Succesvol exploiterenAmsterdam, 14 april 2011
Agenda09.00 – 09.10 Opening & introductie deelnemers09.10 – 10.30 De energiewaardeketen10.30 – 10.50 Pauze10.50 – 12.30 Ad...
Huisregels• Telefoon hoeft niet uit, maar wel op stil• Terugbellen kan in de pauzes• Vragen kunnen tussendoor• Niet door e...
De energiewaardeketen van eenLDEHoe zit die in elkaar?Amsterdam, 14 april 2011
PorterBedrijfsinfrastructuur (organisatie, management, financiën, etc.)HRM (werving & selectie personeel, training, etc.) ...
Energiebedrijf   Inkoop      Vervoer en                                  Vervoer en                                     Pr...
WaardeketenWelke energiewaardeketens zijn er allemaal?
Waardeketen elektriciteit             Productie                           Fysieke en financiële handel             Transpo...
Productie        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten     ...
Transport        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten     ...
Distributie        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten   ...
Meten        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten         ...
Levering        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten      ...
Handel        Productie                                    • Fysiek                                                     • ...
Handelssystemen
Management                 Structuring & Optimization                                        Trading                      ...
Lokaal duurzaam energiebedrijf Welke impact heeft de waardeketen van  elektriciteit op het lokale, duurzame              e...
Onbalans        Productie                      Fysieke en financiële handel        TransportONBALANS        DistributieMet...
Programma Verantwoordelijkheid
Onbalans
Waar gaat het omGelijktijdigheidGoed voorspellenAccuraat en tijdig metenTijdig bijsturenJe productie afstemmen op het ...
Uitbesteden• Programma Verantwoordelijkheid (PV) kun je  uitbesteden:  – Aan een ander (echt) energiebedrijf  – Aan PV NED...
Keten gas        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten     ...
Productie        Productie                                                     Aardgas                                    ...
Transport        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten     ...
Distributie        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten   ...
Meten        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten         ...
Levering        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten      ...
Handel        Productie                                    • Fysiek                                                     • ...
Bufferstrategie
Marktmodel & Balanceringsregime• In de kern: gas gaat richting elektriciteit   – Programma Verantwoordelijken in plaats va...
Lokaal duurzaam energiebedrijfWelke impact heeft de waardeketen van gas op    het lokale, duurzame energiebedrijf?
Impact• De impact van de gasketen is te vergelijken  met die van elektriciteit met betrekking tot  programma verantwoordel...
Keten warmte        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten  ...
Productie        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten     ...
Transport & Distributie            Productie                          Fysieke en financiële handel            Transport   ...
Meten        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten         ...
Levering        Productie                      Fysieke en financiële handel        Transport        DistributieMeten      ...
Handel                                                      Afhankelijk van de bron:        Productie                     ...
Lokaal duurzaam energiebedrijfWelke impact heeft de waardeketen van warmte   op het lokale, duurzame energiebedrijf?
Monopolie• Bij warmtenetten is sprake van een  monopoliepositie: klanten kunnen hun  leverancier niet zelf kiezen• Exploit...
NMDA principe
Bufferstrategie
Waardeketens in praktijkEen paar voorbeelden
Energiebedrijf         Waardeketen WKO                 Elektriciteit   WKO   Warmte                                       ...
Waardeketen WKO• Warmte en koude op basis van elektriciteit =>  geen directe hedging mogelijkheid• Risico’s in:   – Integr...
Waardeketen WKK                 Gas       WKK          WarmteEnergiebedrijf                                               ...
Waardeketen WKK• Warmte obv gas => goede hedging  mogelijkheid• Mogelijkheid om elektriciteit aan eindklant te  leveren• R...
Waardeketen WKO / WKK combi                     Gas       WKK          WarmteEnergiebedrijf                            Ele...
Waardeketen WKO / WKK combi• Warmte obv gas => goede hedging  mogelijkheid• Mogelijkheid om elektriciteit aan eindklant te...
Waardeketen Bio-WKK              Biomassa    Bio-WKK        WarmteLeverancier                                             ...
Waardeketen Bio-WKK• Kan met lokale stromen worden gevoed:   –   Snoeihout   –   Mest   –   Frituurvet   –   Etc.• Geen en...
