Your SlideShare is downloading. ×
PR & Social Media 2013: Onlosmakelijk Verbonden
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

PR & Social Media 2013: Onlosmakelijk Verbonden

4,560

Published on

Door de opkomst van social media is de snelheid van nieuwsverspreiding hoger, het bereik groter en zijn zowel PR professionals als journalisten meer en sneller gaan publiceren. PR professionals vinden …

Door de opkomst van social media is de snelheid van nieuwsverspreiding hoger, het bereik groter en zijn zowel PR professionals als journalisten meer en sneller gaan publiceren. PR professionals vinden social media nog lang niet altijd een betrouwbare bron van informatie (44%), terwijl een meerderheid van de journalisten en bloggers (63%) het wel een betrouwbare bron vindt. Fact checking is en blijft erg belangrijk, maar het gebruik van social media zorgt voor een dilemma: zo snel mogelijk onjuiste informatie delen of (te) laat correcte informatie delen? Van de journalisten en bloggers geeft 76% aan dat fact checking door de komst van social media nu minder zorgvuldig gebeurt. Dit blijkt uit een onderzoek van Social Embassy in opdracht van ING Nederland onder PR professionals en journalisten. Meer informatie: http://www.ing.nl/nieuws

Published in: News & Politics
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
4,560
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
124
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. PR & SOCIALMEDIA IN 2013ONLOSMAKELIJKVERBONDENEen onderzoek onder PR professionals& journalisten naar de rol van social media.Amsterdam, mei 2013COLOFONING Nederland,Externe Communicatie,pers@ing.nl, @INGnl_nieuws.www.ing.nl/nieuws.
  • 2. PR & Social Media 20132SAMENVATTINGHet medialandschap is de afgelopen jaren sterk aanverandering onderhevig, mede als gevolg van desnelle opkomst, het gebruik en de impact van socialmedia. Met dit kwalitatieve onderzoek is inzichtverkregen in de rol die social media spelen bij PRen journalistiek. Hoe belangrijk vinden PR profes­sionals, woordvoerders, communicatieprofessionals,journalisten, bloggers en experts social media? Inhoeverre en op welke manier wordt social mediagebruikt? Vinden zij social media betrouwbaar?Weten zij social media te benutten voor het ver­groten van invloed en bereik? En wat verwachtenPR professionals, woordvoerders, communicatie­professionals, journalisten, bloggers en expertsvan social media in de toekomst?Uit het onderzoek blijkt duidelijk dat PR en jour­nalistiek niet meer zonder social media kunnen.Zowel de PR professionals als de journalisten zijndagelijks actief op social media. Social media wor­den actief ingezet en maken bij PR professionalseen onlosmakelijk onderdeel uit van de PR toolkit.Wel is duidelijk dat social media worden gezien alseen aanvullend kanaal; de meer traditionele (off­line en online) middelen blijven belangrijk. Vol­gens beide groepen zorgen social media voor eenhogere snelheid, toegenomen bereik en een hogerepublicatie frequentie.De meningen over de betrouwbaarheid van socialmedia zijn verdeeld. De betrouwbaarheid is namelijksterk afhankelijk van de afzender van een bericht.Fact checking is en blijft daarom een belangrijkaspect; daar veranderen social media niks aan.Wel wordt door een groot deel van de journalistengesteld dat fact checking minder zorgvuldig wordtgedaan. Vanwege de hoge snelheid staat men vooreen dilemma: snel maar mogelijk foutieve informatiedelen óf (te) laat, correcte informatie delen.Direct contact met de doelgroep is een belangrijkaspect van social media. Voor de één biedt de mo­gelijkheid voor dialoog grote kansen, voor de anderis het iets dat erbij hoort, maar sommigen zijn nogonwennig en vinden het nog spannend. Het contacttussen PR professionals en journalisten is door soci­al media vereenvoudigd; men heeft sneller en vakercontact, maar de banden zijn door social media nietversterkt. Slechts enkelen gebruiken social mediaom deze contacten optimaal te benutten.De consument speelt door social media een belang­rijke rol in het medialandschap, omdat hij beter eneenvoudiger in staat om zijn mening te delen.PR professionals en journalisten gebruiken socialmedia om in de gaten te houden wat er leeft in desamenleving; om snel nieuws te kunnen schrijven,maar ook om adequaat te kunnen reageren opeventuele crisissituaties. Reputatiemanagementis door social media belangrijker geworden voorPR professionals.Verwacht wordt dat de rol van social media toe zalblijven nemen. Enerzijds in de vorm van het aantalgebruikers en kanalen, maar men verwacht ook datmen op zoek gaat naar meer duiding, filtering endiepgang.Daar waar in het PR landschap vroeger voorname­lijk sprake was van eenrichtingsverkeer, is hetPR model door social media volledig op zijn kopgezet. Niet alleen is er een medium bijgekomen,er is ook een doelgroep bij gekomen. Beidenbeïnvloeden de manier waarop journalisten enPR professionals tegenwoordig moeten werken.Journalisten en PR professionals hebben nu een“driehoeksverhouding” te managen waarin deconsument een belangrijke sleutelrol vervult.Tot slot zeven tips om als PR professional ofjournalist te acteren in het huidige medialandschap:1. Social media zijn onmisbaar; maar verliestraditionele media niet uit het oog2. Besteed meer aandacht aan de dialoog3. Niet alleen participeren, maar ook anticiperen4. De organisatie moet ingericht zijn op de snelheidvan het huidige medialandschap5. Timing is everything6. Het draait om de juiste content en storytelling7. Gebruik social media om de relatie tussenPR professional en journalist te versterkenSocial media blijken een zeer belangrijke rol tespelen voor PR en journalistiek. Het is duidelijk datsocial media het vakgebied en de werkwijze hebbenveranderd en dat men rekening moet houden metde invloed en reikwijdte van dit kanaal. Hoewel hetbelang door velen erkend wordt, verschilt de matewaarin men de kansen van social media ziet en dezebenut.
