Dibortzio lasterra
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Dibortzio lasterra

on

  • 2,077 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,077
Views on SlideShare
1,982
Embed Views
95

Actions

Likes
0
Downloads
5
Comments
0

5 Embeds 95

http://euskararekinikasten.blogspot.com.es 91
http://www.slideshare.net 1
http://euskararekinikasten.blogspot.com 1
http://euskararekinikasten.blogspot.de 1
http://euskarazikasiz.blogspot.com.es 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Dibortzio lasterra Dibortzio lasterra Document Transcript

  • Julen Madina “Ezaguna izateak lotsa ematen dit” Gaurgero: Interesgunea: Bidaia: EuskaraAinhoa Garmendia Dibortzio lasterra New Orleans munduansopranoa Bartzelonako Euskal Etxearen ipuin-lehiaketa
  • aldizkaria non GIPUZKOA BIZKAIA KUKUMA LIBURUDENDA Colon de Larreategi, 21 ANDOAIN BARAKALDO 48001 BILBO ERNAITZA LIBURUDENDA MILOS PALENZUELA Zumea, 2 LIBURUDENDA KIRIKIÑO LIBURUDENDA 20140 ANDOAIN Uribe Merindadea, 14 Colon de Larreategi, 11 48901 BARAKALDO 48001 BILBO BERGARA ELKAR MEGADENDA BERGARA BASAURI LAUAXETA LIBURUDENDA Ibargarai, 12 BIOK LIBURUDENDA Rodriguez Arias, 45 20570 BERGARA Dr. Garay, 11 48011 BILBO NAFARROA bergara@elkar.com 48970 BASAURI DURANGO ARBIZU DONOSTIA BILBO HITZ LIBURUDENDA BERIAIN LIBURUDENDA HONTZA LIBURUDENDA CASA DEL LIBRO-URQUIJO Artekalea, 14 Okendo, 4 Alda. Urquijo, 94 48200 DURANGO ETXARRI 20004 DONOSTIA 48009 BILBO KAXETA LIBURUDENDA LEIOA ELKAR MEGADENDA DONOSTIA CASA DEL LIBRO, ARTAZA LIBURUDENDA IRUÑEA Fermin Calbeton, 21-30 LA LIBRERÍA E.H.U. Leioako Kanpusa AUZOLAN LIBURUDENDA 20003 DONOSTIA Colon de Larreategi, 41 Posta kutxa 56 San Gregorio, 3 fcalbeton@elkar.com 48009 BILBO 48940 LEIOA 31001 IRUÑEA ELKAR MEGADENDA MACEDA LIBURUDENDA SANTURTZI AUZOLAN LIBURUDENDA Bergara, 6 Santa Clara, 16 TEMAS LIBURUDENDA (Berria) 20005 DONOSTIA 48006 BILBO Pagazaurtundua, 3 Tutera, 16 bergarakalea@elkar.com 48980 SANTURTZI 31003 IRUÑEA HERRIAK LIBURUDENDA IRUN Licenciado Poza, 11 ELKAR MEGADENDA IRUÑEA ELKAR MEGADENDA IRUN 48008 BILBO ARABA A.M. Larraona, z/g. Colon pasealekua, 8 Golem Eraikina 20300 IRUN VERDES LIBURUDENDA 31008 IRUÑEA Correo, 7a GASTEIZ irun@elkar.com amlarraona@elkar.com 48005 BILBO ELKAR MEGADENDA GASTEIZ OSKARBI LIBURUDENDA San Prudencio, 7 LIBRERÍA EL PARNASILLO Colon pasealekua, 11 ELKAR MEGADENDA BILBO 01005 GASTEIZ Castillo de Maya, 45 20302 IRUN Iparragirre, 26 sanprudencio@elkar.com 31004 IRUÑEA 48011 BILBO TOLOSA iparragirre@elkar.com CASA DEL LIBRO-AXULAR ELKAR MEGADENDA TOLOSA LIBURUDENDA Aroztegieta, z/g. LIZARDI LIBURUDENDA Arka, 11 IPARRALDEA 20400 TOLOSA Heliodoro de la Torre, 9 01005 GASTEIZ tolosa@elkar.com 48014 BILBO BAIONA STUDY LIBRERÍA ELKAR MEGADENDA BAIONA OÑATI CAMARA LIBURUDENDA Fueros, 12 Arsenal Plaza IBARRONDO LIBURUDENDA Euskalduna, 6 01004 GASTEIZ 64100 BAIONA Plaza. Fueros, 10 48008 BILBO baiona@elkar.com AYALA LIBURUDENDA 20560 OÑATI BINARIO LIBURUDENDA ZARAUTZ Iparragirre, 9 bis ELKAR MEGADENDA GASTEIZ GAROA LIBURUDENDA 48009 BILBO Apraiztarrak, 1-Campus Trinidad, 7 01006 Araba 20800 ZARAUTZ campus@elkar.com Izen-deiturak:................................................................................................................................. HARPIDETZA-ORRIA Zein euskaltegitan ari zara ikasten?........................................................................................... Identifikazio Fiskalaren Kodea / Nortasun-agiria: .................................................................... Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea Helbidea: .................................................................................... Telefonoa: ............................... Erakunde autonomiaduna Organismo Autónomo del Herria: ......................................... Posta-kodea: .................. Lurraldea: ..................................... Helbide honetara bidali behar da: Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea Posta elektronikoa ..................................................................................... HABE aldizkaria HABE aldizkaria jaso nahi dut (2006ko harpidetza: 24,42€ (urtean 11 ale). Euskaltegi bateko Vitoria-Gasteiz kalea, 3 ikasle bazara, harpidetza 12,21€ 20018 DONOSTIA Honela ordainduko dut: HABEren izenean luzaturiko txeke bidez erantsi txekea harpidetza-orri honi Formulario honetako datuak fitxategi automatizatu batean bilduko dira, HABEk aldizkaria jasotzeko Transferentzi bidez (kutxa 2101.0381.01.0003069002)eskabideak kudeatu ahal izateko. Fitxategi datuetara Kontu korronte bidez: Bankua edo Aurrezki Kutxa: ............................................................ sartzeko, datuok aldatu eta deuseztatzeko eskubi- dea erabili nahi izanez gero, HABEra jo dezakezue: Sukurtsala: ...........................................K.D.: ..................................... Vitoria-Gasteiz kalea, 3-6. 20018 Donostia. Zenbakia: .......................................................................................... www.ikasbil.net atarian ere aurkituko duzu harpidetza egiteko modua.
  • 06 06 GAURGERO • Ainhoa Garmendia: “Opera da abeslariak, dantzariak eta antzezlariak elkartzen dituen arte bakarra” • Legazpiko Euskal Burdinaren Museoa, burdinaren parajeetatik 08 • Mendebaleko Sahararen afera: irtenbidea ez dago begien bistan 14 SALTSAN Argazki-kamera digitala erosten 15 INTERESGUNEA 15 Dibortzio lasterra 23 HAMAIKA TRIKIMAILU Stijn Callens 24 ELKARRIZKETA 24 Julen Madina: “Ezaguna izateak lotsa ematen dit” 27 BIDAIA Katrina urakanari gailendu zitzaion New Orleans 30 EUSKARA MUNDUAN Ipuin-lehiaketa Bartzelonako Euskal Etxearen 32 eskutik 32 KOMIKIA Egiptoarrak espazioan (IX. atala) 36 KULTURONTZIA • Guggenheim museoan: Errusia! Erakusketa 36 • Argitalpen berriak ERREDAKZIOA: Ikasbil atarian ikusgai 370 DISEINUA ETA MAKETAZIOA: Zirrimarra/Truke Testuen/ariketen maila: 1A INPRIMATEGIA: GERTU 1B 2 3 Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorra 4 Eskarne Lopetegi (Andoain-Beasain) Oñati, Gipuzkoa HABE Esther Isasa Juan Miguel Gutiérrez MARRAZKIAK: www.habe.euskadi.net LEGEZKO GORDAILUA Tel. 943 02 26 00 Ion Imanol Iturriotz Josetxo Sastre BI- 2251/81 Faxa: 943 02 26 01Jose Frantzisko Zinkunegi Iñaki G. Erro (wentxi) ISSN: 0212-6788 e-mail: argitalpenak@habe.org AZALEKO ARGAZKIA: Harpidetzak: harpidetzak@habe.org Karlos Bueno
  • Zure txokoa370 04 Lakuko Etxea, 1941ko ekainaren 24a Oraingoan, testu bakar bat Kaixo maitea, eskainiko dizugu tarte honetan. Oso zaila da esan nahi dizkizudan gauza guztiak idaztea. Hasteko, jakin behar duzu nire bizitza labur honetan, gehien maite izan dudan eta zoriontsuen egin nauen pertsona zarela. Atzo gauean, ametsetan, zeruko mezu bat jaso nuen, mezu horrek, 24 ordu barru hilko nintzela azaldu zidan. Ez dakit zer- gatik, baina esnatu nintzenean banekien gau horretan gertatu Altsasun, 2006ko apirilaren 24a zitzaidana ez zela amets gaizto bat bakarrik, banekien egia zela. Horregatik inori ezer esan gabe, trena hartu nuen eta, zurekin Kaixo: nire azken orduak pasatzeko asmoarekin, hona abiatu nintzen. Altsasuko Itsasi euskaltegiko ikasleak gara. Sakontze Mezu hori jaso nuen bezain pronto, nire lehenengo pentsamen- mailan gaude. dua zuretzat izan zen. Ez zintudan bakarrik utzi nahi mundu Zenbait klasetan zuen aldizkariarekin banatu zenu- honetan, baina Lakura ailegatu nintzenean, eta Alexanderrekin ten AZKEN EGUNEKO BIDAIA irrati nobela entzun genuen eta zeundela jakin nuenean askoz lasaiago sentitu nintzen. irakaslearen proposamena jarraituz, Kristinaren eskutitza Ez nekien nire sekretua aitortu ala ez. Bidaia, aitortzeko asmoa- idatzi dugu. rekin hasi nintzen, baina zure planari buruz jakin nuenean, pen- Hemen bidaltzen dizkizuegu idatzi ditugunak. Ilusioa egingo tsatu nuen hobe zela zure hegoak ez ebakitzea eta mundua digu argitaratuta ikusteak. ezagutzen uztea. Besarkada handi bat, Badakit gustatuko litzaizukela nire ondoan egotea hiltzen naize- nean, baina zure barkua joaten denean, bakarrik ordu pare bat Naihara Perkaz, Maria Luisa Mazkiaran, Josu Jon Huegan, geratuko zaizkit bizitzeko eta ez du merezi zure bidaia zapuztea Jose Kanpos, Veronica Martin, Marisol Lizarraga eta Idoia bi ordu elkarrekin izateko. Artieda (irakaslea) Beno maitia, ez izan triste, ni oso pozik joaten naizelako. Eskerrik asko munduko alabarik hoberena izateagatik eta aitortu behar dizut, zuri ezker nire azken eguna ez dela tristea izan, oso senti- Kaixo alaba maitea, korra baizik. Mundu honetan zu zara gehien maite dudan pertso- Beti nitaz gogoratu (horretarako daukazu nire erretratua) eta na. Nire eta zure aitaren amodioren fruitua. hitz egin. Eta inoiz ez ahaztu, hemendik aurrera beti zure ondo- Sekretu bat zuri baneukan baina ez dut aurkitu aukerarik an izango nauzula eta zure bidaian eta zure bizitzan zehar zure- azaltzeko. Atzo gauean ahots batek esan zidan gaur nire kin egongo naizela. biziko azken eguna izan behar zela eta hori esaten dit nire bihotzak. Nahi nuen zurekin hitz egitea horretaz baina, hori Asko maite zaitut, amatxo egiten banuen zure bidaia apurtuko nuen. Nik zoriontsu ikusi nahi zaitut, eta Alexanderrekin badakit horrela izango Cristina dela. Naiara Perkaz Bai, alaba, gogoratu zurekin egongo naizela betiko. Nigan pentsatzen duzunean han egongo naiz, edozein tokitan eta edozein momentutan ere. Helena maitea, Marisol Bihotzez sentitzen dut zuri ezer ez esatea Ameriketara joan baino lehen. Elena, alaba maitia: Zu nire bizitzari zentzua ematen diozuna zara eta Ameriketako Eskutitz hau irakurtzen duzunean, zuretzat momen- bidaia kontatu zenidanean, bizitzako aukera zailena hartu behar tu latza izango dela ziur nago. izan nuen. hori azaldu beharrean nagoelako, gutun honen bidez Ulertu egin behar nauzu. azalpen bat zor dizut, Elena. gertatu zaidan guztia kontatuko dizut. Espero dut ulertuko duzula. Lakura etorri nintzenean, banekien nire bizia mugatuta San Juan bezperaren aurreko gauean amets gaizto bat izan nuen. zegoela. eta hasieran garbi neukan zuri egia esan behar Amets horretan ahots batek esaten zidan nire bizitzako azken nizula. “Hil egingo nintzela”, 24 ordu besterik ez nituela. hogeita lau orduak izango zirela, hau da, San Juan bezpera nire “Bainan zaila zen”, batez ere zure poztasuna ikusi ondoren bizitzako azken eguna izango zela aitortu zidan. gainera, hiru kan- eta zure planak, Elena, zure bidaia… paikadak entzun ondoren hilko nintzela adierazi zidan. Erabaki bat hartu nuen. Zuri ezer ez esatea. Ez naiz damu- Beno maitea, espero dut ulertuko duzula, nahiz eta hain zaila izan tzen, lasai nago. Ez daukat beldurrik. sekretu hau zure aurrean ezkutatzea. Elena hiltzeko prest nago, bainan joan aurretik maite zaitu- Jarraitu hain alaia eta ona izaten. dala esan nahi dizut. Bereziak izan direla elkarrekin pasatu ditugun azken egunak. Muxus Beti egongo naiz zure ondoan Elena, eta nire beharra duzu- Ama nean koadroa begiratzea, besterik ez daukazu Maite zaitut laztana. Veronica Martin Liñares Zure ama Jose Kampos
  • Zure txokoa 05 Kaixo maitea, Lerro hauen bidez agurtu nahi zaitut. Zure bidaiaren itzulera triste samar izan- go da denontzako bereziki guretzat.Zu joan baino lehen berria esatea nahi nuen, zeren nik banekien 24 ordu bakarrikgeratzen zitzaizkidala, baina zure bidaia ez zapuzteagatik ez nizun eze esan, osopozik zindoazelako, ilusioz beteta zure mutil lagunarekin.Eskutitz honekin bikotean eta ondoren haurra jaiotzen denean zoriontsuak izatea opanahi dizuet. Zaindu neskatila hori; ziur nago oso polita izango dela.Eternitatean nire ondoan egotea, hau da, hil ondoren ere elkarrekin jarraitzea esperodut.Bitartean ez zaitut ahaztuko.Musu batAmaMª Luisa Mazkiaran Alaba maitea: Badakit gutun hau irakurtzean, nire heriotzaren jakinaren gainean egongo zarela. Nire jokaeraren zergatia, eskutitz honetan argitu nahi dizut. Bai,Helena, urte askotan, zu izan zata indarra eman didan bakarra, batez ere, zure aitakgu utzitakoan. Nire bizitza zentzugabekeria bat izango litzateke, zuregatik izan ezbalitz. Beti ikaragarri maitatu zintudan eta barkamena eskatzen dizut, inoiz min eginbadizut. Orain ez dut izango aukera zure alboan egoteko baina Jainkoari esker,hutsune hori, Alexanderrek beteko du. Hori izan zen arrazoi nagusia ezer ez esate-ko, zu Ameriketara abiatu aurretik. Atzo, amets gaizto bat izan nuen. Nire ametse-an, gaur azken eguna izango dudala, agertu zitzaidan. Bakarrik, hogeita lau ordugeratzen zaizkidan. zuri hau guztia esan behar nizun, baina zure asmoa jakiterako-an bertan behera utzi nuen, Nirekin gelditu bazina, ni hiltzerakoan bakarrik geldi-tuko zinateke eta nik ez nuen nahi, zure azken hogeita lau orduak izatea ere.Horregatik, bihotza apurtua eduki arren, joaten utzi nizun ezer esan gabe. Une har-tan, zure etorkizuna Alexanderrekin zegoen, ez nirekin. Azkenik, eta hau esan etagero, jakin ezazu hil eta gero, aita eta biok, zure ondoan izango gara betiko.Maitasunez, zure ama, KristinaJosu Jon Huegun MutiloaKomiki hau ikus eta entzuteko, jo helbide honetara: www.ikasbil.net SAIOA, POTOLA SAMAR ZAUDE BAI. BAI ETA GAINERA, ASTE BETE Komikia ETA… EZ DUZU BA, ENTZIERROAN DARAMAT ZAINDARI HONI GOMENDATZEN PARTE HARTZEA PENTSATUKO, EZTA? - NORI? BEGONAKO AMARI? SAN INAZIORI? SATURNINO DEUNARI? SAN FERMINI? EEEEEEEEEZ, MADINA DEUNARI! Zure txokoa da hau, idatziguzu!
