Your SlideShare is downloading. ×
Bilgisayar destekli çizim 482 bk0021 (2)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Bilgisayar destekli çizim 482 bk0021 (2)

3,861
views

Published on


0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,861
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
52
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP(MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÇİZİM 1 ANKARA 2008
  • 2. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.
  • 3. İÇİNDEKİLERAÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iiiGİRİŞ ....................................................................................................................................... 1ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 31. KOMUTLAR VE KOORDİNAT ........................................................................................ 3 1.1. Dwg (Drawing) Dosyaları............................................................................................. 3 1.2. İşlemci, Ana Kart, HDD, RAM, Ekran Kartı................................................................ 4 1.3. Bilgisayar Çiziminin Kullanım Alanları, Getirdiği Kolaylıklar, Zorunluluk Sebepleri 4 1.4. Komut Verme Şekilleri ................................................................................................. 4 1.4.1. Komut Satırından Komut Verme........................................................................... 5 1.4.2. Menüden Komut Verme ........................................................................................ 5 1.4.3. Kısa Yol Tuşlarından Komut Verme ..................................................................... 6 1.5. Genel Komut Tanımları ve Kısaltmaları....................................................................... 6 1.5.1. Zoom “z” Görüntü Büyütme ................................................................................. 6 1.5.2. Pan “p” Görüntü Taşıma........................................................................................ 7 1.5.3. Line “l” (Çizgi) ...................................................................................................... 7 1.5.4. Circle “c” (Daire)................................................................................................... 8 1.5.5. Arc “a” (Yay)....................................................................................................... 10 1.5.6. Erase “e” (Silme) ................................................................................................. 11 1.5.7. Move “m” (Nesne Taşıma).................................................................................. 12 1.5.8. Copy “co” (Nesne Kopyalama) ........................................................................... 12 1.5.9. Layer “la” (Katman) ............................................................................................ 13 1.5.10. Redraw “r” (Görüntü Yenileme) ....................................................................... 14 1.6. Koordinat Verme Şekilleri .......................................................................................... 14 1.6.1. Kartezyen Koordinatlar ....................................................................................... 14 1.6.2. Açısal Koordinatlar.............................................................................................. 16 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 18 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 19ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 212. ÇİZİMLER İÇİN ŞABLON ÇERÇEVE ÇİZİMİ .............................................................. 21 2.1. Bilgisayar Destekli Çizim Programının Çalıştırılması................................................ 21 2.2. Çizim Alanının Hazırlanması...................................................................................... 22 2.3. Noktadan Sonra Hanenin Belirlenmesi....................................................................... 23 2.4. Çizim Limitlerinin Belirlenmesi ................................................................................. 24 2.5. Grid Komutu ............................................................................................................... 24 2.6. Snap Komutu............................................................................................................... 26 2.7. Çizgi Çizmek............................................................................................................... 27 2.7.1. Uygulama............................................................................................................. 27 2.7.2. Uygulama............................................................................................................. 27 2.7.3. Uygulama............................................................................................................. 28 2.7.4. Kenetleme Komutları........................................................................................... 28 2.8. Çerçeve Çizgilerini Kalınlaştırmak............................................................................. 33 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 34 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 35ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 373. ANTET ÇİZİMİ ................................................................................................................. 37 3.1. Time Komutu .............................................................................................................. 37 i
  • 4. 3.2. Layer Kavramı ............................................................................................................ 38 3.3. Change Komutu .......................................................................................................... 40 3.4. Pline Komutu .............................................................................................................. 43 3.5. Multiline “ml” (Çoklu Çizgi) Komutu ........................................................................ 47 3.6. Zoom Komutu ............................................................................................................. 49 3.7. Array Komutu (Düzlemsel) ........................................................................................ 53 3.8. Text Komutu ............................................................................................................... 57 3.9. Yazı Sitilinin Değiştirilmesi........................................................................................ 58 3.10. Dtext Komutu............................................................................................................ 61 3.11. Plot Komutu .............................................................................................................. 66 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 68 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 69ÖĞRENME FAALİYETİ–4 .................................................................................................. 724. ÇİZGİ VE ÇEMBER ÇİZİMİ............................................................................................ 72 4.1. Yeni Bir Çizime Başlamak ......................................................................................... 72 4.2. DDedit Komutu........................................................................................................... 74 4.3. Undo Redo .................................................................................................................. 75 4.4. Çember Çizimi ............................................................................................................ 75 4.5. Otomatik Saklama Komutu......................................................................................... 75 4.6. Çizilmiş Nesneleri Seçmek ......................................................................................... 76 4.7. Nesnelerin Özelliklerini Öğrenmek ............................................................................ 76 4.8. Erase Komutu.............................................................................................................. 77 4.9. Copy Komutu.............................................................................................................. 79 4.10. Trim Komutu............................................................................................................. 80 4.11. Extend Komutu ......................................................................................................... 82 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 84 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 85MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 87CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 89KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 90 ii
  • 5. AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALARKOD 482BK0020ALAN Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Isıtma ve Doğalgaz İç Tesisatı Isıtma ve Sıhhi TesisatDAL/MESLEK Isıtma ve Gaz Yakıcı Cihazlar (Bakım – Onarım) ServisiMODÜLÜN ADI Bilgisayar Destekli Çizim 1 Bu modül bilgisayar destekli çizimde kullanılan komutlar,MODÜLÜN TANIMI koordinat sistemi ve çizim konularında beceriler kazandıracak öğrenme materyalidir.SÜRE 40/32ÖN KOŞUL Temel Bilgisayar, dersini başarmış olmak. Bilgisayar Destekli Çizim 1 modülü ile AutoCADYETERLİK programında temel çizim komutlarını kullanarak iki boyutlu çizimler yapmak. Genel Amaç Bu modül ile ilgili uygun ortam ve araç gereç sağlandığında, AutoCAD programını kullanarak iki boyutlu çizimler yapabileceksiniz. Amaçlar 1.Bilgisayar destekli çizim programına başlangıç yapabileceksiniz.MODÜLÜN AMAÇLARI 2.Bilgisayar destekli çizim programında şablon çerçeve çizimi için gerekli komutları bileceksiniz ve şablon çizebileceksiniz. 3.Bilgisayar destekli çizim programında antet çizimi için gerekli komutları ve uygulama şekillerini bileceksiniz. 4.Bilgisayar destekli çizim programında çizgi ve çember çizimi için gerekli komutları ve şekillerini bileceksiniz.EĞİTİM ÖĞRETİM Bilgisayar laboratuvarı, AutoCAD programı, projeksiyon,ORTAMLARI VE tepegöz, ploter, yazıcı vb.DONANIMLARI Her işlem sonunda işlemle ilgili yeterlilikleri ölçmek için belirlenmiş bir sürede test ve uygulama işlemi gerçekleştirilecektir. Dersin işlenmesi sırasında gösteri ve uygulama yöntemiÖLÇME VE uygulanacaktır.DEĞERLENDİRME Verilen çizimi verilen sürede yapabilme yeterliliği sağlanacaktır. İşlem basamaklarını ayrıştıracak, en kısa sürede çizimi yapabilecektir. iii
  • 6. iv
  • 7. GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Günümüzde insan ihtiyaçlarının hızla artıyor olmasına paralel olarak teknolojide deçok hızlı gelişmeler meydana gelmektedir. Bizler de Enerji ve Tesisat Teknolojisi alanında,üretim içerisinde bulunarak bu ihtiyaçları karşılamak durumundayız. Ürünlerimizin vehizmetlerimizin piyasada kabul görebilmesi için güncelleştirilmesi ve yeni teknolojilerinüretimde kullanılması gerekmektedir. Bir ürünü ve hizmeti geliştirebilmek için öncelikle ürünün tasarlanması gerekir.Tasarım, önceleri klasik yöntemler kullanılarak kâğıt üzerine çizilir ve teknik ressamlar dabunu teknik resim kurallarına uygulayarak imalat resmine dönüştürürlerdi. Sonraki aşamada,bu imalat resimleri üretim ortamlarında kullanılırdı. Bu sebepten dolayı süreç çokuzayabilirdi. Daha sonra ürün üzerinde yapılacak küçük değişiklikler çizimin yenidenyapılmasını gerektirirdi. Günümüzde ise gelişen teknolojiye paralel olarak tasarım işine bilgisayar girmiştir.Biz buna bilgisayar destekli tasarım (Computer Aided Design) adını veriyoruz. Birçokbilgisayar destekli çizim programı bulunmaktadır. Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı“AutoCAD” programıdır. Sizler bu modül yardımıyla bilgisayar destekli tasarımda kullanılan AutoCADprogramında iki boyutlu çizim yapabilmek için kullanılan temel komutların kullanımınıöğrenerek kendinizi teknolojik gelişmelere hazırlayabileceksiniz. 1
  • 8. 2
  • 9. ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Gerekli donanımdan faydalanarak AutoCAD programında iki boyutlu çizim içingerekli koordinat kavramını ve gerekli komutları çiziminize uygulayabileceksiniz. ARAŞTIRMA Koordinat düzleminden nerelerde faydalanılır? Araştırınız. 1. KOMUTLAR VE KOORDİNAT1.1. Dwg (Drawing) Dosyaları AutoCAD çizim programında dwg, dws, dwt ve dxf Drawing dosyaları vardır. Bunlarbilgisayar destekli çizim programı olan AutoCAD ile hazırlanmış çizim dosyalarınınuzantısıdır. Bu dosyalar bilgisayarın Program Files klasörü içinde kurulu olan ilgiliAutoCAD programı sürümünün içindedir. Çizimin ilk saklanacağı Save komutunun kullanılışında ve kaydedilmiş dosyalarınfarklı isim altında saklanması gereken Save As komutunda bu uzantı seçenekleri görülür. Şekil 1.1: Drawing dosyası uzantı penceresi  Dwg, Drawing’in (çizim) kısaltmasıdır. Her AutoCAD programı sayfasının açılışında “Drawing1.dwg” biçiminde gelir. Yapmış olduğunuz çizimi, belirtilen isimle gösterilen yere kayıt eder. Her açılan sayfa dwg. uzantılı olarak açılır. 3
  • 10.  Dws, Drawing Standart (çizim standardı) kelimelerinin kısaltmasıdır. Şablon dosya benzeridir. Katman, çizgi tipi, ölçülendirme ve yazı sitili gibi özelliklerin ayarlanıp dws uzantısıyla kaydedilerek oluşturulur.  Dwt, Drawing Template (çizim kalıbı) kelimelerinin kısaltmasıdır. Yapılan çizimleri şablon dosya olarak saklar. Gerektiğinde tekrar çağırılarak üzerinde çalışma yapma kolaylığı sağlar.  Dxf kayıt dosyası ise çizim programının daha önce çıkan sürümlerinde kayıt yapmak için kullanılır. Dxf uzantılı yapılan kayıt uygulamasında yeni sürümün bazı ek özellikleri, eski sürüm özelliklerine dönüşür.1.2. İşlemci, Ana Kart, HDD, RAM, Ekran Kartı  İşlemci: Merkezi işlem ünitesidir. Kısaca CPU diye bilinir. Bilgisayarda program komutlarının yorumlanarak işleme konulduğu bütün matematiksel, mantıksal ve kontrol işlemlerinin yapıldığı ünitedir. Örnek Pentium, AMD, Cleron vb.  Ana Kart: Bilgisayardaki bütün parçaların (CPU, HDD, RAM vb.) bağlandığı karttır. Bir bilgisayarın donanımları arasında, üzerindeki veri yolları vasıtasıyla haberleşir. Bilgisayarın hangi özelliklere sahip olabileceğini belirler.  HDD: Sabit disk (hard disk) bir bilgisayarda bilgi saklama için bulunan ve bilgilerin depolandığı birimdir. Depolanan bilgiler istendiğinde silinebilir ve değiştirilebilir. Depolama miktarları Byte olarak ifade edilir. Bir bilgisayarda birden fazla bulunabilir.  RAM: Ana kart üzerinde bulunur. Bilgilerin geçici olarak saklandığı ve bilgisayar kapandığında üzerindeki bilgilerin silindiği hafıza ortamıdır. Örnek: 512 RAM, 1028 RAM vb.  Ekran Kartı: Bilgisayarda yapılan işlemlerin görsel ortama aktarılmasını sağlayan parçadır. Görüntülerin ekrana yansıtılmasını ve görüntü kalitesini belirler.1.3. Bilgisayar Çiziminin Kullanım Alanları, Getirdiği Kolaylıklar,Zorunluluk Sebepleri Bilgisayar destekli çizim teknik resimin kullanıldığı bütün alanlarda kullanılmaktadır.Ölçekli çizim yapabilme, ölçülendirme, çizimde değişiklik yapabilme ve saklama kolaylığıgibi pek çok faydası bulunmaktadır. Teknoloji çağında zaman tasarrufunun önemindendolayı da bir zorunluluk haline gelmiştir.1.4. Komut Verme Şekilleri AutoCAD Drawing sayfası açılışında Şekil 1.2 ‘deki ekran görülür. Çizim çalışmalarıbu ekran üzerinde yapılır. Çizim alanı çizim penceresini kaplar. Çizimi kolaylaştırmak vekomutları kısa yoldan çalıştırmak için, menüler ve araç çubukları çizim alanı kenarındadır.AutoCAD ekran başlığında programın adı (AutoCAD), sürümü (2000, 2002, 2004, 2005 ve2006 gibi), dosya adı (Draving1 gibi) ve uzantısı (dwg) yazar. 4