  • 3. PR & Social Media 20133INTRODUCTIESocial media zijn voor velen een belangrijk on­derdeel van de dagelijkse bezigheden. Op Twitteren Facebook delen we wat ons bezighoudt. Posi­tieve, maar ook negatieve dingen. Ervaringen metdiensten en producten die we afnemen dienen webijvoorbeeld niet langer in achter de schermen viaeen klachtenformulier of de telefonische klanten­service, maar we delen ze – in het openbaar - viasocial media: in de hoop dat we gehoord wordenof medestanders vinden. Een storing kan daardooruitgroeien tot groot nieuws.Social Media hebben voor een verandering in hetmedialandschap gezorgd en daarmee voor groteuitdagingen voor PR professionals. Hoe moet jeomgaan met de ontwikkelingen en online activitei­ten? Hoe maak je social media onderdeel van jedagelijkse werkzaamheden en de PR toolkit?Hoe kun je de juiste mensen bereiken met hetnieuws dat je wilt verspreiden? Tegelijkertijd heb­ben social media ook bij journalisten gezorgd vooreen verandering in hun werkzaamheden; socialmedia zijn sneller, wat betekent dit bijvoorbeeldvoor de manier van verslaggeving, nieuwsgaring,de snelheid, het controleren van feiten? De maat­schappij verandert, evenals het medialandschapen daarmee de manier waarop PR professionals,woordvoerders, communicatieprofessionals, journa­listen, bloggers en experts zich (moeten) gedragen.Om meer inzicht te krijgen in de rol van social me­dia op dit vlak heeft ING Nederland een kwalitatiefonderzoek laten doen naar de rol van social mediain PR en journalistiek. Zes vragen stonden in hetonderzoek centraal:1. Hoe belangrijk vinden PR professionals,woordvoerders, communicatieprofessionals,journalisten, bloggers en experts social media?2. In hoeverre gebruiken PR professionals socialmedia in hun PR strategie?3. In hoeverre benutten journalisten/bloggerssocial media voor het vergroten van invloeden bereik?4. Wat is de rol van social media in PR, woord­voering, crisismanagement en journalistiek?5. Hoe betrouwbaar en impactvol is social mediavoor PR? En hoe betrouwbaar en impactvolvinden journalisten berichten van organisatiesvia social media?6. Op welke manier ziet men de rol van socialmedia zich ontwikkelen in de toekomst?Het rapport is opgebouwd aan de hand vandeze zes vragen.VERANTWOORDINGHet kwalitatieve onderzoek is uitgevoerd doorSocial Embassy in april en mei 2013. Door middelvan een survey zijn zowel PR professionals, woord­voerders en communicatie professionals als jour­nalisten, redacteuren en bloggers ondervraagd.Zij kregen diverse stellingen voorgelegd oversocial media, PR en journalistiek. Door middel vanopen vragen is uitgebreid inzicht verkregen in devisie van PR professionals en journalisten op PR enjournalistiek nu en in de toekomst. Vragen gingenbijvoorbeeld over hoe zij de rol van social media opdit moment zien, hoe zij social media inzetten, watvoor hen het effect is van de inzet van social media,maar ook over de verwachtingen voor de toekomst.In totaal hebben 187 respondenten deelgenomenaan het onderzoek. Het aantal PR professionals,woordvoerders en communicatieprofessionals(hierna te noemen: PR professionals) lag hoger(N = 130) dan het aantal journalisten, bloggers enexperts (hierna te noemen: journalisten; N = 57).
  • 4. PR & Social Media 20134PR EN JOURNALISTIEK KUNNEN NIETMEER ZONDER SOCIAL MEDIAZowel de PR professional als journalist is zeer actiefop social media. Van de PR professionals maakt 61%gedurende de hele dag gebruik van social media.Van de journalisten is dit 78%. Dat social media voorbeide groepen belangrijk zijn, is meer dan duidelijk;hoe uit zich dat?– Social media zijn belangrijk bij het uitvoerenvan de dagelijkse werkzaamheden. 86% van dePR professionals en 83% van de journalisten ishet eens met deze stelling;PR IS DOOR SOCIAL MEDIANOG BELANGRIJKERPR professionals geven aan dat social media hetvakgebied volledig hebben veranderd (70%). Doorsocial media is het mogelijk geworden om te luis­teren naar wat online gebeurt en is de snelheid vanverspreiding toegenomen. Maar social media heb­ben met name voor verandering gezorgd doordatdirect contact met de doelgroep veel gemakkelijkeris geworden.“Het is niet zozeer dat PR belangrijker is gewor­den, de dialoog, reputatie en on purpose zijnis belang­rijker geworden. Het traditionele PRvak en denkwijze zoals voor de komst vansocial media, bestaat niet meer.” RobbertMinderhoud – Owner & CEO @ Pride PR86%EENSSocial media zijn belangrijk bijhet uitvoeren van mijn dagelijksewerkzaamheden83%EENS59%EENSZonder social media kan ikmijn werkzaamheden nietmeer uitvoeren52%EENS85%EENSMijn vakgebied kan nietmeer zonder social media 75%EENSPR PROFESSIONAL JOURNALIST– Het merendeel kan zijn werkzaamheden nietmeer uitvoeren zonder social media. 59% van dePR professionals en 52% van de journalisten ishet eens met deze stelling. Toch is er ook een vrijgrote groep die het hier niet mee eens is(respectievelijk 25% en 37%).– 85% van de PR professionals is ervan overtuigddat PR niet meer zonder social media kan.Ook journalisten zien het belang van socialmedia in: 76% stelt dat journalistiek niet meerzonder social media kan.Men geeft aan dat je als organisatie niet meerafwezig kunt zijn op social media.Opvallend is dat 76% van de PR professionals vindtdat PR nog belangrijker is geworden door de komstvan social media. Vanwege monitoring, de snelheiden de dialoog, maar men heeft ook het gevoel alsorganisatie kwetsbaarder te zijn door socialmedia. Een fout/storing kan uitgroeien tot eengroot nieuwsitem.“Social media hebben ervoor gezorgd dat hetpubliek direct een stem kan laten horen en eenveel snellere en directere invloed heeft gekregenop reputatie en imago van een organisatie.Communicatieprofessionals moeten daarommonitoren en zelf social media inzetten om dedialoog aan te gaan.” Paul Tissingh – SeniorCommu­nicatie @ Gemeente Rotterdam& lid congrescommissie @ Legeion1. HET BELANG VAN SOCIAL MEDIA
