Your SlideShare is downloading. ×
0
Blijf bij de les!<br />Jezuïetenonderwijs in de Dijlestad<br />JürgenVanhoutte<br />SoiréeLamot, 10 maart 2011<br />
Jezuïetenonderwijs in Mechelen<br />Jezuïeten en onderwijs<br />Jezuïeten en de Mechelse onderwijscontext<br />Op de schoo...
Jezuïeten en onderwijs<br />
Jezuïeten als onderwijsorde<br />1540, Ignatius van Loyola: onderwijs niet eerste prioriteit (FormulaInstituti, 1539)<br /...
<ul><li> groot succes + snelle verspreiding: 33 colleges (1556), 144  </li></ul>  (1579), 245 (1600), 372 (1616), 444 (163...
Jezuïetenhuizen in de Nederlanden en het prinsbisdom Luik (1640)<br />Bron: Put, E. en Wynants, M. De jezuïeten in de Nede...
“Ontluiking” reguliere colleges<br />Bron: Leyder, D. “L’éclosion scolaire. Le développement du réseau des collèges <br />...
Reguliere én seculiere colleges vóór 1773<br />
Jezuïeten en de Mechelse onderwijscontext<br />
Jezuïetencollege Mechelen<br />1611: opening tweede noviciaat in Mechelen<br />steun aartshertogen en Franciscus Van der B...
Jezuïetencollege Mechelen<br />Meteen 5 klassen: retorica, poësis, syntaxis, grammatica en figuren<br />Gemiddeld 200 à 25...
Jezuïetencollege Mechelen<br />Sodaliteitskapel jezuïeten J.B. De Noter, 1710 www.beeldbankmechelen.be<br />
Jezuïetencollege Mechelen<br />Franciscus-Xaveriuskerk jezuïeten J.B. De Noterwww.beeldbankmechelen.be<br />
Evolutie leerlingenaantal jezuïeten Mechelen (1644-1764)<br />
Gemiddelde leerlingenaantallen jezuïetencolleges (16e-18e eeuw)<br />
Scoolscape Mechelen<br />Sporen van augustijnencollege (14e-15e eeuw)??<br />Standonckcollege/Fraterkeshuys (1500)  1595 ...
Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Sterk gepatroneerd door aartsbisschop<br />Kweekvijver voor seminarie<br />J....
Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Zicht op voorgevel oratorianencollege, 1750 www.beeldbankmechelen.be<br />
Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Bouwaanvraag gevel oratorianencollege, 1782 www.beeldbankmechelen.be<br />
Jezuïeten vs. Grootschool<br />1613: na plannen om Grootschool over te nemen, ijveren jezuïeten voor oprichting eigen coll...
Jezuïeten vs. Grootschool<br />Schoolstrijd blijft constante<br />Regelmatig klachten dat jezuïeten akkoord negeren<br />1...
Jan Berchmans: van Diest naar Mechelen<br />DIEST<br />MECHELEN<br /><ul><li> ° 1599, Diest
vader deken schoenmakers
 tantes begijnen
 1605: begijnhofschool Diest
1608: Latijnse school Diest</li></ul>MathiasHovius<br /><ul><li> beschermheer grootschool
°1595 (groot)seminarie</li></ul>Frans Boels<br />Haymo Timmermans<br />Wouter van Stiphout<br />Jean de Froidmont<br />Jez...
