• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Waarde Van Creatie Innovatieprogramma
 

Waarde Van Creatie Innovatieprogramma

on

  • 4,192 views

Het eind augustus ingediende innovatieprogramma voor de creatieve industrie: Waarde van Creatie

Het eind augustus ingediende innovatieprogramma voor de creatieve industrie: Waarde van Creatie

Statistics

Views

Total Views
4,192
Views on SlideShare
4,192
Embed Views
0

Actions

Likes
3
Downloads
124
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Waarde Van Creatie Innovatieprogramma Waarde Van Creatie Innovatieprogramma Document Transcript

    • Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie
    • Executive Summary Visie en ambitie Nederland wil in 2018 tot de top drie van meest creatieve economieën van de wereld behoren. Creativiteit vervult in de mondiale kennis- economie een cruciale rol om te kunnen concurreren. De (technolo- gische) veranderingen, voortschrijdende globalisering en toenemende complexiteit vergen nieuwe oplossingen voor de economische en maatschappelijke uitdagingen. Colofon Regiegroep: Er is een andere manier van innoveren nodig: mensgericht, empathisch, Geleyn Meijer, Logica, voorzitter Regiegroep Ruurd Priester, LBi Lost Boys vanuit een integrale benadering, interdisciplinair samenwerken, iteratief Onno van der Veen, Zeeno, BNO Platform I.O.-Bureau’s Agnes Willenborg, Media Catalyst ontwikkelen (bouwen om te leren) en met afwisseling van exploratie Gerbrand Bas, Designlink Lucas Hendricks, Kairos Co en specificatie. De creatieve industrie kan hier een strategische rol in Frank Kresin, Waag Society Robert-Jan Marringa, Brainport Development vervullen. Een van de veelbelovende methoden of filosofie die deze Jean Gelissen, Philips Research Bart Ahsmann, TU Delft, faculteit Industrieel Ontwerpen sector gebruikt is ‘creative thinking’. Creative thinking is aantoonbaar Trekkers pilotprojecten voorhanden in de creatieve industrie, maar wordt onvoldoende Hans Moonen, Logica Matthijs van der Weg, Alliander aangewend. Sabine Wildevuur, Waag Society Met ondersteuning van Frits Grotenhuis, Grotenhuis Organisatieadvies De waarde van creativiteit voor andere economische en maatschappe- (programmamanagement) Gitta Bartling, Fris in Communicatie (communicatie) lijke domeinen is groot. Dat de creatieve industrie hier een strategische Marieke de Roo (grafisch ontwerp) rol kan spelen wordt nog onvoldoende gezien, door private partijen, En de bijdragen van vele anderen maatschappelijke organisaties en de overheid. Ook heeft de creatieve industrie onvoldoende slagkracht door haar kleinschaligheid. Een ander Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 2 Executive Summary 3
    • onderliggend probleem is het gebrek aan een integrale kennisbasis en Wat gaat het innovatieprogramma doen? een leemte in de huidige curricula. De creatieve industrie is dus nog onvoldoende in staat om een strategische rol bij innovatie in te nemen Het programma richt zich op: en daarmee haar waarde aan te tonen. > Projecten (deze vormen de motor van het programma – driekwart van het programmabudget) en De manier om de genoemde knelpunten effectief op te lossen is het > Flankerende activiteiten (om te verduurzamen – kwart van het opzetten en uitvoeren van projecten met de creatieve industrie in een programmabudget). strategische rol, in combinatie met flankerende maatregelen in de randvoorwaardelijke sfeer. Het programma maakt daarbij geen onder- De flankerende activiteiten zijn bedoeld ter ondersteuning van de scheid tussen de disciplines binnen de creatieve industrie, maar richt projecten en om specifieke knelpunten voor de creatieve industrie zich op die spelers, die de potentie en ambitie hebben een strategische op te heffen. Zo kan een duurzame strategische rol voor de creatieve rol te vervullen. industrie worden gerealiseerd. Waarom projecten? Het doen van projecten sluit aan bij hoe de De projecten creatieve industrie werkt, bewijst de waarde van de creatieve industrie Er zullen in drie opeenvolgende tranches projecten worden geïnitieerd, in de praktijk, smeedt nieuwe samenwerkingsverbanden en clusters en om zo gecontroleerd kennis op te kunnen bouwen en mee te kunnen werkt als katalysator voor deelname van veel partijen, zowel binnen als geven aan de projecten in volgende tranches. buiten de creatieve industrie. De kennis die wordt vastgelegd vertegenwoordigt de economische Het voorliggende Innovatieprogramma “Waarde van Creatie” zorgt betekenis van creativiteit. Ook bevat deze kennis alle praktische wel meteen voor verduurzaming. Geleerde lessen worden verankerd, methodes en ervaring die van belang zijn bij het optimaal inzetten van versterkt en vergroot, middels flankerende activiteiten. creativiteit in een strategische rol. De pilotprojecten uit tranche één leveren vooral deze kennis op die vervolgens in de projecten van de tweede tranche wordt gebruikt. Op hun beurt leveren deze projecten verder inzichten en ervaring met de rol van de creatieve industrie in een groter aantal toepassingsge- Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 4 Executive Summary 5
    • bieden. De projecten in de derde tranche gebruiken tenslotte de verza- Inter- nationalisering melde kennis om een verdere opschaling van de inzet van de creatieve (export) industrie te bewerkstelligen. Alle projecten leveren de economische ROI Realisatie en vermarkten (branding) op het programma en zullen op die basis worden beoordeeld. Innovatie/ prototype N N N TE TE TE Om kennis vast te leggen en over te dragen tussen de projecten in PR OJE C PR OJE C PR OJE C Kennis Economische G T T Haalbaarheid/ waarde en AR LO de drie tranches en met de kennisinstellingen waarmee wordt samen- SC HA LIN C K ST PI consortium vorming Strategische rol KI OP gewerkt wordt een monitor functie ingericht. De kennis die wordt Matchmaking/ vastgelegd betreft de economische betekenis van creativiteit en alle clustering praktische kennis die een rol speelt bij het optimaal inzetten van creati- Kansrijke combinaties CI viteit in een strategische rol. en Maatschappij /Economie Monitoring In de projecten worden oplossingen (producten, diensten of product- De pilotprojecten (tranche 1 – 3 projecten) zijn stadia 1, 2 en 3 dienstcombinaties) ontwikkeld voor grote maatschappelijke/econo- gepasseerd. Dit innovatieprogramma steunt de projecten in stadium 4 mische uitdagingen. (innovatie en prototype ontwikkeling). Van het definiëren van een probleem naar internationaal succes Bij de kickstartprojecten (tranche 2 – 15 projecten) wordt het identi- doorlopen deze oplossingen een reeks stadia: ficeren van kansrijke gebieden en de clustering (stadia 1 en 2) door het 1. Het identificeren van kansrijke gebieden innovatieprogramma en de creatieve industrie zelf gedaan. Kansrijke 2. Matchmaking en clustering gebieden worden door middel van een laagdrempelige ondersteuning in 3. Haalbaarheid en consortiumvorming staat gesteld een haalbaarheidonderzoek uit te voeren. Via een tender 4. Innovatie en prototypen wordt een open call georganiseerd om de projecten met de grootste 5. Realisatie en vermarkten potentie te ondersteunen bij het uitwerken tot een prototype. 6. Internationaliseren De opschalingprojecten (tranche 3 – 20 projecten) kenmerken zich door grotere aantallen, omvang en minder ondersteuning per stuk. Het verschil met kickstartprojecten is de grotere rol van de creatieve Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 6 Executive Summary 7
    • industrie zelf bij het identificeren van de kansrijke gebieden en de Hoe gaat het programma dit doen? clustering. Via een tender worden geselecteerde projecten ondersteund om een prototype te ontwikkelen en worden deze beoordeeld op het Governance-structuur bereikte maatschappelijke en economische succes. De governance-structuur zorgt voor uitvoering en coördinatie van het programma, verankering in de creatieve industrie en samenwerking Flankerende activiteiten met bestaande programma's en initiatieven. De governance is er De flankerende activiteiten zijn gericht op zelforganisatie, creatief leider- specifiek op gericht als katalysator te functioneren en te zorgen voor schap, kennisontwikkeling en financiële en fiscale condities. Daarbij een duurzame structuur, ook na afloop van het innovatieprogramma. wordt zoveel mogelijk aangesloten op bestaande ‘best practices’. Binnen de governance-structuur draagt het programmabureau zorg Zelforganisatie betreft de ontwikkeling van samenwerkingsverbanden voor de formering en uitvoering van de projecten en is het verantwoor- tussen partijen uit de creatieve industrie, met als doel grotere en delijk voor de uitvoering van flankerende activiteiten. complexere opdrachten aan te kunnen nemen. Om haar doelstellingen te bereiken werkt het innovatieprogramma in Onder creatief leiderschap wordt verstaan het oprichten van de Dutch het bijzonder samen met het FES CIRP programma (Creative Industry Creative Council, die de creatieve industrie in haar strategische rol Research Program) en de onlangs opgerichte post-graduate opleiding promoot, met als doel de markt voor deze strategische rol te ontwikkelen. THNK, die zich richten op respectievelijk onderzoek en onderwijs. Onderscheidend aan de positionering van dit innovatieprogramma is Kennisdeling betreft het verzamelen, verrijken en verspreiden van de dat het zich richt op de beroepspraktijk. kennis van Creative Thinking, met als doel dat een steeds groter aantal creatieve bureaus deze strategische rol kan spelen, ook op de lange Afstemming vindt ook plaats met andere innovatieprogramma's, zoals termijn. het Diensteninnovatieprogramma voor de Financiële en Creatieve Sector (SII), regionale in nationale initiatieven zoals Pieken in de Delta (PiD) en Financiële en fiscale condities gaat over het ontwikkelen en gebruiken Dutch Design Fashion and Architecture (DDFA) en met onderzoekspro- van beoordelingsmodellen voor financiering en het verruimen van gramma's zoals NWO RISCC, IOP IPCR en het FES COMMIT programma. bestaande fiscale instrumenten, met als doel de gewenste groei van de creatieve industrie te financieren en te verankeren. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 8 Executive Summary 9
    • Activiteiten en budget Inhoudsopgave Voor de projecten en flankerende activiteiten is een programmabudget opgesteld van 50,8 miljoen euro. Hiervan wordt circa 72% gealloceerd voor projecten en 28% voor flankerende activiteiten. De sector inves- Colofon 02 teert 57%. Aan de overheid wordt een bijdrage gevraagd van 43%, Executive summary 03 circa 21,7 miljoen euro. Inhoudsopgave 11 Verantwoording 13 Leeswijzer 15 Doelstellingen innovatieprogramma meetbaar > Vitale markt > Economische kentallen > Bewezen waarde van Creatie Deel I Waarom? 16 Bijdrage Hoofdstuk 4: > Effectieve clusterorganisaties Hoofdstuk 1 Visie en Ambitie 17 > (inter)nationale markt en matchmaking > Specifieke laagdrempelige instrumenten 1.1 Situatieschets 17 > Promotie Creatief Leiderschap 1.2 Visie en Ambitie 19 Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie 20 2.1 Knelpunten 20 2.2 Strategie 21 TE N TE N TE N 2.3 Samenhang 23 C C C O JE OJE OJE PR PR PR G T OT IN AR IL PS CHA L KI CK ST P Bijdrage Hoofdstuk 5: Deel II Wat? 27 O > Theorie en onderwijs via respectievelijk CIRP en THNK Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 30 Bijdrage Hoofdstuk 3: > Juridisch, financiële en fiscale condities > De motor van het programma 3.1 Fasering en projecttypen 30 > Uitvoeren, leren, uitvoeren in 3 tranches > Gecontroleerde opschaling 3.2 Specificatie van de projecttypen 33 3.3 Naar een Business / Monitoring Model 39 Hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en markt ontwikkeling 41 4.1 Opschaling door zelforganisatie 41 4.2 Creatief Leiderschap - Dutch Creative Council 43 Hoofdstuk 5 Kennis en Condities 47 5.1 Kennisontwikkeling 47 5.2 Activiteiten 48 5.3 Condities 48 Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 10 Inhoudsopgave 11
    • Verantwoording Deel III Hoe? 52 Hoofdstuk 6 Governance en Positionering 53 6.1 Governance 53 6.2 Positionering 56 Hoofdstuk 7 Activiteiten en budget 58 De Nederlandse creatieve industrie heeft een goede uitgangspositie keuzes maken en focus aanbrengen. Hoewel de hele waardeketen in bij het verwerven van een duurzame voorsprong. De Nederlandse het innovatieprogramma van belang is, ligt de focus bij de bedrijven designsector behoort anno 2010 tot de wereldtop en andere sectoren uit de beperkte definitie: de ondernemers met focus op: Referenties 62 zoals entertainment, gaming, architectuur, mode en reclame zijn spraakmakend, toonaangevend of vervullen zelfs een sleutelrol. > initiële creatie (het creëren van vorm, proces, betekenis of symbo- Publicaties 62 lische waarde) en Het eerste Innovatieplatform (IP) zag in september 2003 het levens- > het benutten van verschillende expertises (onderzoek, techno- Websites 63 licht en wees de Creatieve Industrie in 2004 aan als één van de vier logie, design, business) om sleutelgebieden; ‘een bundeling van bedrijvigheid en kennis (clusters > doelgericht (open, plat georganiseerd en dynamisch) samen te van bedrijven, kennisinstellingen en overheden) die internationaal werken aan het Bijlagen toonaangevend (kunnen) zijn en ze hebben goede perspectieven > ontwerpen en implementeren van innovatieve toepassingen (het Bijlage > SWOT 65 waarbij innovatie van doorslaggevend belang is om duurzaam complete scala van producten, productgeoriënteerde diensten, te kunnen concurreren op de mondiale markt’. Deze sleutelge- product-dienstcombinaties en autonome diensten). Bijlage > Creative Thinking 67 bieden aanpak die eind 2008 door de Commissie Scheepbouwer werd geëvalueerd, resulteerde in een onvoldoende voor de In het bijzonder richt het programma zich op dat deel van de creatieve Bijlage > Living Labs 71 creatieve industrie. De zogenaamde ‘gele kaart’ van de Commissie industrie waar het commerciële en bedrijfsmatige werken overheerst Bijlage > Designing Demand 72 Scheepbouwer gaf aanleiding tot een reeks van initiatieven waarvan en dat op zoek is naar modellen en methoden om zijn bijdrage en de ontwikkeling van dit breed gedragen Innovatieprogramma er één positie als schakel in de (creatieve) waardeketen te versterken. Het Bijlage > Condities 73 van is. gaat om zowel kleine als grote bedrijven voor wie creativiteit, onderne- Bijlage > Monitoring 75 merschap en een gezonde bedrijfsvoering voorop staat. De kansen en de bedreigingen, door NL Innovatie in haar ‘Verkenning Veel creatieve bedrijven zijn onvoldoende aangesloten op de veran- Bijlage > Stakeholders 79 Creatieve Industrie’ geïnventariseerd en door de Ministeries van EZ derende economie en marktomstandigheden en kiezen daarmee en OCW samengevat in hun kamerbrief ‘Waarde van Creatie’, werden impliciet voor een bijrol. Het innovatieprogramma rekent het niet tot Bijlage > Intentieverklaringen 83 door de sector ten behoeve van dit voorstel opnieuw geïnterpre- haar opdracht deze bedrijven actief te mobiliseren maar houdt deze teerd en uitgewerkt tot dit innovatieprogramma van en voor de groep een spiegel voor en richt zich tot de innovatieve voorhoede. creatieve industrie. De sector wordt in dit geval vertegenwoordigd door een regiegroep en een aantal werkgroepen bestaande uit representatieve vertegenwoordigers van een aantal grote en kleine Organisatie creatieve bedrijven, kennis- en overheidsinstellingen en beroeps- en brancheorganisaties. In juni 2009 werd een eerste werkgroep geformeerd welke een visie en strategische agenda heeft ontwikkeld die aan de basis ligt van dit innovatieprogramma creatieve industrie. Na een positief kritische Doelgroep beoordeling door de Strategische Advies Commissie (SAC) is dit document door een regiegroep verder uitgewerkt tot onderliggend De creatieve industrie is het divers samengestelde cluster aan innovatieprogramma. Deze regiegroep bestaat uit vertegenwoordigers bedrijvigheid dat zijn bestaansreden vindt in creativiteit, innovatie en van de Federatie Dutch Creative Industries, TU Delft, Logica, Lost ondernemerschap. De verbindende factor is het vermogen om nieuwe Boys, Waag Society, Brainport Development NV, Philips Research, concepten, ideeën en kennis te ontwikkelen, om nieuwe culturele en Platform Industrieel Ontwerpbureau’s en overig creatief MKB. De maatschappelijke betekenis te genereren en om deze om te zetten in regiegroep betrekt zoveel mogelijk investeringsbereide partijen economische waarde. bij de ontwikkeling van het innovatieprogramma. Daartoe is sinds september 2009 de website www.waardevancreatie.nl in het leven In de beleidsbrief ‘Waarde van Creatie’ worden een ruime en een geroepen. De website is verder ontwikkeld tot een interactieve NING beperkte definitie gehanteerd. In de beperkte definitie worden alleen waarop tientallen leden van de achterban actief zijn. bedrijven die zich op initiële creatie toeleggen tot de creatieve industrie gerekend. In de ruime definitie worden ook de schakels Verder zijn talloze individuele gesprekken gevoerd met partijen uit productie en distributie meegenomen. De creatieve industrie wil de breedte van de creatieve industrie en (branche) vertegenwoor- Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 12 Verantwoording 13
    • digers. In het verlengde van de twee brede publieke consultatie belangrijke rol in de beoogde Governance structuur Leeswijzer bijeenkomsten in november 2009, januari 2010 zijn in april 2010 > Met (de activiteiten binnen) dit programma worden de eerder en juni 2010 bijeenkomsten gehouden. De opkomst was aanzienlijk door de SAC, onderkende knelpunten nader uitgewerkt en gerela- met circa 100 deelnemers in april 2010 en 200 deelnemers in juni teerd aan de voorgestelde activiteiten. 2010. Tenslotte zijn rond de verschillende activiteiten specifieke > Ook wordt in het innovatieprogramma de relatie tussen doelen, workshops georganiseerd. Hiermee is een breed draagvlak verkregen knelpunten en activiteiten uiteengezet. voor dit voorstel. Het voorliggende Innovatieprogramma Creatieve Industrie wordt nu er goedkeuring voorgelegd aan de minister van Amsterdam, 25 augustus 2010 Het innovatieprogramma creatieve industrie Economische Zaken die zich laat adviseren door de Strategische beslaat drie delen en een achttal bijlagen. Adviescommissie Innovatieprogramma’s. In Deel I worden de visie en ambitie uiteengezet in relatie tot een De regiegroep doet voorstellen voor het inzetten van nieuwe en/of vijftal knelpunten. De belangrijkste doelstelling van dit programma is ongebruikelijke oplossingen bij het vormgeven én realiseren van het dat Nederland in 2018 bekend staat als de meest creatieve economie Innovatieprogramma maar doet daarvoor ook voorstellen. van Europa en behoort tot de top drie in de wereld. In het verlengde Deel I - Waarom? hiervan wordt een strategie voorgesteld om de knelpunten te H1 Visie en Ambitie Bij de ontwikkeling van dit programma vond inhoudelijke afstemming reduceren en deze ambities te realiseren. H2 Knelpunten en Strategie plaats met andere programma’s, zoals het FES onderzoeks- programma ‘Creative Industry Research Program (CIRP), FES Deel II geeft een overzicht van de verschillende activiteiten die COMMIT, het NWO programma Creatieve Industrie (RISCC), het worden uitgevoerd binnen dit innovatieprogramma. Het bedrijfsleven Deel II - Wat? Diensteninnovatieprogramma voor de Financiële en Creatieve Sector staat hierbij centraal. Het zijn juist de creatieve bedrijven die waarde H3 Projecten (SII) en de betrokkenen bij de vele andere initiatieven die zich richten toevoegen voor economie en maatschappij. Hier worden de drie H4 Organisatie en op de realisering van de beleidsdoelstellingen zoals verwoord in de tranches van projecten beschreven en de benodigde flankerende Business Development beleidsbrief ‘Waarde van Creatie’. activiteiten op het gebied van zelforganisatie, creatief leiderschap, kennisontwikkeling en financiële en fiscale condities. De projecten H5 Kennis en Condities vormen het voornaamste deel van het programma. SAC Advies Deel III - Hoe? Deel III gaat in op de organisatie van het innovatieprogramma. Hier H6 Governance en De Strategische Advies Commissie (SAC) heeft op 31 maart 2010 wordt de Governance structuur weergegeven en hoe het programma een positief kritisch advies gegeven op de Visie en Strategische is gepositioneerd ten opzichte van bestaande programma’s en Positionering Agenda, welke aan de basis ligt van dit innovatieprogramma. De initiatieven. Tevens wordt in dit deel een overzicht gegeven van alle H7 Activiteiten en Budget suggesties om het innovatieprogramma nader uit te werken zijn als voorgestelde activiteiten in relatie tot de daarbij behorende inves- volgt geadresseerd: tering van de sector zelf en de gevraagde bijdrage van de overheid. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 16 > Er zijn meer bedrijven uit de top en waardeketen betrokken, waarbij de nadruk ligt op (toegankelijkheid voor het) creatief MKB. > Samenwerking met kennisinstellingen is verder uitgewerkt in diverse activiteiten, waaronder de relatie met THNK en via het FES programma CIRP. > De samenhang tussen activiteiten wordt scherp weergegeven waarbij een majeur onderscheid kan worden gemaakt naar projecten enerzijds en flankerend beleid anderzijds. > Tevens wordt de positionering van dit programma ten opzicht van andere programma’s en initiatieven uitgewerkt. Waar mogelijk en relevant wordt in de organisatie gebruik gemaakt van bestaande initiatieven en infrastructuur. > Binnen de drie tranches van projecten is voor de ‘pilotpro- jecten’ focus aangebracht naar drie relevante maatschappelijke domeinen: energie, mobiliteit en zorg. > De projecten staan centraal in dit innovatieprogramma, dit uit zich tevens in commitment van (creatieve) bedrijven en een finan- cieel accent op de projecten in relatie tot het flankerende beleid. Bedrijven zijn bereid mede te investeren en hebben dan ook een Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 14 Leeswijzer 15
    • Hoofdstuk 1 Deel I - Waarom? Visie en Ambitie H1 Visie en Ambitie H2 Knelpunten en Strategie Deel II - Wat? H3 Projecten H4 Organisatie en Business Development Nederland wil in 2018 tot de top drie van meest creatieve economieën van de wereld behoren. Dit willen we, omdat staan. Tegelijkertijd wordt onze samenleving geconfronteerd met urgente en complexe maatschappelijke uitdagingen. Economische H5 Kennis en Condities bij alle veranderingen en complexiteit de traditionele manier turbulentie, bedreigingen voor het milieu en een snel vergrijzende van problemen oplossen (technologisch en op optimalisatie bevolking vormen de aanleiding voor diepgaande veranderingen in de gericht) niet meer werkt. manier waarop we leven en werken. Bedrijfsleven en overheid hebben moeite om te gaan met tempo en omvang van deze veranderingen. Er is een andere manier van innoveren nodig: mensgericht, Innovatie zal zich meer en meer moeten richten op het creëren van empathisch, vanuit een integrale benadering, interdisciplinair waardevolle ervaringen voor de eindgebruiker. Organisaties die hun samenwerken, iteratief ontwikkelen (bouwen om te leren) klanten superieure ervaringen bieden winnen. Deel III - Hoe? en met afwisseling van exploratie en specificatie. Dit noemen Dit vraagt om een creatieve economie. Daarom wil Nederland in 2010 we Creative Thinking. de meest creatieve economie van Europa zijn en tot de top drie van de wereld behoren. H6 Governance en 1.1 Situatieschets De ambitie Deze nieuwe werkelijkheid vraagt om een nieuwe en andere manier van innoveren: mensgericht, empathisch, vanuit een integrale benadering, interdisciplinair samenwerken, iteratief ontwikkelen Positionering De hoofdambitie die de Creatieve Industrie zich heeft gesteld is: (bouwen om te leren) en met afwisseling van exploratie en specifi- het benutten van de verbeelding en creativiteit van de mens als catie. Deze filosofie of methode heet ‘Creative Thinking’. instrument bij het oplossen van de problemen en uitdagingen waar de maatschappij en economie zich voor gesteld ziet. Voor de Het managen van netwerken wordt een kerncompetentie voor alle H7 Activiteiten en Budget Creatieve Industrie in Nederland betekent dit dat1: in 2018 staat Nederland bekend als de meest creatieve economie van Europa en behoort tot de top drie van de wereld. organisaties. Partners in deze netwerken zijn vaak afkomstig vanuit verschillende disciplines, vanuit verschillende posities binnen de waardeketen of zelfs vanuit verschillende industrieën. Op het snijvlak De uitdaging De structuur van de economie is de laatste decennia gestaag maar radicaal veranderd met de transformatie naar een mondiale kennis- 1 Hiermee geeft dit voorstel invulling aan de door het economie, waarin diensten, belevenissen en creativiteit centraal Innovatieplatform in 2009 gestelde ambities. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 16 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 1 Visie en Ambitie 17
