Bib2.0 in de praktijk: Biebwiki Vlissingen
Karolien Selhorst, Beleidsmedewerker
Kennismanagement en Digitale Bibliotheek Bibliotheek
Vlissingen ~
6 mei 2009 ~ WikiWednesday - Amsterdam

If you have knowledge, let others
light their candles in it
Margaret Fuller

Inhoud presentatie
Een wiki voor Bibliotheek Vlissingen: hoezo?
•
Implementatieproces wiki
•
Doelstellingen & concrete toepassingen
•
Wikigebruik en -gebruikers
•
Question Manager: twee weten meer dan één
•
Vragen?
•

Wie zijn wij?
• Bibliotheek Vlissingen heeft 45
medewerkers
• Verschillende locaties: kennis
zit verspreid
• Missie: informatiegids en
coach mediawijsheid
• Vraaggerichtheid en
maatwerk: focus

BiebWiki: facts & figures
Start wiki: september 2008
•
45 wikigebruikers
•
Wiki tuinierster: Nicole
•
Software: Plone
•
1e fase: uitbouw interne wiki
•
2e fase: integratie QM
•
3e fase wiki: wiki openen voor
•
derden

Waarom een BiebWiki voor Vlissingen?
• Aanleiding: kennisscan;
• Intranet voldeed niet aan de noden van medewerkers + er was
behoefte aan een virtueel kennisdelingsplatform;
• Wiki‟s hebben specifieke voordelen:
– Makkelijk te updaten
– Iedereen kan heel gemakkelijk zelf content toevoegen,
wijzigen, verwijderen (naargelang de rechten)
– Uitgebreide zoekmogelijkheden
– Enz..

KM-plan: samenvatting
• Kennis (verborgen) in kaart brengen via kennisprofielen op wiki
• Kenniskloof dichten (‟23 Dingen‟-cursus)
• De „knowledge flow‟ in drie dimensies:
– Systemen: De wiki als faciliterend medium voor alle
aanbevelingen i.p.v. het intranet
– Mensen: De kenniscultuur: een „collectieve ambitie‟ ontbreekt
= mensen werken in silo‟s (barrières die „free flow of
knowledge‟ verhinderen tussen medewerkers en klanten
=>cultuuromslag: teamwerk wordt belangrijk
– Kennisprocessen: after action reviews en kennis delen
(teamoverschrijdend) via kenniskringen op basis van clusters
nieuwe organisatie (lateraal kennis delen)

In 6 stappen naar een wiki
Plannen
Evalueren Ontwerpen
Wiki
gebruikers
Beheren en
Testen
onderhouden
Lanceren

BiebWiki Vlissingen: doelstellingen
• De wiki is het platform bij uitstek om:
Informatie en kennis met elkaar te delen
–
Samen te werken aan gezamenlijke documenten en projecten
–
Praktische informatie op te slaan en te ontsluiten
–
Overleg te plegen met elkaar
–
De vraagafhandeling te ondersteunen en aldus de
–
dienstverlening te verbeteren

BiebWiki Vlissingen: concrete toepassingen
• De wiki wordt in de praktijk gebruikt voor:
Het ondersteunen van teams en kenniskringen
–
Het verspreiden van nieuws
–
Het delen & borgen van „tacit knowledge‟
–
Het samen plannen van agenda‟s en evenementen
–
Het samen werken aan projecten
–
Het ondersteunen van specifieke bibliotheekfuncties zoals
–
„romanadvies‟ en informatiedienstverlening

BiebWiki in de praktijk: romanadvies
• Inventarisatie van bronnen en instrumenten voor het geven van
advies over literatuur
• Toepassingen:
– Het samen maken en delen van themalijsten, literaire dossiers,
enz.
– Het ondersteunen van virtuele leesclubs (toekomst)
– Permanent leren: het verspreiden van tips (literatuur en
romanadvies) en het ondersteunen van mondelinge cursussen
– Het expliciet en inzetbaar maken van literatuurkennis
medewerkers wordt expliciet door kennisprofielen en bijdrage
aan wiki
• Toekomst: een wiki romanadvies voor Zeeuwse bibliotheken

