay sao? - Ph i. - Mà ki m thì ki m, sao l i bày t nói bán ng a chi v y? - Tr c khi qua ch ng m c, qua mu n d coi nh v i tình nh n c a nh là ng i th nào. Vì v y nên qua ph i d i m t chút. - Hèn chi th y em r i anh b i r i, nên em h i anh nói lính quýnh nghe không thông. - Tình c quá, nên ph i b i r i ch sao. - Em ngh l i em gi n em quá. Th y anh mà em không nhìn ra, làm cho em thành ng i vô tình v i anh, thi t em ngh em th n h t s c.
  • i th tr c mi u 44 www.hobieuchanh.com Thôi, hi p nhau - c thì thôi, trí mà vui v i nhau ng b i th ng cái công anh th ng nh m i hai n m dài quá. Nãy gi th y Bính ng i ngó l m l m, n bây gi nóc gi n27 tràn tr tronglòng, th y d n n a không c, nên th y kêu mà h i l n r ng: "Cô Hai, cô khôngth y tôi hay sao?" Cô Hai Thinh gi không nghe, nên không ngó t i th y, mà c ng không áp. Th y Bính bèn xô gh m t cái r t r i b c l i ng ngang m t cô mà h i n a: "CôHai, tôi h i, cô không nghe hay sao?" Bây gi cô m i ngó th y mà h i l i: - Th y mu n cái gì? - Tôi h i cô không th y tôi hay sao nên tôi vô cô không chào tôi? - Th y không bi t l phép mà th y tr l i b t l i tôi ch . Th y là n ông, tôi là àn bà, vô nhà hàng th y th y tôi th y ph i chào tôi, ch sao th y l i bu c tôi ph i ki m mà chào th y? - Cô v nhà r i tôi s c t ngh a l phép cho cô nghe. Cô xin phép ai mà cô i t i chi u n bây gi , l i i v i n ông? - Cái trí c a tôi nó làm ch cái xác c a tôi, ch tôi không bi t ch nào khác. Trí tôi mu n i âu thì tôi i ó, tôi ch ng c n xin phép ai. - Cô mu n i âu hay là i v i ai, cô ph i xin phép tôi. - Th y ch ng có quy n gì mà c nói câu y, nh t là nói tr c m t công chúng. Th y hãy i ch khác, tôi không mu n th y chàng ràng tr c m t tôi a. Th y Bính nghe m y l i sau ó thì th y t c gi n cành hông, ch u không n i n anên th y ch tay ngay tr c m t cô Hai mà nói l n r ng: "Bây gi tôi m i rõ cô là m tcon kh n n n, m t con Võ H u th i nay!" Ba Lân li n ng d y h t tay th y Bính mà nói: "Th y không c phép s nh c t ng i n bà y u i." Th y Bính tr n m t ngó Ba Lân mà nói: - Tôi không thèm nói t i th y là may cho th y l m. Sao th y còn b t l i tôi? - Th y vô l v i ng i n bà ng ng i u ng r u v i tôi thì c ng nh vô l i tôi, b i v y tôi c ng có quy n tr ng tr th y mà d y th y m t bài h c i. Ông ch nhà hàng và khách th y hai àng cãi l y ch c s ánh l n, nên ai n y u ch y l i ng chung quanh mà can. Ông ch nhà hàng cao l n m nh m , ông n m cánh tay th y Bính mà kéo và nói ng: "Th y có say thì v mà ngh , không nên làm r y rà trong nhà hàng." Th y Bính ng gi n, không k ai h t nên xô ông ch nhà hàng mà n t r ng: - Ông bi t chuy n gì mà xía mi ng vô! - Tuy tôi không bi t chuy n gì, song tôi bi t tôi làm ch trong nhà hàng n y, tôi không b ng lòng cho th y ng n khách c a tôi, th y hi u hay không? - Tôi c ng là khách v y ch .27 nu t gi n