  • 370 06 Gaurgero Ainhoa Garmendia: “Opera da abeslariak, dantzariak eta antzezlariak elkartzen dituen arte bakarra” 2 Protagonista izan dugu duela gutxi Ainhoa Garmendia soprano gaz- tea. Izan ere, azken orduan eskaini zioten lan bati esker arrakasta han- dia lortu du Berlinen. 2001etik Leipzig-eko Operan solista moduan kon- tratatua dagoen abeslariari asko gustatzen zaizkio kirola, animaliak eta irakurtzea. Lan eta lan ari den une honetan ere saiatzen da bere zale- tasunei eta lagunei denbora eskaintzen. Guri ere egin digu tartea. H ABE.- Akordeoia eta pianoa ikasi ondoren hasi zinen kantuan. Nola eta zergatik eman zenuen jauzia? AINHOA GARMENDIA.- Kontua ez zen hain bat-batekoa izan. Hamabi bat urte nituela, akordeoi eta solfeoko irakasleak, Peio Ramirezek, zerbait abesten entzun ondoren, beharbada koruren batean hasi beharko nukeela esan zidan, ahotsa polita omen neu- kala eta. Abestea beti gustatu izan zitzaidan, beraz ahal izan nuen bezain laster, Ordiziako Oroith Abesbatzan sartu nintzen. Hango zuzendaria, Amalia Ibáñez, aldi berean kantu irakaslea zen eta berarekin hartu nuen kantuko lehenengo klasea, hamabost urterekin. Handik aurrera, garbi izan nuen abeslari izan nahi nuela. H.- Gaur egun ere ikasten jarraitzen duzu. Ez al da sekula H.- Zein dira operaren ezaugarririk nagusienak? bukatzen ikasketa-prozesua? A.G.- Opera, abeslariak, dantzariak eta antzezlariak elkartzen A.G.- Ahotsa bizitza guztian zehar landu behar da, beste musika- dituen arte bakarra da. Oso heziketa zabala eduki behar da gaur –tresnak bezalaxe. Baina, ahotsaren zailtasuna handiagoa da zeren egun, abestea bezain garrantzitsua baita beste guztia: hau da, fisi- gure gorputza aldatzen doan heinean, ahotsa ere aldatzen koa, antzezten jakitea, etab. baita. Horregatik, teknika ere aldaketa horietara egokitu egin behar da. H.- Zer du operak hain ikuskizun elitista izateko? A.G.- Uste dut, opera gero eta herrikoiago bihurtzen ari dela. H.- Errepertorioko zein pertsonaia da zure gustukoena? Garai batean askoz ere elitistagoa zen gaur egun baino. A.G.- Momentuz, nire errepertorioko pertsonaiarik gustukoena Antzokietan gero eta gehiago ikusten da jendea bakero eta zapa- Susanna da, Mozarten Le nozze di Figarokoa. Baina hori ere den- tilekin jantzita, eta hori oso ondo dago. Prezioak ere ez dira hain borarekin aldatzen joaten da eta suposatzen dut urteekin beste garestiak, behintzat ez hainbeste Europa mailan. Noski, oso antzo- pertsonaia batzuk egiteko gogoa izango dudala. ki garrantzitsuetan garestiagoa izaten da baina, adibidez, Viena bezalako opera batean, hiru bat euroren truke abeslaririk onenak H.- Zein izan dira eta dira zure kantaririk gustukoenak? ikus daitezke. Hori bai, pazientzia eduki behar ilaran zain egoteko A.G.- Gustuko kantari asko ditut. Lucia Popp da, beharbada aho- eta gero zutik egon behar opera ikusten, baina aukera hor dago... tsaren aberastasunaren aldetik, nire gustukoenetakoa. Baina beste asko daude eta baita gaur egungo gazteen artean ere, eredutzat H.- Noraino iritsi nahi duzu? hartzen ditudanak. Beti gustatu izan zait besteengandik ikastea. A.G.- Nik ez dakit noraino iritsiko naizen eta ez da buruan buelta- ka dabilkidan kezka. Egunean egunekoa ahal dudan ondoen H.- Antzeztea kantatzea bezain garrantzitsua al da operan? egiten saiatzen naiz eta oraingoz horrek emaitza onak ekarri diz- A.G.- Opera zera da: antzerkia eta musika, biak batera. Garai kit. Beraz, honela jarraituko dut, lan eta lan. batean, antzerkiari ez zitzaion horrelako garrantzirik ematen. Abeslariak eszenategiaren erdian jarri eta beraien ariak eta abes- H.- Nola zaintzen duzu zure ahotsa? Ba al duzu zerbait gala- ten zituzten gehiegi mugitu gabe. Gaur egun desberdina da. razita? Antzerkia oso garrantzitsua da, aktoreei bezainbeste eskatzen A.G.- Ahal dudan bizimodurik normalena egiten saiatzen naiz. digute, eta askotan filmetan bezala antzezteko esaten digute. Janari aldetik kontu asko egiten diot neure buruari, batez ere Dena oso errealista, keinuak etab. Niretzat hori zoragarria da, kalitatearen aldetik. Badaude gauza batzuk neure buruari galarazi abestea bezainbeste gustatzen baitzait antzeztea. dizkiodanak lanean ari naizenean, kalte egiten didatelako, eta
  • Gaurgero Ainhoa Garmendia: “Opera da abeslariak, dantzariak eta antzezlariak elkartzen dituen arte bakarra” 07 1B Letra-zopa honetan Ainhoa Garmendiak menperatzen dituen sei hizkuntzak sartu ditugu, eta erreportajean aipatzen ez diren beste bi ere sartu ditu-horretan oso diziplinatua naiz. Beti asko pentsatuta jaten dut. Bestalde, gu. Zein dira zortzi hizkuntza horiek?nire sekretua kirola da. Lehen kung fu eta tai chi egiten aritu nintzen,hiru urtez, eta orain tenisean ibiltzen naiz. Horrek asko aldatu nau zen-tzu askotan eta on egin dit denetarako.H.- Duela gutxi elkarrizketatu genuen Martin Petrus jaunak(Frankfurteko Euskal Ikaskuntzen Etxeko koordinatzailea) esanzigun Alemaniako prentsak eta kaleko jendeak ezer gutxi dakie-la Euskal Herriari buruz. Bat al zatoz?A.G.- Gertatu zait norbaiti esatea euskalduna naizela eta Euskal Herrianon dagoen ez jakitea. Baina beharbada, batez ere abeslarien munduanmugitzen naizelako edo, jende asko topatu dut Euskal Herria ondo eza-gutzen duena. Egia da, jende askok gure arazo politikoak bakarrik eza-gutzen dituela eta dauzkagun alde onak ez hainbeste, baina horretara-ko gaude gu, atzerrian gabiltzanok, kontu horiei buruz hitz egin etazabaltzeko.H.- Zure web orria euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez, ingelesezeta alemanez dago. Zergatik hainbeste hizkuntza eta zergatikhoriek eta ez beste batzuk? Zuzenketa-orria: 45. orrialdean.A.G.- Herrialde horietan lan egiten dudalako batik bat. Euskara eta gaz- *telania nire herrialdeko hizkuntzak direlako; alemana, Alemanian bizi etalan egiten dudalako; frantsesa, Frantzian ere gero eta lan gehiago egi- AHAL IZAN NUEN BEZAIN LASTER.- Tan prontoten dudalako; eta ingelesa, berriz, hizkuntza internazionala delako. Eta como pude. Aussi rapide que possible.hizkuntza askotan dago, nire ustez, garrantzitsua delako mundu guztiak ALDATZEN DOAN HEINEAN.- Aldatzen doan neu-ondo ulertzea eta, gainera, hizkuntzak izugarri gustatzen zaizkidalako. rrian. Conforme cambia. Selon change, au fur et à mesure qu’il/elle change.H.- Zenbat hizkuntzatan abes dezakezu? Eta zenbat menperatzen ALDE.- Alderdia. Aspecto. Aspect.dituzu? BATERA.- Conjuntamente. Ensemble.A.G.- Abestu, alemanez, frantsesez eta italieraz, gehienbat. Menperatu: BATIK BAT.- Batez ere, gehienbat. Principalmente.euskara, gaztelania, frantsesa, alemana, italiera eta ingelesa, ordena Surtout.horretan. EGOKITU.- Moldatu. Adecuar. Adapter. EGUNEAN EGUNEKOA.- Cada día lo correspondienteH.- Gogorra izan al da zuretzat arrakasta eta lana lortzeko Euskal a cada día. À chaque jour sa peine.Herritik kanpo joatea? EREDUTZAT HARTU.- Eredutzat jo. Tomar como ejem-A.G.- Hasieran oso gogorra izan zen. Vienara iritsi nintzenean 21 urte plo. Considérer un modèle.neuzkan. Lehendabiziko aldia zen Espainiatik kanpora bizitzera joaten GALARAZI.- Debekatu. Prohibir. Interdire.nintzela eta kultura eta klima-aldaketa oso gogorra izan zen. HAMABI BAT URTE.- Unos doce años.Gogoratzen dut lehenengo 4 hilabeteetan oso gaizki pasa nuela. Douze années plus ou moins. HERRIKOI.- Popular. Populaire.H.- Ez al duzu herriminik sentitzen? HERRIMIN.- Morriña. Nostalgie.A.G.- Egia esan, gaur egun, Europako edozein herrialdetan etxean beza- ILARA.- Hilera, cola. File, rangée.la sentitzen naiz. Urte asko daramatzat etxetik kanpo eta nahiz eta den- KEINU.- Gesto. Geste.borak inoiz aldatuko ez duen ni oso euskalduna sentitzea, Europa mai- KEZKA.- Ardura. Preocupación. Souci, inquiétude.lan ondo sentitzen naiz. KONTU ASKO EGIN.- Asko zaindu. Cuidar mucho. Garder avec soin.H.- Geratzen al zaizu denborarik zaletasunen bat praktikan jar- LAN ETA LAN ARITU.- Jo eta ke aritu lanean. Trabajartzeko? Zein? duro. Travailler dur.A.G.- Lehen esan dudan bezala, nire zaletasuna kirola da. Tenisa batik MENPERATU.- Jakin. Dominar. Posséder.bat, baina baita ping-ponga, billarra eta zergatik ez, baita lagunekin ate- ORAINGOZ.- Hasta ahora, hasta la fecha.ratzea ere. Irakurtzea eta animaliak ere oso gustuko ditut. Beti saiatzen Encore, jusqu’a présent.naiz zaletasun hauetarako denbora aurkitzen, lanean ondo kontzentra- SOLISTA MODURA.- Solista gisara. A modo de solista.tu ahal izateko ondo deskonektatzen jakin behar dela uste baitut. En guise de soliste.
  • 370 08 Gaurgero Legazpiko Euskal Burdinaren Museoa, burdinaren parajeetatik 2 Gipuzkoan herri ugari badira burdingintzarekin zerikusia dute- nak eta Legazpi da horietako bat. Legazpi Urola-Garaia Mankomuni- tatean dago, Urretxu eta Oñati artean. GI-2630 errepidean herritik aurrera eginda, Legazpiko Turismo Bulegoaren alboan, Mirandaola Parkea dago: iazko azaroaz geroztik, parke horretan martxan da Eus- kal Burdinaren Museoa. Eraikinak eta ibilaldiak Eskola-umeak eta euskaltegietako ikasleak Alde batetik museoa bera ikus daiteke, eta bestetik, burdin- Gune interesgarri guztiak ez dira museo, jakina! Adibidez, aire gintzarekin lotutako bi ibilbide egin: “Burdinaren taupadak” librean dauden Udanako labeak ere ikustera joaten dira bisita- eta “50 urteko bidaia: langileen ibilbidea”. Museoa normale- riak, nahiz eta museora bertara doazenek jasotzen duten labe an nork bere kasa bisitatzeko da, eta ibilbideak, aldiz, gidatuak hauen berri. Beraz, bisitarien artean denetik dago, batzuk dira. Museoa bera era gidatuan ere bisita daiteke, nahi izate- museoa ikustera etortzen dira eta beste batzuk, aurretik ra, euskaraz zein gaztelaniaz. Museoko eduki guztiak ere hitzordua jarrita, ibilbideak egitera. Eskola-ume asko izan bitara daude: euskaraz eta gaztelaniaz. dituzte bisitari, baita hainbat euskaltegitako ikasleak ere: Lazka- on euskara ikasten dabiltzanak, edo Gasteizen, edo Iruñean… Aipatutako bi ibilbideetan hainbat gune interesgarri bisitatzen dira, Euskal Burdinaren Museoa tartean. Adibidez, “50 urteko Taldean joaten diren bisitarientzat edo familiarekin joaten dire- bidaia: langileen ibilbidea” izenekoan Patricio Etxeberria lan- nentzat prezio bereziak dituzte. Bestela, Euskal Burdinaren tegiko langileen etxebizitzetako bat izan zena bisita daiteke. Museoa ikusteak 3 € balio du (helduak) edo 2€ (haurrak). Etxebizitza hori ere museo bihurtu dute, eta emakume batek garai bateko langileen bizimodua kontatzen du ikus-entzu- Euskal Burdinaren Museoa Legazpiko antzinako galdaketa- nezko batean. Etxebizitza honetan orduko irrati bat ere bada, -fabrika batean dago kokatua, eta bertan Euskal Herriko bur- eta irratiaren lagungarri garai hartako irratsaio baten zatia dinaren ekoizpenaren historia azaltzen da, k.a. 10.000. urtetik dago zinta batean grabatua. Langile hauek etxetik gertu zituz- gaur arte. Eta burdina hainbat ikuspuntutatik aztertzen du: ten kapera eta seme-alabentzako eskola. Bi eraikin hauek ere historiaren aldetik, alde teknologikotik, sozialetik, zientifikotik, museo bilakatu dituzte LENBUR izeneko proiektuaren barruan. industrialetik, geografikotik… Besteak beste, burdina ezagu- Patricio Etxeberria oso garrantzizkoa izan da Legazpirentzat, tzeak ze aldaketa ekarri zituen aztertzen du, eta Euskal Herri- hori argi geratzen da Euskal Burdinaren Museoko 9. gunean, ko industria arloari nola eragin zion burdingintzak. Burdina esaterako. oso lotua egon da beti industriaren garapenari, eta krisi- -garaiak gogor astindu zituen burdinolak, denak ixteraino.
  • Gaurgero Legazpiko Euskal Burdinaren Museoa, burdinaren parajeetatik 09 ZingiZango liburua: Legazpiko euskara hizpide Museoa eta bere inguruan dauden ibilbideez gain, bada Legazpin interesgarria iruditu zaigun beste egitasmo bat, BUR- DINOLA elkartearen eskutik argitaratu berri den ZingiZango liburua, hain zuzen ere. Elkarte honen helburuen artean kultur ondarea ikertzea eta ezagutaraztea dago eta horregatik era- man ditu aurrera hainbat ekintza; besteak beste, bertako eus- karari buruzko liburu berri hau argitaratzea. Elkartearen hitzetan, “beharrezkoa ikusten da Legazpiko eta Goierriko euskararen ikerketa sakon eta zabal bat egitea, hori baita zabalkunderako oinarria”. Liburua marrazkiz eta umorez jantzia dator, erakargarri eta gustagarri gertatzeko. Lau ataletan dago banatuta: - Lehenengoan, Legazpiko hizkera erakusten da, 42 umo- rezko egoeratan. - Bigarrenean, Legazpiko lexiko hautatua dago, euskaratik eta gaztelaniatik abiatuta. - Hirugarrenean, goitizen zahar eta berriak. - Laugarrenean, galdu diren hainbat hitz. Lan hau egiteko, hainbat oinarri izan dituzte kontuan: Gerhard Bähr-ek egindako ikerketak eta Martin Ugarte “Saletxe”ren “Legazpi barrutiko hitzen bilduma” lana. Azken honi eskaini nahi izan diote liburua, aurten bete baitira 10 urte hil zenetik. Liburua ez da liburu-dendetan salgai jarriko, doanekoa da eta banaketa nagusia Legazpiko ikastetxeetan egingo da. Inte- resa duenarentzat, ordea, hiru lekutan jarriko dute eskura: Bur- dinola elkartean, Legazpiko Udaletxean eta Legazpiko Kultur Museoaren ordutegia hauxe da: Etxean. * Astelehena: * Asteartetik * Larunbata, igandea 10:00-14:00 ostiralera: eta jai-egunak: * 15:30-17:30 10:00-17:30 10:00-18:00 AURRETIK.- Previo/a. Préalable. AZTERTU.- Analizar. Examiner. BIZIMODU.- Modo de vida. Mode de vie. BURDINGINTZA.- Siderurgia. Sidérurgie. Museoaren ordutegia erreportajean daukazu. Karteletan BURDINOLA.- Ferrería, fundición. Forge, fonderie. eta horrela azaltzen dira ordutegiak, baina nola jarriko EDUKI.- Contenido. Contenu. 1B zenuke ordutegi hori beste era batera, zenbakiak letraz ERAGIN.- Influencia. Effet. GALDAKETA.- Fundición. Fonderie. idatzita? Gu hasiko gara: GARAPEN.- Desarrollo. Développement. Astelehenean goizeko hamarretatik ordu biak arte, eta HITZORDU.- Cita, hora. Heure. arratsaldean… IKUS-ENTZUNEZKO.- Audio-visual. Audiovisuel/lle. IRRATSAIO.- Programa radiofónico. Émission de radio. Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera. KAPERA.- Capilla. Chapelle. LABE.- Horno. Four. LAGUNGARRI.- A modo de complemento. Auxiliaire.Euskal Burdinaren Museoaren ondoan badira beste eraikin bisi- LANTEGI.- Fábrica. Usine.tagarri batzuk ere. Burdinaren Haranean deiturikoan daude TAUPADA.- Latido. Battement.guztiak. Lehen aipatutakoez gain, Artzaintzaren Ekomuseoa ZEIN.- Eta. Y. Et.eta Ogiaren txokoa Igaralde-goena baserrian.
  • 370 10 Gaurgero Mendebaleko Sahararen afera: irtenbidea ez dago begien bistan Testua (erredakzioan itzulia): Jesús Torquemada 3 Duela hogeita hamar urte, SEAD (Saharako Marokko beste iritzi batekoa zen: berea zela Mendebaleko Errepublika Arabiar Demokratikoa) erakundea jaio Sahara Espainiarena izan aurretik. Saharako independentziaren zen, eta egun laurogei estatuk baino gehiagok aldekoek, aldiz, ezetz zioten, eurak ez zirela sekula egon Maro- kkoren menpe, eta beste herri bat osatzen zutela, desberdina. onartzen dute erakunde hori. Nazioarteko eskubideak tartean daudenean auziak erabaki- tzen eskarmentua baitu Hayako Auzitegiak, honakoan ere era- bakia hartu zuen, eta hauxe esan zuen, Saharako hainbat tribu E uropako herri boteretsuek elkarren artean banatu zituzten Afrikako koloniak XIX. gizaldiaren hondarrean. Eta orduantxe sortu zen Mendebaleko Saharak daukan arazoa. sultan marokkoarraren meneko izan zirela, baina sultan honek ez zuela inoiz benetako aginterik erakutsi Mendebaleko Saha- rako lurraldean. Banaketa hartan kontinente-zatirik handienak Frantziak eta Bretainia Handiak hartu zituzten. Baina, Belgika, Alemania, Epaia 1975ean argitara eman zenean Franko hilzorian zegoen, Portugal, Italia eta Espainia ez ziren “altxorrik” gabe geratu. eta Espainiako egoera ezegonkor horretaz baliatuz, Marokko- Espainiak, hain zuzen, Muni Ibaia (egungo Ekuatore Ginea) eta ko Hassan II.a erregeak Martxa Berdea antolatu zuen. 300.000 Mendebaleko Sahara hartu zituen. marokkoar Saharako mugaraino eraman zituzten, lurralde horren jabetza –euren esanetan era baketsuan– eskuratzeko. Espainiak bere herriko beste probintzien antzera kudeatu nahi izan zuen Mendebaleko Sahara, baina horko herritarren Espainiako Gobernua ataka larrian zegoen. Martxa Berdea tiro- artean indartzen hasi zen independentzia gogoa. 1973an katzen bazuen, eta Marokkoko herritar xeheak hil, nazioartean Fronte Polisarioa sortu zen, eta talde honek hainbat kuartel izugarrizko iskanbila sortuko zen. Baina, marokkoarren aurre- espainiar eraso zituen. an amore ematen bazuen, egindako promesa bat hautsiko zuen, Saharako autodeterminazioaren alde jarduteko promesa. Tartean sartu zen NBE (Nazio Batuen Erakundea), eta hauxe eskatu zuen, Mendebaleko Sahara ez zedila kolonia izan. Hassanen alde zegoen, alabaina, frankismoaren zati bat, Madrilek ere asmo horren alde egin zuen jendaurrean, nahiz Marokkorekin negozioak egin nahi baitzituen. Eta orduantxe, eta ekonomiaren ikuspegitik garrantzi han- Franko hil baino sei egun lehenago, Madrileko Akordioak sina- dia zuen Saharak Espainiarentzat, arrantza- tu ziren, 1975ean. Eta halaxe joan zen Espainia Mendebaleko –guneak eta Bu Craa-ko fosfatozko meate- Saharatik, presaka, lurralde horren hegoaldea Mauritaniari giak baitzituen bertan. Espainiaren jokae- emanda, eta iparraldea, El Aaiun hiriburua eta Bu Craako mea- rak asaldatu egin zuen Marokko, honek tegiak barne, Marokkori. beretzat nahi zuen eta lurralde hori.