Waardeketen zonnepanelen                                          Energiebedrijf                              EindklantZon...
Waardeketen zonnepanelen• Zonnepaneel levert ‘achter de meter’ en  ontwijkt transport en energiebelasting• Alleen kapitaal...
Brabanthallen
Optimalisatie       Technisch gezien kan er 1,9 MWp op de       Brabanthallen.       Het financieel optimum zit ondanks de...
Conclusies waardeketenWat zijn de conclusies die we kunnen trekken?
Conclusies waardeketen De waardeketen is vooral afhankelijk van de te  exploiteren techniek en het business model  E&G b...
PAUZE TOT 10.50
De kritische succes factorenvoor een LDEWat zijn de KSF?Amsterdam, 14 april 2011
Voorbeelden
DEVO
DEVOGemeente, woningcorporatie en projectontwikkelaar als aandeelhoudersUKP subsidieNieuwbouw, 1.250 woningenWKO / WKK...
DEVO2 jaar bouwvertragingTussentijdse (voor oplevering woningen) systeemwijzigingWachttijd warm tapwater => HyvesGaspr...
DEVO
DEVAWoningcorporatie en projectontwikkelaarUKP subsidie250 woningen plus woonzorgcomplexWKO / WKK combi1 aannemer1 b...
DEVAGeen bouwvertragingVeengrond met kwellenGemeente ziet DEVA niet als NUTSWoningstichting staat garantUitvoerder is...
DDB WoerdenGemeente 100% aandeelhouderOntwikkeling SpoorzoneLange fasering (10 jaar horizon)9 WKO installaties
DDB WoerdenGestart midden in de crisisFasering enorm vertraagdDiscussie met 1e klant over de BAKWethouder eruit met ge...
ADEM HoutenGestart door 4 ondernemersWhite label overeenkomst met TrianelSinds 1-1-2011 leverancier van duurzame stroom...
ADEM Houten4 ondernemers met een eigen bedrijf2 van de 4 komen niet uit de energieLokale productie is groter dan (verwa...
DDB Dieze Oost
DDB Dieze OostGemeente Zwolle en twee woningcorporaties2.000 woningen bestaande bouwSloop / nieuwbouwRenovatieFaserin...
DDB Dieze OostSociale woningcorporatie en commerciële woningcorporatieGeen BAK (bestaande bouw)Van HTV naar LTVInveste...
Conclusies KSFWat zijn de kritische succes factoren voor een      lokaal, duurzaam energiebedrijf?
Conclusies KSFCommitment van stakeholders is cruciaalBelang van bewoners  Woonlasten  ComfortRol van de gemeente kan ...
Risico’s voor een lokaalduurzaam energiebedrijfHoe beheers je de risico’s?Amsterdam, 14 april 2011
Risico’sWat zijn eigenlijk de risico’s voor een lokaal,         duurzaam energiebedrijf?
Ontwikkeling energieprijzen
Energieprijzen Mate van risico is volledig afhankelijk van het business  model De mogelijkheid om dit risico af te dekke...
Ontwikkeling brandstofprijzen
BrandstofprijzenProbeer de inkoop van brandstof altijd op dezelfde wijze te laten prijzen als de verkoop van je energieD...
Leveringszekerheid
Leveringszekerheid
LeveringszekerheidDuurzame productie kan mee of tegen vallen, maar komt nooit overeen met de aannamesControleer bestemmi...
Vraaguitval
VraaguitvalProbeer vraaguitval altijd met eigen productiemiddelen op te vangenZorg voor flexibiliteit in je productiepar...
VertragingNieuws 2009: herstel in 2011Nieuws 2010: herstel in 2012Nieuws 2011: herstel wordt gefrustreerd
VertragingHanteer flexibele planning en flexibele inzet van productie (cascade)Probeer schade te verhalen (goede clausul...
Klanten
KlantenManage de verwachtingenHoud klanten tevredenZorg voor duidelijke en tijdige communicatieWees bereikbaarWerk me...
Conclusies risico’sWat zijn de conclusies over de risico’s?
Conclusies risico’sSommige risico’s kun je niet afdekken, maar je kunt ze wel afwegenAndere risico’s kun je soms heel ee...
SamenvattingWat hebben we geleerd?
