EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak.pdf
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak.pdf

on

  • 796 views

EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak

EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak

Statistics

Views

Total Views
796
Views on SlideShare
793
Embed Views
3

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

1 Embed 3

http://www.irekia.euskadi.net 3

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak.pdf Presentation Transcript

  • 1. EAEko garapen iraunkorrekoerronka nagusiakEkoEuskadi 2020: 1. lan tailerra2011ko urtarrilak 25-26
  • 2. Etorkizunari begira: etorkizuneko Euskadi eraikitzea, oraintxe hasitaEAEren hazkunde-ibilbidea eredugarria izan da autogobernua eduki duen 30 urteetan. Horixe islatzendute adierazle ekonomikoek, sozialek eta ingurumenekoek, eta adierazle horietako gehienak Europakobatez bestekoarekin parekatuta daude..Hala ere, iraganeko arrakastek inoiz ez dute bermatu etorkizunean arazorik egongo ez denik.XX. mendean izandako aldaketa ekonomiko, demografiko eta sozial handiek, eta 2008ko finantza krisiglobalak berak ere argi uzten dute begi bistako egoera hori.Datozen hamarkadetan etorriko diren aldaketek azken hiru hamarkadetan izandakoak gainditzendituzte, bai norainokoan, baita ezarpen-abiaduran ere. Aldaketa teknologikoak, ekonomikoak etasozialak izango dira, eta gaur egungo jokatzeko arauak aldarazteaz gain, sistemaren iraunkortasuna etagaur egun indarrean dauden hazkunde pautak zalantzan jarriko dituzte.
  • 3. Nola eginten dugu?Parte hartzeko tailerren bidez HELBURUAK: Tailerraren helburua gure sistema sozioekonomikoak 2020an iraunkortasuna bermatzeko aurrez aurre izango dituen erronken proposamenak konparatzea eta osatzea da. ZER JOTZEN DUGU ERRONKATZAT?: Erronka hauxe da: berezko joerari eutsiz gero sistemaren (ez iraunkorra) haustura ekar dezakeen gure ekoizteko eta bizitzeko moduaren edo sistemaren eboluzio joera edo jarraibidea. DEFINIZIOA Garapen iraunkorrar (Brundtland Txostena) “Gaur egungo belaunaldien beharrizanak asetzea, etorkizunekoek izango dituzten beharrizanei erantzuteko aukerak arriskuan jarri gabe”
  • 4. EAEko garapen iraunkorreko erronka nagusiak1 Indarrean dugun energia eredua agortzea.2 Lehengaiak eta baliabide naturalak murriztea.3 Lehiakortasuna globalizatzea.4 Demografia aldaketak.5 Balioen sistema ahultzea.6 Gazteak lan merkatuan eta gizarte bizimoduan txertatzea.7 Klima aldaketara egokitzea.8 Kudeaketa publikoaren konplexutasun hazkorra.9 Nazioarteko kohesio eta garapena.