Wiki ‘neveneffecten’voor romanadvies
• Een verbeterde romanfunctie => meerwaarde voor de klant en voor
de collectie
• Een nieuwe impuls voor het lenen en lezen van romans
• Permanente bijscholing van experts romanadvies
• Belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van de digitale
bibliotheek
• Nieuwe kansen voor medewerkers door een kwalitatieve invulling
van hun functie
• Impliciete kennis over romans expliciet maken, delen en
hergebruiken

Wiki adoptie: vijf fases
• Gebruikers doorlopen vijf fases (naar analogie met Kübler-Ross):
– Ontkenning: “Ons intranet werkte toch goed”
– Woede: “Waarom moet onze bibliotheek dit weer invoeren?”
– Onderhandelen: “Ik wil wel bijdragen als de achtergrond roze
is”
– Depressie: “Het zal zijn tijd wel duren”
– Aanvaarding: “Misschien moet ik het toch maar eens
proberen?”
• Waar zijn we nu?
– 60% zit in fase van aanvaarding
– 30% zit in fase onderhandeling
– 10% zit in fase depressie
• Ideale situatie: 100% integratie in werk

Wikigebruikers: niveaus betrokkenheid
N-A:10%
Creators: 20%
Editors: 55%
Kijkers: 90%

Types wikigebruikers
• Creators: hebben kennis/informatie die ze willen delen met
anderen via het aanmaken van pagina‟s/documenten op de wiki;
hebben behoefte nieuwe kennis te creëren
• Editors: hebben zelf geen behoefte om nieuwe kennis/informatie
te creëren binnen de wiki, maar dragen wel bij aan de discussie en
dragen bij aan de wiki
• Viewers: kijken alleen of/en kunnen ook behoren tot
creators/editors
• Inactieven : doen niets om diverse redenen
• Combinaties van types

Hoe stimuleer je wikigebruik?
• Promoot niet de wiki, maar stimuleer sociaal en kennisdelend
gedrag
• Creëer sfeer van openheid en vertrouwen
• Neem drempels weg
• Informeer en communiceer ten overvloede !
• „Zachte dwang‟: maak de wiki onmisbaar voor professioneel
functioneren: integratie in dagelijks werk
• Betrek iedereen bij de wiki in een zo vroeg mogelijk stadium
• What‟s in it for me?
• Beloon!

Question Manager: twee weten meer dan één
• Tot voor kort was de kwaliteit van de informatiedienstverlening in
bibliotheken afhankelijk van individuele medewerkers
• Bibliotheek Vlissingen wil van dit individuele proces een
groepsproces maken op basis van kennis delen en samenwerken
• Om deze doelstelling te verwezenlijken is Question Manager (QM)
ontwikkeld
• QM: een vraagdoorleidingssysteem dat de vraagbeantwoording
zichtbaar maakt
• Perfecte match tussen klantvraag en kennisexpert
• Visie: gebruik maken van de vaak onzichtbare kennis in de hoofden
van bibliotheekmedewerkers
• Wordt QM op nationaal (openbare bibliotheek) niveau toegepast,
dan kan geput worden uit een, enorme kennispool van
medewerkers uit bibliotheken, musea, enz..
• Pilotproject Naturalis

Uitdagingen & tips
• Geduld: Rome is niet op één dag gebouwd
• Organisatiecultuur: werken aan sfeer van vertrouwen en openheid
vereist voortdurend aandacht
• Training
• Blijf niet stilstaan; evalueer en verbeter
• Een wiki faciliteert het virtuele kennis delen, maar vervangt niet
het face to face kennis delen
• Usablility centraal
• „Control & demand‟ versus „vrijheid blijheid‟
• Support management is onontbeerlijk

Bedankt voor uw aandacht!
Vragen?
karosel64@gmail.com