    • tussen die disciplines ontstaat innovatie. Door co-creatie en crowd ook de bijdrage van de creatieve industrie aan export groeiend en Nederland heeft zo een uitstekende uitgangspositie om in 2018 die De creatieve industrie wil haar potentie om bij te dragen aan de sourcing wordt de creativiteit van de massa’s ontsloten. Tegelijkertijd veelbelovend8. meest creatieve economie van Europa te zijn. Nederland heeft met groei van de Nederlandse economie graag verwezenlijken en tegelijk zorgt de door het Internet radicaal toegenomen transparantie voor haar hoogwaardige creatieve industrie, haar creatieve onderwijs en bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke en economische een steeds duidelijker onderscheid tussen hobbyisme en excellentie. Nederland staat internationaal goed op de kaart waar het gaat om haar open economie en samenleving, korte machtsafstanden en vraagstukken. Daarbij is innovatie juist voor handen in cross-sectorale Mensen gebruiken steeds meer digitale kanalen en fysieke en digitale creativiteit en de creatieve industrie. Dit heeft zeker ook te maken feminiteit9 maar ook door ‘Dutch heritage’ en ‘Dutch signature’ bij het samenwerking, die resulteert in zogenaamde ‘neue combinationen’. oplossingen versmelten. Als gevolg daarvan ontstaan ook nieuwe met de belangrijke grote culturele historie van Nederland die inter- realiseren van die ambities een goede uitgangspositie. De ontwikke- Om de kracht van de creatieve industrie optimaal te kunnen benutten specialisaties en disciplines. nationaal ook nog steeds zeer aansprekend is. Deze ‘Dutch heritage’ lingen in het buitenland geven noodzaak tot grootschalige innovatie. is echter een snelle professionalisering van zowel aanbod- als vraag- word ook nu van een verdere lading voorzien. Wat betreft haar Dit is de context waarbinnen de creatieve industrie bouwt aan interna- zijde van doorslaggevend belang: Bestaande oplossingen en oplossingsgerichte strategieën voldoen opleidingen speelt Nederland ook mee op wereldniveau: de Mode tionale excellentie. niet langer, radicaal nieuw denken is noodzakelijk. De creatieve Academie in Arnhem, de Design Academy Eindhoven, een aantal > De creatieve industrie organiseert zich, wil intensiever en beter industrie beschikt over methoden en technieken om vraagstukken faculteiten van de TU Delft en Eindhoven, de Rietveldacademie en samenwerken, meer en structureel aan kennisontwikkeling en anders te benaderen en alternatieven snel zicht- en tastbaar te Rijksacademie Beeldende Kunsten zijn daar uitstekende voorbeelden 1.2 Visie en Ambitie onderhoud doen, intensiever communiceren en zich in de waarde- maken. Deze denk- en visualisatiekracht draagt niet alleen bij aan het van. keten beter positioneren en die positie ook borgen. tot stand komen van nieuwe producten en diensten voor consu- De creatieve industrie moet een strategische rol gaan > De creatieve industrie wil zich in een meer strategische rol menten en zakelijke gebruikers, maar ook aan het realiseren van Nederland kent ook bedrijven en personen die als zeer invloedrijk vervullen bij innovatie. De creatieve industrie heeft profileren als partner dan als uitbesteder van bedrijven en de nieuwe oplossingen voor urgente maatschappelijke uitdagingen. beschouwd worden. Philips Design, TomTom, Endemol, Bugaboo, hiervoor een goede uitgangspositie, maar er is grote overheid. Creativiteit dient niet alleen anders te worden gemobili- G-star, Rem Koolhaas, Droog, Viktor & Rolf en Marcel Wanders staan urgentie vanwege de sterke internationale concurrentie. seerd en ingezet maar ook anders te worden gewaardeerd en de De Nederlandse creatieve industrie vaak in de aandacht van de wereldpers. Het conceptueel denken en Deze bedreigt niet alleen de creatieve industrie, maar de effecten dienen anders te worden gemeten. De Nederlandse creatieve industrie neemt in omvang en betekenis het pragmatisch handelen worden vaak aangehaald. Vanwege hun Nederlandse economie als geheel. > Kennis- en onderwijsinstellingen dienen bij te dragen aan toe en heeft internationaal een uitstekende reputatie. De sector is kleinschaligheid en specialisatie worden bedrijven uit Nederland creatieve kennisontwikkeling en -overdracht en deze kennis compleet en op subsector niveau goed georganiseerd, goed aange- gevraagd voor internationale opdrachten. De snelheid van opereren, Creative Thinking als methode of filosofie is aantoonbaar anders en sneller beschikbaar te stellen en te implementeren. sloten op internationale ontwikkelingen en bestaat uit een grote evenals de al eerder genoemde conceptuele kijk en pragmatisme zijn voorhanden in de creatieve industrie, maar wordt onvol- hoeveelheid kleine bedrijven en zzp-ers waarvan een aantal behoren daarbij onderscheidend. Hoe moeilijk ook te claimen, maar er bestaat doende aangewend. Dan kan de Nederlandse creatieve industrie versneld verder groeien, tot de absolute wereldtop op hun gebied2. zoiets als een ‘Dutch signature’. haar reputatie in het buitenland verder versterken, meer exporteren De creatieve industrie moet een strategische rol gaan vervullen bij en sterker bijdragen aan innovatie. Als resultaat zal ook de werkgele- De creatieve industrie (o.a. media, entertainment, vormgeving, Nederland is ook een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven innovatie. De sector heeft hiervoor een goede uitgangspositie, maar genheid groeien en de ‘reguliere’ economie fors worden gestimuleerd. architectuur, mode, industrieel ontwerp, computergames, reclame) is uit de creatieve industrie. In Amsterdam in het bijzonder vestigen deze wordt vooralsnog onvoldoende benut. Er bestaat echter grote het divers samengestelde cluster aan bedrijvigheid dat zijn bestaans- zich de laatste jaren steeds meer internationale ‘creative agencies’, urgentie vanwege de sterke en toenemende internationale concur- Om Nederland in 2018 de meest creatieve economie van Europa te reden vindt in creativiteit, innovatie en ondernemerschap. Het zijn modebedrijven, multimediabedrijven en marketingafdelingen van rentie. Creativiteit is niet het exclusieve domein van Nederland of laten zijn stelt de creatieve industrie een innovatieprogramma voor. de bedrijven die leven van de capaciteit van mensen om nieuwe ‘brandbedrijven’. Amsterdam werd onlangs door de New York Times zelfs de westerse economieën. Andere Europese landen en in het concepten, ideeën en kennis om te zetten in economische waarde. ook benoemd tot de ‘coolest town of the world’. Eindhoven werd bijzonder het Verenigd Koninkrijk en Finland investeren fors in hun onlangs 2e in de competitie met 47 kandidaat steden voor World creatieve economie. Ook in Azië wordt steeds meer geïnvesteerd Er bestaan diverse definities van de creatieve industrie. De creatieve Design Capital 2012. in de creatieve economie. De internationale concurrentie in zowel industrie kan worden gedefinieerd als “een uiteenlopende verzameling bedrijven als opleidingen wordt alleen maar groter. Wat opvalt, is dat sectoren, waarin creativiteit centraal staat”. De initiële creatie - het de focus steeds meer komt te liggen op de integratie van creativiteit, creëren van vorm, betekenis of symbolische waarde - is de kern van ondernemerschap en technologie. Het Greater Britain programma, de activiteiten van deze sectoren. Maar ook productie en distributie het gezamenlijke opleidings- en researchprogramma van Economie, zijn belangrijke schakels in de waardeketen3. 2 Zie voor een gedetailleerde beschrijving van de creatieve industrie Kunst en Design in Helsinki direct gerelateerd aan ondernemingen bijlage 1 en het creatieve innovatieprogramma van Singapore zijn daar goede Wanneer wordt uitgegaan van de ‘enge’ definitie die de Ministeries 3 Ministerie EZ, en Ministerie OCW, Waarde van Creatie: Brief voorbeelden van. Singapore stelt: ‘For over four decades, Singapore van EZ en OCW hanteren voor de creatieve industrie dan is ruim Cultuur en Economie, 2009 has prospered through an investment-led economic strategy focused 3% (een kleine 300.000 mensen) van de Nederlandse beroepsbe- 4 Analyse LISA cijfers 2008 door Roland Berger i.h.k.v. on traditional manufacturing and services industries. As we transit volking werkzaam in de creatieve industrie4. Daarbij wordt dat deel FES-aanvraag Programma Creatieve Clusters, o.b.v. meest into an innovation-fuelled economy, the driving force in the next meegeteld dat de initiële creatie vormt. Wanneer ook de productie actuele gegevens en ruime definitie uit Kamerbrief Ons creatieve phase of our development will be the imaginative and creative en distributie zouden worden meegeteld ligt de bijdrage fors hoger. vermogen (2005) capacity of our people.’ Volgens Florida’s definitie bedraagt de bijdrage van de creatieve 5 Florida, R. en I. Tinagli, Europe in the Creative Age, Carnegie industrie circa 25%5. Mellon Software Industry Center, 2004 Als de Nederlandse creatieve industrie niet investeert in haar eigen 6 J.Poort en G. Marlet: werkgelegenheid in creatieve bedrijfstakken vernieuwing en innovatie, zal zij haar internationale positie niet De jaarlijkse groei van de creatieve industrie is het afgelopen blijft harder groeien dat economie. SEO Economisch Onderzoek/ kunnen handhaven. Andere economieën zullen creatiever en innova- decennium fors hoger geweest dan voor andere economische Atlas voor Gemeenten, 2008, o.b.v. LISA cijfers tiever worden. Creative thinking als nieuwe benadering van innovatie sectoren6. Met een toegevoegde waarde van 16,9 miljard euro draagt 7 Berenschot, Foto sleutelgebieden, in opdracht van het is nodig om de Nederlandse economie naar de top te brengen van 9 Hofstede (1966), Een van Nederlands cultuurdimensies; feminiteit: de creatieve industrie voor meer dan 3% bij aan het BBP7. Met een Innovatieplatform, 2008 meest creatieve economieën ter wereld. Deze methode of filosofie het vermogen om te gunnen – staat tegenover Angelsaksische geschatte 7 miljard euro (circa 1,7% van het Nederlandse totaal) is 8 UNCTAD, Creative Economy Report, 2008 wordt dusver nog onvoldoende aangewend. claimcultuur; ‘what’s in it for me’ Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 18 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 1 Visie en Ambitie 19
    • Hoofdstuk 2 de overwegend kleinschalige bedrijven in de creatieve industrie. industrie, samen met maatschappelijke en economische gebieden, Knelpunten en Strategie Het beschikbare instrumentarium is als gevolg van juridische kaders, regelgeving en implementatie overwegend te complex voor de creatieve industrie. Het beschikbare instrumentarium is met de creatieve industrie in een strategische rol. De werkwijze is: van de uitvoering te leren en opnieuw nieuwe projecten aangaan. Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren. tevens onvoldoende toegesneden op de specifieke behoeften: creatief ondernemerschap en (internationaal) opschalen. Het programma maakt dan ook geen onderscheidt tussen de disci- plines binnen de creatieve industrie zoals: architectuur, webdesign, 4. Ontbreken kennisbase: Door het ontbreken van een probleem- grafisch ontwerpen, industrieel ontwerpen of gaming. Het richt zich eigenaar ontbreekt een gedeelde kennisbasis. Kennis en ervaring juist op spelers die de potentie en ambitie hebben een strategische rond methoden, technieken en ‘best practices’ wordt in kwanti- rol te vervullen. Het programma richt zich daarmee op de ‘willers’ en tatieve en kwalitatieve zin onvoldoende geborgd en verspreid. de ‘kunners’ in de creatieve industrie die een voortrekkersrol kunnen Als gevolg daarvan wordt het wiel vaak opnieuw uitgevonden en vervullen en een bredere groep spelers in de creatieve industrie blijft de ontwikkeling van waardecreatie achter. Dit geldt specifiek kunnen inspireren om zelf te innoveren. met betrekking tot de snelheid en duurzaamheid van de waarde- creatie. Door het ontbreken van een probleemeigenaar wordt een De aanpak om in clusters projecten te doen sluit naadloos aan bij de krachtige ontwikkeling van kennis en ervaring, en daarmee een werkwijze van de Creatieve Industrie zelf en laat daarmee in praktijk natuurlijk platform voor netwerken en allianties, niet gerealiseerd. zien hoe uitdagingen kunnen worden aangepakt. Nieuwe samenwer- kingsverbanden (de ‘neue kombinationen’ waarover Schumpeter 5. Leemte in curricula: Als gevolg van het verkokerde onderwijs spreekt) komen het best tot stand door samen concreet aan de slag ontbreekt ‘integraal creatief probleemoplossen’ in curricula. te gaan. Projecten smeden op die manier nieuwe samenwerkingsver- De creatieve leiders, de zogenaamde ‘futuremakers’, die over banden en clusters. Het gekozen model voor opschaling zorgt ervoor disciplines heen creativiteit, business sense, ondernemerschap, dat een groot aantal bedrijven wordt betrokken. De projecten werken technologie en wetenschap omzetten in innovatie, doen dat zo als katalysator voor deelname van veel partijen. in hun praktijk. Deze ontwikkeling loopt voor op het onderwijs waar integratie van deze perspectieven en kennisdomeinen nog Het innovatieprogramma zorgt wel meteen voor verduurzaming. Alles Dat de creatieve industrie deze strategische rol kan spelen door het ontbreken van overtuigend bewijs van de waarde ervan niet plaatsvindt. Er bestaat op alle onderwijsniveau’s een grote wat wordt geleerd wordt verankerd, versterkt en vergroot, middels wordt nog onvoldoende gezien door private organisaties, onvoldoende benut. Steeds vaker wordt onderkend dat de traditi- behoefte aan excellent interdisciplinair creatief-geïnspireerd en flankerende activiteiten. maatschappelijke partijen en de overheid. Er is onvoldoende onele engineering-aanpak niet het antwoord is op de complexiteit ondernemend onderwijs, met een structurele betrokkenheid van slagkracht door kleinschaligheid. Onderliggend probleem van actuele maatschappelijke en economische uitdagingen. de creatieve leiders. Uitwerking van de strategie is ook onvoldoende kennisuitwisseling en een leemte in Steeds vaker wordt gerefereerd aan het creatieve ontwerpproces Het programma richt zich op: projecten (de motor van het curricula. als aanvulling en als alternatief. Toch verloopt adoptie van deze programma – driekwart van het programmabudget) en aanpak traag. Dit komt hoofdzakelijk omdat er onvoldoende 2.2 Strategie flankerende activiteiten (om te verduurzamen – kwart van feitelijke en overtuigende kennis is over de maatschappelijke en het programmabudget). 2.1 Knelpunten economische waarde van creativiteit. Daarnaast is er onvol- Centraal in de strategie om deze knelpunten effectief op te doende inzicht in de wijze waarop creativiteit optimaal kan lossen is het doen van projecten met de creatieve industrie Op basis van de aanzet tot het innovatieprogramma (januari 2010) en In consultatie met de sector en op basis van onderzoek van de worden ingezet. in een strategische rol. Het programma maakt dan ook de aanbevelingen van de SAC (maart 2010) is er in samenspraak met overheid en de sector- en brancheorganisaties zijn de knelpunten geen onderscheid tussen de disciplines binnen de creatieve de sector voor gekozen het programma voornamelijk te richten op in kaart gebracht die voorkomen dat de creatieve industrie een 2. Beperkt speelveld: De creatieve industrie ontbreekt als gevolg industrie, maar richt zich op die spelers, die de potentie en de uitvoering van projecten (drie kwart van het programmabudget). strategische positie inneemt in innovatieprocessen. In de eerdere van haar overwegende kleinschaligheid als strategische partner in ambitie hebben een strategische rol te vervullen. De projecten vormen het leeuwendeel van het programma, waarbij evaluatie door de Strategische Advies Commissie (SAC) werden deze (internationale) consortia. De creatieve industrie kent een grote drie projecttranches worden onderscheiden, te weten pilotprojecten, knelpunten onderkend. verscheidenheid van, met name, kleinschalige ondernemingen. Waarom projecten? Het doen van projecten sluit aan bij kick-startprojecten en opschalingsprojecten. Daarnaast worden Het ontbreekt aan kennis en ervaring voor het succesvol aangaan hoe de creatieve industrie werkt, bewijst de waarde van de flankerende activiteiten gestart enerzijds ter ondersteuning van de We richten ons in dit programma alleen op die knelpunten die een van (tijdelijke) allianties en zogenaamde ‘neue kombinationen’. Dit creatieve industrie in de praktijk, smeedt nieuwe samenwer- projecten, anderzijds om de strategische rol van creatieve industrie sectoroverstijgend karakter hebben en die niet door inspanning van geldt vooral bij internationale samenwerkingsvormen en de acqui- kingsverbanden en clusters en werkt als katalysator voor duurzaam te verankeren (kwart van het programma budget). industrie, MKB, kennisinstellingen of hun allianties zelf kunnen worden sitiefase van programma’s en projecten. Daarnaast ontbreekt een deelname van veel partijen. weggenomen. De belangrijkste knelpunten zijn dat de potentie van platform voor internationale bedrijven die in Nederland creatieve Succesfactoren de creatieve industrie nog onvoldoende wordt gezien door private partners zoeken. Het programma zorgt wel meteen voor verduurzaming. In de dialoog fase van de het afgelopen halfjaar is zijn de volgende organisaties, marktpartijen en de overheid (1) en er is onvoldoende Geleerde lessen worden verankerd, versterkt en vergroot, kritische succesfactoren geïdentificeerd die in de strategie centraal slagkracht door kleinschaligheid (2,3). Andere onderliggende 3. Onvoldoende opschaling: Door gebrek aan risicokapitaal en middels flankerende activiteiten. staan: knelpunten zijn een ontoereikende kennisbasis (4) en een leemte in een te complex instrumentarium komt opschaling van kansrijke onderwijscurricula (5). innovaties onvoldoende tot stand. Kapitaalverstrekking ten 1. Projecten worden vormgegeven door de creatieve industrie behoeve van het opschalen van kansrijke innovaties sluit onvol- Centraal in de strategie om de knelpunten effectief op te lossen staat zelf 1. Onderbenutting creativiteit: De kracht van creativiteit wordt doende aan bij het verdienmodel en de strategische horizon van het uitvoeren van gemeenschappelijke projecten van de creatieve Het innovatieprogramma brengt en manifesteert zich als een Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 20 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie 21
    • community met een uitdagende missie. Vraagstellingen en mogelijke Project aanpak Flankerende activiteiten oplossingsrichtingen worden vanuit de community zelf aangedragen en projecten worden uitgevoerd door spelers uit de creatieve Het opstellen van projectvoorstellen en de selectie ervan wordt door De flankerende activiteiten zijn gericht op zelforganisatie, creatief industrie die daarin leiderschap, originaliteit en ondernemerschap de creatieve industrie zelf gestuurd. Via de dialoog van de afgelopen leiderschap, kennisontwikkeling en financiële en fiscale condities. tonen. maanden en de platformen die daarvoor zijn opgezet, is een begin De interactie verloopt via een online-platform, en maakt gebruik gemaakt met dit proces en daarmee feitelijk een start van het Zelforganisatie betreft de ontwikkeling van samenwerkingsver- van open netwerken en ‘social media’. Workshops, congressen en innovatieprogramma. banden tussen partijen uit de Creatieve industrie, met als doel grotere symposia zijn vormgegeven als experience via zogenaamde ‘inspira- Om te zorgen voor samenhang in de projecten en te zorgen dat en complexere opdrachten aan te kunnen nemen. Door cluster- tional testbeds’. Er wordt intensief en doelmatig ingezet op interactie, een bijdrage wordt geleverd aan gemeenschappelijke kennis die vorming te stimuleren ontstaan duurzame relaties welke ook internati- open netwerken, digitale kanalen, sociale media en co-creatie. Zo weer gedeeld kan worden, zullen alle projecten aan tenminste twee onale expansie mogelijk maken . borgen we draagvlak en een brede betrokkenheid door de sector en voorwaarden voldoen in hun aanpak: komen de meest kansrijke projecten tot stand. > het toepassen van Creative Thinking als rode draad voor de aanpak Onder creatief leiderschap wordt verstaan het stimuleren van een > het gebruik van een Testbed benadering voor toetsing en andere leiderschapsstijl. Het oprichten van de Dutch Creative Council, 2. Showcases co-creatie. die de creatieve industrie in haar strategische rol promoot, vormt Het communiceren van inspirerende en representatieve busines- hiertoe het organisatie vehikel. scases is een belangrijk onderdeel van het programma. De focus ligt Creative Thinking is een visie op innovatie en een aanpak voor het op op de combinatie van maatschappelijke relevantie en commerciële praktische en creatieve wijze oplossen van problemen of realiseren Kennisdeling betreft het verzamelen, combineren, verrijken en betekenis. Er wordt samengewerkt met maatschappelijke innova- van radicale verbeteringen. verspreiden van de kennis van over onder meer creative thinking tiegebieden en andere sleutelgebieden. In samenwerking met de Centraal staat het combineren van creativiteit, empathie en rationa- en nieuwe business modellen. Uiteindelijk doel daarachter is dat overheid worden maatschappelijke maar ook economische vraag- liteit, ten einde optimaal tegemoet te komen aan zowel de wensen een steeds groter aantal creatieve bureaus een strategische rol kan stukken ingezet als thema’s. Deze voorbeelden worden gedocumen- van toekomstige gebruikers als de succesfactoren voor organisaties. spelen bij innovatie. teerd, gearchiveerd en ontsloten via een platform dat binnen de context van dit programma tot stand komt. Zo laten we zien wat we Principes in de visie van Creative Thinking: Financiële en fiscale condities gaat over het ontwikkelen van kunnen bereiken met de creatieve industrie in een strategische rol en > Mensgericht en empathisch (versus productgericht) beoordelingsmodellen voor financiering en het verruimen van fiscale tonen we de waarde aan van de Creative Thinking benadering. > Integrale benadering (versus focus op specifiek onderdeel van instrumenten, met als doel de gewenste groei van de creatieve systeem) industrie te financieren en te verankeren. 3. Inspirational Testbeds > Interdisciplinair samenwerken (versus traditioneel watervalproces) Belangrijk bij het tot stand brengen van genoemde showcases is de > Iteratief ontwikkelen; bouwen om te leren (versus eerst specifi- Hoewel het zwaartepunt van het programma ligt bij de uitvoering van zogenaamde ‘claim validation’: het zo vroeg mogelijk in het proces ceren en dan bouwen) de projecten, zijn er flankerende activiteiten nodig om de strategische bewijzen dat de middels creative thinking voorgestelde aanpak ook > Afwisseling van divergentie/exploratie en convergentie/ rol van de creatieve industrie te verduurzamen, te verankeren, te werkelijk gaat leiden tot oplossingen binnen de genoemde thema’s. specificatie versterken en te vergroten. De flankerende activiteiten worden in de Binnen de context van dit programma zal, met name voor de > Bestuderen van emergent gedrag in het veld bij de interactie met hoofdstukken 4 en 5 nader uitgewerkt. genoemde showcases, een aantal ‘inspirational testbeds’ worden nieuwe proposities (experience research) gerealiseerd waar de creatieve bedrijven samen met stakeholders en > Bewijsvoering, reeds vroeg in het proces, met behulp van speciaal het afnemende veld kunnen experimenteren met nieuw te creëren hiervoor gecreëerde ‘inspirational testbeds’ (claim validation). 2.3 Samenhang waarde proposities. Ook kunnen in het afnemend veld gezamenlijk nieuwe, emergente, patronen worden bestudeerd (experience Deze benadering is niet exclusief het domein van de creatieve In deze paragraaf wordt de samenhang tussen de missie, doelen, research). Zo bewijzen we deze aanpak in de praktijk. industrie, maar vormt de interface tussen de creatieve industrie en de knelpunten en activiteiten weergegeven. Centrale ambitie is het ‘reguliere’ economie. versterken van de strategische positie van de creatieve industrie in de 4. Match making to the max Deze Creative Thinking benadering vormt een belangrijke rode draad waardeketen. Dit draagt enerzijds bij aan de verschillende sector- Samenwerking tussen creatieve bedrijven is een flexibel alternatief in het programma en stelt de creatieve industrie in staat de beoogde doelstellingen. Anderzijds wordt daarmee een aantal knelpunten voor schaalvergroting en wordt nadrukkelijk gestimuleerd. Het strategische rol bij innovatie op te nemen. geadresseerd. innovatieprogramma inventariseert knelpunten, biedt concrete oplos- singen en leert daarvan. Cross-over allianties worden aangemoedigd In de methodiek van ‘Inspirational Testbeds’ of Living Labs of staat of krijgen een voorkeursbehandeling. Goed opdrachtgeverschap het emergente gedrag van de gebruikers in interactie met de nieuw behoort tot de belangrijkste succesfactoren van het programma en gecreëerde proposities centraal en wordt zo min mogelijk gewerkt wordt gestimuleerd en beloond. De opgedane ervaringen worden in gecontroleerde laboratorium omgevingen, maar juist ‘in-vivo’ gedocumenteerd, gearchiveerd, ontsloten en actief gedeeld via het omgevingen. Denk aan contexten als hotels, ziekenhuizen, stadions platform. Zo bereiken we de benodigde slagkracht en schaalgrootte. en dergelijke welke de proeftuinen vormen voor de projecten. Op deze wijze kunnen gebruikers in hun eigen omgeving meedenken, mee ontwerpen en feedback geven gedurende het gehele proces van idee tot product of dienst. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 22 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie 23
