Ho bieu chanh doa hoa tan

764 views
656 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
764
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh doa hoa tan

  1. 1. Ðóa hoa tàn 1 www.hobieuchanh.com Ðóa Hoa Tàn Bi u Chánh I - H i phát t (1) Nh m ti t tháng sáu. t bu i chi u, b u tr i s n màu xanh lét, ng n gió ng lá ph t ph , gây ra cáikhông khí mát m phi th ng, làm cho cây c t t t i, mà c ng làm cho con ng ikh e kho n. Trên khúc l V nh Long xu ng Trà Vinh ngang qua xóm Mê Ph p, là xóm nhà c a ông c, cách ch V ng Liêm ch ng ba ngàn th c, ng i i ng qua l i d p dìu, i ng i trong xóm c ng chòm nhom trên l , k ng ng i ng i mà h ng mát, nên nh xem có v náo nhi t, mà m t ng i nào coi c ng có s c hân hoan. Cái không khí mát m kh e kho n y nó làm cho ng i ta ã vui v mà l i h nghái v n o l i ng danh, b i v y trong nhà th y Cai t ng Lê Thái Bình, d a l ,nh m chánh gi a xóm Mê Ph p, có ti ng nói om sòm xen l n v i ti ng c i inh i. Nhà n y c t ã trên m i l m n m r i, ngói b rong rêu óng nên tr màu en, ng b n ng m a táp hoá ra màu xám; nh ng mà n n úc th t cao, c a cu n bánnguy t, bên tay m t có c t m t cái m1 lúa ng l n, bên tay trái có c t m t cái nhàxe ng a, phía sau có c t nhà b p s ch s , phía tr c có d n m t cái sân, trong s pki ng m y hàng, ngoài tr ng bông th , gi a sân l i có tr ng m t cây hu nh mai g c n nhánh nhi u, h qua ti t xuân nó m bông vàng khè, chung quanh cu c t2 l i cótr ng d a bao vòng, làm cho thêm v trù m t, b i v y ai i ngang ngoài l dòm th y ng bi t ó là ch c a m t ng i giàu có. Th y Cai t ng Lê Thái Bình m i b n m i tám tu i vóc trung trung, t ng thanhnhã h i nh th y c h c ch nho, l n r i th y m i h c ch qu c ng , còn ch Phápthi t là th y không bi t. Th y ng i t i b gh c m lai3 gi a nhà, th y c i ng t mànói l n r ng: "H , h , con ng i ta h có th i, thì tr i khi n g p cái may nh y ó. Hôm tr c chú Phùng d i ch V ng Liêm chú lên h i mà mua lúa c a tôi.Chú tr b n ng tám c c t t 4. Tôi nài n m ng b c. Chú nói l chú không dámmua. B a nay lúa lên giá t i n m ng r i, coi s ng hôn? Ph i mà hôm tr c tôibán thì tôi m t ti n nhi u quá". ng s Di u i theo xã tr ng Phú n h u th y Cai t ng ng xin phép xu tcông kho tu b nhà vi c5 làng, ông ng i cái gh tr ng k àng chái, ông nghe th yCai t ng nói nh v y, thì ông khen r ng: - m th y, sao th y bi t lúa lên giá, th y tr n6 i, thi t th y gi i quá. Hôm lúa lên b n ng tám, nhi u ng i l t t bán h t, không dám ch n a. - Không ph i gi i. Làm ch n, mình ph i bi t nh m th i th ch . - m th y, không bi t lúa c a th y còn c bao nhiêu?1 kho ch a lúa2 khu t3 lo i g quý4 100 cân ta = 60 kg5 quan hành chánh6 gi
  2. 2. Ðóa hoa tàn 2 www.hobieuchanh.com -Còn nhi u mà. Hôm tháng t tôi bán vài ngàn gi mà óng thu , còn bao nhiêu tôi v a h t l i ó, ch a có bán. - u v y thì g p giá n y th y có l i nhi u l m. Bà Cai t ng, tên là Lý Th Ng c, tr c ch ng b n m i l m tu i, tánh n t ôn hòa, c m t hi n h u, bà ng ng i n tr u n i b ván phía bên kia, bà xen vô mà nói ng: "hôm tháng t th y nó l t t bán hai ngàn gi lúa, giá có b n ng b c, thi t ng quá. Theo giá bây gi , m t l i g n m t ngàn ng b c ". Th y Cai t ng c i ng t mà áp r ng: - Bà nó ti c làm chi. Mình làm l n, mình ph i làm g ng cho dân s trong t ng t ch c ch . Mình l m t hai ngàn ng mình c ng ph i bóp b ng mà ch u, ch mình tr n l i, mình không óng, n ch khác h phân bì h không óng, i cái làng có thu âu mà ng kho. - ngày th y nó ra làm quan t i gi , tôi coi vi c nào c ng b thi t h i h t th y. Ch chi th y nó ng có làm t ng thì bây gi làm giàu bi t bao nhiêu. - Nói nh bà nó v y sao c. i ph i có chút công danh v i ng i ta ch . Giàu mà i n âu thiên h h khinh khi, thì giàu làm gì. - Tôi t ng i h vô s thì vô l , tranh ua l m càng m t trí, ch không ích gì. - th gian, ai c ng v y, không ham danh thì c ng ham l i; n u không ham th nào h t, thôi thì i tu cho r i, ch th gian sao c. - Danh l i ai mà không ham, ti c vì c u danh mà ph i t n hao nhi u quá, tôi m i nói ch . - Mu n có danh v i ng i ta thì ph i t n hao chút nh ch sao. - Danh c ng có nhi u th . Có th danh kh i ph i t n hao gì h t. - Danh gì v y? Ph i danh hà ti n hay không? - Mình l y nh n ngh a mình i ãi v i m i ng i, t nhiên thiên h h kính tr ng mình, c n gì ph i c u cái danh nào khác. - Nh n ngh a thì t nhiên mình ph i làm ch sao. Mà mình làm nh n ngh a thì t quá ng i ta khen mình là ng i t t , ch có ai kính ph c. Làm ng i ph i có ph m cao t c l n m i có danh ch . - i th y nó hi u cái danh nh v y ó nên thu nay m i t n hao không bi t m y muôn mà k ! Thiên h h b m d mà có ích gì? H làm b tr c m t, r i sau ng h khinh khi mình có hay âu. Theo ý tôi cái danh ng i bi t nh n ngh a ó là quí r i, òi danh cao ch c l n hao t n quá ch ng ích gì. ng s Diêu th y v ch ng th y Cai t ng không ng ý ki n, s hai ông bàcãi l dài r i sanh mích lòng, nên ông xen vô mà h i r ng: - m th y, b a nay lúa lên giá nh v y ó, không bi t th y nh t nh bán hay ch a? - r i tính l i coi. N u bán, s trong vài b a giá lên cao h n n a, thì t c. - m, giá n m ng r i c ng là cao quá r i. Th y Cai t ng ng i suy ngh m t h i r i day qua h i v r ng: - Bà nó mu n bán hay ch a? Nh mu n bán thì bi u bày tr p xe máy xu ng chành7 V ng Liêm kêu nó lên mà tính giá c . - Th y nó nh t nh l y ch ? - Bà nó tính coi lúa mình còn c h t th y là bao nhiêu hay không?7 kho lúa
  3. 3. Ðóa hoa tàn 3 www.hobieuchanh.com - Con Ba nó có biên s , h i nó coi, ch tôi có nh âu. Ba à, con ra ây cho th y con h i m t chút, con. Nghe có ti ng d r t d u dàng phía trong, r i m t ng i m n , ch ng m i tám i chín tu i, th ng th ng b c ra, mình m c m t b l a tr ng, ch n mang m t ôi dép da en, môi nh thoa son, da tr ng nh gi i ph n, m t sáng r nh hoa n ,tóc láng m t nh huy n gi i8. y là cô Túy Nga, con gái c a th y Cai t ng Bình. Cô Túy Nga chúm chím c i, mi ng l i càng có duyên, m t l i càng t t t i thêm a. Cô th y có khách nên cúi u mà chào, r i h i bà Cai t ng r ng: "th a, má kêucon có chuy n chi?" Bà Cai t ng áp r ng: "th y con h i lúa trong l m bây gi còn h t th y là baonhiêu. Con bi t hay không?" Cô Túy Nga ng t i c i, mà nghe h i nh v y, thì cô li n nghiêm s c m t, coira cô có v t ch nh hòa h n9 vô cùng. Cô th ng th ng áp r ng: - Con nh còn m i b n ngàn m y tr m gi , s l con không nh . S lúa con a cho anh Hai con c t. con vô h i anh Hai con coi. - Anh Hai con làm gi ng gì tr ng? - Anh Hai con n m trên võng gi n ch i v i cháu Càng, ch có làm chi âu. - Con bi u nó a s lúa coi. Cô Túy Nga tr vô bu ng, t ng i coi r t d u dàng thanh nhã. ng s Diêu h i th y Cai t ng r ng: - m th y, cô Ba thi u b ng c p r i, th y không tính cho cô h c thêm n a sao? - Thôi, con gái h c cho bi t l ngh a i v y thôi. Nó c ng l n r i, nên m nó không cho nó h c n a. - m th y có tính làm sui ch nào ch a? - Có ông bá h Thi n trên V nh Long g m ghé x a rày, ông nói chuy n mu n làm sui v i tôi hai ba l n r i, mà tôi nghe c u nh ó xài ti n d l m, nên tôi còn d c d c. th ng th ng coi, không g p gì. - m, th y làm sui v i ông bá h trên châu thành10 thì x ng l m. - Ai c ng nói nh v y h t, mà bà nó ý không mu n. t ng i trai tr c ch ng hai m i l m tu i, trong bu ng b c ra, sau l ng có côTúy Nga i theo, cô b ng a cháu trai m i hai tu i. Ng i trai y tên là Lê Thái Hòa,con tr ng nam c a th y Cai t ng, có v r i và có m t a con trai m i bi t i l ngch ng t tên là Càng. Cô Túy Nga b ng cháu Càng l i ng i trên b ván v i bà Cai t ng, còn c u TháiHòa thì th ng l i bàn vi t, l y m t cu n s gi ra coi r i nói r ng: "Th a, lúa mìnhthâu góp c ng chung h t th y là m i sáu ngàn b n tr m n m m i ba gi . Hôm tháng bán h t hai ngàn gi , thì còn l i trong l m m i b n ngàn b n tr m n m m i bagi ". H ng s Diêu nói r ng: "Lúa c a th y còn nhi u quá. Theo giá n y bán có hai i m y ngàn ng b c". Th y Cai t ng c i và áp r ng: "Nh bà nó mua lúa ch u, nên góp m i t i s ó,ch lúa ru ng âu có nhi u d v y. Mà còn có m i b n ngàn gi , có ph i là nhi u8 trau gi i cho en, chãi tóc công phu9 ch m r i và khoan thai10 thành ph l n
