Arte grega

A ARTE GREGA

PERIODO DE FORMACIÓN
(1000-650)
PERIODO ARCAICO
( 650-480)
PERIODO CLÁSICO
(480-325)
HELENISMO (325-30 a.C.)
CRONOLOXÍA
Protoxeométrico
Xeométrico
Corintio
Dedálico (650-610)
Arcaico pleno (610-530)
Arcaico maduro (530-480)
Severo (480-450) Clásico pleno (450-400) Estilo do século IV (400-325)

Finalidade concreta: conservar a imaxe da divindade.
Non hai liturxia no seu interior. Non estaba pensado para albergar fieis.
Situado fóra do entramado urbano: acrópole ou santuarios.
A orixe mégaron prehelénico.
Cuberta plana no interior e a dúas augas no exterior (sen teito: hípetros).
O templo grego

Estrutura sinxela e elemental:
1 Pronaos : diante da cella, delimitado pola prolongación dos muros da mesma.
2 Cella ou naos : espazo rectangular, que pode estar dividido en naves mediante ringleiras de columnas. Alberga a estatua da divindade
3 Opistodomo : parte traseira que non comunica coa cella –cando isto ocorre, non está aberto ao exterior-, garda as ofrendas.

Materiais: nun inicio, madeira; despois ladrillo e adobe, sendo substituídos por pedra (caliza e, sobre todo, mármore).
Sillares regulares, con aparello isódomo e pseudoisódomo.
Evolución: os máis antigos son estreitos e alongados, co tempo, máis harmónicos: as columnas das fachadas maiores serían o dobre máis unha das columnas das fachadas menores.
O intercolumnio sempre é o mesmo, dependendo do fuste na base.
Non ten fachada principal. O templo pintábase con cores brillantes.

CLASIFICACIÓN DOS TEMPLOS SEGUNDO O LUGAR ONDE SE COLOCAN AS COLUMNAS SEGUNDO O NÚMERO DE COLUMNAS DA FACHADA
In antis : só columnas entre as antas.
Próstilo : columnas diante dunha das fachadas menores
Anfipróstilo : columnas diante das dúas fachadas menores.
Períptero : columnas rodeando todo o templo
Pseudoperíptero : columnas adosadas aos muros da cella nos lados maiores
Diptero : dobre columnata polos catro lados
Dístilos
Tetrástilos
Pentástilos
Hexástilos
Octástilos

Orde dórica Xorde no Peloponeso. Sensación de monumentalidade e solidez. Proporcións 1/5, 1/6

Orde xónica Aparece na Grecia oriental, máis luxo e ostentación. Proporcións 1/7, 1/8

Orde corintia Posible simboloxía funeraria na súa orixe (deseño de Calímaco), pode chegar a proporcións 1/12

Posible reconstrución das tres ordes tal como serían na época grega

Templo de Poseidón en Paestum, sur de Italia. Ca. 450 a.C.

A Acrópole ateniense.

Menesikles. Propíleos 437 – 432 a. C.
En mármore branco. O autor sacoulle partido aos desniveis topográficos.
Dobre pórtico dórico hexástilo, con seis columnas xónicas perpendiculares.
Dúas ás laterais que non se construíron.
Dous edificios para biblioteca e pinacoteca, só se construíu un.

Atenea Niké :
xónico, cunha cella pequena, anfipróstilo e tetrástilo, con dúas pilastras entre as antas.
Columnas monolíticas.
Erecteion :
Racha co esquema ríxido dos templos (para respectar a topografía sagrada do lugar?)
No este portico hexástilo xónico; ao oeste unha estancia con tres partes con catro columnas xónicas sobre amplo zócalo; ao sur o pórtico das cariátides.
Partenón :
Dórico, octástilo e períptero.
Cella dividida en tres naves por unha columnata dórica en dúas alturas.
Opistodomo con catro columnas xónicas.
Hai correcións para evitaren as deformacións ópticas: cúrvase o estilobata e a cornixa, varían os intercolumnios, cambian anchuras de métopas...
Proporción 1/5,5

Menesikles e Filocles Erecteion e cariátide 421 – 407 a.C.

Calícrates. Atenea Niké, frontal. 427 – 424 a.C.

Ictino e Calícrates Partenón. 447-432 a.C.