  • Gaurgero Mendebaleko Sahararen afera: irtenbidea ez dago begien bistan 11 3 Galderei erantzun: 1.- Zer da SEAD? a.- Saharako basamortuetan kanpamendu egonkorrak eraiki zituen erakundea. ❏ b.- Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa. ❏ c.- Saharako talde politiko berri bat. ❏Milaka saharar basamortura joan zen ihesi, eta Algeriako sar- 2.- XIX. mendearen bukaeran…taldean aurkitu zuen babesa. Hantxe kanpaleku egonkorrak a.- Afrikako koloniak banatu zituzten Europako herrisortu zituzten. 1976ko otsailaren 27an SEAD (Saharako Erre-publika Arabiar Demokratikoa) erakundea jaio zen, eta egun boteretsuek ❏laurogei estatuk baino gehiagok onartzen dute erakunde hori. b.- Afrikako hainbat kolonia boteretsu bihurtu ziren ❏Polisarioen gerrillak gogor ekin zion Mauritaniari. Eraginkorra c.- Mendebaldeko Saharak duen arazoa konponduizan zen eta Mauritaniak atzera egin zuen. 1979an Maurita- egin zen ❏niak eskuratutako hegoaldeko zatia Marokkori eman zion.Marokkok, Polisarioen erasoak saihesteko, hareazko hesi izu- 3.- Fronte Polisarioa sortu zen…garria altxatu zuen, ehunka kilometrotakoa alderik alde. a.- Espainiak Sahara kudeatzeko erakunde berri bat behar zuelako ❏NBE Saharako autodeterminazioa erabakitzeko erreferendu- b.- Saharako herritarren arteko independentziamaren aldekoa da. 1991ean Polisariok tregua ezarri zuen erre-ferendum hori errazte aldera. Berehala argi geratu zen, gogoaren ondorioz ❏ordea, Marokkok erreferenduma antolatuko zuela, baina ira- c.- Mauritaniari aurre egiteko ❏baztekotan bakarrik. Hori adierazi zuten maiz Hassan II.ak,aitak, eta Mohamed VI.ak, semeak, egungo erregeak. 4.- Hayako Auzitegiak zera erabaki zuen… a.- Saharako hainbat tribu Marokkoren menpeZenbatek du eskubidea erreferendum horretan jartzea ❏esku hartzeko, zein da errolda? b.- Sultan marokkoarraren menpe egon arren, honek ez zuela benetako aginterik erakutsi ❏Horra koska, koskarik bada. Marokkok herritar ugari kokatu c.- Mendebaldeko Sahararen lurraldean Marokkokoditu Mendebaleko Saharan azken 30 urteotan, eta Polisarioren sultanaren menpe zeudela ❏ustez, jokaera horrek errolda itxuraldatu du, manipulatu,boto-eskubiderik ez duten marokkoar askotxo ageri delako. 5.- Franko hil baino sei egun lehenago…Horrela ezin da erreferendumik egin, eta afera luzatzen ari da. a.- Madrileko Akordioak sinatu ziren ❏Eta gerrilla nekatzen ari da, pazientzia galtzen, erdi-mehatxu b.- Espainiak Saharatik presaka alde egin zuen ❏egin du gerra-erasoak berrituko dituela. Baina, MarokkokFrantzia eta AEBak ditu alde, eta ez du inolako asmorik erre- c.- Saharako iparraldea Marokkori eman zionferenduma egiteko. Espainiak ❏ Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera. * AFERA.- Arazoa. Problema. Affaire. ERAGINKOR.- Eficaz. Efficace. IRITZI.- Opinión. Opinion. AGINTE.- Poder. Pouvoir. ERRAZTE ALDERA.- Errazteko. ISKANBILA.- Escándalo. Scandale. ALABAINA.- Pero. Mais. Para facilitar. Pour faciliter. JABETZA.-Propiedad. Possession. ALDE.- A favor. À faveur de. ERROLDA.- Censo. Recensement. JARDUN.- Trabajar. Travailler. ALDERIK ALDE.- De lado a lado. ESKARMENTU.- Experiencia. Expérience. KUDEATU.- Gestionar. Gérer. D’un côté à l’autre. EZEGONKOR.- Inestable. Instable. MEATEGI.- Mina. Mine. ANTZERA.- De manera similar. Pareil. HESI.- Muro, obstáculo. Obstacle. MENEKO.- Sirviente/a, vasallo/a. ARGITARA EMAN.- Publicar. Publier. HIRIBURU.- Capital. Capitale. Servant/e. ASALDATU.- Turbar, alarmar. HONDAR.- Bukaera. Final. Fin. NAZIOARTEKO ESKUBIDE.- Derecho Incommoder. HORRA KOSKA.- He ahí la cuestión. internacional. Droit international. ATAKA.- Apuro. Situation critique. Voilà la question. SAIHESTU.- Ekidin. Evitar. Esquiver, éviter. ATZERA EGIN.- Retroceder. Reculer. IRABAZTEKOTAN BAKARRIK.- Sólo si SINATU.- Izenpetu. Firmar. Signer. BABES.- Refugio. Protection, refuge. ganan, sólo para ganar. BASAMORTU.- Desierto. Désert. Seulement s’ils/elles gagnent.
  • 370 12 Gaurgero 600 milioi lagunek batera salto eginda lurra mugi liteke!!! 2 Jakin badakigu gauzak lortzeko saiatu egin behar izaten dela, bana zenbait kasutan lortu nahi izaten diren egitasmoak ondo burugabeak dira. Horietako asko Guiness errekorren liburuan aurki ditzakegu. Batzuk ikara- garriak benetan! Salto kontutan ere badira hainbat marka. • Saltorik luzeena: Carl Lewis bihurtu zen 1984ean munduko errekor honen jabe, 8.79 m-ko saltoa egin ondoren. • Saltorik altuena: Marka honen jabea Javier Sotomayor da. 1989an Budapesten 2.34 m-ko jauzia eginda. Saiakera ugari egin ondoren lortutako errekorrak dira. Jarraian aurkeztuko dizuegunak baditu, hala ere, beste zenbait ezaugarri. Errekorra lortzeaz gain, Guiness liburuan jasoa geratuko da noski, bestelako helburu bat du. Zerbait lortu nahi dute: lurraren orbita aldatu. Eta bestalde, deialdia, behar den jende guztia biltzeko deialdia, internet bidez egin da. Irakurri ondoren asmo bitxi bezain harrigarri hau:
  • Gaurgero 600 milioi lagunek batera salto eginda lurra mugi liteke!!! 13 Osa ezazu testua, hutsune bakoitza aukeran 2 dituzun molde hauetako batekin betez: (1) (2) (3) a.- oroimena a.- gogoratzen a.- salto eginez gero b.- ekimena b.- gustatzen b.- salto egiteko c.- ondorioa c.- iruditzen c.- salto egitea d.- gozamena d.- otutzen d.- salto egin (4) (5) (6) a.- Eten a.- mugiaraziz a.- baina b.- Hari b.- sinistaraziz b.- baino c.- Ildo c.- pentsaraziz c.- baizik d.- Une d.- uztaraziz d.- baldin (7) (8) (9) a.- Bada a.- ahulduko a.- neurriaI nterneten sortutako …………(1)………… da lerro hauen bidez aur- keztu nahi dizueguna. Ea zer …………..(2)………… zaizuen! 600milioi lagunek batera ……………….(3)……………., lurraren orbita b.- Balitz c.- Badirudi b.- gutxituko c.- nagituko b.- gorabehera c.- aldaketa d.- Baietz d.- ukituko d.- tamainaalda daitekeela diote hainbat adituk. Horretarako data eta ordua ipinidute: 2006ko uztailaren 20an, Euskal Herrian, eguerdiko (10) (11) (12)12:39:13etan. ……………….(4)………… horretan modu sinkroniza- a.- honen guztiaren a.- epelago a.- batzuetantuan saltarazi nahi diote 600 milioi laguni, lurraren orbita b.- hau guztia b.- lasaiago b.- batzuekin…………….(5)………………… eta horrela berotasun efektua gutxitu c.- guztiz c.- urrunago c.- batzuetaraegingo da. Asko dira dagoeneko www.worldjumpday.org web gune- d.- guztira d.- gorago d.- batzuetazan izena eman duten lagunak. Municheko Hans Peter Niesward mai-suaren ikerketan oinarritua dago saiakera hau. (13) (14) (15)Munich-eko zientzialari talde baten iritziz, ekimen hau posible baka- a.- omen a.- eskumena a.- bezperanrrik ez, …………….(6)……………. eta gomendagarria ere izango b.- ei b.- oharra b.- aurreanlitzateke. ………………(7)………….. orbitaren handitzearekin Lurre- c.- ote c.- desoreka c.- lehenko tenperatura gradu batzuetan …………….(8)………….. litzatekee- d.- ala d.- aukera d.- gertula aldaketa klimatikoa atzeratuz. Hau guztia irakasle hauen ustea da: Zalantzak argitzeko, 45. orrialdera jo.Hans Peter Niesvard irakaslearen eta bere laguntzaileen estimazioenarabera orbitaren …………..(9)……………. lortzeko nahikoa da uneberean mendebaldeko hemisferioan 600 miloi pertsonek batera salto 2 Bat ez da zuzena!!! Zein?egitea. Eta horixe da proposatzen digutena Word Jump Day ekime-narekin. • 600 milioi lagunek batera salto eginda lurra mugi liteke!!! • 600 milioi lagunek batera salto eginez gero, lurra mugi liteke!!!Salto Handiaren eguna eta ordua zehaztuta daude: uztailaren 20an • 600 milioi lagunek batera salto egiten badute, lurra mugi liteke!!!izango da eta hemen, Euskal Herrian, eguerdiko 12:39:13etan toka-tzen zaigu salto egitea. • 600 milioi lagunek batera salto eginez lurra mugi liteke!!! • 600 milioi lagunek batera salto egiteak, lurra mugi liteke!!!Harrigarriena zera da: ……………….(10)………………. atzetik arra-zonamendu zientifiko interesgarri bat dagoela. Orbita handituz gero, Zalantzak argitzeko, 45. orrialdera joEguzkitik ……………(11)…………… egongo ginateke eta, ondorioz,Lurreko tenperatura gradu …………….(12)……………….. jaitsiko 2 Berria berrantola ezazu bost galdera hauei erantzunez:dela diote. Egia izango …………..(13)………..?Tira ba, parte hartu nahi baduzu, erregistratu eta e-postaz • Nork egin behar du?………..........…..(14)……...............…. jasoko duzu egun handiaren • Zer egin behar da?………………..(15)…………………. Jadanik milioika pertsona erre- • Non egin behar da?gistratu dira! • Noiz egin behar da? • Zergatik egin behar da? aude, ✎ …………………………………………………………………………………………………… tuta baz Interesa ta salto egin! ………………………………………………………………………………………………………… an e izena em ………………………………………………………………………………………………………… Bidali iezaguzu berri laburtua, HABE Aldizkaria Vitoria-Gasteiz kalea, 3-5.a 20018-Donostia edo argitalpenak@habe.org helbideetara.
  • 370 14 saltsan Argazki-kamera digitala erosten 2 Agian betiko argazki-kameraren ordez digitala erosi nahi duzu edo norbaiti digitala oparitu nahi diozu. Bata zein bestea izan zure egoera, hona aholku batzuk kamera hori erosteko. Aholkuak irakurri eta gero erabaki nolako kamera behar duzun. 1. Erresoluzio edo bereizmen gehiago izateak ez du esan nahi 4. Bateria. Bateriarik gabeko kamera sakelan harri bat erama- nahitaez hobea denik emaitza. Egia da zenbat eta bereiz- tea bezala da. Eraman beti aldean ordezko bateriak edo men gehiago argazki hobeak atera daitezkeela, baina agian pilak. Pilak ere karga daitezkeenak erabili beti. Irakurri bate- ez duzu horrenbeste behar. Eman dezagun, 6 megapixe- riaren iraupenari buruzko azalpenak. leko argazki-kamera batekin 3-4 megako argazki bat atera- 5. Konpaktua, reflexa? Kamera digitalek ez daukate reflexik. tzen duzula, baina gero inprimatzeko orduan, neurri estan- LCD pantailak egiten du reflexaren funtzioa. Kamera digita- dar batean ematen dizutela, 10X12 edo 13X18 cm-ko pos- len artean konpaktuenak txikienak dira. Eta kamera txikia- tal baten tamainakoa, adibidez. Inprimatuta izango dituzun goa den neurrian, barruko piezak ere txikiagoak dira, eta argazkirik gehienak tamaina horretakoak badira, ez duzu 6 horrek garestitu egiten du salneurria. Beraz, ez du merezi megapixeleko kamera behar, hain garestia, eta horrenbeste hain argazki-kamera txikia erostea. karga, 3-4 mega, duen artxiboa erabiltzea ere nekezagoa da ordenagailuarentzat. 2. Optika. Optikak garrantzia du, baita kamera digitaletan ere. Eta maiz optikak, lenteak alegia, egiten du kamera garestia- 1B go ala merkeago. Lente onek argi gehiago sartzen uzten dute, eta hobeto baliatzen dute dagoen argia. Beste bi Jarri letra bidez erreportajean azaltzen diren honako aldagai hauek ere aintzat hartu: foku-distantzia (28 mm zenbakiak: angeluhandia da, 50 mm objektibo arrunta eta 120 mm 3, 4, 6, 10, 12, 13, 18, 28, 50, 100, 120, 256, 512 teleobjektiboa). 3. Memoria. Geroz eta gutxiagotan gertatzen da. Baina, badi- ....................................................................................................... ra kamera digitalak memoria berarekin barrenean dakarte- ....................................................................................................... nak, disko gogor gisara, eta horrek baldintzatu egiten du atera daitekeen argazki-kopurua. Gaur egungo kamera digi- ....................................................................................................... tal gehientsuenetako memoria, ordea, sartu eta atera daite- ....................................................................................................... keen txartel edo plaka txiki bat da. Plakatxo hori oparitu ....................................................................................................... egiten dute kamera erostean. Hala ere, oparitutako horrek ....................................................................................................... argazki gutxi egiteko aukera ematen du. Beraz, hobe da ....................................................................................................... argazki gehiago eta hobeak egiteko aukera ematen duen ....................................................................................................... txartela erostea. Adibidez, 6 megapixeleko kamera baduzu, eta bi megako argazkiak atera nahi badituzu, 512 megako ....................................................................................................... txartela beharko duzu 256 argazki ateratzeko. Baina, bi Zuzenketa-orria: 45. orrialdea. megako argazkiak ordenagailuan %100ean handituta ikus- teko, pantaila izugarria behar da. * ANGELUHANDI.- Gran angular. Grand angulaire. AZALPEN.- Instrucción. Instruction. BALIATU.- Erabili. Utilizar. Utiliser. EMAITZA.- Resultado. Résultat. EMAN DEZAGUN.- Supongamos. Supposons. GISARA.- A modo de. Comme. HORRENBESTE.- Tanto/a. Autant. IRAUPEN.- Duración. Durée. NEKEZAGO.- Zailago. Más difícilmente. Plus difficilement. ORDEZKO.- De repuesto. De rechange. SAKELA.- Patrika. Bolsillo. Poche. TXARTEL.- Tarjeta. Carte.