  • 5. 1. ERRONKA Indarrean dugun energia eredua agortzea Gure bizitzeko estiloa eta ekoizpen sistema energia fosilen mende dago (petrolioa eta gas naturala).Energia eredu hau modu naturalean agortzen ari da, gehienezko ekoizpenera iristen ari baita. 6
  • 6. 1. ERRONKA Indarrean dugun energia eredua agortzeaEAEko energia kontsumoaren egitura teknologikoki garatutako gizartebatenaren parekoa da, non industriak (% 44) eta garraioak (% 34)energien azken kontsumoaren hiru laurdenak eskatzen dituzten.Aurreko urteetako energia politikari esker, eta ekoizpen egitura beraaldatzeari esker, kontsumoaren azken urteetako bilakaerak adierazten dukontsumoaren eta BPGaren eboluzioaren arteko lotura estua neurribatean txikitu dela. Hain zuzen ere, BPGa asko hazi den arren (urteko% 3 inguru 2008 arte), energia eskaera osoa % 0,9 baino ez da hasiurteko; horrek esan nahi du 2000-2009 epean energia intentsitatea(energiaren azken kontsumoa/BPGa) % 12 gutxitu dela.Denbora tarte berean petrolioak, ikatzak eta inportazio elektrikoakenergia iturri primario gisa izan duten pisu erlatiboaren beherakadanabarmena da. Aldiz, gas naturalak eta energia berriztagarriek gora egindute (azken horiek neurri txikiagoan). Gas naturala hobekuntza argiada petroliotik eratorritakoen aurrean, efizientzia energetikoari zeinisurketei dagokienez. Baina jatorriari erreparatuz gero, gas naturala ereenergia fosila da eta, horregatik, epe luzeko ikuspegian, trantsiziozkoenergia iturria da, karbono baxuko ekonomiarako bidean. Izan ere,energia fosilen pisua areagotu egin da, inportatutako energiahidroelektrikoaren pisua txikiagoa baita.Labur esanda, energia sektoreko aurrerapenek industria lehiakortasunahobetzea eragin dute (baita jardun ekonomiko orokorra ere) eta, neurriberean, BEG isurketak gutxitzen lagundu dute.Hala ere, energia fosilakordezkatzeko arazoak bere horretan dirau, neurri berean. 7
  • 7. 2. ERRONKA Lehengaiak eta baliabide naturalak murriztea Gure ekoizpen sistemak ez ditugunlehengaiak eta baliabide naturalak neurri handian erabiltzen ditu. 8
  • 8. 2. ERRONKA Lehengaiak eta baliabide naturalak murriztea Baliabide naturalen kontsumoaHazkunde ekonomikoaren eta ingurumen inpaktuasortzearen arteko lotura estua desegitea da landu behardugun lehentasunetako bat. Gure inguru sozial etaekonomikoaren eta gure bizimoduaren ezaugarrinabarmenena gero eta baliabide natural gehiagokontsumitzea da. Gaur egun, hazkunde hori ingurumeninpaktuaren eta hondakin sorkuntzaren hazkundekorrelatiboarekin uztartzen dugu.Materialen beharrizan osoa: EAEk materialak erabiltzekogoranzko joera du, baina BPGarekin alderatuz gero, aldenabarmena dago. Materialen eskariaren bi heren «fluxuezkuturako» dira, hau da, mineralak jatorrian eta gordineanateratzeko. Ondoren, mineral horiek transformatutaerabiltzen dira EAEn.Frantzia, Alemania eta Erresuma Batua dira baliabideenproduktibitate handiena duten herrialdeak; Espainiak,berriz, EB-15eko zerrendaren bukaeran laugarren posizioadu, Grezia, Portugal eta Finlandiaren atzetik. Iturria: 2009ko Euskadiren Ingurumen Profila. Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Saila, Eustat eta Energiaren Euskal Erakundea.Hondakinak sortzea eta kudeatzea: Azken lau urteetakoeboluzioak islatzen du hondakin ez arriskutsuaksortzearen eta industriako balio erantsi gordinaren arteko EAEko ekoizpen egitura aintzat hartuta, materialen erabilera eta aztarnalotura hautsi egin dela; hondakin arriskutsuen kasuan, ekologikoa handiak dira, eta material ugari inportatzen dira. Ekoizpenaldiz, ez da horrelakorik gertatzen, balio erantsi gordinaren efizientziaren hobekuntzagatik kontsumoa gutxitzeari, birziklatzeari etagainetik baitaude. berriz erabiltzeari esker, kontsumo-datuek hobera egin dute. Hala ere,Elikadura: Elikadura mendekotasuna larriagotu egin da, baliabideekiko mendekotasuna eta kontsumo-maila oso altuak dira.nekazaritza lurzorua etengabe galtzearen eta arrantza- Horregatik, etorkizunean lehiakortasuna eta gizarte ongizatea galtzeastock tradizionalak etengabe murriztearen ondorioz. eragina dezake. 9
  • 9. 3. ERRONKA Lehiakortasuna globalizatzea Mundu merkatuan tamaina eta indarhandiko eragile berriak sartzeak (BEIT herrialdeak, Brasil, Errusia, India etaTxina) eta, horrekin batera, energiaren eta lehengaien mundu eskaerak goraegin izanak gure lehiakortasuna berriz definitzera behartu gaitu. 10
  • 10. 3. ERRONKA Lehiakortasuna globalizatzea Nazioarteko egoera makroekonomikoaMundu merkatuak asko hazten ari dira, BEITherrialdeak oso azkar garatzen ari 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020direlako(Txina, India eta Brasil, batez ere) eta TOTAL MUNDIAL 4,1 4,1 4,6 4,3 4,1 4,3 3,5 3,1 2,9 2,8herrialde horiek jada ez dira beren baliabide ECONOMÍAS DESARROLLADAS 2,2 2,4 2,7 2,4 2,2 2,7 1,7 1,4 1,2 1,1naturalen garapenean oinarritzen; aitzitik, EEUU 2,7 2,8 3,0 2,3 2,1 2,6 1,7 1,4 1,3 1,3ekoizpen gaitasun propioak garatzen dituzte, Japón 2,2 1,9 2,2 2,4 2,7 3,1 2,0 1,3 1,0 0,9azkar industrializatuz eta, horrela, baliabidenaturalen gainean tentsio bizia eragiten dute. UNION EUROPEA 1,2 2,0 2,6 2,4 2,2 2,7 1,6 1,4 1,2 1,0Mendebalde-zentroak munduaren ardatz izateari España 0,5 0,9 1,3 1,5 2,1 2,3 2,1 1,7 1,6 1,3utzi dio, eta botere sistema multipolar CAPV 1,5 1,8 1,9 2,2 2,3 2,4 2,1 2,0 2,0 1,8baterantz abiatzen ari gara. ECONOMIAS EN DESARROLLO 6,3 6,2 6,8 6,7 6,3 6,1 5,6 5,3 5,0 4,8 LATINOAMERICA 3,9 4,0 5,2 4,8 4,5 4,5 3,9 3,8 3,8 3,9Ekoizpen kateak globalizatzen ari dira,deslokalizazio indarrak sartzen ari dira eta,horien ondorioz, ekoizpen geografia nabarmenaldatzen ari da, ez soilik teknologia maila baxuko Iturria: Ceprede eta Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Plangintza Zuzendaritza, Euskadi S21 ereduaproduktuetan, baita teknologia altukoetan ere.Herrialde garatuen posizioak eta lehiakortasun EAEko industria sektorearenabantailak berriz definitzen ari dira. garrantzi erlatiboaEAEko ekoizpen egituraren ezaugarri nagusiaindustria sektorearen garrantzia da eta,horregatik, munduak ekoizpenarendeslokalizaziorantz hartu duen joerarenaurrean bereziki kaltebera da. Beraz,lehiakortasun abantaila berriak sortzeko premiadago. Iturria: Eustat, Euskal industriaren panoramika, 2009 11