  • 5. PR & Social Media 20135SOCIAL MEDIA ZIJN ONLOSMAKELIJKONDERDEEL VAN DE COMMUNICATIEMIDDELEN MIXSocial media worden met name gebruikt voorhet verspreiden van nieuws, het vergroten van dezichtbaarheid/het bereik, het aangaan van dialoog,social media listening en brand/reputatie manage­ment. Twitter (95%), Facebook (81%) en Linkedin(64%) zijn de belangrijkste online middelen dieingezet worden voor het verspreiden van nieuws.– Social media zijn voor veel PR professionalseen vast onderdeel van de media inzet. Bij 88%van de PR professionals zijn social media onlos­makelijk onderdeel van de middelenmix.– Social media zijn in iets mindere mate geïnte­greerd in de press release; bij 67% van de pro­fessionals maken social media een belangrijkonderdeel uit van deze release.– Social media worden gezien als een additioneelkanaal dat vaker ingezet wordt dan een officieelpersbericht of officiële press release. 37% van dePR professionals gebruikt social media continuevoor PR doeleinden: men stuurt vaker een tweetdan bijvoorbeeld een persbericht.– Monitoring wordt door 80% van de PR professio­nals gebruikt om de buzz rondom PR activiteitenin kaart te brengen.– Naast het verspreiden van nieuws, worden socialmedia ook als bron gezien om geïnteresseerdente beïnvloeden (88%). >DE INZET VAN SOCIAL MEDIADOOR DE PR PROFESSIONAL88%EENSSocial media zijn onlosmakelijkonderdeel van de middelenmix67%EENSSocial media zijn geïntegreerdin de press release37%EENSIk gebruik social media continue;ik stuur vaker een tweet dan eenpersbericht.80%EENSDoor middel van monitoringbreng ik de buzz rondom mijnPR activiteiten in kaart88%EENSSocial media zijn een bron omgeïnteresseerden te beïnvloeden2. DE INZET VAN SOCIAL MEDIA DOOR PR PROFESSIONALS
  • 6. PR & Social Media 2013638%journalisten32%consumenten17%influencers12%bloggersDE PR PROFESSIONAL RICHT ZICH OP DEVOLGENDE DOELGROEPENDE MOGELIJKHEID TOTDIALOOG IS EEN UITDAGINGEen van de belangrijkste veranderingen die socialmedia met zich mee hebben gebracht, is de moge­lijkheid tot het aangaan van de dialoog. 69% van dePR professionals geeft aan actief de dialoog aan tegaan of te reageren op vragen over PR activiteitenvia social media. Voor de één is dit een groteopportunity, voor de ander een must, maar nog nietiedereen is er klaar voor: voor sommigen is het nogerg spannend of wordt het zelfs gezien als een na­deel, omdat het een tijdrovende bezigheid kan zijnom te reageren.“Via social media krijgen bedrijven de kansom in contact te komen met groepen die via detraditionele kanalen nooit contact zouden op­nemen. Social media maken het gemakkelijk eenmening te uiten en als gevolg daarvan bieden zebedrijven de kans om de dialoog aan te gaan.”Anita van der Veen Coördinator Webcare@ Menzis & Promotions Director@ Social Media Club EnschedeWe vroegen de PR professionals de voor henideale communicatie middelen mix te omschrijven.Volgens velen is er niet zoiets als ‘de ideale mix’.Dit is sterk afhankelijk van o.a. de boodschap, dedoelgroep en de doelstelling. Veelal wordt gebruikgemaakt van een mix van online en offline midde­len. Social media worden daarbij vaker gezien alseen kanaal voor dialoog en het aanjagen van be­reik. Traditionele middelen zijn meer geschikt voorhet zenden en geven van achtergrondinformatie.Bij het verspreiden van nieuws focussen organisa­ties zich niet alleen op journalisten, maar ook opconsumenten, bloggers en influencers.
  • 7. PR & Social Media 20137Journalisten hebben meerdere doelen voor ogenmet het social media gebruik. Enerzijds zijn socialmedia een manier om nieuws te verspreiden. Metsocial media wil de journalist het bereik vergroten(93%). Twitter (81%), Facebook (72%), Linkedin(61%) en weblogs (51%) zijn de belangrijkste onlinemiddelen die de journalist inzet bij het verspreidenvan nieuws.Tegelijkertijd zijn social media voor meer dan dehelft van de journalisten de belangrijkste bron vaninformatie (53%). Social media worden gebruiktom nieuws te volgen en om trends te signaleren.Via social media weet men te achterhalen wat erbij de consument leeft, maar men blijft via socialmedia ook op de hoogte van het nieuws vanorganisaties (74%).JOURNALISTEN GEBRUIKEN SOCIALMEDIA VOOR HET VERGROTEN VAN BEREIKEN HET UITBREIDEN VAN HET NETWERKOok voor journalisten blijken social mediazeer belangrijk.… het bereik te vergroten… het netwerk op te bouwen / uit te breiden… op de hoogte te zijn van nieuws van organisaties… in contact te komen met PR professionals… status te verkrijgen… druk uit te oefenen op organisaties93% EENS86% EENS74% EENS57% EENS57% EENS42% EENSJournalisten gebruikensocial media voor...Ook door de journalist wordt de mogelijkheidom dialoog aan te gaan gezien als een belangrijkvoordeel van social media. Doordat men directkan reageren en discussiëren is de communicatieminder eenzijdig geworden. Hierdoor is volgens eenjournalist ook de invloed van de lezer toegenomen.Journalisten gebruiken dialoog om in contact teblijven met de doelgroep, om te discussiëren overrelevante onderwerpen of artikelen en om expertisete claimen op hun vakgebied.Social media worden als belangrijk medium gezienom het netwerk op te bouwen en uit te breiden(86%). Opvallend is dat social media in minderemate gebruikt wordt om in contact te komen metPR professionals (57%), terwijl social media uitste­kende mogelijkheden bieden voor journalistenen PR professionals om met elkaar in contact tekomen. Zo bieden social media de mogelijkheidom je te profileren, om gevonden te worden, omrelevante mensen te vinden, om informatie teverzamelen, om te weten te komen hoe je nog beterkunt samenwerken. Sommigen zien deze kansen,maar de mogelijkheden worden door velen nogonvoldoende benut.“Social media zijn niet zo zeer de plek omjour­nalisten ‘iets te verkopen’, veel meer deplek om relatie met ze op te bouwen en/ofkennis van ze op te doen zodat je ze nogbeter kunt servicen.“ A.J. Thijssen - Director@ TBWA Smarts3. DE INZET VAN SOCIAL MEDIA DOOR JOURNALISTEN
