A C H T E R G R O N D



Voor succesvol operationeel functioneel
beheer is meer nodig dan BiSL
Sinds de komst van Business...
A C H T E R G R O N D


ger functioneel beheer ook daadwerke-       1 Beheerdomein                              steunde be...
A C H T E R G R O N D




Figuur 2 Basiselementen en aandachtsgebieden van het referentiekader


belangrijke aandachtspunt...
A C H T E R G R O N D


dienen te leveren conform deze kwali-       • De kwaliteit van de functioneel             seerd im...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

FB Magazine 2010 01 - Voor het professionaliseren van functioneel beheer is meer nodig dan BISL - Wilbert Teunissen

1,422

Published on

Magazine: Functioneel Beheer Magazine
Date: January 2010
Author: Wilbert Teunissen

Published in: Business, Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,422
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
46
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

FB Magazine 2010 01 - Voor het professionaliseren van functioneel beheer is meer nodig dan BISL - Wilbert Teunissen

  1. 1. A C H T E R G R O N D Voor succesvol operationeel functioneel beheer is meer nodig dan BiSL Sinds de komst van Business Information Services Library (BiSL) in 2005 basiselementen van het hiervoor als framework voor functioneel beheer, is de aandacht voor dit vakgebied genoemde referentiekader. Met de enorm toegenomen. Zeker bedrijven die (delen van) hun IT hebben uitbe- invulling van de basiselementen krijgt u steed onderkennen de noodzaak om de vraagkant van de IT dienstverle- antwoord op deze vragen en legt u de ning verder te verbeteren en starten met het inrichten van functioneel basis voor succesvol operationeel functi- beheer. Al zoekende stuiten ze op BiSL. BiSL beschrijft de processen en oneel beheer. activiteiten voor functioneel beheer. De vraag die dan direct wordt gesteld is “Hoe richt je dat nu in?” Het referentiekader voor functioneel beheer De vijf basiselementen van functioneel Deze vraag wordt overigens altijd om functioneel beheer te verbeteren of beheer zijn: gesteld op het moment dat men een in te richten, blijken in praktijk een aan- 1. Beheerdomein willekeurig procesmodel in praktijk wil tal fundamentele vragen te hebben: Het antwoord op de eerste van de hier- gaan toepassen. Of dat nu BiSL, ASL voor genoemde fundamentele vragen is (Application Services Library) of ITIL 1 Waarover moet het functioneel beheer het krijgen van inzicht in het verant- (Information Technology Infrastructure worden uitgevoerd; wat is het verant- woordelijkheidsgebied van functioneel Library) is, er is voor de inrichting blijk- woordelijkheidsgebied? beheer: het te beheren domein. baar meer nodig dan de beschrijving 2 Wat zijn de activiteiten die ten aan- van processen. Als het gaat om het zien van dit verantwoordelijkheidsge- 2. Processen & activiteiten werkend krijgen van deze modellen, bied moeten worden uitgevoerd en Het gaat bij dit element om duidelijk- dan blijft het in de literatuur akelig stil. hoe sluiten deze aan bij bestaande IT- heid te krijgen in de activiteiten die de Er bestaat een groeiende behoefte aan beheerprocessen? functioneel beheerders dienen uit te een structuur die handvatten biedt bij voeren voor de informatiesyste- de implementatie van functioneel men waar zij verantwoor- beheer en daarmee het operatio- delijk voor zijn. Dat naliseren van BiSL. blijkt in praktijk breder te zijn In dit artikel wordt een dan alleen de structuur aangereikt in de processen die vorm van een referentieka- BiSL beschrijft. der dat antwoord geeft op de 3•Organisatie & vraag: wat is er minimaal nodig medewerkers voor de inrichting van functioneel figuur 1 Onde Dit element geeft onder beheer? De basis is de jarenlange erva- meer antwoord op vraag hoe de rdelen v an het refe renti ekader voor functioneel beheer ring met het praktisch inrichten van functioneel beheer organisatie eruit functioneel beheer organisaties. In die 3 Wie moeten het functioneel beheer moet zien. periode zijn vele best practices verza- uitvoeren? Welke rollen en competen- 4 • Communicatie & overleg meld en in een logische structuur tieniveaus onderkennen we en waar Om een proces, waarin functioneel samengebracht. Dit referentiekader is plaatsen we functioneel beheer binnen beheer is betrokken, goed te laten verlo- geen vervanging van BiSL, maar een onze organisatie? pen is samenwerking en overleg met aanvulling op BiSL om de functioneel 4 Hoe en met wie moet functioneel alle daarin participerende partijen nood- beheer processen ook daadwerkelijk beheer samenwerken in de uitvoering zakelijk. Daarbij horen zowel formele als operationeel te krijgen in elke organisa- van de activiteiten en processen? informele overleg- en communicatie- tie. 5 Hoe moeten we de sturing op functio- structuren. neel beheer opzetten? 5 • Sturing Fundamentele vragen Indien helderheid is verkregen in de Organisaties die BiSL willen gebruiken Deze vijf vragen zijn vertaald naar vijf eerste 4 basiselementen, kan de mana- 12