  • 11. 4. ERRONKA Demografia aldaketak Bizi-itxaropenak gora eta jaiotza-tasakbehera egin dutenez, gizarte eta osasun zerbitzuak emateko ereduen finantza-bideragarritasuna koloka dago, baita lan indarra belaunaldiz belaunaldi txandakatzea ere. 12
  • 12. 4. ERRONKA Demografia aldaketak 2006-2020ko populazio piramideak2030erako aurreikuspenek islatzen dute 16 eta 64 urte artekopertsona kopuruak % 11,4 egin duela behera, eta 64 urtetik gorakoak,ordea, % 38,5 egin duela gora. Horren ondorioz, EAEko populazioaetengabe zahartuko da. Populazio aktiboa berritzeko prozesueierreparatuz, ondorioak oso nabarmenak izango dira; izan ere,2020rako, mendekotasun ekonomikoa duen populazioaren etapopulazio potentzialki aktiboaren arteko aldea nabarmen haziko da, %29tik % 36ra. Gainera, 2030era eta hortik aurrera begira ere bizkortuegingo da.Errenta publikoen sistemaren finantzaketan ere ondorio argiakizango ditu, kotizatuko duten langileen kopurua murriztu egingo Iturria: Eustat. 2020rako proiekzio demografikoak.delako, eta kotizazio urteen eta eskubide pasiboak jasotzeko urteenarteko ratioa ere gutxitu egingo delako. Osasun eta gizarte zerbitzuetako gastu publikoaren areagotzea. 2030era bitartekoaGizarte zerbitzuetan eta osasun sistema publikoan izango dueneragina ere agerikoa da. Alde batetik, mendeko populazioa zuzeneanhaziko da, eta familia barruan zerbitzuak emateko gaitasuna gutxituegingo da.Beste aldetik, pazienteen profila ere aldatu egingo da:gaixotasun kroniko gehiago egongo dira, eta prebentzio sistemek,gaixotasun kronikoen tratamenduaren etxetiko jarraipena egiteak etaospitaleko laguntzak garrantzi handiagoa izango dute. Horrenondorioz, gastu publikoak gora egingo du (2030erako % ∆7,3), etaetorkizunean bi sistemek iraunkor izateari utziko diote.11 Sozioekonomia Gaietarako Lehendakariaren Aholkularitza Batzordea, Euskadiko demografia, enplegua eta prestakuntza 2030era bitarteanDemografiaren eboluzioak populazio bolumena egonkortzea eta atzera egitea ere ekarriko digu. Bizi-itxaropenak goraeta jaiotza-tasak behera egiteak eskubide unibertsaltzat jotzen diren zerbitzuak (hezkuntza, osasuna, gizartezerbitzuak, erretiratzea) emateko ereduen finantza-bideragarritasuna zalantzan jartzen dute, baita lan indarrabelaunaldiz belaunaldi txandakatzea ere. Hortaz, premiazkoa da sistema alternatiboak garatzea, bai zerbitzu publikoakmodu eraginkorrean finantzatzeko eta kudeatzeko, bai lan jarduera antolatzeko, azken horrek arlo pertsonala, 13familiarra, profesionala eta soziala bateragarri egin ditzan.
  • 13. 5. ERRONKA Balioen sistema ahultzeaEuskal gizarteari forma eta zentzua eman dion balioen sistema ahultzen ari da.Horren ondorioz, gizarte gisa arazo berriei erantzuteko dugun gaitasuna gutxitzen ari da . 14
  • 14. 5. ERRONKA Balioen sistema ahultzeaAurreko hamarkadetan orotara lortutako arrakasta materialak arriskua erebadu; alegia, bizkortasuna galtzeko eta gizarte honi forma eman dionbalioen multzoa baliogabetzeko arriskua. Ondoko balioez ari gara,zehazki:adostasun etiko partekatu batean oinarritutako ekimen espirituaz,elkartasunaz, bidezko justiziaz eta lanean zintzo jokatzeaz.Erronka berriek orain beste balio gehigarri batzuk izatea eskatzen dituzte: • Jakintzarekiko pasioa, baliabide