  • 8. PR & Social Media 20138SOCIAL MEDIA ZIJN EEN AANVULLINGOP TRADITIONELE MEDIAHoewel social media voor veel PR professionals eenbelangrijk onderdeel uitmaken van de communica­tie middelen mix, kan PR niet zonder offline ofandere – niet social - online middelen. 85% van dePR professionals is het eens met de stelling datalleen het inzetten van social media, ontoereikendis om de doelgroep te informeren en te beïnvloe­den. Ook een deel van de journalisten geeft aanbehoefte te hebben meer dan enkel berichten viasocial media: voor 40% geldt dat berichten vanorganisaties via social media ontoereikend zijn omnieuws te kunnen schrijven; echter is ook 37% vande journalisten het oneens met de stelling dat socialmedia ontoereikend zijn.Social media worden door PR professionals voor­namelijk gezien als additioneel kanaal. Bij 58% vande PR professionals krijgen social media evenveelaandacht als andere middelen binnen de midde­lenmix. Bij 28% krijgt social media meer aandachten slechts in 14% van de gevallen wordt minderaandacht aan social media besteed dan aan anderemiddelen.4. DE ROL VAN SOCIAL MEDIA TEN OPZICHTE VANTRADITIONELE MEDIA IN PR, WOORDVOERING,CRISIS­MANAGEMENT EN JOURNALISTIEK58%social mediakrijgenevenveelaandacht28%social mediakrijgenmeeraandacht14%social mediakrijgenminderaandachtAANDEEL VAN SOCIAL MEDIA IN DEMIDDELENMIX“Social media zijn belangrijk voor PR en woord­voering, omdat je als PR en communicatiead­viseur altijd op de hoogte moet zijn van hoe erover jouw merk gesproken en gedacht wordt.Social media zijn hierbij belangrijk, net als alleandere media en vormen van communicatie.Het is een aanvulling op de traditionele mix.”Elise van de Velde – Corporate CommunityManager @ DeloitteTraditionele PR middelen, zoals persberichten enpersconferenties zijn voor de PR professional dusniet minder belangrijk geworden door social media(52%). Naast social media blijft het persbericht enook persoonlijk contact belangrijk onderdeel vanhet PR vak. Toch geeft ook 28% aan dat de tradi­tionele PR middelen minder belangrijk zijn. Bij dejournalisten zijn de meningen sterk verdeeld; hetgrootste gedeelte (45%) vindt dat traditionelePR middelen minder belangrijk zijn geworden; 38%van de journalisten vindt traditionele middelen níetminder belangrijk. Misschien worden traditionelemiddelen zelfs belangrijker?“Traditionele PR-middelen worden misschienwel alleen maar belangrijker door social mediain plaats van minder belangrijk. Social mediazijn goed in het onder de aandacht brengenvan nieuws etc., maar het belang van achter­grondinformatie neemt alleen maar toe”Bram Koster – Community manager@ MarketingfactsMen vindt niet per definitie dat social media meerinvloed hebben bij nieuwsverspreiding dan de meertraditionele PR middelen. 45% van de PR profes­sionals is het eens met deze stelling; 23% is het hierniet mee eens. Als verklaring wordt gegeven datsocial media te vluchtig en oppervlakkig zijn omecht invloed te hebben. Social media kunnen welsneller invloed hebben, maar niet per se meer.Journalisten hechten meer waarde aan socialmedia wanneer het gaat om nieuwsverspreiding:60% vindt dat social media meer impact hebbendan traditionele PR middelen. >
  • 9. PR & Social Media 20139SOCIAL MEDIA ZORGEN VOOR HOGERESNELHEID, TOEGENOMEN BEREIK EN EENHOGERE PUBLICATIEFREQUENTIESocial media zijn belangrijk en worden door veelPR professionals en journalisten actief gebruikt.Maar wat is het effect van de inzet van social mediaop de PR activiteiten? >94%EENSDe snelheid waarmee nieuwsverspreid wordt is door de inzetvan social media toegenomen77%EENSHet bereik van PR activiteitenis sterk toegenomen61%EENSDoor de inzet van social mediawordt mijn nieuws vaker opgepaktdoor journalisten68%EENSDoor social media ben ikmeer gaan publiceren85%EENSAlleen berichten van organisatiesvia social media is ontoereikend40%EENS28%EENSTraditionele middelen zijnminder belangrijk geworden45%EENS45%EENSSocial media hebben meerimpact bij nieuws­verspreidingdan traditionele middelen60%EENS46%EENSSocial media zijn net zo betrouw-­baar voor nieuws­verspreiding alstraditionele middelenSocial media zijn net zobetrouwbaar voor nieuwsgaringals traditionele middelen46%EENSPR PROFESSIONAL JOURNALISTPR PROFESSIONAL
  • 10. PR & Social Media 201310De snelheid waarmee nieuwsverspreid wordt is door de inzetvan social media toegenomen97%EENSHet bereik van nieuwsis sterk toegenomen 87%EENSDe invloed van nieuwsis sterk toegenomen 75%EENSDoor social media benik meer gaan publiceren68%EENSDoor social media ben ikeerder op de hoogte vanhet laatste nieuws95%EENSZowel PR professionals (94%) als journalisten (97%)geven aan dat social media ervoor zorgen datnieuws sneller verspreid wordt. Maar nieuws ver­spreidt zich niet alleen sneller, je moet er alsPR professional of journalist ook sneller bij zijn.“Er zijn geen deadlines om naartoe te werkenin social media, de deadline was gisteren”Cindy Penders, Manager ExterneCommunicatie @ ING Nederland.95% van de journalisten stelt bovendien eerder opde hoogte te zijn van het laatste nieuws door socialmedia. Volgens de journalisten verschijnt nieuwstegenwoordig vaak als eerste op social media. Alsvoorbeeld noemen zij de aanslag tijdens de Bostonmarathon. Berichten van getuigen verspreiddenzich razendsnel via Twitter. Binnen no-time was dehele wereld op de hoogte. Andere media werdendoor deze berichten gealarmeerd en berichttenerover toen het nieuws zich al wijd verspreid had.Bovendien werden berichten op Twitter gebruiktom nieuws te maken. Het proces van nieuwsver­spreiding is veranderd. Daar waar een getuige vaneen incident vroeger eerst bijvoorbeeld een krantof verslaggever op de hoogte bracht van hetnieuws, deelt men dit nu direct op social media.Naast de toegenomen snelheid, is ook het bereikvan nieuws toegenomen (77% PR professionals,87% Journalisten). Een belangrijke kanttekeningdie daar door PR professionals bij geplaatst wordtis dat meer bereik niet per se betekent dat de juistemensen bereikt worden. Daarnaast betekent berei­ken ook niet beïnvloeden; daarvoor zijn o.a. directcontact en dialoog belangrijke factoren.Hoewel PR professionals het gevoel hebben datnieuws door de inzet van social media vaker op­gepakt wordt door journalisten (61%), blijkt datberichten van PR professionals op social media bij49% van de respondenten níet bepalend zijn voorwaar men over schrijft. Bij slechts 33% van de res­pondenten zijn deze berichten op social bepalendvoor de agenda. In de toelichting wordt een aantalkeer aangegeven dat journalisten hun eigen agendahebben en zich niet zozeer laten leiden door nieuwsvanuit organisaties.Tot slot geven zowel PR professionals (68%) alsjournalisten (68%) aan dat men door social mediameer zijn gaan publiceren. Nieuws dat volgens PRprofessionals wel noemenswaardig is, maar waar­voor geen persbericht nodig is, krijgt door socialmedia toch de aandacht. Ook voor journalisten >JOURNALIST