  2. 2. A C H T E R G R O N D ger functioneel beheer ook daadwerke- 1 Beheerdomein steunde bedrijfsprocessen is basiskennis lijk de sturing inrichten. In dit element Dit basiselement geeft inzicht in de voor functioneel beheer. Daarmee is de zijn de sturende activiteiten van BiSL aspecten die nodig zijn om antwoord te functioneel beheerder in staat te bepa- terug te vinden. geven op de vraag: wat moeten we len of het betreffende systeem nog vol- beheren? Het beheerdomein is feitelijk doet aan de eisen van de gebruikers en Deze vijf elementen als onderdeel van de basisinformatie. Hiermee krijgt func- of door een meer optimaal gebruik van het referentiekader, vormen de basis tioneel beheer inzicht in zijn verant- het systeem het bedrijfsproces efficiën- voor een succesvolle inrichting van woordelijkheidsgebied: het geeft duide- ter onderstseund kan worden. functioneel beheer en geven antwoord lijkheid in de relatie tussen informatie- op de in het begin van dit artikel systemen, bedrijfsgegevens en bedrijfs- 2 Processen en activiteiten genoemde vijf fundamentele vragen. processen. Hierbij wordt onderscheid Om de kwaliteit van het beheerdomein gemaakt tussen specifieke informatie- te bewaken dient functioneel beheer Elk basiselement is verder verdeeld in voorziening (datgene wat bedrijfsafde- een aantal processen uit te voeren met vier aandachtsgebieden die aangeven ling afhankelijk is) en generieke infor- bijbehorende onderhoud- en beheer wat er inhoudelijk moet gebeuren. Elk matievoorziening (datgene wat bedrijfs- activiteiten. Dit basiselement geeft ant- aandachtsgebied bevat tenslotte een breed van toepassing is). Dit onder- woord op de vraag: welke activiteiten aantal concrete hulmiddelen en tools die scheid heeft onder meer ook conse- vallen onder verantwoordelijkheid van tijdens de implementatie van functio- quenties voor de organisatorische functioneel beheer? neel beheer beschikbaar moeten inrichting van functioneel beheer. komen. Het benoemen en ontwikkelen Deze processen moeten ervoor zorgen van deze tools en hulpmiddelen maakt Een belangrijk, vaak onderbelicht en dat enerzijds de continuïteit van de de inrichting concreet, waarmee BiSL moeilijk te bepalen onderwerp is eigen- informatievoorziening wordt geborgd (gebruikersondersteuning en wijzigin- Voorbeeld genbeheer) en anderzijds dat de eisen Voor de beschrijving van zijn beheerdomein stelt de functioneel beheerder een en wensen vanuit de business worden functioneel beheer dossier (FBD) op. Dit dossier beschrijft bijvoorbeeld voor een vertaald naar noodzakelijke aanpassin- informatiesysteem alle specifieke uit te voeren beheeractiviteiten, bevat verwij- gen in de informatiesystemen (project- zingen naar beschikbare documentatie, geeft een overzicht van de aanspreek- participatie en implementatie). In de punten bij business en IT en benoemt de belangrijkste kwaliteitseisen die voor uitvoering van deze processen werkt het betreffende systeem gelden. Het doel van dit functioneel beheer dossier is functioneel beheer samen met zowel de tweeledig: gebruikersorganisatie en proceseigena- ren (vraagkant) als met de partijen die • Zicht krijgen op alle activiteiten die moeten worden uitgevoerd betreffende een verantwoordelijk zijn voor de levering specifiek informatiesysteem; van IT-diensten (aanbodkant). Hierbij • Het is een basis voor kennisoverdracht naar andere functioneel beheerders. vertegenwoordigt functioneel beheer de vraagkant. Bij de inrichting en uitvoe- Zo heeft elk basiselement van het referentiekader zijn eigen specifieke producten ring van de beheerprocessen krijgt en hulpmiddelen die de inrichting van functioneel beheer heel concreet en prak- functioneel beheer te maken met de tisch toepasbaar maken. hele keten van IT dienstverlening. Het is zaak deze processen als keten te bena- ook praktisch toepasbaar wordt. aarschap. Wie is bijvoorbeeld functio- deren om te voorkomen dat procesver- neel eigenaar van een SAP-systeem of antwoordelijkheid en –sturing op meer- De aandachtsgebieden van de vijf wie is eigenaar