erabakigarri gisa. • Lankidetza, lanaren eta gizarte eragileen harremanen oinarri gisa. • Aldatzeko prest egotea, jasotako ezagutza aplikatzeko eta jakintza berria garatzeko. • Globalizazioa onartzea, hau da, tokiko errealitatetik ingurune globalean jokatzeko mentalitatea eta ikuspegia izatea, eta besteekin errespetuz/tolerantziaz jokatzea.Balio horiek beharrezkoak dira, halaber, gizarte kohesioari eusten jarraitzeko –, ikuspegi zabalagoa izanda, kulturari eta jarrerapertsonalei dagokienez anitzagoa den errealitate bat barne hartzeko, eta gizartearen dualizazioa saihestuz. Azken horretarako,bazterketa, mendekotasun eta babesgabetasun arriskuan dauden kolektiboak lagundu behar ditugu, aldaketa sozialakbizkortzearen eta jarraibideen aniztasunaren ondorioz handitu egingo baitira. 15
  • 15. 6. ERRONKA Gazteak lan merkatura eta gizarte bizimoduan txertatzea Gazteek lan merkatuan sartu eta etxebizitzaeskuratzeko dituzten arazoak frustrazioa eta haserrea sortzen ari dira, eta etorkizunean eraldatzeko gaitasuna arriskuan jar dezakete. Sormen berrikuntza, berrikuntza oro har eta ekimen gaitasuna gelditu edo mugatu daitezke. 16
  • 16. 6. ERRONKA Gazteak lan merkatura eta gizarte bizimoduan txertatzeaLangabeziak modu desberdinean eragiten die belaunaldi Langabezia tasaren eboluzioa, adinbakoitzeko taldeei. Krisialdiak kontratazioak gelditu ditu eta, tarte bakoitzekohorregatik, gazteen arteko langabezia (lehenengoenplegua bilatzea) proportzionalki baino gehiago hazi da. 1 a 24 año s 6 25 a 44 año s 45 ó más año sBaina langabeziarekin batera, esperientzia profesionalesanguratsua garatzeko zailtasunak ere badira, 25,3 25,4 24,8 25azpiokupazioaren fenomenoari lotuta –prestakuntza etalana bat ez etortzea–. Populazio Aktiboaren Prestakuntzari 20,8 20,5buruzko Inkestako datuen arabera, 1999an, gazteen % 9,9kbetetzen duten lanpostua baino prestakuntza-eskakizunaltuagoak zituen; 2007an, aldiz, kopurua % 13,6ra igo zen. 11,8Kontraesana da populazioaren piramidea estutu den arren, lan 8,7 9,8 9,1 8,7 8,7 8,5 9,6 9,6 9,2merkatuak belaunaldi berriei garapen profesionalerakoaukera argiak eman ahal ez izatea, gazte horien maila 5,2 3,7 3,8 3,6profesionala gure historiako altuena izanda. Lan 6,60merkatuan prekarietatea eta azpiokupazioa gaitz eutsiezinak 1,90 2,00 5,50 4,90 5,60 4,20 4,50dira, eta frustrazioa sortzen dute. Lehena, arautzearekin 2,50 2,70lotuta dago. Bigarrena, berriz, irakaskuntza sistema lan IVT 08 IVT 09 IT 08 IIT 08 IIIT 08 IT 09 IIT 09 III T09 IT 10 IIT 10merkatuaren eskakizunetara egokitzearekin.Prekarietateak eta etxebizitza propioa eskuratzekozailtasunak (edozein jabetza erregimenetan) gazteak modu Gazteen lan azpiokupazioak eta prekarietateak,autonomoan bizitzeko aukerak mugatzen dituzte eta, etxebizitza izateko zailtasunarekin batera, belaunaldihorregatik, gurasoen etxean denbora luzeagoz geratu ohi dira, gazteei frustrazioa eragiten die eta frustrazio horrek,gizarte aurreratuenak deiturikoetan baino. Hortaz, gizarteak duen erantzuteko gaitasuna murrizteaz gain,belaunaldien arteko txandaketan zuzenean eragiteko aukerak sormen berrikuntza, berrikuntza oro har eta ekimenazailtzen dituzte. geldiaraz ditzake. 17