  • 11. PR & Social Media 201311geldt dat zij de mogelijkheid hebben om meerberichten te plaatsen; niet alle nieuws hoeft dekrant of televisie te halen; overig nieuws wordtmakkelijk en snel verspreid via social media.Verschillende journalisten geven aan berichtente publiceren om hun expertise te claimen. Doorvaker over een onderwerp te schrijven, kunnen zeautoriteit claimen, komen er meer relevante volgersbij en neemt dus het kwalitatieve bereik toe.SOCIAL MEDIA VERGEMAKKELIJKEN CON-TACT PR PROFESSIONAL EN JOURNALISTZowel PR professionals als journalisten gevenaan dat het contact met elkaar makkelijker enlaagdrempeliger is geworden; je hebt makkelijker,vaker en meer contact. Van de PR professionalsvindt 53% dat social media de ideale manier biedenom contact te leggen met journalisten. Ook jour­nalisten zien social media als een belangrijk kanaal;57% gebruikt social media om in contact te komenmet PR professionals.53%EENSSocial media zijn de idealemanier om in contact te komen metjournalisten / PR professionals57%EENS42%EENSDoor social media zijn bandentussen PR professionals enjournalisten sterker geworden43%EENS42% van de PR professionals en 43% van de jour­nalisten vindt dat de banden met PR professionalsook daadwerkelijk sterker zijn geworden. Socialmedia worden door PR professionals meer gezienals een kanaal om contacten te onderhouden ofvertrouwen te winnen. Om relaties op te bouwen isook persoonlijk contact nog steeds erg belangrijk;bijvoorbeeld voor het geven van primeurs. Boven­dien zijn niet alle journalisten actief op social media,waardoor andere vormen van contact belangrijkblijven.“Journalisten gunnen PR professionals metwie zij al bestaand contact hebben vaak netiets meer, vanwege de persoonlijke connectie.Berichten verspreiden via social media is belang­rijk, maar de kracht van een telefoontje of ‘evenkoffie drinken’ moeten wij niet vergeten.”Nadia van Staden – Communicatieadviseur@ Van HulzenSocial media worden door beide groepen nog nietoptimaal benut voor het leggen van contacten enhet versterken van de banden, terwijl social mediaveel kansen bieden:“Sociale netwerken brengen bedrijven, journalis­ten en bloggers dichter bij elkaar. Er is een shiftontstaan van monoloog naar dialoog. Door dezeinteractie besteden bedrijven ook steeds meeraandacht aan kwalitatieve content en begrijpen(vaak) ze ook beter aan welke berichten jour­nalisten nieuwswaarde hechten.” - KristienMoelans – Marketeer @ GijbelsPR professionals hebben het gevoel dat zij voldoen­de kennis hebben van social media om het vak inhet huidige landschap uit te oefenen (72%).Journalisten vinden echter dat journalisten enPR professionals social media nog beter kunnenbenutten (respectievelijk 79% en 86%). Volgens dejournalist blijven PR professionals achter op ontwik­kelingen in het medialandschap (62%). Bij een deelvan de journalisten, maar ook bij PR professionalsheerst zelfs duidelijk onbegrip over het feit dat veelorganisaties social media nog niet volledig geac­cepteerd en geïntegreerd hebben. >“Het verbaast mij dat sommige groteorganisaties (en hun communicatiemedewer­kers) nog aan de wieg staan van de inzet vansocial media.” Rogier van de Zande - ContentManager Social Media @ AchmeaPR PROFESSIONAL JOURNALIST
  • 12. PR & Social Media 201312DOOR SOCIAL MEDIA SPEELT DECONSUMENT EEN GROTERE ROLNaast de journalist en de PR professional spelendoor social media ook consumenten een grotererol in het PR landschap. Consumenten zijn doorsocial media mondiger geworden en delen snelleren vaker hun mening. Mensen zoeken support enverzamelen zich op sociale platformen om druk uitte oefenen op organisaties. Stichting Wakker Diermaakte hier bijvoorbeeld succesvol gebruikt van.Toen Albert Heijn in mei 2012 haar Facebook paginaopende, riep Stichting Wakker Dier haar fans op omeen bericht te plaatsen op de Facebookpagina vanAlbert Heijn om er zo voor te zorgen dat de plofkipuit de schappen van de supermarktketen zoudenverdwijnen.Vrijwel alle PR professionals zijn alert op mogelijkecrisissituaties die door of op social media kunnenontstaan (90%); monitoring is hiervoor belangrijk.Doordat de consument actief is op social mediaen iedereen zijn mening online kan uiten en berich­ten zich sneller verspreiden is het bouwen aanen beschermen van de reputatie belangrijkergeworden (82%). Crisissituaties kunnen altijden onverwacht ontstaan. Een minderheid wordtgeleefd door incidenten die via social mediauitvergroot worden (23%).Wanneer crisissituaties ontstaan zijn social medianoodzakelijk om adequaat te kunnen reageren(84%). Maar, zo stelt men: niet alleen social mediazijn dan belangrijk; PR in het algemeen is nodig,want niet iedereen zit op social media. Hoe je alsorganisatie op een crisis reageert, is volgens de PRprofessional afhankelijk van de crisis; soms is hetnodig om te reageren en dialoog aan te gaan, somsis het beter om het over te laten waaien.Social media hebben voor zowel PR professionalsals journalisten een belangrijke signaal functie voorwat er leeft binnen de samenleving. Journalistengeven aan dat zij door social media beter inzichthebben in wat er leeft bij de consument (87%) engebruiken social media bovendien om druk uit teoefenen op organisaties om issues of onderwerpenonder de aandacht te brengen (42%).Voor 44% van de PR professionals is dat wat erop social media gebeurt aanleiding om de PR agen­da aan te passen. 40% is het hier niet mee eens;iemand verklaart dat hij dat bewust niet doet omdathij het belangrijk vindt om een eigen agenda tehebben.