  • 370[i[nteresgunea 15 Dibortzio lasterra Dibortzio lasterrak martxan jartzeko legeak aurki urtea beteko du. Ezkontzen haustura erregulatzeko lege berria onartu zuen Madril- go Kongresuak 2005eko apirilaren 22an eta uztailaren 8ko Lege- ak Kode Zibila eta Prozedura Zibilaren Legea aldatu. Zenbait komunikabidek dibortzio lasterraz hitz egin zuten, izan ere, dibor- tziorako protokoloa, tramiteak azkartzen baitzituen legeak. Lege berriaren arabera, ez dago arrazoitu beharrik, eta ez da behar, ezta ere, dibortzio aurreko banantzerik. Eta ezkondu ondorengo dibor- tzioa eskatzeko gutxienez hiru hilabete itxaron behar direla, hori dio legeak. Ondorioz, dibortzioak estatu espainiarrean erruz ugaritu dira.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA370 16 Dibortzioak ugaritzen 3 Espainiar estatuan 1981ean onartu zen Hiru hilabete eskasera Dibortzioaren Legea eta orduz geroztik alda- 1981eko Dibortzio Legea indarrean egin dituen urteak 25 izan keta bakarra izan du, iazko uztailean. Emaitzei dira, eta iaz aldatu zen. Uztailaren 8ko 15/2005 Legeak Kode begiratu besterik ez dago. Dibortziatzeko epe- Zibila eta Prozedura Zibilaren Legea (PZL) aldatu zituen, bana- ketei eta dibortzioei zegokienez. Esan bezala, haustura-eskae- aldiak legeak laburtu zituenez, hausturak rak egiteko epealdiak laburtu egin direnez, dibortzio lasterraz ugaritu egin dira. 2005ean Espainiar estatuan hitz egin dute batzuek. 141.424 bikote banandu ziren, aurreko urtean 1981eko legearen arabera, bikotearen ezkontza-egunetik urte- baino %9,82 gehiago. Espainiako Instituto bete pasa arte ezin zen banantzeko eskaerarik egin, eta beste Nacional de Estadística delakoaren arabera, urtebete gehiago pasa behar zen dibortzio-eskaera egin ahal izateko. Gaur egun, berriz, banandu nahi duen bikoteak egin gaur egun haustura-eskaerak honela daude: dezake, baina banantzea ez da beharrezkoa dibortzioa eskatze- %80 dibortzioei dagokie eta %20 banantzeei. ko, beharrezkoa den bakarra da ezkontza-egunetik hiru hilabe- Zer dela eta aldaketa hau? Legeak aurreikus- te igarota izatea. Salbuespenak ere badira, etxeko tratu txa- ten du bikote bat banantzea, baina hori ez da rrak medio, norbaitek hiru hilabete horiek bete aurretik dibor- tzioa eskatu nahi badu, egin dezake. nahitaezko baldintza dibortzioa eskatzeko. Ezkondu osteko hiru hilabete pasa eta jada Badira aldatu ez diren gauzak ere. Dibortzio-eskaera aurkeztu egin behar da, hori lehen bezalaxe dago. Eta ezkondutakoak eska daiteke dibortzioa, eta arrazoi honegatik, dibortziatuko badira abokatu bat behar dute, eta prokuradore apenas sei hilabeteetan, bikote asko hautsi da. bat. Haustura bi bikotekideen adostearekin gauzatzera badoa Baina, bada arazorik. Aurrerapausotzat jo da prokuradore eta abokatu berberak izan ditzakete bi aldeek. Hitzarmen arau-emailea ere egin beharko dute hausturaren zaintza-eskubide partekatua, baina ezkonti- baldintzak jasotzeko eta itxaron epaileak dibortzioa onartu deak ados daudenean bakarrik aitortzen da arte. eskubide hori. Haustura eskatzeko epealdiak laburtu egin direnez, ezkondu askok jo du dibortzioaren bidetik. Dibortzio-eskaera aurkeztu eta hilabete eta erdira edo bi hilabetera ematen da epaia. Epaia hain azkar ematen laguntzen du lege berriak. Hain juxtu hori du berrikuntzetako bat. Lege berri honek eta Kode Zibila alda- tzeak zer ekarri duen aztertzen du Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren txosten batek, eta hor esaten denez, adostutako dibortzioak %80,93 gehitu ziren (28.612 izan ziren 2004an eta iaz 51.768) eta adostu gabeak %70,32 (20.888 izan ziren 2004an eta iaz 52.074), baina banantze- ak %32,6 gutxitu ziren (77.273 izan ziren 2004an eta iaz 52.074). Batak eta besteak zenbatuta, iaz estatu espai- niarrean 139.419 ezkontza hautsi ziren, 2004an baino %10 gehiago.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA 17Beste berrikuntza batzuk Lan-banaketaDibortzioa eskatzeko bete beharreko epea murriztuta, merkeagoa • Kode Zibilaren 68. artikuluak dio ezkontideek betebeharrada dibortziatzea. Lehen bikoteak 2.500-3.000 € ordaindu behar dutela, elkarrekin bizitzekoa, bestearenganako fideltasunazituen, hori banantze adostua bazen. Orain, horrelakoetan, erdi- izatekoa, eta elkar sorostekoa. Baina iaz geroztik hori ez daprezioan ateratzen da dibortzioa, prozesua ere denbora-erdian nahikoa, etxeko ardura ere elkarren artean eraman behargauzatzen delako. Eta zertxobait garestixeago, 2.000 € inguru, dute, eta euren bizkar hartu legokeen edozein ondorengoadostasunik ez badago. Zeren adostasunik ez dagoenean, epaike- edo aurreko ahaideren zaintza eta arreta.tan erabakitzen da dibortzioaren nondik norakoa. Beste ekarpen • Adiskidetzea. Gai honi dagokionez, Kode Zibileko 97. artiku-batzuk ere egin ditu lege honek. Ekarpen horiek ez dute dibor- luko lehen paragrafoa aldatu egin da. Orain berradiskidetzeatzioa merkatuko, baina bikotekideen nahigabea gutxitu bai. banantze-prozedurari bukaera ematen dion prozesua da. EtaZergatik dibortziatu? 1981eko legearen arabera, dibortzio- epaia eman behar duen epaileari berradiskidetzearen berri–eskaerak azaldu egin behar zuen dibortzioaren zergatia. eman behar dio bikoteak.Ezkontzeko elkarbizitza benetan etenda egon behar zuen • Desoreka ekonomikoa. Aipatutako 97. artikulu hori berridaz-urtebetez gutxienez. Hori edo bestela dibortziatzeko eskaera tean konpentsazio-pentsioaz hitz egiten da. Ezkontideren batizuritu egin behar zen, adibidez, norbait fidela izan ez zela ziur- banantzeak edo dibortzioak desoreka ekonomikoa sortzentatuz. Iaztik aurrera, dibortziatzerakoan ez dago zergatia aur- badio bestearenganako, hots, ezkonduta baino egoera kaska-keztu beharrik. Nahiko da bikotekideetako batek eskatzea, eta rragoan geratzen bada, konpentsazio-eskubidea du. Pentsioonartu egingo zaio eskabidea. hori behin-behinekoa izan daiteke, edo behin-betikoa. Eta gerta liteke, baita ere, konpentsazio-pentsio hori guztia jaso- aldi bakarrean eskuratzea. • Pentsioa bermatzeko funtsa. Seme- –alaben mantenua amaren esku gera- 3 Esan hurrengo esaldiok EGIA ala GEZURRA diren: tu nahiz aitaren esku, ez badute egin- behar hori behar bezala betetzen, EGIA GEZURRA Gobernuak bere gain hartuko ditu gas- 1.- Dibortzioaren Legea 1981ekoa da ❏ ❏ tuak Pentsioa Bermatzeko Funts bati 2.- 2005eko uztailean aldatu egin zen legea ❏ ❏ esker. Funts honetatik aterako da baita ere konpentsazio-pentsioa ez ematea- 3.- 2005ean 2004an baino bikote gutxiago banandu ziren ❏ ❏ ren ondorioz jarri beharreko dirua. 4.- Dibortzio-eskaera egiteko epeak laburtu egin dira ❏ ❏ Azken honetarako legeria berezia dago, 5.- Gaur egun ez da beharrezkoa banantzea dibortziatu legeria honek erabili beharreko estal- ahal izateko ❏ ❏ dura-sistema zehazten du. 6.- Edonola ere, dibortzio-eskaera aurkeztu egin behar da ❏ ❏ Zuzenketa: 45. orrialdean. * ADISKIDETU.- Reconciliación. EZKONTZEKO ELKARBIZITZA.- NAHITAEZKO BALDINTZA.- Requisito Réconciliation. Convivencia conyugal. Cohabitation con- obligatorio. Condition nécessaire. APENAS.- Apenas. À peine. jugale. NONDIK NORAKOA.- Pormenor, cir- AURREKO.- Previo/a. Préalable/e. FUNTS.- Fondo. Fonds. cunstancia. Détail. AURRERAPAUSO.- Avance. Progrès, HAUSTURA.- Ruptura. Rupture. ONDORENGO (AHAIDE) EDO AURRE- avance. HITZARMEN ARAU-EMAILEA.- KO AHAIDE.- Descendiente o ascen- BEHIN-BEHINEKO.- Provisional. Convenio regulador. Accord régulateur. diente. Descendant ou aïeul (ancêtre). Provisoire. INDARREAN EGON.-. Estar, permanecer SALBUESPEN.- Excepción. Exception. BERMATU.- Garantizar. Garantir. vigente. Être en vigueur. ZAINTZA.- Cuidado. Garde. ELKAR SOROSTU.- Socorrerse mutua- JASOALDI.- Entrega. Livraison. ZAINTZA-ESKUBIDE PARTEKATU.- mente. Secourir tous le deux, se soutenir LASTER.- Azkarra. Rápido, exprés. Derecho de custodia compartida. Droit mutuellement. Express, rapide. de garde partagé. EPEALDI.- Plazo. Délai. LEGOKEEN.- Que hubiere. S’il/elle en ZURITU.- Justificar. Justifier, valoir. ESTALDURA.- Cobertura. Couverture. aurait. EZKONTIDE.- Cónyuge. Conjoint/e. NAHIGABE.- Disgusto. Douleur.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA370 18 Dibortziatzeko bidea 3 Dibortziatzeko arrazoiak arrazoi, hausturaren aurrean zentzuzko jarrera izatea komeni da, ahal den neurrian behintzat. Hausteko orduan bi aldeek adosten dutena, okerrenetik jota ere, hobea izango da epaile batek epaiketa baten ondoren emandako epaia baino. Epaiketan maiz talka egiten dute bikotekideek, luzaro egin ere. Horrela jokatzea, gainera, garestia iza- ten da, eta emozionalki ere ustekabeko ondorio latzak ekar ditzake, baita seme-alabentzat ere. Famili bitartekaritzan adituak diren zerbitzuak badira, eta komenigarria izaten da horiengana jotzea. Banantzeko prozesu horretan erabaki orekatsuak errazago hartuko dira horrela, eta behar balitz, Familiarentzako Terapia bideak ere C) Hautsi ondoren abian jartzen dira. Eta horrela familiako kideek Dibortzioa ez da guda, ez da bestea suntsitzea. Besterik da: samurrago egingo diote aurre etorkizunari, era nork bere aldetik berriro bideari egitea. Ez aldatu zeharo zure bizimodua, eta seme-alabena ere ez. arduratsuan, eta nork bere bideari berrekingo Hasieran saiatu zure bikotekidea izandakoa maiz ez ikusten. dio, baina ezkontide ohia etsaitzat jo gabe. Hautsi ondoren biena izaten segitzen duena ahalik eta Beraz, hona hemen hainbat aholku: adostasun handienaz kudeatu. Saiatu horri eusten, batez ere seme-alabei dagokionez. Seme-alaben zaintzarik ez duenaz hitz egiterakoan ez bero- A) Hausturaren aurretik tu. Ez aipatu haren okerrak, eta ez hasi hura erruduntzat jotzen. Eztabaida sutsuak seme-alaben aurrean ez izan. Umearen zaintza ez duenak hura bisitatzeko eskubidea badu, Ez jarri seme-alabak ezkontidearen kontra. adostu ordutegia. Ez hartu estu-estu eta zurrunegi ordute- Etxeko lanei dagokienez, gutxienekoari behintzat eutsi: gi hori, eta beti ere saiatu umea aintzat hartzen. ordutegiari, lan-banaketari… Irabazizko ondarea partekatzean, ez probestu egoera Seme-alabei azaldu hausturaren zergatia. hori negozioa egiteko. Elkarri salaketak egiten ez ibili, ez ibili gaizki esaka, eta Umearekin zaudenean ez hartu beti zuretzat beste inor izan- elkarri birao eginez. go ez balu bezala, ez saiatu horrela umearen maitasuna Etorkizuna landu behar da, ez iragana saltsatu hausturaren “erosten”. zergatien bila. Gurasoek jende berria ezagutzeko unean ez jokatu haiekin maitekorregi, batez ere banandutakoaren seme edo alaba B) Haustura gertatzen ari den bitartean aurrean badago. Ez utzi etxea tupustean. Ez hasi harreman berri bat ezkontide ohia mintze hutsaga- Hitzarmenik txarrena hobea da epaiketarik onena baino. tik. Epaiketa baino hobea da bion arteko adostea. Familia Banandu edo dibortziatutakoaren umeari ez lioke honen Bitartekariak erabiltzea onuragarria da: gogoan izan hori aita/ama biologikoa ikusteko oztoporik jarri beharko ume ere. horren zaintza duenak, nahiz eta honek beste pertsona bate- Ahal bada, bukaeran lagun izaten segitu. kin harremanak izan. Despeditzeko egunean melodramarik ez, ahal dela. Gurasoak elkarrekin haserre izango dira. Iritzi ezberdinak Bakarrik bizitzeak beldurra ematen badu ere, horri buruzko izango dituzte hainbat gairi buruz, baina horiek horrela iza- aieneak eta kexuak saihestu. nik ere, umeak sentitu egin behar du gurasoek maite dutela, Ez irten kalera bakardadea eta haserrea baretzeko abentura nahiz hauek elkarrekin ez izan. Hori oso garrantzikoa da hutsalen bila. umearentzat.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA 19Nola hartzen duten seme-alabekgurasoak banantzea?Gurasoen banantzea dela eta kalte psikologikoak izan ditzake Gizabidezkoa ez den jarrera: ez-esaneko bihurtzen da, akaboumeak. Hauexek: arauak, lapurtzen has daiteke, drogara hurbiltzen, alkohola eda-6 urte arteko seme-alabak: abandonatuak izateko beldur handia. ten…Tristura handia sentitzen dute, eta uste izaten dute zerbait Heldutasun goiztiarra: falta den gurasoaren rola hartzen du,garrantzitsua galdu egin dutela. Lo egiteko arazoak izan ditzake eta haren ardurak.umeak, jateko ere bai, eta gerta liteke atzera hastea, adibidez,behatza zupatzen, ohean pixa egiten…6-9 urte artekoak: Ez du egoera onartzen. Amets egiten du gura- *soak adiskidetuko direla. Esaneko izateari uzten dio. ADOSTU.- Acordar. Concilier.9-12 urte bitartekoak: Auzo-lotsa ematen die gurasoen jarrerak. AHAL DEN NEURRIAN.- Ahal dela. A ser posible.Haserre daude, amorratuta banantzeko urratsa egin duenare- Dans la mesure du possible.kin. Gurasoak berradiskidetzen saiatuko da. Ohiturak aldatzen AHALIK ETA ADOSTASUN HANDIENAZ KUDEATU.-.has daiteke, eta sentitzen duena somatizatzen: buruko mina, tri- Gestionar lo más consensuadamente posible.petakoa… Gérer avec un accord le plus large possible.13-18 urte artekoak: Nerabeek erreferentzia egonkorrak behar AIENE.- Lamento. Lamentation. AINTZAT HARTU.- Tener en cuenta. Prendre en considération.dituzte, jokabide-ereduak moralaren aldetik, etikaren aldetik, AMORRATU.- Enrabietado/a. Enragé/e.hezkuntzaren aldetik… Erreferentzia zehatzak behar dituzte, ARDURATSU.- Responsable. Responsable.haien alde ala kontra egiteko, baina zehatzak. ARRAZOIAK ARRAZOI.- A pesar de las razones, sean las queNerabeek beren premiak zein diren zehazten lagundu behar dute fueren. Malgré les raisons quelles qui soient.gurasoek. Eta eurei entzuteko astia har dezatela. Behar dutene- ATZERA.- Berriro. De nuevo. De nouveau.an gurasoen laguntza izatea. AUZO-LOTSA.- Vergüenza ajena. Honte d’autrui.Horiek horrela, banandutako gurasoen seme-alaba nerabeak BARETU.- Apaciguar. Calmer. BIRAO.- Insulto. Insulte.gehiegizko arduraren zamapean sentitzen dira bat-batean, BITARTEKARITZA.- Mediación, conciliación. Médiation.baliteke hori gertatzea. Eta depresiorako joera izan dezakete, eta EGINGO DIOTE AURRE.- Afrontarán. Affronteront.euren burua gutxietsi. Oro har, aldi honetan bi eratara erreak- EGONKOR.- Estable. Stable.zionatzen dute: EPAILE.- Juez. Juge. ESANEKO.- Obediente. Obéissant/e. EZKONTIDE OHI.- Ex-cónyuge. Ancien/enne conjoit/e. EZTABAIDA SUTSU.- Discusión acalorada. Discussion passionnée. GAIZKI ESAKA.- Maldiciendo. Maudissant. GEHIGIZKO ARDURAREN ZAMAPEAN.- Bajo el peso de la respon- sabilidad excesiva. Sous le poids d’une responsabilité excessive. GIZABIDEZKO.- Respetuoso/a, social. Respectueux/euse. GUTXIENEKOARI EUTSI.- Mantener lo mínimo. Tenir, maintenir le minimum. GUTXIETSI.- Menospreciar. Sous-estimer. HAUSTURAREN AURRETIK.- Antes de la ruptura. Avant la rupture. HELDUTASUN GOIZTIAR.- Madurez precoz. Maturité précoce. HUTSAL.- Superficial. Superficiel/elle. IRABAZIZIKO ONDARE.- Bien ganancial. Acquêt. MAITEKORREGI.- Con demasiado cariño. Trop amoureux/euse. MAIZ.- Askotan. Frecuentemente. Souvent. MINTZE HUTSAGATIK.- Con la sola intención de dañar. Seulement pour faire du mal. NORK BERE ALDETIK.- Cada cual por su lado. Chacun/e par son chemin. OKERRENETIK JOTA ERE.- Aún en el peor de los casos. Même dans le pire des cas. ONDORIO LATZ.- Consecuencia grave. Effet sévère. ONURAGARRI.- Provechoso/a. Profitable. PARTEKATU.- Repartir. Partager. PROBESTU.- Aprovechar. Profiter de. SAIHESTU.- Ekidin. Evitar. Éviter. SALTSATU.- Enredar. Brouiller. SUNTSITU.- Destruir. Détruire. TALKA EGIN.-Colisionar. Entrer en collision. TUPUSTEAN.- Bat-batean. De repente. Soudain. ZEHATZ.- Concreto/a. Concret/ète. ZENTZUZKO JARRERA.- Comportamiento de sentido común. Conduite juste. ZURRUNEGI.- De una manera demasiado estricta. Trop strict/e.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA370 20 Margarita Lorenz: “Ez nago ados jendea erraz dibortziatzen dela esaten dutenekin” 2 Legea ongi ezagutu eta urtetan HABE.- Oro har, zer da dibortzioaren legearen erreforma honetan azpimarragarria iruditu zaizuna? banantze eta dibortzio-kasuak eraman MARGARITA LORENZ.- Lege honek, besteak beste, arautu egin nahi izan du dituen abokatu batengana jo dugu, iritzi sexu bereko pertsonen arteko egoera berria eta hainbat aldaketa ere ekarri eske, informazioa zuzenean jaso nahian. ditu dibortzioan: dibortziatzeko arrazoiak eman behar ez izatea edota banan- duta egon behar ez izatea, esaterako. Garrantzi handiagoa ematen zaio nor- Hona hemen adituak esan diguna. banakoaren borondatearen autonomiari. Horrezaz gain, erreformak sexu bereko pertsonen arteko egoera berria ere jaso eta arautzen du, sexu desberdineko pertsonen arteko ezkontzek dituzten eskubideekin parekatuz. H.- Zer da zuregana dibortziatu nahi duela esanez datorrenari ema- ten diozun lehenengo azalpena? M. L.- Nik beren intimitatearen berri ez dudala jakin nahi adierazten diet, gaur egun ez baita beharrezkoa. Beti esaten diot datorrenari nik ez dudala jendea animatzen banantzera, ezta ezkontzera ere. Abokatuon funtzioa iza- tezko egoerak arautzea da eta ondorioz, eskubide bihurtzea. Lehenengo gal- dera izaten da ea pertsona hori benetan erabat ziur dagoen emango duen urratsarekin. Hori norberaren erabakia denez, oso ongi pentsatuta eduki behar baita eta garbi izan behar da baietz, banandu edo dibortziatu egin nahi duela.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA 21H.- Izango da zuregana aholku bila datorrenik, ezta?M. L.- Hala da, bai. Eta askotan barrua hustera datoz asko.Jendea aitortzera joaten ez denez geroztik, askotan gertatzenzaion guztia kontatzera dator abokatuarenera. Edozein modu-tan, esaten badidate garbi daukatela, badaramatela, esaterako,urte bete bananduta, orduan azaltzen diet bi aukera dauzkate-la: bata, zuzenean dibortziora jotzea eta beraz, indarrik gabeutziko litzatekeela ezkontza-lotura; bigarrena, banantzea.Zein da bien arteko aldea? Pertsona bat judizialki banantzenbada eta hainbat denbora pasa ondoren bikoteak elkar ikustenjarraitzen badu eta damutzen bada, prozesua itzulgarria da.Biak ados badaude, eska dakioke epaitegiari indarrik gabe utz bek eta oso garrantzitsua dela bi erreferentziak edukitzea.dezala banaketa. Badago, halere, itzulgarria ez den gai bat, Badirudi bietako bat ezabatu nahian dabilela bestea. Mahai bationdasunena, hain zuzen ere. Bikote bat banantzen denean, ira- hanka bat kenduz gero, herren gelditzen bada, gurasoekin bestebazpideko sozietatea desegin egiten da, baina ondoren egin hainbeste gertatzen da. Seme-alabek biak behar dituzte, biekindaiteke kitapena eta orduan erabaki daiteke nola banatu izan behar dute harremana, beren eskubidea baita.komunean dituen ondasunak. Bananduta daudenean ez dago Oso ohikoa da gurasoek seme-alabak erabiltzea bikotekideabatak besteari ondasunak lotzeko aukerarik. Eta nahiz eta ordu- zigortzeko: “Ez al didazu ordaindu? Bada, ez dizut haurra ikus-rako ondasun-banantzea egina izan, beti daude bienak diren ten utziko…” eta antzekoak.gauzak eta askotan horiekin sortzen dira liskarrak: hozkailuaoparitu egin zidatela edota izeba batek eman zidan oparia nahi H.- Zein da gogoratzen duzun egoerarik gogorrena?dudala… Nik beti esan ohi dut ondasun materialak horixe dire- M. L.- Lanean hasi berritan gertatu zitzaidan. Senarra etxetikla, materialak eta ez duela merezi borroka egitea margolan aterarazi behar izan zuten, ez zuelako alde egin nahi.edota adreilu batengatik, horrek ez duela barruko satisfaziorik Alkoholismo eta ludopatia-arazoak zituen pertsona honek.lortzen. Baina, sentimenduek huts egiten dutenean, horrelako Genero-indarkeriari buruz hitz egiten ez zen garai batean ger-alferrikako borrokekin erasotzen dute elkar. tatu zen. Bederatzigarren solairuan bizi ziren, oso terraza han- dia zuen pisu batean eta etxeko altzari guztiak kalera botatzenH.- Sumatu al duzu zuk legearen aldaketaz geroztik hasi zen gizona. Emaztea, bitartean, 4 eta 6 urteko haurrekin,jende gehiago etorri izana dibortziatzera? erabat izututa, kalean, etxeko altzariak nola erortzen ziren ikus-M. L.- Nik ez dut ikusten jendeak dibortziatzeko erabakia aise- ten… oso egoera bortitza iruditu zitzaidan.ago hartzen duenik prozedura arindu delako. Oso erabaki zailada eta azkarrago bihurtu izanak zenbaitetan beldurtu egiten du H.- Eskatu al dizu inoiz bezeroren batek bikotekidearipertsona. Banantzeak aukera gehiago eskaintzen du berriro ere ahalik eta diru gehien ateratzea?atzera jotzeko, nahiz eta normalean egoera hauetan bikotekide M. L.- Horrela esanda, zuzenean, ez. Baina zeharka gertatubatek dibortziatzeko erabakia oso garbi izaten duen. Bera iza- zait. Izan nuen kasu batean, nik ordezkatzen nuen aldeak ezten da ondoen jasaten duena. Besteari, berriz, egoera txarrean zuen bakerik nahi, eztabaida nahi zuen. Beste aldeko abokatua-dagoenez, dibortziatzea oso jauzi handia iruditzen zaio, kon- rekin hitz egitera joan nintzenean, ezusteko handia hartu nuen,ponbiderako aukerarik eskaintzen ez duena. Nire lan-esperien- pentsatzen baitzuen bazegoela egoera konpontzerik eta bi per-tzia luzean behin bakarrik gertatu zait bikote batek atzera egi- tsona horiek benetan elkarrekin bizitzeko moduan zeudela.tea. Horrek esan nahi du pausua ematerako ondo pentsatuta Altzarien inguruan egin genizkien eskari guztiei amore emandaukatela. Askotan entzuten dut esaten kalean jendea oso zieten eta nire bezeroari ados geundela esan nionean, ez zenerraz dibortziatzen dela, baina ez nator bat. Urrats hori ematen konformatu eta beste abokatuaren alde nengoela leporatudenerako bikotekideetako batek denbora luze darama sufritzen. zidan, gainera. Orduan adierazi nion funtsezkoa zela nigan kon-Egia da, bestalde, lehenengo aldiz datozenean oso une txarra fiantza izatea eta hala ez bazen, hobe zela beste abokatu batizaten dela, negar batean eta benetan gaizki sentituz. Nik esa- aukeratzea. Eta halaxe egin zuen.ten diet une horiek direla zailenak eta banandu ondoren, sei *hilabete beranduago, askoz hobeto egongo direla. Deitzekoesaten diet, kontatzeko nola dauden. Arrazoi nuela esateko BORTITZ.- Violento/a. Violent/e.deitu izan didate askok. DAMUTU.- Arrepentirse. Se repentir. DESEGIN.- Disolver. Dissoudre. EZKONTZA-LOTURA.- Vínculo matrimonial.H.- Zein da zure bezeroei ematen diezun aholkurik ohi- Lien matrimonial.koena? INDARRIK GABE UTZI.- Dejar sin efecto. Invalider.M. L.- Beti esaten diet eta ez naiz aspertzen, gainera, tartean IRABAZPIDEKO SOZIETATEA.- Sociedad de gananciales.seme-alabak daudenean, berdin da zein adinetakoak diren, ez Société d’acquêts.dutela gaizkiesaka aritu behar, bikotekideari buruzko gauza ITZULGARRI.- Reversible. Réversible.txarrak esanez. Inoiz ez. Esan, esaten didate betetzen dutela. KITAPEN.- Liquidación. Liquidation.Baina, nik uste dut benetan gutxitan gertatzen dela. Kontuan LEPORATU.- Responsabilizar. Imputer.izan behar dugu egoera berrira egokitu behar dutela seme-ala- ONDASUN-BANANTZEA.- Separación de bienes. Séparation de biens.