  4. 4. Ðóa hoa tàn 4 www.hobieuchanh.com âu. B nào c ng ph i nh n l i vài ngàn gi cho tá n n. Còn trong s bán thì ng có vi c xài, ch dành sao c..." Th y nói t i ó, k dòm ra ngoài c a ngõ th y có ng i bi n c a th y, là Nguy n i Y n, ng xâm xâm i vô v i ng i con trai, là Nguy n H i ng, hai m i t tu i, h c trên Sài Gòn, m i thi u b ng Tú tài khoa n y. Th y Cai t ng bèn c imà nói r ng: "Chú bi n Y n i r c con chú v kia. Con chú thi u tú tài k nhì, chú ng quá, nên lên V nh Long ón r c, không i nó v . Con nhà nghèo mà nó h cthành danh nh v y thi t là áng khen l m ch ". nhà ai n y u ngó ra sân. Cô Túy Nga ng i trên ván, tay v n cháu, mà cô c ngngóng dòm. Cha con bi n Y n b c vô c a và cúi u chào v ch ng th y Cai t ng. Th y Cai t ng v t nói: "Th y m ng cho cháu... Gi i a". Bi n Y n ch n mà nói l n r ng: "B m th y, th y c th ng ch c r i. Có gi y c aquan trên l i t i h i s m m i". Th y Cai t ng ch ng h ng, n a m ng n a nghi, th y ng d y ngó s ng bi n Y nmà h i r ng: - Sao chú bi t, ai nói v i chú? - m, h i s m m i lên t i V nh Long tôi i th ng vô toà b . Tôi g p th y n m th y cho tôi hay. Th y nói gi y m i l i t i h i chi u hôm qua. S m m i n y quan l n d y g i gi y xu ng cho quan Ch qu n. Có l sáng mai mình c trát. - Thi t nh v y sao? - m thi t. Tôi nghe th y n m nói tôi m ng quýnh. Tôi ra b n xe ón th ng nh tôi r i tôi i ri t v ây cho th y hay, tôi ch a k p v nhà. - h u l tháng tr c quan l n h a xin th ng ch c cho tôi. Tôi t ng ngài lôi thôi, té ra có th t ch . ng s Diêu v i xã tr ng Phú b c l i chúc m ng th y. H ng s Diêu nói:"Th y lãnh ch c Cai t ng m y n m nay thi t c c nh c h t s c. Quan trên th ngth ng thì x ng áng không bi t ch ng nào. Hai bà con tôi nghe tin thi t là m ng quá,mà h ng ch c m y làng h hay ây ch c ai c ng vui m ng h t th y". Ông Cai t ng m i chúm chím c i và nói r ng: "Tôi làm t ng m i có chín n m,mà n m ngoái lên h ng nh t, hôm T t c ay11, r i bây gi c th ng ch c a. c nh v y thi t tôi c ng vui lòng, b i vì có nhi u ông T ng khác, ng i thìhai m i tám n m công nghi p, ng i thì hai m i l m n m, mà h T ng c ng còn ng hoài, coi bu n quá. i ai có s m ng n y, nên tôi i m i mau nh v y" Bi n Y n i l i bàn ng rót n c trà mà u ng, còn Tú tài H i ng thì l i g nbàn vi t ng i nói chuy n v i c u hai Thái Hòa. Bi n Y n v a b ng chén n c và nói r ng: - m, th y làm trong ít n m n a ây r i s c ban khen n a. - Thôi, có chút nh v i ng i ta thì r i, trông mong cao quá làm chi. - m, c ch . Có nhi u ông Cai t ng lên t i ch c cao l n ch . - Chú khéo bày chuy n cho bà nó thêm ghét. Tôi làm Cai t ng mà bà nó còn c n nh n hoài. Tôi th ng ch c ây ch c là không vui r i. Bà Bình m i ng i n tr u x a thu c, bà nghe ch ng nói t i bà thì bà c i mà áp ng:11 (medaille), huy ch ng
  5. 5. Ðóa hoa tàn 5 www.hobieuchanh.com -Nói chuy n l i h i mà nghe, ch c n nh n gi ng gì. Còn ông nó c lên ch c, sao tôi l i không vui. Tôi than th , là vì tôi lo h cao sang ch ng nào càng t n hao ch ng n y. Tôi lo là lo ch ó ch . - i n u mình mu n có chút danh v ng v i ng i ta, thì t nhiên ph i t n hao chút nh ch sao. - t n nhi u, ch chút nh mà nói làm chi. - Bà nó ng có lo mà. - Không lo sao c. Có khách mà em chuy n nhà ra nói, thì coi c ng k . Song ông H ng s v i chú bi n ây c ng nh bà con trong nhà, tôi nói h t cho mà nghe. H i tr c ông nó ra tranh ch c Cai t ng, tôi can gián h t s c không c. Ông nó tranh c ch c Cai t ng r i ph i n n u n y, ph i áp ngh a u kia, ph i làm ti c n m ng, ph i ãi ng h ng ch c, tôi tính ra t n hao t th y trên ba ch c ngàn ng b c, ch ph i ít i gì sao. N t i bây gi mà tr ng ch a d t. N u h i tr c ng thèm tranh ch c Cai t ng thì m y n m nay kh e bi t ch ng nào. Bây gi còn bày lên ch c, kh i m c n l i n a cho mà coi. - Bà nó ng có lo. Lúa có giá mà s n i gì. N u mu n cho ng i ta kêu b ng "ông", thì ph i v y ch sao. - "Ông" r i chém gi t gì ai hay sao mà ham. Tôi t ng i mình có ti n xài, kh i m c n m c n n, kh i c c lòng c c trí, th y vi c qu y mình tránh, g p vi c ph i mình làm, c nh v y thì sung s ng h n ông gì h t th y. ng s Diêu c i mà nói r ng: "B m bà, bà không ch u se sua nên bà nói nh y, ch thiên h ai c ng mu n ch c ph n h t, d u t n m y muôn h c ng ch u, mà hmu n không c, ch ph i ch i sao. Th y c nh v y thì là có ph c h t s c, d u n hao chút nh có h i gì". Ông Lê Thái Bình nói r ng: "T n thì t n ch s gì. tôi xu ng cám n quan Chqu n và c y ngài d t lên cám n quan l n Chánh. S n d p i V ng Liêm tôi h i d giálúa luôn th " Bi n Y n chen vô nói r ng: "Th nào th y c ng ph i làm m t ti c cho long tr ngcoi m i c". Ông Bình g t u áp r ng: - Ch sao. T nhiên mình ph i làm ti c long tr ng cho x ng áng m i c ch . Ph i m i các quan Tây quan Nam trong t nh cho , m i h t các Cai, Phó t ng, Ban bi n, H i ng, Thông ngôn, Ký l c, th y giáo, n ch . - m, có l c ng ph i m i H ng ch c các làng ph n t ng mình n a ch . - , ph i m i các làng ch . Ti c ãi s t i ba b n tr m ng i. Có l ph i chia mà ãi hai ba ngày m i ti n. u hai Thái Hòa h i: - m th y, th y tính ãi ti c mà t cho khách trú12 u, hay nhà làm? - Úy! Ti c l n mà nhà n u sao c. Mà t cho khách trú n u c ng không ra gì. H làm thì ph i làm cho h n hòi, ch làm qu t l sao c. H i ông Kim n ti c m ng ng t cho nhà hàng trên Sài Gòn n u Tây mà ãi. Mình c ng ph i làm nh v y, n u không h n thì c ng ph i làm cho b ng ng, ch l nào mình l i thua ng. - t cho nhà hàng Sài Gòn n u s t n hao nhi u l m.12 ng i Tàu Vi t Nam. Còn g i là «Các chú »
  6. 6. Ðóa hoa tàn 6 www.hobieuchanh.com - Nghe nói m i ng i n, giá ch ng m i l m ng b c, có r l m c ng ph i i hai ng b c. - Cha ch ! N u v y thì ãi b n tr m ng i, ph i t n t i n m sáu ngàn ng b c! - Ch sao, con! T n thì t n, mình ph i làm cho úng coi m i c ch . Bà nói r ng: “N u ãi Tây giá m c nh v y, thôi thì mình chia ra ãi hai cách.Khách th ng nh h ng ch c v i n ch nh nh thì mình ãi Nam, ho cQu ng ông, còn khách quí thì mình ãi Tây, c hôn?" Ông Bình tr môi l c u áp r ng: "Ông Kim ng làm nh v y ó, coi không c. Làm nh v y thành ra k khinh ng i tr ng. Ph i ãi Tây h t th y, t n baonhiêu thì t n ch . Làm cho úng l y ti ng ch i. Ch ng ó tôi s t cho th trên V nhLong làm n m tr m ng b c pháo bông ng t cho thiên h xem; có l tôi bi u c hát Ti u ho c hát b nó hát ít êm cho dân s coi ch i n a". Bà ng i bu n hiu. Ông Bình ti p r ng: " ây r i còn ph i mua m t cái xe h i, ch còn i xe ò n a thìcoi sao c. Có l qua sang n m c ng ph i c t nhà l i n a ch ". Bà c ng ng i l ng thinh hoài. Bi n Y n nói r ng: "Tôi m ng quá nên l t t ghé báo tin cho ông hay, tôi ch a vnhà. Xin phép ông bà ng d t th ng nh tôi v cho m nó m ng". Ông Bình g t u nói: " , thôi v i k o thím bi n thím trông. Còn Tú tài, th ykhen cháu lung l m a. Thôi, nhà ngh ít ngày r i ki m vi c mà làm ng giúpcho cha m . Cháu nhà có bu n thì l i àng n y nói chuy n ch i". i ng d r i cúi u t giã m i ng i. Khi chàng l i mà t giã bà Bình thì bàngó chàng trân trân. Cô Túy Nga ng i m t bên bà, cô c ng ngó mà mi ng l i c ichúm chím. Ch ng cha con bi n Y n ra kh i c a, bà nói r ng: "V ch ng chú bi n Y n nghèomà có m t a con áng quá. T ng Tú tài ó có th nào mà h c. V y ó là cóph c". ng s Diêu v i xã tr ng Phú c ng t giã mà v . Hai ng i v a ra t i sân thìth y có m t cái xe h i ng ng ngoài l . Ông Bình ngó ra và nói r ng: "Xe c a quan chQu n. Có bà i v i ông n a. Ch c ngài c gi y r i, nên hai ông bà lên m ng mìnhch gì". Thi t qu quan ch Qu n v i bà xu ng xe r i d t nhau vô c a ngõ. ch ng ông Bình không dám sái l tôn ty, nên ra sân mà ti p r c. Quan ch Qu n v a th y ông Bình thì ngài nói r ng: "M ng ông! Tôi m i ti p c gi y c a quan l n Chánh cho hay ông c th ng ch c, nên l t t ch y lên ng cho ông". Ông Bình v a c i v a nói: "Cám n ông, bi n c a tôi i V nh Long, nó nghe nói,nó m i ghé cho tôi hay ây. Tôi tính t i s xu ng t n ông, tôi ch a i, mà ông lêntr c, thi t tôi l i quá". Bà Bình ti p m i bà Qu n vô nhà. Quan ch Qu n v n vai ông Bình mà b c lên th m, v a c i và nói r ng: "Tôilàm g t l m, nên m i c ó. Ông khoái chí ch a?" Ông Bình c i và áp r ng: "Cám n ngài lung quá". ****
  7. 7. Ðóa hoa tàn 7 www.hobieuchanh.com (2) Chú bi n Nguy n H i Y n m t cái nhà lá nh hai c n xông13, c t d u, vách ván, a u c u Mê Ph p, nhà tuy chón hón14, song trong ngoài d n d p u vén khéo ch s . Tr c c a có p m t cái sàn15 c ng nh , mà có tr ng t, cà, rau s ng th , i ng vô nhà có tr ng cây tây hai hàng, cây m lá màu nên coi r t p m t. Tr i ch ng v ng t i. Tú tài H i ng b ng m t cây èn t ng em trên bàn i l y m t cu n sách l i ng i g n èn mà coi. ch ng bi n Y n n m t i b ván ngang ó mà ch i, li c m t ngó con t ng m oôn hòa, m t mày sáng s a, trán r ng, môi dày, m t l n, mày r m, l i nh con ã thi u Tú tài hai khoa r i, u v i l i khen c a h i kh o thi cho là "thi t gi i", thìch ng hân hoan c chí, v khoan khoái vui lòng, tuy n m trong cái nhà nh s sài,song b ng ch a chan h nh phúc. Cách m t h i m t tên tùng gi b c vô nói cô Ba con ông Bình, sai m i chú bi n i cho cô nói chuy n. Bi n Y n bi u tùng gi v tr c r i mình s theo sau, l i bi u H i ng d p sáchmà i l i nhà ông Bình ch i m t chút. bi n Y n h i ch ng r ng: - Nghe nói ông Bình ã i Sài Gòn mà, ph i hôn? - Ông, bà v i c u hai i Sài Gòn h i s m m i, i mua xe h i. - u c u hai i n a, thì còn có m Hai v i cô Ba nhà, hai ng i s nên kêu mình l i ng coi nhà dùm ch gì. - n bè y nhà, thi u gì ng i ta. L i m nào dám kéo n nhà ông mà s . - Bi t ch ng âu. Cha con bi n Y n b c vô nhà ông Bình thì th y èn ng-song16 t hai cái phíatru c sáng lòa, m hai Thái Hòa ng n m trên m t b ván v i con mà qu t cho conng , còn cô ba Túy Nga thì ng i d a bên cây èn mà thêu kh n. Hai ch em chào r i i hai cha con bi n Y n ng i, kêu a bi u n u n c ch trà u ng ch i. Cô Túy Nga ngó bi n Y n v a c i v a nói r ng: - i s m m i, tr c khi ra i, th y tôi có d n m n chú ng coi nhà giùm m t êm, mà ngày nay tôi quên nói v i chú. Nhà có ng i ông, song h ng nhà sau, còn phía tr c không có ai nên hai ch em tôi s . V y xin chú ng giùm t êm, ch c mai th y má tôi m i v . - Ông bà i mua xe h i mà mai v sao k p. Lên t i Sài Gòn ph i i l i m y hãng mà l a xe r i ch y th . Nh ch u mua thì tr giá c cho xong r i ph i v s , ph i làm gi y phép. Tôi s ba ngày c ng ch a r i. - y ngày c ng v y, chú c ng ph i coi nhà giùm cho t i ch ng nào th y tôi v , ch bi t làm sao. - Cô v i m Hai bi u, thì tôi ph i v ng, coi nhà bao lâu c ng c. Ông bà v i u Hai i kh i t nhiên nhà tôi ph i lo ch , b i v y h i chi u tôi có d n th y ng qu n ban êm ph i cho dân i tu n khúc n y cho th ng. - Không bi t mua m t cái xe h i m i giá ch ng bao nhiêu?13 xông= chái. Hai c n xông= hai c n m t chái14 cân x ng, v a nhau15 sân tr ng rau c i16 (manchon), èn d u t theo nguyên t c èn khí, tim èn là m t cái l i b ng carbon.
