• Like
Ezagutu PC-a
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
Uploaded on

Ezagutu PC-a eta ikasi erabiltzen.

Ezagutu PC-a eta ikasi erabiltzen.

More in: Technology
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
292
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. EZAGUTU PC-A Ezagutu PCa eta ikasi erabiltzen.KZguneko Ezagutu PC-a ikastaroa CreativeCommons Lizentziapean aurkitzen da. Hain zuzen ere, Atribución-NoComercial- CompartirIgual_3.0_
  • 2. EZAGUTU PC-AIkastaroaren aurkibidea1. Zer da ordenagailua?............................................................................................................................ 4 DEFINIZIOA ........................................................................................................................................ 4 ORDENAGAILUAREN OSAGAIAK: HARDWAREA ETA SOFTWAREA ............................................................... 4 Softwarea ..................................................................................................................................... 4 Hardwarea .................................................................................................................................... 52. Softwarea............................................................................................................................................. 6 SISTEMA ERAGILEA.............................................................................................................................. 6 PROGRAMAK ....................................................................................................................................... 63. Hardwarea ........................................................................................................................................... 7 SAGUA................................................................................................................................................ 8 Saguaren funtzioak: ....................................................................................................................... 9 Saguaren erakusleak.................................................................................................................... 10 TEKLATUA ......................................................................................................................................... 11 Sartu (Enter-Intro) ...................................................................................................................... 13 Ezabatu (Supr) ............................................................................................................................ 14 Ihes (Esc) ................................................................................................................................... 14 Atzera ........................................................................................................................................ 15 Tabuladorea ................................................................................................................................ 15 Ctrl eta Alt .................................................................................................................................. 16 Maius Blok (Bloq Mayús)............................................................................................................... 16 Zenb Blok (Bloq Num) .................................................................................................................. 17 Funtzio teklak.............................................................................................................................. 18 Txertatu (Insert).......................................................................................................................... 18 Hasiera (Inicio)............................................................................................................................ 19 Amaiera (Fin) .............................................................................................................................. 19 Orrialdea gorantz korritzeko tekla (Retroceso Página, RePg) ............................................................. 20 Orrialdea beherantz korritzeko tekla (Avance Página, AvPg) .............................................................. 20 Maius (Shift) ............................................................................................................................... 21 Alt GR ........................................................................................................................................ 22 Zuriune barra .............................................................................................................................. 23 Gezi teklak.................................................................................................................................. 24 INPRIMAGAILUA ................................................................................................................................ 