  • i th tr c mi u 45 www.hobieuchanh.com - Ph i. Th y c ng là khách mà th y làm náo ng trong nhà hàng c a tôi, nên tôi ph i can thi p. Tôi m i th y i ra l ngay l p t c, n u th y còn c ng thì tôi s kêu lính c nh sát d t th y xu ng bót li n bây gi ây. Th y hi u ch a? Th y Bính nghe nói kêu lính d t xu ng bót thì th y bi n s c, th y không còn nóngnh h i nãy n a, th y móc túi l y hai c c b c qu ng trên bàn mà tr ti n ly la ve th y i nón lên r i th y ríu ríu i ra c a. Nh c tr i lên l i, khách ráp khiêu v n a. Ba Lân nói v i cô Hai r ng: "H i nãy nh vô thình lình, qua d n em không k p.Em nói n quá qua s nh th t chí r i nh t v n thì mình có l i nhi u l m." Cô Hai Thinh c i và áp r ng: "Không có t v n âu mà anh lo. Th y Haikhông ph i v h l u, mà c ng không ph i thu c h ng th ng trí; nên th y th ttình mình s th y sát nh n ho c t sát. Th y thu c v h ng trung l u, tính th p th i,ham s ng, s ch t, ch ng bao gi dám s ng ch t v i ng i th y yêu âu mà s . Embi t th y l m, nên em m i n v i th y ng tr ph t cái b nh ham mèo chó c ath y m t l n cho tuy t. Có v y th y m i bi t th ng ch Hai, t rày s p lên th ykhông b ch Hai n a." Ba Lân c i, kêu b i bi u tính ti n r u r i d t cô Hai Thinh i ra, chàng nghiêmngh v ng vàng, cô vui c i h n h . Lúc t ng sáng, h ng lao ng t p i ch , t p i làm, qua l i d p dìu các n o ng. Nh ng xa phu, ngh t h i khuya ã kho ch n, nên kéo xe ngh u ngh n iki m m i. Trong cái ng h m ch cô Ðào , ng i ta ã r i rác th c d y, nên c n thì connít ng i s t s tr c th m, c n thì k l n m c a quét nhà ch n r n. B a nay nh m th n m, không có h c, nên th ng Khoa xin xu c a má nó r i d tcon Lý ra u ng h m ng ón ch bán xôi mà mua n. Thình lình hai a nhth y Ba Lân i vô ng h m thì l t t ch p tay cu i u mà xá. Ba Lân nhìn bi t cháu thì c i và h i: "Má th c d y hay ch a?" Th ng Khoa nói má nó ã d y r i. Nó nói d t l i li n ch y tr c v nhà mà chomá nó hay. Cô Ðào v a b c ra kh i c a thì Ba Lân ã vô t i, cô m ng em r i m i vô nhà. Ba Lân kéo gh mà ng i r i h i ch r ng: - Ch nh t nh r i hay ch a? - Nh t nh vi c gì? - Vi c em nói v i ch hôm qua ó. Em mu n ch d t s p nh i theo em lên Lèo mà v i em, ch b ng lòng i hay không? - Khó quá. - Có khó chi âu. - p nh nó trí cha nó l m; i xa s nó nh t i nghi p. - Em bi t ch còn th ng anh Hai lung l m, nên ch không n r t mà theo em. Em không dám d t tình v ch ng c a ch . Hu ng chi mà ch nói lúc má au nh lo thu c men, lúc má m t nh lo chôn c t, n u bây gi em khuyên ch ph i nh, thì em là a b t ngh a. V y ch i theo hay không u t ý ch , ch em không dám ép. - Ði khó quá. Mà em tính lên trên Lèo hay sao, nên tr vô ây h i g t nh v y?