Berchmans naar jezuïeten
1616: intrede in novicaat
1618: filosofie > Antwerpen
+1622 Rome</li></ul>Frans van Groenendonk<br />
Jan Berchmans: van Diest naar Mechelen<br />DIEST<br />MECHELEN<br /><ul><li> ° 1599, Diest
vader deken schoenmakers
 tantes begijnen
 1605: begijnhofschool Diest
1608: Latijnse school Diest</li></ul>MathiasHovius<br /><ul><li> beschermheer grootschool
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Lezing_jezuïeten_Mechelen_Soirée_Lamot_2011_03_10

583

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
583
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Lezing_jezuïeten_Mechelen_Soirée_Lamot_2011_03_10"

  1. 1. Blijf bij de les!<br />Jezuïetenonderwijs in de Dijlestad<br />JürgenVanhoutte<br />SoiréeLamot, 10 maart 2011<br />
  2. 2. Jezuïetenonderwijs in Mechelen<br />Jezuïeten en onderwijs<br />Jezuïeten en de Mechelse onderwijscontext<br />Op de schoolbanken<br />
  3. 3. Jezuïeten en onderwijs<br />
  4. 4. Jezuïeten als onderwijsorde<br />1540, Ignatius van Loyola: onderwijs niet eerste prioriteit (FormulaInstituti, 1539)<br />Wel: catechisatie van kinderen en ‘onontwikkelden’<br />Wel: afstaan van jezuïeten voor onderwijs op vraag<br />1547, Gandía: college + universiteit voor jezuïeten in opleiding en leken (Francisco de Borja/Borgia)<br />1548, Messina: college voor niet-jezuïeten (JeronimoNadal, PetrusCanisius)= prototype jezuïetencolleges<br />1550: onderwijs aan externi vastgelegd in constituties <br />1551, Rome: Collegium Romanumkosteloos onderricht in ‘grammatica, humaniora en christelijke leer’<br />
  5. 5. <ul><li> groot succes + snelle verspreiding: 33 colleges (1556), 144 </li></ul> (1579), 245 (1600), 372 (1616), 444 (1636), 612 (1717), 669 <br /> (1749)<br /><ul><li> Zuidelijke Nederlanden: 34 gymnasia, waarvan 16 in de Vlaamse en 18 in de Waalse provincie</li></ul>Reguliere colleges vóór 1773 (augustijnen, jezuïeten, minderbroeders, oratorianen)<br />
  6. 6. Jezuïetenhuizen in de Nederlanden en het prinsbisdom Luik (1640)<br />Bron: Put, E. en Wynants, M. De jezuïeten in de Nederlanden en het prinsbisdom<br />Luik (1542-1773). Dossier bij de gelijknamige tentoonstelling in het Algemeen Rijksarchief te Brussel. Educatieve Dienst. Dossier. Tweede Reeks 5. Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën. Brussel, 1991<br />
  7. 7. “Ontluiking” reguliere colleges<br />Bron: Leyder, D. “L’éclosion scolaire. Le développement du réseau des collèges <br />dans les Pays-Bas espagnols et la principauté de Liège au 17ième siècle”. <br />Paedagogica Historica, 36 (2000) 3, p. 1003-1051.<br />
  8. 8. Reguliere én seculiere colleges vóór 1773<br />
  9. 9. Jezuïeten en de Mechelse onderwijscontext<br />
  10. 10. Jezuïetencollege Mechelen<br />1611: opening tweede noviciaat in Mechelen<br />steun aartshertogen en Franciscus Van der Burch<br />vestigen zich in voormalig Keizershof<br />1613: aankoop huis Van Wachtendonck<br />1615: opening gymnasium<br />1623-1629: tertiaat van Lier naar Mechelen<br />1624: plannen scheiding noviciaat en college<br />1632/1633: bouw Onze-Lieve-Vrouwekapel<br />1664-1669: bouw nieuwe kloostervleugel voor paters<br />1670-1694/1709: bouw Xaveriuskerk<br />
  11. 11.
  12. 12. Jezuïetencollege Mechelen<br />Meteen 5 klassen: retorica, poësis, syntaxis, grammatica en figuren<br />Gemiddeld 200 à 250 studenten (17e eeuw)  externen<br />Twee Mariacongregaties of sodaliteiten (Nederlands en Latijn) <br />
  13. 13. Jezuïetencollege Mechelen<br />Sodaliteitskapel jezuïeten J.B. De Noter, 1710 www.beeldbankmechelen.be<br />
  14. 14. Jezuïetencollege Mechelen<br />Franciscus-Xaveriuskerk jezuïeten J.B. De Noterwww.beeldbankmechelen.be<br />
  15. 15. Evolutie leerlingenaantal jezuïeten Mechelen (1644-1764)<br />
  16. 16. Gemiddelde leerlingenaantallen jezuïetencolleges (16e-18e eeuw)<br />
  17. 17. Scoolscape Mechelen<br />Sporen van augustijnencollege (14e-15e eeuw)??<br />Standonckcollege/Fraterkeshuys (1500)  1595 seminarie<br />Grootschool/oratorianencollege<br />kapittelschool van Sint-Rombouts (13e eeuw)<br />1448 door de stad Mechelen overgenomen  aankoop huizen op Sint-Romboutskerkhof/Lechelstraat<br />Rector scholarum + 3 ondermeesters (submagistri)  7 klassen<br />1559: 4 provisoren van stadswege aangesteld<br />Ca. 1613: pogingen tot overname door jezuïeten<br />1630: overname door oratorianen  1750 nieuw schoolgebouw<br />