  8. 8. Ðóa hoa tàn 8 www.hobieuchanh.com - Cái ó không có ch ng. H nói giá m c r tùy theo hi u xe, có th hai ngàn y, có th ba ngàn m y, có th b n n m ngàn, có th t i chín m i ngàn. - Th y tôi nói l m nên má tôi m i ch u i ó, ch thi t ý má tôi không mu n s m xe h i chút nào h t. Không bi t th y tôi lên tr n r i mua xe th nào. - Hôm qua ông có nói chuy n v i tôi, ý ông mu n mua xe ch ng b n ngàn, ho c n ngàn r i. hai Thái Hòa nói: „Ý th y tôi thì mu n s m xe cho thi t t t, còn ý nhà tôi thìkhông ch u xe nhi u ti n, tính lên tr n c th y tôi mua xe ch ng vài ngàn thôi". Bi n Y n c i và nói: „Ý c u Hai ít ch u se sua, b i v y c u là con nhà giàu mà ai ng kính m n c u h t th y". Cô Túy Nga nói r ng: - Anh Hai tôi gi ng ý má tôi, má tôi c c ch ng ã ph i i ó, ch vái hãng ng còn chi c xe nào h t, cho th y tôi mua ng c. H m nay má tôi than th hoài, nói th y tôi lên ch c, ph i n n áp ngh a, ãi ng thiên h , t n hao nhi u quá, r i còn mua xe h i n a, ch u sao n i. - Ông th ng ch c sang tr ng bi t ch ng nào, ph i s m xe h i i coi m i c ch . Còn ãi ti c t n hao nhi u thi t, nh ng mà ông làm úng quá, thiên h ai ng ng i khen h t th y, b i v y t n hao c ng không m t i âu. M Hai v i cô Ba ngh coi, thu nay có ai n l m ng mà làm long tr ng c nh v y hay không. ãi g n b n tr m khách, ãi Tây h t th y, m n nhà hàng Tây trên Sài Gòn xu ng n u, m i ng i khách nhà hàng tính giá mu i ba ng b c. ng ch c u n c m Tây h t th y c ng nh các quan, thi t úng quá. H m nay tôi g p H ng ch c làng nào h c ng ph c l m. ã v y mà còn t pháo bông cho nh n dân coi ch i trót m t gi ng h , còn hát b , hát Ti u ba êm, thiên h mê l m. - Làm thì úng thi t, ng t t n ti n nhi u l m ch . - Không bi t h m nay ông bà có tính th coi n i cu c t n ch ng bao nhiêu? - Má tôi tính ti n n y ti n n xê xích m t muôn l n, ch ph i ít i gì. - n m t muôn mà áng l m ch . T n ti n mà c danh ti ng, ch ng h n có nhi u ng i h ch i t m b y mà c ng t n m t hai muôn ó sao. - Th y tôi thì a danh ti ng, làm vi c gì c ng mu n c ng i ta khen. Còn má tôi thì không ch u se sua, nên h m nay c n nh n hoài. - Tôi t ng n u không có ti n thì thôi, ch có ti n c ng nên làm cho có danh ti ng ch i ch . - Má tôi nói lúc mình có quy n th h n, có ti n b c nhi u, mình làm vi c gì h ng khen h t th y, d u làm b y h c ng cho là ph i. n ch ng mình suy s p, u th h t ti n r i, h ã không khen n a, mà s e h l i khinh khi mình ch . Bi n Y n ng i suy ngh mà nói r ng: „Bà ngh xa nh v y c ng ph i. Thi t th tìnhth ng có nh v y". Hai Thái Hòa th y con ng mê, bèn b ng em vô bu ng. Cô Túy Nga ng d y rót n c trà mà m i bi n Y n v i H i ng u ng.
  9. 9. Ðóa hoa tàn 9 www.hobieuchanh.com Trên u xóm có ti ng chó s a om sòm. Ngoài l dân i tu n nh p sanh l c c c. Cô Túy Nga ng i thêu, n c da trong bóng, gò má ng h ng, mi ng nh hoa bánkhai, mày nh nguy t m i r ng, hình vóc m, c p m t hi n t , tay l n rút ch thêu,bàn tay ã d u mà ngón l i dài, c m tay tròn vo, phao tay ng . Cô m c m t cái áobà ba màu bông h ng gi t, ánh èn m ng-song gi i vào áo, r i áo gi i l i m t cô, làmcho s c cô càng thêm t i, duyên cô càng thêm p. Tú tài H i ng t nh chí l n g n cô Túy Nga, th ng hay g p cô, song có êm nay m i có d p ng i ngó k nh v y. Chàng ngó m t h i r i nghe trong lòng khóch u, nên day m t ngó ch khác, tính không ngó cô n a. Trí chàng quy t nh v y màlòng l i không mu n nh v y, nên ngó quanh ngó qu t r i c p m t nh b á namchâm hút, th nào c ng ph i ngó l i cô Túy Nga; mà h ngó cô thì l i g p cô c ng ngóchàng, làm chàng s ng sùng ng n ng i h t s c. Chàng mu n i v ng tránh cái nh v a vui v v a khó ch u y, song chàng không bi t ph i nói ti ng chi mà i v , i c ng không n b cái c nh m i th y l n u, mà th y m t cách kh e kho n tiêudiêu quá. i ng ng ng n ng i, thình lình cô Túy Nga c t ti ng h i r ng: „Anh Tú c trên Sài Gòn có l anh bi t c u T ng Cao là con c a ông bá h Thi n trên nh Long ch ?" i ng b ng nên ú áp r ng: - ng Cao... Con c a ông bá h Thi n... Tôi bi t. - Nghe nói c u ó c ng thi Tú tài k n y mà. - u h c d i tôi m t l p. C u nhà ngoài mà i h c, ch không có trong tru ng. Ph i, nghe nói k thi n y có c u thi, mà c u m i thi ph n th nh t. - t hay u? - Tôi nghe d ng nh c u r t thì ph i. Bi n Y n chen vô h i cô r ng: - u ng Cao tôi bi t r i. Hôm ông ãi ti c, v ch ng ông bá h Thi n xu ng ti c có d t theo m t c u ch ng hai m i tu i, ch c là c u ó ch gì, ph i hôn cô Ba? - Ph i, c u ó a. - Sao cô bi t c u ó mà h i th m? - Hôm xu ng n ti c ó bà bá h có kêu vô nhà trong mà chào má tôi. - Cha ch , ý bà bá h mu n làm sui v i bà nhà ây r i ch gì. Cô Túy Nga châu mày, ch m ch ng i thêu, cô không tr l i. Bi n Y n th y v y bèn nói ti p r ng: „Ông bà nhà ây làm sui v i ông bá h trênChâu thành thì x ng l m. ng thi t là sang tr ng quy n th . Quan l n Chánh yêu ông t s c, i âu c ng d t ng theo, ng nói gi ng gì quan Chánh c ng nghe h t th y, i v y ng mu n ai s ng thì s ng, mu n ai ch t thì ch t. ã v y mà h nói ng giàu m, có mua ru ng mi t B c Liêu nhi u, mà l i còn cho vay c ng nhi u n a. Nói lén ây mà nghe quan Ch qu n c a mình ây thua quan Ch qu n Châu thành xa l m, i v y n u ông nhà làm sui v i ông Châu thành thì úng r i có kém bao nhiêu âu". Cô Túy Nga ngó H i ng, mi ng chúm chím c i, r i ngó bi n Y n mà nói ng: - Chú t ng quy n t c l n, ti n b c nhi u, v y là úng, không có cái gì h n c hay sao? Quy n t c l n mà không bi t c u v t ai, ti n b c nhi u mà không ch u giúp ai, thì quy n v i ti n ó có ích gì âu? i sang hay hèn,
  10. 10. Ðóa hoa tàn 10 www.hobieuchanh.com nghèo hay là giàu, không có chi là ch c ch n h t. V y ch chú không nghe nói ông H i ng K v i ông C Huynh ó sao? H nói ông H i ng K h i tr c ng giàu sang trong x mình không ai dám bì, mà bây gi ng suy s p n n i không có nhà mà , i theo b n bài b c b a ói b a no. Còn h nói ông C Huynh h i nh ng gi trâu, mà bây gi ng giàu có, ai c ng ph i vay b c a ng h t th y, ng i t i âu ng c ng n trên ng i tr c, coi sang tr ng quá. y v y mình ch ng nên th y giàu sang mà ham, còn th y nghèo hèn mà ph . Theo ý tôi, c i v l y ch ng ph i vì tình vì ngh a, ch không nên vì quy n th , vì b c ti n. N u c i g mà không ch tâm v tình ngh a, l i ch tâm v b c ti n thì cái o v ch ng th p th i quá. Tôi nói nh v y ó, anh Tú ngh coi có ph i không, anh Tú? i ng ngó d ng cô ng i, nghe ti ng cô nói, hi u ý cô lu n, thì mê m n, n a nh n a say; thình lình nghe cô h i, thì chàng gi t mình lúng túng, nên áp r ng: - Thu nay tôi m c lo h c, không ý t i vi c v ch ng, nên tôi không hi u. Mà cô Ba lu n nh v y thì ph i l m ch . Bi n Y n giành nói n a r ng: - Cô Ba còn nh , mà cô lu n vi c i nghe h i nh ng i l n tu i v y. in y mà nói tình ngh a làm chi n a cô Ba. H có b c cho nhi u, thì thiên h kính ph c, không c n tình ngh a gì h t. - Thi t, i kh n n n l m, ai c ng lo tranh danh t l i. Mà có l c ng còn m t ng i bi t tr ng tình ngh a ch . - y ít l m. Mà d u có ai nói chuy n nh n ngh a tôi s e h m n danh nh n ngh a ng c u danh c u l i ch trong b ng h c ng không có nhân ngh a thi t âu. - Nói nh chú v y thì i n y hoá ra dã man r i! Th thì nên i tu cho r i, ch chung l n v i th gian nh v y làm chi. - Không, thiên h v n minh t n b l m ch , v n minh theo v t ch t, t n b v l i danh. Cô Túy Nga ng i tr m ngâm m t h i r i cô th dài mà than r ng: - i thi t là kh , mà nh t là i c a m t con gái! Bi n Y n ngó cô mà b o r ng: - Sao cô l i than nh v y? Ph n cô thì sung s ng nh t r i. Ông bà là b c giàu có sang tr ng. M t vài n m n a ây cô l y ch ng ch c c ng trong h ng th ng l u. i c a cô r c r ã th y mòi r i, có sao âu mà cô bu n. - ng i c a tôi, xa mà ngó thì th y bông hoa ch n ch ; mà tôi s ch ng c ch n vào ó r i chông gai d y y, ó chú... - Cô còn nh tu i, cô không nên chán i nh v y, cô Ba. Ph i h ng hái mà i i, ng n u r i g p chông gai, cô m i có ngh l c mà b c kh i ch . - i chú m vi c v ch ng mà nói, nên tôi ph i tr l i v i chú, ch tôi có chán i âu. - Cô than th nh v y mà cô nói cô không chán i, hay là cô chê con c a ông bá Thi n trên Châu Thành? Cô Túy Nga l ng thinh, mà s c m t cô bu n hiu. Cách m t lát cô m i áp r ng: - Làm thân con gái Vi t Nam mình b cái ch gia pháp bó bu c, nh t là v duyên ph n tr m n m thì mình không c t do chút nào h t. G n i nào t cha m nh, mình có phép chê khen ai âu.