  • [i[DIBORTZIO LASTERRA370 Zenbat buru, hainbat aburu 1B Segidan, dibortzioaren gainean hainbat pertsonak duten iritzia irakurri ahal izango duzu. Lot ezazu nor bere testuarekin, kontuan hartuz nork esaten duen zer eta aurreko orrialde- etan jaso duzun informazioa. PERTSONA IRITZIA 1.- Sei urteko haurra • • A.- Hasieran oso latza egin zitzaidan, baina orain 2.- Hirurogeita hamar urteko emakumea, hobeto nago oso elizkoia eta etxetik kanpo lan egin ez duena • • B.- Gustura ez banengo, banandu egingo nintzate- 3.- Gaur egungo emakume gaztea, etxetik kanpo ke, ez baitaukat diru-arazorik egun osoko lana duena • • C.- Biak berriz ere elkarrekin bizi zirela amets egin 4.- Dibortzio eta banantze kontuetan eskarmentu nuen atzo handia duen abokatua • • D.- Ezkontza bizitza osorako konpromisoa da 5.- Banandu berria den pertsona • • E.- Egoera latzak saihestu eta ondo pentsatu behar 6.- Dibortzioaren aurka dagoen pertsona • da dena edozein erabaki hartu baino lehen 7.- Bikotearekin gustura ez, baina banatzeko pau- • F.- Zer egingo dut nik gero? Jakingo al dut bera sua emateko beldurrez dagoen pertsona • gabe aurrera egiten? • G.- Gure garaian ez ginen hain erraz banantzen. Gaur egun, berriz, edozein txorakeria da aitza- kia horretarako Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera. Orain, zeure iritzia jakin nahi dugu. Idatz ezazu bospasei lerrotan dibortzio-legearen erreformaren gaineko iritzia. ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................................................................ Nahi izatera, guri bidali eta argitara emango dugu. Gure helbideak: HABE aldizkaria, Vitoria-Gasteiz kalea, 3, 5. solairua, 20018 Donostia
  • Hamaika trikimailu 231B S ail honetako gonbidatu guztiei, euskara ikasten aritu direnean bizi izandako hainbatkonturi buruzko galderak egiten dizkiegu, deneiberberak. Zuetako asko bezalaxe, euskaldunberriak izanik erantzun digutena interesgarria ger-tatuko zaizuelakoan.Stijn CallensN nintzen Flandesen. Txikitatik edozein hiz- ? ire izena Stijn da. Orain dela 47 urte jaiokuntza miragarria iruditu zait, altxorra, eta batzuetanbotika magikoa errealitatearen aurka defendatzeko (idatzinituen bai istorioak, bai poemak). Baina, beste aldetik nireama-hizkuntzak lotsa ematen zidan, ez zelako ‘frantsesa’ eta,gainera, ‘nederlandera batua’ ere ez. Hizkuntzek inoiz ez nautebakean utzi. Eskolan mendeak pasa ditut latin eta greko klasi-koa ikasten. Hamar urte, gutxi gorabehera, daramatzat EuskalHerrian nire bikotekidearengatik eta semearengatik. Orain arteingeleseko klaseak eman ditut. Baina, nahiago nuke gizarte-–lana. Dena den, zaila da sektore horretan lanpostua lortzea(gutxienez Gipuzkoan). Berriro sentitzen dut hizkuntzaren‘pisua’: “zuk ez daukazu EGA-rik, ez da?” esaten didate.1. Zein da zure ama-hizkuntza? (nire semea) ulertzea. Dudarik gabe, jendearekin euskaraz arinNederlandera. komunikatzea izugarria izango litzateke.2. Noiz, non eta nola hasi zinen euskara ikasten? 8. Nolako hizkuntza iruditzen zaizu euskara: polita, musikala,Orain dela 6 urte benetan ikasten hasi nintzen Tolosako gogorra…?Euskaltegian. Baina, lehen dastatu nuen zerbait. Ez nintzen Gero eta politagoa. Baina, zerbait tradizionala, klasikoa, histo-guztiz hasberria. rikoa ikasten hasten zarenean, entzuten, irakurtzen… —adibi- dez, kantu gregorianoa, Shakespeare-ren tragedia— ez zara3. Zein izan zen hizkuntzak ikasten hasteko arrazoi nagusia? horien edertasun osoa jasotzen hasten hasieratik, baina mailazJakin-mina eta lotsa. maila bazoaz, gero eta gehiago jasotzen duzu edertasun hori.4. Zer izan da zuretzat errazena eta zer zailena euskara ikaste- 9. Erraz pasatzen al zara ama-hizkuntzatik euskarara?ko garaian? Ez dut uste benetan euskaraz hitz egiten dudanik. Bi hizkun-Ez dago ezer erraza euskaraz. Agian, hiztegia menperatzea da tzetan dudan maila oso desberdina da, baina ez da hain zailagogorrena, eta deklinabidea ere bai. pasatzea.5. Ikasi al duzu beste hizkuntzarik? 10. Zer egiten duzu zeure kabuz euskara lantzeko?Euskara zortzigarrena da (sentitzen dut). Orain dela hiru urte euskaltegira joateari utzi nion. Itzuli egin beharko nuke.6. Hainbeste hizkuntza jakiteak lagundu al dizu euskara ikaste-ko garaian? 11. Nork edo zerk lagundu dizu gehien euskara ikastekoGarrantzitsuena da ikasi nahi duzun hizkuntza zure ama-hiz- garaian: komunikabideek, irakasleek, lagunek…?kuntza bezalakoa izatea nahi duzun ala ez. Gogoa ere garran- Nire ahaleginak eta eskaini diodan denborak.tzizkoa da. 12. Zer esango zenioke jendeari euskara ikasten animatzeko?7. Zer egin nahiko zenuke euskaraz, edo zer egiten duzu: ira- Nire arrazoiak nahiko pertsonalak dira. Ezin ditut guztiak aire-kurri, hitz egin…? ratu. Dena den, merezi du aniztasuna errespetatzea eta man-Momentu honetan garrantzitsuena da irakurri ahal izatea eta tentzea, bizitzaren axioma delako.
  • 370 taElkarrizketaElk 24 Julen Madina: “Ezaguna izateak lotsa ematen dit” 2 S an Fermin jaiak gertu ditugun garai honetan eta Rafael Huerta eskultore- aren lanaren inguruan sortutako ika-mika tartean dela, Julen Madina korrikalari eta Argazkia: Karlos Bueno irakasle hernaniarra gonbidatu nahi izan dugu gurera. Iazko harrapaketaren ondo- rengo bere lehen entzierro garrantzitsua izan dugu hizpide, besteak beste. Erne, Suzi- ria botako dugu eta! HABE.- Bukatu berria da ETB2 katean “El conquistador la. Izan ere, nik haien buru izan behar nuen. Beraz, zenbat eta del fin del mundo” saioa. Zein da esperientziari jarriko buru hotzagoa eduki edo emozioak kontrolpean eduki, orduan zeniokeen nota? eta hobeto egiten nuen nire lana. Alde horretatik, oso ondo. JULEN MADINA.- Niri iruditzen zait esperientzia pertsonal Saioa bera oso interesgarria izan dela uste dut, arrakastatsua bezala oso interesgarria eta aberasgarria izan dela, beraz, nota izan da eta jendeari gustatu egin zaio. Jakina, guk, partaide- altua jarriko nioke. Azken batean, egoera arrunt batean ez ok, askoz ere gauza gehiago ikusi ditugu. Kanpotik ikusita, dugu jartzen geure burua muturreko egoeran eta saio hone- halere, eta hainbat gauza kenduta (madarikazioak, esatera- tan, behintzat, saiatu dira gu mugan jartzen. Ez dakit noraino ko) jendeak komentatu dit harrapatuta egon dela saioarekin. iritsi garen, baina ezagutzen nituen egoeretara baino urruna- go, behintzat, bai. Betiko zalantzak azaleratu dira: zer nolako H.- Entzun genizun esaten telebistan erakutsi duten zure erreakzioa izango duzun gosea, nekea edo hotzaren aurrean. irudia jendeari gehiago gustatu zaiola aurrez zeukana Eta norberaren jarrera, zu nola aldatuko zaren edo nolako baino. Zer uste duzu zuk ikusi duela zugan jendeak? erreakzioa izango duzun. Arlo horri dagokionez, pozik nago, J. M.- Bai, hala da. Nik aspaldi ikasi nuen jendea ezagutzeko ez gai izan bainaiz neure burua kontrolatzeko, nahiko erreakzio dela nahikoa kanpotik aztertu eta irudi bat eraikitzea. Egia da moderatuak izan ditut, hori baitzen nire “lana” saio honetan. lehenengo inpresioak asko esan nahi duela, baina saiatzen naiz Nire emozioak kontrolatu behar nituen, taldekideek ez beza- lehenengo hori gordetzen eta itxaron egiten dut baieztatzen
  • arrizketaElkarriz25den ala ez ikusi arte. Gai naiz lehenengo inpresioa txarra izan H.- Maila pertsonalean erebada, gerora zuzentzeko, ez dut inor hasieratik epaitzen, konkistatzailetzat al duzuaskotan sartu baitut hanka horrela jokatuta. Nirekin ere horre- zeure burua?lako zerbait gertatu dela uste dut. Nire jarrera edo itxurarenga- J. M.- Moldatzen naiz. Nire bizi-tik, ez dakit zergatik, hainbatek nire irudi bat eraiki du, niri tzan zehar harreman dezenteburuzko iritzi jakin bat, ni ezagutu gabe. Saio honen bidez, izan ditut. Baina, ez dut neureuste dut zenbaitek beste gauza batzuk ikusi dituztela nigan: burua konkistatzaile baten pare-nire jarrera, eguneroko gertaeretan nola jokatzen nuen… Eta an ikusten. Gainera, ezagunani horrelakoa naiz, normalean horrela jokatzen dut. izateak lotsa ematen dit, jendea hurbiltzen zaidanean, tabernan, esaterako, aztoratu egitenH.- Joango al zinateke Patagoniara oporretan? naiz. Baina, era berean, uste dut horrelako egoerak ziklikoakJ. M.- Bai eta gehiago esango dizut, saioaren inguruan geratu direla eta gaur goian bazaude ere, bihar behean egon zaitez-zaidan arantza bakarra denbora hobeto ez antolatu izana keela, beraz… ez dizkiot buelta gehiegi ematen gaiari. Gauzekda. Jakin izan banu saioa nondik nora joango zen, beste modu modu naturalean gertatu behar dute eta ezin dira behartu.batean antolatuko nukeen eta aste bat edo hamar egun gehia- Nahiago dut modu apalean jokatu eta ospea handitzen bada,go hartuko nituzkeen lurralde hura ezagutzeko. berezkoa izango da eta ea dirua ere ekartzen didan! “San Joan jaietan San Ferminak dauzkat buruan” H.- Zer egin behar duzu aurtengo San Joan jaietan zure herrian, Hernanin? Nola pasako dituzu festak? J. M.- Asko maite ditudan jaiak dira San Joanak eta gaztetan asko eta oso modu bizian bizi izan nituen: zezenak, sokamuturra, azeri-dantza (askotan hartu dut parte)… Baina, gaur egun ezberdina da, San Ferminak gertu daude eta. * ALDE.- Alderdia. Punto de vista. Aspect. ANTOLAKETA.- Organización. Organisation. ARANTZA.- Espina. Épine. ASTEBURU.- Fin de semana. Week-end. AZERI-DANTZA.- El baile del zorro. La danse du renard.H.- Zer nahiago duzu, el conquistador saioaren antzeko- AZTORATU.- Zoratu. Turbarse. Se troubler.etan parte hartzea, entzierroen komentarista-lanak, ber- BEHARTU.- Obligar. Forcer.tan korrika egitea, irakastea… aukera ezazu bat BEREZKO.- Natural. Spontané/e. BUKATU BERRI.- Recién finalizado/a. Frais fini/e.J. M.- Ni, lehenik eta behin, irakasle naiz eta nire lana maite EPAITU.- Juzgar. Juger.dut. Nik egiten ditudan gauza guztiek irakaskuntzarekin dute ERAIKI.- Construir, hacerse (una imagen de alguien).zerikusia, mahainguruetan edo solaskide-lanetan aritzen Se faire une image de quelqu’un/e.naizenean, gai horren inguruan hitz egiten dut gustuen, nire EZ ANTOLATU IZANA.- Antolatu ez izana. El no haberarloa delako. Niri heztea gustatzen zait. Gorputz-heziketari organizado. Ne pas avoir organisé.buruzko eskolak ematen ditudanean, edo beste edozein une- EZ BEZALA.- A diferencia de. D’une autre manière.tan, arlo berean mugitzen naiz. Horixe da nire zaletasuna eta GORPUTZ-HEZIKETA.- Educación Física. Éducation Physique.lanbide bihurtu dut, gainera. Nekatu ere egiten naiz. Baina, HEGAN.- Volar. Voler.egia da denbora daukadanean ere ez dudala atsedenik har- IKA-MIKA.- Eztabaida. Polémica. Dispute.tzen. Esaterako, etxera iristen naizenean muskulazio, anato- JAKIN.- Zehatza. Concreto/a. Précis/e.mia… gai tekniko horien inguruko liburu eta aldizkariak ira- LEHENIK ETA BEHIN.- Antes de nada. Avant tout.kurtzen ditut. Eta tartea dudanean, berriz, hegan edo dantza MADARIKAZIO.- Maldición. Malédiction.egitea gustatzen zait, aspalditik baitut gustuko azken hau. MAHAINGURU.- Mesa redonda. Colloque.Dantza latinoa menperatzen dut: bachata, merengea, bolero- MUTURREKO.- Extremo/a. Extrêmeak, valsa… nire emaztea kubatarra da, dantzari profesionala NORBERAREN JARRERA.- Conducta personal, individual.izandakoa eta dantzatzen ezagutu nuen hemen, Euskal Conduite personnelle.Herrian. Hegan egitea ere oso gustuko dut, garai batean para- OSPE.- Sona. Fama. Renom.kaidismoa egiten nuen eta. Gaur egun, parapentea errazagoa PARTAIDEOK.- Nosotros/as los/as participantes. Nous qui prenons part.gertatzen zait. Antolaketa handiagoa eskatzen zidan parakai- SOLASKIDE.- Contertulio/a. Membre d’une colloque.dismoak: Pauera joaten nintzen asteburuetan. Garestia ere TALDEKIDE.- Compañero/a del grupo. Membre de groupe.bazen eta azkenean, utzi egin nuen, dirua ez baitzait deneta- ZALETASUN.- Afición. Afizioa. Goût.rako iristen. ZUGAN.- Zuregan. En ti. En toi.