25 ESKANERRA ...................................................................................................................................... 264. Leihoak maneiatzea ........................................................................................................................... 27 LEIHOAK MANEIATZEA ....................................................................................................................... 27 KORRITZE BARRAK ............................................................................................................................ 295. Ingurunearen itxura........................................................................................................................... 30 INGURUNEAREN ITXURA ..................................................................................................................... 30 Ikonoak ...................................................................................................................................... 30 Ataza barra ................................................................................................................................. 326. Ordenagailua (Mi PC) ......................................................................................................................... 34 ORDENAGAILUA (MI PC) ..................................................................................................................... 34 BILTEGIRATZE UNITATEAK.................................................................................................................. 35 Disko gogorra.............................................................................................................................. 35 CD- ROMa................................................................................................................................... 35 DVD- ROMa................................................................................................................................. 36 Pendrive-a edo kanpoko diskoa ..................................................................................................... 36 2
  • 3. EZAGUTU PC-A Disketea ..................................................................................................................................... 367. Fitxategiak eta karpetak .................................................................................................................... 37 FITXATEGIAK .................................................................................................................................... 37 KARPETAK......................................................................................................................................... 37 Karpeta bat sortzea...................................................................................................................... 378. Gorde (Guardar) eta Gorde honela (Guardar como) ........................................................................... 42 GORDE (GUARDAR)............................................................................................................................ 42 GORDE HONELA (GUARDAR COMO)...................................................................................................... 449. Windowseko arakatzailea (Explorador de Windows).......................................................................... 46 WINDOWSEKO ARAKATZAILEA ............................................................................................................ 4610. Nola gordetzen du ordenagailuak informazioa? ................................................................................. 51 NOLA GORDETZEN DU ORDENAGAILUAK INFORMAZIOA? ....................................................................... 5111. Zakarrontzia (Papelera de reciclaje) .................................................................................................. 53 ZAKARRONTZIA ................................................................................................................................. 53 3
  • 4. EZAGUTU PC-A Ezagutu PCa eta ikasi erabiltzen.1. Zer da ordenagailua? DEFINIZIOA Ordenagailua makina bat da, eta informazio jakin bat hartu, hura landu eta emaitza batzuk emateko gai da, oso bizkor eta zehaztasun handiz. Ordenagailuaren edo PCaren (Personal Computer) osagaiak honako hauek dira: Osagai fisikoak (hardwarea), ikusi eta ukitu ditzakegunak. Datuak eta programak,ordenagailuak bere funtzioak gauzatzeko erabiltzen dituenak (softwarea) ORDENAGAILUAREN OSAGAIAK: HARDWAREA ETA SOFTWAREA Ordenagailu pertsonalak hainbat atal ditu, eta atal horiek elkarrekin lotuta daude, kableen bidez. Atal horietako batean dago ordenagailuaren “burmuina” (prozesatzeko unitate zentrala, PUZ), kalkulu eta eragiketa guztiak egiten dituena. Gainerako atalak zentzumen organoen parekoak dira, eta kanpoaldearekin erlazionatzeko aukera ematen diote makinari (teklatua, monitorea, sagua…). Softwarea Ordenagailu barruko programa guztiak (Sistema Eragilea, programak…), erabiltzaileari nahi duen lana egiteko aukera ematen diotenak. 4