  11. 11. Ðóa hoa tàn 11 www.hobieuchanh.com - Xin l i cô, không bi t v ch ng ông Thi n ã có c y mai m i nói mà xin làm sui v i ông hay ch a? - Vi c ó tôi không hi u. Song tôi lóng nghe thì in nh ng ã có nói chuy n v i th y tôi. Còn hôm ãi ti c, bà Thi n có d t c u ng Cao xu ng ó là có ý mu n cho th y má tôi th y c u và cho c u coi m t tôi luôn th . - u v y, thì ch c ông bà ch u làm sui r i nên m i cho coi ó ch . - Tôi không hi u, song tôi nghe th y tôi nói làm sui ch ó x ng áng l m. - Ông nói nh v y thì ph i l m. Không bi t ý bà v i c u Hai th nào? - Anh Hai tôi nh chim b m17 hoài, nh có nói cho âu mà bi t. Còn má tôi thì không mu n. - Còn theo ý cô th nào? - Tôi ã có nói, tôi âu có quy n ch n l a. N u tôi c t do thì nói gì... - Duyên n là vi c tr m n m c a cô, n u cô có u chi không v a ý thì cô ph i th a l i v i ông ng cho ông bà li u nh ch . Cô Túy Nga châu mày r i li c m t ngó H i ng mà áp r ng: „Khó nói l m!" Cô ng i thêu m t h i n a r i m i h i H i ng r ng: - Tôi h i anh Tú ph i nói cho thi t a nghe hôn. C u ng Cao thi r t ó là t i s ng hay là t i c u h c d ? - Tôi không hi u. - Còn tánh n t c u ta th nào? - Tôi c ng không c bi t. - Anh không mu n nói cái t c a ng i khác, ch có lý nào anh không hi u. - i h c khác l p, nên thi t tôi không hi u ch . - Anh mu n gi u gi m, ng anh h i tôi ph i hôn? - Có l nào tôi l i ê ti n quá nh v y. Cô Túy Nga nghiêm s c m t, r i ngó ngay H i ng mà nói r ng: „Anh gi u tôi, u cái i tôi sau n y mà g p vi c ch ng may, thì anh mang t i l n l m, nói cho anhbi t". y l i y làm cho H i ng càng thêm r i trí b n lòng, không th ng i lâu n a c, nên ng d y th a v i cha r ng: „Thôi, ba ây ng coi nhà giùm cho ông,con v k o má ch ". Chàng li n t giã cô Túy Nga mà b c ra c a. Cô ngó theo, s c t coi bu n hiu. Thu nay H i ng m t là m c lo h c, hai là bi t xét ph n th p hèn, nên ch ngbao gi ý n cô Túy Nga. Nay ng i ngó cô m t lát, nghe cô nói nh ng l i ongh a, hi u ý cô không giàu sang mà khinh khi k nghèo hèn, thì trong lòng chàngsanh m i c m tình ch a chan, ra kh i c a r i chàng th th n bâng khuâng nh ngây i. V n nhà, chàng v n còn bu n xo. Thi m bi n Y n hay ch ng m c coi nhà giùm cho ông Bình thì thím i ng ,không ch n a. i ng l y m t cu n sách ng i d a èn mà coi, m t ngó vô cu n sách mà m t i th y hình d ng c a cô Túy Nga hoài, tai v ng v ng nghe nh ng ti ng cô nói, trí cnh nh ng câu chuy n h i nãy. u ng Cao là con nhà giàu. T khi m i l t lòng thì c u ã n m trong cái a vcao sang, c u mu n vi c chi c ng c, c u òi th chi c ng có h t th y. n ch ng n khôn, c u dòm th y chung quanh c u ch ng có m t ng i nào không th ng yêu,17 không nói, không có ý ki n
  12. 12. Ðóa hoa tàn 12 www.hobieuchanh.comkhông b c u, l n l n c u quen cái thói coi thiên h u th p hèn h n c u, t ngthiên h là tay sai c a c u. B i v y c u n nhà tr ng i v i chúng b n thì c u l n t kiêu hãnh, làm cho ch ng có m t trò nào mà a c u. Mà theo c u, thì s i h c làcái ch c cho c u có th xài phá b c ti n c a cha m , ch không ph i là cái ch c cho c u m trí s a lòng, b i v y i h c mà c u không c n c chi h t, ch lo s m áoqu n cho t t chúa nh t th i ch i, ho c ng i nhà hàng, ho c coi hát bóng. u thi r t y là l t nhiên, t i h c không c n nên thi không u, ch không ph i i s m ng nào h t. Có l c u xét ph n c a c u, nên c u tính c i v ch không thèm c n a. C u tính nh v y c ng hay, b i vì n u c u h c n a thì b t quá t n ti n thêmcho cha m , ch không ch c c u thi u c. Tánh n t v i tài h c c a c u Ð ng Caonh v y ó, mình có nên nói rõ ra cho cô Túy Nga bi t hay không? Có l nào mình l i em vi c x u c a ng i mà nói cho thiên h bi t. Hu ng chi ông Bình ã mu n g concho ng Cao, n u mình khai ch t c a c u, té ra mình gièm si m, làm nh v y thìmình còn x u h n ng i mà mình nói x u ó n a Mà vi c n y là vi c tr m n m c a m t cô thi u n , theo con m t mình xem thì là t cô ng n v tánh tình, l i xinh p v nhan s c n a. Mình có nên s mangti ng " ng nh n chi ác18" mà cho cô thi u n , mình v a yêu v a tr ng ây, ph imang m t ng i ch ng b t l ng, b t tài tr n i hay không? Hai v n y th t là khó gi i quy t. ã v y mà t i sao cô Túy Nga l i nói r ng n u mình gi u cô, h sau n y có vi c chich ng may thì mình ph i mang t i? T i sao tr c m t mình cô l i than th v s cha tính g cô cho ng Cao? T i sao cô than vi c l y ch ng cô không c t do màch n l a? T i sao cô l i nói: „Ch ng nên th y giàu sang mà ham, còn th y nghèo hènmà ph ?" Cô có tình riêng v i mình chút nào hay sao, mà nay cha m nh g l ych ng, cô th t v ng nên than th v i mình nh v y? ó là m t v n n a, mà v n n y còn khó gi i h n v n tr c b i ph n. Canh khuya, êm v ng, H i ng ng i ngó s ng ng n èn, nghe ti ng d gáy rânngoài th m, v i ti ng th n l n ch c lu i19 trong vách, thì chàng bâng khuâng l l ng,lén h i th m trong trí r ng mình có duyên n gì v i cô Tuý Nga hay không? Chàng h inh v y r i chàng gi t mình, ngó quanh trong nhà th y cái nhà lá túm húm x ch x c, c s sài, còn chàng nh cái nhà c a cô Túy Nga kinh dinh20 h c h , thì chàng teogan héo ru t, m t châu mày, chàng l c u mà áp r ng: không th có duyên n c, b i vì cha mình là b h c a ông Bình, mà ông l i ng tính làm sui v i m tông bá h , thì còn gì mà c m . Mang ái tình vào lòng thì ã khó ch u l m r i, mà cái ái tình y l i không có hy ng th a mãn c, thì càng au n nhi u h n n a. H i ng v a m i ra kh i nhàtr ng thì ã sa vào cái ng kh não r i! n y chàng l ng ng l , bu n mà không t v i ai c, mu n vi t th mà ttánh n t ng Cao cho Túy Nga bi t, r i d d c ng không dám vi t. Cách ch ng m t tháng, m t bu i chi u, bi n Y n ng ng i n c m v i v con,chú nói r ng ông Bình ã nh t nh g cô Túy Nga cho con ông bá h Thi n, ngày i ã nh r i, bà Bình ã i Sài Gòn mua h t xoàn và t may áo qu n s a so n a con v nhà ch ng.18 phô bày s ác c c a con ng i19 ti ng kêu c a con th n l n20 ng n n p và y
  13. 13. Ðóa hoa tàn 13 www.hobieuchanh.com i ng hay tin y thì au n nh kim châm ru t. Kh i tình ã rã, hy v ng ãtan, ng i ch ng còn m c ích gì n a. Chàng suy ngh trong m y ngày, r i quy t c t t l a lòng, nh l y s h c v n mà làm ch h ng, không thèm k vi c gia th t.Chàng bèn th a v i cha m r ng m y ông th y d y chàng h c u th ng chàng,thu ng hay khuyên chàng nên xin h c b ng ng qua bên Pháp mà h c thêm ít n m a, l i h a n u chàng xin h c b ng thì m y ng s l p th nói giùm cho, b i v ychàng mu n nghe l i th y mà xin qua Pháp h c thêm n m b y n m n a, l y b ng c pcao ng v m i vinh quang, làm vi c n l ng m i l n. Bi n Y n không rõ tâm s c a con, l i th y con có chí mu n h c cao h n n a, thì y làm hi p ý mình, b i v y chú ã không ng n c n, mà l i còn xúi thêm con. i ng là m t h c trò gi i nh t trong l p, b i v y t c h c t i giáo s ai ng u yêu m n. Chàng lên Sài Gòn làm n xin h c b ng, c y m y ông giúp l i. ám cu i cô Túy Nga v a r i thì chàng c ng c gi y c a quan trên c p cho chàng c b ng m i n m sáu ngàn quan, ng chàng qua pháp mà h c. i ng t giã cha m mà i, tuy u t tình, song c chí. ***
  14. 14. Ðóa hoa tàn 14 www.hobieuchanh.com (3) t b a chúa nh t, l i m i m t gi tr a, có m t cái xe h i c , n c s n ã gi t21,máy ch y không êm, ch y ch m ch m trong Châu Thành Sài Gòn, bóp kèn inh i; b nxe kéo ngó nhau mà c i và nói: „Xe l c t nh coi d dáy quá, mà bóp kèn làm chikhông bi t" Cái xe n y ch y qua ng Lagrandière r i ng ng ngay m t c n ph l u, phíasau ch m i B n Thành. M t cô m n trên xe b c xu ng, hình dung tu n tú, t ng o nghiêm ch nh, y ph c úng theo th i trang, mình m c áo màu bông ph n, qu nhàng tr ng, u choàng kh n ê s t22 ch n mang giày thêu H Châu. Cô i ngay vô c nph l u, th y c a óng, thì v c a kêu l n r ng: „Anh Cánh à, anh Cánh, m c a coinào. Làm gi ng gì ch ng n y mà óng c a kín mít v y?" t ng i àn ông, ch ng ba m i tu i, ra m c a r i ch p tay xá cô. Cô h i: - Th y i âu? - m, th y i ch i. - i h i nào? - m, h i chi u hôm qua, th y i làm vi c v , th y thay áo qu n m i r i th y y xe h i i luôn cho t i bây gi , không có v . Cô châu mày suy ngh m t chút, r i l t kh n ra bi u ng i m c a ó r ng: „Thôi,anh ra ngoài xe vác vali v i bao g o vô". Cô n y là cô Túy Nga, còn nhà n y là nhà c a th y ng Cao. S là khi ng Cao i cô Túy Nga c ít tháng, ông Thi n mu n cho con có ch c có ph n v i ng ita, nên lo em c u vô làm Ký l c t i Kho b c chánh, l ng m i ngày m t ng b n c, tr chúa nh t ngh thì không n ti n. Ki m c ch làm r i bà Thi n m i lên m d n nhà cho v ch ng ng Cao . Ông Bình mu n làm cho x ng áng m tcha v , nên ông c ng lên mua cho con r ít món , l i mua cho m t cái xe h i nh haich ng i ng cho con r i ch i. ch ng ng Cao Sài Gòn ã h n m t n m r i, l ng thì ít, mà xài thì nhi u, i v y m i tháng th ng xúi v v xin ti n. Cách n m ngày tr c cô Túy Nga i xe i ò v Mê Ph p r i b a nay ông Bình cho xe nhà a cô tr lên ó, c ng là t i ng Cao xúi cô v xin ti n nên cô m i i. Anh Cánh là ng i v a làm b i, v a n u n, xách vali và vác bao g o vô nhà r i,cô Túy Nga m i kêu anh s p ph mà a sáu ng b c và nói r ng: „Anh l y ti n âyra ba ng b c x ng, anh c t hai ng ng b n v tr ti n ò, còn l i m t ng anhra ch mà n c m cho no r i v . Anh n c m, ngh m t chút r i v cho s m, k o nhàth y tôi có i âu không xe mà i". Cô thay áo r a m t r i n m trên gh xích u mà ngh . Anh Cánh b c l i nói r ng: „Th a, cô cho ti n ng tôi ra ch mua v n uc m n cho cô n". Túy Nga ng i d y, mi ng chúm chím c i và h i r ng: - y ch h i s m mai n y anh không có i ch hay sao? - Th a, h i chi u hôm qua th y không có a ti n. Tôi t ng th y i ch i r i sáng th y v nh m y b a tr c, nên tôi không dám h i. - m nay tôi i kh i, th y nhà êm nào th y c ng i ch i t i sáng th y m i v hay sao?21 t, phai màu22 (écharpe), kh n quàng vai hay b ng choàng vai c a ng i có a v ( vua, hoa h u…)
  15. 15. Ðóa hoa tàn 15 www.hobieuchanh.com Anh Cánh t h i v s mình nói không dè d t, nên anh ta b i r i ng l ng thinh. Cô Túy Nga hi u ý, cô không nài ph i tr l i v vi c y, mà cô l i h i câu khác ng: - Th y không có nói v i anh b a nay tôi v hay sao? - Th a, không. Ph i th y nói thì tôi lo c m n c s n r i. - Thôi, anh kh i lo n u c m. Tôi n c m d i nhà tôi m i i, nên tôi ch a ói. Anh Cánh vô nhà b p. Cô Túy Nga i lên l u. Cô m c a s , v t t m màn ren màngó xu ng ng. Nam thanh n tú qua l i d p dìu, xe kéo xe h i t i lui không d t.Cô gi a ch n phi n ba ô h i23 mà cô coi c ng nh n i cùng c c thâm s n, cô ngóthiên h cô không bi t vui, cô th y ng a xe cô càng áo não. Cô b c l i m t cái bànnh , m t lót á c m th ch, phía trên u gi ng ng , r i cô rót m t ly nu c l nh mà ng. Cô ngó quanh qu t trong nhà, nào gi ng ng mùng l i, nào t gõ ki n dày,nào ván c m lai n m ch i, nào èn bao l a cho kh e m t. Cô ngó c thì tronglòng cô l i càng bu n h n n a, t t mà lòng không vui thì y không ích gì. B ylâu nay cô c trong sách, ho c cô nghe ngu i ta nói: mu n h ng h nh phúc không n ph i lo cho c giàu sang, mà nh t là c n ph i cho c th a lòng mãn ý, b i vìnhi u khi giàu mà mình c bu n r u, còn nhi u khi nghèo hèn mà mình l i vui v . Bâygi cô m i bi t câu lu n thuy t y không ph i là câu c a m y nhà o c bày ra y i, mà chánh là câu h p v i th s l m v y. Cô Túy Nga bèn m t l y may ra r i cô ng i trên b ván c m lai mà thêu. Ph nng i xe lâu m t m i, ph n gió th i hiu hiu, nên cô thêu t i ba gi chi u r i cô bu nng , cô m i l y g i n m t i b ván y mà ng quên h t th s , quên c gia ình. n t i, ti ng gi y lên thang l u r m r m làm cho cô Túy Nga gi t mình m m tra, cô th y d i ng èn khí cháy sáng, còn trong nhà thì v n l m . Cô l m c mng i d y, thì èn trên l u b t lên sáng lòa, ng Cao qu n áo bàu nhàu, tóc tai chômbôm, chàng qu ng cái t24 lên bàn và h i r ng: „Lên h i nào ó"? Túy Nga áp: „Tôi lên h i tr a", r i cô i r a m t. ng Cao thay i t m. Ch ng chàng t m r i, thì Tú Nga sai anh Cánh mua n c m t i c ng g n xong. Túy Nga m i ch ng n c m. ng Cao b c l i dòm bàn n, r i tr môi nói r ng: „Ð b y b ai n cho c. H i chi u d i C p v có mua b theo xe n no r i. Thôi, n i. Tôi không n n a âu". i nói x ng x m nh v y, mà Túy Nga không l s c phi n gi n chút nào h t, côhòa hu n áp r ng: - n trên xe b t quá mình n bánh mì s sài. Ph i n thêm m t chén c m cho ch c b ng ch . - Không. Tôi i ch i m t l m, n không c. H i chi u n bánh mì, mà n nhi u i. ng Cao nói d t l i r i b i lên l u, không h i th m v coi i ng th nào, i nhà m nh gi i hay không. Túy Nga ng i n c m m t mình, tuy n không bi t ngon, song c ng rán n h t m tchén. n c m r i cô i ra i vô, d p cái n y, quét ch kia, vì cô i kh i m y b a, c l n x n, có nhi u món b i b m óng d dáy. Thình lình ng Cao trên l ukêu l n r ng: „ n c m r i ch a? Lên ây ng h i th m m t chút coi" Túy Nga men men lên l u.23 ph n hoa ô h i, n i t t p c a nhi u tinh hoa ánh sáng24 (casquette), nón có rìa phía tr c
  16. 16. Ðóa hoa tàn 16 www.hobieuchanh.com ng Cao n m trong gi ng, v a th y m t v thì h i r ng: „V d i ki m ti n c hay không?" Túy Nga nghe h i vi c y thì mi ng chúm chím c i, song m t không dám ngóch ng, mà s c coi c ng không vui chút nào h t. Cô áp nh nh r ng: - c. - n m tr m ng b c hay không? - ... Không . - Không sao c. Ta bi u xin cho n m tr m ng b c ng tr cho d t n ch . - i nhà th y v i má túng ti n quá. - ! D hôn! T ng âu n m b y ngàn hay sao! Th có n m tr m ng b c, nhi u nhõi gì ó mà than túng. - Mình không hi u, ch th y má túng lung l m. - Than túng, mà r i cho bao nhiêu? Túy Nga l ng thinh, b c l i b ván mà ng i, r i áp nh r ng: „Th y nói khôngph i th y ti c v i mình, ng t vì lúc n y th y túng nên không th cho s b c nhi u nh y c. H i sáng tôi i, má mót trong t còn có b y ch c ng b c, má a cho tôi m ch c ng b c tôi i ây". ng Cao khoát mùng b c ra, châu mày tr n m t, nói l n r ng: - m ch c mà làm cái gì c! Thôi, em v d i mà tr l i i. Không thèm âu. - Mình ng có nói nh v y. C a cha m cho, d u nhi u hay là ít mình c ng ph i y, có l nào mình dám tr l i. - Tôi bi t mà. Th y v i má dành ti n mà út cho anh Hai. Tôi là r , cho m t ng b c coi b ti c l m. - Mình nói sao v y? Anh Hai nh lo làm ru ng cho th y v i má, ch nh không làm t làm riêng gì. nh d m m a dãi n ng c c kh h t s c, mà c ng không n xài chi h t. Theo tôi bi t thì t h i nào cho t i bây gi , v ch ng nh làm l i cho th y v i má, ch không có làm t n hao nh ng i ta. Còn mình ây, t ngày mình d n nhà trên n y làm vi c, ch a y hai n m mà th y má t n hao i mình g n n m ngàn ng b c, ch ph i ít hay sao. Mình còn phân bì v i anh Hai n i gì. - Bây gi mình k mà òi tôi h ? - Nói chuy n mà nghe ch k gi ng gì. - hôn! Th cho trong hai n m mà k có m y ngàn ng b c, t ng âu nhi u m a! Mà cho ó có m t mình tôi n hay sao? - Thì th y má cho m t tr m, khi hai tr m, v ch ng mình xài chung v i nhau, ch tôi có nói m t mình mình xài âu mà mình sân si. - Th y má cho ti n bây gi mình k v i tôi, v y ch tôi m n ph l u cho mình , tôi cho mình may qu n n y áo kia, mua giày H châu, s m dù Nh t b n, khi d t i Long H i, khi d t i V ng Tàu, m y cái ó sao mình không k . c, mu n k v i tôi, thôi tôi v xin ti n ba tôi r i tôi tr l i cho. Th ng n y không ph i m t nh h , a ng b c ra thì ch c l i hít hà nh h v y âu. Túy Nga nghe ch ng nói nh ng l i n ng n cay ng y, ch ng khác nào nhch ng c m búa mà p vô u; cô au n t c t i h t s c, ng t vì ý ngh a nh ng l i ykhông h p v i gia phong c a cô, b i v y cô không th i áp c, cô ch r ng r ng c m t ng i l ng thinh mà ch u.