  • 11. Şekil 1.2: AutoCAD ekranı AutoCAD programında komut verme komut satırından, menüden ve kısa yoltuşlarından (araç çubuklarından) olmak üzere üç şekilde olur. Komut giriş yerleri Şekil1.2’de renklendirilerek gösterilmiştir.1.4.1. Komut Satırından Komut Verme Komut satırı standart olarak çizim ekranının altında bulunur. Satır sayısı ve konumudeğiştirilebilir. Klavyeyi kullanarak komutların yazılıp girilmesinde ve rakamlarınyazılmasında kullanılır. Komutlar yazılış şekliyle veya kısaltma şeklinde girilir. Komutsatırına komutun ismi yazılır ve enter tuşuna basılır. Komut çalıştırılmış olur. Komuttançıkmak için Esc tuşuna basılır. Command: line  Specfy first point: *Cancel* Commannd: Şekil 1.3: Komut satırına komutun yazılışı1.4.2. Menüden Komut Verme Menü çubuğu standart olarak ekranın üst kısmında bulunur. File, Edit, View, İnsertvb. menüleri üzerinde bulundurur. Fare ile komutun bulunduğu menünün üzerine tıklamaksuretiyle menü açılır ve buradan komutun üzerine gelinerek komut seçilir. 5
  • 12. Şekil 1.4: AutoCAD menüsü1.4.3. Kısa Yol Tuşlarından Komut Verme Araç çubuklarının üzerinde komutların kısa yol tuşları bulunmaktadır. Fareyikullanarak araç çubukları üzerinden istenilen komut seçilerek kullanılır. İstenilen araççubuğunu ekranda görüntülemek kullanıcının tercihidir. Kullanıcı kendi araç cubuğunudaoluşturabilir. Şekil 1.5: AutoCAD araç çubuğu1.5. Genel Komut Tanımları ve Kısaltmaları1.5.1. Zoom “z” Görüntü Büyütme Çizimdeki nesnelerin ölçüleri sabit kalmak şartıyla sadece görsel olarak büyütme veküçültme yapmaya yarar. Komut satırına zoom veya kısa yolu olan “z” yazılarak enter yapılır. Bu komut ayrıcaaraç çubuklarından, view menü çubuğundan veya komut satırından girilerek de kullanılır.Araç çubuğunda bulunan zoom seçenekleri aşağıdaki gibidir. Şekil 1.6: Zoom araç çubuğu 6
  • 13. Command: zoom  Specify corner of window, enetr a scale faktor (nX or nXP), or [All/Center/Dynamic/Extends/Previous/Scale/Window]<real time>: Bir nokta koordinatı veya ölçek değeri gir   Zoom (all): Tüm çizimi ekrana getirir. Çizim Limits komutuyla yapılmış ise çizimi, çizim limitleri içinde ekrana yerleştirir.  Zoom(center): Seçilen noktayı ekranın merkezine göre verilen oranda gösterir.  Zoom (dynamic): Çizim üzerinde istenilen ayrıntıyı görüntülemeye yarayan bir seçenektir. Mause yardımıyla büyültülecek bölge seçilir.  Zoom (extents): Çizimin tamamı ekranda görüntülenir.  Zoom(previous): Bir önceki zoom işlemlerine sırayla dönmeyi sağlar.  Zoom (scale): Bir katsayı yardımıyla ekrandaki görüntüyü büyültmeye veya küçültmeye yarayan seçenektir.  Zoom (window): Cursorle alınan bölgeyi ekranı kaplayacak şekilde büyütür.1.5.2. Pan “p” Görüntü Taşıma Çizim ekranını istenilen tarafa hızlı bir şekilde kaydırmak için kullanılan bir komuttur.Bu komut çizimin yerini ve ölçeğini değiştirmez. Komut girildikten sonra ekranda el işaretigörülür. Farenin sol tuşu basılı tutularak ekran istenilen yöne doğru kaydırılır.1.5.3. Line “l” (Çizgi) En çok kullanılan komutlardan birisi olan LINE, doğru parçaları çizmek içinkullanılır. Bir komutu çalıştırmanın birden çok yolu vardı. Örneğin LINE komutunu;  Menü çubuğundaki "Draw" başlığını açıp "Line" komutunu seçerek,  Çizim araç çubuğundan seçerek,  Komut satırına yazarak, ça1ıştırabiliriz. Command: line  LINE Specify first point: (çizgi başlangıç noktasını giriniz) Specify next point or [Undo]: çizginin sonraki noktasını giriniz) 7
  • 14.  Undo: Her kullanıldığında bir önceki doğruyu silerek çizime bu noktadan devam etmenizi sağlar.  Close: Son tanımlanan noktayı ilk tanımlanan nokta ile birleştirir. Örnek: Line komutu ile çizilen bir dikdörtgen. Command: line  Specify first point: 100,50  (A noktası) Specify next point or [Undo]: 200,50  (B noktası) Specify next po int or [Undo]: 200,125  (C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 100,125  (D) Specify next point or [Close/Undo]: 100,50  (A) Veya Specify next point or [Close/Undo]:  (A) Command:1.5.4. Circle “c” (Daire) Daire çizmenin birden fazla yöntemi vardır. Bunlar sırasıyla açıklanacaktır. Dairekomutu girildikten sonra komut seçeneklerini kullanmak için köşeli parantez içerisindekikelimelerin büyük harflerini yazarak enter tuşuna basılması yeterlidir. Daire komutuaşağıdaki yöntemlerle girilir.  Merkez-yarıçap (center-radius) yöntemiyle daire çizimi: Dairenin veya çemberin merkezi ve yarıçapı verilerek elde edilir. Command: Circle  Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr(tan tan radius)]: 60,60  Specify radius o circle or [diameter] : 30  8
  • 15.  Merkez-çap (Center-Diameter) yöntemiyle çizim: Çemberin merkezi ve çapı verilerek çizilir.Command: Circle Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr(tan tan radius)]: 80,60 Specify radius of circle or [diameter] : d Specify diameter of circle: 75  Üç nokta (3P) yöntemiyle çember çizimi: Çemberin geçeceği üç noktanın koordinatları verilerek çizilir.Command: Circle Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr(tan tan radius)]: 3PSpecify first point on circle: N1 noktasını giriniz.Specify second point on circle: N2 noktasını giriniz.Specify third point on circle: N3 noktasını giriniz. İki nokta (2P) yöntemiyle çember çizimi: Çemberin geçeceği iki noktanın koordinatları verilerek çizilir. Bu yöntemle seçilen iki noktanın arası çap kabul edilerek çizim yapılır.Command: CircleSpecify center point for circle or [3P/2P/Ttr(tan tan radius)]: 2PSpecify first point on circle: N1 noktasını giriniz.Specify second point on circle: N2 noktasını giriniz. 9
  • 16.  Teğet-teğet-yarıçap (TTR) yöntemiyle çember çizimi: Çemberin teğet geçeceği iki nokta seçildikten sonra yarıçapı değeri girilerek çizim oluşturulur. Command: Circle  Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr(tan tan radius)]: T Specify point on object for first tangent of circle: N1 (N1 noktasını cursorle göster.) Specify point on objet for second tangent of circele: N2 (N2 noktasını cursorle göster.) Specify radius of circle: 45   Teğet-teğet-teğet (TTT) yöntemiyle daire çizimi: Çemberin teğet olacağı üç teğet nokta seçilerek daire çizmek için kullanılır. Seçilecek teğet noktalar düz doğrular üzerinde olacağı gibi, her türlü eğrisel nesneler üzerinde de olabilir. Bu komutu çalıştırmak için ana menü üzerinde bulunan Draw menüsünden circlekomutunun “Tan, Tan Tan” seçenekleri üzerine fare yardımıyla tıklanır. Specify first point on circle: _tan to N1 Specify second point on circle: _tan to N2 Specify third point on circle: _ tan to N31.5.5. Arc “a” (Yay) 10
  • 17. Bu komutta da tıpkı çember çiziminde olduğu gibi birçok seçenek vardır. Ancak buseçeneklerden en çok kullanılanı üç nokta yöntemidir. Bu yöntemle arka arkaya üç noktagirilerek yay çizilmiş olur. Command: Arc  Specify start point of arc or [center]: N1 Specify second point of arc or [center/end]: N2 Specify end point of arc: N3  Diğer yay çizme yöntemleri ise şunlardır;  Start center length: Başlangıç noktası, merkezi ve uzunluğu verilerek yay çizilir.  Start center end: Başlangıç noktası, merkezi ve son noktası verilerek yay çizilir.  Start end angle: Başlangıç noktası, son noktası ve açısı verilerek yay çizilir.  Start end direction: Başlangıç noktası, son noktası ve yönü verilerek yay çizilir.  Start end radius: Başlangıç noktası, son noktası ve yarıçapı verilerek yay çizilir.  Center start end: Merkezi, başlangıç noktası ve son noktası verilerek yay çizilir.  Center start angle: Merkezi başlangıç noktası ve açı verilerek yay çizilir.  Center start length: Merkez noktası başlangıç noktası ve uzunluğu verilerek yay çizilir.  Continue: çizimin en son kaldığı noktadan itibaren yay çizer.1.5.6. Erase “e” (Silme) Erase komutu çizim üzerinde bulunan istenmeyen nesneleri silmek için kullanılır.Komut aşağıdaki yöntemlerle seçilir. 11
  • 18. Command: erase  Select object: (silinecek nesneyi seç)  Command:1.5.7. Move “m” (Nesne Taşıma) Bu komut seçilen nesneleri bulundukları koordinattan başka bir koordinata aktarmayayarar. Komut aşağıdaki yöntemlerle seçilir. Command: move  Select object: (nesneyi seç)  Specify base point or displacement: (referans noktayı giriniz) Command:1.5.8. Copy “co” (Nesne Kopyalama) Ekranda bulunan nesnelerin bir veya birden fazla kopyasını oluşturmaya yarayankomuttur. Çoklu kopyalama işlemi yapılacaksa komut girildikten sonra Multiple seçeneğiaktif hale getirilmelidir. Bu komutun çalıştırılması aşağıdaki gibidir. 12
  • 19. Command: copy Select objects: (kopyalanacak nesneyi seç)  Specify base point or displacement: (referans noktayı giriniz) Specify base point or displacement:  Command:1.5.9. Layer “la” (Katman) Bilgisayar destekli tasarım ortamında karmaşık parçalar ve büyük projeler çizilirkenkarmaşıklığı azaltmak, resme müdahale imkânı oluşturmak, çizimleri gruplamak, çizgileredeğişik renkler atamak, çizgi tiplerini değiştirmek (eksen çizgisi, kesik çizgi vb.) içinkatmanlar kullanılır. Katmanlar şeffaf çizim kâğıtları (asetat) olarak düşünülebilir. Şeffaf kâğıtlar üzerineçizilen çizimler üst üste konduğunda tüm çizimler görülebilir. Her katmandaki nesnelerinçizgileri ayrı renklerde ve ayrı kalınlıklarda olabilir. Çizime ilk başlandığında otomatikolarak sıfır katman oluşur. İhtiyaç duyulduğunda istenilen sayıda katman oluşturulabilir veistenilen isim verilebilir. Her katmanın özellikleri (çizgi tipi, rengi vb.) farklı olabilir. Layer komutunun çalıştırılması için;  Menü çubuğundan “Format” başlığında bulunan “Layer…” işaretlenebilir.  Layers araç çubuğundan.  Komut satırına “Layer” yazılarak girilir. Şekil 1.7: Layer diyalog kutusu  Name: Katman adı  On: Açık 13
  • 20.  Freez: Dondur  Lock: Kilit1.5.10. Redraw “r” (Görüntü Yenileme) Aktif görünüş penceresi içinde objeleri yeniden çizer. Genellikle Blipmode açıkolduğunda, obje seçimi sırasında veya fare ile çizim alanında yapılan tıklamalarda Blip adıverilen + işaretlerin ekrandan temizlenmesi için de kullanılır. Çizim sırasında üst üsteçakışan objelerin silinmesi sırasında meydana gelen görüntü bozukluklarını netleştirir. Command: redraw  Cammand:1.6. Koordinat Verme Şekilleri1.6.1. Kartezyen Koordinatlar Düzlemde bir noktanın yerini tanımlamak için kullanılan biçimlerden birisi, kartezyenkoordinat sistemini kullanmaya dayanır. AutoCAD nokta belirtmemizi istediğinde, orijinegöre girmek istediğimiz noktanın apsis (x) ve ordinatını (y) komut satırına x,y değerlerinigireriz. Nokta koordinatları girişinde Z değeri olarak 3. değer belirtilirse nokta üç boyutlu(x.y.z) olarak tanımlanmış olur. Aşağıda iki koordinatlı noktanın giriş biçiminin kullanıldığıbir örnek verilmiştir. 14
  • 21. Command: line  Specify fırst point: 50,50  (A noktası seçilir) Specify next point or [Undo]: 75,50  (AB doğru parçası, yatay ve 25 birimuzunluğunda olacak şekilde B noktasının koordinatları bulunur) Specify next point or [Undo]: 75,270  (C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 0,220  (D noktası) Specify next po int or [Close/Undo]: 50,190  (E noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 50,160  (F noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 20,120  (G noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 50,120  (H noktası) Specify next point or [Close/Undo]: c  (son nokta başlangıç noktasına birleştirilir vekomut bitirilir) Command: Yukarıdaki örneklerde kartezyen koordinatlarda mutlak nokta giriş biçimianlatılmıştır. Yani orijin noktası çizim süresince yerindedir. Kartezyen koordinatlarda @x,ykullanılarak da göreli nokta girişi verilebilir. @ işareti bir önceki nokta koordinatının orijinolarak kabul edileceğini belirtir. @ ‘den sonraki değerler bir önceki noktaya olan uzaklığın xve y değerlerini verir. Komut satırına yazılış biçimi de @x,y şeklindedir. Aşağıda bu noktagiriş yönteminin kullanıldığı bir örnek verilmiştir. Command: line  Specity fırst point: 50,50  (A noktası) Specity next point or [Undo]: @210,0  (A noktasının orijin olduğu kabulüyle Bnoktasının koordinatları) Specity next point or [Undo]: @0,50  (B noktasının orijin olduğu kabulüyle Cnoktasının koordinatları) Specify next point or [Close/Undo]: @50,0  (C noktasının orijin kabulüyle Dnoktası) Specity next point or [Close/Undo]: @0,150  (E) Specity next point or [Close/Undo]: @-130,40  (F) Specity next point or [Close/Undo]: @-130,-40  (C) Specity next point or [Close/Undo): c  ("Close") Command: 15
  • 22. Yukarıdaki örnekte başlangıç noktası olarak (50,50) seçilmiştir. Eğer farklı bir noktaseçilseydi, diğer noktalar etkilenmeyecekti. Fakat mutlak nokta giriş formatında, ilk noktanınnerede olduğuna bağlı olarak diğer noktaların koordinatları farklılık gösterir. Ayrıca birçizim yaparken bu iki nokta giriş formatı da kullanılabilir.1.6.2. Açısal Koordinatlar Düzlemde bir noktanın yerini tanımlamak için kullanılan biçimlerden diğeri, kutupsalkoordinat sistemini kullanmaktır. Yandaki şekilde düzlemdeki bir A noktasının kartezyen vekutupsal gösterimleri verilmiştir. Kutupsal gösterimde r ve θ (teta) ikililerinden yararlanılır. rgirilecek noktanın orijine uzaklığını, θ orijinden girilecek noktaya çizildiği varsayılanvektörün yatayla yaptığı açıyı temsil eder. Ayrıca kartezyen gösterimle karışıklığıengellemek için r<θ (uzaklık<açı) yazım biçimi kullanılır. Aşağıda bu nokta giriş biçimininkullanıldığı örneği inceleyiniz. Command: line  Specify first point: 0,0  (A noktası orijin üzerinde seçildi) Specify next point or [Undo]: 250<0  (B noktası) Specify next point or [Undo]: 250<60  (C noktası) Specify next po int or [Close/Undo]: c  ("Close" seçeneği) Command: Aynı kartezyen koordinatlarda olduğu gibi kutupsal koordinatlarda da göreli noktagirişinden bahsetmek mümkündür. Yani son noktayı orijin kabul ettirerek kutupsalkoordinatları kullanabiliriz. Kutupsal koordinatlarda göreli nokta girişi diyebileceğimiz bubiçimin yazımı @r<θ şeklindedir. Aşağıda A noktası orijinde olmayan ve kenar uzunluğu250 birim olan bir eşkenar üçgen çizilmiştir. 16
  • 23. Command: line  Specify first point: (işaretleme cihazınızla ekranın sol alt köşesi civarında bir noktagiriniz.) Specify next point or [Undo]: @250<0  (A noktası orijin kabul edilerek B noktası) Specify next point or [Undo]: @250<120  (B noktası orijin kabul edilerek C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: c  ("Close"seçeneği) Command: Yukarıdaki örnekte B noktası verilirken A noktası, orijin kabul ettirilmiştir.Dolayısıyla B noktasının orijine mesafesi 250 birim, A dan B ye yönlenmiş hayali vektörünyatayla yaptığı açı da 0 (sıfır) derecedir. C noktası verilirken B noktası orijin kabul ettirildiğiiçin B den C ye yönlenmiş hayali vektörün AB doğrusuna 120 derecelik açı yaptığı dikkatealınmıştır. Aşağıdaki tablo öğrendiğimiz nokta giriş biçimlerini özetlemektedir. Kartezyen Kutupsal Mutlak x,y r<θ Göreli @x,y @ r<θ 17
  • 24. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler AutoCAD dosyası uzantılarını  İnternet ortamı ve kütüphanelerden dosya uzantı tanımlayınız. türlerini araştırınız. Bilgisayarın parçalarının  Bilgisayar parçalarının özelliklerini araştırınız. bilgisayar destekli çizim  AutoCAD programını çalıştırmak için gerekli programına etkilerini açıklayınız. sistem gereksinimini araştırınız. Bilgisayar destekli çizimin işlevsel  Bilgisayar destekli çizim programının kullanım tanımını yapınız. alanlarını ve uygulama şekillerini araştırınız. Komut verme şekillerini  AutoCAD programı ile benzer bir resim çizerek uygulayınız. komut verme şekillerini uygulayınız. Bilgisayar destekli çizim  Resmi çizerken komutların kısaltmalarını programının komutlarını ve kullanınız. kısaltmalarını kullanınız.  Çeşitli koordinat verme kurallarını resmi çizerken uygulayınız.  Çiziminizi değişik yöntemler kullanarak tekrar çiziniz. Koordinat sistemlerin sayınız ve koordinat verme şekillerini kullanınız. 18
  • 25. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen ölçme değerlendirmede; çoktan seçmeli ölçme değerlendirmekriterleri uygulanmıştır.1. AutoCAD programı ile hazırlanan çizim dosyalarının uzantısı hangisidir? A) .bat B) .exe C) .com D) .dwg2. Bilgisayar ekranındaki görüntünün daha kaliteli olması için hangi bilgisayar parçasınıkapasitesi yükseltmek gereklidir? A) CPU B) Ekran kartı C) Ana kart D) HDD3. Yukarıdaki kısa yol tuşu hangi komut anlamına gelmektedir? A) Line B) Layer C) Arc D) Delete4. Line komutu hangi menünün altında bulunmaktadır? A) Draw B) Tools C) Modify D) File5. Çizim üzerinde belirli bir bölgeyi daha büyük görüntülemek için hangi komut kullanılır? A) Zoom - Previus B) Zoom - Window C) Zoom - Extends D) Pan6. Göreceli kutupsal koordinat formatı hangisidir? A) x,y,z B) @ x,y C) r < θ D) @ r < θDEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 19