  • i th tr c mi u 46 www.hobieuchanh.com - Ph i, em tính v g p. - Ch ng nào v ? - Khuya nay em i xe h i lên Nam Vang r i i tàu mà v tr n. - Ch em xa nhau m i m y n m, em không th v ng m t lâu c. - Hôm qua em nói em ph i ki m con c a ông Ba Li m, sao em thêm ít ngày mà ki m, l i b i v i. - Em ki m c r i. - Húy chà! âu mà em ki m c mau d v y? - Em i tình c em g p. - Em g p r i sao em không mà tính công chuy n cho xong, em l i v i? - Em tính công chuy n c ng xong r i h t. Khuya nay v em c ng i theo mà lên Lèo. - Nó ch u i hay sao? - Ch u. B i v y em không còn công chuy n gì n a mà ây, nên tr vô h i l i ch coi nh ch ch u i thì i v i em. - Cha m sanh có hai ch em; nay cha m ã khoãn h t r i, trong thân t c ch có t mình em. N u ch không th ng em thì th ng ai? Ch c ng mu n i theo em l m, ng t vì ch có con lòng thòng, ch ngh b ch ng mà theo em thì không ti n. Xin em xét l i mà th ng ph n ch ch ng có phi n. Ba Lân dòm coi hai a nh ã d t nhau i ch i, chàng m i thò tay vô túi áotrong móc ra m t bó gi y b c, m l y m i t m gi y x ng r i x p l i mà trao choch và nói r ng: "Ch không ành b ch ng mà i theo em i lên Lèo mà cho emnuôi, thôi em cho ch m t ngàn ng b c ây. Ch ph i gi u, ng cho anh Hai bi t,ph i c t dành mà nuôi con. Em c ng l i cho ch m t t m danh thi p ây, n ucó vi c chi ph i c n dùng em, ho c au m, ho c nghèo kh , thì coi ó mà g i thho c ánh dây thép cho em. Ch ng ng i gì h t, d u ch c n dùng vi c gì, em c ng n lòng giúp ch luôn luôn". Cô Ðào l y m t ngàn ng b c v i t m danh thi p mà b túi, cô c m tình emlung quá, nên n c m t ch y ròng ròng, không bi t nói sao c. Ba Lân nói: "Ch em xa cách nhau t i m i hai n m, nay g p nhau mà em v i vthì d ng nh em vô tình l m v y. Ng t vì vi c làm n a oan, em không th lâu a c. V y em xin ch l i d i n y m nh gi i, qua sang n m, n Thanhminh, th khép m cho cha m xong, em v cúng m r i ch em s g p nhau n a." Cô Ðào nói: "Em có vi c nhà nên ph i v g p, ch không dám c m. Mà b nàokhuya nay em m i i. V y ch xin em tr c khi v , em d t con Ba vô ây cho ch embi t nhau m t chút r i s i". Ba Lân l ng suy ngh m t h i r i áp r ng: - Em m c lo mua c chút nh, nên s không r nh mà vô n a c. - hôn! Em nh n ch ng m t gi ng h , em d t con Ba vô ây cho ch bi t nó m t chút có l nào không r nh. Em i mua t i t i ngày nay l n hay sao? - em nó c ng ph i mua mà em theo. - Thôi, ngày nay mua c gì ó thì mua i. Chi u d t nhau vô ây mà n m v i ch , c hôn?
  • i th tr c mi u 47 www.hobieuchanh.com -Em không dám h a ch c. Thôi ch ng lo c m n c chi h t. Ð t i nh có nh thì em d t v em vô th m ch m t chút ng hai ch em bi t m t nhau. Ba Lân ng d y t ch mà i. Ch ng ra c a chàng còn d n cô Ðào ph i d u b cmình v a m i cho dành mà nuôi con, ch ng nên cho ch ng bi t. Ra ng h m p hai cháu ng ch i t i ó, chàng l i l y m t ng b c mà cho chúng nó, r i m ikêu xe kéo mà i.(8) * M y b a tr c cô Ðào bu n r u h t s c, không ti n tr ti n ph mà , khôngti n mua c m cho con n, không bi t r i ây t m thân ph i n nh th nào. Thìnhlình g p em thì cô ã b t bu n, mà em l i cho h v tr c v sau t i m t ngàn m ttr m ng b c, là m t s ti n l n lao thu nay cô ch a th y l n nào, b i v y Ba Lân i r i, thì cô kho n khoái trong lòng, nh t i ch ng thì cô chúm chím c i, trôngmau t i ng coi con em dâu ra th nào cho bi t. Cô ra sau b p mà m b c l i, tính riêng m t tr m hôm qua ng mua hàng mua v i may qu n áo cho con, còn m tngàn m i c thì cô l y gi y nh t trình mà gói l i k l ng r i b vô túi, l y kimnhíp mà ghim mi ng túi ch t ch a. Ð n tr a th y Bính v n a. Hôm qua hai a nh m ng cha, chúng nó ã b n t, nên b a nay chúng nó không dám léo l i g n n a, c ng xa mà ngó. Cô Ðàoth y ch ng mà cô c ng không l s c bu n