พัฒนาชุมชน

7,242 views

Published on

Published in: Education, Technology

พัฒนาชุมชน

  1. 1. ทัศนมิติของการพัฒนา ทรัพยากรมนุษย์และชุมชน ( Perspectives of HCRD ) นาวาอากาศโท ดร . สุมิตร สุวรรณ
  2. 2. การพัฒนาประเทศ ความเป็นมา ...  หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ( พ . ศ .2488) ประเทศที่ร่ำรวยต้องช่วยประเทศยากจน / แพ้สงครามทั้ง ด้านทุน เทคโนโลยี วิชาการ เพื่อหลุดพ้นจากสภาพความยากจน
  3. 3. การพัฒนาประเทศ ความเป็นมา ...  ทำให้เป็นเมือง ( Urbanization )  ทำให้เป็นอุตสาหกรรม ( Industrialization )  การพัฒนาเริ่มจากรัฐบาล Top-down  รัฐเป็นผู้ลงทุนในโครงการขั้นพื้นฐาน  รัฐกำหนดค่าจ้างแรงงานให้อยู่ในระดับต่ำ  รัฐจะต้องสร้างกำลังทหาร - ตำรวจให้เข้มแข็ง
  4. 4. <ul><li>สรุปผลการพัฒนา (25 ปี ) </li></ul><ul><li>ความเหลื่อมล้ำระหว่างรายได้ “รวยกระจุก จนกระจาย” </li></ul><ul><li>ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ - ป่าไม้ </li></ul><ul><li>วิถีชีวิตและความเป็นอยู่แบบไทยเปลี่ยนไป </li></ul><ul><li>เกิดปัญหาอาชญากรรม ยาเสพติด ชุมชนแออัด </li></ul><ul><li>ระบบราชการปรับตัวไม่ทัน - สมองไหล </li></ul>บริบทและพลวัตการพัฒนา
  5. 5. บริบทและพลวัตการพัฒนา <ul><li>คนไทย </li></ul><ul><li>มีการศึกษาสูงขึ้น โดยเฉพาะในชนบท </li></ul><ul><li>มีอายุขัยเฉลี่ยเพิ่มขึ้น </li></ul><ul><li>มีความเป็นวัตถุนิยมมากขึ้น </li></ul><ul><li>ย่อหย่อนในศีลธรรม จริยธรรม </li></ul><ul><li>ขาดระเบียบวินัย </li></ul><ul><li>เอารัดเอาเปรียบ </li></ul><ul><li>วิถีชีวิตและค่านิยมดั้งเดิมที่ดีงามหายไป </li></ul><ul><li>สถาบันครอบครัว / ชุมชน / วัฒนธรรมท้องถิ่นล่มสลาย </li></ul>
  6. 6. บริบทและพลวัตการพัฒนา โง่ จน เจ็บ
  7. 7. <ul><li>แผนพัฒนา ฉบับ 8 - 9 (2540-2549) </li></ul><ul><li>“ คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา ” & “ เศรษฐกิจพอเพียง ” </li></ul><ul><li>เสริมสร้างศักยภาพของคน </li></ul><ul><li>พัฒนาสภาพแวดล้อมของสังคม </li></ul><ul><li>พัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้มั่นคงและสมดุล </li></ul><ul><li>ดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม </li></ul><ul><li>ปรับระบบบริหารจัดการให้ภาคเอกชน ชุมชน และประชาชน เข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น </li></ul>บริบทและพลวัตการพัฒนา
  8. 8. แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 10 <ul><li>เป้าหมายการพัฒนาคุณภาพคน </li></ul><ul><li>- มีความพร้อมด้านร่างกาย สติปัญญา คุณธรรม จริยธรรม </li></ul><ul><li>- เพิ่มปีการศึกษาเฉลี่ยเป็น 10 ปี </li></ul><ul><li>- อายุเฉลี่ยเป็น 80 ปี </li></ul><ul><li>การพัฒนาชุมชนและแก้ปัญหาความยากจน </li></ul><ul><li>- ทำแผนพัฒนาชุมชนแบบมีส่วนร่วม </li></ul><ul><li>- ลดสัดส่วนผู้อยู่ใต้เส้นความยากจน </li></ul>
