Schrijftraining voor interne redacteuren HHNK
27 januari 2014
Irma van der Lubbe
Marian Vleerlaag
Annelies Roon
Programma
13.00 – 13.15 uur
13.15 - 14.00 uur
14.00 – 14.45 uur
14.45 – 15.00 uur
15.00 – 15.45 uur

15.45 – 16.30 uur
16....
Introductie
 Welkom, nieuwe redacteuren
 Onze doelstellingen:
- Meer kennis van, dus verbetering van taal
- Efficiënter ...
Interview
 Verschillende interviewstijlen - waar zit jij in het

spectrum?
Interview
 Verschillende interviewstijlen - waar zit jij in het

spectrum?
Interview
 Verschillende interviewstijlen – waar zit jij in het

spectrum?
Een lang verhaal kort
P.C. Hooft:

“Sorry dat ik een lange

brief schrijf, maar ik
had geen tijd om een
korte te schrijven...
Verhaalvormen
 Full quote
 Lopend verhaal met/zonder citaten
 Vraag-antwoord
Schrijftips
 Volg je briefing!
 Zoek de essentie met de 5 w’s en de h:
- Wie?
- Wat?

- Waar?
- Wanneer?
- Waarom?

- Ho...
Opbouw van de tekst
 Kop
 Intro
 ‘Broodtekst’ in heldere alinea’s
 Conclusie

 Evt. kader(s)
 Belangrijkste informat...
De vlag op de lading
 Functies koppen en intro’s:
- informerend
- wervend
Vlag op de lading: wat werkt
 Humor: “Zij Prada, jij nada.” “De tijger is het haasje.”
 Fraaie tegenstelling: “Ga niet o...
Oefening
 Meet Sonja Bakker!
Formuleren
 Begrijpelijk
 Aantrekkelijk
 Correct
Begrijpelijk formuleren
 Lange zinnen
 Tangconstructies
 Zinnen met een lange aanloop
 Dubbele ontkenningen
 Voorzets...
Lange zinnen
“Het 24 weken na de conceptie ter wereld gekomen
Spaanse baby'tje Jesus, dat na zijn geboorte op eerste
kerst...
Lange zinnen (2)
Vergelijk:
Het beleidsadvies dat Jan Boeke, die door iedereen als
deskundig wordt gezien, tijdens de verg...
Schrijftips
 Varieer in zinslengte
 Maak van lange én

ingewikkelde zinnen twee of
meer kortere zinnen
 Eén gedachte pe...
Tangconstructies
Vergelijk:
De dijkgraaf ziet in maatregelen die de handhaving van
het peilbesluit vereenvoudigen door ver...
Tangconstructies (2)
De door de minister van Sociale Zaken in het kader van de
stimulering van de arbeidstijdverkorting
aa...
Schrijftip
 Plaats zinsdelen die bij elkaar horen zo dicht mogelijk

bij elkaar
Lange aanloop
 Door de aanhoudende regenval en de, ondanks

herhaaldelijk aandringen van het hoogheemraadschap
bij Staats...
Schrijftip
 Begin met de kern van de zin, gevolgd door de details
Dubbele ontkenningen
Vergelijk:
Het is niet ondenkbaar dat bij een blijvende daling van
het aantal aanmeldingen een aanpas...
Voorzetselconstructies
 Met betrekking tot het aangaan van verplichtingen ten

aanzien van de terugbetaling van leningen ...
Naamwoordstijl
De verwachting is dat de aangekondigde aanscherping
van de Tempobeursnorm als eindresultaat een
drastische ...
Lijdende vorm
Tijdens de najaarsschouw die door het
Hoogheemraadschap werd uitgevoerd,
werd geconstateerd dat de voorschri...
Lijdende vorm (2)
 Nadruk op datgene wat/degene die de handeling

ondergaat:
- Het voorstel werd door de commissie verwor...
Schrijftips
 Een actieve schrijfstijl is levendiger en creatiever
 OPA: Onderwerp,Persoonsvorm, Andere zinsdelen
 Gebru...
Jargon
 Welke begrippen zijn bekend bij je collega’s in andere


-

clusters/eenheden en welke niet?
Deltavisie
afvalwa...
Aantrekkelijk formuleren
 Variatie
 Abstractieniveau

 Toonzetting
 Invalshoek
Variatie
 in structuur (tekstsoorten)
 in zinslengte en zinsbouw:

- Vorige week ontvingen wij het ontwerp dat het
Ingen...
Variatie (2)
 Woordkeus: synoniemen

Bv. vaak
=

veel
veelvuldig
regelmatig
herhaaldelijk
dikwijls
frequent
meermalen
Schrijftip
 Wees creatief: varieer!
Abstract of concreet
 Op basis van gebruikersspecificaties komt een ontwerp

tot stand met betrekking tot structuren, str...
Schrijftip
 Wees concreet
 Gebruik voorbeelden
Toonzetting
 Formeel
- Grote afstand tot de lezer
- Geen persoonlijke voornaamwoorden (u, wij, onze),

-

•
•

hooguit ‘m...
Toonzetting (2)
Vergelijk:
Betreffende de actualisering van de gegevensbestanden
wordt onzerzijds betreurd dat er geen pre...
Positief of negatief?
Vergelijk:
In de praktijk blijkt helaas dat de uitgebrachte adviezen
niet altijd optimaal zijn verwo...
Positief of negatief? (2)
met:
Het loont de moeite veel aandacht te besteden aan de
verwoording van de adviezen. Bedrijven...
Schrijftip
 Denk na over je tekstdoel: kies je een positieve of een

-

-

-

negatieve invalshoek?
Pas bij een positiev...
Correct formuleren
Dat of wat?
 Het aantal kilometers boezemkade dat/wat moet

worden hersteld, is hoger als verwacht.
 Het veenweidelandsc...
Dat of wat: de regels
 Bepaald: dat
Een begrip dat hier nauw mee samenhangt, is…

 Onbepaald: wat
Er is zoveel wat jij n...
Verwijzingen
Ook de gemeente is erg positief over onze nieuwe
aanpak. Volgens hen bevordert dit de samenwerking .
 Klei i...
Verwijzingen (2)
Hun of hen?
- Schrijf hun als het een

meewerkend voorwerp
is

- Schrijf hen als het een

lijdend voorwerp is
- Schrijf he...
Hun of hen? (2)
• Hij overhandigde hun/hen de papieren
• Hij overhandigde de papieren aan hun/hen
• Zijn hun/hen nog ander...
Aan elkaar of los?
Een samenstelling is een combinatie van
zelfstandige naamwoorden:
Bv.

piano + kruk = pianokruk
informa...
Een streepje bij:
- Kans op verkeerd lezen/lastig leesbaar:

Bv. hyenavel, jazzzanger, basaria, hoekentree, nepopenhaard
-...
Interpunctie
Leestekens zijn
bedoeld om de lezer
te helpen
De trainer zei de cursist heeft er
niks van gebakken.
a)De trai...
Interpunctie (2)
 De samenwerking motiveert enorm, het grote
voordeel van deze aanpak is dat je snel kunt
schakelen
• Nu ...
Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK
Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK
Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK
Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK
Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK

97

Published on

Powerpoint presentatie van de schrijftraining voor de medewerkersredactie van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier op 27 januari 2014. Door De Schrijverij en Vitamedia.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
97
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Schrijftraining medewerkersredactie Waterwerkers HHNK