    • MISSIE Meest creatieve economie Doelstellingen Kwalitatieve doelstellingen 2018: van EU in 2018 Top drie van de wereld De ambitie om in 2018 de meest creatieve economie van Europa 1. Verbeteren van de reputatie van Nederland als creatieve economie. te zijn vormt de leidraad voor de doelstellingen. Het belang- 2. Verhogen van de bekendheid van Nederland als creatieve economie. DOELEN rijkste doel is om binnen vier jaar zicht te krijgen op, en meetbare 3. Opleveren van succesvolle innovatieve diensten en product-dienst- Vergroten Versterken stappen te hebben gezet in de richting van, de 2018 ambitie. Op combinaties voor maatschappelijke vraagstukken en in econo- werkgelegenheid internationale de Euro-Creativity index van 2004 wordt Nederland gepositioneerd mische sleutelgebieden Creatie Industrie reputatie Vergroten tussen ‘Losing Ground’ en ‘Leaders’10. De uitgangspositie van 4. Aantonen van gerealiseerde omzet en marge in deze innovatieve werkgelegenheid Nederland is sterk, maar nog niet voldoende voor een leidende diensten en product-dienstcombinaties. ‘reguliere’ Industrie Versterken Toename positie. 5. Creatie van een aantal strategische allianties. strategische export 6. Beter disseminatie en benutting van relevante kennis Bijdrage positie van de De strategische agenda maakt onderscheidt tussen sector- en 7. Meer integraal onderwijs maatschappelijke Creatieve vraagstukken programmadoelstellingen die elkaar wederzijds aanvullen en Industrie versterken. Het innovatieprogramma draagt bij aan de behoefte om een betere kwantificering van de doelstellingen. De doelstellingen Kwantitatieve doelstellingen 2018 KNELPUNTEN worden geformuleerd als meetbare KPI (key performance indicator). Aan deze KPI worden parameters en een meetmethodiek gekoppeld Investeren in innovatie Potentie Beperkt Klein- Ontbreken Leemte in met mogelijkheden tot verbijzondering naar publiek, privaat, markten, 1. Vergroting van de innovatie-uitgaven per bedrijf met 10% (nu 0,09 Creatie Industrie speelveld schaligheid kennisbasis Curricula zowel nationaal en internationaal. miljoen euro). onderbenut 2. Het deel van de creatieve bedrijven dat innoveert is gestegen van 32,1% naar 40% ACTIVITEITEN Sectordoelstellingen 2018 3. Het gebruik door het creatieve bedrijfsleven van het (reguliere EZ) instrumenten als WBSO, Innovatievouchers, IPC en BBMKB neemt PROjECTEN Pilot projecten Waarde van Creatie Kennis over hoe Op sectorniveau verbindt de Nederlandse creatieve industrie zich toe van 25% naar 35% meetbaar maken waarde wordt aan het innemen van positie 6 (nu 15) op de productiviteitsranglijst door economisch gecreëerd d.m.v. model creative thinking van 16 landen zoals vermeld in het Innovation Intelligence rapport Waarde van creatie benadering van Agentschap NL. Het aandeel export van creatieve producten in 4. Er is een methode, dan wel instrument, ontwikkeld waarmee met de Kickstart Waarde van Creatie Multi diciplinaire Kennis over hoe de totale export zoals vermeld in hetzelfde Innovation Intelligence ‘return on creative investment’ gerekend kan worden. projecten meetbaar maken projecten in clusters, waarde wordt rapport van Agentschap NL stijgt van de achtste plaats nu naar door economisch verbreden gecreëerd d.m.v. toepassingsgebied de zesde plaats. Op het niveau van bedrijfsvoering realiseert de Showcases en clustering model creative thinking creative thinking benadering creatieve industrie binnen een periode van vier jaar: 5. Het innovatieprogramma resulteert in 15 overtuigende showcases Opschaling Multi diciplinaire Ondersteunen > Een vergroting van het aantal fte's werkzaam in de creatieve over de strategische rol van de creatieve industrie bij innovatie. Waarde van Creatie projecten meetbaar maken projecten in clusters, kansrijke projecten sector met 5% per jaar 6. 25 projecten leiden tot business binnen de looptijd van het door economisch verbreden en creatieve onder- > Het verhogen van de omzet en marge bedrijven in de creatieve programma. 100 bedrijven verwachten dat hun projecten concreet model toepassingsgebied nemingen d.m.v. sector met 8% per jaar. tot business succes gaan leiden in de 4 jaar volgend op het creative thinking groeiversneller aanpak en export programma. ondersteuning 7. Het Innovatieprogramma resulteert in 25 succesvolle nieuwe samen- Programmadoelstellingen 2018 werkingsverbanden in open innovatie clusters. ORGANISATIE Business Vergroten zelforgani- Opschaling en export 8. Het innovatieprogramma resulteert in 10 cross-overs (succesvolle Development satie en clusters stimuleren met 'groei- versneller' aanpak Dit innovatieprogramma heeft de ambitie de strategische rol van de samenwerkingsverbanden tussen verschillende disciplines uit de - ondernemerschap Creatieve Industrie bij innovatieprocessen te versterken. Alleen zo kan creatieve industrie) die als showcase en voorbeeld kunnen dienen stimuleren de Creatieve Industrie haar sectordoelstellingen verwezenlijken. voor andere bedrijven in de creatieve industrie. Dutch Creative Opdrachtgeverschap Opdrachtgeverschap Ondersteunen export Initiëren kennis- Opdrachtgeverschap Council ontwikkelen ontwikkelen. CCO en groeikansen d.m.v. ontwikkeling ontwikkelen promotie activiteiten strategische rol CI Het programma realiseert binnen een periode van vier jaar een aantal Ontwikkeling kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen. De kwalitatieve doelstel- 9. 200 Bedrijven uit de creatieve industrie hebben in praktijk cases KENNIS EN Kennis Kenniswerkers- regeling think tank lingen zijn instrumenteel van aard. De uitkomsten ervan worden kennis genomen van nieuwe strategisch ontwerp methoden CONDITIES verzameld en zullen uitgedragen worden binnen de creatieve industrie door een duurzaam communicatieplatform. Opdrachtgeverschap Onderwijs Onderwijsprogramma Onderwijsprogramma Onderwijsprogramma creative thinking, creative thinking, creative thinking, 10. 100 opdrachtgevers van de creatieve industrie hebben in praktijk creative thinking lab creative thinking lab creative thinking lab cases ervaren hoe de creatieve industrie strategisch kan bijdragen Condities Verruiming WBSO en Verkennen samen- Ondersteunen Innovatiebox werkingsframeworks financierings- 10 Florida, R. and I. Tinagli, Europe in the Creative Age, Demos, mogelijkheden creatieve industrie februari 2004 Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 24 Deel I - Waarom? Hoofdstuk 2 Knelpunten en Strategie 25
    • aan innovatieprocessen. 11. Het programma draagt bij 50 bedrijven bij aan het structureel mobiliseren van creativiteit Deel I - Waarom? H1 Visie en Ambitie Internationalisering 12. 10 bedrijven uit de creatieve industrie zijn gaan exporteren 13. 10 bedrijven uit de creatieve industrie zijn gaan samenwerken H2 Knelpunten en Strategie met buitenlandse partners Zelforganisatie 14. Alle relevante brancheorganisaties zijn aangesloten op het communicatieplatform. Aan het eind van de looptijd van het innovatieprogramma wordt door Deel II - Wat? middel van een tevredenheidonderzoek de effectiviteit gemeten. Ook wordt een nulmeting gehouden bij aanvang van het programma. H3 Projecten H4 Organisatie en Business Development H5 Kennis en Condities Deel III - Hoe? H6 Governance en Positionering H7 Activiteiten en Budget Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 26 Deel II - Wat? 27
    • Inleiding steun. Nieuwe regelingen worden opgebouwd uit bestaande instru- menten. Nieuwe instrumenten worden zo ver mogelijk vermeden met het oog op de complexiteit en doorlooptijd die dat met zich meebrengt. Wat betreft bestaande instrumenten voor financiering wordt de mogelijkheid onderzocht om onder meer gebruik te maken van de volgende regelingen: O&O regeling, Innovatie Prestatie Contract (IPC), innovatievouchers, de Creative Challenge Call met kleine subsidies voor tientallen projecten of vouchers, Syntens; 2g@there (EVD)/ 2xplore, Programma Dutch DFA (internationaal). Doelstellingen innovatieprogramma meetbaar > Vitale markt > Economische kentallen > Bewezen waarde van Creatie Bijdrage Hoofdstuk 4: > Effectieve clusterorganisaties > (inter)nationale markt en matchmaking > Specifieke laagdrempelige instrumenten > Promotie Creatief Leiderschap Inleiding autonome markt waar Nederlandse en internationale opdrachtgevers van buiten de creatieve industrie en de creatieve industrie zelf elkaar In de hoofdstukken 3, 4 en 5 worden de activiteiten van het innova- weten te vinden en naar waarde kunnen schatten. EN EN EN ECT ECT ECT tieprogramma uitgewerkt die als doel hebben de knelpunten die OJ OJ OJ PR PR PR in hoofdstuk 2 zijn vastgesteld op te lossen. De meest kansrijke In hoofdstuk 4 ‘Organisatie van de sector en Markt- N G RT LO T ALI STA PI activiteiten zijn gekozen op basis van de prioriteiten die de creatieve ontwikkeling’ worden de organisatorische en marktvormende CH CK Bijdrage Hoofdstuk 5: S KI industrie zelf ziet en de daaraan gekoppelde bereidheid om te inves- activiteiten beschreven die noodzakelijk zijn om de zelforganisatie van OP > Theorie en onderwijs via respectievelijk CIRP en THNK teren, de aansluiting bij bestaande marktwerking mechanismen en de creatieve industrie te vergroten en het opschalen van de projecten > Juridisch, financiële en fiscale condities Bijdrage Hoofdstuk 3: de beschikbare kennisinfrastructuur. De keuze van de activiteiten is uit hoofdstuk 3 mogelijk te maken. De activiteiten bestaan enerzijds > De motor van het programma mede tot stand gekomen in het overleg dat met de SAC heeft plaats- uit het vergroten van de marktkansen door het vormen van clusters > Uitvoeren, leren, uitvoeren in 3 tranches gevonden in maart 2010. van creatieve industrie spelers, het verlagen van de drempel voor > Gecontroleerde opschaling De activiteiten worden uitgewerkt in de vorm van een activiteiten de inzet van de creatieve industrie en het nationaal en international plan. Hierbij worden de doelstellingen, werkwijze, activiteiten en de promoten ervan. Anderzijds richten de activiteiten zich op het tot betrokken partners beschreven. Tevens wordt aangegeven welke stand brengen van een nationaal aanspreekpunt en aanjager van de investeringen de partners leveren en welke bijdrage van de overheid creatieve industrie geïnspireerd op de aanpak van de Design Council wordt gevraagd en waarom deze is gelegitimeerd. in het Verenigd Koninkrijk. Hoofdstuk 3 ‘Projecten’ beschrijft de activiteiten die tot doel hebben De activiteiten in hoofdstuk 5 ‘Kennis en Condities’ richten zich op projecten te stimuleren die met de creatieve industrie als strategische het oplossen van de knelpunten rond de ontoereikende kennisbasis, partner een substantiële bijdrage leveren aan economische bedrij- de leemte in curricula en de fiscaal/juridische condities. De activi- vigheid in Nederland. Het innovatieprogramma wil bereiken dat een teiten sluiten nauw aan bij aanpalende projecten en programma’s in zo groot mogelijk deel van de spelers in de creatieve industrie wordt Nederland en hebben als doel de brug te slaan tussen beschikbare betrokken bij deze bedrijvigheid. Om hiervoor te zorgen wordt de kennis en opleidingsmogelijkheden en de noodzaak die aan de hand creatieve industrie zelf maximaal betrokken bij het vormgeven van van de knelpunten is vastgesteld. De samenwerking met de kennis- deze projecten en is er gekozen voor een aanpak waarbij in 3 fasen wereld en andere programma’s en initiatieven wordt hierbij benoemd. wordt gewerkt. Bij iedere fase wordt ervaring opgedaan met het aantonen van de waarde van creatie gedeeld met de projecten in de In het beschreven activiteitenplan wordt uitgegaan van de realisatie volgende fase. Het resultaat van de stimulatie van projecten is een door het gebruik van bestaande instrumenten voor het verlenen van Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 28 Deel II - Wat? Inleiding 29
    • Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren Inter- en opnieuw uitvoeren nationalisering (export) Realisatie en vermarkten (branding) Innovatie/ prototype EN EN EN ECT ECT ECT Kennis OJ OJ OJ Economische PR PR PR waarde en N G RT LO T Haalbaarheid/ ALI STA PI consortium Strategische CH CK vorming rol S KI OP Matchmaking/ clustering Kansrijke combinaties CI en Maatschappij Monitoring /Economie De drie tranches projecten de beschikbare middelen voor projecten verloopt via ‘open calls’. Het innovatieprogramma zorgt voor een sterke groei van het aantal Om de kennis vast te leggen en over te dragen wordt een monitor Daarmee ambieert dit innovatieprogramma zoveel mogelijk partijen projecten waarin bedrijven uit de creatieve industrie een strategische functie ingericht. De kennis die wordt vastgelegd betreft de econo- De pilotprojecten (tranche 1 – 3 projecten) uit de creatieve industrie te betrekken. kernrol vervullen. mische betekenis van creativiteit en alle praktische kennis die een rol Het doel is om zoveel mogelijk creatieve partijen de strategische speelt bij het optimaal inzetten van creativiteit in een strategische rol kernrol te laten vervullen. Daarbij ondersteunt het programma in Deze projecten hebben stadia 1, 2 en 3 gepasseerd. Het innovatiepro- Er zullen in drie opeenvolgende tranches projecten worden (Zie paragraaf 3.3). eerste instantie een drietal grote projecten. Het uitvoeren van deze gramma steunt de pilotprojecten in stadium 4. geïnitieerd, om zo gecontroleerd kennis op te kunnen projecten zal plaatsvinden in een gecontroleerde setting, waarbij bouwen en mee te kunnen geven aan projecten in volgende Van probleem naar internationaal succes doorlopen deze oplossingen optimale condities en randvoorwaarden kunnen worden ingericht. De kickstart projecten (tranche 2 – 15 projecten) tranches. een reeks stadia: Daarbinnen is volop ruimte voor het inbrengen, monitoren en Bij deze projecten wordt het identificeren van kansrijke gebieden en 1. Het identificeren van kansrijke gebieden verwerken van kennis. Pilotprojecten hebben betrekking op initiële de clustering (stadia 1 en 2) door het innovatieprogramma en de 2. Matchmaking en clustering creatie: het ontwikkelen van prototypes die hun succes hebben creatieve industrie zelf gedaan. Hiermee wordt direct na aanvang van 3.1 Fasering en projecttypen 3. Haalbaarheid en consortiumvorming aangetoond in ‘living lab’ omgevingen. het innovatieprogramma mee gestart en er wordt samengewerkt met De toepassing van de in de strategie beschreven kritische succes- 4. Innovatie en prototypen de bestaande cluster organisaties en netwerken. Kansrijke gebieden factoren leidt tot een fasering in drie tranches van projecten. Deze 5. Realisatie en vermarkten De pilotprojecten zijn vastgesteld en de allianties zijn gevormd. worden door middel van een laagdrempelige ondersteuning in staat projecten zorgen enerzijds voor het inzicht en de showcases over het 6. Internationaliseren Gekozen is voor drie maatschappelijke thema’s: energie, zorg en gesteld een haalbaarheidonderzoek uit te voeren. Via een tender succesvol toepassen van de creatieve industrie in een strategische mobiliteit. Deze thema’s zijn geselecteerd op basis van de volgende wordt een ‘open call’ georganiseerd om de projecten met de grootste rol en die anderzijds zorgen voor een schaalvergroting en marktont- criteria: potentie te ondersteunen bij het uitwerken tot een prototype. De wikkeling waarbij een zo groot mogelijke groep van spelers in de criteria van de open call zijn erop gericht bij te dragen aan de ontwik- creatieve industrie participeert. > Thema’s staan op de Maatschappelijke Innovatieagenda (MIA). keling van een bredere groep creatieve bedrijven en open innovatie te > Er is een goede businesscase. stimuleren. De pilotprojecten in tranche één leveren vooral kennis op. De kick- > Contextbieders en industriepartijen zijn beschikbaar en start projecten in tranche twee gebruiken deze kennis en zullen investeringsbereid. De opschalingprojecten (tranche 3 – 20 projecten) zelf nieuwe kennis opleveren. De opschalingsprojecten in de derde > De oplossingen zijn in potentie goed internationaal op te schalen. Deze tranche kenmerkt zich door grotere aantallen en minder onder- tranche gebruiken deze kennis. steuning per project. Kansrijke gebieden worden door middel van Alle projecten leveren de economische ROI op het programma en Deze criteria zijn tevens leidend bij de selectie van projecten in een laagdrempelige ondersteuning in staat gesteld een haalbaarhei- zullen op die basis dan ook worden beoordeeld. In de projecten de ‘open calls’ van de kick-startprojecten en opschalingspro- donderzoek uit te voeren. Het verschil met kickstart projecten is dat worden oplossingen (producten, diensten of product-dienstcom- jecten. De ervaringen uit de pilotprojecten kunnen bijdragen aan het identificeren van de kansrijke gebieden en de clustering door de binaties) ontwikkeld voor grote maatschappelijke/economische het aanscherpen en aanvullen van deze criteria om de effectiviteit creatieve industrie zelf wordt gedaan, met steun van het programma- uitdagingen. en efficiëntie van de regeling te bevorderen. Het merendeel van bureau van het innovatieprogramma. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 30 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 31
    • Voor de uitvoering van de kickstart- en de opschalingsprojecten is 3.2 Specificatie van de projecttypen een laagdrempelige regeling nodig die de creatieve industrie in staat stelt een haalbaarheidsstudie uit te voeren voor en met een specifiek De pilotprojecten toepassingsgebied. Door de asymmetrie in het dragen van het risico De pilotprojecten hebben de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle reeds staan klaar om te worden uitgevoerd en vormen zo de voorhoede en de investeringen enerzijds en de mogelijke ROI anderzijds is steun doorlopen in de voorbereidingsfase van dit innovatieprogramma. Zij van het programma. van de overheid gelegitimeerd. Er worden twee regelingen ontwikkeld en ingezet: Specificatie: > laagdrempelige regeling voor haalbaarheidsstudies naar de inzet PILOT PROjECTEN van creatieve industrie bij maatschappelijke vraagstukken met een potentie tot economische waarde creatie KPI’s: > Economische waarde generatie aantonen > laagdrempelige regeling specifiek gericht voor inzet creatieve > Groei van omzet en marge aantonen > Ervaring aantoonbaar overdragen industrie voor de MKB sector Nederland. > Betrokken organisaties creatief MKB: 15 (5 per project) De eerste regeling wordt aan de start van het programma nader Kwantitatieve > Aantal projecten: 3 projectkenmerken: > Gemiddelde projectomvang: 1500 K€ uitgewerkt, waarbij gebruik kan worden gemaakt van instrumenten > Periode van uitvoering: 2011 als vouchers, pre-SBIR of Creative Challenge Call (CCC). De tweede > Gemiddelde projectduur: 1 jaar regeling is gebaseerd op de bestaande regeling Designing Demand Inhoudelijke > Cutting edge kennis ingebracht en ingezet in het Verenigd Koninkrijk waarvoor ervaring naar Nederland wordt uitgangspunten: > Grote slag in het ontwikkelen van kennis gehaald. In de bijlage is deze regeling toegelicht. > Aansprekende projecten en projectresultaten De opzet en uitwerking van de regelingen, alsmede de rol van het Inhoudelijke > Ideale (gecontroleerde) projectdefinitie en -uitvoering projectkenmerken: > Focus op initiële creatie (evaluatie op basis prototype) programmabureau Waarde van Creatie bij de uitvoering, worden als > Directe koppeling maatschappelijk en economisch vraagstuk flankerende activiteit in hoofdstuk 4 nader uitgewerkt. Instrumenten: > Projecten vormgegeven in voorbereidingsfase voor dit voorstel (stadia 1, 2 en 3 doorlopen) > Per pilotproject zullen deelcommitteringen worden opgesteld. In onderstaande tabel is de opzet van de projecten weergegeven. Budget: > De begroting voor elk van de pilotprojecten volgt een vaste verdeling voor deelnemers uit respectievelijk de Creatieve Industrie, de maatschappelijke content/industriespelers en de kennisinstellingen. Het gemiddelde VORMING (stadia 1 en 2) HAALBAARHEID (stadium 3) INNOVATIE (stadium 4) gevraagde overheidsbijdrage bedraagt 50%. Pilot Vorming heeft in opstelfase van het Vorming heeft in opstelfase van het Projecten worden door maatwerk De 3 pilotprojecten hebben een budget van 4500 K€ met een totale gevraagde overheidsbijdrage van 2250 Innovatieprogramma plaatsgevonden. Innovatieprogramma plaatsgevonden. committering gesteund en starten K€. samen met het innovatieprogramma. Hieronder worden de pilotprojecten beschreven. In dit voorstel dienen Macro uitdaging Kickstart Verkenning van kansrijke combinaties Ondersteuning via innovatie- Tender via open call (meerdere zij tevens als rolmodel voor projecten die in latere tranches worden De bijdrage van energiebesparing en decentrale opwek aan de en clustervorming door innovatie- programma met behulp van rondes mogelijk). uitgevoerd. 20-20-20 doelstelling van de EU (20% CO2-reductie t.o.v. 1990 en programma en CI zelf. laagdrempelige of Designing Demand 20% duurzame opwekking in 2020) (EU, 2010) is sterk afhankelijk regeling. van de maatschappelijke bewustwording (urgentie en draagvlak). Pilotproject Energie Het bereiken en activeren van de volledige breedte van de potentiële Opschaling Verkenning van kansrijke combi- Ondersteuning via innovatie- Tender via open call (meerdere doelgroep (vooral kleinverbruikers) is daarbij cruciaal, middels nieuwe naties en clustervorming door programma met behulp van rondes mogelijk). Het verduurzamen van de energiehuishouding is één van de doelgroepbenaderingen en integrale proposities voor energiebe- zelforganisatie en clusterorganisaties laagdrempelige of Designing Demand grote maatschappelijke en economische uitdagingen waar sparing, rekening houdend met doelgroepspecifieke kenmerken. van CI zelf. Ondersteuning uit regeling. Nederland voor staat. Veel verschillende partijen werken aan Innovatieprogramma. deeloplossingen, maar er is een groot gebrek aan innovaties Meso focus die het probleem aanpakken via integrale innovatieve consu- Kenmerk van de energietransitie is dat deze op dit moment Kennisopbouw en delen mentenoplossingen. Oplossingen waardoor mensen vanuit technology-driven is in combinatie met een ‘top-down push’ gedreven diep begrip van wat hen beweegt positief worden geprikkeld benadering vanuit de overheid, leveranciers en netwerkbedrijven. De Voor alle stadia en projecttypen geldt dat kennisaccumulatie en tot ander gedrag – de basis van de benodigde doorbraak. mate waarin conventionele aanpakken effectief zijn voor het bereiken –disseminatie rond de inbreng van creativiteit en voor specifiek de Daar is creativiteit voor nodig. Het pilotproject Energie zet en activeren van de volledige breedte van de potentiële doelgroep economische aspecten (de business case) van groot belang is. De partijen uit de creatieve voorhoede in een strategische rol (kleinverbruikers) blijkt zeer laag, vanwege de grote variatie van kennisopbouw en verspreiding loopt via betrokken partners en wordt en richt de aandacht en energie op een cruciaal potentieel: doelgroepen en hun bijbehorende motivaties en obstakels, het gecoördineerd via THNK. Dit wordt in Hoofdstuk 5 nader toegelicht oplossingen voor toename van decentrale energieopwekking beperkte (individuele) gewin op korte termijn, en de complexiteit bij de flankerende activiteiten en energiebesparing bij kleinverbruikers. van het onderwerp. Onder kleinverbruikers is energie en energiema- Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 32 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 33