SamenvattingIedere business case heeft zijn eigen waardeketenBepaalde risico’s zijn generiek (en dus bekend) maar iedere...
SamenvattingDe energiemarkt is wellicht niet zo makkelijk als men wel eens denktDe meeste LDE’s zijn samenwerkingsverban...
DANK   Hartelijk dank voor uw tijd en aandacht!Jan Willem Zwangjwzwang@greenspread.nl06 – 52 083 046
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

IIR Training Succesvol Exploiteren van Duurzame Energie

788 views
684 views

Published on

De training die is gegeven op het IIR congres op 14 april 2011.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
788
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
38
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

IIR Training Succesvol Exploiteren van Duurzame Energie

  1. 1. Succesvol exploiterenAmsterdam, 14 april 2011
  2. 2. Agenda09.00 – 09.10 Opening & introductie deelnemers09.10 – 10.30 De energiewaardeketen10.30 – 10.50 Pauze10.50 – 12.30 Adem Houten & Trianel12.30 – 13.30 Lunch13.30 – 14.15 Kritische succes factoren14.15 – 14.45 Michael Boddeke14.45 – 15.05 Pauze15.05 – 16.00 Risico’s16.00 Afsluiting
  3. 3. Huisregels• Telefoon hoeft niet uit, maar wel op stil• Terugbellen kan in de pauzes• Vragen kunnen tussendoor• Niet door elkaar praten maar netjes op je beurt wachten• Lachen mag
  4. 4. De energiewaardeketen van eenLDEHoe zit die in elkaar?Amsterdam, 14 april 2011
  5. 5. PorterBedrijfsinfrastructuur (organisatie, management, financiën, etc.)HRM (werving & selectie personeel, training, etc.) MR&D (handhaven en uitbouwen kennis, productinnovatie) AInkoop (verwerven grondstoffen voor primaire activiteiten) R Inkomende Uitgaande Marketing & G Operatie Service E logistiek logistiek verkoop
  6. 6. Energiebedrijf Inkoop Vervoer en Vervoer en Productie Leveringgrondstoffen opslag opslag Fysieke en financiële handel
  7. 7. WaardeketenWelke energiewaardeketens zijn er allemaal?
  8. 8. Waardeketen elektriciteit Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  9. 9. Productie Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  10. 10. Transport Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  11. 11. Distributie Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  12. 12. Meten Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  13. 13. Levering Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  14. 14. Handel Productie • Fysiek • Financieel • Spot • Intraday • Day Ahead Fysieke en financiële handel • Forward Transport • Over the Counter (OTC) • Via Clearing (bijv. Endex) DistributieMeten Levering
  15. 15. Handelssystemen
  16. 16. Management Structuring & Optimization Trading Strategic Sales Commodities Strategic Sales Pricing Desk Portfolio Optimization Currencies Joint Ventures Analysis Group Load Forecasting Interest rates Finance & ControlMid Office Commodities Currencies Interest Rates Trading Spot & Forward Trading Portfolio Optimization Balance Sheet Hedging Balance Sheet Hedging Trade Support Operations ST Load Forecasting Dispatch Liquid Forward Curve ST Asset Optimization Development Risk Management
  17. 17. Lokaal duurzaam energiebedrijf Welke impact heeft de waardeketen van elektriciteit op het lokale, duurzame energiebedrijf?
  18. 18. Onbalans Productie Fysieke en financiële handel TransportONBALANS DistributieMeten Levering
  19. 19. Programma Verantwoordelijkheid
  20. 20. Onbalans
  21. 21. Waar gaat het omGelijktijdigheidGoed voorspellenAccuraat en tijdig metenTijdig bijsturenJe productie afstemmen op het verbruik van jeklanten!
  22. 22. Uitbesteden• Programma Verantwoordelijkheid (PV) kun je uitbesteden: – Aan een ander (echt) energiebedrijf – Aan PV NED• Zelf PV voeren is complex en duur
  23. 23. Keten gas Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  24. 24. Productie Productie Aardgas (Slochteren) Fysieke en financiële handel Transport Biogas DistributieMeten Schaliegas Levering
  25. 25. Transport Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  26. 26. Distributie Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  27. 27. Meten Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  28. 28. Levering Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  29. 29. Handel Productie • Fysiek • Financieel • Spot • Intraday • Day Ahead Fysieke en financiële handel • Forward Transport • Over the Counter (OTC) • Via Clearing (bijv. Endex) DistributieMeten Levering
  30. 30. Bufferstrategie
  31. 31. Marktmodel & Balanceringsregime• In de kern: gas gaat richting elektriciteit – Programma Verantwoordelijken in plaats van shippers – Portfolio Onbalans Signaal (POS) en Systeem Balans Signaal (SBS) – Biedladder (net als elektriciteit)
  32. 32. Lokaal duurzaam energiebedrijfWelke impact heeft de waardeketen van gas op het lokale, duurzame energiebedrijf?