Azuis, vermellos ou dourados policromaban as partes altas do templo.
O Partenón amosa desviacións respecto á regularidade matemática quizais xustificada por dúas constantes do pensamento grego: o ser humano como medida de todas as cousas e a experiencia como base para a observación das cousas .
O estilóbata cúrvase cara arriba, curvatura transmitida ao entablamento.
As columnas do peristilo están inclinadas cara dentro, ás dos extremos teñen 5 cts. máis de diámetro e o intercolumnio é menor.
Explicación disto?:
1- Teoría da compensación .
2- Teoría da esaxeración .
3- Teoría da tensión .

Tholos deDelfos Circa 385 a.C.
Unha cámara con círculos concéntricos de columnas dóricas e corintias.
Descoñécese a súa función.

Debuxa as súas gradas sobre a aba dun outeiro
La orquestra é de gran extensión e a escena é estreita e alta.
Destacan pola acústica e a xeometría das súas liñas.

Escultura O ser humano é o eixe da escultura. Evoluciona da simplicidade arcaica ao barroquismo helenístico. Materiais: primeiro madeira e despois pedra, fundamentalmente mármore. Tamén se usou o bronce: cera perdida e fundición en oco. Excepcionalmente ouro, marfil ou prata. Policromábase, agás as de bronce. Conservamos poucos orixinais. O autor firma a obra, valórase a creación artística individual.

Laocoonte Altar de Pérgamo Orientalismo Expresividade Movemento esaxerado Barroquismo Ss. III-II a.C. (146 a.C.) Helenismo Praxíteles Scopas Lisipo Perfecciona o conseguido Novo canon Expresión dos sentimentos S. IV a.C. Postclasicismo (2º clasicismo) Mirón Policleto Fidias Naturalismo en: -anatomía e movemento Proporción - canon Equilibrio - harmonía 2ª metade do S. V a.C. Clasicismo (1º clasicismo) Cabaleiro Rampin Efebo rubio Auriga de Delfos Avances cara ao naturalismo en: -anatomía -rostro -actitudes 1/2 s. VI - 1/2 s. V a.C. Preclasicismo (Estilo severo) Dama de Auxerre Cleobis e Bitón Apolo de Tenea Kouroi e Korai Rixidez Frontalidade Importancia do espido con anatomía tosca Ss. VIII-VI a.C. Arcaísmo OBRAS / AUTORES CARACTERÍSTICAS DATA PERÍODO

Mesma postura : adiantan perna esquerda ; brazos caídos, pegados ao corpo; mans pechadas. Ríxida frontalidade e imaxe compacta.
Somero modelado : a anatomía son incisións no tórax, pregas inguinais e xeonllos
Torso en forma de triángulo
Xeometrización no pelo : recadros xustapostos que simulan os pelos crechos.
Cleobis e Bitón 600 – 580 a.C.

Ollos améndoados e avultados.
“ Sorriso arcaico ”: boca pechada, curvando os beizos. Finalidade plástica: dalle volume ao rostro.
Desproporción entre as partes do corpo.
Pensouse que eran heroes, atletas ou representacións de Apolo. Pode que teñan un carácter votivo (ofrendas á divindade) ou funerario (o difunto na súa plenitude) . Tamén símbolo dunha clase aristocrática, dun heroe fundador dunha gens (isto decae co desenvolvemento da sociedade democrática)
Kuros de Anavisos 540 – 515 a.C.

Kouros del Ática Finais século VII a. C.

Moscóforo 570 a.C.

Cabaleiro Rampin 540 a.C.

Torso de Kuros de Sunion 600 a.C.

Koré con peplo. 540 - 530 a.C .
Sempre os pés xuntos, cunha mán libre para as ofrendas ou soster o vestido.
O interese pola anatomía substitúese polo tratamento dos vestidos, as súas cores e pregues dan vivacidade á figura; dous ropaxes:
O peplo dórico
O Chitón e himatión xónicos (túnica e manto)

Dama de Auxerre. 650 a.C.

Koré 675 (con chitón e himation) 530 - 515 a.C.

Critias O efebo rubio 490 – 480 a.C. No avance cara o naturalismo é importante a evolución nas técnicas escultóricas: do punteiro e martelo inicial, máis tosquedade e xeometrismo, ao uso de ciceis planos e dentados , con sucos longos e ondulados, e o trépano que orixina máis profundidade de talla e claroscuros.
contraposto: unha perna de sostén e a outra libre, o que orixina unha inclinación do corpo que rompe coa frontalidade.