    • nagement en -monitoring [lees: slimme schakel- en meetdiensten] strategische rol en richt zich daarbij op een cruciaal poten- Activiteiten technologie veelgebruikers (mobiele technologie, laptop, Internet nog steeds een ‘low interest product’, vergelijkbaar met b.v. verzeke- tieel: het verlengen van de periode waarin senioren (65+) Het project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan deze connected, etc.), 4) zakelijke lease professionals rijden relatief de ringen. Bovendien is het informatiseren van gebruiksgegevens een zelfstandig thuis wonen. aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingen meeste kilometers, 5) zakelijke leasemarkt is benaderbaar via één (voor velen) ingrijpende (doch niet overkomelijke) component van vanuit het innovatieprogramma te realiseren. aanspreekpunt – de leasemaatschappij (in tegenstelling tot 1-op-1 de huidige energietransitie. De uitdaging in Nederland is dus om de Macro uitdaging benadering van niet leaserijders). potentiële marktvraag naar energiebesparingsmaatregelen analy- Nederland kent 2,5 miljoen 65-plussers. Over twintig jaar is dat naar seren, te kanaliseren en (gericht) te versterken, om zo een ‘market- verwachting 4 miljoen. Het percentage 65+ stijgt naar verwachting Pilotproject Mobiliteit Projectdoelstellingen pull’ situatie te realiseren. van 15% van de Nederlandse bevolking naar 22% in 2025. Mensen leven langer, en dat gaat gepaard met een toename van het aantal Mobiliteit is in Nederland verantwoordelijk voor ongeveer 20% van Directe projectdoelstellingen Projectdoelstellingen chronisch zieke patiënten. Deze grote demografische veranderingen de totale emissies. De toenemende congestie heeft ook een sterke Het realiseren van een succesvolle pilot gericht op enkele honderden zetten ons zorgsysteem onder druk. Nederland besteedt momenteel negatieve impact op de economie. Dit probleem oplossen is met leaserijders. Hiertoe bouwen we voort op het connected car project Primaire projectdoelstelling 60 miljard Euro per jaar aan ziekte en gezondheid; in 2020 zal recht één van de grote actuele maatschappelijke en economische SPITS, onderdeel van het HTAS programma, waarbinnen nieuwe Het realiseren van een succesvolle pilot van een geïntegreerde dat zijn gestegen naar 75 miljard Euro. Er is tevens een tekort aan uitdagingen. Nederlandse leaserijders rijden gezamenlijk zo’n 40 technologie wordt ontwikkeld. Succesvol betekent dat leaserijders energiemanagement en –monitoring propositie inclusief decentrale zorgpersoneel: er zijn 47.000 extra mensen nodig om aan de toene- miljard zakelijke kilometers per jaar. Door gedragsaanpassing van hun gedrag veranderen en gemiddeld op jaarbasis 10% minder energieopwekking (DCO) (product-dienstcombinaties en marketings- mende vraag te voldoen. In 2025 is er naar schatting een tekort aan deze zakelijke bestuurders is een enorm besparingspotentieel te kilometers gaan rijden. trategieën) voor een specifieke doelgroep binnen het segment klein- 450.000 werknemers in de zorg. boeken. Het pilotproject Mobiliteit zet partijen uit de creatieve gebruiker. Succesvol betekent dat de propositie leidt tot significante voorhoede in een strategische rol en richt de aandacht en energie op Doelstellingen vanuit het innovatieprogramma adoptie en positieve gedragsverandering. Meso focus een cruciaal potentieel: het realiseren van een gedragsverandering bij > Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie. Het project richt zich op het doel om senioren (65+, zelfstandig leaserijders: 10% minder kilometers rijden op jaarbasis. > Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principes en Doelstellingen vanuit het innovatieprogramma wonend) in staat te stellen minimaal één jaar langer zelfstandig thuis proces. > Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie. te laten wonen. Dat scheelt de maatschappij meer dan 20.000 Euro Macro uitdaging > Showcase voor in portfolio. > Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principes per persoon per jaar. Uitgaande van het feit dat de groep van 65+ Mobiliteit is verantwoordelijk voor een substantieel deel (zo’n 20%) en proces. groeit met 7% tot 2025, is hier een enorme besparing te realiseren. van de emissies in Nederland. Met elkaar worden we steeds mobieler Alliantie > Showcase voor in portfolio. Deze doelstelling draagt tevens bij aan de kwaliteit van leven van en maken we steeds meer kilometers (groei tussen 1995-2005: De context bieder in dit project is het bestaande SPITS project, senioren en hun directe sociale omgeving. +10%). Globalisering draagt ertoe bij dat ook de logistieke vervoers- onderdeel van het HTAS programma. – SPITS ontwikkeld een nieuwe Alliantie bewegingen sterk stijgend zijn. Tegelijkertijd zorgt met mobiliteit generatie connected car technologie, is op zoek naar pilots, en In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de Creatieve Projectdoelstellingen samenhangende problematiek, zoals congestie, voor een serieuze onderkent het belang van creatieve inbreng om tot gedragsveran- industrie in een strategische rol worden ingezet: Muzus, Zeeno, npk negatieve impact op de economie. Voorzien in echt duurzame dering te komen. design, LBi Lost Boys, Lava. Primaire projectdoelstelling mobiliteit is dan ook één van de grote actuele maatschappelijke en Het realiseren van succesvolle pilots gericht op ongeveer 50 economische uitdagingen, wat zowel door de Nederlandse overheid In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de Deze partijen zullen intensief samenwerken in een alliantie met huishoudens van ouderen in twee groepen: één in het westen van het als door de Europese Commissie wordt erkend. Creatieve industrie in een strategische rol worden ingezet: 31Volts, netwerkbedrijf Alliander en de TU Delft, geheel volgens de mentaliteit, land en één in het zuiden en een controlegroep in beide gebieden. Niet voor niets zijn Logistiek en Hightech Automotive Systems dan DesignThinkers, DesignPolitie, Fabrique, Vanberlo Design Strategy + principes en aanpak van Creative Thinking. Succesvol betekent dat de periode waarin de senioren thuis kunnen ook innovatieprogramma’s geworden. Deze programma’s focussen Product Development. blijven wonen gemiddeld met één jaar wordt verlengd. We zullen echter in hoofdzaak op modelmatige en technische oplossingen om Activiteiten dit meten door prognoses op basis van empirisch onderzoek in de mobiliteitsgebruik te veranderen. In beide innovatieprogramma’s is er Athlon Carlease (één van de grootste carlease bedrijven in Nederland Het project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan deze doelgroep. relatief weinig aandacht voor interactie met en gedragsbeïnvloeding met een (NL) vloot van zo’n 125.000 auto’s), Logica (Lease vloot bij aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingen Doelstellingen vanuit het innovatieprogramma van de mobiliteitsgebruikers. Een aantal recente cases illustreert dat Athlon Carlease [± 1.000 auto’s]), Stichting Natuur en Milieu, Prof. dr. vanuit het innovatieprogramma te realiseren. > Expliciete kennis van de business case: de waarde van creatie. juist de creatieve inbreng een bijzonder interessante aanvulling kan Lorike Hagdorn Hoogleraar VU, directeur TNO [mobiliteit & logistiek]), > Expliciete kennis over Creative Thinking: mentaliteit, principes en zijn, iets dat ook door de twee innovatieprogramma’s onderkend Willem de Jager (Oud directeur van Rabobank, één van de drijvende proces. wordt. krachten achter het TRANSUMO programma) en Dennis Stevense Pilotproject Zorg > Showcase voor in portfolio. (Student informatica, Technische Universiteit Delft, ontwikkelde de Meso focus iPhone applicatie TREIN). Zorg niet alleen menselijk, maar tegelijkertijd bemensbaar Alliantie Gezamenlijk maken de Nederlandse leaserijders zo’n 40 miljard en betaalbaar houden is één van de grote maatschap- In het project zullen vijf complementaire koplopers uit de Creatieve zakelijke kilometers per jaar. Door gedragsaanpassing van deze Deze partijen zullen samenwerken met de partijen uit de Creatieve pelijke uitdagingen waar Nederland voor staat. Essentieel industrie in een strategische rol worden ingezet: Studio Petr van zakelijke bestuurders is een enorm besparingspotentieel reali- industrie op basis van de mentaliteit, principes en aanpak van onderdeel van de oplossing om de druk op het zorgsysteem Blokland en Claudia Mens, Total Identity & Total Active Media, STBY, seerbaar. 10% minder kilometers zou niet alleen zorgen voor een Creative Thinking. te verminderen is het ondersteunen van mensen om zelf de MediaCatalyst, Indes, N=5. reductie van emissie samenhangend met 4 miljard km’s minder, zorg te zoeken die zij nodig hebben, of hun zorg in eigen maar ook substantieel (meer dan die 10%) minder kilometers file Activiteiten hand te nemen. Dit vraagt om creatieve oplossingen waarbij Deze partijen zullen intensief samenwerken in een alliantie Achmea/ (dus minder verloren tijd, en nog verdere reductie van uitstoot). De Het project volgt de Creative Thinking aanpak. Parallel aan deze het perspectief van de mensen en de benodigde gedrags- Agis, VGZ/UVIT, Zorg Innovatie Platform, ZONMW, Waag Society en leaserijders als proeftuin is aantrekkelijk, omdat: 1) leaseauto’s zijn aanpak wordt intensief samengewerkt om de kennisdoelstellingen verandering centraal staat. Dat is precies het perspectief Bert Mulder. Deze partijen zullen samenwerken met de partijen uit de modern, geschikt voor inbouw nieuwe apparatuur, 2) leaseauto’s vanuit het innovatieprogramma te realiseren. van dit pilotproject. Het pilotproject Zorg zet een mix van Creatieve industrie op basis van de mentaliteit, principes en aanpak kennen snelle vervangingscycli (maandelijks nieuwe auto’s op de topbedrijven uit de Nederlandse creatieve industrie in een van Creative Thinking. weg; goed inbouw moment), 3) zakelijke lease professionals zijn vaak Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 34 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 35
    • Planning van de pilotprojecten De Kickstart projecten Januari t/m december 2011. De kickstartprojecten doorlopen de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle. Specificatie: # Activiteit Budget Planning KICK START PROjECTEN j f m a m j j a s o n d KPI’s: > Economische waarde generatie aantonen 1 Define the challenge 0.05 > Groei van omzet en marge aantonen > Ervaring aantoonbaar overdragen 2 Explore needs & opportunities 0.05 Betrokken organisaties creatief MKB: 3-5 per project 3 Define insights 0.1 4 Explore ideas & experiment 0.2 Kwantitatieve Aantal projecten: 15 projectkenmerken: Gemiddelde projectomvang: 400 K€ 5 Define concepts 0.2 Periode van uitvoering: 2011-2013 Gemiddelde projectduur: 1 jaar 6 Develop pilots & improve 0.8 Inhoudelijke Kick-start projecten worden inhoudelijk geheel bepaald door de creatieve industrie zelf. Immers daar is het inzicht, 7 Define end result 0.1 uitgangspunten: de inspiratie en het ondernemerschap aanwezig om kansen te zien en te willen ontginnen. Om dit te bereiken wordt vanuit de gemeenschap de agenda opgesteld met meest kansrijke gebieden voor de 1.5 inzet van de strategische rol van de creatieve industrie. Het programmabureau Waarde van Creatie organiseert en begeleid het opstellen en onderhouden van deze agenda. De flankerende activiteiten beschreven in hoofdstuk 4 worden hiervoor ingezet. De agenda wordt gebruikt voor het opstellen van de inhoud van de call voor kickstart projecten. Inhoudelijke De kickstart projecten kenmerken zich door hun lage instapdrempel door gebruik te maken van een laagdrem- projectkenmerken: pelige kick-start regeling. Projecten die in aanmerking komen voor selectie bestaan uit een samenwerking tussen de creatieve industrie en maatschappelijke of industriële gebieden. De projecten bouwen voort op de vergaarde kennis uit de pilotprojecten en ambiëren naast een succesvolle showcase ook een bijdrage van de kennisopbouw via het monitorcenter. Instrumenten: De eerste stadia van de kickstart projecten bestaat uit een haalbaarheidsstudie via een aanvraag in de haalbaar- heids of designing demand regeling. Voorwaarde voor toekenning is de intentie om een projectvoorstel voor een kickstart project in te dienen. Het programmabureau treedt op als aanjager en distributiepunt voor de toekenning van aanvragen. Hiervoor wordt een commissie vanuit de CI zelf ingesteld. De uitvoering van de kickstart projecten in stadium 4 worden geselecteerd door middel van een open call. De inhoudelijke projectkenmerken worden door Waarde van Creatie aangeleverd aan Agentschap NL. Voor de tender levert Waarde van Creatie de leden van de onafhankelijke selectiecommissie. Ook levert Waarde van Creatie een compliance advies over de ingediende voorstellen na het haalbaarheid stadium. Dit advies wordt meegenomen in de selectie door de selectiecommissie. Omvang Kickstart stadia 2-3: Er worden 100 initiatieven via de laagdrempelige haalbaarheid regeling met 20 K€ begroot. Voor de uitvoering van de Nederlandse Designing Demand regeling wordt 2000 K€ begroot op basis van 50 projecten met een budget van 40K€. Kickstart stadium 4 Er wordt gestreefd wordt naar een omvang van 15 projecten met een gemiddelde omvang van 400 K€ per project. De begroting voor elk van de kickstart projecten volgt een vaste verdeling voor deelnemers uit respectievelijk de Creatieve Industrie, de maatschappelijke- content/industriespelers en de kennisinstellingen. Het gemiddelde gevraagde overheidsbijdrage bedraagt 45%. Totale budget omvang: 10000 K€. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 36 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 37
    • De Opschalingsprojecten projecten 3.3 Naar een Business / Monitoring Model wordt door een monitor geregistreerd en vastgelegd. Periodiek De opschalingsprojecten doorlopen de stadia 1, 2 en 3 van de lifecyle. wordt met de input uit de pilotprojecten het model geëvalueerd en 3.3.1 Monitoring pilotprojecten bijgesteld, door een klankbord groep. Deze klankbordgroep bestaat Specificatie: Een belangrijk knelpunt bij het beter benutten van de kracht van de uit een team van economische en bedrijfskundige specialisten. In creatieve industrie in Nederland, is het ontbreken van overtuigend deze groep zitten onder meer een creatief MKB-er, iemand van een OPSCHALINGSPROjECTEN bewijs. Het zichtbaar en meetbaar maken van de toegevoegde business school, een econoom en een business consultant. KPI’s: > Economische waarde generatie aantonen waarde van creatief denken is een grote uitdagingen van het > Groei van omzet en marge aantonen innovatieprogramma. 3.3.2 Monitoring Creative Thinking Proces > Ervaring aantoonbaar overdragen De drie hiervoor beschreven ‘pilotprojecten’ hebben onder meer als Naast de ontwikkeling van een tool om de waarde van creative Betrokken organisaties creatief MKB: 3-5 per project doel kennis en inzichten te leveren op de volgende gebieden: thinking te bepalen, wordt ook de ontwikkeling van het creative > Het meetbaar bewijs te leveren van de waarde van creatie met als thinking proces gevolgd. Kwantitatieve Aantal projecten: 20 projectkenmerken: Gemiddelde projectomvang: 800 K€ resultaat een toe te passen businessmodel Doordat de monitor bij de verschillende projecten ‘meekijkt’ kunnen Periode van uitvoering: 2012-2015 > Evalueren en optimaliseren van het ‘Creative Thinking’ proces inzichten worden verzameld over het creative thinking proces. In een Gemiddelde projectduur: 1-2 jaar Het monitoren van de projecten is dan ook als specifieke activiteit in zelfde denktank constructie als bij de ontwikkeling van de ‘waarde Inhoudelijke Opschalingsprojecten vormen de laatste stap in de stimulering van een volwassen en gedragen markt voor de inzet van de dit innovatie programma gedefinieerd. van creatie-tool’ wordt het creative thinking proces verder ontwikkeld uitgangspunten: strategische rol van de creatieve industrie. Een opschalingsproject is een samenwerking tussen de creatieve industrie en een en beschikbaar gemaakt voor de Creatieve industrie. In de denktank maatschappelijke of industriële organisatie met als doel een gevalideerde innovatieve aanpak voor een maatschappelijke of indus- Doelstellingen sessies wordt deelgenomen door experts op het gebied van het triële uitdaging verder te vermarkten in binnen en buitenland. 1. Het in kaart brengen van waarde en geldstromen in de projecten creative thinking proces en specialisten met specialistische kennis De bijdrage vanuit Creatie van Waarde betreft de steun aan de deelnemende creatieve industrie om de opschaling te kunnen realiseren. Dit betreft groei van de organisatie, promotie en ondersteuning in de business, samenwerking met de maatschappelijke toont de toegevoegde waarde van creative thinking aan, wat van de verschillende fasen in het creative thinking proces of industriële organisatie. bijdraagt aan de strategische positionering van de creatieve industrie. In workshops worden de verzamelde kennis en inzichten geëvalueerd Inhoudelijke De Opschalingsprojecten kenmerken zich door gefaseerde aanpak in de ondersteuning die gevraagd wordt. 2. Creatieve bedrijven hebben de beschikking over een praktische en proces kennis verder ontwikkeld. Deze kennis wordt terugge- projectkenmerken: Fase 1 betreft de valideringsfase van een nieuwe dienst of product afkomstig uit en strategische rol van de creatieve industrie. Dit kan het resultaat van een kick-start project zijn. tool waarmee ze kunnen rekenen met de toegevoegde waarde voerd in de pilotprojecten en beschikbaar gemaakt voor de creatieve Fase 2 is de organisatorische opzet en tot stand brengen van de samenwerking tussen de creatieve industrie en de maatschap- van hun dienstverlening. De ontwikkelde methodiek stelt creatieve industrie. pelijke of industriële partner(s). Dit kan een bilaterale samenwerking zijn, maar nadrukkelijk wordt door Creatie van Waarde aan de bedrijven in staat nieuwe afreken- en business modellen te vorming van clusters bijgedragen. hanteren waarbij performance based wordt afgerekend. Fase 3 is de promotie en vermarkting van de nieuwe dienst. Hier vindt de feitelijke economische waarde creatie plaats. Creatie van Waarde ondersteunt hier in beperkte mate en richt zich op het creëren van de juiste statistiek en inzicht in de economische 3. (MKB)bedrijven hebben een praktische tool, waarmee ze de bedrijvigheid. Deze wordt actief ingezet voor verdere promotie van de kern doelstelling van het programma: het vergroten van de ‘Return On Investment’ (ROI) kunnen bepalen van een investering strategische rol van de creatieve industrie. in creatieve dienstverlening. Projecten die in aanmerking komen voor selectie bestaan uit een samenwerking tussen de creatieve industrie en maatschappelijke 4. Evaluatie en optimalisatie van de creative thinking methodiek of industriële gebieden. De projecten bouwen voort op de vergaarde kennis uit de pilot- en kickstart projecten en ambiëren een substantiële vergroting van de bedrijvigheid in bestaande of nieuwe markten met nieuwe diensten. 5. Het zichtbaar maken van economisch succes van de pilot- projecten, zowel bij de deelnemende creatieve bedrijven als Instrumenten: De instrumenten voor de opschalingsprojecten zijn gelijk aan die bij de kickstart projecten en worden hier voor lezersgemak bij andere betrokken deelnemers (horizontale en verticale herhaald. Het verschil zit in de criteria voor de projecten. doelstelling) De eerste stadia van de opschalingsprojecten bestaat uit een haalbaarheidsstudie via een aanvraag in de haalbaarheids of designing demand regeling. Voorwaarde voor toekenning is de intentie om een projectvoorstel voor een opschalingsproject in te dienen. Het programmabureau treedt op als aanjager en distributiepunt voor de toekenning van aanvragen. Hiervoor wordt een Aanpak commissie vanuit de CI zelf ingesteld. In alle pilotprojecten wordt gebruik gemaakt van het creative thinking De uitvoering van de opschalingsprojecten in stadium 4 worden geselecteerd door middel van een open call. De inhoudelijke proces. Door in alle projecten hetzelfde proces toe te passen kunnen projectkenmerken worden door Waarde van Creatie aangeleverd aan Agentschap NL. Voor de tender levert Waarde van Creatie de leden van de onafhankelijke selectiecommissie. Ook levert Waarde van Creatie een we monitoren op welke wijze met dit proces waarde wordt gecreëerd. compliance advies over de ingediende voorstellen na het haalbaarheid stadium. Dit advies wordt meegenomen in de selectie door Op een uniforme en methodische manier wordt de toegevoegde de selectiecommissie. waarde die wordt gecreëerd in kaart gebracht. Hiervoor is bij aanvang Een belangrijke succesfactor voor deze projecten is de rijpheid van de markt. Dit wordt na 2 jaar looptijd verwacht. De pilotpro- van de projecten een model ontwikkeld (zie bijlage). Op basis van de jecten en de Kickstart projecten hebben dan voldoende inzicht en promotie kunnen tewerkstellen voor een verdere rol van de creatieve industrie bij opschaling. in de projecten gegenereerde informatie wordt een algemeen model Omvang Opschalings stadia 2-3: (tool) ontwikkeld. Er worden 100 initiatieven via de laagdrempelige haalbaarheid regeling met 20 K€ begroot. Gedurende de uitvoering van de pilotprojecten wordt met behulp Voor de uitvoering van de Nederlandse Designing Demand regeling wordt 2000 K€ begroot op basis van 50 projecten met een van business modelling en value flow modellen vastgesteld welke budget van 40K€. waarde gecreëerd wordt en hoe we de gecreëerde waarde kunnen Opschalings stadium 4 toeschrijven aan het gehanteerde proces. In de pilotprojecten wordt Er wordt gestreefd wordt naar een omvang van 20 projecten met een gemiddelde omvang van 800 K€ per project de tool uitgeprobeerd (geprototyped) en bijgesteld. Zo ontwikkelt zich De begroting voor elk van de opschalings-startprojecten volgt een vaste verdeling voor deelnemers uit respectievelijk de Creatieve een tool, dat mede wordt geaccepteerd ook door creatief MKB-ers Industrie, de maatschappelijke- content/industriespelers en de kennisinstellingen. Het gemiddelde gevraagde overheidsbijdrage en commerciële stakeholders. De monitoring functie levert een bedraagt 35%. empirisch tot stand gekomen praktisch model op voor het schatten, Totale budget omvang: 20000 K€. monitoren en meten van waarde en geldstromen. De waarde creatie Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 38 Deel II - Wat? Hoofdstuk 3 Projecten - Uitvoeren, leren en opnieuw uitvoeren 39
    • WORKSHOPS WORKSHOPS Hoofdstuk 4: Organisatie van de sector Pilot Pilot Pilot en markt ontwikkeling DENKTANK project project project BUSINESS CREATIVE THINKING 1 2 3 CASES Monitoring business case Monitoring ‘creative thinking’ proces In dit hoofdstuk worden de flankerende activiteiten beschreven die 4.1 Opschaling door zelforganisatie de uitvoering van de projecten in hoofdstuk 3 mogelijk maken en die een geleidelijke ‘hand-over’ uitvoeren van het innovatieprogramma De focus van de activiteiten voor schaalvergroting is het stimuleren en naar de Creatieve sector zelf. promoten van samenwerkingsverbanden tussen creatieve en andere bedrijfstakken. Ook worden clusters gevormd van bedrijven uit De flankerende activiteiten in dit hoofdstuk zijn: verschillende subsectoren van de creatieve industrie die gezamenlijk aan projecten werken. Deze clusters kunnen een tijdelijk verband Organisatie Zelforganisatie, richt zich op de ontwikkeling van samenwer- hebben maar ook over langere tijd samenwerken voor internationale kingsverbanden tussen partijen uit de Creatieve industrie, expansie en acquisitie van grote (internationale) opdrachten. De coördinatie van het monitoring proces, evaluatie en optimalisatie met als doel grotere en complexere opdrachten aan te wordt belegd bij THNK. Betrokken partijen zijn: European Centre for kunnen nemen. Deze clustering en opschaling zijn vooral vraag gestuurd opgezet en the Experience Economy, Zeeno, Roland Berger, Haagse Hogeschool, volgen daarmee een zogenaamde 'pull' (resultaat gerichte) aanpak in Rotterdam School of Management, Lost Boys. Onder creatief leiderschap wordt verstaan het oprichten van plaats van de vaak toegepaste 'push' (inspanning gerichte) aanpak. de Dutch Creative Council, die de creatieve industrie in haar De activiteiten zijn noodzakelijk om de vorming van projecten in strategische rol promoot, met als doel de markt voor deze stadia 1 en 2 mogelijk te maken. strategische rol te ontwikkelen. Activiteit Monitoring Budget Clustering wordt gestimuleerd tussen creatieve dienstverleners De activiteiten bestaan enerzijds (4.1) uit het vergroten van de markt- onderling (verschillende disciplines binnen de creatieve industrie kansen door het vormen van clusters van bedrijven uit de creatieve waaronder product design, interaction design, branding, service Monitoring Businesscase 650k industrie, het verlagen van de drempel voor de inzet van de creatieve design, gaming en web design) en ook tussen verschillende disci- Monitoring Creative Thinking 650k industrie en de nationale en internationale promotie. Anderzijds (4.2) plines buiten de creatieve industrie waaronder engineering en elektro- richten de activiteiten zich op het tot stand brengen van een nationaal nicaontwikkeling, de maakindustrie en de dienstenindustrie. Publicaties 50k aanspreekpunt en aanjager van de creatieve industrie geïnspireerd Denktank 200k op de aanpak van de Design Council in het Verenigd Koninkrijk. Beide De stimulering van clusterorganisaties richt zich nadrukkelijk op groepen activiteiten leiden tot bestendige samenwerkingsverbanden de strategische rol van de deelnemers uit de creatieve industrie bij Diverse kosten 450k en organisaties die door het innovatie programma tot stand worden opdrachtgevers. Totaal 2000 K€ gebracht, maar die op het laatst na afloop van het programma zelfstandig voortgezet worden. In disciplines buiten de creatieve industrie bestaat een groeiende Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 40 Deel II - Wat? Hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en markt ontwikkeling 41