  • 26. PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şekli AutoCAD programını kullanarak 30 dakika sürede çiziniz. Açıklama: Aşağıda listelenen davranışları yapamıyorsanız “Hayır”, yapabiliyorsanız“Evet” kutucuğuna (X) işareti koyunuz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1. Doğru (line) çizdiniz mi? 2. Kartezyen koordinatlar kullandınız mı? 3. Açısal koordinatları kullandınız mı? 4. Çember (circle) çizdiniz mi? 5. Yay (arc) çizdiniz mi? 6. Görüntüleme komutunu kullandınız mı?. 7. Copy komutunu kullandınız mı? 8. Çizimi zamanında tamamlandınız mı?DEĞERLENDİRME Eksikliklerinizi gördükten sonra, faaliyete tekrar dönüp araştırarak ya daöğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 20
  • 27. ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Çizimler için şablon çerçeve oluşturabileceksiniz. ARAŞTIRMA Şablon çerçeve çizmek için bilinmesi gerekli komutları araştırınız. 2. ÇİZİMLER İÇİN ŞABLON ÇERÇEVE ÇİZİMİ2.1. Bilgisayar Destekli Çizim Programının Çalıştırılması AutoCAD, bilgisayarımıza kurulduktan sonra masaüstünde var olan simgelerimizeyandaki şekildeki gibi yeni bir simge eklenecektir. Bilindiği gibi masaüstündeki bu simgeler,ilişkilendirildikleri yazılımları daha kolay ve hızlı başlatabilmek için kullanılır. AutoCAD inbaşlatılabilmesi için yapılması gereken, şekildeki simgenin iki kez kısa aralıklarlaişaretlenmesidir. Bir süre bekledikten sonra AutoCAD penceresi, "Startup" isimli diyalogkutusuyla beraber karşımıza gelecektir. Şekil 2.1: AutoCAD açılış ekranı Bu diyalog kutusu ile var olan bir dosyanın veya yeni bir dosyanın açılmasısağlanabilir. Yeni dosya açarken de bazı ayarların yapılmasına olanak tanınır. 21
  • 28. Şekil 2.2: Startup iletişim kutusu Startup iletişim kutusunun sol üst köşesinde dört tane düğme bulunur. İlk iki düğmeyikullanarak yeni bir çizime başlayabilir ya da mevcut bir çizimi açarak bunu düzenleyebilirveya güncelleyebilirsiniz. Diğer iki düğme ise ileri düzeyde başlangıç ayarları için birtakımşablonlar ve sihirbazları kullanmanızı sağlar. İletişim kutusunun ortasındaki kısmın içeriği,bu dört düğmeden hangisini seçtiğinize bağlı olarak değişir. Yeni bir çizime başlarken builetişim kutusunu atlayarak doğrudan AutoCADin grafik penceresine geçebilirsiniz.2.2. Çizim Alanının Hazırlanması Çizime başlamadan çizim ekranında kullanacağınız araç çubuklarını aktif halegetirerek veya kendi araç çubuğunuzu hazırlayıp ekrandaki konumlarını belirleyerek çizimebaşlayabilirsiniz. Kullanmayacağınız araç çubuklarını açtığınızda çizim ekranınızküçüleceğinden zorluk çekebilirsiniz. Araç çubukları ”Wiev” menüsünden “Toolbars…”işaretlenerek çalıştırılabilir ve aşağıdaki diyaloğ kutusu gelir. Şekil 2.3: Toolbar iletişim kutusu Araç çubuklarının isimlerinin önündeki kutucuklara çentik koymak sureti ile istenilenaraç çubuğu açılır. Ekran üzerinde başlığından tutularak istenilen yere sürüklenir. “Close” tuşu ile komuttan çıkılır. 22
  • 29. Not: “Status” komutu ile çizim alanı hakkında bilgi alabilirsiniz.2.3. Noktadan Sonra Hanenin Belirlenmesi UNITS komutu ile koordinat ve açı gösterim biçimleri ve hassasiyet ayarlamalarıyapılır. Komut menü çubuğundaki "Format" başlığındaki "Units..." işaretlenerekçalıştırılabilir ve aşağıdaki diyalog kutusu gelir. Şekil 2.4 Drawing units iletişim kutusu  Length: Bu bölümde bulunan "Type" listesinden uzunluk gösterim biçimi belirlenir. Listede mimari ("Architectural"), ondalık ("Decimal"), mühendislik ("Engineering"), rasyonel ("Fractional") ve bilimsel ("Scientific") seçenekleri mevcuttur. Uzunluk gösterim biçimi seçildikten sonra hassasiyet ayarı yapılır. "Precision" listesi açıldığında seçilebilecek hassasiyetler görülür  Angle: Bu bölümdeki "Type" listesinden açılara yönelik biçim seçimi yapılır. Listede derece ("Decimal Degrees"), derece/dak./san. ("Deg/Min/Sec"), grad ("Grads"), radyan ("Radians") ve arazi ("Surveyors Units") açı ölçüm biçimleri vardır. Uzunluk biçimi seçiminde olduğu gibi burada da "Precision" listesinden açı seçimi için hassasiyet belirlenir. Açılar pozitif yönde (saat dönüşü tersine) alınır. Açıların saat dönüş yönünde olması istenirse Clockwise kutucuğu işaretlenir.  Drag-and-drop scale: Drag-and-drop scale alanında bulunan açılır liste, aktif çizim dosyasına AutoCAD DesignCenter içinden getirilmek istenen blockları ölçeklendirir. DesignCenter içinden getirilen block farklı birim sisteminde ise burada yapılacak ayarlamaya uygun boyutlandırır. Dosyaya yerleştirilmesi esnasında bu listeden seçilecek birime dikkat edilir. Drag-and-drop scale alanı, AutoCAD eski sürümlerinde (AutoCAD 2000, 2002 gibi) Drawing Units For DesignCenter Blocks olarak adlandırılmıştır. 23
  • 30. 2.4. Çizim Limitlerinin Belirlenmesi Yeni bir dosya açtığımızda, çizim sınırları hangi şablon dosyanın kullanıldığınabağlıdır. Örneğin acadiso.dwt şablon dosyası ile başlanmışsa çizim sınırları 420x297 alınır.Yani uzunluğu 420 ve genişliği 297 birim olan bölge, çizim sınırlarıdır. LIMITS komutu,çalışmanın herhangi bir aşamasında (genellikle başlangıçta) çizim sınırlarını değiştirmek içinkullanılır. Menü çubuğunda "Format" başlığındaki "Drawing Limits" menü elemanı seçilerekkomut çalıştırılabilir. Command: limits  Reset Model space limits: Specify lower left corner or [ON/OFF] <0.0000,0.0000>:  Specify upper right corner <420.0000,297.0000>: 1300,800  Command: Komut çalıştırıldığında ilk olarak bir mesaj görüntülenir ve bir sonraki satırda ilk iletibelirir. Genellikle çizim sınırlarının sol alt köşesinin koordinatlarının (0,0) olması istendiğiiçin ilk iletiye boş yanıt verilir. Son ileti çizim sınırlarının sağ üst köşesinin koordinatlarınıgirmemizi ister. Hâlihazırdaki değer, güncel değer olarak sunulur. Yukarıda yeni çizimsınırları 1300 x 800 yapılmıştır. Çizim sınırı ayarı LIMITS komutu ile yapıldıktan sonra tanımlanan bölge ekranayerleşmez. Tanımlanan yeni çizim sınırlarının ekran içine yerleştirilmesi için ZOOMkomutunun "All" seçeneği kullanılır.  ON: Tanımlanmış sınırları açar (aktif hale getirir). Dolayısıyla çizim sınırları dışında nokta girişi engellenir. Çizim sınırları dışında nokta girilmeye çalışıldığında "Outside limits" uyarı mesajı ile karşılaşılır.  OFF: Sınır kontrolünü kaldırır. Artık çizim sınırları dışında nokta girişi serbesttir.2.5. Grid Komutu GRID komutu, noktaların meydana getirdiği bir ızgara oluşturulmasını sağlar. Izgara,çizimin bir parçası değildir. Çıktısı alınamaz. Genellikle görsel bir kolaylık sağladığı için"snap" modu ile beraber kullanılır. İmlecin atlamalarını saymak yerine ızgaradaki noktalarınsayılması görsel açıdan çoğu zaman daha kolaydır. Command: grid  Specify grid spacing (X) or [ON/OFF/Snap/Aspect] <10.0000>: Yukarıdaki iletiye bir değer girildiğinde LIMITS komutuyla tanımlanan çizim sınırlarıiçine grid nokta ızgarası yerleştirilir. Yukarıdaki iletiye bir sayıyı takip eden x biçiminde de(2x, 0,5x gibi) yanıt verilebilir. Örneğin 2x cevabı, ızgara ayrışımının, "snap" ayrışımının ikikatı olmasını sağlar. Ayrıca yukarıdaki iletiye 0 (sıfır) özel değeri girilebilir. Bu özel değer,ızgara ayrışımının, "snap" ayrışımına kilitlenmesi anlamına gelir. Dolayısıyla "snap"ayrışımına girilecek değerler, ızgara ayrışımı için de kullanılır. Genellikle ızgara, "snap"modu ile birlikte ve aynı değerde kullanıldığı için bu özellik anlamlıdır. 24
  • 31. Grid modu komut satırından ayarlanabildiği gibi, durum çubuğundan da ayarlanabilir.Durum çubuğu üzerinde farenin sağ tuşuna basılır. Açılan listeden Settings seçilir. AçılanDrafting Settings penceresinden Snap and Grid, Polar Tracking ve Object Snapseçeneklerinin değerleri verilir. Grid Settings Drafting Settings Şekil 2.5: Grid modu ayarlama penceresi Aşağıda GRID komutunun komut satırından girilmesi durumunda diğer seçenekleraçıklanmıştır.  ON/OFF: Bu seçenekler ızgaranın açılıp kapatılmasını sağlar. F7 veya Ctrl/+G veya durum çubuğundaki "GRID" düğmesine fare ile vurarak da aynı işlev gerçekleştirilir.  Snap: Izgara aralığının "snap" ayrışımına kilitlenmesi istenirse kullanılır. GRID komutu çalıştırılıp gelen iletiye O (sıfır) yanıtının verilmesi de aynı işi yapar.  Aspect: Izgara noktaları arasındaki yatay ve dikey mesafenin farklı olması sağlanır. "Aspect" seçeneği iletilerine de sayıyı takip eden X girilebilir. Command: grid Specify grid spacing(X) or [ON/OFF/Snap/Aspect] <5.0000>: a  Specify the horizontal spacing(X) <5.0000>: 5  Specify the vertical spacing(Y) <5.0000>: 10  Command: 25
  • 32. 2.6. Snap Komutu SNAP komutu ile imleç hareketleri kontrol edilir. Kenetleme ("snap") modukapalıyken imleç hareket ettirildiğinde, durum çubuğundaki koordinatlar izlenirse herhangibir kısıtlama olmadığı görülür. Yani imleç, çalışma alanındaki her noktaya ulaşabilmektedir.SNAP komutuyla imlecin yatay ve dikey hareket aralıkları belirtilir ve "snap" modu açılırsaimleç, artık çalışma alanındaki bütün noktalara ulaşamaz. Çünkü imleç, belirtilen aralıklardaatlayarak hareket etmektedir. Bu durum, koordinatlar izlenerek görülebilir. SNAP, komut satırına yazılarak çalıştırılır ve aşağıdaki ileti gelir ve aşağıdaki gibi birdeğer girilerek yanıt verilebilir. Bu durumda imleç, yatayda ve dikeyde girilen değer kadaratlayarak hareket edecektir. Eğer bir şeklin boyutları, bu değerin katları ise şeklimiziklavyeyi kullanmadan çizebiliriz. Değer girildikten sonra "snap" modu kendiliğinden aktifyapılır. Snap değerleri, Grid komutunda olduğu gibi durum çubuğundan da fareyleSnap→Settings içinden Draftings Settings penceresi açılarak da ayarlanabilir. F9 fonksiyontuşunun da "snap" modunu açıp kapadığını hatırlayın. Command: snap  Specify snap spacing or (ON/OFF/Aspect/Rotate/Style/Type] <10.0000>: 14  Command:  ON/OFF: Bu seçenekler, kenetleme ("snap") modunun açılıp kapatılması için kullanılır. Açık durumda imleç, girilen değer kadar atlayarak hareket edeceğinden çalışma alanındaki bütün noktalara ulaşılamaz. Bu seçeneklerin işlevlerinin F9 veya Ctrl+B veya durum çubuğundaki "SNAP" düğmesiyle yapabilirsiniz.  Aspect: İmlecin yatayda ve dikeyde farklı aralıklarla hareket etmesi istenirse bu seçenek kullanılır.  Rotate: "Snap" modu açıldığında imleç hareketleri verilen değerlerle sınırlandırılır ve (0,0) noktası referans alınır. Yani (0,0) noktasından itibaren imleç, yatayda ve dikeyde verilen değer kadar atlayarak hareket eder. "Rotate" seçeneğinin görevlerinden biri, bu referans noktayı değiştirmektir. Diğer görevi; atlamaların yatay ve dikeyde değil, istenen bir açı ve buna dik istikamette olmasını sağlamaktır.  Style: Bu seçenek bize "Standard" ve "lsometric" olmak üzere iki biçimden birini seçme imkanı tanır. Yukarıda anlatılan "snap" modu, standart kullanım biçimidir. İzometrik biçim ise izometrik çizimlerde bize yardımcı olmak üzere düzenlenmiştir.  Type: "Snap" tipi için sunulan iki seçenekten biri olan "Grid", "snap" modunun yukarıda anlatıldığı tarzda kullanımına karşılık gelir. "Polar" seçeneğinin ise kullanımı, henüz görmediğimiz kutupsal izleme modu veya nesne kenetleme izi modu açıkken anlamlıdır. 26
  • 33. 2.7. Çizgi Çizmek AutoCAD programında çizgi çizme komutu olan “Line” komutunu daha önceöğrenmiştik. Şimdi bu komutun kullanımını birkaç uygulama ile pekiştireceğiz.2.7.1. Uygulama Command: line  Specify fırst point:  (A noktasını, ekran sol alt köşesi civarında bir yerde seçin.) Specify next point or [Undo]: @230,0  (son nokta orijin kabulüyle B noktası) Specify next point or [Undo]: @0,60  (son nokta orijin kabulüyle C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: @-ll0,0  (D noktası) Specify next point or [Close/Undo]: @0,40  (E noktası) Specify next point or [Close/Undo]: @-50,0  (F noktası) Specify next point or [Close/Undo]: @0,50  (G noktası) Specify next po int or [CloselUndo]: @-70,0  (H noktası) Specify next po int or [CloselUndo]: c  ("Close" seçeneği) Command:2.7.2. Uygulama Command: line  Specify first point: (Ekranın sol alt köşesi civarında bir nokta işaretleyin.) Specify next point or [Undo]: @95<0  (son nokta orijin kabulüyle B noktası) Specify next point or [Undo]: @170<90  (C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: @95<180  (D noktası) Specify next point or [Close/Undo]: c  ("Close" seçeneği) 27
  • 34. Command: line  Specify first point: @25,- 135  (son nokta olan D nin orijin kabulüyle E noktası) Specify next point or [Undo]: @45<0  (F noktası) Specify next point or [Undo]: @-15,90  (G noktası) Specify next point or [Close/Undo): @-15,0  (H noktası) Specify next point or [Close/Undo]: c  Command:2.7.3. Uygulama Command: line  Specify fırst point: (A noktasını işaretleyerek girin.) Specify next point or [Undo]: @180,0 (B noktası) Specify next point or [Undo]: @50<120  (C noktası) Specity next point or [Close/Undo]: @20<30  (D) Specify next point or [Close/Undo]: @80<120 E) Specity next point or [Close/Undo]: @20<210  (F) Specity next point or [Close/Undo]: @50<120  (G) Specify next point or [CloselUndo]: c  ("Close") Command: Not: “Qsave” komutu ile çiziminizi anlık olarak kaydediniz.2.7.4. Kenetleme Komutları Bilgisayar destekli çizim programında nesnelerin taşınması, çoğaltılması, belliyerlerinden yakalama işlemleri gelişi güzel yöntemlerle yapılırsa hata oranı yükselir. Buolumsuz durumu gidermek için nesne kenetleme komutları kullanılır. Bu yardımcı komutlar cisimlerin uç, orta, daire merkezi, kesişim merkezi, teğetnoktaları gibi özel noktalardan otomatik olarak yakalamak için kullanılan yardımcıkomutlardır. Bu komuta aşağıdaki yöntemlerle ulaşılır.  “Object Snap” araç çubuğundan  Komut satırına ilk üç karakteri yazarak  Sihift+Fare sağ tuşuna basarak. 28
  • 35. Obje snap çubuğundan yapılan kenetlemeler bir sefere mahsustur. Her gerektiğinde buçubuktan seçim yapılmalıdır. Osnap ayarlarından yapılan seçimler ise yine buradan iptaledilinceye veya durum çubuğundan osnap çift tıklama işlemi yapılarak gri rengedöndürülünceye kadar geçerlidir.  ENDpoint (Uç nokta): Yay, doğru, eliptik yay gibi nesnelerin seçim noktasına en yakın uç noktaları yakalanır.  MIDpoint (Orta nokta): Seçilen nesnenin orta noktasını yakalar. Örneğin bir doğrunun veya yayın orta noktasını verir.  INTersection (Kesişim noktası): Nesnelerin kesişim noktalarını yakalar. Örneğin bir doğru ile çemberin kesişim noktasını verir.  APParent Intersect (Görünüşteki kesişim noktası): Uzayda gerçekten kesişen veya kesişmeyen iki nesnenin görünüşteki kesişim noktasını yakalar. Örneğin uzayda kesişmeyen iki doğruya öyle bir açıdan bakılıyordur ki kesişiyorlarmış gibi görünürler. Görünüşteki bu kesişim noktası yakalanır.  CENter (Merkez): Yay, çember, eliptik yay, halka ve elips gibi merkeze sahip nesnelerin merkez noktalarından yakalar.  QUAdrant (Çeyrek): Çember, yay elips, halka ve eliptik yayların; ¼ ‘lük eksenleri olan 0°, 90°, 180° ve 270° lerdeki çeyrek noktaları yakalar.  NODe (Düğüm): Nokta objelerine kenetlenir. Grid ızgara noktacıkları obje değildir. Bu nedenle Node, Point komutu ile oluşturulmuş objeleri görür.  Insert veya INSertion (Yerleşim): Blokların (BLOCK), şekillerin (SHAPE) ve metinlerin (DTEXT ve MTEXT) yerleşim noktalarından yakalar.  PERpendicular (Dik): Seçilen bir noktadan seçilen nesneye yönlenmiş hayali dikmenin, nesneyi kestiği noktaya kenetlenir. Önce nokta, sonra nesne de seçilebilir.  TANgent (Teğet): Teğet noktayı yakalar. Hangi komutun çalıştırıldığı ve neye teğet çizileceği önemlidir. Örneğin çember çizerken, bir doğruya veya bir yaya teğet olması istenir. Fakat doğru çizerken, bir başka doğru seçilemez. Sadece çembere veya yaya gibi eğrisel objelere teğet çizilebilir.  NEArest (En yakın): Seçilen nesnenin, imlece en yakın noktasına kenetlenir.  NONe (Hiçbiri): Sürekli kullanmak üzere kilitlenen modlardan o anlık kurtulmak için kullanılır. Nesne kenetleme bu komutla kapatılır.  PARallel (Paralel): Bir vektörün ikinci noktasını (örneğin LINE komutunda ilk ileti geçildikten sonra) girerken, vektö  rün herhangi bir doğrusal nesneye (LINE, RAY, vs.) paralel olacak şekilde oluşmasını sağlar.  EXTensİon (Uzarna): Herhangi bir nesnenin (doğru, yay vs.) uzantısı üzerinde nokta yakalamamızı sağlar. Cursor hareket ettirilince ulaşılmak istenen nokta çizgi uzantısında yakalanır. 29