Evolución dos kuroi

Da grandiosidade ao home belo .
Do conxunto entendido como suma de elementos a un corpo xa unitario que controla os membros: pernas, brazos…
Do sonriso arcaico , expresión de vida, a unha s eriedade que busca a interioridade do ser humano.
Progresiva perda da frontalidade .
Dos peiteados longos e xeométricos ao pelo curto

PERIODO SEVERO
Fronte o período arcaico, que destacaba a superficie exterior das cousas, agora resáltase a interioridade humana: tómase conciencia da RESPONSABILIDADE HUMANA, leva a SERIEDADE .
RÁCHASE COA VISIÓN FRONTAL.
Gran desenvolvemento das TÉCNICAS DO BRONCE, a partir do século V a. C, PARA ESCULTURA EXENTA (conservamos poucos orixinais, son copias de época romana)

Auriga de Delfos. 474 a.C.
Ensimismamento e esfericidade no rostro, pérdese o sorriso.
Pelo pegado ao cranio.
“ Ethos” (Serenidade, carácter) propio do vencedor.
Xiro no corpo e plástico tratamento do vestido.

Poseidón ou Zeus 460 a.C.

Guerreiros de Riace Periodo Severo ou clásico
Técnica da cera perdida. dos poucos orixinais gregos en bronce que conservamos.
Maestría no tratamento do corpo, perfecto coñecemento anatómico.

Critias Os Tiranicidas ( Harmodios e Aristogeiton) 477 – 476 a.C.
“ Ethos” (Serenidade, carácter) alonxado do dramatismo do momento: o asasinato de Hiparco. Elevados a categoría de heroes pola súa oposición á tiranía
Máis puntos de vista, camiñamos cara o dominio do espazo. Visión de perfil, cun movemento simultáneo cara adiante e atrás.
É unha copia romana do orixinal en bronce

Mirón. Discóbolo. 460 a.C.
Capta o instante, o momento previo ao lanzamento.
Racha coa postura tradicional ergueita.
O rostro non reflicte o esforzo.
Mestre do “Ritmo”, fixa un momento significativo da acción .(RHYTHMOS: poñer orde no movemento)
Delineada musculatura.

Trono Ludovisi (centro e laterais) 460 – 450 a.C. Técnica dos panos mollados Conviven a sensibilidade arcaica pola simetría e a solemnidade do clásico

A ARQUITECTURA RECOLLE ISTO NAS MÉTOPAS (DÓRICO), NO FRISO (XÓNICO) E NOS FRONTÓNS . O MITO REFLICTE UNHA HISTORIA COLECTIVA OU UNHA DETERMINADA PROPAGANDA POLÍTICA Dificultade compositiva nos frontóns: o espazo decrece cara os laterais. PRIMEIROS FRONTÓNS : temática monstruosa, infunden temor, as figuras usan escalas diferentes para adaptarse ao marco. Templo de Artemisa en Corfú. FRONTÓNS ARCAICOS: temática mítica e heroica, de linguaxe e proporción humana. As figuras amóldanse ao espazo sen cambiar a escala ( de pé, xeonllos…). Máis ricos narrativamente.

Templo de Artemisa en Corfú. 600-580 a.C. Gorgona con arcaísmos na expresión do movemento: pernas de perfil formando ángulos rectos… Gorgona: criaturas fantásticas que tiñan serpes enroscadas na cabeza, quen a miraba quedaba petrificado. Eran tres, a máis coñecida é Medusa.

Templo de Afaia, batalla de Troia. Ca. 510-480. Egina. O frontón oeste amosa rasgos de maior arcaísmo.

Tesouro dos Sifnios, Delfos Aprox. 525 a.C.
Planos superpostos
Riqueza de movementos
Recolle a guerra de Troia e a xigantomaquia
Nos santuarios acumulábanse tesouros e grupos escultóricos.

Métopa de Hércules coas mazás das Hespérides.Templo de Zeus en Olimpia. 465 – 457 a.C.
As métopas recollen os 12 traballos de Hércules.
A verticalidade acentúa a función sustentadora.
Ethos.
A deusa, Atenea, axudando ao seu protexido.

Templo de Zeus en Olimpia, combate de Centauros e Lapitas. 470 – 460 a.C. Frontón oriental: tensa espera Frontón occidental: acción desbordada, mais seriedade nos rostros

ESCULTURA CLÁSICA Crea tipos xenéricos e ideais que clasifican a diversidade humana. Non son retratos individuais. ESCULTURA SÉCULO IV Busca os rasgos esenciais e duradeiros; trala morte, perdura a imaxe. Introduce a "beleza moral"

Fidias Busto de Atenea Lemnia 440 a.C.
Ethos.
Harmonía.
Dominio da técnica.
Plasticidade no peiteado.