  • 370 taElkarrizketaElk 26 Ordurako prestatzen hasita nago eta ondorioz, ez neska-kon- arazorik. Saiatzen naiz horrelakoetan ez sartzen, baina sartu turik, ez edaririk… Atera ateratzen naiz, buelta bat ematen egiten naute. Dena dela, lehenengo entzierroa iritsi arteko ezi- dut, baina… jende asko etortzen zait, askotan mozkortuta, eta negona daukat, baina hori betiko erronka da eta gainditu ez naiz eroso sentitzen. Horregatik, nahiago dut etxean afari- beharrekoa. ren bat antolatu, adibidez. Gainera, askotan, lan egitea egoki- tzen zait garai horretan. Unibertsitatean ari naiz lanean eta H.- Web orria (www.julenmadina-sanfermin.com) ere gogorra da zazpietan jaiki, sokamuturrean parte hartu eta gero baduzu. Azaliguzu, modu laburrean, bertan duzun lanera joatea. Orain beste era batera bizi ditut jaiak eta, hau- eskaintza. rrarekin ateratzen naiz, azeri-dantza zertan den erakusten diot J. M.- Ideia sortu zen lagun amerikar batzuek komentatu zida- ea zaletasuna pizten zaion, esaterako. Baina, burua San tenean aukera hori polita zela jendeari entzierroetan korrika Ferminetan daukat. egiten irakasteko. Baina, oso kritika zorrotzak jaso nituen web orria martxan jarri nuenean, aurka zeudenek esaten baitzuten H.- Hasita al zaude prestatzen? Zer egiten duzu? Eta zer ez? ezin zaiola inori erakutsi entzierroan korrika egiten. Neurri J. M.- Aspalditik hasi nintzen. Ezin dut inprobisatu eta joan den batean neu ere ados nago, oso lan zaila da barruan eduki urteko harrapaketaren ondorioz, oso trabatuta neukan gor- behar duzun zerbait delako. Ezin da, hala ere, ukatu hainbat putza. Fisikoki osatuta nago. Baina, zauriek ondorioak ekarri kontu irakats daitezkeela; esaterako, nolakoa den ibilbidea, dizkidate, egur handia jaso zuen nire gorputzak. Dena berres- nolako arazoekin egingo dugun topo, nolako jarrera izan kuratu behar izan dut: abiadura, malgutasuna… Zama gehia- behar dugun eta gainera, prestaketa fisiko egokia eginez gero, go ere baneukan, giharrak gehiago kargatzen zitzaizkidan, edonork ikusiko du bere burua beste era batera, ezagutu estiramendu gehiago egin behar izan ditut. Erronka izugarria aurretik baino askoz hobeto, ziur. Horrek ez du esan nahi per- izan da niretzat hori guztia gainditzea. Hala ere, banekien gai tsona horrek entzierro ona egingo duenik, meloiekin ere hala nintzela aurre egiteko eta beldurra kontrolatzeko. Orain askoz gertatzen da, irekitzen dituzun arte ez dakizu zer dagoen ere arinago sentitzen naiz, askoz ere azkarrago eta fisikoki barruan. Beldurraren aurrean eta batez ere entzierroan, gauza hobeto. Ilusio handiz nago. asko kontrolatu behar dituzu eta benetan lan zaila da. Burua ere prestatu egin behar da, beldurraren aurrean. Beste herri H.- Nola ikusten duzu zure aurtengo partehartzea San batzuetako entzierroetan parte har daiteke, prestaketa- Ferminetako entzierroan? -moduan, zezen txikiekin nola moldatzen garen ikusiz eta abar. J. M.- Aurtengoa berezia izango da. Batetik, iazko harrapake- ta, bestetik, telebista-saioa egon da tartean. Rafael Huertaren H.- Nolako idatziak jasotzen dituzu zure web orriaren eskulturaren inguruan ere hika-mika sortu da… gurpila handi- bidez? tu egin da, berez. Horrek guztiak egonezina sortzen dit, nahiz J. M.- Askok idazten didate eta tartean zenbaitek galdetu dida- eta oso lagun onak ditudan Iruñean eta neure burua oso te ea prest egongo nintzatekeen erakusteko. Baina, nik beti babestuta sentitzen dudan. Lehenik eta behin, entzierroaren- esaten diet ondo pentsatzeko, badirela beste entzierro batzuk, gatik eta ondoren, jendearen esamesengatik. Nekagarria da errazagoak, eta benetan ikasi nahi badute, hobe luketela hor- beti polemikaren barruan egotea. Udazkenean Iruñean entzie- tik hastea. Bide honetatik beste hainbat mezu interesgarri ere rroari eskainita jarriko duten eskulturaren gainean, esaterako, etorri zaizkit eta beraz, pozik nago. Iaz, Trigueño zezenak harra- kazetariak etorri zaizkit galdezka eta nik ez dut ezer esan nahi patu ondoren etxera iritsi nintzenean, 500 mezutik gora neuz- izan, edozer esanda ere, bestela agertzen baita komunikabide- kan erantzuteko eta banan-banan erantzun nituen denak. etan. Horregatik, nahiago dut ez ezer esan eta horrela ez dago * BANAN-BANAN.- Individualmente. Individuellement. ERRONKA.- Reto. Défi. ESAMESA.- Cotilleo. Dires. EZAGUTU AURRETIK.- Ezagutu baino lehen. Antes de conocer. Avant de connaître. EZINEGON.- Egonezina. Nerviosismo. Impatience. GALDEZKA.- Preguntando. En demandant. GIHAR.- Músculo. Muscle. HARRAPAKETA.- Cogida, cornada. Coup de corne. HOBE LUKETELA.- Sería preferible para ellos/as. Il serait mieux pour ils/elles. IDATZI.- Escrito. Texte. MALGUTASUN.- Flexibilidad. Flexibilité. NEKAGARRI.- Cansino/a. Fatigant/e. ZALETASUNA PÌZTU.- Zaletu. Aficionarse. Prendre plaisir à. ZAURI.- Herida. Lésion. ZORROTZ.- Severo/a. Sévère/e.
  • Bidaia 27❂Katrina urakanari gailendu auzorik bisitatuena turistei dagokienez. ❂ Bourbon Street, Auzo Frantziarraren bihotzean:zitzaion New OrleansTestua (erredakzioan itzulia) eta argazkiak: Jesús Torquemada 3 Sekulako zortea izan zuen New Orleansek 2005eko abuztura bitartean. Nori otu ote zitzaion urez ingurutako zulo batean eraikitzea hiria? Karibeko urakanek gogorastindu izan dute maiz. Adibidez, 1915ean kalteak latzak izan *ziren. Baina, hiriaren bizi-iraupena ez zen inoiz kolokan egon. ADUR.- Zortea. Sort. AGINTARI.- Mandatario/a. Chef.Katrina urakana heltzean, ordea, akabo adur ona! Eta akabo, ez BERE ONERA EGIN.- Bere onera etorri.haizeak New Orleans hilzorian utzi zuelako, ez, Katrinak berekin Volver a su ser, a lo que era inicialmente.zekartzan euriteek uholdeak sortu zituztelako baizik. Hiria babes- Revenir à son être. ERAIKI.- Construir. Construire.ten zuten dikeak hautsi egin ziren, eta auzo asko urperatu. GORPU.-Hilotza. Cadáver. Cadavre. HONDAMENDI.- Triskantza. Desastre. Destruction. KALTE.- Daño. Préjudice, dommage.H ildakoak ez ziren horrenbeste ere izan; hasieran beldur ziren gehia- go izango ote ziren: 10.000 edo. Baina, urak bere onera eginzuenean, jasotako gorpuak ez ziren 1.000 ere izan. Mingotsa zen, KOLOKAN EGON.- Tambalearse. Être branlant. OTU.- Bururatu. Ocurrírsele (a alguien). Venir á l’esprit.ordea, sentsazioa. Izan ere, kaltetutako gehientsuenak beltzak ziren, SEKULAKO.- Oso handia. Gran.eta oso berandu iritsi zitzaien laguntza. Horregatik, zenbaitek arrazis- Fabuleux/euse, très grand/e.tatzat jo zituzten agintariak. Batzuetan bazirudien Afrikan gertatu UHOLDE.- Inundación. Inondation.zela hondamendia, eta ez munduko herrialderik boteretsuenean. URPERATU.- Ur azpira joan. Anegarse. Se noyer.
  • 370 Bidaia 28 Katrina urakanari gailendu zitzaion New Orleans ❂ “Natchez”: itsaso-bapore hau eta beste batzuk Mississippi ibaian ibiltzen dira turistaz beteta. Frantziarrek sortu zuten New Orle- ans, 1718an, kokagune ezin okerrago- an. Portchartrain aintzira eta Mississippi ibaia, biak daude hiria bera baino gora- go, eta horrek uholdeak izateko arriskua areagotu egiten du. Lauki itxurako hiri bat egin zuten frantziarrek, gaur egun Vieux Carré edo Auzo Frantziarra dena, Mississippi ertzean kaia duela. Esaten dutenez, Carlos III.a Espai- niako erregeak apustu bat irabazi omen zion Frantziako Luis XV.a erregeari. Eta horregatik Frantziak 1762an Louissiana guztia eman zion Espainiari, New Orle- ans barne. Handik gutxira AEBek inde- pendentzia lortu zuten, jada ez ziren ❂ Erresuma Batuko kolonia. Nazio sorbe- rriarekin komertzio-harremanetarako kairik garrantzizkoena bihurtu zen New Orleans. Eta 1801ean Espainiak itzuli egin zion Louisiana Frantziari. Handik bi urtera AEBek Napoleoni 15 bat milioi dolarretan erosi zioten Lous- siana, eta erosleak negozio borobila egin zuen. Eta antzeko negozioa egin zuen handik urte gutxira Alaska Erru- siari erosita. Karriketako batzuen izenak (Char- tres, Bourbon, Royal, Toulouse, Orle- ans, Dauphine) frantziar iraganaren lekuko dira. Baina, espainiarren garai- koak dira eraikin historiko gehienak, San Luis Katedrala, adibidez. Karriken izenak kale-izkinetan daude jarrita Tala- verako zeramikaz. Bada Loyola kale bat, eta izen bereko unibertsitate bat ❂ Jendea trenean. ere, San Ignazioren ohoretan mesti- zaiaren eredu. New Orleansen oso kultura-uztar- peta-jole handia. Musikari honek bere Katrinaren ostean, New Orleans tze interesgarria gertatu zen, han bizi omenez estatua bat du hiri honetan, eta hilda zegoela zioten. Egia esatera, eta baitziren elkarrekin Afrikatik bortxaz parke bat ere bai. triskantza orain urtebete izan arren, eramandako esklaboak, Louissianako zenbait auzo ez dira bere onera itzuli indioak, administrazioko espainiar eta Beltzak egun existitzen ez den oraindik. Baina New Orleanseko arima, frantziar kolonialak, AEB sorberriko Congo Square auzoan biltzen ziren, eta Auzo Frantziarra, salbu da, gainontzeko hiritarrak, Karibeko piratak eta adur danbor afrikarren erritmora abesten auzoak baino goraxeago dago eta. Han- bila joandako toki askotako hainbat zuten. Zurien musika-banda militarreta- txe daude hiriko eraikinik politenak, eta abenturazale. ko hainbat instrumentu hartu zituzten, batez ere, hangoa da olgeta-giroa. tronpeta, esaterako, eta horrek guztiak Pittinka-pittinka, Katrina ahaztuta, New Mestizaia horrek eraginda sortu zen jazza ekarri zuen. Orleansko jatetxerik eta tabernarik eza- musika-iraultzarik handienetakoa: jazza. gunenek, blues eta jazz musikaren gune Historiak jazzaren sehaskatzat dauka Jazza mestizaiaren ondorio da, eta sakratuek, ateak ireki dituzte berriro: New Orleans. Han jaio zen jazza, eta baita Inauteria, Mardi Gras delakoa, Pat O’Brien’s, Maison Bourbon, Famous gero Chicagora heldu Mississippin gora ere. Sukaldaritza ere oso bestelakoa Door, Mahogany Hall eta Preservation eginda. Handik New Yorkera heldu zen dute AEBetako gainontzeko platerekin Hall. Azken toki honetan jazzik tradizio- gero, eta handik mundura zabaldu. New konparatuta. Oso New Orleansekoa da, nalena jotzen dute, eta banda-jotzailea Orleanseko pertsonarik ezagunena ere esaterako, jambalaya izeneko platera, batez beste 70 urtetik gora dituzten jazz-musikaria da: Louis Armstrong tron- paella gisako bat, pikantea. kideez osatua dago.
  • Bidaia 29❂ Jazz musika-bandak ugari dira New Orleans-en, eta horietako batzuk haurrez osatutakoak dira. Uztailean jazza, jakina! Getxoko Jazzaldiak 30. urteurrena ospatuko du uztailaren 1etik 5era bitarte- an: Eddie Palmieri & Afro-Caribbean Jazz All-Stars, Didier Lockwood-Cobham String Quartet edo Philip Catherine Triok joko dute. Gasteizko Jazzaldia 2006 uztailaren 8tik 15era: Arabar jazzaldiak hainbat kontzertu esklusibo aurkeztuko ditu, hala nola Sonny Rollins "kolosoa"rena, edo Paco de Luciak Wynton Marsalisekin emango duena; azken honek, ❂ gainera, Gasteizi es- kainitako suite bat es- treinatuko du uda honetan. Donostiako Jazzaldia 2006 uztailaren 21etik 26ra New Orleanseko doinuak gurean bertan entzun nahi izatera aukera ezin hobea duzu aurtengo Jazz- aldian, Donostiara baitatoz John Crow (Dr. John), David Barard, Herman Ernest, John Fohl. New Orleanseko musika askotarikoaren enbaxado- re nagusia da Dr. John: soul, blues, jazz eta cajun estiloak menderatzen ditu. Arrazoi osoz esan deza- ke, Louis Armstrong eta Fats Dominorekin batera, New Orleanseko ahotsik ezagunenetakoa dela. Modu ikusgarrian nahasten dira hiri hartan, afrika- rren, indiar amerikarren eta kreolen eragin musika- lak. Ezinezkoa da sorgor geratzea halako soinu erauntsiaren aurrean eta entzuleari oso zaila gerta- tzen zaio dantzan hasteko gogoari eustea. Diber- tsioa eta kalitateko musika kontrajarriak ez dauden kontzertu horietako bat da, areago oraindik, ezingo litzateke ulertu elkarrekin joango ez balira.❂ Louis Armstrong, New Orleans-eko hiritar ezagunenaren omenezko estatua. * AINTZIRA.- Lakua. Lago. Lac. KAI.- Portua. Puerto marítimo. ANTZEKO.- Berdintsua. Similar. Pareil. Port de mer. Strip teasea eskaintzen duten lokalak AREAGOTU.- Gehitu. Aumentar. KARRIKA.- Kalea. Calle. Quartier. Accentuer. OHORETAN.- Omenez. En memoria de.ere berriro abian dira. AEBetako beste BARNE.- Inclusive. Compris, inclus. À l’honneur de.hiriak baino beranduago joaten da lota- BATEZ BESTE.- Promedio. Moyenne. OLGETA-GIRO.- Ambiente festivo.ra New Orleans. “Ez du sekula ixten” dio BEREHALAKOAN.- Segituan. Al instan- Ambiance de fête.Johnny White tabernak, eta egia da, te. Tout de suite. OSO BESTELAKO.- Desberdina guztiz.Katrina han zebilenean ere ez zuten itxi! BORTXAZ ERAMAN.- Llevar a la fuerza. Totalmente diferente. Très différent.Katrina gertatu aurretik, urtero 10 milioi Aller à contre-coeur. SEHASKA.- Cuna. Berceau.turista joaten ziren dibertitzera. Ez dira EGIA ESATERA.- A decir verdad. SORBERRI.- Recién nacido/a.guztiak berehalakoan itzuliko, baina À vrai dire. Nouveau/elle né/e.Auzo Frantziarrak irauten duen bitartean GORA EGIN.- Gora zuzendu. Dirigirse UZTARTU.- Ensamblar. Assembler.New Orleans biziko da. hacia arriba. Aller vers le haut.