    • ervaring met de rol van clusterorganisaties. Ook internationaal ACTIVITEIT 4.1.2 zijn organisaties ontstaan die met succes (delen van) de creatieve industrie samenbrengen om een grotere rol te spelen in het econo- Doel Realiseren van een internationaal herkenbaar platform van en voor de Nederlandse creatieve industrie, zowel fysiek mische leven (MfG, Duitsland, Cap Digital, Frankrijk, Design Council, als virtueel met focus op de strategische rol van de creatieve industrie. Het platform heeft de volgende functies: > Een Creative Lab omgeving waar de best practices, relevante partijen, ervaringen, onderzoek, kennis, ‘who is Engeland). Het innovatieprogramma heeft de contacten met deze who’, materiaal en tools te vinden zijn. organisaties en werkt daar in Europees verband al mee samen. De > De plek waar diverse doelgroepen en partijen die nog niet aangesloten zijn op de ‘Waarde van Creatie’ infra- activiteiten in dit flankerende terrein bouwen hier op voort. structuur, deze aansluiting kunnen maken. > Een fysieke en virtuele ontmoetingsplek om vraag en aanbod bij elkaar te brengen en projecten te formeren in de De activiteiten zijn: stadia 1 en 2. > stimulering clusterorganisaties > Een marktplaats voor kennisvraag en aanbod: online matchmaking platform en fysieke brokerage events (Aansluiten op o.a. EEN, Enterprise Europe Network) > realiseren van een internationaal herkenbaar Nederlands brand > Een Creative Business Intelligence Office voor uitvoering en beheer van borgstellingen en andere (financieel, > opzetten en uitvoeren van laagdrempelige regeling voor inzet van fiscaal en juridische ) faciliteiten. In hoofdstuk 5 nader uitgewerkt. de creatieve industrie > Het communicatie kanaal en social network van het innovatieprogramma zelf en zorgt voor disseminatie, match- making, het samenbrengen van partijen voor de open calls van IPCI en de internationale zichtbaarheid. ACTIVITEIT 4.1.1 Randvoorwaarden Maximaal gebruik maken van bestaande netwerken en platformen. Doel Stimulering van clusterorganisaties in creatieve industrie om focus uit te breiden tot strategische rol van creatieve Bijdrage vanuit IPCI gericht op activiteiten ten behoeve van doelstellingen IPCI. industrie bij opdrachtgevers. Clusters zijn voorzien in Design, Digital media en Content. Inrichten van laagdrempelige regelingen voor haalbaarheids studies en Designing Demand regeling gericht op het inzetten van het creatief MKB in een strategische projectrol bij het MKB in andere sectoren. Aanpak Bestaande platformen samenbrengen en gerichte activiteiten opstellen voor netwerk en platform functie. Internationaal netwerk inrichten, gericht op doel van deze activiteit. Randvoorwaarden Inbreng van bestaande expertise en netwerk van deelnemers. In dit netwerk zitten representanten van vraagzijde, Voortzetten van bereikte voortgang via www.waardevancreatie.nl aanbodzijde en intermediairs. Expliciete ambities op focus strategische rol creatieve industrie. Activiteiten Inrichten en beheren van business platform voor aanbieders en afnemers strategische rol creatieve industrie. Events voor samenbrengen en uitwisseling ten behoeve van IPCI projecten en open calls Aanpak Op basis van bestaande netwerken worden nieuwe toepassingengebieden voor inzet van creatieve industrie Events en promotie resultaten van projecten met strategische rol van de creatieve industrie verkend. Een actieve bemiddeling tussen de creatieve industrie en potentiële opdrachtgevers wordt ingezet. Het Internationale uitwisseling en promotie IPCI programma bureau begeleidt in bieden van referenties, modellen en het platform dat in activiteit 4.1.2 wordt gerealiseerd. Deelnemers Dutch Design Week, Picnic, Pakhuis Zwijger, CCAA, Federatie Dutch Creative Industries, THNK. Voor de inrichting van de regeling wordt gebruik gemaakt van bestaande instrumenten als de innovatievouchers en de pre-SBIR of Creative Challenge Call. Voor de Designing Demand regeling wordt gebruik gemaakt van ervaring uit UK. Budget Voor de Creative Lab omgeving en virtuele ontmoetingsplaats is 500 K€ begroot. Voor de fysieke en virtuele brokerage events is 1000 K€ begroot. Activiteiten > Business plannen van bestaande clusterorganisaties Het communicatiekanaal en social network voor het programma: 1000 K€ > Acquisitie potentiële opdrachtnemers Totale begroting voor deze activiteit is 2500 K€ met een gevraagde bijdrage van 1250 K€ > Begeleiding en ondersteuning door programma bureau > Organisatie Mash-ups > Juridisch en contractuele ondersteuning inrichten Deelnemers Federatie, Syntens, KvK C4 (Steden Amsterdam, Eindhoven, Rotterdam, Utrecht, Den Haag), Design Initiatief, Pakhuis Zwijger, Digital media business network (Picnic, IIP/Create, THNK), iMMovator, DDFA, Dutch Creative Residency 4.2 Creatief Leiderschap - Dutch Creative Council Het innovatie programma zet in op het creëren van een ‘community Network, Syntens, Prospect, Designlink, EU programma B-Creative. of practice’, een (inter)nationaal kennersnetwerk met als doel het De marktontwikkeling vraagt, naast de structuur van clusters en verbinden van creative leaders. De verbinding wordt concreet gerea- Budget Voor de ondersteuning van clusterorganisaties is 1000 K€ begroot voor 3-5 clusters. Uitgegaan is van 3 hun ondersteuning ook om omwenteling in de stijl van leiderschap liseerd door: bestaande clusters (Design, Digital media en Content) en 2 nieuwe die ontstaan gedurende de looptijd van het van onze maatschappelijke en industriële organisaties. Een leider- > Parallel aan de uitvoering van de projecten beschreven in programma. schapsstijl met respect voor mens en omgeving, erkenning voor de hoofdstuk 3, een gemeenschap van alle betrokken partijen op te Voor de inrichting van de regelingen is 500 K begroot. Kosten van overheidspartners zijn niet meegenomen. Middelen die begroot zijn om via de regelingen de projecten te ondersteunen zijn opgenomen bij hoofdstuk 3. complexiteit van organisaties en in het bijzonder gericht op transfor- zetten waarbij opdrachtgevers en de creatieve industrie elkaar Totale omvang activiteit 1500 K€. matie en synergie. Zowel in theorie als praktijk wordt gesproken over treffen en inspireren tot nieuwe activiteiten. Vanuit opdrachtge- Creatief leiderschap. Mensen die het verschil maken, niet door macht verkant wordt aansluiting bij organisaties als het CIO platform maar door het feit dat ze andere mensen raken in heart & mind. Deze gezocht. In analogie daarmee wordt een eigen Chief Creative mensen worden aangetroffen aan zowel de opdrachtgeverkant als in Officer (CCO) platform gestart. de creatieve industrie –de opdrachtnemers. Het zijn deze ‘thought > Business Building: o.a. verzamelen en ontsluiten van succesvolle leaders’ die aan de basis staan van nieuwe denkrichtingen en die ook creatieve businesscases en rolmodellen van de CCO en de inzet anderen aanzetten tot creative thinking. Deze bron van creativiteit en van creativiteit als onderdeel van de bedrijfsstrategie. Hier wordt inspiratie is onontbeerlijk voor fundamentele innovatie en is essen- in belangrijke mate aangesloten bij de activiteiten in de markt- tieel voor het versterken van de concurrentiekracht van Nederland. ontwikkeling van hoofdstuk 4.1 zoals de clusterorganisaties, het Designing Demand programma voor het MKB. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 42 Deel II - Wat? Hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en markt ontwikkeling 43
    • > Kennisontwikkeling: ontwikkelen van curricula in samenwerking Uitgangspunten voor de vorming van een Dutch Creative 4.2.2 Creatie van de Dutch Creative Council met business opleidingen, kennis- en onderwijsinstellingen. Council Stimulering van leerstoelen, lectoraten, MBA opleidingen en Om tot een effectieve en geloofwaardige organisatie te komen Het past binnen de doelstellingen van het innovatieprogramma om de specifieke initiatieven zoals THNK. worden de volgende uitgangspunten gehanteerd. oprichting van een Dutch Creative Council te faciliteren op basis van > Agenda Setting: advisering rond maatschappelijke thema’s de uitgangspunten die hierboven beschreven zijn. De DCC is een open organisatie die bestaat uit vertegenwoordigers De coördinatie en initiatie van deze activiteiten wordt door het van: Er is gekozen voor de volgende aanpak: programmabureau Waarde van Creatie uitgevoerd en is daar begroot. > vraagzijde (grote maatschappelijke en industriële afnemers en het > tussen bestaande organisaties en projecten die momenteel Er wordt daarbij gebruik gemaakt van de organisaties en netwerken MKB) actief zijn bij het uitvoeren van stimuleringsbeleid van en voor in de figuur ‘Creative leadership!’. Hier is de wisselwerking tussen > aanbodzijde vanuit de Creatieve Industrie (bureaus, de creatieve sector wordt een samenwerking gesloten om een aanbodzijde en vraagzijde weergegeven op basis van de rijpheid brancheorganisaties) creative council op te richten. om met de strategische rol van de creatieve industrie om te gaan. > kennisinstellingen (onderwijs en sectorinstituten) > deze deelnemende organisaties bestaan minimaal uit de verte- Aangegeven is hoe de realisatie van de wisselwerking met instru- > beleid (landelijk en met goede verbindingen met EU) genwoordigers uit de 6 gelederen. menten activiteiten tot stand komt. > intermediairs (zoals clusterorganisaties) > de deelnemers vaardigen een vertegenwoordiger af die tezamen > regio’s (steden, regio organisaties) de stuurgroep vormt voor de in te richten council > de stuurgroep stelt activiteiten vast om tot de inrichting te komen De vertegenwoordigers in de DCC hebben een gelijkwaardige positie en beslist over de voortgang van de uitvoering CREATIEF OPDRACHTGEVERSCHAP (vraag) en gebruiken de DCC als de spreekbuis en het contactpunt voor > de stuurgroep zorgt voor aansluiting van een zo groot mogelijk externe partijen. spelers uit de diverse gelederen > voor de uitvoering van werkzaamheden wijst de stuurgroep een ‘Witte Raven’ ‘Een heel ‘Moet nog ‘Wil niet, eind op weg’ veel leren’ kan niet’ Er zal een governance worden ingericht die de samenwerking tussen of meerdere uitvoerders aan. de vertegenwoordigers regelt en de DCC in staat stelt adequaat en CCO tijdig te handelen. Hiervoor is het denkbaar dat de uitvoering van Om deze aanpak mogelijk te maken neemt het innovatieprogramma Stars Platform onderdelen van het beleid van de DCC decentraal belegd wordt bij een activiteiten budget op. Belangrijk daarbij is de rol van het eigen Value Network bestaande organisaties. bestuur van het Innovatieprogramma. Zoals in Hoofdstuk 6 is Creative industrie THNK Designing DDW Creation beschreven, is het bestuur verantwoordelijk voor de uitvoering van Demand (aanbod) Business House In tegenstelling tot het Engelse voorbeeld is er in Nederland al sprake het programma en het bereiken van de programmadoelstellingen. Potentials van een mate van organisatie die delen van de doelstelling van een Het oprichten van een Dutch Creative Council is geen program- council adresseert. madoelstelling, maar een middel om de doelstellingen van het Incubator Master Lectoraat Zo heeft de Federatie Dutch Creative Industries recent het initiatief programma te bereiken. Het bestuur zal in deze rol toezien op de Students genomen tot de oprichting van de DCC en heeft de Gemeente juiste uitvoering van de activiteiten die hieronder genoemd zijn. Class Amsterdam huisvesting van een toekomstige DCC toegezegd. Ook heeft het FES CIRP programma een governance ingericht die Tegelijkertijd is het bestuur één van de deelnemers die de stuurgroep reeds delen van de benodigde gelederen bevat. Ook het programma samenstellen en beslist zij mee over de voortgang en het uitein- THNK kent een governance met leidende spelers uit de vraag, delijk te bereiken resultaat. Door deze scheiding van rollen duidelijk Het Innovatie programma Creatie van Waarde streeft ernaar om een en maatschappelijke organisaties waarbij de economische en aanbod en kennis zijde, evenals IIP/Create dat een bestuurlijk te maken wordt geborgd dat het innovatieprogramma zijn onder- bestendige organisatie op te bouwen die al tijdens, maar vooral na maatschappelijke meerwaarde leidend is. netwerk heeft binnen de creatieve industrie. steunende rol op correcte wijze kan uitvoeren terwijl tegelijkertijd de looptijd van het programma de wisselwerking ten behoeve van De Creative Council optimaliseert de ‘creatieve keten’ met als doel volledige medewerking kan worden verleend aan het inrichten van de creatief leiderschap zal blijven voeden, onderhouden en uitdragen. Er het versterken en uitbouwen van de goede uitgangspositie van de De ambitie is om in 2 jaar tijd de Dutch Creative Council in werking toekomst ná afloop van het programma. wordt een interface naar de toekomst gecreëerd die de consistentie Nederlandse creatieve industrie en daarmee de concurrentiekracht te zetten. van beleid ten aanzien van de creatieve industrie waarborgt. Hiermee van Nederland. De activiteiten bestaan uit: wordt kapitaalvernietiging tegengegaan en de positie van de creatieve De Creative Council integreert en verbindt, is initiatiefrijk, confronteert > opzet organisatie model industrie gewaarborgd. Om dit te bereiken wordt gestreefd een Dutch disciplines van uiteenlopende aard met elkaar, versterkt de bestaande > lancering en faciliteren van opstart Creative Council in te richten naar het model van de Design Council infrastructuur en draagt zorg voor de borging van bestaande kennis. > promotie en internationale positionering in het Verenigd Koninkrijk. Zie bijlage. De Creative Council heeft tot taak kennis over de creatieve industrie Als startpunt voor de ondersteuning vanuit het Innovatieprogramma 4.2.1 Dutch Creative Council te ontwikkelen en te bundelen en deze kennis op een heldere manier is een samenwerkingsconvenant vanuit meerdere bestaande te ontsluiten, projecten te initiëren en te beheren en als loket te organisaties noodzakelijk. Waaronder de Federatie Dutch Creative Doelstellingen van een Dutch Creative Council (DCC) fungeren voor bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden. Industries, CIRP, THNK en IIP/Create. De Creative Council is een zelfstandige organisatie die een platform De Creative Council heeft de ambitie om uit te groeien tot een perma- vormt waar kennis over de optimale benutting van creativiteit nente autoriteit op het gebied van de creatieve industrie, maakt duurzaam wordt ontwikkeld en gedeeld, niet alleen ten behoeve gebruik van regionale zwaartepunten en vervult ook in internationaal van het bedrijfsleven maar ook ten behoeve van de overheid opzicht een unieke functie. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 44 Deel II - Wat? Hoofdstuk 4 Organisatie van de sector en markt ontwikkeling 45
    • Hoofdstuk 5: ACTIVITEIT 4.2.1 Doel Opzet en lancering van de Dutch Creative Council Kennis en Condities Randvoorwaarden Draagvlak bij de doelgroep van het innovatieprogramma: de creatieve industrie die een strategische rol bij opdrachten ambieert. Betrokkenheid van: > Vraagzijde (grote maatschappelijke en industriële afnemers en MKB) > Aanbodzijde vanuit de creatieve industrie (bureaus, brancheorganisaties) > Kennisinstellingen (onderwijs en sectorinstituten) > Beleid (landelijk met goede verbindingen met EU) > Intermediairs (clusterorganisaties) > Regio’s (steden, regio organisaties) Aanpak Bestaande structuren en netwerken die op bestuurlijk niveau de doelstellingen van het innovatieprogramma nastreven bij elkaar brengen. Sluiten van een convenant of samenwerkingsvorm met partners. Hieruit wordt een stuurgroep samengesteld die de verdere uitvoering van de activiteiten leidt. Activiteiten Verkenning en haalbaarheid in kaart brengen Opzet organisatie en governance model Lancering en faciliteren van de opstart Promotie en internationale positionering Deelnemers Innovatie programma Creatie van Waarde, Federatie Dutch Creative Industries, Regionale economische ontwikkel- maatschappijen/organisaties, werkgevers, MKB Nederland, THNK, CIRP, IIP/Create, VNO-NCW, sectorinstituten, grote creatieve bureau’s en anderen uit de 6 gelederen. Budget De totale omvang van de activiteiten bedragen 800 K€. Hiervan is 50% gedekt door de bijdragen vanuit de Kennisontwikkeling betreft het verzamelen, verrijken en verspreiden ook nieuwe business modellen die ontstaan en het blijvend monitoren betrokken initiatiefnemers en de deelnemende intermediaire organisaties, projecten en belangen behartigers van de kennis over Creative Thinking, met als doel dat een steeds van resultaten die tot stand zijn gekomen vanuit de Creative Thinking vanuit opdrachtgevers en opdrachtnemers. groter aantal creatieve bureaus deze strategische rol kan spelen, ook benadering. op de lange termijn. Er wordt voor 400 K€ bijdrage van de overheid gevraagd. Naast kennisontwikkeling en ontsluiting is onderwijs een cruciale Indien een samenwerkingsconvenant tussen de deelnemers niet tot stand komt, zullen de middelen door het Financieel fiscale condities gaat over het ontwikkelen en schakel in dit innovatieproces en dan met name de opschaling naar Innovatieprogramma worden ingezet om een alternatieve vorm te vinden om de beschreven ambities in 4.2 gebruiken van beoordelingsmodellen voor financiering en het excellent integraal onderwijs. Met excellentie wordt bedoeld het mogelijk te maken. verruimen van bestaande fiscale instrumenten, met als doel de vermogen om waarde te creëren vanuit creativiteit, innovatie en gewenste groei van de creatieve industrie te financieren en te ondernemend gedrag. Hierbij gaat het om de specifieke centrale verankeren. waarde van creativiteit en van ‘creatieven’ als personen met geïncor- poreerde houding, kennis, benadering, opleiding, ervaring etc. Met integraal wordt bedoeld interdisciplinaire programma’s, vooral 5.1 Kennisontwikkeling rondom business cases, praktijk georiënteerd, met een holistische benadering van concrete vraagstukken. Er is veel kennis over het toepassen van creativiteit ontwikkeld in onderzoeksprogramma’s, bij de kennisinstituten en opleidingen als Knelpunten ook in de creatieve bedrijven zelf. Er is onvoldoende uitwisseling Er is sprake van verkokering in het kennislandschap en onderwijs. Er en daarmee toepassing van bestaande kennis. Een gezamenlijke vindt weinig uitwisseling plaats tussen verschillende kennis- en onder- kennisbasis ontbreekt, waardoor kennisontwikkeling traag verloopt wijsinstellingen zowel in de creatieve sector als daarbuiten (onder en de specificatie van nieuwe kennisvragen moeilijk tot stand komt. andere technische opleidingen, business opleidingen). Samenwerking Het innovatieprogramma maakt bestaande kennis toegankelijk en is lastig (organisatorisch, praktisch, financieel) en bedreigend (concur- zorgt voor verankering en vraagarticulatie. Mensen, als dragers rentie gevoelig) en er zijn geen incentives om dit wel te doen. Dit heeft van de kennis, staan centraal. Het innovatieprogramma verbindt tot gevolg dat studenten over het algemeen sterk mono-disciplinair zijn mensen, organiseert interactie, stimuleert bewustmaking en brengt en minder vaardig in het samenwerken in multidisciplinaire settings. hen in aanraking met reeds aanwezige kennis. De kennisgebieden Samenwerking tussen kennisinstellingen, onderwijs en bedrijfsleven hebben betrekking op onder andere Creative Thinking of Design (en professionals) stuit nogal eens op juridische, fiscale en financiële Thinking zoals dat ook internationaal al steeds vaker wordt ingezet, belemmeringen en het is niet altijd even gemakkelijk de wederzijdse de methodiek en organisatievorm en nieuwe inzichten hierin maar belangen gelijkmatig te dienen. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 46 Deel II - Wat? Hoofdstuk 5 Kennis en Condities 47
    • 5.2 Activiteiten voering, zowel bij financiers als bij creatieve ondernemers. Met name Projecten ter verbetering van condities en Er wordt onder coördinatie van THNK een Creative Thinking Lab wanneer de succesvolle creatieve ondernemer zijn groeiambitie wil voorwaarden Twee activiteiten zijn gedefinieerd: opgezet waar studenten, docenten, wetenschappers en het bedrijfs- verwezenlijken, economisch interessant wordt en meer dan euro 1. Mobilisatieprogramma leven samenwerken aan complexe uitdagingen. Hier worden onder 30.000 zoekt, treft hij een kloof. Creative Business Intelligence Office 2. Creative Thinking onderwijsprogramma’s en Lab andere de vraagstukken van de ‘pilotprojecten’ als schaduwproject Er wordt een Creative Business Intelligence Office (CBIO) opgericht opgepakt door studenten waarmee nieuwe inzichten en ervaring met Een verdere professionalisering van zowel aanbod- als vraagzijde (de die met kennis risico reduceert en professionalisering drijft, teneinde Activiteit 1: Mobilisatieprogramma de Creative Thinking aanpak en Business Modellen wordt ontwikkeld. creatieve keten) en het creëren van een brugfunctie tussen vraag financiering beschikbaar te maken. Hier kan een analogie worden Doel: Faciliteren van de uitwisseling van kennis tussen kennisinstel- Er zijn al veel labs verbonden aan kennis- en onderwijsinstellingen, en aanbod is dan van doorslaggevend belang. Dat vindt ook de EC getrokken naar ABN AMRO Technodesk. Het CBIO heeft eveneens lingen onderling, kennis ontsluiten naar de creatieve industrie en het echter versnipperd, onzichtbaar en onvoldoende toegankelijk voor in genoemd greenpaper, p12: “The world of creation and the world een sturende en coördinerende rol bij de innovatiebox en coördi- identificeren van nieuwe kennisbehoeften. de creatieve industrie. Deze zullen toegankelijker worden gemaakt of finance – which are often "worlds apart" – need help to find a nerend voor cultureel beleggen en kennistransfer. De ervaringen van en met elkaar verbonden zodat zij hun kennis delen, zoals dit common language, through which CCIs can have fairer access to de Monitor (hoofdstuk 3.4) van de lopende businesscases van dit ‘Kenniswerkersregeling’ – uitwisseling mogelijk maken van mensen door de betrokken labs is besloten. De labs bieden faciliteiten en funding.” Voor deze marktimperfectie is eerste ondersteuning door innovatieprogramma worden direct meegenomen evenals de onder tussen partijen, van enkele maanden, waarbij de mens als drager kennis aan de creatieve industrie en potentiële opdrachtgevers ter de overheid van groot belang. 4.1.1. op te zetten specifieke laagdrempelige regelingen voor CI van kennis nieuwe interactie laat ontstaan. Het gaat hierbij zowel ondersteuning van Creative Thinking. Hiervoor zal een voucherre- MKB voor strategische rol bij opdrachtgevers. Het CBI office wordt om uitwisseling van werknemers bij kennisinstellingen als in de geling worden ingesteld die het mogelijk maakt de labs te gebruiken Naast de beschikbaarheid van financiering heeft de CI te maken opgezet met daarbij de volgende partners: de creatieve industrie zelf, creatieve industrie gericht op het destilleren, codificeren en ontsluiten in creatieve processen. Met een tenderregeling worden Creative met een ‘unlevel playing field’ wat betreft de fiscale faciliteiten. Bij Agentschap NL, banken, consultancy bureau’s, fondsen en kennis- van kennis en daarnaast het identificeren en specificeren van Research projecten ondersteund, waarin specifiek de kennisinteractie andere industrieën als de tech- en duurzame industrie hebben fiscale en onderwijsinstellingen. De volgende projecten zullen door het CBI kennisbehoeften. wordt gezocht en met behulp van de bovengenoemde kenniswerkers regelingen en mogelijkheden daarbinnen geleid tot significante office worden opgezet: ‘Think Tank’: een programma van themagerichte uitwisselingen in nieuwe kennis wordt ontwikkeld. groei van deze industrieën. Investeerders hebben de keuze tussen werksessies tussen groepen wetenschappers/onderzoekers en verscheidene sectoren bij hun allocatie. Daarbij letten ze op groei- Project 1: Financiële voorwaarden ondernemers/toepassers, over toepassing en beschikbaarheid De resultaten van de te ontwikkelen onderwijsmodulen, de kennis perspectieven van de sector, maar kijken ook breder, naar een Total Een creatieve ondernemer kan voor kleinere bedragen (<30K) van technologie, de menselijke rol erin en de businessaspecten die wordt opgedaan bij de mobilisatieactiviteiten en in de labs, de Return, naar wat ze na belasting overhouden. Dan is het belangrijk terecht bij de zogenaamde Friends, Families & Fools of organisaties (technology, people and business) voortgang in de labprojecten, de betrokken personen en partijen, voor een sector dat haar speelveld kansen en mogelijkheden biedt op gebied van microkrediet, zoals Qredits die experimenteren in Kennisoverdrachtprojecten (bestaande regeling EZ / TNO) – een tools en materialen die worden ontwikkeld, nieuwe businessmodellen van eenzelfde niveau als in andere sectoren, een level playing field. dit start segment. Na het eerste succes treft de ambitieuze onder- geclusterde vraag uit het creatief MKB wordt onder begeleiding van etc, worden ontsloten middels het eerder vermelde platform ‘Creative nemer die wil groeien en fondsen zoekt tussen circa 30.000 euro en TNO casusgericht uitgewerkt. Zoeken, overdragen en toepassen van Thinking’ dat vanuit de governance structuur wordt ontwikkeld. Belangrijkste knelpunten voor condities en voorwaarden: 150.000 euro, een eerste kloof, ook wel bekend als ‘Valley of Death’. beschikbare inhoudelijke en technische kennis: nieuwe materialen, > De creatieve industrie is een nieuw begrip (sinds 2004), waarbij In deze 1e ‘bucket’ is er geen structurele toegang tot groeifinan- sensoren, ICT, productietechnologie. Collectief en vraaggestuurd. aandacht verschuift van culturele of sociale waarde, naar econo- ciering. De 2e kloof speelt vanaf 150.000 euro tot 2,5 miljoen euro Activiteiten en budget mische toegevoegde waarde van de sector. waarbij zeer lastig toegang te verkrijgen is tot institutionele partijen. Activiteit 2: Creative Thinking Onderwijs en Lab Budget > De creatieve industrie is onbekend in de financiële wereld, die In deze totale ‘bucket’ (30k tot 2,5 miljoen euro) zit economisch Doel: De mentaliteit en principes van Creative Thinking in het geënt is op de traditionele economie. gezien de grootste potentie (groeischaal). Nederlands onderwijsaanbod, op HBO, WO en Post-Graduate niveau Activiteit 1 > De creatieve industrie is geen onderzoeksveld voor de weten- 1.5 mio te stimuleren en daarmee te waarborgen dat deze kennis en vaardig- ‘Mobilisatieprogramma’ schap waardoor het ontbreekt aan theorievorming en de belang- > Activiteit 1: Triple C: Creative Corporate Conditions: op