  33. 33. Impact• De impact van de gasketen is te vergelijken met die van elektriciteit met betrekking tot programma verantwoordelijkheid• De gasprijs voor consumenten is echter ook een belangrijke parameter voor de prijs van warmte• Om biogas (groen gas) te injecteren in het Nederlandse gasnet, moet het eerst worden opgewaardeerd
  34. 34. Keten warmte Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  35. 35. Productie Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  36. 36. Transport & Distributie Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  37. 37. Meten Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  38. 38. Levering Productie Fysieke en financiële handel Transport DistributieMeten Levering
  39. 39. Handel Afhankelijk van de bron: Productie - Restwarmte - WKK => Gas - WKO => Elektriciteit - Biocentrale => Hout Mest Fysieke en financiële handel Afval Transport Dierlijke vetten Etc DistributieMeten Levering
  40. 40. Lokaal duurzaam energiebedrijfWelke impact heeft de waardeketen van warmte op het lokale, duurzame energiebedrijf?
  41. 41. Monopolie• Bij warmtenetten is sprake van een monopoliepositie: klanten kunnen hun leverancier niet zelf kiezen• Exploitanten van warmtenetten zijn naast leverancier ook vaak netbeheerder en meetbedrijf• Als monopolist ben je gebonden aan het Niet Meer Dan Anders (NMDA) principe
  42. 42. NMDA principe
  43. 43. Bufferstrategie
  44. 44. Waardeketens in praktijkEen paar voorbeelden
  45. 45. Energiebedrijf Waardeketen WKO Elektriciteit WKO Warmte Eindklant Koude
  46. 46. Waardeketen WKO• Warmte en koude op basis van elektriciteit => geen directe hedging mogelijkheid• Risico’s in: – Integratie ruimtelijke ordening (zeker bij bestaande bouw) – Fasering bouw – Regeneratie van de bronnen – Negatieve impact wanneer spark spread oploopt (elektriciteit duurder, gas goedkoper)• Kapitaallasten (rente, afschrijvingen) plus operationele marge (output minus input)
  47. 47. Waardeketen WKK Gas WKK WarmteEnergiebedrijf Eindklant Elektriciteit
  48. 48. Waardeketen WKK• Warmte obv gas => goede hedging mogelijkheid• Mogelijkheid om elektriciteit aan eindklant te leveren• Risico’s in: – Ontwikkeling conversiefactor – Ontwikkeling spark spread (verschil opbrengst elektriciteit en kosten gas)• Kapitaallasten (rente, afschrijvingen) plus operationele marge (output minus input)
  49. 49. Waardeketen WKO / WKK combi Gas WKK WarmteEnergiebedrijf Elektriciteit Eindklant WKO Warmte Koude
  50. 50. Waardeketen WKO / WKK combi• Warmte obv gas => goede hedging mogelijkheid• Mogelijkheid om elektriciteit aan eindklant te leveren• Minder last van dalende spark spread• Risico’s in: – Ontwikkeling conversiefactor• Kapitaallasten (rente, afschrijvingen) plus operationele marge (output minus input)
  51. 51. Waardeketen Bio-WKK Biomassa Bio-WKK WarmteLeverancier Eindklant Elektriciteit
  52. 52. Waardeketen Bio-WKK• Kan met lokale stromen worden gevoed: – Snoeihout – Mest – Frituurvet – Etc.• Geen enkele relatie tussen brandstofprijs en prijs warmte / elektriciteit• Risico’s in: – Beschikbaarheid brandstoffen – Prijsontwikkeling brandstoffen – Milieuvergunningen• Kapitaallasten (rente, afschrijvingen) plus operationele marge (output minus input)
  53. 53. Waardeketen zonnepanelen Energiebedrijf EindklantZonnepaneel Elektriciteit
  54. 54. Waardeketen zonnepanelen• Zonnepaneel levert ‘achter de meter’ en ontwijkt transport en energiebelasting• Alleen kapitaallasten, beheer en onderhoud, geen inkoop grondstoffen• Risico’s in: – Gedrag; minder verbruik kan leiden tot teruglevering – Bestemmingsplannen; hoogbouw nabij kan leiden tot lager rendement
  55. 55. Brabanthallen
  56. 56. Optimalisatie Technisch gezien kan er 1,9 MWp op de Brabanthallen. Het financieel optimum zit ondanks de teruglevering van zo’n 300.000 kWh op 1.036 kWp.