  • 13. PR & Social Media 20131346% eens 25% neutraal 29% oneens44% eens 17% neutraal 39% oneens46% eens 9% neutraal 45% oneens44% eens 28% neutraal 28% oneensSocial media zijn een betrouwbarebron van informatieSocial media zijn net zo betrouwbaar alsandere middelen binnen de PR mixPR PROFESSIONALPR PROFESSIONALJOURNALISTJOURNALISTSTELLINGSTELLINGBETROUWBAARHEID SOCIAL MEDIASTERK AFHANKELIJK VAN AFZENDERDe meningen van PR professionals en journalistenover de betrouwbaarheid van social media zijnsterk verdeeld. 44% van beide groepen vindt socialmedia een betrouwbare bron van informatie, 39%van de PR professionals en 28% van de journalistenis het hier niet mee eens. Ook wanneer we betrouw­baarheid van social media voor het verspreiden vannieuws vergelijken met andere middelen binnende PR mix is er verschil in mening; 46% van de PRprofessionals en journalisten vindt social media netzo betrouwbaar, 29% van de PR professionals en45% van de journalisten is het hier niet mee eens.Velen vinden dat betrouwbaarheid van een berichtniet afgeleid kan worden van het medium waarophet gevonden is, maar dat de afzender bepaalt ofiets betrouwbaar of niet betrouwbaar is.PR professionals en journalisten stellen dat factchecking nog steeds een must is; daar veranderensocial media niets aan. Maar journalisten gevenwel aan dat hoor en wederhoor minder zorgvuldigwordt toegepast door social media (76%). Dit heeftalles te maken met de snelheid van het medium.Men staat voor een dilemma: snel zijn en mogelijkfoutieve informatie verspreiden óf te laat zijn, maarde juiste informatie verspreiden. Als eerste nieuwsverspreiden is nu vaak belangrijker dan het checkenvan de herkomst van het nieuws.“Fact checking gebeurt inderdaad minder zorg­vuldig. Social Media heeft voor “nieuwsgeilheid”gezorgd. We hebben continu de hunkering aanupdates op bestaand nieuws. Er is weinig tijdom de feiten goed op een rij te krijgen.”Jos Govaart – Eigenaar & Directeur @ CooprHet controleren van feiten blijft belangrijk. Echterworden berichten op social media vaak verspreidtalvorens dit gecheckt wordt, mede omdat ook deconsument berichten kan delen en deze groepzich eigenlijk niet bezig houdt met hoor en weder­hoor. Berichten worden zo razendsnel verspreid,met alle gevolgen van dien. Zo werd in april eentweet verzonden door The Associated Press – eenzeer betrouwbare bron - met schokkend nieuws:“Breaking: Two explosions in the White House andBarack Obama is injured.” Hoewel als snel bleekdat de informatie niet juist was, werd het berichtbinnen enkele minuten honderden keren geretweeten zakten de beurskoersen in elkaar. In dit gevalging het om een gehackt Twitter account, maar hetlaat duidelijk zien hoe foutief nieuws zich snel kanverspreiden door social media en extreme gevolgenkan hebben, ook als het niet waar is.Opvallend is dat 61% van de journalisten en blog­gers de mening van de consument betrouwbaardervindt dan een statement van een organisatie. Ditgevoel heerst sterker bij bloggers (82%) dan bijjournalisten (40% eens) en redacteuren (50% eens).“Er wordt veel en makkelijk geklaagd op soci­ale media en individuele ervaringen worden alsnel als waarheid gebracht. Mensen zijn echterwel vaak eerlijker en opener dan bedrijven.Aan de blogger of journalist de taak om hieruitwaardevolle elementen te halen en te toetsen.”Gitta Bartling, Eigenaar Fris in Communicatieen Promotions Director bij Social MediaClub Amsterdam.5. DE BETROUWBAARHEID VAN SOCIAL MEDIA
  • 14. PR & Social Media 2013146. DE TOEKOMSTVISIEEN NU? IS HET TIJD VOOR VERDIEPING?Social media hebben een belangrijke rol gespeeldin de ontwikkeling van het medialandschap, voorzowel PR professionals als journalisten en hebbenhun manier van werken drastisch veranderd. Hoeverwachten PR professionals en journalisten datde rol van social media zich zal gaan ontwikkelen?Beide groepen zijn ervan overtuigd dat de rol vansocial media in de toekomst groter zal worden(PR professionals: 84%, journalisten: 87%).Sommigen denken dat er sprake zal zijn van eenkwantitatieve groei in de vorm van een toenamein het aantal gebruikers en kanalen. Het feit dat dejongere generatie opgroeit met social media en hiermeer en meer aan gewend is, zal ervoor zorgen datsocial media belangrijker worden. Anderen den­ken dat het qua aantallen gebruikers niet veel zaltoe­nemen, maar dat men zich zal verplaatsen naarandere kanalen of dat kanalen zullen verdwijnen.Een andere – misschien wel ingrijpendere – ontwik­keling die men verwacht, is dat social media zichop kwalitatief vlak zullen ontwikkelen. Een aantalrespondenten verwacht dat de consument op eengegeven moment social media moe zal worden.Social media zijn vluchtig, misschien wel tévluchtig. Men verwacht dat men op zoek gaatnaar meer diepgang en filtering om in de overloadaan informatie eenvoudiger de nuttige informatiete kunnen vinden. Sommige journalisten denkendat het daar bij echte journalistiek om zal gaan:het geven van duiding en meer (geverifieerde)achtergrondinformatie.De snelheid blijft een belangrijke rol spelen; alsjournalist of PR professional moet je nieuws zosnel mogelijk onderscheppen om de mensen opde hoogte te houden en om interessant te zijn voorvolgers. Tegelijkertijd is de snelheid van social me­dia iets waardoor men zich zorgen baart; het snelwillen publiceren kan ten koste gaan van de verifi­catie en daarmee van de betrouwbaarheid. Dit zalook in de toekomst een belangrijke rol spelen.