  18. 18. Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Sterk gepatroneerd door aartsbisschop<br />Kweekvijver voor seminarie<br />J.B. De Noter, 1790 www.beeldbankmechelen.be<br />
  19. 19. Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Zicht op voorgevel oratorianencollege, 1750 www.beeldbankmechelen.be<br />
  20. 20. Mechelse Grootschool/oratorianencollege<br />Bouwaanvraag gevel oratorianencollege, 1782 www.beeldbankmechelen.be<br />
  21. 21. Jezuïeten vs. Grootschool<br />1613: na plannen om Grootschool over te nemen, ijveren jezuïeten voor oprichting eigen college<br />9 september 1613: magistraat belooft jaarlijks 1.500 gulden<br />Brede Raad verzet zich hiertegen<br />5 mei 1615: akkoord met de magistraat voor opening college (1 juli), met jaarlijkse subsidie van 1.000 gulden<br />Verzet van aartsbisschop Hoviust.v.v. Grootschool<br />Aartshertogen komen tussen (Willem de Gryspere)  akkoord<br />ook grootschool krijgt jaarlijkse subsidie van 1.000 gulden<br />tot 1 januari 1616 kunnen leerlingen vrij van school wisselen<br />«Die Meesters van beide syden sullen vrintschap, ende correspondentie met elckanderen<br />houden, eenen goede yver inde Jonckheyt verwecken, endemeestelyckgaedeslaen, dat die<br />discipline niet twistich en worden oft met kyvenoft met vichten onrust in stadtmaecken,<br />endeingevallesulcx geschiede, sullen die Autheurssonder dissimulatie gestraft worden tot <br />exemple van andere» (19 oktober 1615)<br />
  22. 22. Jezuïeten vs. Grootschool<br />Schoolstrijd blijft constante<br />Regelmatig klachten dat jezuïeten akkoord negeren<br />1624: pogingen om gymnasium op Leermarkt/Oude Bruul te vestigen  veto magistraat  beroep Grote Raad + Geheime Raad (1627)<br />Relaties met stadsmagistraat vertroebelen  intrekking subsidies<br />Overname Grootschool door oratorianen (1630)  bijkomend twistpunt: jansenisme<br />Endspiel<br />1773: jezuïeten afgeschaft  20 september alle jezuïetencolleges in Oostenrijkse Nederlanden gesloten<br />In Mechelen wordt geen Voorlopig/Koninklijk College ingericht<br />Oratorianencollege neemt onderwijstaak in Dijlestad over???<br />1796/1797: oratorianencollege afgeschaft + oratorianen verdreven<br />
  23. 23. Jan Berchmans: van Diest naar Mechelen<br />DIEST<br />MECHELEN<br /><ul><li> ° 1599, Diest
  24. 24. vader deken schoenmakers
  25. 25. tantes begijnen
  26. 26. 1605: begijnhofschool Diest
  27. 27. 1608: Latijnse school Diest</li></ul>MathiasHovius<br /><ul><li> beschermheer grootschool
  28. 28. °1595 (groot)seminarie</li></ul>Frans Boels<br />Haymo Timmermans<br />Wouter van Stiphout<br />Jean de Froidmont<br />Jezuïeten<br /><ul><li> 1615: opening gymnasium
  29. 29. Berchmans naar jezuïeten
  30. 30. 1616: intrede in novicaat
  31. 31. 1618: filosofie > Antwerpen
  32. 32. +1622 Rome</li></ul>Frans van Groenendonk<br />
  33. 33. Jan Berchmans: van Diest naar Mechelen<br />DIEST<br />MECHELEN<br /><ul><li> ° 1599, Diest
  34. 34. vader deken schoenmakers
  35. 35. tantes begijnen
  36. 36. 1605: begijnhofschool Diest
  37. 37. 1608: Latijnse school Diest</li></ul>MathiasHovius<br /><ul><li> beschermheer grootschool
  38. 38. °1595 (groot)seminarie</li></ul>Frans Boels<br />Haymo Timmermans<br />Wouter van Stiphout<br />Jean de Froidmont<br />Jezuïeten<br /><ul><li> 1615: opening gymnasium
  39. 39. Berchmans naar jezuïeten
  40. 40. 1616: intrede in novicaat
  41. 41. 1618: filosofie > Antwerpen
  42. 42. +1621 Rome</li></ul>Frans van Groenendonk<br />
  43. 43. Op de schoolbanken<br />
  44. 44. Ratio Studiorum (1599)<br />Codex van het jezuïetenonderwijs<br />Uniform onderwijssysteem voor alle jezuïetencolleges <br /><ul><li>Samenhangend pedagogisch geheel
  45. 45. jaarklassensysteem (modus parisiensis)
  46. 46. regelmatige evaluatie
  47. 47. onderlinge wedijver (aemulatio)
  48. 48. permanent toezicht en straf
  49. 49. mutueel of onderling onderwijs</li></ul>Klassieke talen en godsdienstonderricht  Homo pius et eloquens<br />
  50. 50. Personeelsbezetting jezuïetengymnasium<br />
  51. 51. Jaarklassensysteem of modus Parisiensis<br />Retorica (eloquentia) + Dialectica<br />Poësis (classis humanitates)<br />Syntaxis (tertia/suprema classis grammatices)<br />Grammatica (secunda/media classis grammatices)<br />(Grote) Figuren (prima/infima classis grammatices)<br />Kleine figuren (of Rudimenta = voorbereidend jaar)<br />
  52. 52.