  57. 57. Conclusies waardeketenWat zijn de conclusies die we kunnen trekken?
  58. 58. Conclusies waardeketen De waardeketen is vooral afhankelijk van de te exploiteren techniek en het business model E&G betreffen alleen productie of levering Warmte en/of koude kan ook distributie en meten betekenen Waardeketens met opslag mogelijkheid (gas, warmte, koude) hebben meer optimalisatiemogelijkheden De waardeketens zijn onderhevig aan verandering, niet in de laatste plaats door wetgeving
  59. 59. PAUZE TOT 10.50
  60. 60. De kritische succes factorenvoor een LDEWat zijn de KSF?Amsterdam, 14 april 2011
  61. 61. Voorbeelden
  62. 62. DEVO
  63. 63. DEVOGemeente, woningcorporatie en projectontwikkelaar als aandeelhoudersUKP subsidieNieuwbouw, 1.250 woningenWKO / WKK combiVerschillende aannemersVerschillende binnen installateursUitvoerder is bouwbedrijf
  64. 64. DEVO2 jaar bouwvertragingTussentijdse (voor oplevering woningen) systeemwijzigingWachttijd warm tapwater => HyvesGasprijs gedaald sinds opstellen business case (aanname was stijgende gasprijs en dus warmteprijs)Ontwikkelaars schieten BAK voorGemeente staat garant voor financiering
  65. 65. DEVO
  66. 66. DEVAWoningcorporatie en projectontwikkelaarUKP subsidie250 woningen plus woonzorgcomplexWKO / WKK combi1 aannemer1 binneninstallateur
  67. 67. DEVAGeen bouwvertragingVeengrond met kwellenGemeente ziet DEVA niet als NUTSWoningstichting staat garantUitvoerder is installatiebedrijf
  68. 68. DDB WoerdenGemeente 100% aandeelhouderOntwikkeling SpoorzoneLange fasering (10 jaar horizon)9 WKO installaties
  69. 69. DDB WoerdenGestart midden in de crisisFasering enorm vertraagdDiscussie met 1e klant over de BAKWethouder eruit met gemeenteraadsverkiezingenNiet gedragen door ambtelijk apparaatGesneuveld
  70. 70. ADEM HoutenGestart door 4 ondernemersWhite label overeenkomst met TrianelSinds 1-1-2011 leverancier van duurzame stroom en gasProjecten met Eneco (biovergister) en met Waterschap (windmolen) en met Oskomera (zonnepanelen)Volledige steun van de wethouder
  71. 71. ADEM Houten4 ondernemers met een eigen bedrijf2 van de 4 komen niet uit de energieLokale productie is groter dan (verwachte) lokale afnameGeen subsidie(Nog) geen financiering
  72. 72. DDB Dieze Oost
  73. 73. DDB Dieze OostGemeente Zwolle en twee woningcorporaties2.000 woningen bestaande bouwSloop / nieuwbouwRenovatieFasering 10 jaarPilotproject 375 woningenDuurzaam / Woonlast / Rendabel
  74. 74. DDB Dieze OostSociale woningcorporatie en commerciële woningcorporatieGeen BAK (bestaande bouw)Van HTV naar LTVInvesteren in ruimtelijke ordeningRegenereren van bronnenRol gemeente
  75. 75. Conclusies KSFWat zijn de kritische succes factoren voor een lokaal, duurzaam energiebedrijf?
