Wat vraagt een écht toekomstbestendige beweging?
En hoe borg je dat in een blijvende ontwikkeling?
Saartje Sondeijker
‘We’ hebben de
mond vol van
toekomstbestendigheid…….,
maar hoe zien ‘zij’
dat eigenlijk?
Waar speel je op in,
maar vooral….waarop niet?
Drie typen veranderingen

Gebeurtenissen

dagen

Patronen

jaren

Structure...
Waar gaat de aandacht naar uit?
ANDERS!
Maatschappelijke opgave
Bottom up
Lange termijn
Cultuuroplossingen
Werk- en houdba...
Perspectief op toekomstbestendigheid
Outcome
Client
Ik implementeer het
bereiken
langs deze lijnen, maar wat wil ikinermee...
De interventies zijn
hierop gericht

Maar het effect moet
hier zichtbaar zijn
Transitie gaat
over het
herstellen
v/d verbi...
Hoe ‘doe je’ borging?

Monitoring
Tastbaar maken
Koppeling LT doelen
Input/betrokkenheid
Reflectie & bijsturen

Expliciter...
Conclusies
Het is niet iets wat je ernaast doet, maar verankerd in de
manier van denken en werken.
Het is niet iets wat je...
Presentatie Saartje Sondeijker - Bestuurdersbijeenkomst Zelfsturing. Hoe organiseer je dat?
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Presentatie Saartje Sondeijker - Bestuurdersbijeenkomst Zelfsturing. Hoe organiseer je dat?

1,620 views
1,443 views

Published on

Wat vraagt een écht toekomstbestendige beweging? En hoe borg je dat in een blijvende ontwikkeling?