  • 5. EZAGUTU PC-AHardwareaOrdenagailuaren osagai fisikoak edo ordenagailuarekin erlazionatuta daudenak(mikroprozesadorea, monitorea, teklatua, sagua, inprimagailua…).Ordenagailuak funtzionatzekoa, softwarea biak behar dira. 5
  • 6. EZAGUTU PC-A2. Softwarea SISTEMA ERAGILEA Softwarearen zati bat da, erabiltzaileari makinarekin komunikatzeko aukera ematen diona. Beraz, erabiltzailearen ekintzak eta aginduak interpretatzen ditu, ordenagailuak “uler” ditzan. Sistema Eragile ohikoena Microsofteko Windows da: XP, Vista edo 7. Dena den, badaude beste sistema eragile libre batzuk, hala nola Ubuntu. PROGRAMAK Erabiltzaileak nahi dituen zereginak egiteko balio dute (idatzi, kalkulatu, etab.). Besteak beste, testu prozesadoreak, datu baseak, kalkulu orriak… dira.Erabiltzaileak informazioa ematen die programei, eta programek informazio hori lantzen dute, dagozkion ekintzak burutzen dituzte, eta erabiltzaileari emaitzak ematen dizkiote. Ordenagailuari emandako datuak, eta ordenagailuak bere kalkuluetarako erabiltzen dituenak ere, softwarearen parte dira. Ordenagailuak bere funtzioak betetzeko eta erabiltzaileak nahi dituen eginkizunak betetzeko erabiltzen dituen programek eta informazioak osatzen dute softwarea. 6
  • 7. EZAGUTU PC-A3. Hardwarea 7
  • 8. EZAGUTU PC-ASAGUA Ezkerreko botoia. Gehien erabiltzen den botoia da; izan ere, harekin egiten ditugu ekintza gehienak. Saguaren erakuslea pantailako elementu baten gainean jartze hutsarekin ez da ezer lortzen; botoia sakatu behar da, nahi dugun ekintza gauzatzeko. Gurpiltxoa. Pantailan gora eta behera mugitzeko (scroll) erabiltzen da. Batzuetan, gora edo behera mugitu nahi dugun eremuan klik egin beharko dugu, gurpiltxoak funtziona dezan. Eskuineko botoia. Testuinguru menua zabaltzeko erabiltzen da. Aukeratu dugun objektuaren arabera, testuinguru menuak aukera batzuk edo besteak emango dizkigu; horrexegatik du izen hori, hain zuzen. 8
  • 9. EZAGUTU PC-A Eskuineko botoiaz Mahaigaineko (Escritorio) ezein eremu hutsetan klik egiten badugu, honako testuinguru menu hau agertuko daSaguaren funtzioak: Klik egitea. Saguaren erakusleaz pantailako objektu bat seinalatzea eta saguaren botoietako bat sakatzea. Klik bikoitza egitea. Saguaren ezkerreko botoia bi aldiz bizkor sakatzea. Ikonoei dagozkien programak abiarazteko erabiltzen da.Interneten sartzeko, honako aukera hauek ditugu, besteak beste: Ataza barran dagoen ikonoan “klik” egitea. Mahaigaineko ikonoan “klik bikoitza” egitea. Sakatu eta arrastatzea. Saguaren erakuslea objektu baten gainean jartzea, saguaren ezkerreko botoia sakatzea, eta, botoia sakatuta mantenduta, objektua beste leku batera arrastatzea. Saguaren ezkerreko botoia askatu orduko, objektua bere kokaleku berrian geldituko da. 9
  • 10. EZAGUTU PC-ASaguaren erakusleak Arrunta. Saguaren erakusle arrunta gezi bat da: . Lanean. Hondarrezko erlojuaren forma du: . Ordenagailua informazioa prozesatzen ari da eta eragiketa hori bukatu bitarte ezin da beste ezer egin. Testua. Idatz daitekeen leku batean gaudenean, erakusleak forma hau izango du: . Txertapuntua. Forma hau du: .Ez da nahastu behar saguaren erakuslearekin. Idatziko dugun hurrengo karakterea (letra, zenbakia…) agertuko den lekua da txertapuntua. Testua idatzi ahala, txertapuntua lekuz aldatzen da. Teklatuko geziez ere mugitu daiteke. Saguaz klik egiten badugu, erakuslea dagoen lekuan jarriko da txertapuntua.Honako hauek dira aurki ditzakegun erakusle guztiak: 10
  • 11. EZAGUTU PC-ATEKLATUATekla adierazgarrienek nola funtzionatzen duten ikusteko, ohar bloka erabiliko dugu:“Hasi” (“Inicio”) – “Programak” (“Programas”) – “Gehigarriak” (“Accesorios”) – “Ohar bloka”(“Bloc de notas”).Saguaren ezkerreko botoiaz “Hasi” botoian klik egingo dugu, eta ondoren, “Programak” –“Gehigarriak” ikonoetan jarriko dugu erakuslea. “Gehigarriak” atalaren baitan, “Ohar bloka”aukeratuko dugu, gainean klik eginda. 11
  • 12. EZAGUTU PC-A 3. Sagua “Ohar bloka” hitzaren gainean jarriko dugu eta klik egingo dugu, izen hori duen programa abiarazteko. 2. Geziak adierazten digu “Programak” aukeraren baitan aukera gehiago daudela. Saguaren erakuslea hitzaren gainean jartzen badugu, hitza kolorez aldatuko da eta bigarren menua zabalduko da. Menu horretan, “Gehigarriak” hitzaren gainean jarriko dugu sagua, eta hirugarren menua zabalduko da. 1. “Hasi” botoia sakatuko dugu eta menua zabalduko da.Ohar bloka irekitzen denean, “teklatu” hitza idatziko dugu bertan. 12
  • 13. EZAGUTU PC-ASartu (Enter-Intro)Programa gehienetan, hurrengo lerroaren hasierara jauzi egiteko balio du. Tekla horrenbidez programak abiarazi ditzakegu eta aukeratutako aginduak berretsi daitezke. Kurtsorea “teklatu” hitzaren amaieran jarriko dugu, “Sartu” sakatuko dugu, eta kurtsoreak hurrengo lerroaren hasierara egingo du jauzi. 13
  • 14. EZAGUTU PC-AEzabatu (Supr)Kurtsorearen eskuineko aldean dagoen karakterea ezabatzen du. Kurtsorea “u” letraren aurrean jarriko dugu eta “Supr” sakatuko dugu. Orduan, “u” ezabatuko da, eta “teklat” geldituko da.Ihes (Esc)Aldez aurretik abiarazi dugun ekintza eteten du. 14
  • 15. EZAGUTU PC-AAtzeraKurtsorearen ezkerreko aldean dagoen karakterea ezabatzen du. Kurtsorea “u” letraren atzean jarriko dugu eta “Atzera” sakatuko dugu. Orduan, “u” ezabatuko da, eta “teklat” geldituko da.TabuladoreaKurtsoreari hurrengo tabulazio markara jauzi eginarazteko balio du. 15