  1. 1. Schrijftraining voor interne redacteuren HHNK 27 januari 2014 Irma van der Lubbe Marian Vleerlaag Annelies Roon
  2. 2. Programma 13.00 – 13.15 uur 13.15 - 14.00 uur 14.00 – 14.45 uur 14.45 – 15.00 uur 15.00 – 15.45 uur 15.45 – 16.30 uur 16.30 uur Introductie en voorstelrondje Briefings, interviewvormen, tekstopbouw, koppen en intro’s Schrijfoefening Pauze Meest gemaakte taalvaudten Uitleg + oefeningen Verzoekjes! Einde programma
  3. 3. Introductie  Welkom, nieuwe redacteuren  Onze doelstellingen: - Meer kennis van, dus verbetering van taal - Efficiënter werken - Meer voldoening en plezier in schrijven - Versterken van het redactie-team
  4. 4. Interview  Verschillende interviewstijlen - waar zit jij in het spectrum?
  5. 5. Interview  Verschillende interviewstijlen - waar zit jij in het spectrum?
  6. 6. Interview  Verschillende interviewstijlen – waar zit jij in het spectrum?
  7. 7. Een lang verhaal kort P.C. Hooft: “Sorry dat ik een lange brief schrijf, maar ik had geen tijd om een korte te schrijven”
  8. 8. Verhaalvormen  Full quote  Lopend verhaal met/zonder citaten  Vraag-antwoord
  9. 9. Schrijftips  Volg je briefing!  Zoek de essentie met de 5 w’s en de h: - Wie? - Wat? - Waar? - Wanneer? - Waarom? - Hoe?  Tekstdoelen : beschrijvend of betogend?
  10. 10. Opbouw van de tekst  Kop  Intro  ‘Broodtekst’ in heldere alinea’s  Conclusie  Evt. kader(s)  Belangrijkste informatie vooraan  Tussenkoppen, cliffhangers  Evt. bullets, streamers
  11. 11. De vlag op de lading  Functies koppen en intro’s: - informerend - wervend
  12. 12. Vlag op de lading: wat werkt  Humor: “Zij Prada, jij nada.” “De tijger is het haasje.”  Fraaie tegenstelling: “Ga niet op dieet. Eet!” “Verbeter de wereld. Word rijk!”  Een nieuw woord: “De afvalchinees.” “Downdaten”.  Alliteratie: “Burger wordt Baantjer”. “Fashion feeksen.”  Rijm: “Rot tot op het bot.”
  13. 13. Oefening  Meet Sonja Bakker!
  14. 14. Formuleren  Begrijpelijk  Aantrekkelijk  Correct
  15. 15. Begrijpelijk formuleren  Lange zinnen  Tangconstructies  Zinnen met een lange aanloop  Dubbele ontkenningen  Voorzetselstijl  Naamwoordstijl  Lijdende vorm  Jargon
  16. 16. Lange zinnen “Het 24 weken na de conceptie ter wereld gekomen Spaanse baby'tje Jesus, dat na zijn geboorte op eerste kerstdag dood werd verklaard, maar vervolgens – nadat zijn vader in het mortuarium had ontdekt dat hij nog leefde – in allerijl naar het ziekenhuis werd overgebracht, is na drie weken op de afdeling intensive care, aan de gevolgen van levercomplicaties overleden.”
  17. 17. Lange zinnen (2) Vergelijk: Het beleidsadvies dat Jan Boeke, die door iedereen als deskundig wordt gezien, tijdens de vergadering verdedigde, vergat de secretaresse op te nemen in de conceptnota . met: Jan Boeke, die door iedereen als deskundig wordt gezien, verdedigde tijdens de vergadering een beleidsadvies, maar de secretaresse vergat het op te nemen in de conceptnota.
  18. 18. Schrijftips  Varieer in zinslengte  Maak van lange én ingewikkelde zinnen twee of meer kortere zinnen  Eén gedachte per zin is voldoende  Check: ademnood bij voorlezen? >>> Zin te lang!
  19. 19. Tangconstructies Vergelijk: De dijkgraaf ziet in maatregelen die de handhaving van het peilbesluit vereenvoudigen door verruiming van het mandaat van schouwmeesters veel voordelen. met: De dijkgraaf ziet veel voordelen in maatregelen die de handhaving van het peilbesluit vereenvoudigen door verruiming van het mandaat van schouwmeesters.
  20. 20. Tangconstructies (2) De door de minister van Sociale Zaken in het kader van de stimulering van de arbeidstijdverkorting aangekondigde beleidsmaatregel is uiteindelijk toch van tafel. De beleidsmaatregel is uiteindelijk toch van tafel. De minister van Sociale Zaken had de maatregel aangekondigd in het kader van de stimulering van de arbeidstijdverkorting. Dit leidde tot felle kritiek vanuit de oppositie.
  21. 21. Schrijftip  Plaats zinsdelen die bij elkaar horen zo dicht mogelijk bij elkaar