  • 17. 7. ERRONKA Klima aldaketara egokitzea EAE ez dago klima aldaketaren eraginnabarmenen pean dauden eskualdeen artean,baina, hala ere, ondorioei egokitzeko lan egin beharko du (uholdeak, tenperaturaren gorabeherak, eta abar). 18
  • 18. 7. ERRONKA Klima aldaketara egokitzea EAEko, Europar Batasuneko eta Espainiako BEG isurien eboluzioa1990etik aurrerako epe osoko ibilbideak erakusten du hasieranbizkor hazi arren (2000 arte) BEG isurketak 26 MT inguruanfinkatu zirela, eta 2008an, egungo krisialdia hasi zenean, jaistenhasi zirela.Horrez gain, isurketak BPGaren hazkundearekin alderatuz gero,2000. urtetik bi aldagaiak nabarmen bereizi direla ondorioztadezakegu: Orain, ekoitzitako ondasun eta zerbitzu unitatebakoitzeko, sistema askoz eraginkorragoa da (BEG gutxiagosortzen du), baina kantitate handiagoan ekoizten denez, isurketakopuru osoa egonkortu egin da, krisialditik irtetearen lepotik. Iturria: Ihobe, 2009ko Berotegi efektuko gas isurketen inbentarioa. 1980-2009 aldiko Europako hondamendi naturalen eboluzioa Klima aldaketak ondorioak izango ditu eta horiei aurre egin beharko diegu . Lehen atalak nabarmentzen duenez, atmosferako fenomeno kaltegarriek okerrera egitearekin lotuta, uholdeek kalteak eragiteko arrisku handiagoa dagoela.Hornidura eta saneamendu sareak prestatu behar ditugu eta EAEn behin eta berriz gertatzen diren uholdeak saihesteko beharrezko lanak egin. Horretarako, administrazio publikoak ahalegin ekonomiko handiak egin beharko ditu. Iturria: Europako Ingurumen Agentzia . 2010 19
  • 19. 8. ERRONKAKudeaketa publikoaren konplexutasun hazkorra Etorkizuneko erronken dimentsio globalaren (merkatu globalak, klima aldaketa) eta herritarrek arazoen konponketan gero eta zeresan handiagoa eduki nahi izatearen ondorioz, aginte eredua egokitzeko eta indartzeko beharra sortu da, kudeaketapublikoaren konplexutasun gero eta handiagoari aurre egiteko. 20
  • 20. 8. ERRONKA Kudeaketa publikoaren konplexutasun hazkorraGure gizarteko arazoen konplexutasun eta erlazio gero eta Hortaz, aginte eredu berria finkatzeko edo indartzekohandiagoak gaur egungo aginte ereduak berrikusteko beharra planteatzea joera orokorra da eta, horren barruan,eskatzen du. interes taldeei eta herritarrei, oro har, programak egiteko eta ebaluatzeko prozesuetan parte hartzea ahalbidetzekoNabarmendu beharreko zenbait jarraibide daude: mekanismoak ezartzeari gero eta garrantzi handiagoa ematea. Are gehiago, aginte eredua partaidetzazko•Gizarte moderno gehienek ditugun iraunkortasun arloko kudeaketa publikoarekin lotzera ere iritsi gara, zilegitasunerronka gehienak nazioz gaindikoak dira. Klima aldaketa da berri baten oinarri gisa. Informazioaren etaadibide nabarmenena, baita gaur egungo finantza krisialdia ere. komunikazioaren teknologiek prozesu publikoak irekitzen•Bat egiten duten administrazioen gainjartzea gertatzen da, eta horietan parte hartzen nabarmen laguntzen dute.tokikoetatik hasi eta Europakoetaraino eta, kasu batzuetan,baita mundu mailakoak ere. Orokorrean, administrazioen zerbitzuaren kalitatea•Konponbideak konplexuak dira (dimentsio eta eraginkortasuna etengabe hazi dira eta