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,620
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
14
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Werk bij IVZ, maar redelijk nieuw dus hoop jullie ook een nieuw perspectief aan te reiken. Mijn presentatie is geslaagd als jullie vanmiddag in een hogere staat van verwarring naar huis gaan.
    Thema vandaag is borging van een transitie, ontleden leidt tot 2 woorden. Je je eerst weten wat een transitie vraagt: Wat vraagt een ECHT toekomstbestendige beweging? Voordat je over borging kan praten.
    Gaat over de vraag van onomkeerbaarheid….(willen en kunnen niet meer terug EN denken en handelen fundamenteel anders dan voorheen) en die is lastig: sinds jaar en dag in ingesleten patronen en routines waar we maar moeilijk los van komen. En we hebben allemaal de urgentie dat het moet, en ook wel een beeld waar het ongeveer heen gaat, maar de HOE vraag blijft zoeken…en IS ook zoeken! Ik hoop jullie daar vandaag wat handreikingen voor te geven. Deels uit IVZ ervaring, voornamelijk op basis van promotie. Geen baan, maar een missie!
    Een aantal leidende principes die ik wil delen vandaag! Het is EEN perspectief op de werkelijkheid, en nodig jullie uit om daar vanalles van te vinden. Soms wat scherp insteken, maar ook om te prikkelen. Zal ook vooral vragen oproepen en geen antwoorden geven….gedachten stromen voor discussie in 2 rondes!
  • Toelichting plaatje:
    Mannetje vertegenwoordigt niet enkelvoudige client met behoeften en zorgvraag, maar steeds meer de leefwereld van de client met alle beperkingen en mogelijkheden. Breed getrokken: brede samenleving en trends, patronen en bewegingen rondom ‘samenleven’.
    Systeem snijd je door en drie lagen: cultuur gaat over onderliggende opvattingen die we impliciet delen over goede zorg. In NL over controle en beheersing! Niemand tussen wal en schip, wij weten wat u nodig heeft. Normen- en waardenpatroon daarom trend bepaalt de structuren (protocollen, indicaties, medicalisering, specialisering etc.) en dat bepaalt de werkwijzen van de professional (formulieren, tijdsmarges, binnen schotten)
    Je zou kunnen zeggen: leef- en systeemwereld die dienend en faciliterend is aan de zorgvragen. Onderhuidse kanteling is al langer gaande: zorg beweegt zich naar de burger ipv export! 3 nieuwe uitdagingen: 1.niet alleen client kennen, maar sensitief voor omgeving, 2. niet alleen zorg, maar ook welzijn en participatie, 3. kracht ipv beperking. Kortom: we moeten de wijk/buurt als zelfstandige organisatie zien waar we een rol in hebben en onze taak is om de juiste lokale omgeving te creëren in de wijk die samenredzaamheid vergroot en zelfstandigheid bevordert. We zullen sensitief moeten worden voor wat DAAR leeft! Die twee verhouden zich tot elkaar en er vinden verschuivingen plaats door de jaren heen. Als er geen balans is, is er verstoring en zoektocht naar herstel van de verbinding. Door de jaren heen is mismatch groter geworden, spanningen, weerstand, druk politiek. Met die onderhuidse kanteling is het besef gekomen dat de afstand te groot is en optimalisering niet volstaat, maar kanteling nodig. Urgentie en beelden WAT is er, maar HOE blijft lastig!
    De lessen zijn drieledig:
    borgen van een onomkeerbare verandering betekent dat het de organisatie raakt tot in de cultuur (dat is vertrekpunt): lijkt een open deur, maar vraagt LEF om afstand te doen van de principes die we sinds jaar en dag kennen. Wij zijn er niet voor iedereen, u moet het zelf doen! Vraagt doorbreken van het bestaande en om een ontwikkeling die er haaks op staat. Loslaten en afbreken van dat wat vertrouwd is.
    heeft een doorwerking op alle drie de lagen (synchroon): je kan niet zeggen we geven de professional een ander functieprofiel mee en dan komt het goed, zal ondersteund moeten worden op verschillende lagen (BORGING!!)
    en neemt de bewegingen en behoeften van de maatschappij als uitgangspunt om de RICHTING te bepalen.
    In hoeverre zijn we dat aan het doen?
    We raken niet de plek der moeite, maar sturen vooral op structuren. Goed in institutionele gesprekken over procedures en regels, maar client raakt vaak naar de achtergrond. Voorbeelden IVZ zelfsturende teams…Gevolg: vaak starten huidige verandertrajecten bij het aanpassen van de structuur (slimmer werken, efficienter aanpakken etc.) zonder zicht op de doelgroep noch te werken aan een onderliggende cultuurverandering. Gevolg is dat er vaak meer bureaucratie wordt georganiseerd (we gaan meer organiseren, maar er wordt niks afgebroken) die wordt ingekapseld in bestaande structuren en manieren van denken. Slechts een optimalisering dus die leidt tot meer fragmentatie.
    Zijn we wel echt sensitief voor de omgeving? Zitten die te wachten op eigen regie, en elkaar helpen? Trends als individualisering en digitalisering zorgen er de laatste jaren alleen maar voor dat afstanden groter worden (zowel fysiek als emotioneel). Maar tegenbewegingen zijn er ook, maar pril! = Community paradox: er wordt altijd wel samengeleefd, alleen de verschijningsvorm daarvan verschilt afh. V. de tijdsgeest. Doel is om te faciliteren wat er leeft, terwijl wij de neiging hebben om te bedenken hoe het eruit ziet en dat op te leggen. We weten allemaal prima dat het de verantwoordelijkheid wordt van mantelzorgers en familie…
  • Omgeving waarin we verkeren kan je op 3 niveaus onderscheiden:
    Gebeurtenissen: DWDD, Social media, nieuws, krant.
    Patronen: eco crisis
    Structuren: autonome ontwikkelingen die het ritme van de samenleving bepalen, vergrijzing en demo ontwikkeling.
    Als je kijkt naar de opgave waar we voor staan in de zorg, de maatschappelijke transitie, zou je kunnen zeggen dat we willen anticiperen op patronen en structuren, een langere termijn ontwikkeling aanjagen die fundamenteel anders is dan nu. Maar Nl kent een angstcultuur en stuurt eigenlijk alleen maar op KT incidenten. Voorbeeld Boston!
    Niks mag mis gaan, we vinden het pijnlijk om op het nieuws te moeten toegeven dat iets niet gelukt is. Gevolg: de opeenvolging van incidenten en onze continue reactie daarop bepaalt aan het einde van de dag hoe ons systeem functioneert. Maakt ons blind en inflexibel voor de langere termijn. We sturen op incidenten zonder te weten of deze wel betekenisvol zijn voor de toekomst.
    Maar niet iedereen doet dit, het zijn vaak de koplopers en de niche spelers die juist door het afwijken van deze manier van handelen hun doorbraak afdwingen!! Zij zijn klein, flexibel en visionair, handelend vanuit idealisme met oog voor de client en spelen in op latente behoeften en collectief groeiende weerstand bij een grotere groep mensen in de samenleving. Daardoor snel bestaansrecht, legitimering en olievlek/opschaling.