  22. 22. Lange aanloop  Door de aanhoudende regenval en de, ondanks herhaaldelijk aandringen van het hoogheemraadschap bij Staatsbosbeheer, nog altijd niet verleende toestemming voor transport van de bij het herstel van de waterberging noodzakelijke machines door het betreffende natuurgebied, ontstond flinke wateroverlast voor wandelaars.
  23. 23. Schrijftip  Begin met de kern van de zin, gevolgd door de details
  24. 24. Dubbele ontkenningen Vergelijk: Het is niet ondenkbaar dat bij een blijvende daling van het aantal aanmeldingen een aanpassing van de personeelsformatie niet langer kan worden voorkomen. met: Waarschijnlijk moeten er mensen worden ontslagen als het aantal aanmeldingen blijft dalen.
  25. 25. Voorzetselconstructies  Met betrekking tot het aangaan van verplichtingen ten aanzien van de terugbetaling van leningen kan gesteld worden, dat van de zijde van de Commissie van Toezicht hierover een negatieve beslissing is genomen.  De Commissie van Toezicht wil niet dat er verplichtingen worden aangegaan om leningen terug te betalen.
  26. 26. Naamwoordstijl De verwachting is dat de aangekondigde aanscherping van de Tempobeursnorm als eindresultaat een drastische daling van het aantal studenten zal kennen. Wij verwachten dat de Tempobeursnorm zodanig zal worden aangescherpt, dat het aantal ingeschreven studenten drastisch zal dalen.
  27. 27. Lijdende vorm Tijdens de najaarsschouw die door het Hoogheemraadschap werd uitgevoerd, werd geconstateerd dat de voorschriften met betrekking tot het Peilbesluit onvoldoende werden nageleefd door de agrariërs. Uit onze najaarsschouw blijkt dat de agrariërs het Peilbesluit onvoldoende naleven.
  28. 28. Lijdende vorm (2)  Nadruk op datgene wat/degene die de handeling ondergaat: - Het voorstel werd door de commissie verworpen. - De commissie verwierp het voorstel.  Misverstanden vermijden: - Het Kamerlid dat de minister beledigde, was daarna lang afwezig. - Het Kamerlid dat door de minister werd beledigd, was daarna lang afwezig.
  29. 29. Schrijftips  Een actieve schrijfstijl is levendiger en creatiever  OPA: Onderwerp,Persoonsvorm, Andere zinsdelen  Gebruik voorzetselconstructies met mate  Wees zuinig met de naamwoordstijl
  30. 30. Jargon  Welke begrippen zijn bekend bij je collega’s in andere   - clusters/eenheden en welke niet? Deltavisie afvalwaterketen Plan Do Check act-cyclus Afko’s: HWBP, VBK Kantoortalk: iets meenemen in de besluitvorming een voorstel parkeren een plan tegen iemand aanhouden
  31. 31. Aantrekkelijk formuleren  Variatie  Abstractieniveau  Toonzetting  Invalshoek
  32. 32. Variatie  in structuur (tekstsoorten)  in zinslengte en zinsbouw: - Vorige week ontvingen wij het ontwerp dat het Ingenieursbureau in december gemaakt heeft. - We ontvingen vorige week het ontwerp dat het Ingenieursbureau in december gemaakt heeft. -Het ontwerp dat het Ingenieursbureau in december gemaakt heeft, ontvingen wij vorige week. -Het Ingenieursbureau maakte in december een ontwerp. Dit ontvingen wij vorige week. - In december…etc.
  33. 33. Variatie (2)  Woordkeus: synoniemen Bv. vaak = veel veelvuldig regelmatig herhaaldelijk dikwijls frequent meermalen
  34. 34. Schrijftip  Wees creatief: varieer!
  35. 35. Abstract of concreet  Op basis van gebruikersspecificaties komt een ontwerp tot stand met betrekking tot structuren, stromen en transacties binnen ons bedrijf.  De gebruikers geven aan welke gegevens het computersysteem moet verwerken, hoe die gegevens samenhangen en welke transacties er binnen het bedrijf plaatsvinden. Op basis daarvan wordt het systeem ontworpen.
  36. 36. Schrijftip  Wees concreet  Gebruik voorbeelden
  37. 37. Toonzetting  Formeel - Grote afstand tot de lezer - Geen persoonlijke voornaamwoorden (u, wij, onze), - • • hooguit ‘men’ of ‘onzerzijds’ Veel lijdende vorm en/of naamwoordstijl Veel ouderwetse of ongebruikelijke woorden (preferentie, betreffende, inzake, aangaande) Neutraal Informeel