  9. 9. การพัฒนาชุมชน <ul><li>องค์การสหประชาชาติ ... </li></ul><ul><li>สอดคล้องกับความต้องการที่แท้จริง </li></ul><ul><li>แก้ปัญหาได้หลายทาง </li></ul><ul><li>เปลี่ยนทัศนคติพร้อมกับการดำเนินงาน </li></ul><ul><li>ประชาชนมีส่วนร่วม </li></ul><ul><li>แสวงหาผู้นำท้องถิ่น </li></ul><ul><li>ยอมรับและให้โอกาสสตรี </li></ul><ul><li>วางแผนอย่างเป็นระบบสอดคล้องระดับชาติ </li></ul><ul><li>รัฐให้การสนับสนุน เอกชนเข้าร่วม </li></ul>
  10. 10. การพัฒนาชุมชน <ul><li>วิรัช วิรัชนิภาวรรณ (2530)... </li></ul><ul><li>ประชาชนมีสภาพความเป็นอยู่ดีขึ้น </li></ul><ul><li>การให้การศึกษากับประชาชน </li></ul><ul><li>การพัฒนาขีดความสามารถ / พลังกลุ่ม </li></ul><ul><li>คำนึงขนบธรรมเนียมประเพณี </li></ul>
  11. 11. การพัฒนาชุมชน <ul><li>กระบวนการ ... </li></ul><ul><li>ร่วมคิดค้นหาปัญหา / สาเหตุ / ความต้องการ </li></ul><ul><li>ร่วมวางแผนโครงการแก้ปัญหา / สนองความต้องการ </li></ul><ul><li>ร่วมปฏิบัติตามแผนงาน / โครงการ </li></ul><ul><li>ร่วมติดตามและประเมินผลโครงการ </li></ul>
  12. 12. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในชุมชน <ul><li>การฝึกอบรม </li></ul><ul><li>การศึกษาดูงาน / ทัศนศึกษา </li></ul><ul><li>การพบปะแลกเปลี่ยนความรู้ </li></ul><ul><li>การมีส่วนร่วม </li></ul><ul><li>ประชาสังคม </li></ul><ul><li>การสร้างเครือข่าย </li></ul><ul><li>คุณภาพชีวิต </li></ul><ul><li>ชุมชนแห่งการเรียนรู้ </li></ul><ul><li>วัฒนธรรมท้องถิ่น / ชุมชน </li></ul><ul><li>การเสริมสร้างเศรษฐกิจ / ชุมชนเข้มแข็ง </li></ul>
  13. 13. การมีส่วนร่วม <ul><li>กระบวนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างประชาชน </li></ul><ul><li>องค์กรรัฐ องค์กรเอกชน </li></ul><ul><li>ได้โครงการที่ตรงกับปัญหา / ความต้องการ </li></ul><ul><li>ประชาชนยอมรับและรู้สึกเป็นเจ้าของ </li></ul><ul><li>พัฒนาขีดความสามารถประชาชนมากขึ้น </li></ul>
  14. 14. ประเภทการมีส่วนร่วม <ul><li>การมีส่วนร่วมที่แท้จริงตั้งแต่ต้นจนจบ </li></ul><ul><li>การมีส่วนร่วมที่ไม่แท้จริง </li></ul><ul><li>ไม่มี - การถูกบังคับ </li></ul><ul><li>น้อย - การถูกหลอกล่อ / ชักชวน </li></ul><ul><li>ปานกลาง - การสัมภาษณ์แล้ววางแผนให้ </li></ul><ul><li>- การมีโอกาสเสนอความคิดเห็น </li></ul><ul><li>สูง - การมีโอกาสเสนอโครงการ / ตัดสินใจ </li></ul>
  15. 15. การมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ การมีส่วนร่วม การศึกษาชุมชน การประเมินผล การวางแผน การปฏิบัติ การเรียนรู้
  16. 16. การศึกษาชุมชน ชยันต์ วรรธนะภูติ ...  เป็นการศึกษาและอธิบายอย่างเป็นระบบว่า ชุมชนนั้นมีสภาพโดยรวมเป็นอย่างไร มีเงื่อนไขทาง ด้านสิ่งแวดล้อม รูปแบบการผลิต การทำมาหากิน ความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกในชุมชน การจัดระเบียบสังคม โครงสร้างอำนาจ องค์กรชาวบ้านวิธีการแก้ปัญหาเป็นอย่างไร ...