hay là vui. Th y Bính d ng xe máy d a c a nh hôm qua, r i l y c p da mà ôm vô nhàtrên bàn. Th y ng i d a bên ó, cánh tay ch ng trên bàn, m t ngó ra c a, khí s c coibu n b c l m. Cô Ðào ng i t i b ván ngang ó, c ch m ch may, cô không nói m t ti ng chi t. Hai a nh ng i ch i ngoài hiên. Th y Bính ngó con m t h i r i kêu mà nói: "Vôcho ba bi u chút con." Th ng Khoa v i con Lý nghe cha kêu mà không bi t kêu a nào, nên c hai u i vô. Th y Bính a h t hai tay ra mà n m hai a nh , kéo l i ng sát bên mình, r iôm hun t ng a. Cô Ðào li c m t th y nh v y thì cô l y làm k , mà hai a nh ã m y tháng r i m i c n ng n u, nên chúng nó c ng ch ng h ng. Th y Bính a n c m t mà h i r ng: "M y tháng nay ba b hai con. V y mà haicon gi n ba hay không?" Hai a nh u l c u. Th y nói ti p: " , hai con ng có gi n ba. T i s m ng c a ba ã g n h t r i, nênTr i m i khi n nh v y. Hai con ph i nh k cái m t c a ba ây; có l hai con khôngcòn th y ba n a, nên ph i ngó cho k mà nh m t ba". Hai a nh ng ngó cha trân trân, song không hi u ý t trong m y l i cha nói. Cô Ðào chúm chím c i mà h i: "bây gi tính b d t m con tôi mà i x kháchay sao, nên nói nh v y?"
  • i th tr c mi u 48 www.hobieuchanh.com Th y Bính ng i l ng thinh, không ngó v , hai tay ôm hai a con trong lòng, c m t ch y ròng ròng. Cô Ðào th y v y, cô không n nói xóc tr c ch ng n a,nên cô làm l mà may. Cách m t h i lâu, th y khóc và nói r ng: "Ph i. Tôi s b t mình v i hai anh mà i xa l m, i ra kh i cõi th gian n y. B a nay tôi v ây, là v ng t bi tmình và th y m t hai a nh m t l n chót h t. Tôi còn giáp m t v i mình m t l n y mà thôi, v y tôi xin mình ngh tình ngh a v ch ng m i hai n m mà tha cái l itôi làm bu n cho mình m y tháng nay. Cái m ng tôi n ây là cùng r i. V y tôi xin i hai a nh l i cho mình. Tôi không dám xin mình th ng nh tôi, vì tôi không áng cho mình th ng nh n a. Tôi ch xin mình nuôi hai a nh , mình ng d ynó oán tôi, c nh v y thì d i c u tuy n tôi b t bu n, b t h ". Cô Ðào nghe nói v y thì cô ch ng h ng, buông may mà h i: - Nói cái gì v y? Th khí iên r i hay sao? - Không. Tôi t nh l m, ch có iên âu. - Không iên sao mà nói h i nh mu n ch t v y? - Ph i. Tôi mu n ch t. Tôi không th s ng n a c. - Chuy n gì mà ph i ch t! - u tôi s ng thì tôi ph i ch u nh c nhã c c kh l m, b i v y thà là ch t cho kh e t m thân. - i sao mà ph i ch t kìa? Ch c là con qu ó nó p ít mình nó l y th ng khác r i, nên mình m i th t tình mu n ch t ây ch gì. Ph i nh v y hay không? - ... ... ph i. Con qu ó b tôi mà theo th ng khác r i. Mà vi c ó b t quá làm cho tôi gi n mà thôi, ch không có h i tôi nên tôi ph i ch t. Còn m t vi c khác nguy l m, nó có th làm cho tôi b ày, nên tôi tính ch t ph t cho yên thân. - Vi c gì mà t i b ày l n? Mình ghen mình gi t ng i ta hay sao? - Không ph i. Ð tôi t thi t cho mình nghe. M y tháng nay tôi mê say con qu ó, nó n xài t n hao lung quá. S ti n l ng tôi xài không , tôi ph i xài thâm t i ti n c a hãng. - Tr i t i! tù ch t còn gì! - i v y m i nguy. - Làm sao mình l y ti n c a hãng c mà mình xài? - Tôi ôm toa i òi ti n. Nh òi c n m tr m tôi óng cho hãng b n tr m m m i, ch n b t n m m i mà xài. Toa n y chuy n qua toa kia, hãng ch a tính s , nên ch a th y ch tôi gian l n c. - Thôi ch t r i! Còn gì k n a! Ch ng nào hãng m i tính s ? - Cu i tháng n y hãng l p s trung niên, t nhiên tôi ph i n p toa còn ng l i ng tính coi hãng a toa cho tôi bao nhiêu, tôi òi ti n c bao nhiêu, tôi óng cho hãng bao nhiêu. H tính ra thì lòi li n. Th y Bính nói t i ó thì th y khóc n a. Cô Ðào khoanh tay ng i th ra. Tuy hai a nh không hi u cái h i ra th nào, song chúng nó dòm th y cha m bi l y, thìchúng nó c ng bu n, nên leo lên ván mà ng i, không dám nói chi h t.