  • 15. PR & Social Media 201315journalist PR professionalconsumentConsumentJournalist / blogger / expertPR professionalVROEGER NUCONCLUSIE: MET DE KOMST VAN SOCIAL MEDIA ISHET PR MODEL FUNDAMENTEEL VERANDERDDit onderzoek maakt toch wel één ding duidelijk:met de komst van social media is het “klassiekePR model” fundamenteel veranderd. In het klassiekePR model was er vooral sprake van eenrichtings­verkeer, stond het bereiken en “beïnvloeden” vanjournalisten voorop en hadden organisaties veelcontrole over boodschap en PR agenda. Het aloudeverhaal van vijf journalisten in een auto in de Spaan­se zon zorgde gegarandeerd voor publicatie. Via depublicaties van journalisten kwam nieuws bij geïn­teresseerden of belanghebbenden terecht, zoals deconsument. De afgelopen jaren is het speelveld vande PR professional door social media al veranderd,maar had dit in de eerste plaats vooral betrekkingop zijn of haar rolodex. Naast journalisten werdenook invloedrijke bloggers en later invloedrijkepersonen geïnformeerd. Maar het model bleefhetzelfde. Niet langer. PR heeft zich ontwikkeldtot een vakgebied waarin continu relaties gema­naged moeten worden tussen consumenten,journalisten en pr professionals. Voor PR profes­sionals hebben social media geresulteerd in hetmoeten managen van een nieuwe doelgroep.PR professionals kunnen zich niet langer alleenconcentreren op de journalist. Door social mediastaat een organisatie in direct contact met de con­sument. De PR professional kan nieuwsdirect delen met de doelgroep. Daarmee kan deprofessional zelf direct meer invloed, controleen bereik realiseren, zonder afhankelijk te zijnvan andere publicatiekanalen, zoals journalisten.Tegelijker­tijd is er geen sprake meer van eenrich­tingsverkeer maar heeft de consument meer enmeer een stem gekregen; de consument laat zichhoren op social media, doet dat ook en bepaaltdaarmee (mede) de agenda van de PR professional.De zichtbaarheid en transparantie van social mediakunnen een bedreiging vormen; organisatiesdienen in de gaten te houden wat online gebeurtom eventuele crisissituaties te kunnen signaleren– en daarop te kunnen anticiperen. Maar socialmedia bieden organisaties zeker ook kansen; zoalsde mogelijkheid om in dialoog te gaan met de con­sument, én de journalist. Door social media kunnenPR professionals makkelijker, vaker en meer contactonderhouden met journalisten. Het is niet alleeneenvoudig om een journalist een bericht te sturen,maar men is bijvoorbeeld ook beter in staat om teachterhalen wat een journalist bezighoudt, wat heninteresseert of waar men over schrijft. Hierdoor isde PR professional beter in staat influencers teidentificeren en benaderen.Ook de journalist heeft door social media meerderebronnen en mogelijkheden om nieuws en informatietot zich te nemen; vanuit verschillende oogpunten. >
  • 16. PR & Social Media 201316De journalist kan eenvoudig informatie tot zich ne­men van organisaties, maar kan ook vragen stellenaan, of de discussie aangaan met een organisatie.Daarnaast is de journalist door social media veelbeter, makkelijker en sneller in staat om te ontdek­ken wat er speelt in de wereld of binnen zijn/haarvakgebied, wat er leeft binnen de samenleving enwat zijn/haar doelgroep belangrijk vindt. Niet alleengebruikt de journalist social media om inspiratie opte doen, om over te schrijven, om exposure te creë­ren en om feedback op publicaties te krijgen van dedoelgroep waar hij voor schrijft, maar ook om drukuit te oefenen op organisaties. Op die manier wordtde agenda van de PR professional tevens in meerof mindere mate bepaald door journalisten, die ophun beurt hun verhalen van consumenten uit socialmedia halen. Tot slot kan de journalist kan zichbovendien via social media profileren. Door veel­vuldig over een bepaald onderwerp te berichten,kan men expertise en autoriteit claimen binnen eenbepaald vakgebied.Daarmee is het vakgebied van PR belandt in een“driehoeksverhouding” waarbij journalisten enPR professionals onderling verschillende relatiesmoeten managen. Al dan niet proactief, of reactiefgevoed vanuit consumenten. Social media hebbenop die manier meer impact op de agenda danmenig professional realiseert.
  • 17. PR & Social Media 201317Zowel journalisten als PR professionals zien hetbelang in van social media. Maar hoe kun je socialmedia optimaal benutten? Daarom een paarbelangrijke conclusies en tips op basis van ditonderzoek:1. SOCIAL MEDIA ZIJN ONMISBAAR;MAAR VERLIES TRADITIONELE MEDIANIET UIT HET OOGUit het onderzoek is gebleken dat social media eenzeer belangrijk middel zijn voor zowel PR alsjournalistiek, maar ook is gebleken dat de meertraditionele middelen niet uit het oog verlorenmogen worden. Enerzijds omdat niet iedereen opsocial media aanwezig is, maar ook omdat socialmedia gezien worden als vluchtig en oppervlakkig;men heeft naast berichten via social media behoef­te aan achtergrondinformatie en duiding.2. BESTEED VOLDOENDEAANDACHT AAN DIALOOGZowel de journalisten als de PR professionalsgeven aan dat het bereik door social media istoege­nomen. Maar, een groot bereik betekent nietdat je de juiste mensen bereikt. Daarnaast kun jemensen via social media moeilijk beïnvloeden doorhen alleen te bereiken; daarvoor is interactie metinfluencers, criticasters en de doelgroep eenbelangrijke succesfactor.3. NIET ALLEEN PARTICIPEREN,MAAR OOK ANTICIPERENParticiperen op social media is erg belangrijk, maarhet is des te belangrijker om te anticiperen op watmen ziet gebeuren en om op de juiste momentenop de juiste wijze te acteren. Om dit goed te kunnendoen is monitoring van belang: journalisten enPR professionals moeten fungeren als voelsprietenvan de samenleving om in de gaten te houden water gebeurt in de samenleving en rondom een merkof relevante onderwerpen. Het is van belang omdaar snel op te reageren. Voor organisaties geldtdat de mogelijkheid er moet zijn om snel te kúnnenreageren.4. DE ORGANISATIE MOET INGERICHTZIJN OP DE SNELHEID VAN HET HUIDIGEMEDIALANDSCHAPIn het huidige medialandschap is de