    Vaak duidt de samenhang tussen gebeurtenissen wel op een onderstroom die betekenisvol kan zijn en draaggolf kan worden, maar lang niet allemaal.
  • Macro is de omgevingsdynamiek en staat voor die TL trends en bewegingen.
    Meso is het dominante systeem met ingesleten patronen en routines (handelt vanuit incidenten).
    Micro zijn alle partijen die afwijkende ideeen hebben dan het systeem (koplopers of niches).
    Wat gebeurt er in een transitie?
    Doordat het systeem rigide en naar binnen gekeerd raakt door bureaucratie agv reactie op incidenten, ontstaat er een mismatch met de trend en bewegingen in de samenleving. Refereer aan twee bollen!! Dat wat we altijd doen (en continu optimaliseren om het nog beter te doen) sluit niet meer aan bij de maatschappelijke behoefte in de samenleving (langer thuis).
    Het zijn vaak de kleinere, flexibele partijen OF de partijen met visie die dit vroeg onderkennen en vinden dat het anders moet (Buurtzorg). Zij zoeken JUIST de aansluiting met bewegingen in die samenleving. Zo ontstaat er van bovenaf en van onderop een drukopbouw: synchronisatie! Als een aantal ontwikkelingen dezelfde kant op bewegen gaat het elkaar versterken en krijgt draagkracht. Die druk maakt het systeem kwetsbaar en creeert ruimte voor verandering.
    Inzoomen op wat er op die meso laag gebeurt: Als je het handelen van het systeem in de tijd uitzet (de meso laag) zie je het volgende.
  • Wat zie je in dit plaatje?
    Twee tijdsdimensies die elkaar beinvloeden: een lange termijn (maatschappelijke uitdagingen) en een korte termijn (politieke werkelijkheid). Waarvan we weten dat de kantelingen die we aan het maken zijn in de sector, in de tijd verder reiken dan de politieke druk die wordt uitgeoefend.
    Het fundamentele aan dit plaatje: niet alleen de tijdsdimensie verschilt, ook de waarden die eraan hangen (licht toe).
    Nl heeft de neiging om de druk op de korte termijn als uitgangspunt te nemen voor keuzes, beslissingen e.d. We gaan er bovenop zitten en bedenken oplossingen zonder te weten of dat wel in de lijn ligt van waar we uiteindelijk heen willen.
    Uitdaging: om de druk die we ervaren, te ervaren als ruimte voor een ander spel + benutten als vliegwiel om het systeem vanuit cultuur meer fundamenteel aan de kaak te stellen. Politiek is geen doel op zich, maar een middel, logische ingreep om versneld tot kanteling te komen. Slechts een financiele markering in een breder en langer maatsch veranderingsproces. Het is een interventie en zo zien ze het zelf ook (start en eindpunt): de overgang AWBZ/WMO 1/1/2015 en het eindpunt van de transitie ligt niet hier! Onzin vanuit maatsch perspectief….Als je dat niet doet ben je bezig dingen BETER te doen, maar niet ANDERS! Zo stuurt IVZ op ‘meer met minder’, maar dit zul je vanuit de zorginhoud moeten gaan laden!
    Voorbeeld van wijkteam: bijna elk IVZ plan staat er bol van, maar wat is de legitimering. Denken we echt dat dat de toekomst is en we de samenleving/client daarmee een plezier doen, of willen we dat vooral omdat het geld naar gemeenten gaat en die de budgetten in de wijk belegt??
    Advies: zorg dat je keuzes gelegitimeerd zijn vanuit de stip, maar passen bij de politiek, niet andersom!
  • Vertaalt naar IVZ context: twee tijdsdimensies die een sterke samenhang kennen.
    Je ziet de leefwereld en de systeemwereld terug. We weten dat jullie binnen de IVZ context niet je doelen gaat realiseren en slechts de eerste stappen kan zetten om de beweging aan te jagen.
    Maar we onderkennen ook dat de interventies die je binnen IVZ pleegt in de systeemwereld zijn, omgeven door die politieke druk, terwijl je een bijdrage/effect wilt in je leefwereld.
    De boodschap: om een toekomstbestendige beweging te kunnen AANJAGEN, VOORTZETTEN en BORGEN zal je een continu proces van reflectie moeten organiseren tussen je leef- en systeemwereld, tussen de stip en het hier en nu. De leefwereld is de spiegel waarmee je naar je eigen org kijkt. Je kan dit niet afdoen met een clienttevredenheidsmeting, om er vervolgens achter te komen dat je al 2 jr de verkeerde dingen doet. Meer kort cyclische en lerende/reflecterende interventies. Dit schiet vaak te kort:
    De stip is niet concreet genoeg geformuleerd, biedt geen aanknopingspunten voor concreet handelen in het nu (men kan het niet vertalen naar de eigen praktijk en snapt niet wat hij/zij daar voor rol in kan hebben) en men kan er dus geen lessen uit trekken (reflectie).
    Gevolg: er kan geen GAP analyse plaatsvinden die je zicht geeft op WAT er HOE anders moet. Dat zou nl het kader moeten zijn van waaruit je gaat bewegen. Zonder dat kader vertrek je vanuit de bestaande werkelijkheid en is dat je referentie….je gaat ‘maar doen’ ….je gaat bestaande dingen BETER doen. Dan is het NU je kader voor de toekomst ipv omgekeerd!! Je gaat organiseren om het organiseren, zonder te weten waar je bestaansrecht ligt.
  • Je acteert in de systeemwereld, maar je wilt effect op leefwereld….handelen vanuit andere waarden (overleven versus samenleven). Zeker nu de zorg zich naar de burger beweegt zou die leefwereld de schil om je heen moeten worden.
  • De uitdaging is om de stip levend te houden, maar hoe veranker je dat dan breed? Hoe borg je verandering dan? Hoe zorg je dat die stip levend blijft in je organisatie? En niet verdwijnt door de waan van alledag!
    Lerende organisatie:
    Weghalen uit LT en vertalen in mijlpalen KT: Tastbaar maken waar je heen wilt op een manier dat het aansluit bij de belevingswereld vd mensen die het moeten doen (haal het dichtbij)
    Vanuit die nieuwe werkelijkheid continue feedback inbouwen op huidige werkprocessen (samenhang zichtbaar maken): doen we de goede dingen en komen de doelen dichterbij??
    Dat als interventie benutten en als moment aangrijpen: erop reflecteren en bijsturen
    Verhalen:
    Zorg dat het breed gedeeld wordt en er interactie over ontstaat (niet via de mail of bilateraal)
    Deel aan de hand van verhalen en anecdotes uit de praktijk
    Het wordt een gezamenlijke verantwoordelijkheid en taal en men voelt eigenaarschap
    Empowerment
    Als je gaat zien dat je vooruitgang boekt op het behalen van je doelen creeer je empowerment en bewegingsenergie (overwinningsgevoel expeditie robinson): wij kunnen dit! Je wilt meer!
    Je bent bezig met cultuurverandering! Men gaat het zelf doen en je hoeft er niet meer op te sturen!
    “Veranderen wordt leuker als je kunt vaststellen dat het lukt om doelen te bereiken”
  • Presentatie Saartje Sondeijker - Bestuurdersbijeenkomst Zelfsturing. Hoe organiseer je dat?