  17. 17. Ðóa hoa tàn 17 www.hobieuchanh.com ng Cao th c hai tay vào túi áo pyjama25 i lên i xu ng m t h i, r i nói n a ng: „H ! Khoe m i l m hai ch c ngàn gi lúa, mà bi u xin n m tr m ng b c nóikhông có! V y mà khoe giàu gi ng gì?" Túy Nga lau n c m t mà áp r ng: - Tôi có khoe h i nào âu? Th y tôi góp lúa ru ng nhi u, song c ng ph i xài nhi u vi c, ch ph i góp bán r i c t b c c hay sao. - Bây gi tôi m i bi t tôi l m! - Mình l m cách nào? - m cách h t th y. - i tr c có ph i tôi n n n xin mình c i giùm tôi âu. - Ph i, mình không có n n n , mà h nói nghe úng l m, nên tôi m i l m ch . - Mình nói t i câu ó thì không còn ngh a v ch ng gì n a h t. ã bi t làm thân nhi n may r i m t ch ng mà thôi. Nh ng mà bây gi mình nói mình c i tôi ó là mình l m, nên mình n n n, v y thì mình mu n b tôi c ng c, tôi ch ng dám eo theo làm b n chân x n m t mình âu mà mình ng i. B i ba má trên nhà ng nói v i th y má tôi mà c i tôi cho mình. Bây gi mình không ng lòng thì mình th a v i ba má xu ng nói m t ti ng v i th y má tôi thì tôi li n. - Mình thách tôi h ? - Tôi nói thi t, ch có nói thách âu. - c. Thách tôi thì tôi s làm cho mà coi. ng Cao chun vô mùng mà n m l i. Túy Nga n m chèo queo ngoài b ván, n c t tuôn d m d .25 áo ng may theo l i Nh t B n
  18. 18. Ðóa hoa tàn 18 www.hobieuchanh.com II - Lúc suy s p (4) i tám gi t i, tr i m a r r , gió th i lao xao; h t m a r t rên mái nhà, ti ngtr c n i ti ng sau, nh than nh khóc, h i gió lòn qua c a s , chao ng n èn xaoxuy n lúc t lúc m . Bà Lê Thái Bình n m chèo queo m t mình trên b ván gõ, gác tay qua trán, m tngó ng n èn, tai lóng nghe h t m a lâm râm, trí b t nh vi c nhà lòng càng o não. u Hai Thái Hòa trong bu ng i ra, c u b c l i ng d a cây èn leo heo v nthu c mà hút. Bà Lê Thái Bình ng i d y h i con r ng: - Th ng Càng nó b t nóng hôn con? - Th a, t h i t i t i gi coi b nó b t nóng r i. - i chi u con bi u a nào xu ng th y ba Nhiên mà l y thu c cho em nó? - Th a, có ai i âu. Tùng gi m c em trát g p, còn ng nhà vi c thì th ng xuyên nó nóng l nh nên i không c. - t nh n d hôn! N u v y thì êm nay có thu c âu cho em nó u ng? - Th a, nó b t nóng r i. sáng mai r i con s m n ng i ta i l y thu c c ng c. - i có chuy n thì v y ó, không có m t ng i mà sai. u Hai kéo gh mà ng i. Bà Lê Thái Bình v a têm tr u n v a nói r ng: - Th y con i sao mà t i ch ng n y ch a th y v . Tr i m a gió d quá. - Th y i h u mà. Hôm qua có trát òi h u nên th y m i i ó. - i h u l hôm th hai ây, còn h u vi c gì ây n a không bi t. - Trát d y lên h u l p t c, mà không nói h u v vi c gì. H i s m m i th y có nói lên V nh Long th y ghé th m bác và c y bác tính giùm vi c nhà c a mình th coi c hay không. Có l bác c m th y l i n c m t i, nên th y v tr ây ch gì. - m nay th y con tính nh v y ó, mà ý má không mu n chút nào h t. Thà là ng i d ng d h n. Mình c n dùng ti n mình h i ng i ta; n u ng i ta có, ng i ta cho mình vay, thì ng i ta n l i, ng i ta không khinh khi mình c. Ch sui gia mà mình t i c y ng i ta giúp ti n b c, ã bi t mình c ng ph i tr ti n l i v y, mà mình còn mang n chác ngh a26, khó lòng quá. L i n u ng i ta tình, ng i ta cho mình vay thì không nói gì, ch n u ng i ta không cho thì mình m t th di n n a. - Ng i ta nói bác Thi n ti n b c thi u gì, bác cho thiên h vay cùng h t. Bác cho ng i khác vay c ng v y, thà là bác cho th y vay còn ch c h n. Theo cái án c a chà chetty27 nó truy n rao hôm tr c ó, thì v n l i có b n ch c ngàn, n u mình không tr thì nó thi hành phát mãi ba tr m m u ru ng c a mình. Bây gi bác ra b n ch c ngàn cho th y tr cho chà và r i th y treo ba tr m m u ru ng ó l i cho bác, thì ch c quá. N u th y tr không n i thì bác l y ru ng. Có b n ch c ngàn mà l y ba tr m m u ru ng, tính ra không t i m t tr m n m ch c ng b c m t m u, r quá, có l lã gì mà s .26chu c ngh a27chà hay chà và, do ch Java, ch ng i n Ð , Phi Lu t Tân; Chetty là tên m t giòng h l n n . Chàchetty hay chà xã tri Vi t Nam là nh ng ng i n n i ti ng cho vay n l i c t c .
  19. 19. Ðóa hoa tàn 19 www.hobieuchanh.com - ã bi t nh v y ó ch , ng t vì mình khó m mi ng l m ch . Thà là h i ng i ng d h n. - là sao má? Hôm chà và m i vào n ki n t i nay th y i h i b c cùng h t, mà h i không c. Giá lúa n y ai c ng rên, còn ng i có ti n d thì h gi u kín, h có dám cho ra n a âu. Cùng ng r i, nên th y m i tính h i bác Thi n ó. N u bác không giúp, thì mình ph i khoanh tay mà cho chà và thi hành phát mãi, ch không bi t làm sao. Bà Lê Thái Bình ng i l ng thinh m t lát r i bà th dài mà nói r ng: - Thi t th y con làm l u l m! Ch chi h i tr c nghe l i má thì âu có m c n c n n nh v y. Bày tranh ch c Cai t ng t n h t m y ch c ngàn. Làm T ng, làm chi không bi t, mà ph i mang nghèo nh v y. N u ng làm gi ng gì h t, không i ch i, thì bây gi sung s ng bi t ch ng nào. - i cái m ng c a th y, nên tr i m i khi n nh v y. Thôi, má phi n trách th y làm chi, má. - Nói chuy n cho con nghe v y thôi, ch má có phi n trách chi âu. - Vi c d l r i thì thôi. Má nh c l i, th y thêm bu n, ch không ích gì. M y tháng nay th y lo quá, nên coi th y m nhi u. - Má bi t th y con lo lung l m, nên má có dám nói gì âu. Ti n b c là c a chung, tr i cho thì h ng, tr i l y l i thì thôi, ngh cho cùng thì không nên bu n, không nên ti c chi h t. - Bây gi tuy th y nghèo, song th y c ng còn danh giá v i ng i ta. Còn có nhi u ng i khác h c ng s c nghi p, mà h không c chút danh d gì h t ó sao. Con dám ch c, thu nay th y má l y nh n c mà ãi thiên h , d u th nào i n a, tr i ph t c ng không cho th y má c c kh âu mà s . Nói cùng mà nghe, d u nhà mình có nghèo i n a, thì v ch ng con làm ru ng mà nuôi th y má c mà. - Ph n con thì má không lo. Má có lo là lo cho con Ba, ch ng c a nó má coi không c chút nào h t. Cái m ng c a con ó, má s ngày sau ph i c c. - Má nói ph i l m. Th ng Ba là con nhà giàu, mà nó l c kh c l mãng quá. Con coi ý con Ba nó không vui. - n nào nó v nó c ng không than th chi h t, song má coi ý nó r u l m. H i ó thi t là má không mu n g ; t i th y con v tình h a l v i anh bá h Thi n, nên má ph i xuôi theo. Ý má mu n l a con nhà nghèo mà h c gi i, bi t u, má g r i mình nuôi nó, làm nh v y con nh nó có ph c h n. Ham g ch ng môn i h 28 làm chi mà m y n m nay t n hao b c muôn, kh quá. - Vi c t n hao không nói gì. Ng t th ng Ba nó coi con không ra gì h t, con bu n là t i cái ó. con nói chuy n t i ó thì nghe ti ng xe h i ch y vô sân, èn chói sáng lòa, th y t m a còn lác ác. Bà Lê Thái Bình nói r ng: „Th y con v . Bi u bày tr ch m tbình trà nóng cho ng u ng; i b m a ch c l nh l m". Thái Hòa b c ra c a m ng cha. Ông Bình m c a xe ch y vô nhà, mi ng c i ng n ngho n và nói r ng: „M c m t ám m a dai quá". Ông v a nói v a l t kh n en, c i áo m a a cho Thái Hòa. Bà h i ông r ng: - Th y nó ghé âu hay sao mà v khuya d v y? n c m r i hay ch a?28 môn ng h i, giàu có, t ng x ng danh v ng, c a c i
  20. 20. Ðóa hoa tàn 20 www.hobieuchanh.com Tôi ghé cùng h t, ghé t i ba b n nhà. Tôi ch a n c m, mà không ói. Bi u bày - tr ch n c nóng cho tôi u ng m t chút cho m b ng, không g p gì d n c m. - Tôi có bi u nó ch n c r i. Th y nó thay i, r i u ng n c. Ông Bình vô bu ng thay . Thái Hòa b ng bình n c ra r i lau b chén trà mà rót n chén. Bà bi u bày tr nhóm l a n u m t n i c m s t và hâm n l i cho nóng i s d n. Ông Bình ng i u ng n c. Bà kéo gh ng i ngang ó mà h i r ng: „B a nay th ynó i h u vi c gì v y?” Ông Bình c i. Ông u ng h t b n chén n c r i m i áp r ng: - Quan Chánh kêu tôi lên mà qu tôi. - Có chuy n gì mà qu ? - Ngài nói theo t c a quan Ch qu n thì m y tháng nay tôi c lo vi c nhà, không lo thu v nên tr n i. - Quan ch qu n ch y t 29 hay sao? Có l nào ngài làm nh v y! - Có thi t ch , ch y t kín. - Ngài m i lên n c m v i mình hôm chúa nh t ây mà. - n c m thì n, còn ch y t thì ch y, hai vi c ó khác nhau. - Quan Ch qu n ch y t nh v y, r i quan l n Chánh nói sao? - Quan Chánh nói ngài bi t tôi có n n n nhi u, nên t nhiên tôi m c lo n mà ph i bê tr công vi c. Vì v y nên ngài không trách gì; song n u tôi m c b n vi c nhà, không kham ch c Cai t ng n a, v y thì tôi nên t ch c Cai t ng i, ng r nh rang mà lo vi c nhà. - Ngài nói nh v y, ngh a là ngài mu n xô i mình ch gì. Không bi t ý th y nó th nào, ch theo tôi thì c ng nên thôi ph t cho r i, ng kh i ti ng n ng n gi n thúc30. - Bà nó hi p ý v i tôi l m. Quan l n Chánh khuyên tôi nh v y thì tôi tr l i tôi cám n ngài, r i tôi ra bàn b p h u tôi vi t m t lá n xin t ch c mà a cho ngài li n. - Ngài ch p n hay không? - Ch p ch . Coi b ngài vui l m. Ngài h a ngài s g i li n lên quan trên ng trong n m b y b a có ngh nh xu ng cho mau. Ngài ân c n khuyên tôi ph i rán lo vi c n n n cho xong, ch tôi là ng i có danh d mà cho chà và thi hành phát mãi thì khó coi l m. - Quan l n khuyên nh v y thì ph i l m, ng t vì lo tr n có ph i là m t vi c d âu… - Thu c ng ph i bao m t ng nu t cho d v y mà. - Th y nó xin thôi, anh sui hay r i ch a? - Tôi l i nán bu i chi u, tôi có ghé nhà nói cho nh hay. - Ý nh th nào? - Không có ý gì; nh nghe r i thôi, ch không nói chi h t. - Hôm tr c th y nó tính c y nh ra b c tr cho chà và r i mình treo ru ng t t th y l i cho nh. B a nay th y nó có nói chuy n y hay không? - Tôi có nói. nh tr l i r ng nh không th giúp c, b i vì tôi không nói tr c, nên b c nh cho ra h t r i.29 báo cáo30 n nh n, ch trích