  17. 17. วิธีการศึกษาชุมชน 1. การศึกษาชุมชนแบบเอกสาร 2. การศึกษาชุมชนแบบสำรวจ 3. การศึกษาชุมชนแบบมีส่วนร่วม - การสังเกต - การสัมภาษณ์ - การสนทนากลุ่ม
  18. 18. หลักการศึกษา / วิเคราะห์ชุมชน กาญจนา แก้วเทพ ... 1. มีมิติทางประวัติศาสตร์ ( อดีต - ปัจจุบัน ) 2. วิเคราะห์เชิงโครงสร้าง มีระบบ ระเบียบ 3. วิเคราะห์ / สำรวจปัญหา ความสามารถ ศักยภาพในแก้ปัญหา 4. เครือข่าย กลไก เงื่อนไขที่เสริมสร้าง สืบทอดหรือทำลายเหตุการณ์นั้นๆ
  19. 19. การศึกษาชุมชนแนววัฒนธรรมชุมชน กาญจนา แก้วเทพ ... 1. มนุษย์มีลักษณะเป็นองค์รวม ( Holistic ) - ข้าว 2. มนุษย์เป็นศูนย์กลาง ต้องสร้างกระบวนการและเงื่อนไขที่เหมาะสม 3. ต้องแยกวัฒนธรรมออกเป็นระดับต่างๆ เพื่อการเข้าใจและการพัฒนาที่เหมาะสม
  20. 20. ประชาสังคม ( Civil Society )  การที่คนในสังคมซึ่งมีจิตสำนึก ( Consciousness ) มารวมกันด้วยความรักและความเอื้ออาทรให้เกิดความร่วมมือกัน เช่น มูลนิธิ สมาคม ชมรม ชุมนุม เครือข่าย กลุ่มออมทรัพย์ กองทุนหมู่บ้าน ...
  21. 21. ประชาสังคม ( Civil Society ) <ul><li>กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง ... </li></ul><ul><li>ตั้งในสมัยรัฐบาล พ . ต . ท . ดร . ทักษิณ ชินวัตร </li></ul><ul><li>เพื่อเป็นแหล่งทุนหมุนเวียน </li></ul><ul><li>เพื่อให้เกิดความเข้มแข็งในชุมชน </li></ul><ul><li>ให้สามารถพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน </li></ul><ul><li>กระตุ้นเศรษฐกิจในระดับฐานราก </li></ul>
  22. 22. การสร้างเครือข่าย <ul><li>ขั้นที่ 1 การจัดตั้งกลุ่ม </li></ul><ul><li>การค้นหาผู้นำ </li></ul><ul><li>กำหนดความต้องการ </li></ul><ul><li>การเข้าร่วมกลุ่มโดยสมัครใจ ซื่อสัตย์และภักดี </li></ul><ul><li>สิ่งแวดล้อมที่คล้ายคลึงกัน </li></ul><ul><li>มีวัยใกล้เคียงกัน </li></ul><ul><li>เพศเดียวกัน </li></ul><ul><li>ความสัมพันธ์ไม่ขัดแย้ง </li></ul><ul><li>สถานการณ์บีบตัว </li></ul>
  23. 23. การสร้างเครือข่าย <ul><li>ขั้นที่ 2 การเคลื่อนไหวของกลุ่ม </li></ul><ul><li>การประชุมพบปะแลกเปลี่ยน </li></ul><ul><li>การส่งเสริมแนวคิด ยกระดับจิตของสมาชิก </li></ul><ul><li>การมีระเบียบวินัย / กฎเกณฑ์ของกลุ่ม </li></ul><ul><li>การส่งเสริมสัมพันธภาพบุคคล </li></ul><ul><li>การส่งเสริมกิจกรรม </li></ul><ul><li>การส่งเสริมวิชาการ / ความรู้ </li></ul><ul><li>การส่งเสริมผลประโยชน์ร่วม </li></ul><ul><li>การส่งเสริมและดำรงไว้ซึ่งสถานภาพผูกพัน </li></ul>