  • 36. Üteki şekilde bir üçgenin kenar ortayları çizilmeye çalışılır. İlk olarak LINE komutuçalıştırılır. İlk ileti komut satırında görülünce nesne kenetleme kısa yol menüsü açılır ve"ENDpoint" modu seçilir. AB doğrusunun A noktası yakalanmak istendiği için imleç, ABdoğrusu üzerinde A noktasına daha yakın olacak şekilde konumlandırılır. Bu esnada Anoktası üzerinde, "ENDpoint" modunun simgesi olan bir kare oluşmuştur. İşaretleme tuşunabasıldığında A noktası girilmiş (yakalanmış) olur. Artık komut satırında LINE komutununikinci iletisi vardır. Tekrar nesne kenetleme kısa yol menüsü açılır ve “MIDpoint” moduseçilir. BC doğrusunun orta noktası yakalanmak istendiği için imleç, BC doğrusu üzerindeherhangi bir yerde konumlandırılır. Bu esnada “MIDpoint” modunun simgesi olan bir üçgenişareti, doğrunun ortasında belirir. Son olarak işaretleme tuşuna basılır ve BC doğrusununorta noktası girilmiş olur. Aşağıda ileti, akışı verilmiştir. Command: line  Specify first point: (“ENDpoint” modu ile A noktası girilir.) Specify next point or [Undo]: (“MIDpoint” modu ile BC doğrusu seçilerek ortanoktası girilir.) Specify next point or [Undo]:  (Komut bitirilir.) Command: Üstdeki örnekte var olan bir üçgenin köşelerinden geçen bir çember ile kenarlarınateğet olan bir çember çizilmiştir. Her iki çember de üç nokta yöntemi ile çizilebilir.Köşelerden geçen büyük çemberi çizerken, AutoCAD tarafından istenecek üç noktaya“ENDpoint” modu ile üçgenin köşeleri seçilerek yanıt verilir. Kenarlara teğet küçük çemberçizilirken istenen üç noktaya “TANgent” modu ile yanıt verilir. Her nokta istendiğinde“TANgent” modu seçilerek çemberin teğet olduğu kenarlar işaretlenir. İmleç, işaretlemekamacıyla doğruların üzerine götürüldüğünde “TANgent” moduna ait şekildeki simge belirir. 30
  • 37. Aşağıdaki örneğimizde mevcut üç çembere içten ve dıştan teğet çemberlerin çizilişianlatılır. Sadece içteki çemberin ileti akışı verilmiştir. Dıştaki çember benzer tarzda çizilir. Command: circle  Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr (tan tan radius)]: 3p  Speeify first point on circle: (“TANgent” modu ile çember, A noktası civarındanseçilir.) Speeify second point on circle: (“TANgent” modu ile çember, B noktası civarındanseçilir.) Specify third point on circle: (“TANgent” modu ile çember, C noktası civarındanseçilir.) Command: Aşağıdaki örnekte “PERpendicular” modu kullanılarak bir üçgenin dikmesiçizilmektedir. Command: line  Specify first point: (“ENDpoint” modu ile A noktası girilir.) Specify next point or [Undo]: (BC doğrusu “PERpendicular” modu ile seçilir.) Specify next point or [Undo]:  Command:  “QUAdrant” moduna örnek olması açısından aşağıdaki çizim yapılmıştır. Yakalanmakistenen çeyrek noktaya yakın yerden çemberin seçildiğine dikkat edin. 31
  • 38. Command: line  Specify first point: (“QUAdrant” modu ile çemberi A noktası civarından seçin.) Specify next point or [Undo]: (“QUAdrant” modu ile çemberi B noktası civarındanseçin.) Specify next point or [Undo]: (“QUAdrant” modu ile çemberi C noktası civarındanseçin.) Specify next point or [Close/Undo]: (“QUAdrant” modu ile çemberi D noktasıcivarından seçin.) Specify next po int or [Close/Undo]: c  Command: “INTersection” nesne kenetleme modu, iki nesnenin kesişimini yakalayabildiği gibiuzantıların kesişimi için de kullanılır. “INTersection” modu kullanılırken imleç, kesişimioluşturan iki nesneye yakın konumlandırılmalıdır. Kesişim noktası üzerine veya civarına dakonumlandırılabilir. Zaten “INTersection” moduna has simge, imleci yönlendirmedeyardımcı olur. İstediğimiz yerde simge görülüyorsa (bütün modlar için geçerli) imleç, doğrukonumlandırılmıştır. Aşağıda bu iki kullanım tarzına ilişkin örnekler verilmiştir. Command: line  Specify first point: (“INTersectin” modu ile imleci A noktası civarında konumlandırıpişaretleyin.) Specify next point or [Undo]: (“INTersection” modu ile B noktası civarındaişaretleyin.) Specify next point or [Undo]:  Command: line  Specify first point: (“INTersection” modu ile C noktası civarında işaretleyin.) Specity next point or [Undo]: (“INTersection modu ile D noktası civarındaişaretleyin.) 32
  • 39. Specity next point or [Undo]:  Command:2.8. Çerçeve Çizgilerini Kalınlaştırmak Çerçeve çizgilerini kalınlaştırmak için düzenleme komutu olan “Pedit” komutukullanılır. Pedit komutu bileşik çizgi düzenleme komutudur. Line ile çizilen çizgiler bileşikçizgi değildir, ayrı olarak hareket ederler. Command: pedit  Select polyline or [Multiple]: ( polyline’ı seç) Object selected is not a polyline ( seçilen obje polyline değil) Do you want to turn it into one? <Y>  (işlem yapmak istiyormusunuz <evet>) Enter an option [Close/Join/Width/Edit vertex/Fit/Spline/Decurve/Ltype gen/Undo]: w  (genişlik) Specify new width for all segments: 10  (genişlik değerini gir) Enter an option [Close/Join/Width/Edit vertex/Fit/Spline/Decurve/Ltype gen/Undo]:  Command: Not: Kenarlarda fazlalık olmaması için nesneyi “Polyline “ yapmak gereklidir. Lineile çizilen çizgiler “Pedit” komutunun “Join” seçeneği ile polyline’a dönüştürülebilir. 33
  • 40. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Status komutu ile çizim alanı hakkında bilgi Çizim alanını hazırlayınız. alınız. Noktadan sonra görünecek hane  Units komutunu kullanınız. sayısını ayarlayınız.  Kullanmayacağınız ayarları değiştirmeyiniz.  Çiziminize uygun büyüklükte çizim alanı limitleri Çizim limitlerini belirleyiniz. belirleyiniz. İmlecin atlama miktarının  Snap ayarlarını çizim alanınıza göre yapınız. ayarını yapınız.  Snap modu aktif hale getiriniz. İmlecin atlama miktarını  Grid ayarlarını snap ayarlarına göre yapınız. ekranda ızgara şeklinde  Grid modu aktif hale getiriniz. görüntüleyiniz. Çizgi çiziniz.  Aşağıdakine benzer bir çizim yapınız.  Çizim yaparken koordinatları kullanınız.  Pedit komutunu kullanarak çizgileri kalınlaştırınız.  Çiziminizi kaydetmeyi unutmayınız. Çerçeve çizgilerini kalın çiziniz. 34
  • 41. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen ölçme değerlendirmede, çoktan seçmeli ölçme değerlendirmekıstasları uygulanmıştır.1. Çizim alanı ile ilgili bilgileri hangi komut gösterir? A) Limits B) Snap C) Status D) Grid2. Çizim alanın sınırları hangi komutla belirlenir? A) Limits B) Snap C) Status D) Grid3. İmlecin ekranda atlama miktarını hangi komut düzenler? A) Grid B) Pedit C) İmlec D) Snap4. “Line” komutu ile çizilen çizgilerin kalınlığını hangi komutla düzenleriz? A) Line B) Pedit C) With D) Pline5. Yapılan çizimi anlık olarak kaydetmek için hangi komut kullanılır? A) Qsave B) Save C) Open D) New6. Klavye üzerinde bulunan “F7” tuşu hangi komutla ilgilidir? A) Snap B) Limits C) Grid D) QsaveDEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 35
  • 42. PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şekli AutoCAD programını kullanarak 40 dakika sürede çiziniz. Açıklama: Aşağıda listelenen davranışları yapamıyorsanız “Hayır” yapabiliyorsanız“Evet” kutucuğuna (X) işareti koyunuz. Değerlendirme Kriterleri Evet Hayır 1. Çizim alanını hazırlandınız mı? 2. Snap ve Grid ayarlarını yaptınız mı? 3. Doğru (line) çizdiniz mi? 4. Kartezyen koordinatları kullandınız mı? 5. Açısal koordinatları kullandınız mı? 6. Çember (circle) çizdiniz mi? 7. Görüntüleme komutunu kullandınız mı? 8. Çizgi kalınlığını değiştirdiniz mi? 9. Çizimin belirli aşamalarında kayıt yaptınız mı? 10. Çizimi zamanında tamamladınız mı?DEĞERLENDİRME Eksikliklerinizi gördükten sonra; faaliyete tekrar dönerek, araştırarak ya daöğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 36
  • 43. ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Antet çizimi için gerekli komutları bileceksiniz ve çizimini yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Antet şekillerini araştırınız. 3. ANTET ÇİZİMİ3.1. Time Komutu TIME komutu ile çizim dosyamıza ait bazı tarih ve zaman bilgilerini öğrenebiliriz.TIME komutu, menü çubuğunda "Tools" başlığı altındaki "Inquery" altında bulunan Time"seçilerek çalıştırılabilir. Komut çalıştırıldığında AutoCAD yazı penceresi açılır ve aşağıdakitarih ve zaman bilgilerinden sonra komutun iletisi gelir. Command: time  Current time: 07 August 2005 Wednesday at 00:03:08:940 Times for this drawing: Created: 07 March i 999 Sunday at 13: 19.53: 230 Last updated: 26 September 2000 Tuesday at ı 9:08:38:030 Total editing time: 4 days 03.02: 12.030 Elapsed timer (on): 4 days 03.02: 12.080 Next automatic save in: O days 01:59:55.456 Enter option [Display/ON/OFF/Reset]:  Current time: Bulunduğumuz tarih ve zaman bildirilir.  Created: Çizim dosyamızın oluşturulduğu tarih ve zamandır.  Last updated: Çizim dosyamızda en son yapılan değişikliklerin güncellendiği tarih ve zaman bildirilir.  Total editing time: Çizim dosyamızdaki toplam çalışma süresini gösterir.  Elapsed timer: Kullanıcıya bırakılmış bir kronometre gibi düşünülebilir.  Next automatic save in: Gelecek otomatik saklamaya ne kadar süre kaldığı bildirilir. TIME komutunun iletisinde bulunan seçenekler aşağıda açıklanmıştır.  Display: Zaman ve tarih bilgileri tekrar sunulur.  ON/OFF: Kullanıcıya bırakılmış olan kronometrenin ("Elapsed timer") açılıp kapatılmasını sağlar.  Reset: Kullanıcıya bırakılmış olan kronometreyi sıfırlar (0 days 00:00:00.000). 37
  • 44. 3.2. Layer Kavramı Çizilen nesneler mutlaka bir katmandadır. Diğer bir deyişle her nesne bir katmanaaittir. Dolayısıyla katmanlar, nesnelerin diğer bir özellikleridir. Yani bir nesnenin ait olduğukatman, renk, çizgi tipi ve çizgi kalınlığı gibi o nesnenin bir özelliğidir. Katmanları şeffafplakalara benzetebiliriz. Üst üste konmuş şeffaf plakalar ve her plakada bazı çizim öğeleri.Örneğin mimari çizim, sıhhi tesisat ve elektrik tesisatı ayrı katmanlara çizildiğinde,katmanların açılıp kapatılma yeteneklerinin kullanılmasıyla, alternatifler oluşturabilmeşansına sahip oluruz. Aşağıdaki şekil 3.1’ de üç katman kullanılarak oluşturulan basit birörnek gösterilmektedir. Şekil 3.1: Katmanlar Görüldüğü gibi yukarıdaki şekilde üç katman kullanılmıştır. Şekil çizimi “O” (sıfır)katmanına, tarama ve eksen çizgileri "ince çizgiler" isimli katmana, ölçülendirme öğeleri ise"ölçülendirme" isimli katmana yapılmıştır. Yukarıda da bahsedildiği gibi katmankullanımının sağladığı faydalardan biri, alternatiflerin oluşturulabilmesidir. Çizimimizde katman kullanımının (l ‘den fazla katmana çizim yapmanın) bir diğeryararı da performans artışına sebep olmasıdır. Örneğin bir süre için görüntülenmesiistenmeyen nesnelerin bulundukları katmanların kapatılmasıyla veya dondurulmasıylaAutoCAD bunları ekrana getirmez. Böylece özellikle büyük çizim dosyalarında anlamlı birperformans artışı sağlanmış olacaktır. Katman kullanımı ile nesneler bir bakıma gruplandırılmış olurlar ve özelliklerinintopluca değiştirilebilmesi mümkün olur. Bu durum, katman kullanımının sunduğu diğer biravantaj olarak görülebilir. Çizim yaparken oluşturulan katmanlardan hangisi güncel ise o katman kullanılır. Yaniçizim güncel katmana yapılabilir. Dolayısıyla çizeceğimiz nesnelerin hangi katmana aitolmaları isteniyorsa ilk önce o katman güncel yapılmalıdır. Fakat düzenleme komutları bütünkatmanlarda geçerlidir. Yani güncel olmayan bir katmandaki nesne taşınabilir,kopyalanabilir, koparılabilir veya budanabilir. güncel olan katmanların üzerinde çalışmayapılır ve gerekirse istenen katman Plotter’a gönderilebilir. 38
  • 45. Birinci faaliyette bahsettiğimiz “LAYER” komutu aşağıda tekrar anlatılacaktır.Komutun çalıştırılabilmesi için;  Menü çubuğundaki "Format" başlığında bulunan "Layer..." işaretlenebilir veya  Nesne özellikler araç çubuğunun ikinci düğmesi olan "Layers" isimli düğme işaretlenebilir veya  Komut satırına komut ismi yazılabileceği gibi komutun kısa adı olan LA yazılabilir. Şekil 3.2: Katman ayar kutusu  New: Yeni katman oluşturur.  Delete: Katman silmeye yarar. “0” katmanı silinemez.  Set: Katmanı aktif duruma getirir.  Name: Katmanın adını gösterir. “0” katmanı hariç diğer katmanların adı değiştirilebilir.  On: Katmanı açar. Lamba simgesi yanıyor ise katman açıktır. Katman görünmez olur.  Freez: Katmanı dondurur ve görünmez yapar. Uzun süre gözükmemesi istendiğinde kullanılır.  Lock: Katmanı kilitler. Kilitli katman görünür fakat üzerindeki nesneleri müdahale edilmez.  Color: Katman rengini ayarlamakta kullanılır. Seçildiğinde renk paleti açılır. 39
  • 46. Şekil 3.3: Renk paleti  Linetype: Çizgi tipini gösterir. Seçildiğinde “Select Linetype” diyalog kutusu açılır. Load seçeneği seçildiğinde AutoCAD programında tanımlı çizgi tipleri yüklenir. Şekil 3.4: Linetype kutusu Şekil 3.5: Load Linetype kutusu  Lineweight: Çizgi kalınlığı ayarıdır.  Apply: Ayarları uygulamaya yarar.3.3. Change Komutu Var olan nesnelerin özelliklerinin değiştirilmesi için kullanılan komutlardan birisidir.Komut yazılarak çalıştırılır ve aşağıdaki ileti sırası izlenir. Komut çalıştırıldığında nesneseçilmesini ister. Seçim işlemi bitirildikten sonra aktif emir "Specify change point" veyaseçenek olan "Properties" kullanılabilir. Aktif emrin kullanılabilmesi, hangi nesnelerinseçildiğine bağlıdır. Bu nesneler üzerinde bazı geometrik değişiklikler oluşturulur. Seçenekiçin böyle bir kısıtlama yoktur. Command: change  Select objects: (Nesne seçimi) Select objects:  (Seçim bitirilir.) 40
  • 47. Specify change point or [Properties):  Specify Change Point: Aktif emir durumundaki bu seçeneğin kullanımının, seçilen nesnelere bağlı olduğunu söylemiştik. Eğer seçilen nesne doğru (LINE komutuyla oluşturulmuş), çember (CIRCLE), yazı (TEXT veya DTEXT ile oluşturulmuş), blok veya nitelik tanımlaması (ATTDEF) ise aktif emir kullanılabilir. Şekilde üç doğru seçilmiş ve D noktası girilerek sonuca ulaşılmıştır. Görüldüğü gibigirilen noktaya, seçilen doğruların yakın olan uç noktaları taşınmaktadır. Bu işlem içinaşağıdaki ileti sırası izlenmiştir. Command: change  Select objects: (A, B ve C doğrudan seçilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Specify change point or [Properties): (D noktası girilir.) Command: Seçilen nesnenin çember olması durumunda ise, verilen noktadan geçecek şekildeçemberin yarıçapı değiştirilir. İleti sırası aşağıdaki gibidir. Command: change  Select objects: (A çemberi seçilir.) Select objects:  (seçim bitirilir.) Specify change point or [Properties): ("ENDpoint" modu ile B noktası girilir.) Command: Seçilen nesnenin TEXT veya DTEXT komutları ile oluşturulmuş bir yazı olmasıdurumunda girilen noktaya yazının yerleşim noktası taşınır ve ayrıca yazının sitili,yüksekliği, dönme açısı ve dizgisini değiştirme imkânı sunulur. 41
  • 48. Command: change  Select objects: (A yazısı seçilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Specify change point or [Properties]: (B noktası girilir.) Enter new text style <Standard>:  (Sitil değiştirilmiyor.) Specify new height <5.0000>: 3  (Yeni yazı yüksekliği girilir.) Specify new rotation angle <25>: 0  (Yeni dönme açısı girilir.) Enter new text <AutoCA T>: AutoCAD  (Yeni dizgi girilir.) Command: Seçilen nesnenin bir blok olması durumunda da aşağıdaki ileti sırası izlenir. Verilennoktaya bloğun yerleşim noktası taşınacak şekilde blok ötelenir ve son olarak bloğun dönmeaçısı da değiştirilebilir. Command: change  Select objects: (A bloğu seçilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Speeiry change point or [Properties): ("MIDpoint" modu ile B noktası girilir.) Speeiry new bloek rotation angle <345>: 0  (Yeni dönme açısı girilir.) Command:  Properties: Bu seçenek kullanılarak bir nesnenin rengi ("color"), yüksekliği ("elevation"), katmanı ("layer"), çizgi tipi ("Iinetype"), çizgi tipi ölçek katsayısı ("celtscale"), çizgi kalınlığı ("Iineweight"), kalınlığı ("thickness") ve çıktı sitili ("plot style", eğer dosya renge bağlı çıktı sitili modunda açılmadıysa) özellikleri değiştirilebilir. Dolayısıyla yanlışlıkla sürekli çizgi tipinde çizilen bir nesnenin çizgi tipi kesikli yapılabilir. Command: change  Select objects: (Özellikleri değiştirilecek nesneler seçilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) 42