wijze waaropinformatie gecreëerd en verspreid wordt sterkveranderd; daar waar getuigen van een gebeur­tenis voorheen contact hadden met verslagge­vers en het nieuws daarna gemiddeld na twee uuronline verspreid werd, na gemiddeld drie uur opde radio en TV kwam en de volgende ochtend inde krant stond, wordt nieuws nu door getuigendirect via social media verspreid1. Om als journalistof organisatie te kunnen anticiperen op dergelijkegebeurtenissen is het belangrijk om processen opde juiste manier in te richten. Voor organisatiesbetekent dit dat PR professionals alert, analytischen flexibel moeten zijn. Ze moeten snel kunnenbeslissen wat er gedaan moet worden en daar naarkunnen handelen zonder dat beslissingen eerstveelvuldig goedgekeurd dienen te worden. Ookvoor journalisten zijn alertheid, analytisch vermogenen flexibiliteit van groot belang; men dient nieuwssnel te signaleren, hierop te anticiperen en kritischnaar berichten en auteurs te kijken. Het netwerk isbelangrijker, onder andere om feiten snel te kunnenchecken, zodat men niet alleen snel, maar ookcorrect nieuws kan delen.5. TIMING IS EVERYTHINGTiming is belangrijk om twee redenen. Allereerstis timing belangrijk bij het proactief zenden vannieuws. Maar ook in crisissituaties en bij nieuws­waardige gebeurtenissen is timing van groot be­lang: PR professionals en journalisten staanvoor een dilemma: of snel informatie delen methet risico dat het niet klopt, of te laat reageren metcorrecte informatie. Schat de situatie in, probeeraltijd zo snel en professioneel mogelijk te reageren,wees transparant en toegankelijk en als je eenfout maakt; geef het toe en maak het goed. ZoalsShel Holtz aangeeft: “Treat perceptions as facts”;als je niet weet of er echt een storing is, kun je datnog niet bevestigen, maar je kunt wel bevestigendat er klachten of opmerkingen ontvangen zijn endat ernaar gekeken wordt. Als je op het verkeerdemoment niets doet, verlies je controle en kan jereputatie binnen een paar uur beschadigd raken. >1bron: Burson MarstellerZEVEN TIPS VOOR JOURNALISTEN EN PR PROFESSIONALSOM SOCIAL MEDIA NOG BETER BENUTTEN
  • 18. PR & Social Media 2013186. HET DRAAIT OM DE JUISTECONTENT EN STORYTELLINGVoor beide disciplines geldt dat het draait om hetdelen van relevante content. De uitdaging zit in hetvinden van een manier om belangrijke informatieof nieuws zo te brengen dat het relevant is voor delezer, en in het geval van de PR professional, voorde journalist. Content moet triggeren en shareablezijn. Bij content draait het daarom niet langer alleenom het voorbereiden van een goed pers- of nieuws­bericht, maar dit gaat gepaard met video’s, beeld,infographic, animaties, tweets, blogposts, etc. Hetis bovendien belangrijk om naast het klant-en-klarepersbericht met al het materiaal erín, de verschil­lende bouwstenen, zoals inforgraphics en video ooklos te delen, zodat anderen hun verhaal kunnen ma­ken met behulp van de bouwstenen. Voor zowel dePR professional als de journalist is het belangrijk stilte staan bij het volgende: ben je de regisseur vanhet verhaal, of ben je de acteur in het verhaal?. Metandere woorden: bepaal je zelf wat je over je merkof een bepaald onderwerp verteld, of vertelt eenander een verhaal over je merk of een onderwerpen doe je mee aan de discussie, met het risico dathet verhaal alle kanten op gaat?7. GEBRUIK SOCIAL MEDIA OM RELATIESTUSSEN PR PROFESSIONAL EN JOURNALISTTE VERSTERKENHet onderzoek heeft uitgewezen dat zowelPR professionals als journalisten veelvuldig gebruikmaken van social media, en ze kunnen social mediabeter benutten; met name wanneer het gaat om hetonderhouden van contacten en het uitbreiden vanhet netwerk. Door door middel van social media jekey influencers te identificeren en een open encontinue dialoog aan te gaan kan vertrouwengewonnen worden en relaties gesterkt. Dialoog kanervoor zorgen dat PR professionals en journalistenelkaar beter gaan begrijpen en daardoor effectieveren succesvoller samenwerken.Het mag duidelijk zijn dat social media een zeerbelangrijke rol te spelen voor PR en journalistiek.Het vakgebied en de werkwijze zijn veranderd enmen moet rekening houden met een extra kanaal eneen extra doelgroep. Hoewel het belang door velenerkend wordt, verschilt de mate waarin men dekansen van social media ziet en deze benut. Socialmedia zijn onlosmakelijk onderdeel van de maat­schappij, van PR en journalistiek. Social media zijnonmisbaar; benut de kansen die door social mediageboden worden.
  • 19. PR & Social Media 201319DANKWOORDOnze dank gaat uit naar iedereen die deelheeft genomen aan het onderzoek.COLOFONING Nederland, Externe Communicatie, HaroldReusken, 06 - 54 98 44 13, harold.reusken@ing.nlSocial Embassy, Martin Kloos, 06 - 81 60 60 07,martin@socialembassy.nlDe ING is met ruim 8,9 miljoen rekeninghouderseen van de grootste en meest toonaangevendefinanciële dienstverleners van Nederland. ING biedtklanten gemak, waar voor hun geld en persoonlijkadvies. Particuliere en zakelijke klanten kunnenbij de ING terecht voor financiële producten ophet vlak van betalen, sparen, lenen, hypothekenen beleggen. Daarnaast bemiddelt de ING inverzekeringen en pensioenen. De ING is eenNederlands onderdeel van de ING Groep, eenwereldwijd opererende financiële instelling met84.000 medewerkers. ING Groep verleent dien­sten aan meer dan 61 miljoen particuliere, zakelijkeen institutionele klanten in meer dan 40 landen inEuropa, Noord-Amerika, Latijns-Amerika, Azië enAustralië.Ga voor het laatste nieuws naar www.ing.nl/nieuwsof volg ons op Twitter: @INGnl_nieuwsSocial Embassy verbindt merken en consumentenvia social media. Social Embassy is gespecialiseerdin strategie & onderzoek, implementatie & trainingen community management & activatie. Met veelenthousiasme en trots werkt Social Embassy voormeer dan 20 top 100 merken waaronder KPN,Coca-Cola, Unilever, Friesland Campina, Ferrero,Friso, ING, Douwe Egberts, Holland Casino enVolkswagen.Ga voor het laatste nieuws naarwww.socialembassy.nl of volg ons opTwitter: @socialembassy

×