  • i th tr c mi u 49 www.hobieuchanh.com Cô Ðào ch c l i l c u mà nói: "Mình th y hay ch a h ? M y n m nay lo làm n, tuy không giàu, song trong nhà thong th vui v bi t ch ng nào. T i sanh ch ngmê mèo chó, nên m i ra nông n i nh v y ó!" Th y Bính áp: "Bây gi mình m ng nhi c bao nhiêu tôi c ng ch u h t. Tôi ã l i r i, tôi còn nói gì n a c. Thôi, l a ã l ng lên cháy mái nhà r i, mà n c thìkhông có, d u có ch n r n l m c ng vô ích. Tôi nói thi t v i mình, tôi tính tôi ch ttr c khi hãng tính s thì xong h n. Tôi c u chúc mình l i m nh gi i mà nuôi con, ng có k n tôi n a. Tôi vay thì tôi ph i tr ". Th y Bính nói d t l i r i th ng th ng ng d y ôm cái c p da. Cô Ðào chau mài h i: "Bây gi mình i âu? Th ng th ng cho tôi h i th m t chút coi". Th y ng ngó v , ngó con, r i l y kh n trong túi ra mà lau n c m t. Cô Ðào h i n a: - Mà mình có tính th coi mình xài thâm c a hãng ch ng bao nhiêu hay không? - Tôi tính r i! Tôi xài thâm c a hãng h t tám tr m ng. - Quá ch ng r i! Mình tính k hôn? - i l n tôi ch n ti n bao nhiêu, tôi u có biên trong s riêng c a tôi. Mà tr n t êm nay tôi c ng toa, tôi tính i tính l i m y l n, thì thi t c ng có tám tr m mà thôi. Mà d u n m tr m, hay tám tr m, hay là m t ngàn, c ng ch t. Thôi, tôi i. - Bây gi mình i âu? - Tôi i b y i b , ây thì h i lây cho v con ch có ích gì. - Khoan i ã. Ng i ó r i tôi nói chuy n cho mà nghe. Cô Ðào ng d y i vô trong bu ng. Th y Bính ng i l i, g c m t xu ng t, s c di n coi h t th n. Cách m t lát cô Ðào tr ra, tay c m m t x p gi y x ng mà a cho ch ng r i nói:"Ðây nè, l y tám tr m ng b c ây mà óng ph c cho hãng i; dây d a hãngtính s r i tù ch t cho coi". Th y Bính ch ng h ng, vùng ng d y, ngó x p gi y b c r i ngó v , không dám y b c, b l láo nh ng i m t trí. Cô Ðào c i và nói n a: - y ng i óng cho hãng i. - Mình làm sao có t i tám tr m ng b c mà c u m ng tôi nh v y? - a th ng em tôi nó m i cho tôi h i s m m i ó. Th y Bính ng i ngó trân trân trên gh , ch ng tay lên bàn mà khóc n a. Cô Ðào s p gi y b c trên bàn r i têm tr u mà n, cô làm c m t i ngh a,nên khí s c coi hân hoan l m. Th y Bính nói: "Sách x a có câu: nhà có nghèo m i bi t con th o, n c có lo n i bi t tôi ngay. Tôi l y làm ti c sao Thánh hi n không nói thêm: ch ng g p c nnguy m i bi t lòng v ." Cô Ðào c i mà áp: - i tôi th y hai a nh tôi th ng, nên tôi m i c u mình ó ch . - u t i c nào i n a, tôi c ng th y rõ lòng d c a mình i v i tôi, tôi c ng ch ng h quên cái n c a mình làm cho tôi s ng l i mà nuôi con.