  21. 21. Ðóa hoa tàn 21 www.hobieuchanh.com Hôm tr c th y nó tính nh v y, tôi ã c n. Tôi bi t h i không - c âu, mà i sui gia coi k quá. - Tôi bi t nh có b c s n, nên tôi m i h i ch . H i ng Hòa d i Trà Vinh m i bán ru ng tr cho nh n m ch c ngàn ch ng n a tháng nay. T i nh không mu n giúp, nên nh ki m c nói nh v y, ch ai âu mà vay l quá v y. - nh không giúp cho mình c c ng ph i l m. nh cho mình vay, nh n l i coi c ng k . L i n u giá lúa r , mình tr không n i, nh ki n mà l y ru ng t a mình thì l i càng khó coi n a. Thà v i thiên h nh làm g t, ch v i sui gia mà làm g t thì mang ti ng, t i v y nên nh không th giúp c ch gì. - Cu c i ngh thi t ngán quá. - Cu c i thì v y, có gì âu mà ngán. Vi c t i âu hay ó th y nó bu n làm chi. a rày tôi nói hoài, tôi xin th y nó ng thèm lo gì h t, b xui cho ch n thi hành phát mãi, làm gì ó nó làm. Mình b ph t cho kh e trí, r i t o cái c nh khác mà d ng già. - Tôi ngh l i thi t tôi háo danh b y l m. Ch chi h i tr c tôi nghe l i bà nó thì âu có c c lòng c c trí nh v y. Có nh v y r i m i bi t khôn! - Thôi, chuy n ã l r i, th y nó than th làm chi. - i mình phát t, thiên h áp theo v a giúp v a b , mình mu n cái gì c ng c, mình làm b y h c ng khen… - b , h giúp, h khen là t i ng ti n ch . - n ch ng mình suy, h làm l , mà có ng i l i còn mu n p mình té cho mau… - i không có ti n n a ch . - Thu nay ai t t v i tôi cho b ng K hi n H t v i C Huynh. H i chi u tôi c y anh sui không c, tôi tính tr v ghé K hi n H t v i C Huynh mà c y hai ng hi p s c l i ng giúp giùm tôi, té ra hai ng nói chuy n c l 31, làm ghé t mình h t mà không ích gì. - Té ra th y nó có nói v i hai ng i ó n a sao? - Ch sao. T i ghé ó nên m i v khuya nh v y ch . - Nói làm gì u ng công. Mình giúp cho thiên h thì c, ch trông gì h giúp mình. - Tôi xin th y nó b xui i, ng có lo quá r i sanh b nh a. Thái Hòa coi d n c m r i m i cha i n. Ông Bình ng d y, thì bà nói r ng: - Th y nó có t ch c, có l ph i cho quan Ch qu n hay ch ? - Ph i v y ch . D u mình b c ra ngoài vòng mình c ng ph i gi cho tròn l ngh a. sáng mai tôi xu ng b m l i v i quan Ch qu n. Ch c ngài trách móc, ngài nói sao xin thôi mà không cho ngài hay tr c, r i ngài t d u trìu m n th ng ti c cho mà coi. - Ph i làm v y coi m i c ch . Ông Bình th dài và cu i mà áp r ng: „Mùi i ph i n m cho r i m i t nh trían lòng c”. ***31 hay xu i l , không nhi t tình, không h m h
  22. 22. Ðóa hoa tàn 22 www.hobieuchanh.com (5) Cách hai tháng sau. M t bu i tr a, ông Bình dùng c m r i, tay ông c m m t cáikéo, ông x n b n i vòng theo m y hàng ki ng ngoài tr c sân mà c t lá u n nhánh.Tr i ui ui32 ch không n ng, l i nh gió tây th i hiu hiu, nên mát m . Ông s a ch u y r i ông sang qua ch u kia, ông h t lá c t nhánh r i ông ng mà ng m, b coithung dung nhàn l c l m. Bà Bình ng t i th m, bà ngó mông ra ngoài l mà nói r ng: „Th ng Hai nó i lêntrên tòa, nó nói d u mua c hay không c ng v y, h bán xong r i thì nó v li n, màsao t i bây gi nó c ng ch a v v y h ng bi t”. Ông Bình c lui cui s a ki ng, ông không ngó bà, song ông áp r ng: - Chín gi m i kh i u giá bán. Vì ru ng t manh mún nhi u mi ng, nên u i m i m t gi ch a bi t r i hay không. Bây gi ch a t i m i m t gi , nó sao cho k p. - Nó quy t mua l i cho c s ru ng B ng Sen ng v ch ng nó làm ki m m n. Không bi t nó giành có l i ng i ta hay không. - Nó làm r n, b luôn cho r i. Giành gi t mà mua m c thì có ích gì. Mình còn y ch c m u ru ng h ng h a ó, s không s c mà làm ch . - Thây k nó. Ti n riêng c a v ch ng nó; nó làm sao c nó làm, mình c n làm chi. - Bà nói t i ó k th y m t cái xe h i ò ng ng ngay c a ngõ. Bà nói:” Ch c th ng Hai nó v ”. Bà ch m ch mà ngó m t h i bà l i nói: „ a, không ph i th ng Hai. Con Ba mà! Chà! V chuy n n y l i có r ng n a ch ”. Ông Bình day ra, thì th y thi t qu cô Túy Nga, cô ng ng trên l ng, g n ó l i có m t cái r ng l n v i m t cái va li, là v t n m tr c bà Bình s m cho cô vnhà ch ng. Bà kêu a mà bi u ra vác . Cô Túy Nga th ng th ng i vô sân, cô m c áo enqu n en, vóc coi m, da coi mét, m t coi bu n, ch không ph i t i t n ph ng phinh h i tru c. Cô vô t i th m bèn ch p tay xá cha m . Ông Bình châu mày ngó con r i i r ng: - Con trên Sài Gòn hay là trên V nh Long mà v ây? - Th a, trên Sài Gòn con i th ng v ây. Bà ti p h i: - Con có c th c a ch Hai con hay không? - Th a, có. - Má d n ch Hai con bi u con lúc n y ng có v làm chi. Sao con l i v ? - Th a, lâu quá con nh , nên con v th m th y má. Bà v i cô Túy Nga i vô nhà. Ông Bình b cái kéo d i g c cây kim quít, ông ph i tay cho s ch r i ông c ng ivô, v a i và h i con r ng: - Con au hay sao? - Th a, không. Con có au chi âu. - Ch sao mà m d v y? - … t i m…32 có mây che
  23. 23. Ðóa hoa tàn 23 www.hobieuchanh.com Ông châu mày, m t, l v u s u. Cô Túy Nga i th ng vô bu ng. Ông ng i rót c trà mà u ng. Ông th y ng i nhà vác cái r ng thì ông ngó bà mà h i r ng: - Làm gi ng gì chuy n n y v có va li mà l i có r ng n a? - ng bi t. Th nó mu n v ch i lâu. - Có ch ng mà ch i lâu n i gì? Tôi nghi có chuy n gì ó sao, nên coi b nó bu n. âu bà kêu h i nó coi. Bà bèn kêu Tuý Nga ra bà h i r ng: - Con v r i tr n ai coi c m n c cho th ng nó n? - Th a, có ng i n u n. - i sao má d n ng có v , mà con l i v , âu con nói thi t cho má nghe th coi? - … - Còn con v mà con em r ng theo làm gì? Cô Túy Nga ng l ng thinh m t h i r i cô vùng nói x ng x m r ng: ”Th a th ymá, ch ng c a con nó ánh i con, không cho con n a, nên con ph i v ”. ch ng ông Bình nhìn nhau ch ng h ng. Bà l c u nói r ng: - Con d i quá! V ch ng con nít sao cho kh i r y rà v i nhau. Nó gi n nó có nói y b i n a, sao con không ch u nh n, mà l i b ch i v , li u quá. - Th a má con nh n lung l m nên m i v i nhau t i ngày nay, n u không nh n thì trong ba ngày u ph i r i rã r i. Ch ng c a con nó không th ng con n a, thi t nó c tâm i con v , ch không ph i r y rà s sài âu. - Có l nào mà k c c v y! - Th a, h n m t tháng nay i con luôn m y l n. Con làm m t lì, con không i. i hôm n y nó ánh ch i con, tr c m t má ch ng con, nó m ng con là n mày, c l t u n ch c c m, i hoài không ch u i. Con than th v i má ch ng con và xin má phân x giùm. Má ch ng con l i binh ch ng con, ti p ng con là h r i c ng i con ra kh i nhà. - Th ng có ch i b i, có mèo chó gì hôn? - Th a, cái ó sao kh i; song làm gi ng gì hay là i âu t ý, con có nói chi âu. Ông Bình ch n mà h i r ng: - a nay toà thi hành phát mãi ru ng t c a th y. Ch ng con nó hay s y hay không? - Th a, hay ch . Má ch ng con lên hôm tháng tr c ã có nói, mà cách m t tu n sau c ng có th y truy n rao trong nh t trình n a. - Có rao trong nh t trình hay sao? - Th a có. - Nó hay th y t ch c Cai t ng hôn? - Th a, c ng hay n a. Má ch ng con lên nói. - Ch c là nó th y th y suy s p thôi làm Cai t ng, tiêu h t s ngi p, nên nó i con ch gì? - Có l nh v y ó. ch ng ông Bình ng i bu n hiu. Cô Túy Nga th y v y bèn nói r ng: „Th a th y i má, ph n con là gái, con tr n th o v i cha m , th y má g con l y ch ng, conkhông dám cãi. n khi v nhà ch ng, con c ng tr n o làm dâu, làm v , con cungkính cha m ch ng, con v ng l i chi u ý ch ng. Nh ng vi c ch ng con làm cho conkh tâm c c trí trong hai n m nay, n u k ra cho th y má nghe thì làm bu n cho th y
  24. 24. Ðóa hoa tàn 24 www.hobieuchanh.commá ch không ích gì, b i v y b y lâu nay con ôm lòng mà ch u, con không dám hmôi. Bây gi v ch ng ph i xa nhau r i, n u nói ra cho h t ã vô ích, mà l i còn thêmkhi m nhã. Tuy v y mà con t ng c ng nên nói s cho th y má hi u t i sao mà ch ngcon nó i con. Khi con m i v nhà ch ng cho t i g n m t n m, ch ng con nó làmcho con c c lòng, b t quá là t i cái thói th t giáo c a nó, ch ch ng ph i nó có ý b b ccon, vì v y nên con vì ch “tr m n m m t ch ng” ph i rán mà ch u. K t ngày nóbi u con v xin n m tr m ng b c mà má cho có n m ch c ng, thì nó b t u khkh c, r i t ó v sau m i l n th y má cho ti n thì cho có m t hai ch c, ch không cho t hai tr m nh tr c n a, ch ng con nó ánh ch i ri t con. Nói thi t mà nghe,ch ng con c ng v y, mà má ch ng con c ng v y, th y nhà mình suy s p nên b c33con, i con v , ch không có chi l ”. ch ng ông Bình nghe con t h t u uôi, thì c m trong lòng quá mà nói rakhông c. Túy Nga nói ti p r ng: „Con xin th y má ng bu n chi h t. T i nhà mình thi uph c, nên tr i khi n s nghi p tan r , ph n con long ong. V tài s n là c a t m, có i không, không r i có, b i v y d u có c ng không áng m ng, mà d u không c ngkhông áng bu n. Còn ph n con long ong y là t i c n s c a con, ch không ph i t iai h t, b i v y con không dám trách cha m không l a ch cho úng mà g con, màcon c ng không dám trách ch ng con kh kh c b b c con. Nay th y má nghèo r i, màcon l i c ch ng i xô, thì con có th v nhà giúp cho th y má. y v ych ng con làm khó mà thành làm n cho con, m t là giúp cho con c tr th o chocha m trong lúc cha m suy s p, hai là giúp cho con thoát kh i cái c nh a ng c màcon ã b sa vào trong hai n m nay. V y con xin th y má ng bu n r u vi c nhà, ng phi n trách ai h t, trí thanh t nh mà h ng chút vui v c a lúc tu i cao, b i vì nh phúc mà có, là nh mình không h v i b ng mình, không th n v i thiên h , nhgia ình hòa thu n, nh tánh khí cao th ng, ch không ph i t i c a nhi u ch c l nmà c h nh phúc âu”. Ông Bình g t u áp r ng: „M y l i con nói ó giá áng ngàn vàng. Th y khôngdè con còn nh tu i mà con có cái lòng o c, con thông th o các ng i nh th y. T i cái ki p tu c a th y còn kém l m, nên th y say mê danh d n n i h nh phúctr c m t mà th y không th y mà h ng, bôn ba i tìm, r i làm cho v bu n r u,con cay ng. Th y nói bao nhiêu ó, thì cho con hi u ý th y ã n n n n ch ngnào. o làm cha m v , thì ph i bi t n nh n, nên ép con, ch không nên binh con.Nh ng mà bây gi ng i ta vì th y th y nghèo mà ng i ta xô i con, th thì th ykhó mà ép con cho c. V y thì con ó, trong vài b a th y s lên V nh Long nóichuy n v i anh sui. N u thi t anh sui ch sui c ng u không th ng con, thì th y lãnh th y nuôi, thà nhà th y nghèo con n mu i mà con c vui, h n là nhà ng igiàu có n vàng mà con ph i khóc”. Bà ng i nghe ch ng v i con nói qua nói l i nh v y, thì bà không còn b ng nào mà trách ch ng hay là khuyên con, b i v y bà ch a n c m t l ng thinh mà ch u. Xe h i ò ng ng ngoài l n a. Chuy n n y thi t Thái Hòa v i bi n Y n v . Haing i v a b c vô nhà thì bà h i Thái Hòa r ng: - Sao? R i hay ch a? Con có mua l i c mi ng nào hay không? - Th a, con mua c m t mi ng B ng Sen. H giành gi t d quá. Có m i hai u mà con ph i theo t i giá ba ngàn m t con mua m i c.33 khinh b , b c b o