maat heden de creatieve industrie en het overige bedrijfsleven instroomt. stelling mist van financiële analisten maken van bestaande regelingen door een leidend model (Triple Activiteit 2 Creative Thinking > Door haar kleinschalige en diverse (flexibel netwerkende) aard C) te ontwikkelen om rendement en continuïteit te beoordelen 2 mio In de ‘pilotprojecten’ van het innovatieprogramma gaan projecten onderwijsprogramma en Lab is traditionele financiering onaantrekkelijk vanwege hoge kosten van aanvragen uit de creatieve industrie. Dit model wordt een plaatsvinden waarbij Creative Thinking wordt toegepast op concrete voor analyse, beoordeling en beheer in combinatie met relatief internationale standaard middels internationale promotie en zal vraagstukken. Hierbij wordt kennis en inzicht ontwikkeld en de lage bedragen, die geen hoge kosten toestaan. In deze sector is ook als ‘Dutch’ geclaimd worden. Gevraagd wordt een subsidie methodiek, inclusief tools, formats, processen, hulpmiddelen et Bij deze activiteiten wordt afgestemd met bestaande programma’s informatie zeer asymmetrisch verdeeld, hetgeen veel dure beoor- van 50% van de kosten voor opzet en ontwikkelingsactiviteiten cetera van Creative Thinking. Deze vormen input voor de te ontwik- FES CIRP, NWO RISCC en het IOP IPCR. delingen vraagt. van de kennisbank (creative business intelligence en strategie, kelen onderwijsprogramma’s. > Innovatie van de creatieve industrie en betrokken kennisinstituten organisatie, financiering en administratie) in samenwerking met zit vaker dicht tegen de markt aan (creative thinking methodiek). Agentschap NL. Het budget bedraagt 1,1 miljoen euro voor 2 jaar In het najaar van 2010 gaat THNK van start, het topinstituut 5.3 Condities Door het ontbreken van een goede definitie van deze methodiek inclusief kosten om kennis systematisch te ontwikkelen, op te voor interdisciplinair Post-Graduate onderwijs, creative research zijn bestaande regelingen niet toegankelijk. slaan en beschikbaar te maken (CBI active library). en business acceleration. THNK integreert Design Thinking, Financiële, fiscale en juridische knelpunten Creatieve Industrie > Organisatievorm is qua innoverend vermogen, immateriële activa Emerging Technologies en Creative Businesses om creatief leider- Beschikbaarheid van financiering voor de gewenste groei van de en fte anders dan andere industriële takken. Resultaat is vaak een > Activiteit 2: Beoordelen van concrete aanvragen tot maximaal schap en ondernemerschap te ontwikkelen. Hiermee is de eerste creatieve industrie (kost gaat tenslotte voor de baat) is essentieel. service/dienst in plaats van een product en derhalve door huidige 15 positieve beoordelingen per jaar (gedurende twee jaren) voor Post-Graduate opleiding voor de Creative Thinking en Creative Er dienen fondsen beschikbaar te zijn voor goede voorstellen. Dat is Intellectueel Eigendom regulering zeer beperkt patenteerbaar. borgstellingen en andere faciliteiten, inclusief beheer als aftercare Leadership een feit. nu niet het geval, zie bijvoorbeeld de Greenpaper Creative Industries > Creatieve industrie werkt veel samen met freelancers waardoor service. Dit is bedoeld als casusontwikkeling en efficiënt experi- De onderwijsprogramma’s worden ontwikkeld met de betrokken HBO van de Europese Commissie in 2010, p11:“Access to finance is de organisatiekracht beperkt lijkt, maar opschaling juist door flexi- menteren met gebruikmaking van een extern comité van experts. en WO opleidingen, samen met THNK waardoor een doorlopende a core barrier to growth for many businesses within the sector”. biliteit sterk kan zijn. Organisaties worden als klein ervaren (maar De aanvragen die voor beoordeling in aanmerking komen leerlijn ontstaat van HBO, van WO, naar Post-Graduate waarmee Kernprobleem in de financiering is de kleinschaligheid en diversiteit in wel hoogwaardig werk) en innovatieve fiscale dan wel subsidiere- concentreren zich op de thema’s van de proeftuin projecten. ‘leven lang leren’ wordt gefaciliteerd. de nieuwe sector, waar het nog ontbreekt aan kennis over bedrijfs- gelingen zijn zeer beperkt van toepassing. Uiteindelijk dient dit op te gaan in een organisatie die opschaalt Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 48 Deel II - Wat? Hoofdstuk 5 Kennis en Condities 49
    • als activiteit 3 is uitgevoerd en dan jaarlijks de aanvragen aantrekkelijker omdat dit direct een positief effect heeft op het hiervoor de bijlage). Deze zijn essentieel teneinde breder level playing Project 1 Financiële Voorwaarden Budget specifiek uit de creatieve industrie beoordeelt. Hiermee kan (een verwachte rendement. field te verkrijgen voor de gehele creatieve industrie. Deze activiteiten deel) van de investering in activiteit 2 worden terugverdiend. Activiteit 1 De niet aan vennootschapsbelasting onderworpen kleine creatieve vallen buiten de directe scope van dit specifieke innovatieprogramma Het budget bedraagt 1 miljoen euro inclusief onkosten voor de 1.100k ondernemer kan de innovatiebox niet toepassen. maar worden wel door het CBI office verder opgepakt en voortgezet Ontwikkeling Triple C model aanvragen tot maximaal 15 toekenningen per jaar, in de eerste 2 Om de innovatiebox in te zetten bij de stimulering van de creatieve met betrokken partners (totale budget 200k euro). Hiervoor worden jaar, inkomsten uit beoordeling en beheervergoedingen, na 2 jaar industrie worden de volgende maatregelen getroffen: verder geen specifieke bijdragen gevraagd anders dan verdere Activiteit 2 opschaling naar alle aanvragen uit de creatieve industrie. 1.000k 1. Uitbreiding van de innovatiebox tot de inkomstenbelasting. Op medewerking voor onderzoek van Agentschap.NL en betrokken Beoordeling aanvragen dit moment is het uitgangspunt dat geen noodzaak bestaat om ministeries ( Ministerie van Economische Zaken, Ministerie van OC&W > Activiteit 3: Ontwikkeling van ICT platform/service voor Activiteit 3 de innovatiebox ook voor de inkomstenbelasting in te voeren evenals het Ministerie van Financiën). uitvoering en beheer van borgstellingen en andere faciliteiten, Ontwikkeling ICT Platform t.b.v. 1.300k omdat winstgevende activiteiten toch worden ondergebracht in als dienst aan banken, consultancy bureau’s & fondsen. Het beheer een entiteit die onderworpen is aan vennootschapsbelasting. Voor totale budget bedraagt 1,3 miljoen euro. De kosten voor de Activiteit 4 de veelal kleinere ondernemers in de creatieve industrie hoeft technische infrastructuur bedragen ad 700k euro. Daarnaast Stimuleren broedplaatsen en 100k dit niet altijd zo te zijn; zeker niet als een 5%-tarief ook voor de zal voor de uitvoering en beheer gedurende 2 jaren 600k euro incubators inkomstenbelasting wordt gehanteerd; (plus medewerking en inbreng van Agentschap NL en partners) Activiteit 5 2. Verruiming van het begrip ‘innovatie’ waarvoor toekenning van nodig zijn. Hiervoor zal een borgstelling gevraagd worden aan de Onderzoek alternatieve 100k een S&O-verklaring openstaat. De S&O-verklaring vormt in feite overheid voor het aangaan van een lening. Deze activiteit wordt financieringsvormen het entreebiljet naar gebruikmaking van de innovatiebox. Door in het 2e jaar opgezet om vanaf jaar 3 actief te zijn. Activiteit sneller een S&O-verklaring toe te kennen, kan toepassing van de 3 wordt als onderdeel van activiteit 4.1.2 uitgevoerd zoals innovatiebox worden vergroot; beschreven in voorgaand hoofdstuk. Project 2: Innovatiebox 3. Verruiming van de toerekening van winst aan de innovatiebox De innovatiebox behelst een fiscale faciliteit op grond waarvan de voor kleine ondernemers of vennootschappen (nader te > Activiteit 4: Verder stimuleren van broedplaatsen en incubators winst behaald met een octrooi, of een immaterieel activum dat is definiëren) die zich richten op de ontwikkeling van één immate- voor creatieve industrie. Activiteiten bestaan uit aansluiting bij ontwikkeld op basis van een Speur- en Ontwikkeling-verklaring of rieel activum. Door deze verruiming kan het tarief wel de 5% initiatieven rond het SII programma (Dutch Valley traject) en ‘S&O-verklaring’, met vennootschapsbelasting wordt belast tegen een benaderen; daarmee een verdere bijdrage aan specifieke subsector kennis tarief van 5% (i.p.v. 25.5%). De S&O-verklaring had tot 2008 alleen voor het CBI. Het budget bedraagt 100k euro. een belang om een aanzienlijke korting op de loonheffing te krijgen Bij het de invoering van regelingen die strekken tot verruiming van de onder de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (‘WBS’). innovatiebox specifiek voor creatieve ondernemers, dient rekening te > Activiteit 5: Onderzoek naar alternatieve financieringsvormen De Innovatiebox is echter vooral van toepassing op technologische worden gehouden met de volgende factoren: in samenwerking met ministeries zoals alternatieve investerings- vernieuwing Niet technologische vernieuwing is echter intussen van > Iedere voorgestelde verruiming dient goed afgebakend te zijn fondsen en crowdfunding. Return On Investment wordt hierbij kardinaal belang voor onze economie. Het succes van bijvoorbeeld en te kwantificeren. Dit houdt in dat een duidelijke definitie van de uitgebreid met Return On Involvement, iets waar de creatieve de Ipod heeft niets te maken met technologische vernieuwing, specifiek op de creatieve ondernemer gerichte S&O-activiteit dient sector profijt van zal hebben. Het budget bedraagt 100k euro. maar het op een vernieuwende manier combineren van bestaande te worden gemaakt. Daarnaast zal een verruiming alleen haalbaar Het onderzoek vindt plaats via bestaande organisaties. elementen (Mp3 speler, on-line music store, design, merk). zijn als inzicht bestaat in de verwachte budgettaire gevolgen van de Onderdelen van die verruiming kunnen zijn: de toepassing van nieuwe verruiming. Dit laatste zal een voorwaarde van het Ministerie van marktonderzoeksmethoden (crowd sourcing, context mapping, et Financiën zijn; Activiteit 1 en 2 gelijk op te starten, activiteit 3 opstarten nadat de cetera), ontwikkelen van nieuwe ontwerp methodieken, user-testing eerste ervaringen zijn verwerkt, 1 jaar na de start. De genoemde methodieken, design research, business model innovation, et cetera. Iedere voorgestelde verruiming zal de toets van de verboden onderzoeken samen met partners en betrokken ministeries en Knelpunten hierbij zijn beoordeling en afbakening van niet technolo- staatssteun (neergelegd in artikel 107 van het EU-verdrag), moeten overheidsinstellingen eveneens direct op te starten. gische innovatie en staatssteun problematiek (men staat dichter bij kunnen doorstaan, daar zij moet toegestaan zijn op grond van de de markt, sterker men gebruikt de markt voor input) vele EU-vrijstellingsverordeningen. Een commissie vanuit het CBIO Totale kosten voor alle activiteiten bedragen 3,6 miljoen. Van de 2,1 bestaand uit de creatieve industrie en ondersteund door specialisten (voor activiteit 1&2) wordt een bijdrage van 1 miljoen euro gevraagd De huidige innovatiebox wordt hoofdzakelijk gebruikt door middel- uit de zakelijke dienstverlening onder begeleiding van Agentschap en voor activiteit 3 van 1,3 miljoen euro wordt geen bijdrage maar grote en grote ondernemingen en geldt alleen voor de vennoot- NL en in samenspraak met ministeries van EZ en Financiën tot een borgstelling gevraagd. Voor de activiteiten 4 en 5 bedraagt schapsbelasting. De perceptie in de markt dat sinds de wijzigingen een heldere definitievorming te laten komen. Het budget hiervoor het budget 200k waarvoor geen bijdrage wordt gevraagd. Deze per 2010 innovatiewinst belast wordt tegen 5% wordt in de praktijk bedraagt 200k waarvoor geen financiële bijdrage gevraagd wordt. In activiteiten worden direct na de start van het innovatieprogramma niet bewaarheid omdat alleen de winst die direct toerekenbaar de uitvoering kan vervolgens gedacht worden aan een onafhankelijke opgezet. In de bijlage treft u een aantal modellen voor toelichting. is aan het immateriële activum tegen 5% belast. Omdat ook een commissie uit de creatieve industrie zelf die de projectvoorstellen deel van de winst aan andere activiteiten wordt toegerekend, zoals beoordeeld vanuit het CBO Office. aan marketing en sales, ligt de gemiddelde belastingdruk veelal beduidend boven 10%. Project 3: Kennistransfer en Cultureel Beleggen Gebruikmaking van de innovatiebox door creatieve ondernemers is Naast de twee projecten ter verbetering van fiscale en financiële interessant indien zij in een belastingbetalende positie zijn. Een lagere condities zal onderzoek worden gedaan naar verbetering van kennis- fiscale druk maakt investering in de creatieve onderneming immers transfer en naar mogelijkheden op gebied van cultureel beleggen (zie Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 50 Deel II - Wat? Hoofdstuk 5 Kennis en Condities 51
    • Hoofdstuk 6: Deel I - Waarom? Governance en Positionering H1 Visie en Ambitie H2 Knelpunten en Strategie Deel II - Wat? H3 Projecten H4 Organisatie en Business Development 6.1 Governance juridische vorm Het Innovatieprogramma Waarde Van Creatie wordt uitgevoerd door H5 Kennis en Condities De governance structuur zorgt voor uitvoering en coördi- de Stichting ‘Waarde van Creatie’. De Stichting kent een Bestuur natie van het programma, verankering in de creatieve en een Raad van Toezicht zoals vastgelegd in de statuten van de industrie en samenwerking met bestaande programma's stichting. en initiatieven. De governance is er specifiek op gericht als katalysator te functioneren en te zorgen voor een duurzame De missie van de Stichting is het bevorderen van innovaties in de structuur, ook na afloop van het programma. creatieve sector in de breedste zin van het woord door het bijeen- brengen van marktpartijen, kennispartijen en publieke partners in Deel III - Hoe? Binnen de governance structuur zorgt het programma- projecten, programma’s en activiteiten. bureau voor de formering en uitvoering van de projecten en Het bestuur is het besluitvormend orgaan van de Stichting. Voor de is het verantwoordelijk voor de flankerende activiteiten. uitvoering van het programma maakt de Stichting gebruik van de internationale adviesraad, een programmacommissie en de program- H6 Governance en Om haar doelstellingen te bereiken werkt het innovatiepro- gramma in het bijzonder samen met het FES programma CIRP en THNK, die zich richten op onderzoek en onderwijs. madirectie met het programmabureau. De stichting manifesteert zich ook in Europese context als de Positionering Onderscheidend aan de positionering van het programma is aanjager van de Creatieve Industrie en participeert in de European dat het zich richt op de beroepspraktijk. Creative Industries Alliance. Afstemming vindt plaats met andere innovatieprogramma's, De ambitie is om uiterlijk na looptijd van het programma de H7 Activiteiten en Budget zoals SII, regionale in nationale initiatieven zoals de Pieken in de Delta programma’s en Dutch Design, Fashion and Architecture en met onderzoeksprogramma's zoals NWO activiteiten die de wisselwerking tussen vraagzijde en aanbodzijde stimuleren en een gezicht aan de strategische rol van de Creatieve Industrie geven, onder te brengen in de Dutch Creative Council, RISCC, IOP IPCR en het FES ICT programma COMMIT. waarvoor in activiteit 4.2 ondersteuning wordt gegeven. De aansturing van Waarde Van Creatie kent een structuur die overeenkomt met de richtlijnen die Agentschap NL heeft opgesteld voor de Governance van innovatieprogramma’s. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 52 Deel III - Hoe? Hoofdstuk 6 Governance en Positionering 53
    • Organisatiestructuur als volgt: niet zijnde een programmadirecteur. De Programmacommissie In de beoogde organisatiestructuur worden in vier lagen voorzien: > Onafhankelijk voorzitter (1) bestaan initieel uit minimaal zes leden plus twee vacatures. Naast een > Creatief MKB (1) vertegenwoordiging vanuit de marktpartijen zullen er minimaal twee > Bestuur met daarboven een Raad van Toezicht > Content/media industrie (1) leden vanuit de wetenschap in de Programmacommissies partici- > Programmadirectie en bureau > Creatief zakelijke dienstverlening (1) peren. De Programmacommissie adviseert over (bijstellingen van) het > Uitvoeringsorganisaties > Architectuur en design (1) Werkplan op het gebied van thema’s, projectcriteria en te hanteren > Deelnemers > Kennisinstellingen (1) instrumenten. Het Bestuur laat zich inhoudelijk adviseren door een Internationale Internationale Adviescommissie Bestuur Adviesraad. Leden van deze Raad worden aangezocht en benoemd Waarde Van Creatie laat zich bijstaan door een Internationale door het Bestuur. Adviescommissie die bestaat uit minimaal drie en maximaal vijf > 5 tot 7 leden: personen. De Internationale Adviescommissie geeft gevraagd en 4 tot 5 representanten deelnemers, 1 à 2 deelnemer intermediair, onafhankelijk voorzitter Raad van Toezicht ongevraagd adviezen over de inhoudelijke richting en de aanpak van De Raad van Toezicht bestaat uit minimaal twee en maximaal drie Waarde Van Creatie. De leden van de Internationale Adviescommissie leden. De raadsleden zijn afkomstig uit de initiatiefnemers van het moeten onafhankelijk zijn en beschikken over grondige kennis van innovatieprogramma en komen uit landelijk bestuurlijke kring en wat er in de wereld speelt op het terrein van de creatieve industrie. Programma directie en bureau raad van bestuur niveau uit de industrie. De stichting draagt verant- De Internationale Adviescommissie vergadert eenmaal per jaar. Onafhankelijk bureau en directie gericht op (uitzetten van) woording af aan de Raad van Toezicht. De beoogde samenstelling van Beoogde samenstelling van de Internationale Adviescommissie is: uitvoering en bewaken samenhang de Raad van Toezicht is nader te bepalen. > Lid vanuit de European Creative Industry Alliance > Lid uit internationale industrie Programmadirectie en programmabureau > Lid uit internationale wetenschap De Programmadirectie bestaat uit één directeur, aangevuld met Uitvoeringsorganisaties een directieteam. De Programmadirecteur wordt benoemd door Uitvoeringsorganisaties het Bestuur. De programmadirecteur is verantwoordelijk voor de Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van de ervaring en expertise Programma Awareness ANL/EZ uitvoering van het goedgekeurde Werkplan, het bewaken van de van bestaande initiatieven, infrastructuur en projecten binnen de Platform Overige bureau voor en formatie Opschaling t.b.v. inrichting Kennis en en event relevante voortgang en de verantwoording aan het Bestuur en de subsidie- creatieve industrie. Daarmee wordt enerzijds geborgd dat bestaande communicatie, kick-start en clustering voucher Condities organisatie organisaties gevers. De Programmadirecteur functioneert als boegbeeld van kennis en netwerken optimaal worden benut en anderzijds wordt coördinatie projecten regeling Waarde Van Creatie en mobiliseert en organiseert partijen die daarmee ook voorkomen dat er parallel vergelijkbare activiteiten actief zijn in de creatieve industrie met als doel Waarde Van Creatie worden ontwikkeld. zichtbaar te maken en de positieve effecten ervan te maximaliseren. Deelnemers De directeur is het eerste aanspreekpunt voor Agentschap NL en het Deelnemers Bestuur. Beoogde activiteiten bevatten onder meer: De grootste en veruit belangrijkste laag in deze opzet zijn de > Communicatie en voorlichting deelnemers zelf waarvoor dit innovatieprogramma is ontwikkeld. Spelers uit de creatieve Industrie Maatschappelijke Kennis en Onderwijs > Ondersteuning verlenen aan deelnemers en andere Samen met en voor de deelnemers worden de diverse activiteiten met strategische ambities organisaties/industrie belanghebbenden ontplooid om daarmee de doelstellingen en ambities te kunnen > Leiding geven aan de verschillende uitvoeringsorganisaties realiseren. Zie ook de bijlage voor een overzicht van relevante > Planning en uitvoering stakeholders. > Rapportage en verantwoording aan het bestuur en subsidiegever Coördinatie met andere sectorinitiatieven Bestuur Het is van belang dat het directieteam voldoende capaciteit en Het bestuur van Waarde van Creatie onderhoudt op bestuurs- Het bestuur van Waarde Van Creatie is verantwoordelijk voor de Het Bestuur geeft de programmadirectie opdracht tot uitvoering van kwaliteit heeft om de verschillende onderdelen van het innovatiepro- niveau een actieve relatie met de programma’s en projecten die uitvoering van het programma Waarde van Creatie, en vormt het haar besluiten. De programmadirectie rapporteert over de voortgang gramma en de daaraan gerelateerde activiteiten op verantwoorde zich richten op de wetenschappelijke ontwikkeling van de creatieve Bestuur van het programma. Het Bestuur is verantwoordelijk voor van de uitvoering aan het bestuur. Het Bestuur komt per jaar wijze uit te voeren dan wel te coördineren. sector en met aanpalende innovatieprogramma’s en educatie het realiseren van de ambities en bewaakt de positionering van het minimaal drie maal bijeen, of zoveel vaker als nodig is.Het Bestuur Daarnaast worden een programmacommissie en internationale initiatieven. Deze initiatieven zijn opgesomd in het hoofdstuk programma in relatie tot andere initiatieven. Het Bestuur stelt onder is samengesteld uit vertegenwoordigers van marktpartijen in de adviescommissie in het leven geroepen om projectvoorstellen te “positionering” van dit programma voorstel. In het bijzonder zijn meer vast: creatieve sector, waarbij ook het MKB in belangrijke mate vertegen- beoordelen. De verschillende onderdelen worden in dit onderdeel met het beoogde bestuur van het FES programma CIRP, THNK en > Werkplan voor de eerste fase van het programma 2011-2012 en woordigd is. Het bestuur staat onder leiding van een onafhankelijke nader uitgewerkt. het Diensteninnovatieprogramma Creatieve Industrie en Financiële de daarop volgende werkplannen inclusief de allocatie van finan- voorzitter. Bij de start van Waarde Van Creatie bestaat het Bestuur Sector (SII) afspraken gemaakt. Dit betreft de programmatische ciële middelen over de verschillende programmaonderdelen. uit minimaal vijf leden en de voorzitter. Om het open karakter van Programmacommissie afstemming alsmede de personele unie van bestuursleden. Hiermee > De kaders en criteria voor de ‘open calls’ die in een aantal actie- het programma te benadrukken kan na de eerste fase van het Er wordt een programmacommissie samengesteld uit verte- laat de sector ook op bestuursniveau zien dat er samenhang en lijnen kunnen plaatsvinden. programma het Bestuur worden aangevuld door de belangrijkste genwoordigers van diverse betrokken partijen bij het innova- samenwerking concreet tot stand is gekomen en heeft daarmee een > De algemene kaders voor projectuitvoering, kwaliteitsbewaking investeerders, zodat het maximaal aantal leden van zeven wordt tieprogramma Waarde Van Creatie. Het voorzitterschap van de voorbeeld functie naar het veld. en voortgangsbewaking bereikt. De beoogde samenstelling van portefeuilles in het Bestuur is Programmacommissie is belegd bij één van de vertegenwoordigers, Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 54 Deel III - Hoe? Hoofdstuk 6 Governance en Positionering 55