  • 16. EZAGUTU PC-ACtrl eta AltBeren kabuz ez dute inolako funtziorik. Letra batekin batera sakatzen ditugunean bakarrikdute funtzio bat, erabiltzen ari garen programaren arabera.Maius Blok (Bloq Mayús)Guztia maiuskulaz idazteko balio du.Maiuskulaz idatzi nahi badugu, tekla hori aktibatu dezakegu. Maiuskulen tekla aktibatzenbadugu, teklatuaren goialdeko eskuineko ertzean dagoen “Maius Blok” argia piztuko da.Berriro “Maius Blok” sakatzen badugu, argia itzaliko da, eta idazkera arrunta aktibatuko daberriz. “Maius Blok” sakatuko dugu eta “teklatu” idatziko dugu. Horrela, hitza maiuskulaz idatziko dugu: “TEKLATU”. 16
  • 17. EZAGUTU PC-AZenb Blok (Bloq Num)Tekla horren bidez, teklatuaren eskuineko aldean dagoen zenbaki blokeoa aktibatzen da,zenbakiak idazteko. Aktibatuta badago, teklatuaren goialdeko eskuineko ertzean dagoen"Zenb Blok" argia piztuko da, eta tekla berriro sakatzen badugu, itzali egingo da. “Zenb Blok” sakatuko dugu eta zenbaki batzuk idatziko ditugu, teklatuaren eskuineko aldean dauden teklak erabilita. 17
  • 18. EZAGUTU PC-AFuntzio teklakTekla horietako bat sakatzen dugunean, funtzio bat jartzen da abian, erabiltzen ari garenprogramaren arabera.“F9”, “F10”, “F11” eta “F12” teklen funtzioak aurretik zehaztu daitezke (programakabiaraztea…).Txertatu (Insert)Karaktereak txertatzeko edo gainidazteko balio du. 18
  • 19. EZAGUTU PC-AHasiera (Inicio)Kurtsorea lerroaren hasierara eramaten du.Amaiera (Fin)Kurtsorea lerroaren amaierara eramaten du.Gure adibidean, kurtsorea “t” letraren aurrean badago eta “Amaiera” sakatzen badugu,kurtsorea “teklatu” hitzaren amaieran jarriko da, “u” letraren ondoren.Aldiz, kurtsorea hitzaren amaieran badago, “u” letraren ondoren, eta “Hasiera” sakatzenbadugu, kurtsorea hasieran jarriko da, “t” letraren aurrean. 19
  • 20. EZAGUTU PC-AOrrialdea gorantz korritzeko tekla (Retroceso Página, RePg)Tekla hori sakatzen badugu, pantailako orrialdea gorantz korrituko da.Orrialdea beherantz korritzeko tekla (Avance Página, AvPg)Tekla hori sakatzen badugu, pantailako orrialdea beherantz korrituko da. 20
  • 21. EZAGUTU PC-AMaius (Shift)Tekla hori teklatuaren bi alboetan dago, eta bi funtzio ditu: 1. Tekla horietako bat eta letra bat batera sakatzen baditugu, letra hori maiuskulaz idatziko dugu. 2. Tekla batzuen gaineko aldean dauden karaktereak idazteko ere balio du: - Zenbaki teklen gainean dauden karaktereak: ª, !, ”, ·, $, %, &, /, (, ), =, ?, ¿ - Eta teklatuaren eskuinaldeko tekletan dauden karaktereak: ^, *, ¨, ;, :, _Karaktere horietako bat idatzi nahi badugu, idatzi nahi dugun ikurra dagoen tekla eta“Maius” tekletako bat batera sakatu beharko ditugu. 21
  • 22. EZAGUTU PC-AAlt GRTekla batzuetan hiru karaktere daude: , @, #, ¬, [, ], {, }. Hirugarren karakterea idatzinahi badugu, idatzi nahi dugun karakterea dagoen tekla eta “Alt Gr” tekla batera sakatubeharko ditugu.Aplika dezagun orain arte esandako guztia ohar blokeko adibidean: A TEKLA Tekla hori sakatzen badugu, idatziko dugu: a Tekla hori eta “Maius” batera sakatzen baditugu, idatziko dugu: A Maiuskulak blokeatzeko tekla (“Maius Blok”) aktibatzen badugu eta tekla hori sakatzen badugu, idatziko dugu: A 22
  • 23. EZAGUTU PC-A 2 TEKLA Tekla hori sakatzen badugu, idatziko dugu: 2 Tekla hori eta “Maius” batera sakatzen baditugu, idatziko dugu: “ Tekla hori eta “Alt Gr” batera sakatzen baditugu, idatziko dugu: @Zuriune barraTekla hori sakatzen badugu, zuriune bat sortuko dugu kurtsorea dagoen lekuan (letrak,hitzak… bereizteko). Kurtsorea azkeneko letraren aurrean jartzen badugu (“u”-ren aurrean)eta zuriune barra sakatzen badugu, honako hau agertuko da: “teklat u” 23
  • 24. EZAGUTU PC-AGezi teklakGezi teklek karaktereetan aurrera eta atzera ibiltzeko balio dute, karaktereak ezabatu gabe. Kurtsorea ezker-eskuin mugitzeko: Kurtsorea gora eta behera mugitzeko:Ohar blokean “teklatu" hitza idatziko dugu, eta azpian, “monitore” idatziko dugu. 24
  • 25. EZAGUTU PC-AINPRIMAGAILUADokumentuak paperera eramaten dituen gailua da. 25
  • 26. EZAGUTU PC-AESKANERRADokumentuak edo argazkiak digitalizatzeko erabiltzen den gailua da. 26
  • 27. EZAGUTU PC-A4. Leihoak maneiatzea LEIHOAK MANEIATZEA Leihoak pantailan agertzen diren eremuak dira, eta karpeta baten edukia edo erabilgarri dauden programak erakusten dituzte. Leihoak mugitu, tamainaz aldatu, ataza barran ikonotu eta itxi egin daitezke. Leihoak maneiatzen ikasteko, ohar blokean sartuko gara: “Hasi” (“Inicio”) – “Programak” (“Programas”) – “Gehigarriak” (“Accesorios”) – “Ohar bloka” (“Bloc de notas”). Hurrengo lehioa gure ordenagailuan ikusiko dugu: 27