  24. 24. การสร้างเครือข่าย <ul><li>ขั้นที่ 3 การเจริญเติบโตของกลุ่ม </li></ul><ul><li>การทำกลุ่มเล็กให้เป็นกลุ่มใหญ่ </li></ul><ul><li>การนำตัวแทนของแต่ละกลุ่มมารวมกัน </li></ul><ul><li>การสร้างผลประโยชน์ร่วม </li></ul><ul><li>การสร้างกิจกรรมพึ่งพา </li></ul><ul><li>การสนธิวิชาการ / ความรู้ </li></ul><ul><li>การสร้างพลังร่วม ( ทุน วิชาการ กำลังคน ) </li></ul><ul><li>การลดความสิ้นเปลือง </li></ul><ul><li>การสร้างพลังต่อรอง </li></ul>
  25. 25. สตรีกับการศึกษาและการพัฒนา <ul><li>ผู้หญิง > ผู้ชาย </li></ul><ul><li>ผู้หญิงทำหน้าที่ผลิตซ้ำ ( reproduction work ) </li></ul><ul><li>ให้กำเนิด อบรมเลี้ยงดูลูก ดูแลครอบครัว </li></ul><ul><li>ถ้าผู้หญิงมีการศึกษาดี จะวางแผนครอบครัว </li></ul><ul><li>- อัตราการเกิด / ตายของทารกลดลง </li></ul><ul><li>- สุขภาพเด็กดี </li></ul><ul><li>- ระดับสติปัญญาเด็กดี </li></ul>
  26. 26. การศึกษาและการเรียนรู้ <ul><li>การเรียนสายสามัญ </li></ul><ul><li>การฝึกอบรมอาชีพ </li></ul>นอกระบบ โรงเรียน <ul><li>การให้บริการข่าวสารข้อมูล ห้องสมุด </li></ul><ul><li>หนังสือพิมพ์ แผ่นพับ ใบปลิว โปสเตอร์ </li></ul><ul><li>หอกระจายข่าว วิทยุ โทรทัศน์ </li></ul><ul><li>แหล่งเรียนรู้ต่างๆ ในชุมชน </li></ul>ตามอัธยาศัย
  27. 27. <ul><li>แนวคิด Summer Hill ให้อิสรภาพแก่ผู้เรียน </li></ul><ul><li>แนวคิดสังคมปราศจากโรงเรียน </li></ul><ul><li>แนวคิดโรงเรียนใต้ร่มไม้ เน้นบรรยากาศ </li></ul><ul><li>แนวคิดการเล่น - การเรียน </li></ul><ul><li>โรงเรียนชาวนา </li></ul><ul><li>โรงเรียนการทำมาหากิน </li></ul>การศึกษาทางเลือก
  28. 28. <ul><li>รู้จักบุคคลที่จะสอน </li></ul><ul><li>เลือกธรรมะสอนให้เหมาะกับบุคคล </li></ul><ul><li>สอนจากรูปธรรมไปหานามธรรม </li></ul><ul><li>สอนจากสิ่งที่เห็นได้ง่ายไปสู่สิ่งที่เห็นได้ยาก </li></ul><ul><li>สอนจากสิ่งที่รู้แล้วไปยังไม่รู้ </li></ul><ul><li>สอนด้วยการเปรียบเทียบ </li></ul><ul><li>สอนด้วย เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น / ภาพนิมิต / ให้ทดลองด้วยตัวเอง </li></ul><ul><li>สอนด้วยการทำตัวอย่างให้ดู </li></ul>กลวีธีการสอนของพุทธศาสนา
  29. 29. <ul><li>เพื่อลดความเป็นตัวตน ( ตัวกู - ของกู ) </li></ul><ul><li>เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ </li></ul><ul><li>เพื่อให้ดำเนินตามแนวทางสู่ชีวิตที่ดีงาม “ มีปัญญา ” </li></ul><ul><li>เน้นความเป็นกัลยาณมิตร </li></ul><ul><li>ให้ความสำคัญแก่สังคมและสิ่งแวดล้อม </li></ul>การสอนของพุทธศาสนา

×