  25. 25. Ðóa hoa tàn 25 www.hobieuchanh.com - n u giá ông l m hay sao? - ông l m. Con th y có bác Thi n n a, s nào bác c ng giành tr giá. Bác mua c hai ba s gì ó… Con Ba v bao gi ó em? Túy Nga g t u chào anh và áp r ng: „Em m i v chuy n xe tr c”. Bi n Y n chen vô h i ông Bình r ng: - m ông, ông Thi n trên Châu Thành u giá mua t ó là mua giùm cho ông ch ? - Không. Tôi có c y nh âu. nh mua cho nh ch . - Tôi có biên h t. ng mua c n m mi ng. Ông c Huynh giành mua c n mi ng, ông K hi n H t b n mi ng. - Huynh và K hi n H t c ng có u giá giành mua n a sao? - m, có. m t h t, b i vì t c a ông mi ng nào c ng t t, nên h ham l m mà. - y mà tôi c y anh sui tôi giúp cho tôi, nh than không có ti n s n. C Huynh i K hi n H t c ng v y. Nh n tình gi d i quá! - m, ai khác thì tôi không rõ, ch c Huynh v i K hi n H t thi u gì ti n. T i x u, h không ch u giúp ch . H i s m m i c u Hai u s B ng Sen, hai th ng cha ó ban u c ng theo giành. Tôi nói ph i cho c u Hai m t s ng u làm ch , tôi lén nói nh , mà tôi nói n ng l i, nên h m i ch u thôi ó. - Lúc nguy m i bi t lòng d thiên h ! - Thi t nh v y. Ông Lê Thái Bình ng i suy ngh m t h i r i ông th dài mà nói r ng: „Thôi, tôiph m t i háo danh, mà l i háo th “h gi chi danh”, thì tr i t ph t tôi ã xong r i.Tôi không bu n không ti c chi h t. Tôi ch n n n có m t u n y, là s nghi p làm raph n nhi u nh công c a bà nó giúp s c tôi trong hai m i m y n m nay. T i tôi háodanh mà làm tiêu s nghi p y, nên tôi bu n ch ó. V y tôi xin ch u l i v i bà nó…” Bà l t t ch n mà áp r ng: „Ông không có l i chi h t. y là ý tr i mu n nh v y,ch không ph i ông l m l i âu”. Ông c i và nói ti p r ng: “Còn s n b a nay m t hai con, th y c ng ph i nói ít i cho hai con rõ. Th y làm m hôi xót con m t mà gây d ng chút nh n s n,thi t ý th y c ng quy t dành cho con. Theo nh l i má c a con m i nói ó, thì t i ýtr i không mu n nh v y, nên m i khi n cho th y say mê cái th danh gi , mà làmtiêu h t s nghi p. Lúc th y tu i già ây th y không c h ng, mà n ngày sau haicon c ng không c nh . y là t i cái m ng, v y hai con ch ng nên bu n. Tuy bâygi th y không còn làm Cai t ng n a, ru ng t th y ã h t r i, nh ng mà th y còn cáinhà n y là cái nhà th , không ai thi hành phát mãi c, thì c ng cho v con có chdung thân, l i còn hai ch c m u ru ng h ng h a c a ông bà l i, không ai ng n c, thì c ng cho th y nuôi v con no m, mà nh t là th y còn nguyên cái l ngtâm t t, cái tánh khí cao, cái nh n ngh a r ng, trong t ng ai ai c ng u công nh n, ththì cái danh thi t c a th y ch a m t, cái ng i c a th y ch a cùng, th y gi baonhiêu ó t ng c ng vui v i v con cho n ngày th y nh m m t”. Thái Hòa v i Túy Nga nghe cha nói nh v y thì ngó nhau mà c i. Thái Hòa nói ng: „Con ch ng bu n chút nào h t, mà con ch c em c a con c ng v y. V i hai m i u ru ng h ng h a và m i hai m u ru ng con m i giành mua l i ó, con rán s ccon làm, ch c c ng nuôi th y má sung s ng tr n i. V y con xin th y t rày s plên th y phú h t vi c nhà cho con, th y không mà u ng trà, s a ki ng, ngâm thi, ánh c , ch i cho thong th trí, c nh v y thì con vui l m”.
  26. 26. Ðóa hoa tàn 26 www.hobieuchanh.com Túy Nga ti p nói: ”Ý con c ng v y”. Ông th th i trong lòng, nên ông vu t râu v a c i v a nói r ng: „Bây gi m ibi t rõ ràng h nh phúc ch nào!” Bà d y Túy Nga bi u bày tr b t v t làm th t mà d n c m n, bà c m bi n Y nch i r i n c m, coi b bà quên vi c ru ng t b phát mãi và vi c con gái b ch ng b .
  27. 27. Ðóa hoa tàn 27 www.hobieuchanh.com III - NG I C TÌNH X A (6) Nguy n H i Ð ng sang Pháp qu c mà h c, vì nhà nghèo không ti n, m i n m chnh sáu ngàn quan h c b ng c a nhà n c c p mà thôi, b i v y n ói m c rách, ch u c kh , trong sáu n m m i thi u t t nghi p tr ng Ch ngh i h c34. i nghi p chú bi n Y n, chú nghèo mà chú s t s n v s cho con h c, r i n mtr c chú ã qua i không còn mà m ng cho con c thành danh. i ng thi u r i thì li n c nh p t ch dân Pháp và c c p b ng vàong ch T o tác ông pháp. Chàng b n b xu ng tàu mà v x tr c vi ng m cha,sau lo nuôi m . Nhà c a thím bi n Y n c ng còn t i u c u Mê Ph t. T ngày ch ng thím khu t i thì thím mua gánh bán b ng, m i ngày té l i ôi ba c c b c, nên không n n i óikhát, song nhà c a không tu b n i, b i v y mái d t, vách l ng, m a n ng l t vào nhà. i ng b c vô nhà. Thím bi n Y n th y con thì m ng quýnh, không nói cchi h t, ch ng khóc mà thôi. H i ng ngó bàn th cha qu nh hiu ngó cái nhà ráchxiu xó, ngó m già tóc ã b c hoa râm thì chàng ng lòng, nên c ng r ng r ng n c t. con khóc m t h i r i H i ng nói r ng: „Thôi, k t ngày nay má h t c ckh n a. Con s làm cho m sung s ng vui v t i già, ch ng còn bu n r u chi h t.Con còn ti c có m t u là ba không còn s ng mà chung h ng phú quí v i con”. Nh ng ng i lân c n nghe H i ng v thì áp l i th m, ng i nói chuy n n y,ng i h i vi c n l ng x ng, ng i khen H i ng có chí, k m ng thím bi n cóph c. nx H i ng xin m d t mình ra vi ng m c a cha. Ch ng tr v thím bi n n nói v i con r ng: - r i con xu ng th m ông bà T ng m t chút. T ngày ông thôi làm T ng, ba con không có làm bi n n a, nh ng mà ông bà c ng t t luôn luôn. N m ngoái ba con m t, nh có ông bà nên chôn c t r ràng h t s c, mà t y n nay vi c gì má c ng nh h t th y. - chi u r i con s xu ng th m. Cách ba b n n m tr c ba có g i th cho con, ba nói gia o c a ông Bình nguy l m. Bây gi ã h t nguy hay ch a, má? - t làm sao c! má nói cho con nghe: Con i Tây âu c vài n m, nhà n ó lên ki n ông T ng. - Ông T ng giàu có nh v y mà m c n hay sao? - c n l n l m. H i tr c ông lo làm T ng t n hao m t l p, sau c th ng ch c t n hao m t l p n a, trong nhà không ti n, t nhiên ph i i vay. N thì nó l i, ph n thì lúa không có giá, ông tr không n i, ch n nó m i ki n mà thi hành phát mãi ru ng t c a ông h t. ã nghèo r i l i m c cái eo, quan trên nh n lúc y l i bu c ông ph i t ch c Cai t ng. R i vi c nhà l i thêm l n x n a: Ng i r c a ông nó hành hà cô Ba, nó ánh i cô v , r i nó vào n t i toà ki n xin phá hôn thú. i ng nghe câu sau ó thì chàng bi n s c, ng ngó m trân trân, r i h i r ng: - Tr i i! Ch ng cô Ba nó b cô hay sao? - Nó b h i ó. Có án toà cho phá hôn thú ã ba b n n m nay l n.34 (Ecole Polytechniques), i h c bách khoa
  28. 28. Ðóa hoa tàn 28 www.hobieuchanh.com - Vi c ông T ng b thi hành phát mãi và xin t ch c thì con hay, còn vi c c a cô Ba thi t con không hay chút nào h t. Cô Ba có con hay không, mà ch ng b cô nh v y má? - Ch a có con, v y c ng là may, ch n u cô có con lòng thòng thì còn kh cho cô a. - Ch ng b r i cô n ng d a v i ai? - Thì t h i ó n gi cô v v i ông T ng bà T ng. - Bây gi ông nghèo r i, th thì cô ph i c c kh l m? - Tuy nói nghèo, song nghèo h n h i tr c v y thôi, ch ph i nh mình v y sao. Cái nhà c a ông T ng là nhà th , ch n thi hành phát mãi không c, nên ng còn ó. Ông T ng còn hai ch c m u ru ng h ng h a, c ng không thi hành c. L i h i u giá c u Hai giành mua l i c hai m i m u n a tên m Hai ng b . Nh v y ó nên bây gi tuy nói nghèo, song c ng còn sung s ng l m ch . i ng ng i ch ng tay lên trán mà suy ngh m t h i lâu r i nói r ng: - Vi c v ch ng c a cô Ba ngày nay có chuy n lôi thôi, con có t i trong ó nhi u. - i sao con có t i? - i i h c trên Sài Gòn, con bi t tánh tình c a ng i ch ng cô Ba ó nhi u. Khi ng i y nói mà c i cô, thì cô có h i th m con, song con gi u, con không dám nói thi t, nên cô m i mang kh ó. - i! Sui gia hai àng h nh c i g , con nói vô nói ra làm chi. Con gi u là ph i, có t i gì âu. - nào chi u nay con c ng ph i xu ng th m. - , chi u con xu ng th m m t thút. Nghe nói b a nay d i có ám gi . Mà bây gi gi qu i thì không có m i ai h t, ch không ph i r n r nh h i tr c. Ông T ng l c c nhà s a ki ng ngâm thi, ông không i âu h t. C u Hai thì lo làm ru ng. Còn cô Ba thì cô không ch u l y ch ng khác, cô h c n, h c làm thi, cô k t b n v i con gái c a ông giáo L c d i V ng Liêm, r i ch em lâu lâu hi p l i hòa n ngâm thi v i nhau mà thôi, ch không ch i v i ai khác. - Theo nh l i má nói ó, thì ông T ng tuy suy s p, song ngài l i còn phong l u n h i tr c n a sao? Má coi ý ông và bà có bu n hay không? - Không. Vui v h n h i tr c n a ch . Bà bây gi l i có da th t. Con xu ng ó con coi. Bà nh c nh con hoài, mà cô Ba c ng hay h i th m con n a. - n c m chi u r i con s xu ng th m. Mà má nghe nói t i sao v ch ng cô Ba ph i r i rã v y má? - Có l gì âu. Th ng ch ng c a cô Ba nó là con nhà giàu có sang tr ng, mà nó t kh t l mãng quá. Nó c i cô v nó hành hà thân cô không bi t ch ng nào, nó c xúi cô v nhà xin ti n cho nó xài. Ch ng v ch ng ông T ng nghèo r i không có ti n b c mà cho n a, l i nó nghe ru ng t b ch n thi hành phát mãi h t, thì nó ánh ch i xô i cô, r i nó vô n t i toà xin phá hôn thú, ch có gì âu. i ng nghe rõ u uôi thì chàng châu mày th ra, m t coi bu n thiu. n chi u, n c m r i H i ng m i i th m ông T ng Bình. Khi chàng b c vô a ngõ thì chàng th y cái sân khác h n v i h i tr c. Khi x a sân c ng có tr ngbông, c ng có ki ng, nh ng mà bông tr ng không th t , cây tr ng không ngayhàng, l i bông không ai ch m sóc, cây không ai u n s a, nên bông coi không t t t i,