van het inkoopproces en dere plekken (zowel bij business als bij basiselementen dus van de informatiesystemen die IT) worden uitgevoerd. In de praktijk In de volgende figuur zijn voor elk van daarbij worden gebruikt. Het is essenti- komt het voor dat er een verdeling de vijf basiselementen vier aandachts- eel om daar helderheid in te krijgen. Al wordt gemaakt tussen functioneel gebieden genoemd die in praktijk een was het alleen maar om te bepalen wie beheerders die gebruikersondersteunen- belangrijke bijdrage leveren aan een beslissingsbevoegd is ten aanzien van de activiteiten uitvoeren (linkerkant van efficiënte en effectieve inrichting van de wijzigingen die moeten worden door- het basiselement) en functioneel functioneel beheer: gevoerd. Er zijn binnen het referentie- beheerders die zich alleen richten op kader een aantal praktische richtlijnen projectgerelateerde activiteiten (rech- Voor elk basiselement geven we een beschikbaar om het eigenaarschap te terkant van het basiselement). korte toelichting op de bijbehorende beleggen. Ook het inzicht in de relatie Kennisoverdracht en onderlinge ver- aandachtsgebieden: van informatiesystemen met de onder- vangbaarheid zijn bij deze splitsing 12
  3. 3. A C H T E R G R O N D Figuur 2 Basiselementen en aandachtsgebieden van het referentiekader belangrijke aandachtspunten. 3 Organisatie en medewerkers De keuze voor de meest geschikte inrich- Na duidelijk te hebben wat het verant- ting is afhankelijk van een aantal factoren Bij dit basiselement “Processen en woordelijkheidsgebied van functioneel zoals de omvang van het beheerdomein, Activiteiten” is het niet alleen van beheer is en welke activiteiten daarvoor de huidige organisatorische indeling van belang duidelijkheid te krijgen in de moeten worden uitgevoerd, kan men het bedrijf, de kenmerken van de te behe- reguliere beheeractiviteiten van functio- bepalen welke kennis en competenties ren informatiesystemen en het beleid ten neel beheer, zoals die ook in BiSL zijn nodig zijn om de rol van functioneel aanzien van de inrichting van de functio- genoemd. Ook de specifieke informatie- beheerder te kunnen invullen. Dit basis- neel beheerorganisatie (decentrale versus systeem afhankelijke activiteiten, die element geeft inzicht in de organisatori- centrale inrichting of combinatie daarvan). voortkomen uit de relatie met een spe- sche inrichting van functioneel beheer Als de keuze gemaakt is kan functioneel cifiek bedrijfsproces, zijn evenzo en geeft antwoord op de vraag: wie beheer georganiseerd worden. De benodig- belangrijk. moeten het functioneel beheer uitvoe- de kennis en competenties kunnen in kaart ren en hoe organiseren we dat? worden gebracht en de juiste medewerkers Op het moment dat het beheerdomein kunnen gekoppeld worden aan de benoem- Voorbeeld: bekend is, is het van belang het domein de rollen en functies. Het is essentieel dat alle mutaties op te verdelen binnen de functioneel verzekeringen zijn doorgevoerd voor- beheer organisatie. Hiervoor zijn meer- 4 Communicatie en overleg dat functioneel beheer de maandelijk- dere mogelijkheden: Om de rol van functioneel beheer en daar- se prolongatie kan starten. Dit is een • Klantgerichte indeling: indeling naar bij horende activiteiten goed te kunnen uit- activiteit die expliciet is voor het pro- de klanten van functioneel beheer voeren en de beheerprocessen als keten te longatieproces en waarbij de functio- • Procesgerichte indeling: indeling naar benaderen en te kunnen optimaliseren, is neel beheerder van het de ondersteunende bedrijfsprocessen antwoord nodig op de vraag: hoe moeten “VerzekeringenBeheerSysteem” (VBS) • Informatiesysteemgerichte indeling: we samenwerken met de betrokken partij- een belangrijke rol heeft als initiator indeling naar aan elkaar gerelateerde en? Dat zijn aan de ene kant de vertegen- en coördinator. De functioneel beheer- informatiesystemen woordigers van de vraagkant (gebruikers, der moet dus op de hoogte zijn van • Productgerichte indeling: indeling naar key users en business managers), die de deze specifieke bedrijfsactiviteiten, de de producten die de organisatie levert kwaliteitseisen definiëren en aan de andere daarbij gebruikte functionaliteit van aan haar klanten (bijvoorbeeld spaar- kant de aanbodkant (interne en externe VBS en de rol die hij hierbij heeft. en betaalproducten) applicatie- en technisch beheerders), die 12