herritarrakekonomikoagatik, teknologikoagatik edo instituzionalagatik), eta administrazioen gertuko bulegoekin gogobeteago daude.inplikatutako eragileen interes ugari bateratzea eskatzen du.Horretarako, gaia lantzeko transakzio kultura bat garatu behar Baina gogobetetze maila altua izan arren, badirudida, eta berau definitzeko kontsulta eta parte-hartze hobetzeko tarte handia dagoela, herritar gehienen ustezmekanismoak sortu behar dira. sektore pribatuak publikoak baino irudi hobea baitu.•Herritarrek arazoen konponketan zeresan gero eta handiagoaeskatzen dute; bereziki, jokabide indibidualaren eta sozialarenpautak aldatzea eskatzen badute. Arazoen konplexutasun gero eta handiagoak eta lotura globalak, herritarrek eskatzen dituzten parte- hartze modu berriekin batera, aginte sistema berriak definitzeko eta garatzeko beharra planteatzen dute. 21
  • 21. 9. ERRONKA Nazioarteko kohesio eta garapenaNazioarteko desorekek eta pobreziak gatazkak eragin ditzakete (planifikatu gabeko demografia mugimenduak), eta saihestu egin behar dira, nazioarteko kohesioa eta garapena aktibatuz. 22
  • 22. 9. ERRONKA Nazioarteko kohesio eta garapenaGaur egungo arazo global larrien eraginez –klima aldaketa,nazioarteko gatazka-maila gero eta handiagoa, finantza eta ekoizpen Garapenerako laguntza ofiziala. Errenta nazionalkrisiak, migrazio behartuak, giza eskubideen urraketak, parte gordinaren ehunekoahartzeko eta erabakitzeko biderik eza, nortasun fundamentalistenindartzea)–, munduan elkarren artean estuki lotuta dauden hiruprozesu bateratzen dira: kalteberatasuna, desoreka eta pobrezia.Kalteberatasun gero eta handiagoarekin amaitzeko gizadiak aurreanduen funtsezko erronka planetako emakume eta gizonezkoenaskatasunak, eskubideak eta gaitasunak garatzeko aukerakbermatzea da; bereziki, pobrezia egoeran daudenei.1990etik, munduko batez besteko giza garapen indizeak (GGI)% 18 egin du gora (eta 1970etik % 41), bizi-itxaropenean,ikastetxeetako matrikulazioetan eta alfabetizazio eta diru-sarreretanegindako aurrerapenengatik. Aurrerapen horrek ia herrialde guztienmesederako izan da. 1970-2010 epean lagin gisa aztertutako 135herrialdeetatik (munduko populazioaren % 92 osatzen dute), hirutan Iturria:  Eurostat eta Espainiako Atzerri Ministerioa.  INEkbakarrik okertu da GGIa, 1970ekoarekin alderatuta: Kongoko aipatua,  2008ko  Garapen iraunkorra.  EBko GarapenErrepublika Demokratikoan, Zambian eta Zimbawen. Bat-etortze Iraunkorraren Estrategiaren jarraipena egiteko Espainiako adierazle nagusiak, Madril, 2009.horrek egoera askoz baikorragoa erakusten digu diru-sarreren joerakbakarrik aintzat hartzen dituen ikuspegiak baino (azken horretandesberdintasunak gailentzen dira). Euskal Autonomia Erkidegoko gobernuak 2010eko aurrekontuko % 0,49 nazioarteko garapenean laguntzeko proiektuetara bideratu du, hiru tresna nagusiren bitartez: • FOCADen proiektuak (Garapena eta Lankidetza Sustatzeko Fondoa), • ekintza humanitarioko esku-hartzeak, eta • bestelako jarduerak (programak, hitzarmenak, diru-laguntzak eta laguntza orokorrak). Gainera, udal askok eta foru aldundiek garapen proiektu hauetan edo bestelakoetan ekarpenak egiten dituzte. 23