  29. 29. Ðóa hoa tàn 29 www.hobieuchanh.comcây coi không thanh nhã. Bây gi cái sân l i thành m t c nh hoa viên p . Chánhgi a sân c ng còn cây hu nh mai nhánh lá sum sê, mà tr c cây y có xây m t h c, trong h có p m t hòn non. Cái ng xe ngoài ngõ ch y vô bây gi cát ch s , mà vô g n t i hòn non thì t ra làm hai ng, m i ng i m t bên r i giáp i v i nhau t i tr c th m. Mi ng t tr ng t phía sau cây hu nh mai vô t i th m thìlót g ch b ng th ng, chánh gi a tr ng ng ban êm ng i h ng mát, còn chung 35quanh s p ôn ch u ki ng là nh ng s n tùng kim quít, bùm s m, càng th ng, c pthì s a xuy phong, c p thì u n chi u th y. Hai bên ng vô thì tr ng bông h t th y,song m i th tr ng riêng m t li p vuông, li p thì tr ng h ng, li p thì tr ng hu , li pthì tr ng v n th , cúc, li p thì tr ng c m nhung r n, li p thì tr ng móng tay36, li p thìtr ng th c d c, cùng nhi u th bông khác mua gi ng bên Pháp nên không bi t tênmà k cho h t. i ng ng ngó v n hoa thì trong lòng th th i, ch ng khác nào nh l c c vào l i ng tiên. Chàng ng bàng hoàng nhìn hoa ng m c nh, thình lình phísau hòn non có hai cô m n , m t cô m c áo en, m t cô m c áo tr ng, b c ra cúi u chào chàng, và cô m c áo en nói r ng: ”Em nghe anh v t h i tr a n gi ,nh ng vì nhà có khách nên em không lên mà m ng anh c. M i anh vô nhà, th yem m i nói chuy n anh v i hai ông khách h i nãy. Anh h c thành danh, làm v vangcho x s , thi t em nghe em m ng h t s c”. Cô nói ó là cô Túy Nga, còn cô m c áo tr ng là b n c m thi c a cô tên Lý ThTr ng Tho i, con c a ông giáo Lý Tr ng L c h u trí d i ch V ng Liêm. i ng áp l r i tr l i r ng: - Cám n cô Ba có lòng chi u c . Không bi t có ông bà và c u Hai nhà hay không? - Có nhà h t. M i anh vô. Hai cô i tr c, H i ng theo sau. Chàng coi cô Túy Nga ch ng khác gì h itr c, duy vóc m h n và m t có v nghiêm ngh h n. i ng v a b c lên th m, thì ông Bình v i c u Thái Hòa dòm th y nên ch yra chào m ng. Ông Bình n m tay và nói r ng: „Bác nghe cháu h c tr ng Ch Ngh i h c mà cháu thi u c, thì bác m ng không bi t ch ng nào. Nh cháu ó m i áng g i là trai Nam Vi t. Cháu b c vô nhà…”. i ng ú cám n, day qua b t tay chào m ng Thái Hòa, r i theo ông Bình mà c vô c a. Chàng ch p tay xá bà Bình, chúc bà m nh gi i, th y có hai ông kháchng i t i b gh gi a bèn cúi u thi l . Ông Bình nói v i hai ng i khách r ng: „Ông Bác v t37 mà tôi khoe v i hai ông i nãy ó là ông n y ây”. Ông day l i nói v i H i ng r ng: „Hai ông ây là b nthi t c a bác; ông n y là ông Lý Tr ng L c, h i tr c làm giáo s d i Trà Vinh, u trí r i nên mua nhà v t i ch V ng Liêm. Còn ông n y là ông Tr n H o Nhiên,làm th y thu c, nhà d i Gi ng Kê. Bây gi bác chán i, không còn mu n vi c gì a h t, ch vui thú s a ki ng, tr ng cây, lâu lâu hi p v i vài ông b n già ngâm thi,ho c lu n th s ch i v y thôi. Cháu ng i gh ây, nói chuy n ch i”. và con c a Thái Hòa c ng ra chào m ng H i ng, r i hi p cùng cô Túy Ngavà cô Tr ng Tho i ng i trên b ván ch bà Bình ng i n tr u.35 t lo i gh b ng g m, không d a36 bông l t, có uôi37 s
  30. 30. Ðóa hoa tàn 30 www.hobieuchanh.com Ông Bình v i hai ông khách khen H i ng con nhà nghèo mà có chí, ti c bi n n không còn mà chung h ng phú quí v i con, h i th m vi c bên Pháp, nói chuy ncho t i t i, trong nhà t èn, r i ông m i h i H i ng r ng: - bác bi u bày tr d n c m cho cháu n, r i nói chuy n ch i nhé? - Th a ông, cháu n c m trên nhà cháu r i. - Thi t hôn? - Th a, thi t ch . Cháu n c m r i cháu m i xu ng th m ông bà ây. - Ch ng gi u chi cháu, b a nay nhà bác có k c m, nên h i chi u cúng r i d n n m. Bác hay cháu v h i tr a, song bác ngh ph i cho cháu vui ch i v i thím bi n, nên bác không dám m i. Mà m y n m nay ám gi , bác c ng không có m i khách kh a ông nh h i tr c n a, nên m i có hai ông b n ng chí ây mà thôi. Cháu n c m r i, thôi lát n a r i s d n bánh n ch i. Bác th y nh t trình nói cháu thi u r i l i c c p b ng làm Bác v t o tác38. Cháu ây r i quan trên b cháu làm t i âu? - Th a, cháu ã lãnh gi y r i, cháu s tùng s t i s T o tác Sài Gòn. - Cháu n l ng m t tháng ch ng bao nhiêu? - Th a, trên ba tr m. - Cháu s em thím Bi n lên Sài Gòn v i cháu, hay là d i n y? - Th a, cháu mu n r c má cháu lên tr n v i cháu. - , có hai m con, chung v i nhau cho ti n. - Cháu tính c i v hay ch a? - Th a, vi c y cháu ch a ngh t i. - Theo ý cháu, thì ch ng c i v , nên c i con gái tân h c hay là nên c i con gái c u hoá. - Th a, vi c v ch ng cháu ch a ý n. Nh ng mà theo ý cháu, n u c i v nhiên ph i k tình v i ngh a tr c h t. Còn giàu hay nghèo, m i hay c , m y u y không quan h gì l m. t tr ng m c lên kh i ng n cây, n39 gi i vô c a sáng lòa. Ông Bình kêu TúyNga bi u d n bánh n c trà m t bàn gi a sân ng khách ra ó ng i n u ng ch icho mát. Thái Hòa lo d n bàn gh , còn Túy Nga v i Tr ng Tho i thì lo s p t bánh n c.Ông m i khách ra cái sân g ch d a cây hu nh mai mà ng i. Gió th i hiu hiu, tr ng soi v c v c, hoa m ch n ch , lá gi lào xào. Tr ng chàohoa tr m óa h u duyên, hoa m ng tr ng m t v ng t r ng. Khách ng i u ng n c, nhìn hoa ng m nguy t, r i ai c ng c m h ng ng tình.Ông bèn bi u Túy Nga v i Tr ng Tho i em n ra hòa ch i mà th ng hoa th ngnguy t. Cô Tr ng Tho i n cây tranh, cô Túy Nga n cây kìm, hai ng i hòa v inhau, ti ng to nh m a tuôn nh n c , ti ng nh nh d gáy nh ve ngâm, khihùng hào nh oán nh h n, khi r r nh than nh khóc. i ng ng i ngó c nh nghe n, m m t tâm th n, n a mê n a t nh. Hai cô v a d t n, thì ông giáo L c nói v i Túy Nga r ng: „Cô Ba, tôi nghe connh tôi nó nói cô có làm m t bài thi “t thán” v n tao, t r ng. âu cô ngâm nghe thcoi”. Túy Nga chúm chím c i và áp r ng “B m th y êm r m tháng tr c, tr ng tronggió mát c ng nh b a nay, cháu b c ra v n hoa, m t mình th th n, b ng cháu th y38 xây d ng39 ánh sáng
  31. 31. Ðóa hoa tàn 31 www.hobieuchanh.comtrong m t ám hoa ng ua n t t t i, l i có l n m t óa hoa ã tàn nên khô héo;cháu nhìn óa hoa tàn y r i cháu ng lòng, nên ng ý làm th m t bài thi. B m, cháu i t p làm, nên thi cháu non n t l m, có âu cháu dám ngâm cho th y nghe”. Ông giáo L c nói “Thi hay d là t i t , ch không ph i t i luy n. Có ng i làm ngià mà c ng không tao. Cô làm th nào âu, cô ngâm nghe th coi, nh có câu nàokhông c thì bác s s a cho”. Túy Nga ôm cây n kìm lên dây mà rao, r i v a n v a ngâm m t bài thi nh y: Hoa tàn m t óa gi a êm ông, êm v ng hoa khô d não n ng; i tr c h ng h trong l n c. Nên gi t rõ s c là không; m thi vui t m qua ngày tháng, Son ph n ngh càng th n núi sông; y b n tri âm ai có bi t, Treo g ng b c m ng ch n l u h ng. Túy Nga ngâm d t bài thi r i, cô cây n trên gh , li c m t th y H i ng ngócô trân trân. Ông giáo L c g c g c u mà nói r ng “Cháu m i t p làm thi mà cháu làm cnh v y thì khá l m. Cháu t p ri t ch c thi c a cháu s tao. Trong bài thi n y cháuthan ph n c a cháu thì ph i; nh ng mà l y t mà bình lu n thì cháu a s u a não, còn c còn phi n, cháu ch a gi i thoát n i c. Cháu ph i rán t p luy n cho tâm antrí t nh, ng vui o v , h ng phong l u. Cháu ngh l i mà coi, phú quí, c n duyên làngh a gì? y là nh ng mùi c a T o hoá bày ra mà th lòng ng i, y là nh ng b y mà b t nh ng k mê mu i ng qu ng vào bi n kh . Cháu ng thèm k nh ng y, cháu ph i thành tâm vui v i c nh hoa th m tr ng t , vui v i thú thi t i c m tr a,cháu t p c nh v y r i, t nhiên trí cháu tiêu diêu, lòng cháu th th i, cháu làm thi n m i thanh tao, t m i cao th ng”. Ông Tr n H o Nhiên cãi r ng: „Bài h c c a ông giáo ó là bài d y nh ng ng i n tu i nh mình, ch cô Ba m i hai m i ngoài tu i, cô còn a tình a c m, cô m i t v tóc t , ch cô ch a n m mùi i, có th nào cô làm theo l i ông d y ó c”. i ng ti p mà nói r ng: „L i c a ông th y thu c nói ph i l m. Cô Ba còn trtu i nên cháu t ng khó mà làm theo l i c a ông giáo d y. ã v y mà theo ý cháu,con ng i i thi t ch ng nên v ng c u phú quí y không có giá tr chút nào h t.Còn nh mình không c u, song nh cái chí, nh cái tài, nh công phu c a mình màmình c phú quí thì cái phú quí y áng cho mình h ng l m ch . Xin l i ông giáo; cho cháu t h t ý c a cháu. ã bi t phú quí th ng là mi ng m i câu mình vàobi n kh , song có khi nó c ng là cái v t cho loài ng i c nh tranh mà t n hoá. N uloài ng i ai c ng lo h ng th gió tr ng, không thèm k phú quí, thì h i cho ng n hoá l m”. Ông Bình g t u v a c i v a nói r ng: „Cái lu n thuy t y là lu n thuy t c a b cthanh niên tân h c bây gi . Nghe h u lý l m, song ý trung, tr ng v t ch t h n tinhth n. Cháu lu n phú quí nh v y ó, còn theo ý cháu c n duyên thì sao?”

×