    1. 1. Wat vraagt een écht toekomstbestendige beweging? En hoe borg je dat in een blijvende ontwikkeling? Saartje Sondeijker
    2. 2. ‘We’ hebben de mond vol van toekomstbestendigheid……., maar hoe zien ‘zij’ dat eigenlijk?
    3. 3. Waar speel je op in, maar vooral….waarop niet? Drie typen veranderingen Gebeurtenissen dagen Patronen jaren Structuren decennia We sturen ad hoc, maar welke kiemen zijn mogelijke draaggolven richting de toekomst?
    4. 4. Waar gaat de aandacht naar uit? ANDERS! Maatschappelijke opgave Bottom up Lange termijn Cultuuroplossingen Werk- en houdbaarheid Continuïteit Outcome Client BETER! Top down Korte termijn Efficiëntie Structuuroplossing Optimalisering Start- en eindpunt T= 0 T= 1,5 T= 10
    5. 5. Perspectief op toekomstbestendigheid Outcome Client Ik implementeer het bereiken langs deze lijnen, maar wat wil ikinermeetoekomst? de Interventies Medewerkers Organisatie Omgeving T= 0 T= 1,5 T= 10
    6. 6. De interventies zijn hierop gericht Maar het effect moet hier zichtbaar zijn Transitie gaat over het herstellen v/d verbinding Hoe overleven we? Hoe willen we samenleven? Faciliteren wat er leeft…
    7. 7. Hoe ‘doe je’ borging? Monitoring Tastbaar maken Koppeling LT doelen Input/betrokkenheid Reflectie & bijsturen Expliciteren Delen van ervaringen Gezamenlijke taal Belevingswereld Eigenaarschap! Bewegingsenergie Aanspreekcultuur Verantwoordelijkheid
    8. 8. Conclusies Het is niet iets wat je ernaast doet, maar verankerd in de manier van denken en werken. Het is niet iets wat je alleen doet, maar het is van iedereen. Het is niet iets wat je oplegt, maar samen deelt.

    ×