  • 49. Speeify change point or [Properties): p  Enter property to change [Color/Elev/LAyer/LType/ltSeale/Lweight/Thickness/PLotstyle): la  (Hangi özelliğin değiştirileceği belirtilir. Katman değişikliği yapılıyor.) Enter new layer name <0>: eksen  (Yeni katman ismi girilir.) Enter property to change [Color/Elev/LAyer/LType/ltSeale/LWeightlThiekness/PLotstyle):  (Başka özellik değiştirilecekse belirtilir. Burada başka bir özellikdeğiştirilmiyor.) Command: Yukarıdaki kullanım tarzı sonucunda 0 (sıfır) katmanında bulunan nesne(1er), "eksen"isimli katmana geçirilirler.3.4. Pline Komutu PLINE komutu ile doğru veya yay parçalardan oluşan ve bir bütün olarak davrananbileşik çizgiler oluşturulur. Menü çubuğunda “Draw” başlığında "Polyline" işaretlenerekkomut çalıştırılabilir. Komut çalıştırıldığında gelen ilk ileti bir nokta girmemizi ister.Arkasından güncel çizgi genişliği belirtilir ve komutun ana iletisi gelir. Command: pıine  Specify start point: (Bir nokta girilir.) Current line-width is 0.0000 (Güncel çizgi genişliği bildiriliyor.) Specify next po int or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: Specify next point: (İletinin aktif emridir. Kullanıcıdan nokta girmesini ister.) Command: pline  Specify start po int: 70,70  (A) Current line-width is 0.0000 Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 370,70  (B) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]:370,250  (C) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 270,170  (D) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 270,210  (E) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 180,170  (F) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 180,210  (G) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: 70,170  (H) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: c  ("Close"seçeneği) Command: 43
  • 50. Örneğimizde görüldüğü gibi aktif emrin kullanımı LINE komutundaki gibidir. Verilennoktalar birbirine doğrusal parçalarla bağlanarak çizim yapılıyor. Fakat bu şekildeoluşturulan parçalar bütün olarak davranır. Yani parçalardan biri işaretlendiğinde, bütünparçalar seçilir. Bu özelliğin istendiği durumlarda PLINE, istenmediği durumlarda LINEkomutu kullanılır.  Close: LINE komutundaki gibidir. Son girilen nokta, başlangıç noktasına birleştirilerek komutun bitmesine sebep olur. Fakat burada, LINE komutundakinden farklı olarak ilk iki nokta verildikten sonra kullanılabilir.  Halfwidth: Bileşik çizgi oluştururken bulunduğumuz noktadan sonra çizilecek parçanın genişliğinin olmasını sağlar. Fakat genişliğin yarısı girilir. Ayrıca başlangıç ve bitiş genişlikleri farklı olabilir. Kullanımı aşağıdaki gibidir. Command: pline  Specify start point: (A) Current line-width is 0.0000 Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: (B) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: h  (Seçenekkullanımı) Specify starting half-width <0.0000>: 20  (Çizilecek parçanın başlangıç yarıgenişliği) Specify ending half-width <20.0000>: 10  (Çizilecek parçanın bitiş yarı genişliği) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: (C) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: h  (Seçenekkullanımı) Specify starting half-width <10.0000>: 0  (Çizilecek parçanın başlangıç yarıgenişliği) Specify ending half-width <0.0000>: 0  (Çizilecek parçanın bitiş yarı genişliği) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: (D) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]:  Command:  Length: Bir önceki bileşik çizgi parçası doğrultusunca girilen değer uzunluğunda, yeni bir parça ekler. En son çizilmiş parça bileşik çizgi yayı ise yayın bitiş noktasındaki teğet doğrultusunun üzerinde yeni parça eklenir. Uzunluk için negatif değerler de girilebilir. 44
  • 51. Command: pline  Specify start point: (A) Current line-width is 0.0000 Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/length/Undo/Width]: (B) Specify next po int or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]: L  (Seçenekkullanımı) Specify length of line: 75  (Uzunluk değeri) Specify next point or [Arc/CloselHalfwidth/Length/Undo/Width]:  Command:  Undo: En son çizilen bileşik çizgi parçasını (doğru veya yay) geri alır.  Width: "Halfwidth" seçeneği ile aynı işleve sahiptir. Fakat burada girilen değerler tam genişliktir.  Arc: PLINE komutunu doğru çizme modundan, yay çizme moduna geçirir. Dolayısıyla yay çizme seçeneklerini barındıran aşağıdaki ileti (tek satıra sığmayan biraz uzunca bir ileti) gelir. Specify endpoint of arc or [Angle/CEnter/CLose/Direction/Halfwidth/Line/Radius/Second pt/Undo/Width]: Bu iletideki aktif emir, çizilmeye başlanan yayın son noktasını girmemizi ister. Yayınbaşlangıç noktası, son çizilen parçanın (doğru veya yay) son noktasıdır. Ya da son çizilenparça yoksa "Specify start point" iletisine girilen nokta, yayın başlangıç noktasıdır. Doğalolarak diğer bütün seçenekler için de durum aynıdır. Aktif emirle ("Specify endpoint of arc")yay çiziminde, bir önceki parçadan alınan diğer büyüklük, doğrultudur. Bir önceki parçanındoğrultusu (yay ise son noktasındaki teğet doğrultu), çizilecek yayın doğrultusudur(başlangıç noktasındaki teğetin yatayla yaptığı açı). 45
  • 52. Command: pline  Specify start point: 130,60  (A) Current line-width is 0.0000 Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width):130,140  (Bnoktası girilir.) Specify next point or [Arc/Close/Halfwidth/Length/Undo/Width]:a (Yay çizmemoduna geçiliyor.) Specify endpoint of are or [Angle/Center/ ... /Undo/Width]: 180,190  (C noktasıverilir ve BC yayı çizilmiş olur.) Specify endpoint of arc or [Angle/Center/ ... /Undo/Width]: 180,290  (D noktasıverilir ve CD yayı çizilmiş olur.) Specify endpoint of arc or [Angle/Center/ ... /Undo/Width]:  Command:  Angle: Seçildiğinde aşağıdaki ileti gelir ve çizilecek yayın merkez açısının girilmesi istenir. Negatif değerler yayın saat yönünde çizilmesine sebep olur. Specify endpoint of arc or [CEnter/Radius): Yukarıdaki ileti, yayın bitiş noktasını vermemizi veya seçeneklerden birini almamızıister. Buradaki parametrelerin kullanımı ARC komutundakilerle aynıdır. Dolayısıyla tekrarolmaması açısından detaya inilmeyecektir. Yalnız son iletideki "Radius" seçimi sonucundaaşağıdaki ileti gelir. Specify direction of ehord for are <güncel değer>: Bu ileti, yayın kiriş doğrultusunun (yayın başlangıç noktasından bitiş noktasına çizilenvektör) yatayla yaptığı açıyı ister.  CEnter: Seçildiğinde yayın merkez noktasının verilmesi istenir ve aşağıdaki ileti gelir. Specify endpoint of are or [Angle/Length]:  CLose: Bileşik çizginin son kalınan noktasının başlangıç noktasına yay ile birleştirilmesine ve komutun bitirilmesine sebep olur. Seçenek sonucunda oluşan yay, başlangıç noktasında kendisinden önceki parçaya teğettir. 46
  • 53.  Direction: Seçildiğinde çizilecek yayın başlangıç noktasındaki doğrultusu ve sonra yayın bitiş noktası istenir. Specify the tangent direetion for the start point of arc: Specify endpoint of the arc:  Line: Bileşik çizgi komutunun tekrar doğru çizme moduna geçmesini sağlar.  Radius: Çizilecek yayın yarıçapının verilmesine yarar.  Second pt: ARC komutundaki "3Points" seçeneğine benzer. Seçildiğinde yayın üzerinden geçeceği ikinci nokta ve sonra bitiş noktası istenir.  Undo: Son çizilen yay parçası geri alınır.  Width: Çizilecek yay parçası için genişlik belirtilir. Başlangıç ve bitiş genişliği farklı olabilir.3.5. Multiline “ml” (Çoklu Çizgi) Komutu 47
  • 54. Multiline komutuyla bir hamlede, birbirine benzer ve paralel olarak çoklu çizgiçizilebilir. Program paralel iki çizme sitiline göre çalışır. Daha fazla sayıda ve tipte çizgisitilini, Format (biçim) menüsü içinde Multiline Style… komutuyla kendiniz hazırlarsınız.Özellikle proje çizimlerinde çok kullanılan bir komuttur. Command: ml  Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: (Çizgi ayarları yapılır.) Justification/Scale/STle seçeneklerinin kısa yolu olan büyük harfleri girilerek enteryapılır. Justification yerleştirmeyi, Scale çizgi aralığını ve STyle standart veya kullanıcıçizgilerini belirtir. Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: j  Enter justification type [Top/Zero/Bottom] <top> : Top/Zero/Bottom seçeneklerinden gerekli olanı girilir. Top cursor üstte, Zero cursormerkezde ve Bottom cursor altta demektir. Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: s  Enter Multiline Scale <1.00>: (Çizginin ölçek değeri girilir.) Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: st  Enter mline style name or [?]: (Varsa hazırlanmış çizgi sitili seçilir.) Şekil 3.6: Multiline düzeltme penceresi Daha sonra çizgi kesişim yerleri düzeltilir. Düzeltme işleminde, cursörle Modifymenüsünden Object → Multiline… komutu verilir. Açılan Multiline Edit Toolspenceresinden uygun olan çizgi birleşimleri seçilerek kesişim çizgileri gösterilir. Cursorüçizgi üzerine çift vurarak da Multiline Edit Tools penceresi açılır. Konunun daha iyi anlaşılması için aşağıdaki örnek uygulamayı yapalım. Commad: ml  Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: j  Enter justification type [Top/Zero/Bottom] <top>: z  (Cursor üstte) Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: s  Enter Multiline Scale <1.00>: 10  Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: 100,100  (A noktası) Specify next point or [Undo]: 500,100  (B noktası) 48
  • 55. Specify next point or [Close/Undo]: 500,500  (C noktası) Specify next point or [Close/Undo]: 100,500  (D noktası) Specify next point or [Close/Undo]: c  Commad: ml  Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: 100,300  (E noktası) Specify next point or [Undo]: 500,300  (F noktası) Commad: ml  Specify start point or [Justification/Scale/STyle]: 300,100  (G noktası) Specify next point or [Undo]: 300,500  (H noktası) Command: Modify → Object → Multiline Multiline Edit Tools (Uygun seçenekleri seç.) Ok Her iki birleşim çizgisine cursorle vurunuz. Sonuçta üstteki şekilden alttaki şekil elde edilir.3.6. Zoom Komutu Çizim dosyamızdaki nesnelerin ölçüleri sabit kalmak şartıyla, sadece görsel anlamdabüyüklükleri arttırılabilir veya azaltılabilir. Bu işlemler genellikle görüntü kontrolkomutlarından biri olan ZOOM komutu ile yapılır. Menü çubuğundaki “View” başlığıaltındaki "Zoom" menü elemanının alt menüsünden komutun seçeneklerine ulaşılabilir. 49
  • 56. Command: zoom  Specify corner of window, enter a scale factor (nX or nXP), or(AIl/Center/Dynamic/Extents/Previous/Scale/Window] <real time>: İletideki aktif emir bir nokta işaretlenmesini ("Specify corner of window") veya birölçek katsayısı ("enter a scale factor (nX or nXP)") girilmesini ister. Aslında aktif emirdekibu iki isteğe, seçeneklerden de ulaşılabilir. Aktif emirle girilen nokta yanıtı, seçeneklerden"Window" kullanımına; ölçek katsayısı yanıtı, "Scale" kullanımına tekabül eder. Yanikomutun çalıştırılmasından sonra görülen yukarıdaki iletiye bir nokta ile yanıt vermekle"Window" tercihinde bulunmak eşdeğerdir  All: LIMITS komutu ile tanımlanan çizim sınırlarının, güncel görünüm alanına ZOOM komutunun "All" seçeneği ile yerleştirilir. Eğer çizim sınırlarının (LIMITS komutu tarafından belirlenir) dışında çizim öğeleri varsa "All" seçeneği sonucunda yeni bir bölge oluşur ve güncel görünüm alanına yerleştirilir. Bu yeni bölge, çizim sınırlarını ve çizim öğelerini içine alan minimum büyüklükteki dikdörtgensel bir alandır.  Center: Bu seçenek alındığında aşağıdaki ileti sırası izlenir. Görüldüğü gibi ilk önce bir nokta girilmesi daha sonra bir yükseklik değeri istenmektedir. Girilen nokta, bir sonraki görüntünün merkezine yerleşir; yükseklik ise yeni görüntünün yüksekliğini ifade eder. Son iletideki güncel değer, şu anki görünüm alanının yüksekliğidir. Örneğimizde daha küçük bir değer girilmiştir. Dolayısıyla yeni görüntü, eskisinden daha büyük olacaktır. Specify center point: (A gibi bir nokta girilir. Burada çemberin merkezidir.) Enter magnification or height <89.2650>: 48  "Enter magnification or height" iletisine yanıt olarak nX veya nXP formatında dagirdiler kabul edilir. Bunların anlamları için "Scale" seçeneğine bakın.  Window: Bu seçeneğin kullanılması için ZOOM komutunun iletisine "w" yanıtı verilebileceği gibi bir nokta da girilebilir. Bu seçenek kullanılırken aşağıdaki ileti sırası izlenir. Görüldüğü gibi bu seçenek sonucunda bir dikdörtgen bölge oluşturulur. Bu dikdörtgen bölgenin merkezi, görünüm alanı merkezine ve bölge ekrana (görünüm alanına) maksimum boyutlarda yerleştirilir. Dolayısıyla oluşturulan dikdörtgen bölge içerisindeki görüntü, görünüm alanına büyütülür. 50
  • 57. Command: zoom  Specify corner of window, enter a scale factor (nX or nXP), or(AII/Center/Oynamic/Extents/Previous/Scale/Window] <real time>: (A) Specify opposite comer: (B) Command:  Previous: Bir önceki görüntüyü ekrana getirmek için kullanılır. Örneğin ZOOM-Window ile bir bölge büyütülüp detay çalışması yapıldıktan sonra tekrar eski görüntüye ZOOM-Previous ile dönülebilir. Aynı şekilde PAN komutuyla görüntüyü kaydırdıktan sonra tekrar eski görüntüye dönmek için kullanılabilir. Geriye doğru en fazla 10 görüntü gidilebilmektedir.  Extents: Çizim kapsamını görünüm alanına yerleştirir. Çizim kapsamı, dosyamızdaki çizim öğelerini içine alan minimum büyüklükteki dikdörtgen bölgedir. "Extents" seçeneği sonucunda bu bölgenin merkezi, görünüm alanı merkezine ve bölge, görünüm alanına yerleştirilir (büyütülerek veya küçültülerek).  Scale: Bu seçenek ile görüntü ölçek katsayısı girilerek görsel anlamda büyütme ve küçültme yapılır. Seçeneğin kullanılması için "s" yanıtı girilebileceği gibi iletiye doğrudan ölçek de girilebilir. Çünkü aktif emirde ölçek istenmektedir. Üç değişik tarzda ölçek girilebilir; (1) 1, 2, 0.6 gibi bir sayı, (2) 0.7x, 1.4x, 3x gibi bir sayıyı takip eden x ve (3) 0.7xp, 1.5xp, 2xp gibi bir sayıyı takip eden xp. Ölçek olarak 1, 2, 0.6 gibi bir sayı girmek çizim sınırlarına göreceli büyüklük belirtir.1 değeri, nesnelerin tam görünümdeki büyüklükleriyle temsil edilmelerini sağlar. Tambüyüklük, boyutları çizim sınırı olan bir dikdörtgenle ZOOM-Window yapıldığındanesnelerin temsil edildikleri büyüklüklerdir. Dolayısıyla 1.3 değeri, nesnelerin tamgörünüşteki büyüklüklerinden %30 daha büyük görünmelerine sebep olur. 0 (sıfır) ve 1arasındaki değerler ise aynı mantıkla küçülme sağlar. 51
  • 58. Ölçek olarak bir sayıyı takip eden x tarzında da girişlerin mümkün olduğunu söyledik.Örneğin 1.2x değeri, güncel görüntünün %20 büyütülmesi anlamına gelir. Yani x, güncelgörüntüyü temsil etmektedir. Aşağıdaki örnekte güncel görüntü iki kez %20 küçültülmüştür. Yukarıda ölçek olarak 0.8x yerine sadece 0.8 girilseydi, üçüncü görünüşdeğişmeyecekti. Çünkü tam görünüm referans alınmış olacaktı. Oysa burada güncel görüntüreferans alınmakta ve güncel görüntü de değişmekte olduğu için 0.8x değerleri sonucundaoluşan görüntüler farklı olmaktadır. Eğer bir sayıyı takip eden xp tarzında ölçek girilirsekağıt uzayı birimleri referans alınmış olur. Yani kağıt uzayı birimlerine oranla ölçek girilir.  Dynamic: Bu seçenek alındığında güncel görüntü kaybolur ve farklı bir görüntü gelir. Bu görüntüde çiziminizle beraber bazı dikdörtgenler görülür. Ortasında çarpı işareti olan hareketli, siyah ve sürekli çizgi tipine sahip dikdörtgenegörünüm kutusu denir. Görünüm kutusunun iki modu vardır. Birincisi ortasında çarpı işaretiolan konumlandırma modu, ikincisi sağ kenarında ok işareti olan boyutlandırma modudur.Bu iki mod arasında geçiş yapmak için farenin sol tuşuna basmak yeterlidir. Görünümkutusu boyutlandırma modundayken boyutları istendiği gibi değiştirilir ve işaretleme tuşunabasılarak tekrar başlangıçtaki konumlandırma moduna geçilir. Görünüm kutusukonumlandırma modunda istenen bölgeye yerleştirilir ve boş yanıt verilerek yeni görüntüoluşturulur. "Dynamic" seçeneği alındığında gelen yeni görüntüdeki yeşil renkli ve kesikli çizgitipine sahip olan dikdörtgen bölge, önceki görüntü alanını; mavi renkli ve kesikli çizgi tipinesahip dikdörtgen ise çizim sınırlarını temsil etmektedir. Aslında ZOOM-Dynamic, gelişkinZOOM-Window gibi davranır diyebiliriz. Çünkü çizimin bütünü, bir önceki görüntü alanı (kibu alana ZOOM-Previous ile ulaşılabilir) ve çizim sınırları (ki bu alana ZOOM-All ileulaşılabilir) elimizin altında iken görünüm kutusu ile ZOOM-Window yapılmaktadır. 52