Frontóns do Partenón 442-438 a.C
Moi deteriorados por unha bomba veneciana no 1687.
En 1674, J. Carrey fixera uns debuxos do conservado.
A principios do século XIX Lord Elgin levou os restos a Londres.
Cumio artístico de Fidias e do clasicismo. Súperanse os problemas que plantexaba o forma triangular dos frontóns: UNIDADE DA ACCIÓN ENTRE OS DOUS LADOS.

Reconstrución do frontón este do Partenón. Deméter, Perséfone e Hera. 442 – 438 a.C. Dominio absoluto do espazo tridimensional grazas á variedade de posturas, ao xogo de luces e sombras dos vestidos e a dominio da técnica na plasmación da anatomía humana.

Friso do Partenón Procesión das Panateneas 442-438 a.C.
Introduce o gusto xónico dos relevos esculpidos nun edificio dórico.
Nas Panateneas ofrecían un peplo á estatua da deusa: xinetes e carros preparándose, sacerdotes levando os animais para sacrificar, heroes.. E os deuses sentados, esperando.

Friso do Partenón Procesión das Panateneas 442-438 a.C. - Destaca a capacidade de crear sensación de profundidade, marcando unha gran cantidade de planos en poucos centímetros. - Destaca o tratamento das pregas e a naturalidade da composición.

Sir Lawrence Alma-Tadema. Fidias e o friso do Partenón. 1868.

MÉTOPAS: - son 92 en alto relevo: leste, Xigantomaquia; oeste, Amazonomaquia; norte, guerra de Troia; sur, centauromaquia( a mellor conservada). - Composicións claras, con dúas ou tres figuras, sen movementos superfluos. - Algunha ligada aínda ao estilo severo

Doríforo 440-430 a.C. Diadumeno 450-440 a.C.
-Perfecto estudo anatómico
Dominio do modelado e o claroscuro.
Adopta a chamada postura clásica ( contraposto ), rompendo a rixidez da figura totalmente recta.
Cabeza esférica
Policleto

POLICLETO: A BELEZA COMO FROITO DA SIMETRÍA 1* Proporción entre as partes e das partes co conxunto . A unidade base era o dedo. O rostro ten tres partes propocionais: fronte/ fronte-nariz/ nariz-mentón. Consecuencia Cada parte debe estar perfectamente definida: DIARTROSE 1* SYMMETRIA: poñer orde na forma

Calímaco? Atenea atándose unha sandalia (decoración do templo Atenea Niké) 411 – 407 a.C. Delicadeza nos acenos, sutileza e refinamento (o vestido transparente), xogos de movementos e de luces e sombras. A lixeireza da arte como recurso para a evasión dunha realidade difícil: a guerra do Peloponeso.

Praxíteles Hermes con Dionisos 330 a.C.
Destaca a curva praxiteliana que provoca maior inclinación da cadeira.
Outra forma de achegarse aos deuses: escenas cotiás, sen grandiosidade.
Non se diferencian claramente as partes do corpo, claroscuro e difuminado, son superficies suaves.

Praxíteles Apolo Sauróctono 340 a.C. Parodia da morte da serpe Pitón por parte de Apolo en Delfos; aquí o Apolo adolescente mata unha lagartixa. Figuras amables e cheas de encanto, a “CHARIS” praxiteliana.

Praxíteles Afrodita de Cnido Aprox.360 a.C.
Destaca a curva praxiteliana que provoca maior inclinación da cadeira.
Outra forma de achegarse aos deuses: escenas cotiás, Afrodita saíndo do baño
Claroscuro e difuminado, son superficies suaves. Fixou o canon de beleza feminina

Scopas. Ménade danzante . Mediados do século IV a.C.
É o escultor do “pathos”: mostrar a emoción, a reacción instintiva ante o que ocorre.
Temas tráxicos con movementos convulsos, retorcendo os corpos e con cabelos desordeados

Lisipo. Apoxiomeno aprox. 325 a.C.
Novo canon máis esvelto.
O atleta non está en actitude heroica.
A extensión do brazo dá profundidade, a visión máis completa xa non é a frontal.