  76. 76. Conclusies KSFCommitment van stakeholders is cruciaalBelang van bewoners Woonlasten ComfortRol van de gemeente kan doorslaggevend zijnVerschillende scenario’s (worst case / bank case / management case)Risico paragraaf
  77. 77. Risico’s voor een lokaalduurzaam energiebedrijfHoe beheers je de risico’s?Amsterdam, 14 april 2011
  78. 78. Risico’sWat zijn eigenlijk de risico’s voor een lokaal, duurzaam energiebedrijf?
  79. 79. Ontwikkeling energieprijzen
  80. 80. Energieprijzen Mate van risico is volledig afhankelijk van het business model De mogelijkheid om dit risico af te dekken eveneens Lagere prijzen = lagere opbrengsten Hogere prijzen = hoger debiteurenrisico Met voldoende volume kun je ‘hedgen’ (risico afdekken) Meer projecten / volume of samenwerken met andere LDE’s Risico afkopen bij een ‘echt’ energiebedrijf of bij een bank
  81. 81. Ontwikkeling brandstofprijzen
  82. 82. BrandstofprijzenProbeer de inkoop van brandstof altijd op dezelfde wijze te laten prijzen als de verkoop van je energieDus geen vaste verkoopprijs en een variabele inkoopprijs of omgedraaidHou dezelfde ‘pricing’ periode aanBij voldoende volume kun je werken met swaps (banken of energiebedrijven)Zoek andere partijen om het risico af te dekken
  83. 83. Leveringszekerheid
  84. 84. Leveringszekerheid
  85. 85. LeveringszekerheidDuurzame productie kan mee of tegen vallen, maar komt nooit overeen met de aannamesControleer bestemmingsplannenContracteer bronnen (snoeihout, mest, etc.) voor langere periodeZet niet op 1 leverancier inProbeer flexibel om te kunnen gaan met aflossingen op de financiering
  86. 86. Vraaguitval
  87. 87. VraaguitvalProbeer vraaguitval altijd met eigen productiemiddelen op te vangenZorg voor flexibiliteit in je productiepark (op- en afregelen)Zonder (voldoende) productie toch leveren (handel) betekent grotere risico’s, zowel bij lagere als bij hogere vraagWerk met een vastrecht (vraagonafhankelijk)Probeer flexibel om te gaan met aflossingen op de financiering
  88. 88. VertragingNieuws 2009: herstel in 2011Nieuws 2010: herstel in 2012Nieuws 2011: herstel wordt gefrustreerd
  89. 89. VertragingHanteer flexibele planning en flexibele inzet van productie (cascade)Probeer schade te verhalen (goede clausules)Kijk naar alternatieve aanwending (zie DEVO) van de opwekOnderhandel een ‘grace period’ met de bank; pas rente en aflossing betalen na oplevering
  90. 90. Klanten
  91. 91. KlantenManage de verwachtingenHoud klanten tevredenZorg voor duidelijke en tijdige communicatieWees bereikbaarWerk met gekwalificeerde partijen met een track recordMaak goede afspraken over comfort en systeemeisen met de leverancier(s)
  92. 92. Conclusies risico’sWat zijn de conclusies over de risico’s?
  93. 93. Conclusies risico’sSommige risico’s kun je niet afdekken, maar je kunt ze wel afwegenAndere risico’s kun je soms heel eenvoudig en heel goedkoop afdekkenAnalyseer je waardeketen en breng de risico’s goed in kaartMaak een risico matrix: wat is de kans en wat is de impact
  94. 94. SamenvattingWat hebben we geleerd?
  95. 95. SamenvattingIedere business case heeft zijn eigen waardeketenBepaalde risico’s zijn generiek (en dus bekend) maar iedere business case heeft zijn eigen, specifieke risico’sDe meeste kritische succes factoren zijn generiek maar sommige business cases hebben hun eigen kritische succes factoren
  96. 96. SamenvattingDe energiemarkt is wellicht niet zo makkelijk als men wel eens denktDe meeste LDE’s zijn samenwerkingsverbandenHet uitgangspunt moet duurzaam rendabele exploitatie zijn. Het DBFMO principe is ingericht op efficiënte operatie van het systeem (minimaal onderhoud en maximaal technisch rendement), niet op financiële optimalisatie van de exploitatie
  97. 97. DANK Hartelijk dank voor uw tijd en aandacht!Jan Willem Zwangjwzwang@greenspread.nl06 – 52 083 046

×