  • 59.  Left: Seçeneklerde olmamasına rağmen ZOOM komutu çalıştırılıp "L" yanıtı girilerek çalıştırılır. Bu seçeneğin kullanımı "Center" seçeneğinin kullanımına benzer. Aradaki fark, girilen noktanın yeni görüntüde sol alt köşeye yerleşecek olmasıdır.  Virtual Screen: Güncel görünümün sanal ekranında yeniden türetme (regen) yapılmaksızın ekrana yerleştirilebilecek en büyük bölgedir. Bu seçenek de komutun iletisinde bulunmamakla beraber iletiye "v" yanıtı verilerek çalıştırılmış olur.3.7. Array Komutu (Düzlemsel) ARRAY komutu, seçilen nesne veya nesneleri dikdörtgensel veya kutupsal olarakçoğaltır. AutoCAD ‘de komut çalıştırıldığında bir diyalog kutusu gelmektedir. Şekil 3.7: Array iletişim kutusu Aşağıda komutun işlevini yerine getirebilmesi için diyalog kutusu yerine iletilerinkullanılması istendiğinden komut, “-ARRAY” şeklinde yazılarak çalıştırılmıştır. 53
  • 60. Command: -array  Select objects: (A noktası girilerek "Crossing" başlatılır) Specify opposite corner: (B noktası girilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir) Enter the type of array [Rectangular/Polar] <?>: r  Enter the number of rows (---) <1>: 2  Enter the number of columns (III) < 1 >: 3  Enter the distance between rows or specify unit cell (---): 50  Specify the distance between columns (III): 55  Command: Yukarıdaki örneğimizde ARRAY komutu dikdörtgensel tarzda kullanılmıştır. Seçimişlemi bitirildikten sonraki iletiye "Rectangular" yanıtı verilerek bu sağlanır. Dikdörtgenselçoğaltmada seçilen nesneler matris formunda sıralanmaktadırlar. Yani satır ve kolonlaroluşur. Tabii yerleşim için bazı büyüklükler girilmelidir. Bu büyüklükler satır ve kolonsayıları ile satırlar ve kolonlar arasındaki mesafenin ne kadar olacağıdır. Örneğimizdeseçilen nesneler 2 satır ve 3 kolon oluşturacak biçimde çoğaltılmışlardır. Satırlar arasımesafe, 50 birim; kolonlar arası mesafe de 55 birim girilmiştir. Mesafelerin negatifgirilebilmesi de mümkündür. O takdirde seçilen nesneler, matrisin diğer köşelerindeolacaktır. Komutun dikdörtgensel tarz kullanımı SNAPANG sistem değişkeninden etkilenir.Aşağıdaki örnek, bu durumu gösterir. Command: snapang  Enter new value for SNAPANG <0.00>: 10  Command: -array  Select objects: (A noktası) Specify opposite comer: (B noktası) Select objects:  (Seçim bitirilir) Enter the type of array [Rectangular/Polar] <güncel>: r  Enter the number of rows (---) <1>: 2  Enter the number of columns (IID <1>: 3  Enter the distance between rows or specify unit cell (---): 45  Specify the distance between columns (III): 50  Command: 54
  • 61. Şimdi ARRAY komutunun kutupsal kullanımını inceleyelim. Kutupsal kullanım,isminden de anlaşıldığı gibi seçilen nesnelerin verilen bir nokta etrafında çoğaltılmasıdır. Command: –array  Select objects: (A noktasını girin.) Specify opposite corner: (B noktası) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Enter the type of array [Rectangular/Polar] <R>: p  Specify center po int of array: (C noktasını girin.) Enter the number of items in the array: 7  Specify the angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>:  Rotate arrayed objects? [YesINo] <Y>:  Command: Örnekte görüldüğü gibi seçim işlemi bitirildikten sonra kutupsal sıralama yapılacağıbildirilir. Sonraki ileti hangi nokta etrafında çoğaltma yapılacağını sorar. C noktasıgirildikten sonra çoğaltmanın kaç tane (seçilenler dahildir) yapılacağı girilir. Sonraki ileti biraçı değeri ister. Bu açı, doldurulacak açıdır. Yani C noktasını merkez alan bir çemberetrafında mı çoğaltma yapılacak yoksa merkezi C noktasında mı, başlangıç noktasınesnelerin bulunduğu yerde ve açısı şimdi girilecek olan bir yay etrafında mı çoğaltmayapılacağı belirtilir. Örnekte güncel değer yani 360 derece (çember) kabul edilmiştir. Sonileti, nesnelerin çoğaltılırken kendi etrafında döndürülüp döndürülmeyeceğinin belirtilmesiniister. Aşağıdaki şekilde değişik açı değerlerinin sonucu nasıl etkilediği gösterilmiştir. 55
  • 62. Eğer çoğaltma sayısı boş geçilirse nesneler arasındaki açının girilmesiyle sıralamayapılacaktır. Command: -array  Select objects: (Seçim yapılır.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Enter the type of array [Rectangular/Polar] <R>: p  Specify center point of array: (C noktası) Enter the number of items in the array:  Specify the angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>:  Angle between items: 50  Rotate arrayed objects? [YesINo] <Y>:  Command: Kutupsal sıralamayı etkileyen diğer bir parametre, son iletide sorulur. Son iletiyegirilen "Yes" yanıtı, nesnelerin çoğaltılırken kendi etraflarında da döndürüleceği; "No"yanıtı, döndürülmeyeceği anlamına gelir. Aşağıda bu iki durum arasındaki fark görülür. Kutupsal çoğaltma yapılırken seçilen nesneler üzerinde bir referans nokta rastgelealınır. Bu referans noktanın merkez nokta ile arasındaki mesafe değişmeyecek şekildenesneler sıralanırlar. Referans nokta, son iletiye "No" yanıtı verildiğinde yani nesnelerinçoğaltılırken kendi etrafında dönmemesi istendiğinde kendini hissettirir. Aşağıdaki kutupsalçoğaltmada referans noktanın etkisi görülür. 56
  • 63. 3.8. Text Komutu AutoCAD ekranında yazı yazmak için kullanılan bir komuttur. Teknik resim sadeceçizgilerden oluşmaz resimlerin üzerine çoğu zaman değişik bilgiler vermek amacıyla yazılaryazılır. Yazı komutları uygulanmadan önce yazı sitillerinin ayarlanması gerekir. Bazı yazısitilleri Türkçe karakterleri kapsamamaktadır. AutoCAD, Windows yazı sitillerinikullanmaktadır. Bu aşamada yanlarında Tur ifadesi olan karakterler seçilmelidir. Command: text  Specify start point of text or [ Justify/Style]:P1 (Yazının başlangıç noktasını belirtiniz, P1 gibi bir nokta seçiniz. [Uydur/Sitil]) Specify height <2.5>: (Geçerli yazı yüksekliği 2,5 değiştirmek için yeni bir değeryazınız ve enter tuşuna basınız.) Specify rotation angle of text <0>: (Geçerli döndürme açısı “0” dır değiştirmek içinyeni değeri girip enter tuşuna basınız.) Enter text: Fatih Endüstri Meslek Lisesi/KONYA  (Bir yazı yazınız.) Enter text:  (Komuttan çıkmak için enter tuşuna basınız.) Command:  Justify: Yazının nereye hizalanacağı konusunda size seçenekler sunmaktadır. Command: text  Specify start point of text or [ Justify/Style]: J  (Yazının başlangıç noktasınıbelirtiniz veya [başlangıç noktası/yazı sitili] Enter an option [Align/Fit/Center/Middle/Right/TL/TC/TR/ML/MC/MR/BL/BC/BR]:BL  (Bir seçenek giriniz [Hizala/Uydur/Merkez/Orta/Sağ/Sol Üst/Merkez Üst/Sağ Üst/OrtaSol/Orta Merkez/Orta Sağ/Sol Alt/Alt Merkez/Sağ Alt/]: Sol Alt seçeneği) Specify bottom-left point of text: P1  (Yazının sol alt noktasını belirtiniz) Specify height <2.5>: (Yüksekliği belirtiniz.) Specify rotation angle of text <0>:  (Yazının döndürme açısını belirtiniz.) Enter text: Mimar Sinan Endüstri Meslek Lisesi Melikgazi/KAYSERİ  Enter text:  Command: 57
  • 64. 3.9. Yazı Sitilinin Değiştirilmesi AutoCAD, yeni bir dosya açıldığında "standard" isimli bir yazı sitili sunar. Eğer yeniyazı sitilleri tanımlamak istersek STYLE komutunu çalıştırmamız gerekir. STYLE komutuile yeni yazı sitilleri tanımlayabileceğimiz gibi mevcut sitillerin büyüklüklerini değiştirebilirveya dosyamızdaki yazı sitillerinden birini güncel yapabiliriz. STYLE komutu, menüçubuğundaki "Format" başlığı altındaki "Text Style..." seçilerek çalıştırılabilir. Komutçalıştığında aşağıdaki diyalog kutusu gelir. Şekil 3.8: Text Style iletişim kutusu  Style Name: Bu bölümde dosyamızdaki yazı sitilleri görülebilir, yeni yazı sitilleri tanımlanabilir, mevcut sitillerin isimleri değiştirilebilir veya istenen sitil silinebilir. Bu bölümde dosyamızdaki yazı sitilleri isimlerinin görülebileceği bir listebulunmaktadır. Liste alanındaki isim, güncel yazı sitili ismidir. Liste açılarak güncel olmasıistenen sitil seçilir. Seçilen sitilin parametreleri, diyalog kutusunda ilgili yerlere doldurur.İstenirse güncel sitilin parametreleri değiştirilebilir. Bu bölümde bulunan “New” düğmesi sayesinde yeni yazı sitilleri oluşturmakmümkündür. “New” düğmesi işaretlendiğinde yukarıdaki diyalog kutusu açılır. AutoCAD"style1" biçiminde bir isim yeni oluşturulacak yazı sitiline verilir. Tabii ki bu ismindeğiştirilmesi mümkündür. Girildikten sonra "OK" düğmesi işaretlenir ve yeni yazı sitilioluşur. 58
  • 65. "Rename..." düğmesi, bir sitilin ismini değiştirmek için kullanılır. İlk önce ismideğiştirilecek sitil listeden seçilir. Daha sonra "Rename..." düğmesi işaretlendiğindeyukarıdaki diyalog kutusu açılır. Yeni isim girilip "OK" düğmesi işaretlendiğinde isimdeğişikliği yapılmış olur. Dosyamızda eski isimdeki sitilde yazılmış yazıların sitilleri deotomatik olarak yeni isme geçirilirler. “Delete” düğmesi, mevcut bir yazı sitilinin silinmesi için kullanılır. İlk önce silinmesiistenen sitil listeden seçilir ve sonra “Delete” düğmesi işaretlendiğinde silme gerçekleşir.Fakat silinecek sitilin kullanılmamış olması gerekir. Yani dosyamızda silinecek sitile sahipyazılar bulunmamalıdır.  Font: Yazı sitilinde kullanılacak font ile ilgili ayarların yapıldığı bölümdür. “Font Name” isimli listede kullanılabilecek olan fontlar listelenmiştir. “Use Big Font” onay kutusu aracılığıyla "Big Font" listesinden bir font ismi seçilipseçilmeyeceğine karar verilir. “Font Style” listesinden "italic", "bold" ve regular" olmak üzere biçim belirtilir. “Height” sayısal girdi hanesi olup, tanımlanan sitil için yüksekliğin belirtildiği yerdir.  Effects: Yazı sitilinin kullandığı font ile ilgili bazı ayarların yapıldığı bölümdür. “Upsid down” onay kutusu, yazının baş aşağı yazılıp yazılmayacağının ayarlanmasıiçin kullanılır. Eğer işaretli ise yazı, şekilde görüldüğü üzere baş aşağı yazılacaktır. "Backwards" onay kutusu, yazının geriye doğru yazılıp yazılmayacağı ayarını yapar.Bu onay kutusu işaretlenirse yazı şekildeki gibi sağdan sola doğru yazılacaktır. 59
  • 66. “Vertical” onay kutusu, yazıların dikey yazılıp yazılmayacakları ayarını yapar.“Vertical” onay kutusu işaretlendiğinde dikey yazı modu açılır ve yazılar, şekildeki gibiyukardan aşağı doğru yazılırlar. “Width Factor” sayısal girdi hanesine girilen değer, karakterlerin yüksekliklerininsabit kalması şartıyla sündürme katsayısını belirtir. 1.0 değeri, sündürme olmayacağını; 1.0den büyük değerler, karakterlerin genişletileceğini; 1.0 dan küçük değerler, karakterlerinsıkıştırılacağını gösterir. “Oblique Angle” sayısal girdi hanesine bir açı değeri girilir. -85.0 ile 85.0 arasındaolabilen bu açı değeri yazının eğik yazılmasına sebep olur. Örneğin yatayla 75 derece açıyapan yazı yazmak için “Oblique Angle" sayısal girdi hanesine 15.0 değeri girilir. Açılarındikeyden itibaren ölçüldüğüne dikkat edin.  Preview: Bu bölümde tanımlanan sitil için ön görünüş alma imkânı verilir. Buradaki dizgi girdi hanesine istenen karakterler yazılıp "Preview" düğmesiişaretlendiğinde, dizginin nasıl görüntüleneceğinin bir resmi sunulur. Ayrıca bu ön görünüşresmi, dinamik olarak sitilin parametrelerinde yapılan değişiklikleri de yansıtmaktadır. Komut satırından iletilerin izlenerek STYLE komutu ile yapılan işlemlerin yerinegetirilmesi için -STYLE biçiminde komut yazılarak çalıştırılır. Örneğin aşağıda yeni bir yazısitili tanımı yapılmaktadır. Command: -style  Enter name of text style or [?] <Standard>: taha1  (Yeni yazı sitili ismi girilir.) New style. Specify full font name or font filename (TTF or SHX) <txt>: romans  (Sitilinkullanacağı font belirtilir.) Specify height of text <0.0000>:  (Yükseklik, yazı yazılırken verilecek.) Specify width factor <1.0000>: 1.2  (Sündürme katsayısı girilir.) Specify obliquing angle <0>: 15  (Yazı yatayla 75 derece açı yaparak yazılacak.)Display text backwards? [YesINo] <N>:  (Yazı, geriye yazılmasın.) Display text upside-down? [YesINo] <N>:  (Yazı, baş aşağı yazılmasın.) Vertical? <N>  (Yazı, yukarıdan aşağıya doğru yazılmasın.) "taha1" is now the current text style. Command: 60
  • 67. 3.10. Dtext Komutu Çizim dosyamıza metin eklemek için kullanılan komutlardan birisidir. Komutuçalıştırmak için  Menü çubuğundaki “Draw” başlığından “Text” alt menüsündeki “Single Line Text” işaretlenebilir veya  Ekran menüdeki “DRAW “" başlığından seçilebilir veya  Komut satırına TEXT veya DTEXT veya kısa yol tuşları olan "dt" yazılabilir. Komut çalıştığında aşağıdaki ileti gelir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 2.5000 Specify start point of text or [Justify/Style]: Görüldüğü gibi iletiden önce bilgilendirme satırı vardır. Bu satırda güncel yazı sitili veyazı yüksekliği bildirilir. DTEXT komutunun ana iletisi bir alt satırdadır. Aşağıda iletidekiseçenekler açıklanmaktadır.  Specify start point of text: İletideki aktif emir olup bir nokta girilmesini ister. Aşağıdaki örnek, aktif emrin kullanılışını göstermektedir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 2.5000 Specify start point of text or (Justify/Style]: (A noktası girilir.) Specify height <2.5000>: 9  (Yazı yüksekliği girilir.) Specify rotation angle of text <0>: 15  (Dönme açlı) Enter text: Ulviye  (Dizgi girilir.) Enter text:  (Kamut bitirilir.) Command: Örnekte görüldüğü gibi yazı için gereken büyüklükler önce tanımlanmakta, sonradizgi girilmektedir. Yazı için gereken büyüklükler; başlama noktası, yükseklik ve dönmeaçısıdır. Aktif emir ile girilen başlama noktası, yazının ekranda nasıl yerleştirileceğiniayarlar. 61
  • 68. “Enter text:” iletisine dizgi girilirken aynı zamanda da ekranda karakterlergörüntülenir. Bu birinci aşamasındayken herhangi bir zamanda, ekranda bir nokta (fare ile)işaretlendiğinde dizgi, o noktadan yazılmaya başlamaktadır. Bu özellik, dosyamızda birçokyere kısa notların eklenmesi gibi durumlarda çok kullanışlıdır. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 0.2000 Specify start point of text or [Justify/Style]: (A noktası) Specify height <0.2000>:  Specify rotation angle of text <0>:  Enter text: Bağlama elemanı  Enter text: Malz: Fe-42  (B noktası civarı işaretlenir ve dizgi, o noktadan yazılmayabaşlar) Enter text: Forma A5  (C noktası civarı işaretlenir) Enter text: Belirtilmeyen  Enter text: yarıçaplar 0.8  Enter text: alınacaktır.  (D noktası civarı işaretlenir ve dizgi, D noktasındanyazılmaya başlar) Enter text: Kalınlık:0.25  Enter text:  Command: Ayrıca oluşan her satır farklı bir yazı nesnesidir. Her satırın özellikleri (renk, çizgikalınlığı gibi) farklılaştırılabilir.  Style: Komutun iletisindeki "Style" seçeneği alındığında aşağıdaki ileti gelir. Specify start point of text or [Justify/Style]: s  Enter style name or [?] <Standard>: Bu ileti, güncel yazı sitilini değiştirmek veya dosyamızda tanımlanmış yazı sitillerilistesini almak için kullanılır. İletiye dosyamızda var olan (tanımlı olan) yazı sitillerindenbirinin ismi girilerek güncel yapılır. Seçenek, dosyamızda mevcut yazı sitilleri listesinialmak için kullanılacaksa aşağıdaki sıra izlenir. 62
  • 69. Enter style name or [?] <Standard>: ?  (Dosyamızdaki yazı sitil listesi almak için) Enter text style(s) to list <*>:  (Herhangi bir sınırlama konmuyor.) Text styles: Style name: "iso-Ieft" Font files: romans.shx Height: 0.0000 Width factor: 0.8000 Obliquing angle: -30 Generation: Normal Style name: "iso-right" Font files: romans.shx Height: 0.0000 Width factor: 0.8000 Obliquing angle: 30 Generation: Normal Style name: "Standard" Font fıles: complxtw.shx Height: 0.0000 Width factor: 0.8000 Obliquing angle: 0 Generation: Normal Current text style: "Standard" Current text style: "Standard" Text height: 0.2000 Specify start point of text or [Justify/Style]: Görüldüğü gibi “Enter text style(s) to list <*>:” iletisindeki “*” seçeneği kabuledilerek dosyamızdaki tüm yazı sitilleri listelenmiştir. Listede sitillerin içeriğini oluşturanbüyüklükler de gösterilmektedir.  Justify: Bu seçenek ile dizginin değişik şekillerde hizalanarak yazılması sağlanır. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 2.0000 Specify start point of text or [Justify/Style]: j  Enter an option [Align/Fit/Center/Middle/Right/TL/TC/TRJML/MC/MRJBL/BC/BR]: Bu iletideki seçeneklerin anlaşılmasını kolaylaştırmak için aşağıdaki şekil çizilmiştir.Şekilde yazı yerleşimi için kullanılan noktaların nasıl oluştuğu gösterilmektedir. Örneğin“TL” noktası, “Top” ve “Left” kelimelerinin baş harfleri olup şekildeki üst ve sol hatlarınkesiştiği noktayı temsil eder. 63