  53. 53. Een dag op school …<br />7.00 u.: eerste belsignaal<br />Lessen opzeggen<br />verbetering huistaken<br />7.15 u.: tweede belsignaal<br />7.30 u.: derde belsignaal  begin ochtendles<br />10.00 u.: eucharistieviering<br />Middagmaal<br />13.00 u.: eerste belsignaal<br />13.15 u.: tweede belsignaal<br />13.30 u.: derde belsignaal  begin namiddagles<br />16.30 u.: einde lessen<br />
  54. 54. Vaste jaarcyclus <br />
  55. 55. Jezuïetenpedagogiek<br />Passieve én actieve kennis van Latijn (Grieks)<br />themata en stijloefeningen (schriftelijk), disputatio, declamationesofexercitationesscholasticae, toneelopvoeringen (mondeling)<br />Verboden volkstaal te gebruiken<br />Stimuleren van de onderlinge wedijver tussen leerlingen<br />Opdeling klassen in rivaliserende kampen (Romeinen/Byzantijnen) met eigen hiërarchie (imperator, consul, senator, censor, decurion)<br />Concertationes<br />Regelmatige evaluatie voortgang leerlingen<br />Dagelijks opvragen huistaken + overhoren lessen door decuriones<br />Maandelijkse of tweemaandelijkse compositiones pro imperio<br />Jaarlijkse eindexamens<br />
  56. 56. Jezuïetenpedagogiek<br />Mutueel of onderling onderwijs<br />Geraffineerd systeem van permanent toezicht en straf<br />Signum linguaevernaculae<br />Signum moris<br />Lijfstraffen gematigd, strafstudie kwam praktisch niet voor, strafwerk (thuis) moest nuttig en leerzaam zijn, vernederingsstraffen<br />Studieprefect verantwoordelijk voor bepalen en uitvoeren strafmaat<br />Permanente godsdienstbeleving en -onderricht<br />dagelijkse catechismusles, dagelijkse mis, wekelijkse verplichting ter communie te gaan, minstens 1 keer per maand naar de biecht<br />Maria-sodaliteiten (extra-curriculair)<br />
  57. 57. Jezuïetenpedagogiek<br />Collegehoogdagen<br />Publieke toneelopvoeringen + plechtige prijsuitreikingen<br />Tentoonstellingen van werkstukken leerlingen of affixiones<br />Deelname aan processies, cavalcades, inhaling van primussen, (kerkelijke) hoogwaardigheidsbekleders enz.<br />
  58. 58. Teloorgang jezuïetenonderwijs<br />
  59. 59. Teloorgang jezuïetenonderwijs (18e eeuw)<br />Toenemende kritiek op niet-utilitair karakter van jezuïetenonderwijs<br />Exclusieve studie klassieke talen = wereldvreemd <br />Aanpassingen: geschiedenis en aardrijkskunde worden zelfstandige vakken + groter aandeel mathematica<br />Dalende leerlingenaantallen<br />Grotere concurrentie van Latijnse scholen in kleinere steden (oratorianen en seculiere colleges)<br />Opkomst alternatieven voortgezet onderwijs: Franse school<br />20 september 1773: sluiting jezuïetencolleges in Oostenrijkse Nederlanden<br />
  60. 60. Leerlingenaantal jezuïetencollege Antwerpen <br />Bron: Put, E. en Wynants, M. De jezuïeten in de Nederlanden en het prinsbisdom<br />Luik (1542-1773). Dossier bij de gelijknamige tentoonstelling in het Algemeen Rijksarchief te Brussel. Educatieve Dienst. Dossier. Tweede Reeks 5. Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën. Brussel, 1991<br />
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×