  • i th tr c mi u 50 www.hobieuchanh.com- u mình thì tôi ph i c u, ch tôi âu dám ch c mình không b m con tôi a.- Tôi h a ch c t rày cho n ngày tôi ch t, tôi ch ng dám làm cho mình bu n a âu.- Th ng Ba nó cho tôi ti n, mà nó theo c n d n ph i c t dành nuôi con. Nay tôi a cho mình ng th ng cho hãng, thì mình ph i nuôi con, ch ng có nó ói rách n a ó.- Tôi th tôi ch ng r i con tôi n a âu. Mình nói ti n c a ng i em mình cho. Em là ai, âu?- Thì tôi có m t th ng em th ba ó mà thôi, ch có ai n a âu.- Ng i i bi t m t t h i nh ó ph i hôn?- Nó ó.- Bây gi c u âu?- Nó trên Lèo.- Th khi c u giàu l m hay sao nên cho mình ti n nhi u nh v y?- Nó nói nó làm n khá.- u cho mình ti n h i nào?- i h i s m m i n y. Nó bi u m y m con tôi i theo nó lên Lèo cho nó nuôi. Tôi không ch u i, nên nó m i cho tôi ti n mà nuôi con ó.- Té ra có c u v d i n y hay sao?- Có. Nó v h m nay, khuya n y nó tr lên tr n.- Bây gi c u âu, mình nói cho tôi bi t ng tôi ki m mà t n c u.- Nó nói nó ngoài khách s n mà tôi quên h i coi khách s n nào.- u ch a bi t tôi, mà c u c u tôi kh i ch t nh v y, thi t n ngh a n ng l m. Tôi ph i ki m mà t n c u.- Thôi, bi t âu mà ki m. Nó có h a t i nó s d t v nó vô th m tôi ng t giã mà v trên Lèo. Nh mình mu n g p nó, thì t i nay mình nhà, ch c mình s p.- Tôi s nhà mà ch c u ng anh em bi t nhau.- Ý! Mà không c. Mình g p nó mình ng có nói chuy n tôi a b c cho mình th ng cho hãng nghe hôn.- Sao v y?- Nó a ti n nó d n ph i d u dành nuôi con. N u nó hay tôi a l i cho mình, tôi s nó h n ch . Ti n ó là ti n c a s p nh a, mình hi u hay không?- Tôi hi u l m. Tôi ph b c v con, mà bây gi v con c u tôi kh i ch t, sao tôi i không hi u.- Không. Tôi mu n bi u mình n u có g p th ng Ba thì ng có nói t i vi c ti n c kia ch .- Thôi. Tôi không nói âu. N u c u vô ây thì tôi m ng c u v y thôi..Bây gi hãng óng c a r i. V y mình c t s b c ó i, ba gi chi u hãng m c a r i tôi s l y tôi i óng.Cô Ðào l y s p gi y b c mà b vô túi.