Lisipo. Retratos de Alexandre. Aprox 330 a.C Lisipo busa a INDIVIDUALIDADE. Na súa época cristaliza o verdadeiro retrato que tanto éxito terá na etapa seguinte cos monarcas helenísticos. Non busca só a fidelidade física, tamén os rasgos psicolóxicos e emotivos.

Lisipo Heracles Farnesio Copia dun orixinal en bronce 2ª metade do s. IV a.C.
Amosa o cansanzo físico e moral de Hércules ao final dos seus traballos
(as mazás das Hespérides na man, derradeiro dos seus traballos, ilustra isto).
Multiplicidade de puntos de vista.

Aparecen escenas da vida cotiá: nenos xogando, en actitudes cotiás...
Retratos moito máis realistas: representación da vellez ou da fealdade, abandóase a harmonía e a serenidade anterior.
No eido político, son monarquías cunha forte concentración do poder nos reis
Helenismo

“ A natureza imita ao arte” Oscar Wilde Galo moribundo ca. 240 a.C.
Grandiosidade.
Grande expresión
de dor.
Dramatismo.

Antígono? Galo uxoricida 230 a.C.
O rei Atalo I de Pérgamo mandounas esculpir como conmemoración da súa victoria sobre os galos.
Teatralidade.
Plasmación do “Pathos”.

Reconstrución do altar consagrado a Zeus Pérgamo. 180 – 160 a.C. Invírtese a relación escultura- arquitectura do Partenón a favor da escultura. Batalla de deuses e deusas cos xigantes. Atenea en loita co xigante Alcioneo , quen non sería vencido mentras mantivera os pés sobre a terra. A súa nai, Xea , acude na súa axuda pero a proximidade da Victoria que vai coroar a Atenea anuncia o seu fracaso.

FIGURAS GRANDIOSAS, SOBREHUMANAS, CASE DE VULTO REDONDO.
DEUSES/XIGANTES, PARÁBOLA DA LOITA GREGOS/BÁRBAROS.
(O rei de Pérgamo venceu aos bárbaros).

Victoria de Samotracia 220 – 190 a.C. Exemplo do dominio técnico e de virtuosismo: o tratamento da vestimenta, cun claroscuro destacado polo tipo de pregas

Agesandro, Polidoro e Atenodoro. Laoconte e fillos. 50 a.C.
Visión frontal
Os movementos dos corpos da o volume
Composición baseada nunha pirámide e unha diagonal
Marcado sufrimento: engurras de dor, boca aberta…
BARROQUISMO
DESEQUILIBRIO COMPOSITIVO
MOVEMENTO ESAXERADO
EXPRESIVIDADE DOS ROSTROS E CORPOS

A evolución do rostro na escultura

cerámica A cerámica vai firmada tanto polo pintor coma polo ceramista. Só nos queda o reflexo da pintura na cerámica, aínda que debeu ser tan importante coma a escultura ou arquitectura. Zeuxis, Apeles, Protóxenes, Filoxeno. Gran variedade de pezas: ánforas, cráteras.... Motivos variados: lendas de heroes, xogos atléticos... dan moita información sobre o mundo heleno. Os exemplos máis antigos son os vasos Dypilon (séculos X ao VIII a.C), pertencen ao estilo xeométrico: usan puntas, liñas, círculos, espirais... ordeados en bandas horizontais. Pode aparecer unha escena cun grande esquematismo normalmente de tipo funerario. Non hai perspectiva ou proporción. Arxila vermella, decorada en castaño escuro ou negro.

Vasilla xeométrica con prócese e cortexo funerario. Século VIII a.C.

Execias Ánfora con Ayax e Aquiles 550-540 a.C.
Cerámica de “figuras negras” a partir do século VII.
O narrativo despraza ao decorativo.
A figura humana adquire máis importancia.
Desaparecen as bandas ata quedar unha soa escena na panza da vasilla.

Pintor de Panetio Teseo e Afrodita 500-490 a.C.
Cerámica de “figuras vermellas” a partir de finais do século VI (o que se pinta en negro é o fondo). Apoxeo no século V a.C.
Máis naturalismo, domina o escorzo e a perspectiva.
Iránselle engadindo cores ata chegar á cerámica policromada

Arte grega

by Jorgeccalle on Oct 14, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 47

Statistics

Arte grega — Presentation Transcript

http://historiadaarteguitiriz.blogspot.com	42
http://historiadaarteguitiriz.blogspot.com.es	5