  • 28. EZAGUTU PC-ALeiho bat mugitzeko, saguaren erakuslea ( ) titulu barran jarriko dugu. Saguarenezkerreko botoia sakatuko dugu, eta sakatuta daukagula, mugitu egingo dugu. Saguamugitzearekin batera, leihoa ere mugitu egingo da. Leihoa nahi dugun lekura eramandugunean, saguaren botoia askatuko dugu.Leihoa tamainaz aldatzeko, saguaren erakuslea ( ) leihoaren ertzeko edozein puntutanjarriko dugu, eta erakuslearen lekuan gezi bikoitz bat agertzen dela ikusiko dugu: .Saguaren ezkerreko botoia sakatuko dugu, eta sakatuta daukagula, erakuslea nahi dugunnorabidean arrastatuko dugu.Titulu barraren eskuineko ertzean, honako botoi hauek daude: Ikonotu (Minimizar) Botoi hori sakatzen badugu, leihoa ezkutatu egingo da, ataza barran. Leihoa berriro ireki nahi badugu, nahikoa izango da saguaren erakuslea gainean jarri eta klik egitea. Maximizatu (Maximizar) Botoi hori sakatzen badugu, leihoa handitu egingo da, eta pantaila osoa hartuko du. Leihoa maximizatzen badugu, botoiaren itxura aldatuko da ( ). Leheneratu (Restaurar) Botoi hori sakatzen badugu, leihoa txikitu egingo da, eta lehengo tamainara bueltatuko da. Itxi (Cerrar) Botoi hori sakatzen badugu, leihoa itxi egingo da. 28
  • 29. EZAGUTU PC-AKORRITZE BARRAKBehin baino gehiagotan gertatuko zaigu pantailan bistaratu behar den informazioak leihoanikus daitekeena baino leku gehiago behar duela. Halakoetan, leihoaren ertzetan “korritzebarrak” agertuko dira, bistan ez dagoen informazioa ikusi ahal izateko. Horri “scroll” egiteaesaten zaio.Oro har, barren tamainari erreparatzen badiogu, informazio osoaren zati handi edo txiki batikusten ari ote garen jakingo dugu. Irudi honetan, adibidez, gutxi gorabeherainformazioaren erdia ari gara ikusten bertikalean, eta ia irudi osoa, berriz, horizontalean.Gehienetan, beharrezkoak direnean bakarrik egoten dira barrak ikusgai. Leihoaren tamainahanditzen badugu, eta modu horretan informazio guztia pantailan kabitzen bada, korritzebarrak desagertu egingo dira, automatikoki.Barrak erabiltzea oso erraza da: Gezietan klik egiten badugu, geziak adierazten duen noranzkoan mugituko gara. Barraren “eremu libre”-an klik egiten badugu, gezitik gertu (eremu horrek kolore argiagoa izaten du, oro har), salto handiagoak egingo ditugu, orriz orrikoak normalean. Era berean, barra “sakatu eta arrastatu” dezakegu, nahi dugun lekuraino. 29
  • 30. EZAGUTU PC-A5. Ingurunearen itxura INGURUNEAREN ITXURA Ordenagailua pizten dugunean ikusten dugun pantaila Mahaigaina (Escritorio) da: Windowseko ikonoak Windows inguruneko mahaigaina Ikonoak Mahaigainean ikusten diren forma grafiko guztiak ikonoak dira. Ordenagailua (Mi PC). Ordenagailuan gordeta dagoen informazio guztia eskura jartzen digu: disko gogorra, disketea, CD-ROMa… Dokumentuak (Mis documentos). Ordenagailuan artxibatuta ditugun dokumentuak eskura jartzen dizkigu. 30
  • 31. EZAGUTU PC-A Sarekoak (Mis sitios de red). Gurearekin lotuta dauden ordenagailu guztietan sartzeko aukera ematen digu. Horrela, ordenagailu horietan dagoen informazioa eskura dezakegu. Zakarrontzia (Papelera de reciclaje). Gurearekin lotuta dauden ordenagailu guztietan sartzeko aukera ematen digu. Horrela, ordenagailu horietan dagoen informazioa eskura dezakegu.Beste ikono batzuen bidez, hala nola “Internet Explorer” edo“Outlook Express”-en bidez,instalatuta ditugun beste erabilera batzuetan sar gaitezke. Adibidez, “Internet Explorer” eta“Firefox” Interneteko arakatzaileak dira, eta web orriak bistaratzeko aukera ematen dute.“Outlook Express”, berriz, posta elektronikoaren kudeatzailea da. 31
  • 32. EZAGUTU PC-AAtaza barraPantailaren beheko aldean dagoen barra da.Eskuineko ertzean erloju bat dago, eta haren ondoan, bozgorailu bat (bolumena).Barraren erdialdean, erabiltzen ari garen programak agertzen dira. Botoi horiek sakatzenbaditugu, nahi dugun programa lehen planoan jarriko dugu.Ezkerreko ertzean “Hasi” botoia dago, eta bertatik, ordenagailuan instalatuta daudenprogrametan sar gaitezke.“Hasi” botoia sakatzen badugu, menu bat zabalduko da, eta sagua bertan dauden aukerengainetik pasatzen badugu, aukera horiek nabarmenduta agertuko dira.Saguaren erakuslea jartzen badugu eskuineko aldean gezi bat duen ezein aukerarengainean, azpimenu bat zabalduko da. 32
  • 33. EZAGUTU PC-A 33
  • 34. EZAGUTU PC-A6. Ordenagailua (Mi PC) ORDENAGAILUA (MI PC) Mahaigainari buruzko ataldean adierazi dugun moduan, bertan dagoen ikonoetako bat “Ordenagailua” (“Mi PC”) da. Ikono horren gainean klik bikoitza egiten badugu, gure ordenagailuaren barruan dauden gauzen zerrenda ikusiko dugu: biltegiratze unitateak, kontrol panela… Disketea Disko CD-ROM Gogorra edo DVD-ROM 34
  • 35. EZAGUTU PC-ABILTEGIRATZE UNITATEAKUnitate horietako batean klik egiten badugu, haren edukia ikusiko dugu. Horrela,biltegiratze unitateetan gordeta ditugun karpetak eta fitxategiak ikusiko ditugu.Disko gogorraOrdenagailu barneko gailua da, edukiera handikoa. Ordenagailuko fitxategi, datu etaprograma guztiak disko gogorrean daude, hain zuzen ere.CD- ROMaEdukiera handiko biltegiratze unitatea da; bizkorra, fidagarria eta erosoa. Bertan, musika,datuak, multimedia elementuak… gordetzen dira. 35
  • 36. EZAGUTU PC-ADVD- ROMaCD-ROMa ordezkatuko duela jotzen da; izan ere, prestazio berak ditu, baino edukierahandiagoa du eta bizkorragoa da.Pendrive-a edo kanpoko diskoaDatuak gordetzeko eta garraiatzeko sistema pertsonal erabiliena. Disketeak eta CDakordezkatu ditu.DisketeaHiru hazbete eta erdiko (3 ½) diskoa. Disketeek edukiera txikia dute, baino segurtasunkopiak egiteko eta informazioa ordenagailu batetik bestera eramateko balio dute. 36