  • i th tr c mi u 51 www.hobieuchanh.com Th y Bính ng d y c i áo, r i i vô trong mà r a m t. Cô m t l y kh n mà a cho th y. Th y nói: "T h i tr a hôm qua cho t i bây gi , tôi bu n r u quá, nênkhông có n c m. Mình coi còn c m còn gì ó d n s s a cho tôi n ." Cô Ðào c i và áp: "Ð n âu mà còn c. Còn c m thì ngu i l nh mà ngi ng gì. Thôi, tôi i mua bánh mì v i th t ng n ." Cô li n l y kh n i lên mà i. Cách ch ng bao lâu cô tr v , m t tay c m haibánh mì l n, còn m t tay c m m t gói th t xá xi u. Cô l y d a mà ng th t r i b nglên cho ch ng n. Th y kêu hai a nh bi u l i n v i th y, cha con ng i n v inhau coi vui v l m. G n ba gi chi u cô Ðào m i a tám tr m ng b c cho ch ng em óng chohãng. Ð n sáu gi th y Bính m i tr v . Th y b c vô nhà m t mày t i rói, v ath y v thì h i: - u Ba nó vô hay ch a? - Ch a, nó nói t i nó m i vô. - Sao mình không m i v ch ng c u vô n c m nói chuy n ch i? - Tôi có m i ch , mà nó nói m c i mua , nó vô n c m không ti n, t i có nh r i nó s d t n vô m t lát. Mình óng b c cho hãng r i ch a? 28 - Ðóng r i. Tôi l i có nài ng i thân tính ti n sách rành r r i h t. Bây gi âu ó minh b ch, trong trí tôi nh ph i ph i. - Ít ngày r i làm n a i. Mình còn làm n a thì mình ph i ch t, tôi không bi t làm sao mà c u n a c. - Thôi, l m t l n tôi th t kinh r i. L y ông l y cha tôi không dám n a âu. Cô Ðào lo d n c m. Th y Bính thay áo qu n và lau ng khói mà t èn. D n m lên bàn, v ch ng ng i l i n v i hai a con, v ch ng cha con nói chuy n vui i, quên h t cái h i r phân, ph b c. C m n c xong r i hai v ch ng v i con Lý n m t i b ván mà ch i, còn th ngKhoa thì ng i bên bàn mà h c. L i tám gi r i, Ba Lân v i cô Hai Thinh vô t i, chàng m c m t b n xám,còn cô m c m t b màu n c bi n, tai cô eo m t ôi bông nh n h t xoàn tay m t eo m t chi c ng bánh ú, tay trái l i có eo m t chi c vòng nh n h t xoàn, m t cô i ph n ã khéo, mà nh xoàn chói thêm n a, nên coi thi t là xinh p. Cô Ðào v a ngó th y thì l m c m ng i d y nói r ng: "Hai v ch ng th ng Ba vôkia!" Th y Bính c ng l t t ng i d y. Th y th y Ba Lân v i cô Hai Thinh thì th y ch ng h ng, ng ngó trân trân,không ki m c m t l i nào mà nói. Ba Lân h i cô Ðào: - Anh Hai ây, ph i hôn ch Hai? - , anh Hai c a em ó. Nghe nói có em v , nên i t h i tr a t i gi , ng anh em g p nhau cho bi t. Ba Lân li n a tay mà b t tay th y Bính và nói r ng: "Em l u l c m i m y n m nay, em v em nghe ch Hai em nói lúc má au anh h t lòng lo thu c men, ch ng28 con y
  • i th tr c mi u 52 www.hobieuchanh.com má m t m t tay anh lo t ng táng. Em nghe nh v y thi t em cám n anh h t s c. n y ngàn ngày em c ng ch ng quên. Cái ngh a anh làm ó, em s lo mà áp i; mà d u em n áp không c, thì Ph t tr i c ng ch ng ki n cho anh, ch ng bao gi m t âu." Th y Bính g ng mà áp: "Vi c tôi làm ó là ph n s c a tôi, có n ngh a chi âu." Cô Ðào kéo gh m i cô Hai Thinh ng i, hai a nh ng x r g n ó. Cô HaiThinh làm nh thu nay không quen bi t th y Bính, cô ng i r i h i cô Ðào: - Anh Hai ch Hai c m y ng i con? - Có hai a ó. Cô Hai Thinh ngó hai a nh r i nói: "M t trai m t gái, v y c ng r i. Ðâu haicháu l i ây cho m h i m t chút." Hai a nh b c l i g n. Cô ôm m