  38. 38. Toonzetting (2) Vergelijk: Betreffende de actualisering van de gegevensbestanden wordt onzerzijds betreurd dat er geen preferentie is uitgesproken voor een systeem met een adequate capaciteit. met: Wij betreuren het dat er geen systeem met een groter geheugen is gekozen bij het up-to-date brengen van de gegevensbestanden.
  39. 39. Positief of negatief? Vergelijk: In de praktijk blijkt helaas dat de uitgebrachte adviezen niet altijd optimaal zijn verwoord. Bedrijven uiten geregeld klachten over te abstract of academisch taalgebruik. Ook komt het voor dat de logische lijn niet inzichtelijk is. In zulke gevallen staat de presentatie van de boodschap de effectiviteit ervan in de weg.
  40. 40. Positief of negatief? (2) met: Het loont de moeite veel aandacht te besteden aan de verwoording van de adviezen. Bedrijven stellen prijs op concreet taalgebruik, een heldere opbouw en niet te veel academische uitweidingen. De presentatie van de boodschap beïnvloedt rechtstreeks de effectiviteit van het rapport.
  41. 41. Schrijftip  Denk na over je tekstdoel: kies je een positieve of een  - - - negatieve invalshoek? Pas bij een positieve invalshoek op met woorden als: niet geen probleem, tekort, gemis klacht ontbreken, missen fout, incorrect, onjuist
  42. 42. Correct formuleren
  43. 43. Dat of wat?  Het aantal kilometers boezemkade dat/wat moet worden hersteld, is hoger als verwacht.  Het veenweidelandschap dat/wat hier voorkomt, is erg kwetsbaar.  Het hoogheemraadschap heeft hier nog geen besluit over genomen, dat/wat tot enige verwarring leidt.  Deze voorlopige ingreep is het enige dat/wat we in dit geval konden doen.
  44. 44. Dat of wat: de regels  Bepaald: dat Een begrip dat hier nauw mee samenhangt, is…  Onbepaald: wat Er is zoveel wat jij nog moet doen.  Hoedanigheid of ‘algemene’ aanduiding: wat Dit is het beste wat je kunt doen. Hij is projectleider van de bodemsanering, wat me heel interessant lijkt.  Na al(les), enige, dat(gene), iets: wat Je hebt alles gedaan wat je kon. Is er nog iets wat onduidelijk is?
  45. 45. Verwijzingen Ook de gemeente is erg positief over onze nieuwe aanpak. Volgens hen bevordert dit de samenwerking .  Klei is een grondsoort die in dit gebied veel voorkomt. Het is erg compact, zodat de afwatering moeizaam is.  Kantoormedewerkers zijn vaker ziek en nemen meer vrije dagen op dan buitendienstmedewerkers,waardoor dit het totaalbeeld vertekent. 
  46. 46. Verwijzingen (2)
  47. 47. Hun of hen? - Schrijf hun als het een meewerkend voorwerp is - Schrijf hen als het een lijdend voorwerp is - Schrijf hen na een voorzetsel
  48. 48. Hun of hen? (2) • Hij overhandigde hun/hen de papieren • Hij overhandigde de papieren aan hun/hen • Zijn hun/hen nog andere dingen opgevallen? • Dat hebt u hun/hen niet horen zeggen
  49. 49. Aan elkaar of los? Een samenstelling is een combinatie van zelfstandige naamwoorden: Bv. piano + kruk = pianokruk informatie + distributie + systeem = informatiedistributiesysteem Samenstellingen schrijven we aan elkaar vast www.spatiegebruik.nl/spatietoets Bv. Mijn kleinkind is geen klein kind Verg. mijn middelbareschoolvrienden – mijn middelbare schoolvrienden
  50. 50. Een streepje bij: - Kans op verkeerd lezen/lastig leesbaar: Bv. hyenavel, jazzzanger, basaria, hoekentree, nepopenhaard - Twee betekenissen: Bv. dijkramp, kwartslagen, massagebed, contrastrijker - Klinkerbotsing: Bv. studie-uren, milieu-uitgaven
  51. 51. Interpunctie Leestekens zijn bedoeld om de lezer te helpen De trainer zei de cursist heeft er niks van gebakken. a)De trainer zei: “De cursist heeft er niks van gebakken.” b) “De trainer”, zei de cursist, “heeft er niks van gebakken.”
  52. 52. Interpunctie (2)  De samenwerking motiveert enorm, het grote voordeel van deze aanpak is dat je snel kunt schakelen • Nu zijn we als cluster Onderzoek, in z’n geheel verhuisd naar het Ingenieursbureau. • Waar HHNK oppervlaktewater beheert zuivert PWN dat tot drinkwater. • Laptops, die meer dan 1000 euro kosten, kunnen niet gedeclareerd worden.
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×