    • Tevens is een rol weggelegd voor samenwerking met andere innova- de sector. Zowel grotere industriële partijen, zoals in de media en gepresenteerd van de voortgang over de afgelopen jaren. Deze initi- projecten. Daarom is nadrukkelijk voorzien in het gebruik ‘uptake’ van tieprogramma’s op bestuursniveau. Langs deze weg kunnen de uitgeverswereld, als de spelers in het MKB dragen actief bij aan het atieven worden door de sector gewaardeerd en opgepakt en hebben nieuwe kennis uit eerdere programma zoals de Creative Challenge achterbannen dergelijke organisaties gestimuleerd worden om met vaststellen van gemeenschappelijke uitdagingen. Dit in de overtuiging bijgedragen aan de bewustwording en noodzaak tot samenwerking in Call, de Pieken in de Delta programma’s en BSIK programma’s de Creatieve Industrie te zoeken naar kansrijke gebieden voor samen- dat er voor hen individueel een groeiambitie kan worden gereali- de sector zelf. Multimedian, GATE, IOP IPCR. Zie ook activiteiten 4.1.2 en activiteit werking in projecten. seerd als de sector als geheel optreedt. De totstandkoming van dit 2 van 5.2. Deze kennis is immers beschikbaar en kan direct worden Er is hiermee al een begin gemaakt door afspraken te maken met Innovatieprogramma Creatieve Industrie is daarbij een ‘case-in-point’. De versterking en opschaling van de economische output van toegepast. Op deze manier ontstaat een kennis-innovatie-exploitatie de regiegroep Chemie en met het ‘Netherlands Water Partnership’ De in bijlage opgenomen grotere en kleinere industriële spelers de creatieve industrie is een belangrijk aandachtsgebied van de keten waarin alle spelers een heldere positie innemen. Het tot stand om gemeenschappelijke projecten te stimuleren. Het bestuur van het hebben actief bijgedragen aan dit programma. Kamerbrief ‘Waarde van Creatie’. Hoe zorgen we ervoor dat kennis, brengen van dit innovatiesysteem is één van de doelstellingen van innovatieprogramma breidt deze vorm van samenwerking uit en ziet Het Innovatieprogramma Creatieve Industrie onderscheidt zich enabling technologies en vaardigheden van individuen ook leidt tot het Innovatieprogramma Creatieve Industrie. Soortgelijke innovatie- het als haar taak om hiermee de vorming van een Dutch Creative doordat het vertrekt vanuit kansen en knelpunten die gelden voor elk een vergroting van de productiviteit en welvaart in Nederland? Het systemen die zijn ontstaan in de sleutelgebieden Food&Flowers en Council vorm te geven (zie ook 4.2). van deze vijf clusters. Niet de afzonderlijke kenmerken van elk cluster Innovatieprogramma Creatieve Industrie beantwoordt deze uitdaging. Chemie dienen als inspirerend voorbeeld. maar de gemeenschappelijke uitdagingen vormen het uitgangspunt Vestiging van het Innovatieprogramma Creatieve Industrie. Het Innovatieprogramma Creatieve Industrie realiseert zich dat De samenwerking van Innovatieprogramma Creatieve Industrie met Het adres van de Stichting is nog nader te bepalen. Gezocht wordt enabling technologies die uit FES-achtige programma’s komen de andere programma’s kan als volgt worden weergegeven (Bron: naar een plaats waar de werkomgeving relevant is in verband met niet altijd al rijp genoeg zijn om te kunnen worden ingezet in haar Agentschap NL). de activiteiten van Waarde Van Creatie en waar het eenvoudig is op Relatie FES CIRP en THNK deeltijdbasis flexibele administratieve en secretariële ondersteuning In het bijzonder wordt samenwerking beoogd met het FES CIRP te krijgen. programma enerzijds en THNK anderzijds. Daarbij is de relatie met CREATIEVE ZAKELIJKE DIENSTVERLENING FES CIRP sterk gerelateerd aan onderzoek en de relatie met THNK digitaal product omgeving met onderwijs. De samenwerking met FES CIRP is overeengekomen nieuwe interior 6.2 Positionering op de volgende aspecten: games design fashion architecture landscape media design > De praktijkgerichte cases in de pilot- en kickstartprojecten Het innovatieprogramma neemt een unieke plaats in het landschap vormen waardevolle input, voor de CIRP onderzoeksprojecten, van organisaties vanuit de industrie zelf en stimuleringsmaatre- onder andere omdat er naar andere toepassingen gekeken wordt Internationalisering DutchDFA gelen voor de sector. Het Innovatie Programma Creatieve Industrie en meerdere disciplines uit de creatieve industrie betrokken (IPCI) richt zich vooral op de waarde en de rol van creativiteit bij zijn. In de halfjaarlijkse CIRP ‘design reviews’ zal deze casebase SII het oplossen van maatschappelijke vraagstukken: creativiteit als toegepast worden. Experimentele ontwikkeling Innovatieprogramma Creatieve Industrie de innovatieve kracht van de gehele Nederlandse samenleving en > De kennis uit de CIRP onderzoeksprojecten wordt onder andere economie. Daartoe zijn specifieke maatschappelijke vraagstukken via onderwijsmodules aangeboden aan de bredere creatieve geselecteerd die binnen het innovatieprogramma worden uitgewerkt. industrie. Het platform van de Dutch Creative Council i.o. is daarin Industrieel CATCH GATE FES CIRP COMMIT een uniek middel dat een veel breder bereik biedt dan CIRP onderzoek zelfstandig zou kunnen bereiken. IOP Voortgang zelforganisatie van de creatieve industrie > Om kennisuitwisseling te kunnen bereiken, is het beoogde Fundamenteel IPCR Vier clusters binnen de creatieve industrie hebben in Nederland mobilisatieprogramma cruciaal. We ondersteunen nadrukkelijk onderzoek NWO RISCC een nationaal sectorbreed initiatief of aanspreekpunt. Digital media initiatieven en instrumenten die wederzijdse uitwisseling van en contentproductie komen samen in het ICT-innovatieplatform onderzoekers en creatieve professionals mogelijk maken. Creatieve Industrie (IIP/Create). Design, architectuur en fashion hebben een aanspreekpunt in het eind 2008 in het leven geroepen Samenwerking met THNK is overeengekomen rond de volgende internationale promotieprogramma Dutch DFA (Dutch Design, aspecten: Samenwerking wordt voorzien met diverse horizontale partners, zoals zijn operationele relaties met DG Enterprise en DG INFSOC. Deze Fashion, Architecture). Gaming, Animatie en Grafisch ontwerp hebben het Diensteninnovatieprogramma in de Creatieve en Financiële sector zullen worden voortgezet in het kader van het programma. een ankerpunt in het ICT-programma GATE en de Dutch Game > Bijdrage aan de monitoring functie van alle projecten via het (SII), dat eind 2009 als pilot van start is gegaan. Met dit programma Association. De creatieve zakelijke dienstverlening heeft zich via haar Creative Thinking Lab. zal een uitwisseling over kennis rond diensteninnovatie plaatsvinden. Het Innovatieprogramma Creatieve Industrie voert regulier overleg brancheorganisaties georganiseerd in de Federatie Dutch Creative > Een leidende rol bij het creative thinking onderwijsprogramma Zo zal er met meer programma’s worden afgestemd en samenge- met NWO-RISCC om kennisvalorisatie van RISCC naar het Industries. Creative research, een vijfde cluster van de creatieve > Belangrijke rol bij het vormgeven en inrichten van het kennis- werkt als het om diensteninnovatie gaat. Innovatieprogramma Creatieve Industrie te borgen en om vraaginspi- industrie dat in de laatste jaren is ontstaan en waarin commercieel platform, bestaande uit een netwerk, virtuele marktplaats en ratie en onderzoeksvragen van het Innovatieprogramma Creatieve en toegepast creatief onderzoek (zoals industrieel ontwerp) centraal stimulering van marktontwikkeling. Het opzoeken, opzetten en onderhouden van relaties met de Industrie aan RISCC te leveren. Daarnaast vindt afstemming plaats staan, heeft zich onlang georganiseerd in het FES programma CIRP. stakeholders relevante personen en organisaties in Nederland en met de DDFA. In 2010 is het Diensteninnovatieprogramma Creatieve Industrie Dit wordt ook in de intentieverklaringen in de bijlagen onderstreept. Europa is een belangrijk aandachtspunt. Daarbij gaat het niet alleen en Financiële Sector (SII) gestart, waarin een duidelijk link naar om de bekendheid van de Nederlandse inspanningen en resultaten ICT-gerelateerde research wordt gelegd. Samenhang stimuleringsmaatregelen op dit gebied bekendheid te geven en investeringen op elkaar af te De overheid is met landelijke programma’s en via regionale initia- stemmen, maar ook om actief deel te nemen in de beleidsvorming en De industriële partners van de verschillende clusters zijn nadrukkelijk tieven een krachtige aanjager van initiatieven en heeft in haar brief de daaruit resulterende programma’s, zoals het 7e Europese kader- ook als zelfstandige organisaties betrokken bij het ontwikkelen van aan de kamer van vorig jaar ‘Waarde van Creatie’ een overzicht programma. Vanuit de initiatiefnemers van het Innovatieprogramma Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 56 Deel III - Hoe? Hoofdstuk 6 Governance en Positionering 57
    • Hoofdstuk 7 INVESTERING % GEVRAAGDE Activiteiten en budget ONDERDEEL ACTIVITEIT BEGROTING CREATIEVE GEVRAAGDE BIjDRAGE INDUSTRIE BIjDRAGE OVERHEID Projecten 36500 20950 15550 Stadium 2-3 Haalbaarheidsstudie @ 20 K 200 4000 2000 50% 2000 Designing Demand voor MKB Stadium 2-3 100 4000 2000 50% 2000 @ 40 K Stadium 4 Pilot projecten (3x) 4500 2250 50% 2250 Kick-start projecten via tender Stadium 4 15 6000 3300 45% 2700 @ 400K Opschalingsprojecten via tender Stadium 4 20 16000 10400 35% 5600 @ 800 K€ Monitoring 2000 1000 50% 1000 Organisatie en Business Development 4800 2400 2400 Stimulering clusterorgani- saties, inrichten laagdrempelige 1500 750 50% 750 Voor de projecten en flankerende activiteiten is een periode van vier jaar. Aan de overheid wordt een bijdrage van 21,7 regeling programmabudget opgesteld van 50,8 miljoen euro. Hiervan miljoen euro gevraagd. In onderstaande tabel wordt een gespecifi- Realiseren van een internationaal is circa 72% gealloceerd voor projecten en 28% voor ceerde begroting weergegeven met daarin de verschillende beoogde herkenbaar platform van en voor 2500 1250 50% 1250 flankerende activiteiten. De sector investeert 57%. Aan de project activiteiten in relatie tot enerzijds de gevraagde (in kind dan CI: netwerk, markt ontwikkeling, kennis en faciliteiten. overheid wordt een bijdrage gevraagd van de andere 43%. wel cash) bijdrage van partners en anderzijds de gevraagde bijdrage van de overheid waar relevant. Ondersteuning en pilot van de 800 400 50% 400 Dutch Creative Council Het innovatieprogramma van de creatieve industrie is ambitieus. De lat ligt hoog en de knelpunten die opgelost moeten worden zijn niet Kennis en Condities 7500 4750 2750 gering. Het wordt gerealiseerd met inzet en commitment van zowel grote bedrijven als van het creatieve MKB en kennisinstellingen. Ontwikkelen en uitvoeren 1500 750 50% 750 Deelnemende bedrijven en kennisinstellingen investeren financieel mobilisatieprogramma en/of in kind in het programma. Creative Thinking onderwijs- 2000 1000 50% 1000 programma en Lab Door asymmetrie in het marktmechanisme om tot opschaling te komen en ontbreken van terugverdienmodellen en mogelijkheden Financiële voorwaarden 3600 2600 28% 1000 voor partijen die moeten investeren wordt om ondersteuning of een financiële bijdrage van de overheid gevraagd. Het programma Innovatiebox, kennistransfer en 400 400 0% 0 steunt daarbij de brief aan de kamer ‘Waarde van Creatie’ en de EC cultureel beleggen studie van 2010 ‘European Creative Industry Alliance: Subsidiarity and Effectiveness test’ van Pro-Inno Europe10/11. Bij die onderdelen Programmabureau 2000 1000 1000 van de actielijnen die een hogere mate van marktfalen kennen is de gevraagde overheidsbijdrage relatief groter dan de onderdelen die TOTAAL 50800 29100 21700 dichter bij de markt liggen. De indieners zijn zich bewust dat de speci- fieke verdeling van eigen en overheidsbijdrage wordt bepaald door de verschillende bestaande kaders en regelingen die van toepassing zijn Legitimering op dit innovatieprogramma. 10 Neves, E (2010), European Creative Industry Alliance – Subsidiarity and Effectiveness Test In onderstaande tabel wordt schematisch de legitimering voor de Met het hele programma is 50,8 miljoen euro gemoeid in een 11 Quinn, M (2009), A6 – A European Creative Industry Alliance gevraagde overheidsbijdrage gemotiveerd. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 58 Deel III - Hoe? Hoofdstuk 7 Activiteiten en budget 59
    • ACTIE / BUDGETPOST KENNIS SPILL-OVER RENT SPILL-OVER RISICO FAILURES INSTRUMENT Haalbaarheid- Open aanvraag voor Asymetrie in aanbieder- Deelnemende MKB kan studies en Designing bijdrage – laagdrempelige begunstigde relatie: kosten van opstart en Demand regeling kosten kunnen niet risico van falen niet worden doorbelast. dragen. Pilot projecten Zorg, Pilot project – O&O Pilot genereert kennis voor Waarde van creatieve Vooral van toepassing Energie en Mobiliteit regeling de hele sector die niet activiteit niet bekend op MKB. doorbelast kan worden waardoor niet kan worden omdat uitkomst onzeker doorbelast. Dit is kernpunt is. van programma Kickstart projecten Open call – O&O regeling 2de tranche projecten Asymetrie in aanbieder- Deelnemende MKB kan genereert kennis voor begunstigde relatie: kosten van opstart en de hele sector die niet kosten kunnen niet risico van falen niet doorbelast kan worden worden doorbelast.. dragen. omdat uitkomst onzeker is. Opschalings projecten Open call – O&O regeling Asymetrie in aanbieder- Deelnemende MKB kan begunstigde relatie: kosten van opstart en kosten kunnen niet risico van falen niet worden doorbelast.. dragen. Business Monitoring Onderzoek door acade- Model en methode ontwik- misch en toegepaste keling leidt tot nieuwe actoren – O&O regeling kennis die wel noodzakelijk is, maar niet doorbelast kan worden. Hoog risico. Markt ontwikkeling – Bundeling van bestaande Zelforganisatie van sector Cluster organisatie kan platform en promotie platformen; internationale groeit, maar kosten kosten niet op MKB focus kunnen niet worden deelnemers verhalen. doorbelast. Creative Council Kennisplatform, lobby, Creatie van waarde vindt Eigen bijdrage van sector think-tank buiten de CI plaats. Kern beperkt. Kosten kunnen van deze actie is dat over niet worden doorbelast. te brengen. Onderzoek en Bundeling kennis; call Ontsluiten van kennis in Uitvoering van onderzoek, ontwikkeling voor creative research CI-MKB komt ten goede waaronder de business buiten dat MKB. modellering kan niet worden doorbelast. Mobilisatie van kennis Uitwisselingsprogramma Kosten voor uitwisseling Vooral van toepassing Casimir-2 regeling voor CI kunnen niet geheel op MKB. en industrie worden doorbelast omdat waardering van creatie onvoldoende is Onderwijs Educatie is publieke Uitvoerende spelers functie. kunnen kosten niet doorbelasten. Met uitzondering van private deelnemingen. Ontwikkeling kader Aanpassen instrumenten, Kennis ontwikkeling en Uitvoerende spelers instrumenten voor fiscale aanpassingen instrumenten is een kunnen kosten niet financiële en fiscale publieke functie. doorbelasten. Met condities uitzondering van private kapitaalmarkt. Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 60 Deel III - Hoe? Hoofdstuk 7 Activiteiten en budget 61
    • Referenties - Valorisatieagenda – Van voornemens naar voorsprong, Innovatieplatform - Verkenning Creatieve Industrie, SenterNovem Websites > http://app.mica.gov.sg/Default.aspx?tabid=66 > http://creatieveindustrienederland.ning.com > http://gate.gameresearch.nl/ > http://iipcreate.com/ > http://waardevancreatie.nl > http://www.ccaa.nl > http://www.creativeindustries.fi > http://www.dutchdfa.nl > http://www.innovatieplatform.nl > http://www.kenniscentrumtransities.nl > http://www.kennisland.nl > http://www.minez.nl > http://www.minocw.nl > http://www.platformmakers.nl > http://www.researchdreams.nl > http://www.senternovem.nl > http://www.senternovem.nl/iopipcr Publicaties > http://www.senternovem.nl/pid/ > http://www.waardevancreatie.nl - Anderson, Chris, (2009) ‘Free, The Future Of A Radical Price’, - Hesmondhalgh, David (2002), The Cultural Industries, SAGE Arrow Books Ltd - Howkins, John (2001), The Creative Economy: How People Make - Brief aan de Tweede kamer met reactie op evaluatie van Money From Ideas, Penguin het Programma voor de Creatieve industrie, Ministerie van Economische Zaken, 2009 - Jacob, Dany (2009), Creatief Innovatiebeleid?, Universiteit van Amsterdam - Brief Cultuur en Economie 2009: 'Waarde van creatie' De kabinetsvisie op het gebied van creatieve industrie, Ministerie van - Jarvis, Jeff. (2009) ‘What Would Google Do?’ HarperCollins Economische Zaken, 2009 Publishers Inc. - Clarke, Conor. (2009) The Great Reset, Urban theorist Richard - Kabinet wil innovatieve en ondernemende creatieve industrie, Florida explains why recession is the mother of invention. The Ministerie van Economische Zaken, 2009 Atlantic - Kamerbrief over evaluatie van het Programma voor de Creatieve - Creatieve starters krijgen beter toegang tot kapitaalmarkt, industrie, Ministerie van Economische Zaken, 2009 Ministerie van Economische Zaken, 2009 - Rea, Jeanine (2009) Ínnovation is Served’, Innovation Lecture. - Creative Britain - New Talents for the New Economy Ministerie van Economische Zaken - Cunningham, Stuart, (2009) ‘The new creativity is solving - Reynders, Michiel en Kramer, Fried, (2005) Creative industries in problems together’. Australian Financial Review Europa - 'Design; onderbenut en ondergewaardeerd instrument' (2009) - UNCTAD, Creative Economy Report 2008, UNCTAD, Innovatieagenda BNO (industrieel ontwerpbureaus) Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 62 Referenties 63
    • Bijlage > SWOT Een SWOT-analyse van de Nederlandse creatieve industrie toont niet alleen de stevige positie, maar ook de duidelijke zwaktes en bedreigingen. STERKTES KANSEN > Toppositie Nederlandse creatieve industrie > Ontwikkeling experience economie > Toegevoegde waarde Nederlandse economie > Mogelijkheden ict-toepassingen en digitale technologieën (werkgelegenheid, groei en BBP) > Nieuwe machtsverhoudingen tussen creatie en uitgever > Creatieve topopleidingen en distributie > Internationaal spraakmakende creatieve iconen > Maatschappelijke knelpunten > Flexibiliteit door kleinschaligheid > Samenwerking andere sectoren en sleutelgebieden (cross-overs) > Hoge organisatiegraad deelsectoren > Export en internationalisering > Aanwas nieuw talent > Thuismarkt is bewezen testmarkt > Multidisciplinariteit > Conceptuele en pragmatische denkkracht ZWAKTES BEDREIGINGEN > Geringe strategische oriëntatie > (Europese) aanbestedingsregels > Kwetsbaar door kleinschaligheid > Stringente regelgeving > Cross-sectorale organisatie > Concurrentie en overheidsstimulering buitenlandse creatieve industrieën > Interne verkokering > Ontbreken seed regelingen en beschikbaarheid creatief > Geringe aandacht voor creatief ondernemerschap werkkapitaal > Onvoldoende benutting IP > Beperkte omvang Nederlandse markt > Onvoldoende kennis over ‘creative research’ > Consistente (overheids) beleid tav creatieve industries De belangrijkste conclusie is dat de creatieve industrie interna- sectoren zijn overigens niet minder belangrijk voor de economie. tionaal een uitstekende positie heeft. Alle clusters scoren goed, Amsterdam is een knooppunt als het gaat om jeans. Zowel geogra- Nederland beschikt op het gebied van design, mode en architectuur fisch in Europa, als vanwege het feit dat Nederlandse modebedrijven over internationale topopleidingen, en er is een groot aanbod aan als geen ander het medium denim beheersen. Andere topcreatieve (nieuw) talent. De Nederlandse creatieve industrie scoort een stabiele bedrijven zoals Nike, Denom, Adidas, Poolfactor, Hilfinger, Taxi, Frog top-10 notering in Europa. Design, architectuur en reclame zijn de design en Adaptive Path hebben zich vanwege het gunstige creatieve sterkste domeinen, met in totaal naar schatting 50.000 tot 120.000 klimaat in Nederland gevestigd, of overwegen die beslissing. werkenden; mode en gaming zijn met gezamenlijk ongeveer 3.000 werkenden in Nederland hoewel relatief kleiner sterk groeiende. Die Bijlage 1 > SWOT 65
    • Bijlage > Creative Thinking RANGLIjST POSITIE NEDERLAND Inkomsten uit royalty’s en licenties (als % van het BBP) 2 Inkomsten uit royalty’s en licenties 6 Aandeel export creatieve producten (in BBP) 8 Definitie 4. Visuele uitwerking Aandeel in wereldhandel in creatieve producten 9 Creatieven hebben een sterk visuele manier van werken. Ideeën Creative Thinking is een visie op innovatie en een aanpak voor het op worden gecommuniceerd in een vorm die het centrale idee Aandeel van export van creatieve producten in totale export 16 praktische en creatieve wijze oplossen van problemen of realiseren kernachtig weergeeft en die door alle betrokkenen goed te van radicale verbeteringen. begrijpen is. Dit overbrugt disciplines en verbetert de communi- Tabel 1 De internationale positie van de Nederlandse creatieve industrie. Ranglijst van 20 ontwikkelde economieën in 2005 Centraal staat het combineren van creativiteit, empathie en rationa- catie binnen teams. Dit vermogen wordt ook wel ‘c0-revelation’ (SenterNovem (2009). Innovation Intelligence, Verkenning creatieve industrie) liteit, ten einde optimaal tegemoet te komen aan zowel de wensen genoemd. Zij zijn in staat om heldere en iconische weergaven te van toekomstige gebruikers als de succesfactoren voor organisaties. maken van zowel uitgangssituaties, processen, ideeën en poten- De koplopers weten bovendien hun weg naar buitenlandse markten Nederlandse muziekindustrie het hoogst (tabel 2). In absolute termen tiële eindresultaten. te vinden. Volgens het Creative Economy Report van UNCTAD uit komt de grootste omzet uit export van design (3,59 miljard dollar Principes in de visie van Creative Thinking 5. Pragmatisch / doelmatig 2008 neemt Nederland (onder de ontwikkelde economieën) de 9e in 2005). Op de ranglijst van inkomsten uit royalty’s en licenties als 1. Mensgericht en empatisch (versus productgericht) Creatieven hebben een sterke focus op het nut en het plezier dat plek in op de ranglijst van exporteurs van creatieve goederen en percentage van het BBP staat Nederland zelfs op de tweede plaats, 2. Integrale benadering (versus focus op specifiek onderdeel van de uiteindelijke gebruikers van een ontwerp moeten hebben. Zij diensten. Italië voert de ranglijst aan, dat een aandeel van 9 procent wat voor een belangrijk deel te maken heeft met octrooien van systeem) hebben hierbij aandacht voor zowel functionele als emotionele in de wereldhandel heeft. De Verenigde Staten, Duitsland en Groot- technologische bedrijven. 3. Interdisciplinair samenwerken (versus traditioneel watervalproces) aspecten. De creatieve industrie heeft een lange traditie van Brittannië volgen. Uitgesplitst naar verschillende sectoren scoort de 4. Iteratief ontwikkelen; bouwen om te leren (versus eerst specifi- User-Centered Design. ceren en dan bouwen) 6. Flexibel 5. Afwisseling van divergentie/exploratie en convergentie/ Creatieven floreren in een dynamische omgeving. Zij zijn niet RANGLIjST POSITIE NEDERLAND specificatie gebrand op vaste en voorspelbare processen. Dit maakt dat ze zich goed kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden. Uitgeverijen 10 Creative Thinking richt zich op de initiële fase van innovatie: het Ze zijn flexibel en adaptief. Dit sluit goed aan bij innovatieve ontwerpen van innovatieve oplossingen (als fase voorafgaand aan het projecten waar zowel het proces als het eindresultaat experi- Nieuwe media 6 implementeren en doorontwikkelen van oplossingen). menteel zijn. 7. Inventief Muziek 5 Kenmerken van de aanpak van Creative Thinking Creatieven houden van open exploratie; Thinking outside the 1. Optimisme / oplossingsgerichtheid box. Ze zijn nieuwsgierig en niet bang om fouten te maken. Voor Design 11 Creatieven hebben een sterke drang om situaties en hulpmid- nieuwe doorbraken moet je durven brainstormen, experimenteren Audiovisuele content 17 delen te verbeteren. Zij zijn primair gericht op het herkennen van en proberen. Het tempo van dit proces is vaak hoog, en de stijl kansen en zijn bereid om met eventuele beperkingen om te gaan. chaotisch, dit draagt beide mee aan het creëeren van het juiste De onderliggende houding hierbij is optimistisch. momentum. Creatieven hebben oha een hoge tolerantie voor het Tabel 2 Nederlandse positie als exporteur van zes typen creatieve producten. Ranglijst van 20 ontwikkelde economieën in 200513 2. Experimenteren / exploreren nemen van risico’s. Zij weten uit ervaring dat wanorde inspi- Gedurende het creatieve proces worden oha veel en snel proto- rerend kan zijn. Niet gaan voor de meest voor de hand liggende De Nederlandse creatieve industrie presteert internationaal goed, vaak nog onvoldoende gezien als volwaardige zakelijke partner. Er types gemaakt. Dit is een effectieve manier om ideeën uit te oplossing. Niet alle stemmen gelden. en zet in op meer excellentie. De kansen die er zijn om bestaande is een omslag nodig. Tot slot staat bepaalde wet- en regelgeving de testen en te verbeteren. Thinking with your hands. Dit kan het sterktes uit te bouwen dienen ook te worden benut want de inter- creatieve industrie soms in de weg of laat weinig ruimte voor experi- momentum in projecten een boost geven, en het overbrugt de Specifiek Nederlandse benadering van Creative Thinking nationale concurrentie neemt toe. Bovendien investeren landen om menten. Vooral Europese aanbestedingsregels zorgen ervoor dat het ‘knowing-doing gap’. Creatieven willen liever niet eerst alles tot > Conceptueel: Verbinding van business, design en technologie. ons heen stevig in de creatieve industrie. In het Verenigd Koninkrijk is meedingen naar grotere (internationale) opdrachten voor met name in detail uitdenken en dan pas realiseren (met het risico er op > Pragmatisch: Maken. Praktisch creëren. Handen uit de mouwen. creativiteit kerninzet van nationaal beleid dat de sector ver overstijgt, het creatieve MKB te kostbaar is. het laatst achter te komen dat er iets niet klopt). Zij willen liever > Ondernemend: Gericht op doorbraak innovaties rond grote en creativiteit in onderwijs, bedrijfsleven en het maatschappelijke vroegtijdig hun ideeën uitproberen, zonodig verbeteren en weer maatschappelijke en economische uitdagingen. verkeer als kernkwaliteit wil stimuleren (Creative Britain). In Finland is Dat alles zorgt voor urgentie voor de Nederlandse creatieve industrie opnieuw uitproberen. Dit helpt tijdens het proces ook om alle het voor de nationale overheid gemeengoed om te investeren in de om in beweging te komen. Alleen door het snel mobiliseren van stakeholders goed ‘in the loop’ te houden. Toegevoegde waarde van Creative Thinking in drieslag creativiteit, technologie en business. kansen en kennis kan de Nederlandse creatieve industrie in de inter- 3. Samenwerking / co-creatie innovatietrajecten nationale voorhoede mee blijven doen of haar positie versterken. Creatieven floreren oha bij samenwerking in teams. Dit geeft hen Internationale excellentie vraagt ook om meer focus op ondernemer- de mogelijkheid om ideeën uit te wisselen en samen dingen uit te Creative Thinking wordt de afgelopen jaren steeds vaker op schap. Zowel in onderwijs als in de creatieve industrie is die focus er proberen. Zij zijn sterk in inter-disciplinaire samenwerking, zowel congressen en in literatuur van andere disciplines dan de creatieve nog altijd te weinig. Bovendien wordt de creatieve industrie in andere 13 Op basis van UNCTAD (2008) Creative Economy Report, met andere experts als met opdrachtgevers en eindgebruikers. industrie (o.a. business consultants) naar voren geschoven als een sectoren en door opdrachtgevers (zowel overheid als bedrijfsleven) bewerking Agentschap NL Co-creatie is hiervoor een geschikte techniek. verfrissende en effectieve benadering voor succesvolle innovatie- Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 66 Bijlage > Creative Thinking 67