  • 37. EZAGUTU PC-A7. Fitxategiak eta karpetak FITXATEGIAK Dokumentu orori, testu fitxategi bat ( ), Wordeko dokumentu bat ( ), musika ( ) edo programa bateko jarraibideak ( ) direla ere, fitxategi deitzen zaio. Fitxategi bakoitzak bere identifikazioa du, eta identifikazio bakoitza bakarra da. Hain zuzen ere, norberak aukera dezakeen “izena" eta fitxategi mota adierazten duen “abizena" ditu fitxategi bakoitzak. KARPETAK Fitxategiak karpetatan ( ) gordetzen dira. Karpeta baten baitan karpeta gehiago egon daitezke (azpikarpetak). Ordenagailu batean informazio asko sar daiteke, eta horrenbestez, informazioa era ordenatuan gorde behar da. Horretarako, fitxategiak karpetatan gorde behar dira. Karpeta bat sortzea Mahaigainean, disko gogorrean, disketean edo beste edozein karpetatan gaudela ere, karpeta berri bat sortzeko urratsak honako hauek dira: 1. Saguaren eskuineko botoia sakatuko dugu pantailako edozein eremu hutsetan, eta “Berria” (“Nuevo”) – “Karpeta” (“Carpeta”) aukeratuko dugu. Karpetaren ikonoa agertuko da, eta izen lehenetsi moduan, “Karpeta berria” (“Nueva carpeta”) azalduko da. Guk, karpetari izen berri bat jarriko diogu. Izenaren lehenengo letra idatzi orduko, lehenetsitako izena desagertuko da. Izena baieztatzeko, “Sartu” (Intro) sakatuko dugu, edo saguaz leihoko eremu huts batean klik egingo dugu. 2. “Fitxategia” – “Berria” – “Karpeta” aukeratuko dugu, eta urrats berak egingo ditugu. 37
  • 38. EZAGUTU PC-AAplika dezagun esandako guztia, adibide baten laguntzarekin:Demagun sukaldeko errezeta batzuk dauzkagula (fitxategiak), eta era ordenatuan gordenahi ditugula. Hasteko, Mahaigainean karpeta bat sortuko dugu, gure izena jarriko diogu,eta karpeta horretan, dauzkagun errezeta guztiak gordeko ditugu.“Ordenagailua” (“Mi PC”) ikonoaren gainean klik bikoitza eginda, bertan sartuko gara: “Ordenagailua” ikonoan klik bikoitza egingo duguBertan sartu ondoren, goitibeherako menua zabaldu eta Mahaigaina aukeratuko dugu: Goitibeherako menua zabaldu eta mahaigaina aukeratuko dugu. 38
  • 39. EZAGUTU PC-AMahaigainean, honako aukera hauek ditugu gure karpeta sortzeko:1. Saguaren eskuineko botoia sakatzea pantailako edozein eremu hutsetan, eta “Berria” –“Karpeta” aukeratzea. 2. “Berria” sakatu eta “Karpeta” aukeratuko dugu. 1. Saguaren eskuineko botoia sakatuko dugu hemen, leihoaren eremu huts batean.2. “Fitxategia” – “Berria” – “Karpeta” aukeratzea. 1. “Fitxategia”-“Berria” sakatuko dugu. 2. Menu honetan, “Karpeta” aukeratuko dugu. 39
  • 40. EZAGUTU PC-A3. “Sortu karpeta berria” (“Crear nueva carpeta”) sakatzea, “Fitxategi eta karpeten atazak”(“Tareas de archivo y carpeta”) eremuan. “Sortu karpeta berria” aukeran klik egingo dugu.Karpeta sortu ondoren, gure izena jarriko diogu. Gure izena idatziko dugu karpetan. 40
  • 41. EZAGUTU PC-AKarpeta berriaren baitan, beste karpeta bat sortuko dugu, “Sukaldeko errezetak” izenekoa.Horretarako, gure izena duen karpetan klik egingo dugu, eta lehen aipatu ditugun urratsberak egingo ditugu. “Sukaldeko errezetak” karpetaren baitan, beste hiru karpeta sortukoditugu: “Lehenengo platerak”, “Bigarren platerak” eta “Azkenburukoak”. Gure izena duen karpeta Sukaldeko errezetak Lehenengo platerak Bigarren platerak Azkenburukoak“Lehenengo platerak” karpetan, beste lau karpeta sortuko ditugu: “Entsaladak”, “Pasta”,“Lekaleak” eta “Barazkiak”. “Pasta” karpetaren baitan, dauzkagun pasta errezetak(fitxategiak) sartuko ditugu. “Lekaleak”, “Barazkiak” eta “Entsaladak” karpetetan gauzabera egingo dugu. Gure izena duen karpeta Gure izena duen karpeta Sukaldeko errezetak Lehenengo platerak Entsaladak Pasta Lekaleak Barazkiak Bigarren platerak Azkenburukoak“Bigarren platerak” karpetan, beste bi karpeta sortuko ditugu: “Haragia” eta “Arraina”.“Arraina” karpetan, dauzkagun arrain errezetak sartuko ditugu. “Haragia” karpetan, berriz,haragi errezetak sartuko ditugu. Gure izena duen karpeta Sukaldeko errezetak Lehenengo platerak Entsaladak Pasta Lekaleak Barazkiak Bigarren platerak Haragia Arraina AzkenburukoakKarpeten egiturak guk nahi adina maila izan ditzake. 41
  • 42. EZAGUTU PC-A8. Gorde (Guardar) eta Gorde honela (Guardar como) Windowseko programa batekin lan egin ondoren, baliteke egin dugun lana gorde nahi izatea, eta horretarako, batez ere bi gauza hauek hartu beharko ditugu kontuan: fitxategiaren izena eta fitxategia zer karpetatan gorde nahi dugun. Gure adibidearekin jarraitzen badugu, demagun gure ohar blokean pasta entsaladaren errezeta bat idatzi dugula: makarroiak, gazta... Errezeta idatziko dugu ohar blokean GORDE (GUARDAR) Dagoeneko sortuta dagoen fitxategi bat aldatu nahi badugu eta ondoren aldaketak gorde nahi baditugu, fitxategiaren izena aldatu gabe, nahikoa izango da “Fitxategia” menuko "Gorde" aukera erabiltzea. Modu horretan, fitxategia gordeko dugu, lehen zuen izen berarekin eta lehen zegoen leku berean. Demagun gure pasta entsaladaren errezetako osagaietan aldaketa bat egin nahi dugula: makarroiak eta artoa, makarroiak eta gaztaren ordez. “Pasta entsalada” fitxategia irekiko dugu, eta nahi ditugun aldaketak egingo ditugu. 42