  4. 4. A C H T E R G R O N D dienen te leveren conform deze kwali- • De kwaliteit van de functioneel seerd implementatieplan, zult u deze teitseisen. Om de samenwerking in deze beheerorganisatie zelf (activiteiten, elementen en aandachtsgebieden moe- keten vloeiend te laten verlopen is processen, kennis en competenties). ten toetsen om te komen tot een pro- intensief communicatie en overleg fessionele functioneel beheerorganisatie. nodig. De manager functioneel beheer is ver- antwoordelijk voor het plannen, bewa- Het referentiekader kan hierbij op de Heeft een organisatie te maken heeft ken en realiseren van de resultaten die volgende wijzen worden gebruikt: met meerdere functioneel beheer het gevolg zijn van deze activiteiten. Hij • Als toetsingskader om te bepalen in hoeverre bij een bestaande functio- Een belangrijk, vaak onderbelicht en moeilijk te bepalen neel beheer organisatie alle van toe- passing zijnde elementen aanwezig onderwerp is eigenaarschap. Wie is bijvoorbeeld functioneel zijn. Het zegt dus iets over de mate eigenaar van een SAP-systeem of wie is eigenaar van het van professionaliteit; • Als een basis voor het aangeven van inkoopproces en dus van de informatiesystemen die daarbij prioriteiten en fasering bij het opstel- worden gebruikt. Het is essentieel om daar helderheid in te krijgen. len van een implementatieplan; • Om de resultaten van de inrichting teams, dan is het verstandig ook van zal daarvoor een jaarplan opstellen tussentijdse te meten (wat hebben we elkaar te kunnen leren en te bepalen of waarin de resultaten van het afgelopen tot nu toe bereikt?). elk team haar werkzaamheden op jaar worden toegelicht en een planning dezelfde wijze uitvoert. Daarmee wordt wordt opgenomen voor het komende Het referentiekader is daarmee een zeer de transparantie (de rol en werkwijze jaar. Hierin zijn niet alleen de resultaten praktisch hulpmiddel gebleken bij de van functioneel beheer) richting alle genoemd maar vooral ook de wijze operationalisering van BiSL. partijen vergroot. Een periodiek functio- waarop neel beheer overleg (fb-overleg) is dan deze worden bereikt. Hierin komen dus ook sterk aan te bevelen, de overige hiervoor beschreven basis- zeker wanneer functioneel beheer geo- elementen weer terug. grafisch is verspreid. Conclusie 5 Sturing Zoals in de inleiding verwoord worstelen Belangrijkste vraag die met “sturing” vele organisaties met de vraag hoe BiSL beantwoordt wordt is „hoe krijgen we in te zetten voor het verbeteren of Grip?‟. inrichting van functioneel beheer. Het Sturing heeft in het kader van functio- referentiekader dat in dit artikel is neel beheer twee invalshoeken: sturing beschreven biedt u een basis om de van functioneel beheer zelf en sturing inrichting gestructureerd aan te pakken. van de informatievoorziening. Beide val- Het referentiekader is geen „Wet van len onder verantwoordelijkheid van het Meden en Perzen‟ en is ook niet bedoeld De schrijver van deze publicatie: management van functioneel beheer. Bij als „De Bijbel‟. Het is, zoals gezegd, Wilbert Teunissen is Principal Consultant elk aandachtsgebied van sturing is het ontstaan uit de vele best practices die in bij Logica en heeft zich in de afgelopen van belang dit onderscheid te maken. de afgelopen jaren zijn verzameld tij- jaren gespecialiseerd in het professiona- dens de inrichting van functioneel liseren van functioneel beheer. Wilbert Grip heb je als functioneel beheer orga- beheer bij diverse bedrijven. In praktijk heeft meer dan 15 jaar ervaring met nisatie of afdeling nodig op onder meer blijken alle elementen uit het referentie- het inrichten van beheerorganisaties op de volgende onderwerpen: kader een belangrijke rol te spelen. De het grensvlak tussen business en IT. • De daadwerkelijke en geplande tijds- elementen hebben in praktijk echter Wilbert heeft diverse presentaties over besteding van de functioneel beheer- niet altijd een even hoge prioriteit. Elke dit onderwerp onder andere voor ITSMF ders (resourceplanning) organisatie bepaalt natuurlijk zelf welk verzorgd. De white papers die hij heeft • De geplande inzet voor projecten en belang zij hecht aan elk van de onder- geschreven zijn beschikbaar op releases (project- en releaseplanning) delen van het referentiekader. Bij elke http://www.logica.nl/functional+manage • De gewenste kwaliteit van de informa- stap van de inrichting, of het nu gaat ment/400015928 tievoorziening (kwaliteitsmanagement) om de analyse van de huidige situatie, ten opzichte van de geleverde kwali- het definiëren van de gewenste organi- Dit artikel is verschenen in teit (Contract- en SLA-management). satie of om het opstellen van een gefa- Functioneel Beheer Magazine 12

×