  • 70.  Align: Seçildiğinde aşağıdaki ileti sırası izlenir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 2.0000 Specify start point of text or [Justify/Style]: j  Enter an option [Alignlfit/... IBC/BR]: a  Specify first endpoint of text baseline: (A noktası) Specify second endpoint of text baseline: (B noktası) Enter text: Aıigned text  (Dizgi girilir.) Enter text:  (Komut bitirilir.) Command: Görüldüğü gibi “Align” seçeneğinde yazı, girilen iki noktanın oluşturduğu hat üzerineoturur. Dolayısıyla dönme açısı, girilen iki nokta tarafından belirlenir. Ayrıca bu iki noktaarasındaki mesafeye bağlı kalınarak yazı yüksekliği AutoCAD tarafından ayarlanır.  Fit: Bu seçenek kullanılırken aşağıdaki ileti sırası izlenir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 4.1369 Specify start po int of text or [Justify/Style]: j  Enter an option [Align/Fit/Center/... /BR]: f  Specify first endpoint of text baseline: (A noktası girilir) Specify second endpoint of text baseline: (B noktası girilir) Specify height <4.1369>: 4  Enter text: Fit  (Dizgi girilir) Enter text:  (Komut bitirilir) Command: "Fit" seçeneği kullanılırken de iki nokta verilir. Bu iki nokta, yazının üzerine oturduğuhattın uç noktalarıdır. Sonraki ileti, yazı yüksekliğinin girilmesini ister. 64
  • 71.  Center: Bu seçenek alındığında aşağıdaki iletiler izlenir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 4.0000 Specify start po int of text or [Justify/Style]: j  Enter an option [Align/fit/Center/.../BR]: c  Specify center point of text: (A noktası girilir.) Specify height <4.0000>: 5  Specify rotation angle of text <güncel>: 35  Enter text: Ayarlı yatak  Enter text:  Command: Şekilde görüldüğü gibi dizgi, verilen A noktasını oturma hattı üzerinde merkezleyecekşekilde yazılır.  Middle: Bu seçenek sonucunda da aşağıdaki iletiler gelir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 5.0000 Specify start po int of text or [Justify/Style]: j  Enter an option [Align/fit/Center/Middle/ ... ]: m  Specify ıniddle po int of text: (A noktası girilir) Specify height <5.0000>:  Specify rotation angle of text <35>:  Enter text: Ayarlı yatak  Enter text: Command: 65
  • 72.  Right: Bu seçenek kullanılırken aşağıdaki iletiler gelecektir. Command: dtext  Current text style: "Standard" Text height: 5.0000 Specify start point of text or [Justify/Style]: j Enter an option [Align/Fit/Center/Middle/Right/ ... ]: r  Specify right endpoint of text baseline: (A noktası girilir) Specify height <5.0000>:  Specify rotation angle of text <0>: 35  Enter text: Ayarlı yatak  Enter text:  Command: Diğer seçeneklerin (TL, TC, TR, ML, MC, MR, BL, BC, BR) kullanımı, yukarıdaanlatılanlara benzerdir. Bütün seçenekler, ilk olarak yazı için yerleşim noktasının girilmesinive sonra sırasıyla yükseklik, dönme açısı ve dizgiyi isterler. Dizgi, belirtilen noktayı uygunkonumlayacak şekilde yerleşir.3.11. Plot Komutu Çiziminim kâğıda aktarılmasında kullanılır. Şekil 3.9: Plot iletişim kutusu 66
  • 73.  Menü çubuğundaki “File” başlığından “Plot…” işaretlenebilir veya Ekran menüdeki “Plot “ başlığından seçilebilir veya Komut satırına “plot” yazılabilir.Komut çalıştığında aşağıdaki menü karşımıza gelir. Printer/Ploter: Name menüsünden çizimi yazdırmak istediğiniz yazıcı veya çizici seçilir. Paper size: Çizimde kullanılacak kâğıt seçimi yapılır. Number of copies: Çizimin kopya sayısı. Plot area: Çizimde nelerin basılacağını belirtmek kullanabileceğiniz seçeneklerin yer aldığı bir açılır liste yer alır. “Diplay” ekranda o anda çizimin görüntüsü ne ise onu yazdırır. “Extends” çizimde kullanılan bütün alanı yazdırır. “Limits” limits komutuyla sınırlanmış alandaki çizimi yazdırır. “View” daha önce tanımlanmış ve çizimle birlikte kaydedilmiş olan bir görüntüyü yazdırmakta kullanılır. “Window” bu seçenekte ise ekran üzerinde bir pencere açmanız istenir ve açmış olduğunuz pencere içerisinde kalan kısım yazdırılır. Plot Scale: Buradan çıktının ölçeği ayarlanır. “Fit to paper” kutucuğu onaylanırsa yazdırılacak çizim, seçilen kâğıda sığacak şekilde ölçeklenir. Onay kaldırılırsa “Scale” açılır ve ölçek belirlemeye olanak sağlanır. Plot offset: Bu alan kullanılarak çizimin kâğıt üzerindeki konumu ayarlanır. “Center the plot” onaylanırsa çizim kâğıdın merkezine çizilir. “x,y” koordinatı girilerek çizimin sol alt köşesinin kâğıt üzerinde konumu belirlenir. Preview…: Çizim ayarları yapıldıktan sonra aktif olur ve yazdırmadan önce kağıt üzerinde çizimin nasıl olacağını kontrol etmemizi sağlar. Kontrol sonrası farenin sağ tuşuna basarak ayarlara geri dönebilir veya çizimi yazdırabiliriz. 67
  • 74. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Time komutunu kullanınız. Çizim için harcanan toplam süreyi  Farklı yöntemler kullanarak çizim hesaplayınız. sürenizi kontrol ediniz. Gerekli olan parçaları farklı katmanlarda  Layer komutunu kullanarak yeterli çiziniz. katman oluşturunuz. Çizilen parçaların katmanlarını  Change komutunu kullanarak çizimindeki değiştiriniz. parçaların katmanlarını değiştiriniz. Çiziminizi düzlemsel olarak çoğaltmayı  Array komutunu kullanınız. kullanınız. Çiziminizde kenetlenme modlarını  Osnap kenetleme modlarını çizim kullanınız. sırasında kullanınız.  Text ve Dtext komutlarını kullanarak Çiziminize yazı ilave ediniz. çiziminize yazı ilave ediniz. Çiziminizde dikey modunuda kullanınız.  Ortho modunu çiziminizde kullanınız.  Plot komutunu kullanarak çiziminizin Çiziminizin çıktısını alınız. ölçekli çıktısını alınız. Aşağıdakine benzer bir resim çizerek öğrendiklerinizi uygulayınız. 68
  • 75. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen ölçme değerlendirmede çoktan seçmeli ölçme değerlendirme kriterleriuygulanmıştır.1. Çizim süresini hangi komut gösterir? A) Limits B) Time C) Status D) Grid2. Çizimde yeni katman oluşturmak için hangi komut kullanılır? A) Limits B) Snap C) Status D) Layer3. Nesnelerin bulunduğu katmanın değiştirilmesi için hangi komut kullanılır? A) Layer B) Pedit C) Change D) Pline4. Nesneleri dikdörtgensel ve kutupsal çoğaltmak için hangi komut kullanılır? A) Array B) Pedit C) Copy D) Pan5. Nesnelerin kesişim noktasından yakalamak için hangi kenetleme modu kullanılır? A) ENDpoint B) MIDpoint C) INSert D)INTersection6. Çizime yazı eklemek için hangi komut kullanılır? A) Dtext B) Layer C) INSert D) Copy7. Yazı sitili hangi komutla ayarlanır? A) Style B) Linetype C) Snap D) Grid8. Çizimlerin ekran limitlerinde çıktısını almak için hangisi kullanılır? A) Plot-Window B) Plot-Wiew C) Plot-Limits D)Plot-ExtendsDEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 69
  • 76. PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şekli antetle birlikte çiziniz. Kâğıdın antet kısmını doldurunuz. Yaptığınızçizimi 40 dakika sürede tamamlayarak çıktısını alınız. Açıklama: Aşağıda listelenen davranışları yapamıyorsanız “Hayır”, yapabiliyorsanız“Evet” kutucuğuna (X) işareti koyunuz. 70
  • 77. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1. Çizim alanını hazırladınız mı? 2. Anteti hazırladınız mı? 3. Çizimi yaptınız mı? 4. Array komutunu kullandınız mı? 5. Açısal koordinatları kullandınız mı? 6. Görüntüleme komutunu kullandınız mı? 7. Çizgi kalınlığını değiştirtiniz mi?. 8. Layer komutunu kullandınız mı?. 9. Yazı yazma komutlarını kullandınız mı? 10. Verilen sürede tamamladınız mı? 11. Çizimin çıktısını aldınız mı?DEĞERLENDİRME Eksikliklerinizi gördükten sonra; faaliyete tekrar dönerek, araştırarak ya daöğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 71
  • 78. ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 AMAÇ Çizgi ve çember çizim yöntemlerini kullanarak iki boyutlu çizimleri yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Çeşitli parçaların iki boyutlu şekillerinin çizimini yapınız. 4. ÇİZGİ VE ÇEMBER ÇİZİMİ4.1. Yeni Bir Çizime Başlamak Yeni bir dosya iki şekilde açılabilir. AutoCAD e yeni bir dosya açarak başlayabilirizveya AutoCAD içinde iken NEW komutunu kullanarak yeni bir dosya açabiliriz. Aşağıdakişekilde gösterildiği gibi bu diyalog kutusunun sol üst köşesinde dört düğme bulunur. Budüğmelerden ilki, şu anki konumuzun dışında olup var olan bir dosya içine girmekistendiğinde kullanılır. Sonraki üçü, avantajsız başlama (start from scratch), şablon kullanımı(use a template) ve sihirbaz kullanımı (use a wizard) düğmeleridir. Bu üç düğme ile yeni birçizim dosyasına başlayabiliriz. Avantajsız başlama düğmesi işaretlenirse diyalog kutusu şekildeki 4.1 gibi olur veisminden de anlaşılacağı gibi herhangi bir ön ayar yapılmaksızın yeni bir dosya açılır.Sadece İngiliz veya metrik ölçü sistemi tercihinde bulunmamız istenir. İngiliz ölçü sistemiseçildiğinde yeni dosya, acad.dwt şablonunu kullanır. Dolayısıyla dosyamızın çizim sınırları12 x 9 (inç) olur. Eğer metrik seçimi yapılırsa acadiso.dwt şablon dosyası kullanılır ve yeniaçılan dosyamızın çizim sınırları 420 x 297 (mm) olur. Yeni bir dosyaya başlarken şablon kullanımı düğmesini işaretlersek bir şablon dosyalistesi gelir. Bu listede bulunan şablon dosyalardan biri seçilir ve "OK" düğmesi işaretlenir.Yeni açılan dosya, şablon dosyada tanımlanmış ayarlara göre açılmış olur. Şablon dosyalistesindeki dosyalara, AutoCAD tarafından nasıl ulaşılacağı, OPTlONS komutundaki"Files" sekmesindeki "Drawing Template File Location" ayarı ile belirtilir. Belirtilen dizindeolmayan şablon dosyalara "Browse..." düğmesi kullanılarak ulaşılır. Ayrıca kullanıcılar,işleri doğrultusunda kendi şablonlarını oluşturabilir. Bu iş için yeni bir dosya açıp istenenayarlar yapıldıktan sonra (çizim sınırları, antet, katman, çizgi tipi gibi) dosya kaydedilirkenkayıt türünün şablon dosya yapılması yeterlidir. Şablon dosyaların uzantılarının "*.dwt"olduklarını da hatırlatmakta fayda var. 72
  • 79. Şekil 4.1: Startup iletişim kutusu Eğer acad.dwt veya acadiso.dwt şablon dosyalarınız silinirse veya değiştirilmişse vesiz orijinal hallerini istiyorsanız bunların tekrar oluşturulmaları gerekir. Bunun için aşağıdakiyolu izleyebiliriz.  NEW komutu çalıştırılır.  "Create New Drawing" diyalog kutusu gelir ve avantajsız başlama düğmesi işaretlenir. acad.dwt isteniyorsa İngiliz ölçü birimi; acadiso.dwt metrik ölçü birimi seçilir.  "OK" düğmesi işaretlenir. Yeni dosya, AutoCAD in başlangıç ayarlarına göre açılır.  SAVE veya SAVEAS komutu çalıştırılır. Gelen diyalog kutusunda kayıt türü listesinden “AutoCAD Drawing Template File (*.dwt)” seçilir. Dosya adı olarak acad veya acadiso girilir. Üçüncü yeni dosya açma şekli, “Startup” diyalog kutusundaki sihirbaz kullanımıdüğmesini işaretleyerek olur. Sihirbaz kullanımı düğmesi işaretlenirse "Startup" diyalogkutusu yandaki şekilde gösterilen hale gelir. Şekil 4.2: Startup iletişim kutusu Şekilden görüldüğü gibi iki seçenek söz konusudur; "Advanced Setup" ve "QuickSetup". Bunların her ikisi de bazı ön ayarlar ile yeni dosyaların açılmasını sağlarlar. 73
  • 80. "Quick Setup" işaretlenirse UNITS komutunda görülecek olan lineer koordinatgösterim biçimi ve LlMITS komutunda görülecek olan çizim sınırları ayarlanır. Yani yenidosya "start from scrateh" modunda açılıp daha sonra bu iki komutla zaten aynı şey yapılır. "Advanced Setup" işaretlendiğinde ise UNITS komutuyla yapılan ayarların tamamı veLIMITS komutuyla yapılabilen çizim sınırları ayarı, dosyaya başlamadan yapılmış olur. Yeni dosya açmanın bir diğer yolu NEW komutunu kullanmaktır. AutoCADiçerisinde çalışırken istediğimiz herhangi bir zaman yeni dosya açmak isteyebiliriz. Menüçubuğundaki "File" başlığından seçerek veya Ctrl + N kısa yol tuşlarına basılarakçalıştırılabilen4.2. DDedit Komutu Menü çubuğunda "Modify" başlığındaki "Object-Text-Edit" yolu izlenerekçalıştırılabilen komut, bir dizgi işaretledikten sonra farenin sağ tuşuna basılmasıyla açılacakdüzenleme, kısa yol menüsündeki "Text Edit..." seçilerek de çalıştırılabilir. Komutçalıştırıldığında aşağıdaki ileti gelir. Command: ddedit  Select an annotation object or [Undo]: Şekil 4.3: Ddedit iletişim kutusu Bu ileti, bir dizgi seçilmesini ister. DTEXT, MTEXT, ATTDEF, TOLERANCE veölçülendirme komutları ile oluşturulan dizgiler seçilebilir. Eğer DTEXT komutu ile yazılmışbir dizgi işaretlenirse aşağıdaki şekilde gösterilen "Edit Text" diyalog kutusu açılır ve seçilenyazı, dizgi girdi hanesinde sunulur. Değişikliğin yapılacağı karakterlerin yakını işaretlenerek istenen değişiklikler yapıl-maya başlanır. Değişiklik tamamlandığında ”OK” düğmesi ile işlem tamamlanır. DDEDlT komutu MTEXT komutu ile oluşturulmuş bir metine uygulanırken"Multiline Text Editor" açılır. Tabii ki editörde seçilen metin yer alır. Dolayısıyla birMTEXT yazısının hem içeriği hem de özellikleri (maksimum satır uzunluğu, sitili, dönmeaçısı gibi) değiştirilebilir. DDEDIT komutu TOLERANCE komutuyla oluşturulan bir nesneye uygulandığında,"Geometri c Tolerance" diyalog kutusu; bir ölçü yazısına uygulandığında, "Multiline TextEditor" ve bir nitelik tanımına (ATTDEF komutu ile oluşturulur) uygulandığında da "EditAttribute Definition" isimli diyalog kutusu açılır. 74
  • 81. 4.3. Undo Redo AutoCAD’de iki Undo komutu vardır ve bu ikisi birbirine göre oldukça farklışekillerde çalışır.  Standart araç çubuğundaki Undo düğmesini tıkladığınızda AutoCADin U komutunu kullanmış olursunuz. Bu komutu U yazarak da çalıştırabilirsiniz. U komutu, komutların oluşturduğu sonuçları her seferinde birer adım olmak üzere geri alarak Windows uyumlu programlarda kullanılan Undo komutu gibi çalışır.  AutoCAD’deki Undo komutu pek çok seçeneğe sahiptir ve bu komutu undo  yazarak çalıştırırsanız. Bu yaklaşımı, çiziminizi en son kaydedişinizden sonra yaptığınız bütün işlemleri geri almak ya da çizim oturumunuzda daha önce belirlediğiniz bir noktaya kadar yaptığınız işlemleri geri almak için kullanırsınız Undo komutunu kullanırken dikkatli olmak lazım. Yanlışlıkla çalışmanın büyük bir bölümü kaybolabilir. Redo komutu birden fazla undo komutunun sonucunu geri alır. Yani eğer birkaç adımıpek çok kez geri aldıysanız bu durumu düzeltme şansınız vardır.4.4. Çember Çizimi Çember çizmek için “Circle” komutunun kullanıldığını ve komutun kullanım şeklinibirinci faaliyetimizde, genel komut tanımları ve kısaltmalarında öğrendiğimiz için buradatekrar edilmeyecektir.4.5. Otomatik Saklama Komutu İçinde çalışılan çizim dosyasının istenirse belirli zaman aralıklarında kaydedilmesimümkündür. Özellikle uzun süreli çalışmalarımızda, dalgınlıkla dosyamızda yaptıklarımızıkaydetmeyi unuttuğumuzda, bir güvenlik unsuru olarak otomatik kayıt işlemine izin verilmişolması gerekir. Çünkü herhangi bir terslikle karşılaştığımızda, hiç olmazsa dosyamızda sonotomatik kayda kadar yapılanların kurtarılmasının mümkün olması istenir. Otomatik kaydaizin verilmesi için SAVETIME sistem değişkenine sıfırdan farklı bir değer girilmelidir.Sistem değişkeni çalıştırıldığında aşağıdaki iletiyi getirir. Command: savetime  Enter new value for SAVETIME <güncel>: 15  Yukarıda otomatik kayıt süresi için 15 dakika değeri atanmıştır. İletiye 0 (sıfır) ile 600arasında bir tamsayı değer girilir. 0 (sıfır) değeri, otomatik kayda izin verilmesianlamındadır. Girilen değer, dakika cinsindendir. Belirtilen otomatik kayıt için zaman, SAVE, SAVEAS veya QSAVE gibi komutlarınkullanımından sonra sıfırlanır ve tekrar sayılmaya başlanır. Tabii ki dosyamızda değişiklikleryapmaya başlamış ve devam ediyor olmamız gerekir. Otomatik kayıt için SAVEFILEPATHsistem değişkeninde belirtilen yer kullanılır. Ayrıca otomatik kayıt dosyası ismi, kayıtesnasında komut satırında görülebileceği gibi SAVEFILE sistem değişkeninde de tutulur.SAVEFILE sistem değişkeni, salt okunur olduğu için sadece otomatik kayıt dosyasınaAutoCAD tarafından verilen ismi öğrenmek maksadıyla kullanılabilir. 75
  • 82. Otomatik kayda izin verilmesi ve süresinin belirtilmesi, OPTIONS komutuyla daayarlanabilir. OPTIONS komutu çalıştırıldığında gelen diyalog kutusundaki "Open andSave" sekmesindeki "File Safety Precautions" bölümünde bulunan "Automatic save" onaykutusu işaretlenerek otomatik kayda izin verilmiş olur. "Minutes between saves" sayısal girdihanesinde de otomatik kayıt süresi belirtilir.4.6. Çizilmiş Nesneleri Seçmek Nesne seçme işlemine, özellikle bir düzenleme komutu çalıştırıldığında gereksinimduyulur. Bir düzenleme komutu çalıştırıldığında ilk olarak uygulanacağı nesnenin veyanesnelerin seçilmesini ister. Bu durum çoğunlukla "Select objects:" iletisi ile ifade edilir veimleç, nesne seçimi hedef kutusu haline dönüşür. Aşağıdaki seçim seçenekleri dekullanılarak seçim yapılabilir.  Previous: Bir önce seçilenleri tekrar seçer.  Last: En son çizileni seçer.  Add: Seçilenlere ekle.  Remove: Seçilenlerden çıkarılamak istenen için kullanılır. Çıkarılacak nesne seçildikten sonra seçime devam edilir.  Crossing: Pencerenin kestiklerini seçer.  Polygon: Pencere içine alarak seçer.4.7. Nesnelerin Özelliklerini Öğrenmek LIST komutu, bir nesnenin veri tabanı bilgilerine ulaşmak için kullanılır. LISTkomutu, menü çubuğunda “Tools” başlığı altındaki “Inquiry” altında bulunan “List”seçilerek çalıştırılabilir. Görüldüğü gibi komut çalıştırıldığında nesne seçilmesini ister.Nesne seçimi bitirildikten sonra seçilen nesnelerle ilgili veri tabanı bilgileri sunulur.Aşağıdaki örnekte bir çember seçilmiş ve ne tür bilgilerin sunulduğu gösterilmiştir. Command: list  Select objects: (Burada bir çember seçilmiştir.) Select objects:  (Seçim bitirilir. Aşağıdaki bilgiler listelenir.) CIRCLE Layer: "O" Space: 1Model space Color: 1 (red) Linetype: "DASHOOT" LineWeight: 0.13 mm Handle = 408 center point, X= 3.0000 Y= 15.0000 Z= 0.0000 radius 3.0000 circus referance 18.8496 area 28.2743 Command: 76