i a m t tay r i ngó cô Ðào mà nói: "Haicháu m t mày sáng láng, d th ng quá". Cô nói r i ôm ch t m i a mà hun m tcái. Cô l i h i th ng Khoa: - Cháu có i h c hay không? - Th a có. - c l p nào? - Th a, l p nhì. - Gi i l m! Ráng mà h c nghe hôn cháu. H c cho gi i, sau c u m có v c u m th ng. Cô Hai Thinh l i qua mà nói v i Ba Lân: - Hai a nh d th ng quá. Ph i anh Hai ch Hai cho mình em lên tr n mình nuôi. - Anh Hai ch Hai d cho hôn. - Tôi th y tr nh tôi th ng quá. N u tôi c hai a con nh v y, ch c tôi vui l m. Cô Ðào c i và nói: "Thì th ng th ng r i có con ch gì. Tôi s r i ây c ch cnuôi không n i ch ." Cô Hai Thinh móc túi l y ra m t x p gi y b c, rút cho th ng Khoa m t t m gi y m ng b c dành mua bánh mà n nghe hôn. H c cho gi i r i ch ng m v mcho n a." Cô Ðào h i cô Thinh: - Con Ba g c em C n Giu c ph i hôn? - Th a, ph i. Em là con Ba Li m. - i nh qua bán bánh trên ch , qua th y em hoài. Không g p nhau lâu, ph n bây gi em l n, nên n u không nói tr c, thì g p ch c qua không bi t. - Thi t nh v y. Ð n anh Ba ây mà em g p nh em nhìn còn không ra thay. - Hai v ch ng nh t nh khuya n y i hay sao? - Th a, ph i. V ch ng em vô th m và t giã anh ch m t chút r i tr v em lên xe. M i hai gi khuya xe ch y. - Qua mu n hai v ch ng ch i vài b a r i s i.
  • i th tr c mi u 53 www.hobieuchanh.com - Không c âu ch Hai. ch i thì vui, mà h i cho công vi c làm n c a anh Ba lung l m. Ð Thanh minh v ch ng em v n t m cho cha v i má r i ch em s g n nhau lâu. Ba Lân h i th y Bính: - Anh Hai làm vi c xin phép ngh d hay không? - Xin ngh m t vài b a thì c, ch ngh lâu không c. - Ch chi anh xin ngh ch ng m t tháng, m i anh ch lên Lèo ch i. Lúc n y c n i nên d i l m. - Xa quá, i không ti n. Cô Hai Thinh nói: "Có xa gì l m âu anh Hai. Anh Ba nói tháng n y i ch ng i b a thì t i tr n." Th y Bính làm l , không mu n cãi. Ba Lân ngó v , r i ch ng v ng d y t giã anh ch . Cô Hai Thinh hun con Lý i th ng Khoa m t l n n a, r i tay v n tay ch ng mà i ra c a, mùi d u th m baybát ngát. V ch ng th y Bính a ra t i ng l n r i m i t bi t nhau. Ch ng tr vô nhà,th y Bính th dài, s c m t không c vui. Cô Ðào không ý n s ch ng g p em thì b ng l t l t, cô l i nói: "Hai vch ng th ng Ba x ng v i nhau d . C n có s c p mà tánh l i vui v . Hèn chi m i y n m nay th ng29 không ch u c i v nào khác c ng ph i". Th y Bính c i g n mà nói: - Mình ng có khen v i. Tôi s c u Ba mang h a ch . - a gì? - Tôi coi b t ng m Ba không v a âu. G ng m t ó ít trung tín, mà l i phá a n a. - Ng i ta nh v y mà mình chê ch ! Thua con qu c a mình ó h ? - Nói chuy n mà nghe ch khen chê gi ng gì. Tôi s là s cho c u Ba, c u mê sa ng i ó r i h nhà h i c a i ch . - Mình lo cho ph n mình mà thôi, không c n gì ph i lo cho nó. H i nh nó i ra, trong l ng có m y c c b c, bây gi nó có b c ngàn b c muôn, nó không d i âu mà s . Th y Bính vùn vai b i vô bu ng mà n m, không dám bàn lu n v i v n a. Ð n chúa nh t th y d n h t c lên c n ph 415 ng Faucault, em v conlên tr n mà cho r ng rãi thong th . Th y xin cho th ng Khoa và con Lý vô h ctr ng Ða-Kao, ban ngày i làm vi c, t i nhà d y con, không ch u i ch i n a. nh H i, Janvier 193829 th ng ó