  • 43. EZAGUTU PC-ABi errezetak mantendu nahi baditugu, bigarren errezetari beste izen bat jarri beharko diogugordetzeko garaian; “Pasta entsalada 2”, adibidez. Bigarren errezeta, aurrekoa (“Pastaentsalada”) bezalaxe gordeko dugu.Baino bigarren errezeta bakarrik gorde nahi badugu (osagaitzat makarroiak eta artoadituena), gordeta dugun “Pasta entsalada” fitxategia irekiko dugu (osagaitzat makarroiaketa gazta dituena), nahi ditugun aldaketak egingo ditugu, eta ondoren, “Fitxategia” –“Gorde” aukeratuko dugu. Horrela, “Pasta entsalada” fitxategia bakarrik gordeko dugu,baino osagaiak aldatuta: makarroiak eta artoa.Beraz, izen berarekin gorde dugunez ("Pasta entsalada"), aurreko bertsioa galduko da(makarroiak eta gazta), eta azken aldaketak gordeko dira (makarroiak eta artoa). Gure izena duen karpeta Sukaldeko errezetak Lehenengo platerak Entsaladak Pasta entsalada Pasta entsalada 2 Pasta Lekaleak Barazkiak Bigarren platerak Haragia Arraina Azkenburukoak 43
  • 44. EZAGUTU PC-AGORDE HONELA (GUARDAR COMO)Fitxategi bat lehenengo aldiz gorde nahi badugu, saguaren ezkerreko botoiaz “Fitxategia”menuko “Gorde honela…” (“Guardar como…”) komandoa sakatuko dugu. “Fitxategia”-“Gorde honela…” sakatuko dugu.Elkarrizketa koadro bat zabalduko da, eta bertan, fitxategiari zer izen jarri nahi diogun etazer karpetatan gorde nahi dugun adieraziko dugu.Guk, “Pasta entsalada” izena jarriko diogu gure errezetari, eta “Entsaladak” karpetangordeko dugu. Gure izena duen karpeta Sukaldeko errezetak Lehenengo platerak Entsaladak Pasta entsalada Pasta Lekaleak Barazkiak Bigarren platerak Haragia Arraina Azkenburukoak 44
  • 45. EZAGUTU PC-A 1. Hemen klik egingo dugu, non gorde nahi dugun aukeratzeko. Aurkitzen 2. Hemen, errezetari jarri nahi dugunean, nahi dugun diogun izena idatziko dugu. karpetaren izena agertuko da; kasu honetan, “Entsaladak”. 45
  • 46. EZAGUTU PC-A9. Windowseko arakatzailea (Explorador de Windows) WINDOWSEKO ARAKATZAILEA Windowseko arakatzailearen bidez gure ordenagailuan dagoen informazio guztia eta disko gogorrean, diskete batean edo CD batean dauden karpetak ikus ditzakegu. “Ordenagailua” (“Mi PC”) karpetaren ordez erabil dezakegu. Windowseko arakatzailea abiarazteko, pantailaren behealdeko ezkerreko ertzean dagoen “Hasi” (“Inicio”) botoia sakatuko dugu. Saguaren erakuslea “Programak” aukeraren gainean jarriko dugu, eta “Windowseko arakatzailea” aukerara joango gara. Arakatzailea abiarazteko, saguaren ezkerreko botoia sakatuko dugu, behin. 46
  • 47. EZAGUTU PC-APantailaren eskuineko aldean, irekita daukagun karpetaren edukia ikusiko dugu, etaezkerreko aldean, berriz, karpeten egitura, zuhaitz moduan. Karpeta batek azpikarpetakbaditu, karpetaren ikonoaren ezkerreko aldean + ikurra agertuko da. Beraz, + ikurrarengainean klik egiten badugu, bere baitan dauden azpikarpetak agertuko dira, eta + ikurrazegoen lekuan - ikurra agertuko da. Aldiz, - ikurraren gainean klik egiten badugu,azpikarpetak gordeko dira.Karpeten egitura horretan, azpikarpetak eskuinalderantz sartuta daude. Mahaigainarenikonoa da ezker-ezkerrean dagoen bakarra. Zuzenean Mahaigainaren azpitik daudenkarpetak dira, hain zuzen, Windows abiarazten dugunean Mahaigainean ikusten direnak(adibidez, Ordenagailua, Zakarrontzia, Dokumentuak…).Ordenagailua karpetan, datueneuskarri guztiak daude; hau da, disko gogorra, diskete irakurgailua, CD-ROM irakurgailua,eta, halakorik balego, DVD irakurgailua.Euskarri horietan (batez ere disko gogorrean) beste karpeta batzuk daude; karpeta horienbaitan beste karpeta batzuk egon daitezke, eta horrela, behin eta berriz, nahi adinaazpimaila egon daitezke.Arakatzailearen leihotik “Ordenagailua”, “Disketea”, “CD-ROMa” eta abarretan sar gaitezke. Leihoaren zati honetan, Mahaigainean dagoena agertzen da. “Mahaigaina” sakatzen badugu, kolorea aldatuko da. 47
  • 48. EZAGUTU PC-A + ikurrak adierazten du atal horren baitan azpikarpetak daudela. - ikurrak adierazten du atal horren batian ez dagoela azpikarpetarikLeihoaren eskuineko aldea beste lau modutan ere ager daiteke, gorago ikus daitekeenikuspegiaz gain ("Xehetasunak" -“Detalles”-).Horretarako “Ikusi” (“Ver”) sakatuko dugu, eta bertan dauden bost egituretako bataukeratuko dugu: Koadro txikiak (Vistas en miniatura) 48
  • 49. EZAGUTU PC-ALauzak (Mosaicos)Ikonoak (Iconos)Zerrenda (Lista) 49
  • 50. EZAGUTU PC-AXehetasunak (Detalles) 50
  • 51. EZAGUTU PC-A10. Nola gordetzen du ordenagailuak informazioa? NOLA GORDETZEN DU ORDENAGAILUAK INFORMAZIOA? Bit 1: informazioaren oinarrizko unitatea Byte 1: 8 bit. Karaktere batek byte 1 du. Kb 1: 1024 byte (± 1000 byte) Oso unitate handiekin lan egiten denean, beste multiplo bat erabiltzen da: Megabyte-a edo Mb-a; hau da, 1024 Kb (± 1000 Kb). Diskete arrunt batean 1,44 Mb sartzen dira. CD-ROM batean 650 Mb edo 700 Mb sartzen dira. Gaur egungo ordenagailuetako memoria nagusiak (RAM) 128-256 Mb-ko edukiera izaten du, eta disko gogor batek, berriz, 40 edo 60 Gb-koa (1 Gb: 1024 Mb). Bit 1 = informazioaren oinarrizko unitatea Byte 1 = 8 bit 1 Kilobyte (Kb)= 1.024 byte Megabyte (Mb) 1 = 1.024 Kb Gigabyte (Gb) 1 = 1.024 Mb Terabyte (Tb) 1 = 1.024 Gb Lehen sortu ditugun “Pasta entsalada” eta “Pasta entsalada 2” fitxategiek zer tamaina duten ikusiko dugu orain. Horretarako, Arakatzailea irekiko dugu, “Entsaladak” karpetara joango gara, eta honako pantaila hau ikusiko dugu: 51