  • 83. 4.8. Erase Komutu ERASE komutu seçilen nesnelerin silinmesi için kullanılır. Bir düzenleme komutuolduğu için menü çubuğunda “Modify” başlığında yer alır. Çalıştırıldığında aşağıdaki iletigelir. Command: erase  Select objects: Bir düzenleme komutu çalıştırıldığında çoğunlukla bu iletiyle karşılaşılır. Bu iletikullanıcıdan nesne seçmesini ister. Nesne seçerken kullanılabilecek birçok alternatifolduğunu söyleyelim. Burada sadece tek tek nesnelerin işaretlenerek seçiminden ve"Crossing" ile "Window" nesne seçim alternatiflerinden bahsedeceğiz ERASE komutu çalıştırıldığında gelen "Select objects" iletisi kullanıcıdan nesneseçmesini ister ve bu esnada imleç kutu şeklini alır. Bu kutunun adı, nesne seçimi hedefkutusudur. Bu kutu, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, seçilmek istenen nesne üzerindekonumlandırılır ve işaretleme tuşuna (faredeki sol tuş) basılır. Nesne seçilmiş olur veseçildiği, aydınlatılarak (kesikli çizgi tipiyle temsil edilerek) belirtilir. Komut satırında da birnesnenin seçildiğini ifade eden “1 found” ibaresi görülür. Seçilecek başka nesne varsa aynıişlem tekrarlanır. Yani nesne seçimi hedef kutusu, seçilecek nesne üzerinde konumlandırılıpişaretlenir. Komut satırında da “1 found, 2 total” ibaresi bu defa yer alır. Yani bir nesne dahaseçildi ve toplam seçilen nesne sayısı iki oldu denilmektedir. Seçilecek başka nesnekalmayana kadar bu işlem tekrarlanır ve seçimi bitirmek için son "Select objects" iletisineboş yanıt verilir. Yukarıda anlatıldığı gibi nesneler tek tek seçilebileceği gibi "Window" veya"Crossing" denen nesne seçim alternatifleri de kullanılabilir. Özellikle bir kerede 1 den fazlanesne seçmek için tercih edilirler. Aşağıda bu iki alternatif açıklanmıştır.  Window: Bu alternatifin kullanımı sonucunda bir dikdörtgen açılması istenir. Oluşturulan bu dikdörtgenin içine tamamen giren nesneler seçilir. Nesnenin bir kısmı dikdörtgen içine girerse seçilmez. Kullanımı sırasında iletilere aşağıdaki gibi yanıt verilmesi gerekir. 77
  • 84. Command: erase  Select objects: w  Specify fırst corner: (A) Specify opposite comer: (B) Select objects:  Yukarıdaki örnekte "Window" alternatifinin nasıl kullanılacağı görülmektedir."Window" kullanılacağı belirtildikten sonra kullanıcıdan iki nokta istenmiş ve bu iki noktayıköşegen kabul eden bir dikdörtgen açılmıştır. Bu dikdörtgen içine sadece iki doğru parçasıtamamen girdiği için silinmiştir. Şekilde dikkat edilirse yatay iki doğru, kısmen dikdörtgeniçine girdikleri için seçilmemişler ve dolayısıyla silinmemişlerdir.  Crossing: Kullanılışı "Window" ile aynıdır. Fakat burada açılan dikdörtgen içine nesnenin tamamının girmesi şart değildir. Nesnenin bir kısmının dikdörtgen içine girmesi (hatta değmesi), seçilmesi için yeterlidir. Command: erase  Select objects: c  Specify first comer: (A noktası) Specify opposite corner: (B noktası) Select objects:  “Cossing” ve “Window” kullanımı arasında fark olmadığı şekillerde görülmektedir.Yukarıdaki şekilde eğik ve dik doğrular tamamen, üstteki iki yatay doğru da kısmendikdörtgen içine girmektedir. Dolayısıyla dört doğru seçilmiş ve silinmiştir. Ayrıca“Crossing” sonucu açılan dikdörtgenin, kesikli çizgi tipine sahip olduğuna dikkat edin.“Crossing” ve “Window” nesne seçim alternatifleri arasındaki bu ince fark, çalışmalarımızdaoldukça işimize yarar. Aşağıdaki şekil bu farkın anlamlı bir uygulamasını temsil eder.Sadece çemberlerin silinmesi ve doğrulara dokunulmaması istendiği için "Window" seçimalternatifi tercih edilmiştir. 78
  • 85. “Window” ve “Crossing” nesne seçim alternatiflerinin kullanılabilmesi için "Selectobjects" iletisine baş harflerinin yazılması şart değildir. "Select objects" iletisi komutsatırındayken nesne seçimi hedef kutusunu (kutu şeklindeki imleç), herhangi bir nesneüzerine gelmeyecek şekilde çalışma alanında boş bir yerde konumlandırıp işaretlediğimizdedikdörtgen açılmaya başlar. Komut satırında dikdörtgenin diğer köşesini temsil edeceknokta, “Specify opposite corner:” iletisi ile istenir. İkinci noktayı da vererek dikdörtgenoluşumu bitirilir ve nesneler seçilir. Dikdörtgenin “Window” veya “Crossing” olduğu,dikdörtgenin oluşturulma yönüyle ilgilidir. Dikdörtgen, soldan sağa açılırsa “Window”;sağdan sola açılırsa “Crossing” olur.4.9. Copy Komutu COPY komutu ile seçilen nesneler, doğrultularını değiştirmeksizin çoğaltılırlar.Kullanımı MOVE komutuna çok benzer. MOVE komutundan farkı, seçilen nesnenin yerindebırakılıp kopyasının istenen yere taşınmasıdır. Komut menü çubuğunda “Modify”başlığından seçilebilir. Aşağıda komutun kullanımına yönelik bir örnek verilmiştir. Command: copy  Select objects: (A işaretlenerek “Window” alternatifinin kullanımına başlanır.) Specify opposite corner: (B işaretlenerek “Window” kullanımı bitirilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Specify base point or displacement, or [Multiple]: (Seçilen nesneler C tutulur.) Specify second point of displacement, or <use first point as displacement>: @195,0  Command: Son iki ileti, MOVE komutundakinin aynısıdır. Yani nesneler bir noktadan tutulupbaşka bir noktaya götürülebilirler veya bir yer değiştirme vektörü tanımlayarak kopyalamaişlem gerçekleştirilir. Eğer seçilen nesnenin bir kaç kopyası çıkarılacaksa “Multiple”seçeneği kullanılır. Kullanıcıyı her defasında komutun çalıştırılması, nesne seçimi ve tutmanoktasının girilmesi külfetinden kurtaran "Multiple" seçeneği ile ilgili bir örnek aşağıdaverilmiştir. 79
  • 86. Command: copy  Select objects: (A çemberi seçilir.) Select objects:  (Seçim bitirilir.) Specify base point or displacement, or [Multiple]: m  Specity base point: (“MIDpoint” modu ile çember, B noktasından seçilir.) Specify second point of displacement or ... : (“MIDpoint” modu ile C noktası girilir.)Specity second point of displacement or ... : (“MIDpoint” modu ile D noktası girilir.) Specitysecond point of displacement or ... : (“MIDpoint” modu ile E noktası girilir.) Specify secondpoint of displacement or <use first point as displacement>:  Command:4.10. Trim Komutu Nesnelerin budanması için TRIM komutu kullanılır. TRIM komutu, iki aşamalı birkomuttur. Yani ilk önce kesici kenar olarak görevlendirilecek nesneler seçilir. Daha sonrakesici kenar olarak görevlendirilen nesnelerin üzerinden (veya uzantılarının üzerinden) geçennesneler, budanacakları taraftan seçilirler. Aşağıda komutun iletilerindeki aktif emirlerinizlenmesiyle yapılan örneği inceleyelim. Command: trim  Current settings: Projection=UCS Edge=None Select cutting edges ... Select objects: (A eliptik yayı işaretlenir.) Select objects: (B eliptik yayı işaretlenir.) Select objects:  (Kesici kenar belirlemesi bitirilir.) Select object to trim or shift-select to extend or [Project/Edge/Undo]: (Doğru, Cnoktası civarından işaretlenir.) Select object to trim or shift-select to extend or [Project/Edge/Undo]: (Doğru, Dnoktası civarından işaretenir.) Select object to trim or shift-select to extend or (ProjectlEdge/Undo]:  (Budamaiş/emi bitirilir.) Command: 80
  • 87. C ve D doğrularının seçim yerlerinin önemli olduğu görülmektedir. Eliptik yaylarınarasında kalan kısımların budanması istendiğinden, arada kalan kısımları üzerindenişaretleme yapılır. Komut çalıştırıldığında ilk satırda bir uyarı mesajı bulunur. Bu mesajkomutun çalışmasını etkileyen değişkenlerin durumunu bildirir. Budama yapmaaşamasındaki “Project” ve “Edge” seçenekleri, bu parametrelerin değiştirilmesini sağlar.“Project” seçeneği üç boyuta yönelik bazı ayarları yaptığı için burada anlatılmayacaktır.“Edge” seçeneği alındığında Enter an implied edge extension mode [Extend/No extend] <güncel>: İletisi gelir. “Extend” seçimi, kesici kenarların sonsuz uzunlukta olmasını; “Noextend” seçimi ise kesici kenarların gerçek uzunluklarının dikkate alınmasını sağlar. Örneğinaşağıdaki şekilde gösterilen budamanın yapılabilmesi için “Edge” seçeneği “Extend”durumuna getirilmelidir. “Edge” seçeneği TRIM komutu içinde değiştirilebildiği gibi EDGEMODE sistemdeğişkeni vasıtasıyla da ayarlanabilir. Oldukça kullanışlı bir komut olan TRIM ile “Fence”nesne seçim alternatifinin özel bir kullanımı söz konusudur. Aşağıdaki örneği inceleyelim. Command: trim  Current settings: Projection=UCS Edge=Extend Select cutting edges ... Select objects: (Kesici kenar olarak A yayı seçilir.) Select objects:  (Kesici kenar seçimi bitirilir.) Select object to trim or shift-select to extend or [Project/Edge/Undo]: f  (Budamaişleminde “Fence” kullanımı) First fence point: (B noktası verilir.) Specify endpoint of line or [Undo]: (C noktası verilir.) 81
  • 88. Specify endpoint ofline or [Undo]:  (“Fence” kullanımı bitirilir.) Select object to trim or shift-select to extend or [Project/Edge/Undo]:  (Budamaişlemi bitirilir.) Command: Ayrıca kesici kenar seçimi bitirildikten sonra budanacak nesneleri seçmeaşamasındayken Shift tuşuna basılı tutarak seçilen nesneler, kesici kenar olarak belirlenennesnelere değene kadar uzatılırlar. Yani TRIM komutu, EXTEND komutu gibi kullanılmışolur. Aynı şey, EXTEND komutu için de geçerlidir. Aşağıda EXTEND komutuaçıklanmaktadır.4.11. Extend Komutu EXTEND komutu nesnelerin başka bir nesneye değene kadar uzatılmasını sağlar. Bukomut da iki aşamalıdır. Yani ilk önce sınır kenarlar seçilir. Daha sonra bu sınır kenarlarakadar uzatılacak nesneler seçilir. Menü çubuğunun “Modify” başlığında bulunan komutunileti sırası aşağıdaki örnekte görülmektedir. Command: extend  Current settings: Projection=UCS Edge=Extend Select boundary edges ... Select objects: (Sınır kenar olarak A çemberi seçilir) Select objects:  (Sınır kenar seçimi bitirilir) Select object to extend or shift-select to trim or [Project/Edge/Undo]: (B yayı şekildekigibi seçilir) 82
  • 89. Select object to extend or shift-select to trim or [Project/Edge/Undo]: (C yayı şekildekigibi seçilir.) Select object to extend or shift-select to trim or [Project/Edge/Undo]: (Başka nesneseçilmiyor.) Command: EXTEND komutu çalıştırıldığında ilk satırdaki mesaj, komutun çalışmasını etkileyendeğişkenlerin durumunu bildirir. “Project” ve “Edge” seçenekleri, bu parametrelerideğiştirmek için kullanılırlar. “Project” seçeneğinin etkisi üç boyutla ilgili olduğu için şimdianlatılmayacaktır. “Edge” seçeneği ise TRIM komutundaki gibidir. “Extend” durumunagetirilmesi, sınır kenarın uzantısının da dikkate alınmasına sebep olur. Aşağıdaki şekildesınır kenar olarak seçilen doğrunun uzantısının da dikkate alınmasının sonucu gösterilmiştir. “Fence” nesne seçim alternatifinin TRIM komutundaki gibi özel kullanımı burada dasöz konusudur. Yani aynı anda l den fazla nesne, sınır kenara “Fence” sayesinde uzatılır. Ayrıca TRIM komutunda olduğu gibi EXTEND komutunda da ikinci aşamada Shifttuşuna basılı tutarak nesne seçilmesi budamaya sebep olacaktır. Yani EXTEND komutuTRIM komutu gibi kullanılabilir. 83
  • 90. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  New komutunu kullanınız. Yeni bir çizim sayfası oluşturunuz.  Çizim alanını ayarlayınız. Mevcut bir yazı üzerinde değişiklik  Ddedit komutunu kullanınız. yapınız. Yanlış yapılmış eylemi geri alınız.  Undo komutunu kullanınız. Bur eylemi tekrar geri getiriniz.  Redo komutunu kullanınız.  Osnap kenetleme modlarını çizim sırasında Çember ve çizgi çiziniz. kullanınız. Dosyanızı otomatik olarak  Savetime komutunu kullanarak kaydetme kaydediniz. zamanını ayarlayınız. Çizilmiş nesneleri seçme işlemini  Seçim yapma seçeneklerini uygulayarak tekrar uygulayınız. ediniz. Nesnelerin özelliklerini öğreniniz.  List komutunu kullanınız. Seçilmiş öğelerin silme işlemini  Erase komutunu değişik şekillerde kullanınız. uygulayınız.  Copy komutunu kullanınız. Nesneyi kopyalayınız.  Çoğaltma komutu ile karşılaştırınız. Nesneyi budayınız.  Trim komutunu kulanınız. Nesneyi uzatmak.  Extend komutunu kullanınız. Aşağıdakine benzer bir resim çizerek öğrendiklerinizi uygulayınız. 84
  • 91. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda verilen ölçme değerlendirmede, çoktan seçmeli ölçme değerlendirmekıstasları uygulanmıştır.1. Yeni bir çizime başlamak için hangi komut kullanılır? A) File B) New C) Layer D) Command2. Çizimde bulunan yazıları düzenlemek için hangi komut kullanılır? A) Plot B) Dtext C) Text D) Ddedit3. Yanlış yapılan eylemi düzeltmek hangi komut kullanılır? A) Undo B) Redo C) Delete D) Change4. Otomatik olarak kaydetme komutu hangisidir? A) New B) Savetime C) File D) Last5. Seçilenlerin içerisinde çıkarmak için hangi seçenek kullanılır? A) All B) Window C) Last D) Remove6. Pencerenin kestiği nesneleri hangi seçenek seçer? A) Crossing B) Polygon C) Last D) Add7. Nesne özellikleri hangi komutla öğrenilir? A) Change B) Linetype C) List D) Redo8. Budama komutu hangisidir? A) Extend B) Erase C) Copy D) TrimDEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 85
  • 92. PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şeklin çizimini 40 dakika sürede yapınız. Açıklama: Aşağıda listelenen davranışları yapamıyorsanız “Hayır”, yapabiliyorsanız“Evet” kutucuğuna (X) işareti koyunuz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1. Çizim alanını hazırladınız mı? 2. Çizimi yaptınız mı? 3. Trim komutunu kullandınız mı? 4. Görüntüleme komutunu kullandınız mı? 5. Layer komutunu kullandınız mı? 6. Verilen sürede tamamladınız mı? 7. Çizimin çıktısını aldınız mı?DEĞERLENDİRME Eksikliklerinizi gördükten sonra, faaliyete tekrar dönerek, araştırarak ya daöğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 86
  • 93. MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki şekilleri çizerek öğrendiklerinizi uygulayınız. Sevgili öğrenci, bu modül sonunda kazanılacak bilgi ve becerilerin ölçülmesi içinyukarıdaki uygulamayı kullanabilirsiniz. Ya da kendiniz benzer bir ölçme değerlendirmearacı uygulayabilirsiniz. 87
  • 94. Açıklama: Aşağıda listelenen davranışları yapamıyorsanız “Hayır”, yapabiliyorsanız“Evet” kutucuğuna (X) işareti koyunuz. BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÇİZİM 1 DEĞERLENDİRME GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Evet Hayır Çizimleri yapabildiniz mi? Çizim yöntemini belirleyebildiniz mi? Çizimi değişik yöntemlerle yapabildiniz mi? Öğrenmediğiniz kısımlarla ilgili iş yaptınız mı? İşi verilen sürede yapabildiniz mi? Tertipli, düzenli ve temiz çalıştınız mı? İş ve iş güvenliği kurallarına uydunuz mu?DEĞERLENDİRME Modül sonunda yeterli bilgi ve becerileri gözlemlediyseniz kendinizi başarılı,gözlemleyemediyseniz kendinizi başarısız olarak değerlendirebilirsiniz. Hazırlamışolduğunuz araştırma ödevini öğretmenize verebilir, ödevi sınıfta sunabilir ve arkadaşlarınızlatartışarak modül başarınızı değerlendirebilirsiniz. 88
  • 95. CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARIÖĞRENME FAALİYETİ–1’ İN CEVAP ANAHTARI 1. D 2. B 3. C 4. A 5. B 6. DÖĞRENME FAALİYETİ–2’ NİN CEVAP ANAHTARI 1. C 2. A 3. D 4. B 5. A 6. CÖĞRENME FAALİYETİ–3’ ÜN CEVAP ANAHTARI 1. B 2. D 3. C 4. A 5. D 6. A 7. A 8. CÖĞRENME FAALİYETİ–4’ ÜN CEVAP ANAHTARI 1. B 2. D 3. A 4. B 5. D 6. A 7. C 8. D 89
  • 96. KAYNAKÇA KAYNAKÇA Adem KALIN, Bilgisayar Kullanımı, Kayseri, 1999. Barbaros SOYER, AutoCAD 2002, Aralsan, İstanbul, 2001. FREY David, Belgin ELÇİOĞLU, AutoCAD 2005 ve AutoCAD LT 2005, Alfa Yayınları, İstanbul, 2004. Muammer NALBANT, AutoCAD Relase 12 ve 13 ile Çizim Teknikleri ve Modelleme, Beta Yayınları, Ankara, 1996. 90

×