  • 370 30 Euskara munduan Ipuin-lehiaketa Bartzelonako Euskal Etxearen eskutik 1B Euskal Herritik kanpo gertatzen diren berriak ekartzen ditugu tarte honetara. Oraingoan, Bartzelonako Euskal Etxeak antolatu berri duen ipuin-lehiaketan garaile suertatu den lana eskaini nahi izan dizugu. Itsasoaren hondoan Lehiaketak bi maila aurreikusi zituen: bata eus- Semea. Ilusioa. kara-ikasle guztiei zuzenduta zegoen eta bestea ire- kia zen, edonork parte hartzeko modukoa. Guztira Itsasontzi hori herriko eliza baino handiagoa dela esaten dute, 13 lan aurkeztu ziren eta horietako 9 euskara-ikasle- eta ibarrean bizi den jende guztia eraman lezakeela –Umea horrela hitz egiten ari zen bitartean, bere lagun hoberenak ahoa enak. zabalik begiratzen zion.– Bidaia luze luzea izango dela aitak esan dit, eta agian baleak ikus daitezkeela eta ezetz asmatu! Epaimahaia maiatzean bildu ondoren, sari bat izotzezko zati itzelak, ontzi baino altuagoak, ur gainean ibili ohi eman eta bestea hutsik uztea erabaki zuen. Saria dira. euskara-ikasleei zegokion atalari eman zitzaion eta Hau zortea! –esan zuen lagunak, ahoa gero eta zabalagoa, irabazlea Juan Carlos Herrera Montero izan zen, ontzi barruan abentura zirraragarriak imajinatuz– , ze gustora zurekin joango nintzateke! Madrileko Euskal Etxeko ikaslea, hain zuzen ere. 1B Ez axolatu! Gurasoek laster lan ona izango dute eta denbora mailan ari den ikaslea dugu hau eta segidan iraku- gutxian jatetxe bat jarriko dugu, hori esaten du amak. Orduan rriko duzuna, saritutako ipuina da. gurekin bizitzera etorri ahalko zara. Hiri handi batean biziko gara, munduko handiena omen da, non etxeen ertzak ez diren ikusten, hain goian bait daude, eta gauez zeruan ez dago iza- rrik hementxe bezala, baina, amak esaten duenez, dena argiz beteta dago gau osoan zehar. Banantzea onartzea oso gogorra zen bi haurrentzat, azken finean beraien adiskidetasuna betikoa zen eta elkar gabe bizi- tzea ezinezkoa iruditzen zitzaien. ntero Juan Carlos Herrera Mo ko madrildarra, Bartzelona duen Euskal Etxeak antolatu ipuin-lehiaketako irabazlea
  • Euskara munduan Ipuin-lehiaketa Bartzelonako Euskal Etxearen eskutik 31Aita. Beldurra Zure maiteaBeti kasu egin zaitut egoera zailetan, hartu ditudan erabaki Ama. Indarra.garrantzitsuenetan entzun zaitut. Zergatik ez didazu orain Beldurra. Nola izango den etorkizuna ez dakigu, baina bel-ezer esaten?.Esadazu bizitza osoan borroka egin dudan dur hori gainditu behar dugu. Gauzak bide onetik joangoguztirako uztea ez dela okerra. Beldur naiz baina ez nire- dira, ezin dira hemen baino okerrago joan. Langileak garagandik, haurrengandik baizik. Zer izango ote da beraien senarra eta biok, eta seme-alabak ere lagunduko diguteetorkizuna, lur ezezagun batean, beste ohiturako jendeare- lanean.kin, beste hizkuntza hitz egiten denean? Beraiek hara era- Bakartasuna. Ez gara bakarrik sentituko. Lauak elkarrekinmateko eskubidea daukat? hemen ez dago aukerarik, izango gara eta laster jende berria ezagutuko dugu. Alabahemen geratuz gero txartoago izango litzateke. Emaztea eta semeak lagun berriak aurkituko dituzte eta nire gizona,argi dauka. Familiako indartsuena beti bera izan da. ene maitea, beti izango naiz bere ondoan, berak nire lagun-Berrerabakitasuna eta kemena eduki nahi nituzke. Baina tza behar duenean ez diot huts egingo.aizu! Nire barruko ahotsa, nire kontzientzia, non zaude?. Mina. Hori bai, herrimina, gure jendearen mina. Zein zailaEsadazu zer egin beharko nuke!. izango den! Gure gurasoek kontatzen dizkiguten istorioak kontatuko ditugu, denbora luzez gertatu den bezala. Gure aspaldiko abestiak ez ditugu ahaztuko. guzti hori bihotzean daramagu, ez dugu sekula galduko. Gure bizitza berria oraintxe hasiko da. Gure betiko etxetikAlaba. Amorrua. urrun, baina indartsuak, ausartak, irmoak, elkarrekin.Neure maitea,Abiatzeko ordua iritsi da, datorren astean joango gara etaaldi honetan betirako izango da. Zergatik dira gauzak hainzailak? Zergatik ezin gara gurekin hementxe geratu, gurelurran? Neba oso pozik dago dena jolas bat bezala ikusten Ilargi berria, gau iluna. Izarrak ere itzali dira. Ipar itsasoa, gauduelako, baina hau ez dela ume-jolasa izango susmatzen jelatua. Ontzi barruan mila arima, arima bakoitzean miladut. Aitak bidaiaz eta gure bizitzaz atzerrian mintzatzen amets. Itsasotik irteten da, traidorea, isilik, izotzezko men-duenean beldurra dauka begiradan. Ama otoitzen eta dia. Inork ez du ikusten, denek entzuten dute. Talka handia.Jainkoari laguntza eskatzen ikusi dut, horregatik badakit ez Altzairuzko ontzia paperezkoa dirudi. Zaratadela erraza izango. Zer egin dezaket han? Zertarako balio handia, garrasiak. Ur izoztua arrail guztieta-du horrelako hirian neska gizajo batek ni bezalakoa, baka- tik sartzen da. Zerbait egiteko denborarrik behiak zaintzen dakiena? Zurekin geratzeko irrikatzen gabe urak dena irensten du. Semearennago, baina ezin dut, gurasoen erabakia da eta ezin dut ilusioa, aitaren beldurrak, alabarenbakarrik abiatzen utzi. Ez da zuzena zurengandik banandu amorrua eta amaren indarra itsasoa-behar izatea. ren hondoan beti geratuko dira.Ez izan zalantzarik bihotzean izango zaitudala beti eta ezinizango zaitudala ahaztu inoiz. Jon Rementeria Madril, 2006ko apirila Oharra: Ipuina irabazleak idatzita bezalaxe eman dugu argitara, hau da, zuzenketarik ez diogu egin. ! txo
  • 370 32 “Egiptoarrak espazioan” 2 Komikia ULERTU AL DUZUE? HEMEN DUZUE IN ZEREN ZA DAUKAGUN GUZTIA: BERE HELBIDEA ETA ! ZAUDETE? ARGAZKI BAT. AGUDO, ZOAZTE ZUEN ESPAZIUNTZIETARA ETA HASI MANDATUA BETETZEN LEHENBAILEHEN. HARRIGARRIA, DEN-DENA GURE JOKOAN BEZALAXE; BAI, ARGI DAGO KONTURATU AL ZARA? EZKUTUKO ENTRENA- MENDUA ZELA, ETA ERREALITATEARI OSO LOTUA. ONDO ENTRENATUTA OTE GAUDE? HALA ESPERO DUT, AKABATUKO GAITUZTE BESTELA!
  • IX. atala: Ordenagailu aurrean orduak eta orduak eman dituzte gure lagunek jokoan. Oraingoan, ordea, benetako espaziuntzia gidatu beharko dute. Hasiera, behintzat, ez da oso itxurosoa izango. Marrazkiak: Diego Garavano Gidoia: Diego Agrimbau 33 BOTOI HAUETAKO BATEK HAU ARGI FESTA! MOTORRA MARTXAN JAR- BADA, ONTZIA ZERTARAKO OTE TZEKO IZAN BEHAR DU. GIDATZEKO… DIRA? BEGIRA KASKO EDER HAUEI. BALIAGARRIAK IZANGO DIRA KASKARRE- KOA HARTUZ GERO. EDO GU TIBERIAR HORIEK SEGUR ASKI GU NOLA AFALDU EZ DITUT BATERE PARETIK KENTZEKO PENTSATZEN. ATSEGIN. MODUAZ ARI DIRA HIZKETAN. EDO GU HARRAPATZEKO MODUAZ EA INFORMA- ZIOA EMATEN DIEGUN. ETA LANBIDE BERRIAN MASKOTARIK ONARTZEN EZ BADA, EZ ZEKIAT. BADIATE, NORA ERAMANGO GIZAJOA, DUK TXANPI ORAIN? AMARENEAN UTZI BEHARKO DIAT. O, BEGIRA! TIBERIARRAK BADOAZ! EA BOTOI URDINA AURKITZEN DUZUN!
  • 370 Komikia 34 “Egiptoarrak espazioan” HEMEN EZ SAKATU! AAAAA! DAGO! IEEEEP AAAAA A! A! LAG U EZI NDU KON ND U ! TRO T LAT U! AAAAAAAAAA! BEGIRA HONI! SABAIA ZIKIN-ZIKIN DAGO! BARKATU, BAINA EZ AL GOAZ OKERREKO BIDETIK?
  • Komikia “Egiptoarrak espazioan” 351B 1.- Mandatua betetzera doaz Iritsi da Simitrio Handiaren bila joateko unea. Gure lagunak prest daude mandatua betetzeko. Segidan, pausoz pauso egin dituzten ekintzak dituzu. Behar bezala jar itzazu, gertatu diren orden berean: - Espaziuntzirantz joan dira - Espaziuntzian sartu dira - Arropa egokia jantzi dute - Espaziuntzia martxan jartzeko botoiaren bila hasi dira - Espaziuntzia martxan jarri da - Damonek botoi urdina sakatu du - Azalpenak entzun dituzte1B 2.- Hizkuntzari erreparatuz? Hona hemen testutik aukeratu ditugun hainbat molde. Osa ezazu horietako bakoitzarekin esaldi bat:2 kaskarrekoa hartu: .................................................................................................................................................... paretik kendu: .................................................................................................................................................... amarenean utzi: .................................................................................................................................................... okerreko bidetik joan: ....................................................................................................................................................1B 3.- Gezurrak atzeman Segidan irakurriko duzun testua atalaren laburpena da, baina tartean egiazkoak ez diren bi baieztapen txertatu ditugu. Atzemango al dituzu? Drakmis Jeneralaren azalpenak arretaz entzun dituzte Damonek eta Jeronimok. Informazioa entzun ondoren, ordea, ez dira mugitu ere egin jeneralak buila egin dien arte. Gero bai, espaziuntzirantz joan dira uniformeak jantzi eta mandatua betetzera. Kezkati azaldu da Jeronimo, uste baitu entrenamendua nahikoa izan ez bada, beren bizitzak arriskuan daudela. Ontzi barruan daudela, tiberiarrei buruz hitz egin dute. Gure bi lagunek pentsatzen dute gerlariek parean balituzte akabatu egingo lituzketela. Bitartean, tiberiarrak hizketan ari dira, baina hizpide dutena da bietako batek ezin izango duela Txanpi izeneko bere maskota eraman eta amarenean utzi beharko duela. Nahikoa lan badute espaziuntzian Damonek eta Jeronimok, ez dute berehalakoan asmatu nola jartzen den martxan, baina halako batean, botoi urdina sakatu du Jeronimok eta espaziuntzia ziztu bizian atera da espaziorantz. Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera.
  • 370 36 Testua eta argazkiak: Juanjo Dorronsoro Guggenheim museoan: Errusia! erakusketa Sobietar Batasunaren aroa, hots, errealis- mo sozialistarena aztertzen da zazpigarren atalean Brodskik pintatutako “Lenin Smol- ni-n” eta Helio Korzeven “Bandera altxa- tzen” koadroak oso adierazkorrak dira. Courbet ezinbesteko eredu izan zen erre- alismoa jorratu nahi izan zuten margola- rientzat. Badira zenbait artelan stalinismo- aren zerbitzuan gauzatutakoak: Bulatoven “Krasikov kalea” eta Zhilinskiren “URSSe- ko gimnastak”, adibidez. Ideologi komu- nistak baldintzatutako lanak dira. Gehie- nak erregimenaren aldekoak. Ez dira isla- tzen erregimen horren barruan egin ziren hilketak, askatasun falta, e.a. atzen” (1957) Helio Korzhev “Bandera altx Arte figuratiboaz gain abstrakzioak ere egundoko garrantzia izan zuen XX. men- dearen hasieran. Kubofuturismoaren, E rrak Europako artisten bidea jarraitu zuen suprematismoaren eta konstruktibismoa- zaguna da Guggenheim museoak eta Rubens, Van Dyck… ezinbesteko ren garaia izan zen. Mugimendu benetan 3 erakusketa erraldoiak antolatzeko eredu bihurtu ziren Errusiako margolarien- berritzaileak eta interesgarriak Kasimir duen zaletasuna. Txinari buruzkoa tzat. Katalina Handiak 1762. urtetik 1796. Malevich, Kandinsky, Natalia Goncharova ikusi genuen lehenbizi eta Mexikoko azte- eta Mijail Larionovek burututakoak. Male- kena ondoren. Orain Errusiari buruzkoa urtera tsarina izandakoak, Mendebaldeko artelan ugari erosi zuen Ermitage museo- vichek, suprematismoaren sortzaileak, eratu du. XIII. mendetik hasi eta gaur egun eragin handia izan zuen Europako aban- arte Errusian egin diren artelanak ikusteko rako. Artista gazteek Europan ikasketak egiteko aukera izan zuten eta modan jarri goardietan. aukera dugu Bilbon. 800 urteko historia, 315en bat koadro eta eskulturetan gauza- zen dirudun eta merkatarien artean arte bilduma ederrak jauregietako hormetan Azken atala gure artean modan dauden tuta. Obra horietako asko eta asko ez da instalazioek osatzen dute. Azken artelan inoiz ikusi Errusiatik kanpo. Lan horien zintzilikatzea. Garai hartan erretratuak garrantzi handia izan zuen. Ordukoak dira hauek ez dira errusiar artearen eredurik ondoan mendebaldeko zenbait artisten esanguratsuenak. Edozein hiritako museo- pintura ere jarri dute ikusgai. New Yorke- Reynolds ingeles erretratugilearen antzera pintatutako koadroak. Ivan Aivazovskiren etan ikus ditzakegu antzekoak. ko Salomon R. Guggenheim museoan era- kutsi berri diren lanak dira gehienak, baina “Bederatzigarren olatua” margolana eta Ilia Repinen “ Volgako Zirgariak” oihala, Erakusketako artelan gehienak San Peters- badira beste batzuk Bilborako aukeratuta- burgoko Ermitagetik, Tretiakov galeriatik koak, bereziki. non langileen bizimodu gogorra azaltzen baita. Errusiar artistek Frantzian egindako eta Kremlineko museotik ekarritakoak ibilaldietan inpresionismoa, kubismoa eta dira. Erakusketa bigarren eta hirugarren solai- ruan kokatu da, zortzi ataletan banatuta. fauvismoa ezagutu zituzten. Monet, Errusiako artearen aniztasuna azaltzen Degas, Gaugin, Matisse, Picasso, besteren zaigu bertan. Lehen atalean Erdi Aroko artean, eredu izan ziren beraientzat. Isaac Brodski “Lenin ikonoak daude ikusgai. Ekideko elizetan Smolni-n” (1930) ikonostasioa, margotutako irudidun horma, eskaini ohi zitzaien patriarkei eta profetei. Lanik zaharrenak San Zirilo monasteriotik ekarritako oholak dira. Atal Errusiako artearen honetan daude Kremlin museoko dekora- erakustaldia zio-objektuak eta liturgikoak. Arte sakroa- irailaren 3a arte ren ereduak Bizantziotik hartu zituzten ikusteko aukera errusiar margolariek, baina gero beraien dugu Bilboko estilo propioa sortu zuten. Andrei Rublev eta Dionissi izan ziren ikono-margolari Guggenheim ospetsuenak. museoan. XVII. mendetik aurrera santuen irudien ordez errege eta aristokratenak egin zituz- ten. XVIII. eta XIX. mendeko arte errusia-
  • 37 ARGITALPEN BERRIAK Saredun eskua1B 1A Gau giro Rafa Rueda Kupela taldea Gaztelupeko hotsak, 2006 Triki ELKAR, 2006Rafa Rueda mungiarrak Saredun eskua Kupela taldea Urola bailarako Zabaleizena duen bakarkako bigarren diskoa (trikitixa), Larrañaga (panderoa, aho-kaleratu berri du. Azkarateko Katarain tsa) eta Berastegi (perkusioa) hiruko-estudioan grabatu zuen otsailean, teak osatzen dute. Erromerietan ari-Jonan Ordorika teknikariarekin. Abes- tzen dira betiko trikitixa jotzen berta-lariaren esanetan, gauza txikien aldeko apologia egin du disko- ratzen dena dantzan jarri nahian.an, hau da, oharkabean pasatzen zaizkigun gauzen alde egin du,bere ustez gauza txikiek ematen baitiote zentzua bizitzari. Abestien artean bilaka aritu eta gero, hona hemen gure INTE- Gauza txiki horien bila jo dugu diskoaren hitzetara eta hona RESGUNEA sailean jorratutako gaiarekin zerikusia duen bat:hemen aurkitu duguna: ............................................ (A. Larrañaga/X. Alberdi) Txikia (Letra eta musika: Rafa Rueda) Egunero ezusteak bezain tristeak Kezkati ________(1)______ ezer barik etorri zinelako. zer pentsatua jartzen du, honetara iristeak Nahikoa ________(2)_______ zure zoriontzeko keinu xumea. gehiegitan baitauzkagu, tratu txarren albisteak. Opari hobeagorik ez ________(3)_________ begirada batekin hartzen dena baino. Mehatxua eta iraina, burua galtzeko haina Eskuak hutsik etorri _________(4)_______ askok beldurrarengatik isilik dute mingaina ukiezina dena apal eskaintzera. negar hotsak bihotzera iristen zaizkigu baina. Txikia naizelako txikitasuna osoan maite _______(5)_______. Hau gogorra da biziro, zenbat kutxilo eta tiro Txikiak garelako entzundakoak entzunda, bizitzen ez dago giro nini batean ________(6)______ galdu. eta zer egin genezake, ez gertatzeko berriro. Gogoan al duzu txakurrari egindako azken laztana? Elkar maite eta ezkondu, bizitza ez zaie ondu Oharkabean gertatzen dira, hiltzeraino gorrotatuz, eta hori nola konpondu? arretarik jaso ez duten saiatu, saiatu behintzat, sekula ez da berandu. laztan horiek. Berandu hobe inoiz ez baino. Sartu dute espetxean, baina laster da etxean Aukera _________(7)_______, askoren itxaropenak gelditu dira hutsean gozatu _________(8)________. otsoa ardien bila, berriro libre jartzean. Segidan dituzu testutik kendu ditugun aditz-formak: Hitzak irakurrita, zein da, zure ustez, izenburu egokia? dut, zeunden, emaiezu, itzazu, zara, 1B gaitezen, dago, izan da 1A a) Tratu txarrak b) Maite zaitut c) Presoa Jar ezazu bakoitza bere tokian. Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera. Zalantzarik sortu bazaizu, jo 45. orrialdera. te dauden arimak daude, haserre daudenak, gorrotoa dutenak, eta nahi baina ezinean, sekulako idorrerian, dabiltzanak. ARIMA ENKONIATUAK1B XABIER MENDIGUREN ELIZEGI Pasarte bat aukeratu dugu, liburuaren berri zehatzagoa izan dezazun. Hona hemen: ELKAR, 2006Lau ipuin luzek edo, nahiago baduzu, lau nobela Bat-batean, zureganako errukia ez baina zure emaztearengana-laburrek osatzen dute Xabier Mendiguren Elizegi- ko elkartasuna sentitu nuen. Ez dakit sexu berekoon arteko kon-ren Arima enkoniatuak liburu berria: Gutun hau, plizitatez izan zen, generozko zapalkuntza bera pairatzen dugu-Tximeleta ez bezala, Hankapalo eta Arrautza fri- non arteko solidaritatez alegia; beharbada sinpleago eta soilagoajituak. Ikasleaz maitemindu den irakasle heldua, da kontua; lotsa eta heziketa kontu oinarrizko bat: niri idazten arigaztetako abenturarik zoroenak elkarri kontatzen zinen, nire baimenik gabe, zer eta hirugarren bati buruz gaizkidizkioten bi emakume, politika eta larru-kontuak esaka jarduteko; hirugarren horren tokian jartzen zara orduan:nahasten dituen istorioa... Liburuaren izenburuari dagokionez, batere uste ez duela besteren ahotan eta paperetan lumatua,berriz, enkoniatu hitza hiztegian begiratu eta hiru adiera ditue- larrutua duten horren tokian. Zer ote zegoen egiazkotik han esa-la ikusiko dugu: lehena, tristura; bigarrena, ezinikusia edo ten zenuen guztian? Seguru asko dena eta aldi berean ezer ez.gorrotoa; eta hirugarrena, azkenik, idorreria. Liburuan ere tris- 17.or.
  • Denbora-pasak370 38 GURUTZEGRAMA ! 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ARGAZKI-KLIK 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 Zeharka: 1. Arrantza egiten duen animalia. 5. Gurasoetako bat. 9. Musikologo nafarra, Jorge izenekoa. 11. Ur asko duena. 12. Herenegun ez, hurrengo egunean. 14. 60 minutu. 15. Lurralde edo herri arrotza. 17. Haur hizke- ran, kalera atera. 18. Urpean hil. 19. Mutil izena. 21. Espainiako hiribu- ruari. 23. Piku edo… 24. Bukatu da… 26. Hodei. 28. Goierriko auzoa, Olaberriakoa. 31. Ugaztun zetazeo zuri-beltza, hiltzaile fama duena. 32. P arafarmazia batean aurkitu dugu esaldi hau. Saiatu egin dira euskaraz ere ondo jartzen, baina saiatzea ez da nahikoa. Zuk nola jarriko Gogo, desio. zenuke ondo gaizki dagoena? Goitik behera: 1. Ez eme. 2. Musika-nota. 3. Ingelesek bostetan edaten duten edaria Zuzenketa-orria: 46. orrialdean. (nor kasuan, singularrean). 4. Juxtu-juxtu hitzaren sinonimoa (lehen zatia). 5. Animalia horren esnearekin gazta egiten da. 6. Bizkaieraz, helburu edo xede. 7. Euskal fonema. 8. Urrea. 10. Erein ondoren jasotzen dena. 11. Urratu-ren infinitiboa. 13. Ozpin bihurtu. 14. Orkatilaren azpitik. 16. Ea herrikoa. 19. Unidad Alavesa-ko. 20. Zenbaki erromatarrez 42. 21. Gerre- tan lehertzen den lehergailua: normalean lurpean ezkutatzen da. 22. Hitzarmen. 23. Bi (nor kasuan, mugagabean). 25. Zakurra (nor kasuan, singularrean). 26. Gauean egiten dugu atseden hartzeko. 27. (Kimika: Argonaren ikurra). 29. Odolarekin du zerikusia, eta positiboa (+) edo negatiboa (-) izan daiteke. 30. Kontsonantez bukatzen den izen arrunt bat nori kasuan, eta pluralean jarri nahiz gero, ezarri beharreko atzizkia. ZIRRIMARRA Soluzioa: 46. orrialdean. Zuri hala iruditu arren, marra hauek geldi-geldi daude, eta marra zuzenak dira, eta paraleloak elkarren artean. Ala ez? A ZE AURPEGIA! Irudi honetan: zer da sudurra? zer da kokotsa? zer da kopeta? zer dira ezpainak? zer da buruko ilea? zer da lepoa? zer dira hatzak? zer dira ahurrak? Soluzioa: 46. orrialdean.