  • 52. EZAGUTU PC-A Fitxategiaren Fitxategiaren Fitxategiaren tamaina aldatze data izena Fitxategi mota: Word, Excel... 52
  • 53. EZAGUTU PC-A11. Zakarrontzia (Papelera de reciclaje) ZAKARRONTZIA Zakarrontzia disko gogorreko eremu bat da, eta bertan, ezabatu dugun informazioa pilatzen da; horrela, C unitateko fitxategi edo karpeta bat nahi gabe ezabatu badugu, leheneratu ahal izango dugu.Zakarrontzian dagoen fitxategi edo karpeta bat leheneratzen badugu, besterik adierazi ezean, fitxategia edo karpeta bere jatorrizko kokalekura itzuliko da; hau da, “Dokumentuak” karpetako fitxategi bat ezabatu badugu, leheneratzen dugunean karpeta horretara bueltatuko da. Zakarrontzian dauden dokumentu guztiak bertan egongo dira, harik eta zakarrontzia husten ez badugu. Zakarrontzia ireki nahi badugu, Mahaigainera joango gara, eta "Zakarrontzia” ikonoan klik bikoitza egingo dugu. Zakarrontziaren leihoa honako hau da. Baliteke guztiz berdina ez izatea; izan ere, Windowseko arakatzailea bezalaxe, pertsonalizatu egin daiteke. Zakarrontzia zabaltzeko, klik bikoitza egingo dugu bere ikonoan 53
  • 54. EZAGUTU PC-AZakarrontziaren leihoa Windowseko arakatzailearen leihoaren antzekoa da, eta bietanaukera berak daude, hala nola leihoa pertsonalizatzea, ikuspegiak, atributuak, etab.Zakarrontzian, bertan dauden fitxategi edo karpeten atributuak agertuko dira, hala nolajatorrizko kokalekua; baita fitxategi edo karpeta horien ezabatze data eta ordua ere. Hemen agertuko dira ezabatu Jatorrizko kokalekuak adierazten ditugun fitxategi guztiak. du fitxategia zer karpetatan zegoen ezabatu aurretik.Zakarrontziko elementu guztiak leheneratu eta beren jatorrizko kokalekura eraman nahibaditugu: Ezkerreko aldean dagoen gezi orlegia sakatuko dugu, “Leheneratu elementu guztiak” (“Restaurar todos los elementos”) izenekoa.Elementu batzuk bakarrik leheneratu nahi baditugu: Leheneratu nahi ditugun elementuak aukeratuko ditugu, gainean klik eginda. Leheneratu nahi ditugun elementuak hurrenez hurrenekoak badira, “Maius” (“Shift”) tekla erabiliko dugu elementuak aukeratzeko, eta hurrenez hurrenekoak ez badira, berriz, “Control” (Ctrl) tekla. Elementuak aukeratu ondoren, ezkerreko aldeko gezi berdean “Leheneratu elementu hau” (“Restaurar este elemento”) edo “Leheneratu hautatutako elementuak” (“Restaurar los elementos seleccionados”) jarriko du. Aukeratutako fitxategiak leheneratzen ditugunean, jatorrizko kokalekura bueltatuko dira.Zakarrontziaren eskuineko aldea ikusgai ez badago, badago bertako elementuakleheneratzeko beste modu bat. Hain zuzen ere, "Fitxategia" menuan sartu, eta "Leheneratu"(“Restaurar”) aukeratu beharko dugu. 54
  • 55. EZAGUTU PC-ALeheneratu nahi ditugun elementuak lehen non zeuden ez badakigu, “Jatorrizko kokalekua”(“Ubicación original”) zutabean agertzen den ibilbideari erreparatuko diogu leheneratuaurretik, bertan adierazita dagoen lekuan gordeko baitira.Zakarrontziko ezein elementu ezabatu aurretik, oso argi izan behar dugu behin ezabatu etagero ezin izango dugula leheneratu.Zakarrontziko fitxategi edo karpeta bat ezabatu nahi badugu: Ezabatu nahi ditugun elementuak aukeratuko ditugu, eta ondoren, “Ezab” (“Supr”) tekla sakatuko dugu. Aukeratu ditugun fitxategiak desagertu egingo dira, eta ezin izango ditugu berreskuratu. Leiho bat agertzen bazaigu, eta galdetzen badigu ziur ote gauden aukeratu dugun elementua ezabatu nahi dugula, “Bai” sakatuko dugu; baldin eta ezabatu nahi badugu, noski. Zakarrontzia husteak esan nahi Fitxategi bat leheneratzeak esan du bertako fitxategi guztiak nahi du fitxategia zakarrontzitik ezabatzea. Horrela, disko ateratzea eta bere jatorrizko gogorrean leku gehiago egongo kokalekuan uztea. “Leheneratu da. elementu guztiak” sakatzen badugu, Zakarrontziko fitxategi guztiak leheneratuko ditugu.Ezabatzen ditugun elementuak Zakarrontzian gelditzen dira, eta noizean behin, Zakarrontziahustu egin behar da, disko gogorrean leku gehiago izateko edo elementu horiek ezditugulako ezertarako behar. Zakarrontzia husteko, honako hau egin beharko dugu: Ezkerreko aldean dagoen “Hustu zakarrontzia” (“Vaciar la Papelera de reciclaje”) ikonoa sakatu beharko dugu. Leiho batean, honako galdera hau agertuko zaigu: “Ziur zaude X elementu hauek ezabatu nahi dituzula? Non X den une horretan 55
  • 56. EZAGUTU PC-AZakarrontzian dauden elementuen kopurua. Zakarrontzia hustu nahi badugu, “Bai”sakatuko dugu.“Fitxategia” menutik ere hustu daiteke Zakarrontzia. Hain zuzen ere, “Hustuzakarrontzia” (“Vaciar la Papelera de reciclaje”) aukeratu beharko dugu.Eta badago Zakarrontzia bizkorrago husteko modu bat ere. Mahaingainean jarri etasaguaren eskuineko botoiaz Zakarrontziaren ikonoa sakatzen badugu, menu batagertuko zaigu, eta bertan, “Hustu zakarrontzia” aukera. Modu horretan egin nahibadugu, argi izan beharko dugu Zakarrontzia hustu nahi dugula; izan ere, ez dituguikusiko ezabatzera goazen elementuak. “Zakarrontzia hustu” sakatuko dugu, elementu bakar bat ere geldi ez dadin. Zakarrontzia hutsik dago. Zakarrontzia husten badugu, ezin izango ditugu bertan zeuden fitxategiak leheneratu, baino diskoan leku gehiago izatea lortuko dugu. 56