  • Ikaslearen koadernoa 370 39
  • koadernoa370 Ikaslearen 40 aldizkariak proposamen bat du zuretzat Belen Benitez Bidali dizkiguzuen idatzietatik 354. aleko artikulu baten laburpena aukeratu dugu oraingoan. Gaia: Hegan merke 1 Hona hemen ikasle batek egindako laburpena: “Gastu gutxi” Azken urteetan hegaldi merkeek izugarrizko arrakasta izan dute. Hegaldi hauek, zerbitzuak gutxituz, gastuak gutxitzen dituzte. Konpaniek diotenez zerbitzu gutxitze honek ez du bidaiariaren segur- tasuna kolokan jartzen eta ez omen dituzte betiko konpaniek baino istripu gehiago izaten. Konpania hauen sekretua, komisioak ez ordain- tzean datza; hegaldi gehienek internet bidez saltzen dituzte eta horrela ez diete bidaia-agentziei komisiorik ordaindu behar. Era berean ez dute paperezko bidaia-txartelik ematen, txartel elektroni- koa sortu dute, eta bidaiariak, aireportuan nahikoa du nortasun agiria erakustea hegaldia hartzeko. Gainera bidaia-txartela ez dago bidaia- agentziara eraman beharrik eta horrek suposatzen duen gastua ere aurreztu egiten dute konpania hauek. Beste alde batetik konpania hauen arrakasta ikusita, betiko hegazkin konpania haundiak mugitzen hasi dira, beraiek ere txartel elektronikoa erabiliz edo eta janaria murriztuz hegaldietan. Hasieran adituek uste zuten, hegaldi hauek, diru gutxiko jendeak era- biliko zituela, baina, egia esan, negozio-gizonek ere hegaldi mota hau aukeratzen omen dute beraien negozioetarako. Azkenik esan behar dugu, gero eta gehiago direla hegaldi hauek lotzen dituzten aireportuak, beraz, bidaiatzekotan bagaude, merezi du hegaldi hauek erabiltzea, ahal baldin badugu behintzat.
  • koadernoa Ikaslearen 41 Testua gurekin aztertzera gonbidatu nahi zaitugu: 1. Hasteko, errepara iezaiozu testuaren edukiari eta aztertu ideia nagusia (gastu gutxi) garatzeko ematen dituen arrazoiak. > Jakin al dezakegu, bestelako informaziorik gehitu gabe, zergatik diren hain merkeak hainbat hegaldi gaur egun? ❑ Bai ❑ Ez > Ideia horren garapenean, zein ezaugarri aipatu ditu idazleak? ✎ •............................................................................................... •............................................................................................... •............................................................................................... •............................................................................................... 2. Idazterakoan, ohikoa da nork bere ukitu pertsonala eman nahi izatea, horrek nolabaiteko nortasuna eskaintzen baitio idazlanari. Irakurri duzun testuan, > Idazlearen presentzia nabaritu al duzu? ❑ Bai ❑ Ez > Baiezkoaren kasuan, zertan? ✎ ................................................................................................. ................................................................................................. .................................................................................................2 Ortografia eta lexikoari begiratua emanez gero, badira zenbait kontu hobetu beharrekoak: > Esate baterako, testuko hainbat hitzen idazkera, askotan zalantza sortzen dutenak, gainera. Zuk nola idatziko zenituzke honakoak? Aukera itzazu zuzenak iruditzen zaizkizunak. 1. ❑ Urteetan ❑ Urtetan ❑ Urteotan 2. ❑ Konpañia ❑ Konpainia ❑ Konpania 3. ❑ Edota ❑ Edo eta ❑ Edo-eta 4. ❑ Beraien ❑ Beren ❑ Bere 5. ❑ Aundia ❑ Haundia ❑ Handia3 > Gaztelaniaren eraginez, oso barneratuta dago “suposatu” (uste izan) aditzari berez ez dagokion esanahia ematea euskaraz. Nola ordezkatuko zenuke testuan erabili duena? “Gainera, bidaia-txartela ez dago bidaia-agentziara eraman beharrik eta horrek suposatzen duen gastua ere aurreztu egiten dute konpania hauek.” ✎ .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... Zuzenketa-orria: 46. orrialdean.
  • 370 koadernoa Ikaslearen 42 IKUSIZ IKASI Belen Benitez Ikasleek MURGILDUZ atalean osatzen dituzten lanak arakatu ditugu berriro ere ohiko azterketa egiteko. Hona hemen ale honetarako aukeratu duguna. • Irakur ezazu arretaz 3. ikasgaian proposaturiko eginkizuna: Idazlana AUTOAREN GURPILA ALDATZEN Automobilaren gurpil bat zulatu zaizu eta aldatu beharrean zaude. Idatz ezazu lerro batzuetan zein pausu egin behar duzun gurpila aldatzeko. Elkarri loturik idatzi esal- diak. Kontuz "gero, gero, gero..." gehiegi errepikatzearekin. Lagungarri bezala, esaldien arteko lotura-hitz hauez balia zaitezke. "Lehenik, lehenengoz, ondoren, hori... ondoren, orduan, azkenik, azkenekoz...". • Hemen duzu ikasleak idatzitakoa: AUTOAREN GURPILA ALDATZEN Hasteko katua topatu behar dut eta horren oste- an gurpil berria. Oinarrizko bi elementu hoiek ditudanean katua kotxe azpian jarri eta gutxina- ka-gutxinaka altzatuko nuke, hori bai, segurtasun triangelua ahantsi barik. Nahikoa tartea dagoenean gurpila erosotasunez aldatzeko torlojuak banaka-banaka kenduko nituzke, guztiak pilatuz baztertxo batean. Gurpil zulatua kendu eta maletegian gordeko nuke. Gurpil berria jarri eta torlojuak berriz tin- katuko nituzke. Bira batzuk eman ondo jarri dudan jakiteko eta kontu handiz beheratuko nuke kotxea berriz ere. Kitto. Azter ditzagun idazlanaren hainbat alderdi zer hobetu daitekeen ikusteko: 1. Puntuazio-markak: gure ustez, koma batzuk falta dira testuan. Non jarriko zenituzke zuk? (testuan bertan kokatu)
  • koadernoa Ikaslearen 35 Edo, nahiago baduzu, hemen idatzi: 43✎ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................2. Ortografia: akats larriak ez badira ere, hobetsita dauden formak erabil daitezke zenbait kasutan.Ea aurkitzen dituzun! Ondoren, ordezkoak proposatu, jakina. Testuan Forma zuzenak3. Loturak:a) Azpimarra itzazu gurpila aldatzeko pausoak lotzeko erabili diren hitzak eta baliabideak testuan, eta hemen idatzi. Loturakb) Badira zenbait pasarte loturarik gabe idatzi direnak. Proposa itzazu lotzeko moduak:Gurpil zulatua kendu eta maletegian gordeko nuke. Gurpil berria jarri eta torlojuak berriz tinkatukonituzke.✎... Zalantzarik sortu bazaizu, jo 46. orrialdera.Bira batzuk eman ondo jarri dudan jakiteko eta kontu handiz beheratuko nuke kotxea berriz ere.✎...4. Gurpila aldatzeko modu zuzena iruditzen al zaizu? Agian beste zerbait gehitu edo kendu nahikozenuke. Idatzi hemen zeuk egingo zenukeena.✎ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................
  • 370 koadernoa Ikaslearen 44 IDAZTARAUAK ✍ ✍ Belen Benitez Zalantza izaten dugu “guztia” hitza non kokatu erakusleaz lagunduta dagoenean. Nola idatziko zenuke zuk, esaterako, hau guztia, ala, guzti hau? Batzuetan, erraz suertatuko zaigu bietatik zein erabaki jakitea, baina beste zenbait kasutarako, Euskaltzaindiak proposatutakoari begiratuko diogu bata ala bestea aukeratzerakoan. > HAU GUZ(T)IA Euskaltzaindiak gogorarazi nahi du hau guz(t)ia, bide hartan guz(t)ian, horiekin guz(t)iekin eta kide- koak hobestekoak direla batasunaren izenean. Eta orobat gauza hauek guz(t)iak eta honen kidekoak. Beraz, hau guz(t)ia eta guz(t)i hau esapideen artean, lehena da hobesten dena. Eta berdin gertatzen da bide hartan guz(t)ian / bide guz(t)i hartan, horiekin guz(t)iekin / guz(t)i horiekin eta hauen antzeko bikoteetan. Denetan lehen aldaera da hobestekoa. Hala ere, hau guz(t)ia eta hori guz(t)ia formekin batera hau guz(t)iau eta hori guz(t)iori ere oso bidez- koak dira (ez, ordea, *gizonau bezalakoak, jakina). Halaber, hauek guz(t)iok, horiek guz(t)iok, (gauza) hauek guz(t)iak, horiek guz(t)iak eta haiek guz(t)iak formak. ARIKETAK 1. Euskaltzaindiaren araua kontuan izanda, nola osatuko litzateke forma hobetsia deklinabide kasu hauetan? Jarraitu adibideari beste guztiak osatzeko: Kasuak Hau (hori eta hura) Hauek (horiek eta haiek) Nor HAU GUZTIA HAUEK GUZTIAK Nork HONEK GUZTIAK HAUEK GUZTIEK Nori Noren Norekin Non Nongo Nondik Nora Norentzat Norengan Norengandik Nortaz 2. Orain, errazago izango zaizu esaldi hauek gomendioaren arabera aldatzea, ezta? 1 Lan guzti hori alferrikakoa izan da _____________________________________ 2 Denbora guzti hartan ez al zenuen haren berririk izan? _____________________________________________________ 3 Liburu guzti horiekin lana ondo baino hobeto aterako zaigu _____________________________________________________ 4 Mendi guzti haietara igo behar dugu aurtengo udaberrian _____________________________________________________ Zalantzarik sortu bazaizu, jo 46. orrialdera.
  • Zuzenketa-orriak 45 07 Hauek dira hizkuntzak: euskara, ale- mana, frantsesa, italiera, ingelesa, romani eta suomiera. 09 Astelehenean goizeko hamarretatik ordu biak arte, eta arratsaldean hiru eta erdietatik bost eta erdiak arte. Asteartetik ostiralera: goizeko hama- rretatik arratsaldeko bost eta erdiak arte. Eta larunbatetan, igandetan eta jai-egunetan goizeko hamarretatik arratsaldeko seiak arte. 11 13 (1) (6) (11) b.- ekimena c.- baizik c.- urrunago (2) (7) (12) c.- iruditzen c.- Badirudi a.- batzuetan (3) (8) (13) a.- salto eginez gero b.- gutxituko c.- ote 1.- b (4) (9) (14) 2.- a d.- Une c.- aldaketa b.- oharra 3.- b (5) (10) (15) 4.- b a.- mugiaraziz a.- honen guztiaren a.- bezperan 5.- a Ez da zuzena esaldi hau: 600 milioi lagunek batera salto egiteak, lurra mugi liteke!!! 14 3: 4: 6: 10: hiru lau sei hamar 17 22 1.- C 12: hamabi 1.- EGIA 2.- G 13: hamahiru 2.- EGIA 3.- B 18: hemezortzi, hamazortzi 3.- GEZURRA 4.- E 28: hogeita zortzi 4.- EGIA 5.- A 50: berrogeita hamar 5.- EGIA 6.- D 100: ehun 6.- EGIA 7.- F 120: ehun eta hogei 256: berrehun eta berrogeita hamasei 512: bostehun (bortzehun) eta hamabi 35 1.- Mandatua betetzera doaz Hauxe da orden zuzena: - 1. Azalpenak entzun dituzte - 2. Espaziuntzirantz joan dira 37 - 3. Arropa egokia jantzi dute Txikia - 4. Espaziuntzian sartu dira 1.- zeunden - 5. Espaziuntzia martxan jartzeko botoiaren bila hasi dira 2.- izan da - 6. Damonek botoi urdina sakatu du 3.- dago - 7. Espaziuntzia martxan jarri da 4.- zara 5.- dut 6.- gaitezen 3.- Gezurrak atzeman 7.- emaiezu Hona hemen bi gezurrak: 8.- itzazu1.- Gure bi lagunek pentsatzen dute gerlariek 2.- …halako batean, botoi urdina sakatu du Gau giro, Kupela taldeaparean balituzte akabatu egingo lituzketela. Jeronimok eta espaziuntzia ziztu bizian atera da(Esaten dutena, zehatz-mehatz, da paretik espaziorantz. (Botoia sakatzen duena Damon da Hauxe da erantzun zuzena:kentzeko moduaz ariko direla hizketan) eta espaziuntzia hola-hala jarri da martxan, gainera) a) aukera: Tratu txarrak
  • 370 46 Zuzenketa-orriak 38 1 9 A S T O R 2 I 3 E GURUTZEGRAMA 4 Z 10 U 11 5 U R T S U A 6 I 7 8 T A ARGAZKI-KLIK Gaizki, beste behin, euska- razko esaldia dago. Esaldia A ZE AURPEGIA! Sudurra neskaren besoa da. Kokotsa ipurdi bat da. 12 A T Z O 13 14 O R D U euskara batuaz honela Kopeta buru bat da. 15 16 litzateke: “Aptamil bote Ezpainak eskuak dira. A T Z E R R I bat esne erosita, zerealezko 17 Lepoa izterrak dira. A P A P A kaxa bat debalde”. Beste Buruko ilea buruko ilea eta 18 I T O honela ere jar liteke: lumak dira. 19 U N A T X 20 “Aptamil esnea, bote bat, Hatzak bernak dira 21 22 erosita, zerealezko kaxa bat Ahurrak ipurmasailak dira. M A D R I L I 23 24 25 debalde”. B I K U K I T O 26 27 28 29 30 L A I N O I U R R E 31 32 O R K A N A H I Testua gurekin aztertzera 1 2 Ortografia eta lexikoa: [40][41] gonbidatu nahi zaitugu: > Hitzen idazkera 1. Edukia: > Bai, jakin daiteke 1. Urteotan > Aipatutako ezaugarriak: 2. Konpainia • Hegaldi hauek, zerbitzuak gutxituz, gastuak gutxitzen dituzte 3. Edota • hegaldi gehienek internet bidez saltzen dituzte eta horrela ez diete 4. Beren bidaia-agentziei komisiorik ordaindu behar 5. Handia • ez dute paperezko bidaia-txartelik ematen • bidaia-txartela ez dago bidaia-agentziara eraman beharrik 3 Suposatu ordezkatu: 2. Idazlearen ukitua: “Gainera, bidaia-txartela ez dago bidaia- > Bai, nabaria da idazlearen presentzia -agentziara eraman beharrik eta horrek > Bere iritzia azaldu du bukaeran: “...beraz bidaiatzekotan bagaude, merezi ekartzen duen gastua ere aurreztu du hegaldi hauek erabiltzea, ahal baldin badugu behintzat.” [43] egiten dute konpainia hauek.” 2. Ortografia: Testuan Forma zuzenak Hoiek Horiek 1. Puntuazio-markak: Gutxinaka-gutxinaka Gutxika-gutxika Komak: Altzatu Altxatu Hasteko, katua topatu behar dut, eta, horren ostean, gurpil berria. Ahantsi Ahantzi Oinarrizko bi elementu hoiek ditudanean, katua kotxe azpian jarri eta Kitto! Kito! gutxinaka-gutxina altzatuko nuke, hori bai, segurtasun triangelua ahantsi barik. 3. Loturak: Nahikoa tartea dagoenean gurpila erosotasunez aldatzeko, torlojuak a) Erabilitako loturazko baliabideak: b) Loturak proposatu: banaka-banaka kenduko nituzke, guztiak pilatuz baztertxo batean. Hasteko Gurpil zulatua kendu eta maletegian Gurpil zulatua kendu eta maletegian gordeko nuke. Gurpil berria jarri Ostean gordeko nuke. Gurpil berria jarri eta eta torlojuak berriz tinkatuko nituzke. Ditudanean torlojuak berriz tinkatuko nituzke. Bira batzuk eman ondo jarri dudan jakiteko,eta, kontu handiz, Dagoenean Orduan, gurpil zulatua kendu eta beheratuko nuke kotxea berriz ere. Pilatuz maletegian gorde ondoren, gurpil Eta berria jarri eta torlojuak tinkatuko Kitto. nituzke berriro. Bira batzuk eman ondo jarri dudan jakiteko eta kontu handiz beheratuko 1. “Hau guztia”ren deklinabidea: nuke kotxea berriz ere. Azkenik, bira batzuk eman ondo jarri Kasuak Hau (hori eta hura) Hauek (horiek eta haiek) dudan jakiteko, eta, kontu handiz, beheratuko nuke kotxea berriz ere. Nor HAU GUZTIA HAUEK GUZTIAK Nork HONEK GUZTIAK HAUEK GUZTIEK Nori Noren Norekin Non HONI GUZTIARI HONEN GUZTIAREN HONEKIN GUZTIAREKIN HONETAN GUZTIAN HAUEI GUZTIEI HAUEN GUZTIEN HAUEKIN GUZTIEKIN HAUETAN GUZTIETAN [44] 2. Esaldiak: Nongo HONETAKO GUZTIKO HAUETAKO GUZTIETAKO 1 Lan guzti hori alferrikakoa izan da Nondik HONETATIK GUZTITIK HAUETATIK GUZTIETATIK Lan hori guztia alferrikakoa izan da Nora HONETARA GUZTIRA HAUETARA GUZTIETARA 2 Denbora guzti hartan ez al zenuen haren berririk izan? Norentzat HONENTZAT GUZTIARENTZAT HAUENTZAT GUZTIENTZAT Denbora hartan guztian ez al zenuen haren berririk izan? Norengan HONENGAN GUZTIARENGAN HAUENGAN GUZTIENGAN 3 Liburu guzti horiekin lana ondo baino hobeto aterako zaigu Liburu horiekin guztiekin lana ondo baino hobeto aterako zaigu Norengandik HONENGANDIK GUZTIARENGANDIK HAUENGANDIK GUZTIENGANDIK 4 Mendi guzti haietara igo behar dugu aurtengo udaberrian Nortaz HONEZ GUZTIAZ HAUEZ GUZTIEZ Mendi haietara guztietara igo behar dugu aurtengo udaberrian
  • EUSKARA-IKASLEARENATARI BERRIA
  • UDAKO BARNETEGIAK 2006 Uda honetan euskara ikasi nahi al duzu? Eman izena udako barnetegi batean!Informazio guztia www.ikasbil.net helbidean aurkituko duzu