    • processen.14 Men geeft hierbij aan dat de jarenlange incrementele Ter vergelijking: tijdens de digitale revolutie heeft de nauwe samen- kan worden aan andere experts. Dit is dan ook de reden dat goede innovatie op basis van effectiviteitsverbetering en efficiëntie zo werking tussen creatieven en strategen geleid tot belangrijke professionele ontwerpers onderdeel uitmaken van het innovatieteam. langzamerhand een plafond bereikt heeft. Er is een nieuwe impuls innovaties in het bedrijfsleven en de publieke sector, en de nauwe nodig om te komen tot radicalere innovatie. Ook ziet men in dat de samenwerking tussen creatieven en ontwikkelaars heeft geleid tot In innovatietrajecten is een goede balans nodig tussen Business traditionele technology-push innovatietrajecten lang niet altijd tot de cruciale nieuwe specialismen zoals interaction design. Thinking, gericht op stabiliteit, efficiëntie en voorspelbaarheid, en gewenste acceptatie en gebruiksvriendelijkheid leiden. Een aanpak Op dit moment staan bedrijfsleven, economie en samenleving voor Creative Thinking, gericht op spontaniteit, toeval en experiment. die de eindgebruiker van het begin af aan meer centraal stelt in het een nieuwe uitdaging: het radicaal innoveren van de multi-channel Hiertussen is voldoende integratie nodig om tot succesvolle innovatie proces is gewenst, en dit is precies waar de creatieve industrie goed dienstverlening. Organisaties moeten een nieuwe sprong maken naar te komen. Zowel Creative Thinking als Business Thinking moet aan in is. In dit kader is onder andere aan de University of Stanford een het bieden van beter geïntegreerde maar flexibele en klantgerichte beide kanten van de tafel in praktijk gebracht worden. Dit betekent nauwe en veelbesproken samenwerking ontstaan tussen de Business dienstverlening, onafhankelijk van platforms. Dit vraagt opnieuw om dus dat designers zelf ook beter moeten worden in Business School en de Design School. een nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines, en in dit Thinking. Daarmee worden zij niet meteen diepe experts in bedrijfs- geval zelfs een bredere samenstelling dan ten tijde van de internet voering, maar zij kunnen wel beter en effectiever samenwerken met Ook directies van dienstverlenende bedrijven beginnen steeds meer boom. Nu zijn ook ontwerpers van fysieke omgevingen, producten, de andere experts, bijvoorbeeld in organisatiekunde, bedrijfskunde, te erkennen dat Creative Thinking onderdeel van hun bedrijfs-DNA een face-to-face interacties nodig. Creative Thinking is een gestructu- marketing, technologie, et cetera. moet zijn. Dat zij niet langer pas creatieven moeten inroepen in het reerd proces om al deze verschillende experts samen aan gecompli- laatste stadium, als er uiteindelijk iets vormgegeven moet worden. ceerde vraagstukken te laten werken. Het Creative proces Ze moeten de creatieven juist al in een vroeg stadium erbij halen zodat ook de strategische oriëntatie en de concept ontwikkeling Door de sterk visuele werkwijze en de focus op de uiteinde- Aan Creative Thinking ligt een gestructureerd proces ten grondslag, door Creative Thinking gevoed en gestuurd kan worden. En tevens is lijke kwaliteit voor gebruikers biedt Creative Thinking een goede met specifieke methoden en technieken. De stadia in dit creatieve het nodig om creatieven tot en met de implementatie betrokken te ‘smeerolie’ om verschillende disciplines/experts/afdelingen goed proces zijn: Inspire, Ideate, Implement. In alle stadia wordt een houden, zodat het proces van iteratieve verbetering steeds door kan met elkaar samen te laten werken. De visuele materialen en proto- afwisseling van divergente en convergente methoden gebruikt. De gaan. Om Creative Thinking een succesvolle bijdrage te laten geven in types, en het vermogen om de centrale principes in de innovatie divergentie leidt tot verbreding, door zoveel mogelijk potentiële oplos- het volledige innovatieproces moet het zowel hogerop in organisaties uit te drukken vanuit het perspectief van de eindgebruiker, bieden singen te exploreren. De convergentie leidt tot verdieping, door een plaatsvinden (strategieontwikkeling) als breder binnen allerlei verschil- de verschillende stakeholders in het innovatieproces een gedeelde strategische selectie verder uit te werken. lende afdelingen. Toonaangevende creatieve bureaus zoals IDEO referentie en taal die hun expert-agenda’s en jargon overstijgt. Dit hebben de afgelopen jaren een steeds vaker een rol gespeeld in de heeft vaak een katalyserend effect in innovatietrajecten. INSPIRE IDEATE IMPLEMENT vroege strategische fasen van innovatietrajecten. Een van de relatief nieuwe inzichten en methoden in Creative Thinking T-shaped people: Creative Thinking als katalysator van inter- is het actief betrekken van de diverse stakeholders in het innovatie- disciplinaire samenwerking proces. Dit betreft vanzelfsprekend de klanten/burgers/patiënten waar de nieuwe producten en diensten uiteindelijk voor bedoeld zijn, Explore needs Explore needs Develop pilots Succesvolle interdisciplinaire en innovatieve teams bestaan uit maar ook de mensen binnen de organisaties/bedrijven/instellingen & opportunities & experiment & improve zogenaamde ‘T-shaped people’; mensen die behalve een specifieke die met de ontwikkeling en levering van deze producten en diensten diepe expertise op een bepaald vakgebied, ook een brede algemene te maken hebben. Het Creative Thinking proces is op dit vlak ook kennis hebben van andere aanpalende vakgebieden. Door dit brede toegankelijk en begrijpelijk voor deze mensen. ‘Co-creatie’ is bijvoor- Define Define Define Define challenge insights concepts endresult begrip kunnen ze goed met elkaar overleggen en hun werk optimaal beeld een beproefde methode om empatisch en iteratief innovatieve laten aansluiten, terwijl ze ook ieder een eigen specialistische bijdrage producten en diensten te ontwikkelen. leveren aan het resultaat. Een goede ontwerper is dus evenzeer een T-shaped person als een goede business consultant of een goede Creative Thinking alleen is niet voldoende, een diepe Per project en fase wordt gekozen welke technieken het beste programmeur/ontwikkelaar. Het concept van T-shaped people is expertise in Making/Doing is onmisbaar aansluiten en de meeste kans geven op het gewenste resultaat aanvankelijk geïntroduceerd door McKinsey, maar uiteindelijk bekend (bijvoorbeeld veldonderzoek, visualiseren, brainstormen, clusteren, geworden is door Tom Kelley van IDEO.15 Om Creative Thinking effectief in vernieuwende eindresultaten toe story boarden, co-creeëren, prototypen, wire framing, testen, te passen is een gedegen achtergrond in ontwerpen en creativiteit personas, scenarios). Deze drie stadia en de diverse gehanteerde Creative Thinking is een vaardigheid die voortkomt uit de kennis en noodzakelijk. Diverse experts kunnen zich de principes van Creative methoden en technieken overstijgen de verschillende specifieke praktijken binnen de creative industrie (een verzameling van diverse Thinking eigen maken, maar zij kunnen het niet zomaar in de volle designpraktijken (o.a. product, dienst, grafisch, interface, industrieel, ontwerp disciplines). Door de jaren heen verandert de precieze diepte toepassen. Creative Thinking zit in horizontale balk van de T gebouwde omgeving). In alle creatieve praktijken worden verge- invulling van deze vaardigheid aan de hand van nieuwe inzichten en van ‘T-shaped people’. Op dit niveau kunnen experts van meerdere lijkbare processen en methoden gebruikt. methodieken die binnen de creative industrie ontwikkeld worden, disciplines goed samenwerken. Zonder echter de diepe expertise uit maar de huidige invulling van creative thinking kan doorgaans goed de verticale balk van de T, wordt Creative Thinking een oppervlakkig gedeeld worden met andere T-shaped people. Creative Thinking is truukje voor generalisten. Voor succesvolle en radicale innovatie dus een vaardigheid waar meerdere professionals zich in kunnen moet Design Thinking samengaan met toepassing van gespeci- 14 Gebaseerd op publicaties van Tim Brown, Lucy Kimble, David verdiepen. Dit verhoogt het onderlinge begrip en verhoogt de effecti- aliseerde Creative Knowledge en Creative Skills. Dit is de diepe Kelley en Roger Martin viteit van de samenwerking. expertise in de creatieve industrie die niet zo makkelijk overgedragen 15 Tom Kelley, The ten Faces of Innovation, Random House, 2005 Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 68 Bijlage > Creative Thinking 69
    • INSPIRE IMPLEMENT Bijlage > Living Labs Stap 1 - Define the challenge Stap 6 - Develop pilots & improve > Question the question > Werk concepten pragmatisch uit in pilots van integrale en > Definieer ambities en strategische doelen bruikbare oplossingen > Identificeer het grootste verbeterpotentieel > Creëer of selecteer omgevingen/situaties om de prototypes te > Definieer de kern van de uitdaging toetsen > Identificeer de belangrijkste stakeholders > Gebruik de oplossingen realistisch, maar experimenteer ook de In klassieke product creatieprocessen wordt de term “testen” (en de proces mogelijk wordt. In een “living lab” worden gebruikers reeds > Ga uit van feiten en cijfers grenzen ervan daarbij behorende infrastructuur “testbed”) gebruikt voor activi- zeer vroegtijdig onder (near) real-life omstandigheden geconfronteerd > Definieer hoe succes zal worden gemeten > Converseer, observeer, leer en concludeer teiten die te maken hebben met de verificatie en validatie van de met speciaal hiertoe ontworpen (prototypen van-) systemen. Dankzij > Stel concepten zonodig bij specificaties van een gegeven product of dienst onder een gegeven enerzijds de in de systemen geïntegreerde intelligentie en anderzijds Stap 2 - Explore needs & opportunities condities. Deze activiteiten worden meestal uitgevoerd aan het einde geavanceerde waarnemingssystemen is het zeer goed mogelijk om > Verdiep je diepgaand in de behoeften en omgeving van de Stap 7 - Define endresult van het creatieproces waarbij vaak een vast protocol wordt doorlopen uit de zich ontwikkelende interactiepatronen modellen te ontwikkelen mensen voor wie de innovatie bedoeld is > Documenteer concepten en pilots zo gedetailleerd mogelijk als waarin gebruikers een rol kunnen (maar niet hoeven te-) spelen. voor het in de markt te verwachte emergente gedrag (Experience > Stap letterlijk en figuurlijk in hun belevingswereld basis voor verdere doorontwikkeling Treden er hierbij geen afwijkingen van specificaties op dan wordt het Research). > Maak gebruik van de beste methoden en technieken (kijken, > Zorg voor aansprekende communicatie van belangrijkste product of de dienst vrijgegeven voor een volgende fase in het proces luisteren, praten en spiegelen – verbeelden) uitgangspunten en ideeën voor brede verspreiding in organisatie met als laatste fase de verkoop van het product of dienst en het Door deze “living labs” zodanig te ontwerpen dat ze bruikbaar zijn > Specificeer eventueel benodigde partnerships, investeringen, gebruik van het product of de dienst in de markt. voor het ontwerpen van een breder spectrum van systemen in de Stap 3 - Define insights training, etc. context van een bepaald, vaak sociaal maatschappelijk, vraagstuk > Breng scherp en helder in kaart waar de grootste kansen liggen: Bij moderne, intelligente, systemen treed hierbij een bijzonder lastig ontstaat niet alleen een infrastructuur die bruikbaar is voor het explo- > Mens: voor de beoogde gebruikers probleem op. Door de hoge mate van adaptiviteit van moderne reren van bepaalde concepten maar waar, middels design thinking, > Geld: vanuit het oogpunt van opbrengsten/kosten systemen zijn deze in staat zich aan te passen aan individuele de creatieve sector ook inspiratie op kan doen voor geheel nieuwe > Technologie: qua benutting van (nieuwe) technologie gebruikers in het veld. Het gevolg is dat er, na zekere tijd, niet meer concepten (Inspirational Testbed). > Informeer en inspireer de volgende fase sprake is van “een systeem in de markt” maar van (soms zeer groot aantal) individueel zeer verschillende systemen bij individuele Het is de ambitie van dit programma op een aantal geselecteerde gebruikers. Daarnaast is het ook zeer wel mogelijk dat de individuele thema’s een dergelijk testbed te ontwikkelen zodat daarmee de IDEATE gebruikers hun gedrag aan gaan passen aan het zich ontwikkelende creatieve sector enerzijds de mogelijkheid krijgt voor het explo- gedrag van het systeem. Recente voorbeelden hiervan zijn moderne reren van geheel nieuwe ideeën in de context van een bepaald Stap 4 - Explore ideas & experiment communicatie- (GPS, PDA, …) en navigatie (GPS) systemen. (sociaal-maatschappelijk) thema en anderzijds middels het “living > Verken mogelijke oplossingen m.b.t. de inzichten uit de vorige lab” concept deze ideeën (en de daaruit voortvloeiende intelligente stap (mens, geld en technologie) Het is evident dat het voor bedrijven die dergelijke systemen ontwik- systemen) reeds vroegtijdig kan valideren. > Test ideeën voor oplossingen uit met verschillende stakeholders; kelen zeer belangrijk is om, zeker waar het conceptueel nieuwe en Stel bij; etc. voor de eindgebruiker vaak disruptieve systemen betreft, zo vroeg > Maak gebruik van de beste methoden en technieken (brainstorm, mogelijk in het creatieproces een beeld te hebben van dergelijk co-creatie, storyboard, prototypes, ...) emergent gedrag; enerzijds om te kunnen analyseren of een nieuw systeem aan de verwachtingen voldoet (Claim Validation) en ander- Stap 5 - Define concepts zijds om mogelijke onvoorziene patronen snel te kunnen ontdekken > Genereer en visualiseer concepten die aansluiten op ambities en en daarmee huidige en toekomstige systemen hier (beter) toe uit te kansen rusten. > Een concept is krachtig als het duidelijk richting en energie geeft; ‘het zet alles inspirerend en logisch op zijn plek’ Waar bij traditionele producten met behulp van technieken vanuit > Concepten moeten ambitieus en aansprekend, maar ook de Market Research mogelijk was om de eisen aan toekomstige haalbaar en acceptabel zijn voor stakeholders producten tot op behoorlijk detailniveau vroegtijdig te analyseren en te definiëren is dit bij moderne intelligente systemen bijzonder lastig. Gebruikers kunnen van te voren niet aangeven wat ze van derge- lijke systemen verwachten en de gebruikspatronen ontwikkelen zich in interactie met het daadwerkelijke systeem. Tot zeer recent was daarom de enige mogelijkheid dergelijk gedrag te bestuderen het doen van (vaak zeer tijdrovend en kostbaar) longitudinaal onderzoek in de markt. Met behulp van een “living lab” probeert men deze processen sterk te versnellen zodanig dat toepassing reeds vroegtijdig in het creatie- Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 70 Bijlage > Living Labs 71
    • Bijlage > Designing Demand Bijlage > Condities Het Engelse Design Council ontwikkelde in 2006 in samenwerking Hoewel het succes van het programma vooral meetbaar is op het Financiële voorwaarden met regionale ontwikkelings initiatieven een programma om de niveau van de individuele business case is het bereik indrukwekkend concurrentiekracht van het Engelse MKB met behulp van design te en zijn de resultaten voldoende overtuigend om het met enkele A financial gap between 30K and 2,5 MM bevorderen. Dit programma – ‘Designing Demand’ - dat is gericht aanpassingen in ieder geval tot en met volgend jaar (2011) te conti- op vier typen bedrijven: start ups, gevestigde en snel groeiende nueren. Aan het einde van dat jaar zullen dan bijna 5.000 bedrijven Financial Gap bedrijven en hightech investeringsfondsen bestaat uit twee onder- moeten zijn bereikt. Het programma wordt sinds vorig jaar in een delen: gratis maatwerkworkshops en een-op-een ondersteuning door aangepaste variant onder de naam ‘Humin’ door Flanders in Shape speciaal gerekruteerde en opgeleide mentoren, zogenaamde ‘Design ook in Vlaanderen aangeboden. Associates’. Het bedrijf committeert zich aan het programma door Friends & Informal Venture Private middel van uren en aandacht en betaalt een deel van de kosten van Family Investors Capitalists Equity de mentor. Het programma is eind 2008 geëvolueerd. Op dit moment zijn al meer dan 1.800 bedrijven met het programma bereikt. De investering van de deelnemende bedrijven varieert van € 5.000 tot ca €15.000, de terugverdientijd bedraagt gemiddeld 12 maanden. Marktfalen, in dit geval het niet effectief kunnen inzetten van design door het MKB, is de legitimatie voor een bijdrage van de Engels €30.000,- €150.000,- €150.000,- €2.500.000,- overheid. Het beoogde effect betreft zowel de vraag- als aanbodzijde van design. Terwijl aan de vraagzijde de (potentiele) opdrachtgevers ‘Small’ investments Medium sized investments Large & mature investments intensief wordt geconfronteerd met de kracht en werk- en denkwijze van design en ontwerpers worden tegelijkertijd aan de aanbodzijde bij de ‘design associates’ designmanagementvaardigheden ontwikkeld. Natuurlijk vindt de 1% excellente creatieven zijn weg altijd wel. Maar sneller. De transactiekosten van kennistransfer zijn echter hoog Op deze manier wordt tegelijkertijd een professionele uitbestedings- economisch gezien is de (bovenkant van de) middengroep veel vanwege het ontbreken van een eenduidige kennistransfer regeling relatie bevorderd en het rendement van de investering in design interessanter, aangezien daar de ambitieuze massa zit die econo- en de onbekendheid van de creatieve industrie in de waardeketen vergroot. mische impact heeft en de gewenste groei kan bemensen. Zonder (asymmetrie). geld echter geen groei. Deze ‘design associates’ of mentoren worden gerekruteerd, opgeleid Doelstellingen: en gecertificeerd door het Design Council voor leveren van een Peloton is economisch interessanter dan de gele trui (a) creëer één gemeenschappelijk belang voor spin out van intel- meer via het programma aangeboden diensten. Zij staan in dienst lectueel eigendom van de faculteiten Industrial Design van de drie van de opdrachtgever maar voeren zelf geen opdrachten uit. Design TU’s; Star designer Gele trui Associates zijn in de regel zeer ervaren ontwerpers, hebben ervaring (b) verlaag de transactiekosten die gepaard gaan met de spin out van 99% met leiden van creatieve teams en beschikken over management Ambitieuze intellectueel eigendom uit die betrokken kennisinstituten. designer Peloton vaardigheden. Het programma wordt op regionaal niveau aange- 80% boden door ‘Delivery Partners’. Zij zijn verantwoordelijk voor het Autonome Middelen: designer Eigen race selecteren van mkb-bedrijven, het uitvoeren van programmaonder- (a) creëer één gezamenlijke TTO voor de betrokken faculteiten in 40% delen en het monitoren en evalueren ervan. Nederland; Lifestyle Toerfietser designer (b) uniformeer de werkwijze en standaardiseer zoveel mogelijk proce- Designing Demand biedt drie niveaus van ondersteuning met verschil- dures en transactiedocumentatie van deze centrale TTO. lende in- en uitstapmogelijkheden en variërend van kennismaking, instructie en ondersteuning bij uitbesteding tot ondersteuning bij het Achtergrond ontwikkelen van een design-led strategie. Het maximale commitment Kennistransfer a. Er is in Nederland een groot aantal ‘technology transfer offices’ in uren bedraagt 15 dagen te besteden in een tot anderhalf jaar. Het (“TTOs”). Grotendeels opgezet door universiteiten of gesubsidi- programma kan betrekking hebben op het ontwikkelen van nieuwe Inleiding: Lex specialis creatieve industrie eerde onderzoeksinstellingen zoals bijvoorbeeld het Nederlands producten, branding, marketing en communicatie, packaging, web Innovatie van de creatieve industrie en betrokken kennisinstituten Kanker Instituut. In het algemeen hebben deze TTOs gemeen design en omgevings en service design. zit vaker dicht tegen de markt aan, de creative thinking methode. dat hun doelstelling is (a) het (commercieel) exploiteren van Hierdoor is de potentie voor valorisatie aanmerkelijk hoger en door onderzoek binnen de universiteit gegenereerd intellectueel Bijlage > Designing Demand 72 Bijlage > Condities 73
    • eigendom en (b) het faciliteren van die exploitatie. Daartoe Teneinde de Nederlandse culturele sector een Europees level playing Bijlage > Monitoring hebben vrijwel alle universiteiten in Nederland een eigen TTO field te verschaffen aangaande deze fiscale mogelijkheden is een opgezet. overleg met het direct betrokken Ministerie van Financiën van grote b. Deze TTOs hebben ieder een eigen werkwijze, eigen profes- usance. Een mogelijke verbreding draagt tevens bij aan de nieuwe sionele staf en eigen belang. Wat dit laatste betreft dienen zij in verantwoordelijkheid en stimulering van de private sector voor het algemeen in eerste instantie het belang van de universiteit cultuur en stimulering van het cultureel ondernemerschap. Bij ‘groen en in tweede instantie de belangen van betrokken individuele beleggen’ is gebleken dat via een fiscale stimulering het draagvlak onderzoekers. voor duurzaamheid significant is verbreed en duurzaamheid een Monitoring Business case: welke waarde wordt gecreëerd in elke processtap van het creative volgende vlucht heeft genomen. Waarde van Creatie - ‘De business van creatie.’ thinking proces. Daarbij kijken we naar waarde en geld stromen Economisch perspectief tussen stakeholders, risico’s en prestaties. Vanuit economisch perspectief is de ontwikkeling van individuele en Actie Situatieschets onafhankelijk opererende TTOs niet logisch omdat zij ieder vanwege Het CBI office zal een onderzoek naar mogelijkheden voor een Misschien wel het grootste knelpunt bij het beter benutten van de Doelstellingen hun eigen reden een structuur opgebouwd hebben die kosten met bredere interpretatie tussen Culturele Beleggingsfondsen, fiscale kracht van de creatieve industrie in Nederland, is het ontbreken zich meebrengt. Transactiekosten die niet nodig zouden zijn of specialisten, ministeries van Financiën en OC&W instellen. van overtuigend bewijs. Het zichtbaar en meetbaar maken van de 1. Door het in kaart brengen van waarde en geldstromen in de althans verlaagd kunnen worden wanneer het gemeenschappelijk toegevoegde waarde van creatief denken is één van de grootste projecten wordt de toegevoegde waarde van Creative Thinking belang prevaleert boven het deelbelang. uitdagingen van het innovatieprogramma. Dit is het plan voor het aangetoond, hetgeen bijdraagt aan de strategische positionering meetbaar maken en meten van de toegevoegde waarde van creatie. van de creatieve industrie. Acties voor vervolg Het vaststellen en meten van de waarde van creatie is een uitdagend 2. Creatieve bedrijven krijgen de beschikking over een praktische Door (a) het uniformeren van de werkwijze, (b) standaardiseren van probleem. Hoe isoleer je de bijdrage van creatie t.o.v. andere onder- tool waarmee ze kunnen rekenen met de toegevoegde waarde procedures, (c) standaardiseren van transactiedocumentatie kan (i) delen van het proces van het ontwikkelen, produceren en vermarkten van hun dienstverlening. De ontwikkelde methodiek stelt creatieve een versnelde gang van wetenschappelijk onderzoek naar valorisatie van producten en diensten? Meten van design/creatie leidt al snel tot bedrijven in staat nieuwe afreken- en business modellen te door de markt, en daarmee (ii) een verlaging van transactiekosten ‘measure what can be counted,’ in plaats van ‘measure what counts ‘. hanteren waarbij performance based wordt afgerekend. bewerkstelligd kan worden. Andere kennisinstellingen, faculteiten 3. (MKB)bedrijven krijgen een praktische tool, waarmee ze de ROI kunnen zich later aansluiten bij deze standaardisering. Deze opzet van Bestaande onderzoeken tonen dat er een positief verband is tussen kunnen bepalen van een investering in creatieve dienstverlening. standaardisering zal na akkoord van dit innovatieprogramma worden investeren in design en economische prestaties. Zo laat onderzoek 4. Het economische succes van de pilotprojecten is zichtbaar opgestart. Deze worden opgestart vanuit het CBI office. door de Design Council (U.K.) uit 2007 zien dat design gedreven gemaakt, zowel bij de deelnemende creatieve bedrijven als bedrijven het twee keer zo goed doen op de beurs. Onderzoek van de bij andere betrokken deelnemers(horizontale en verticale Rotterdam School of Management in Rotterdam uit 2010 toont aan doelstelling) Cultureel Beleggen dat het inzetten van design aantoonbaar leidt tot succes en dat, dat succes groter wordt als ontwerpers meer vrijheid krijgen. Maar hoe Doelgroep Inleiding dat mechanisme werkt en hoe je de contributie van creatie aantoont Wanneer zaken gefinancierd worden die in het belang zijn van de en meet in een individueel project is een ander verhaal. Er is behoefte Creatieve bedrijven: Met de in het project ontwikkelde tools en Cultuur biedt de fiscale regeling Cultureel Beleggen sinds enkele jaren aan nieuwe manieren om die toegevoegde waarde zichtbaar en methoden worden creatieve dienstverleners in staat gesteld hun interessante mogelijkheden. Deze regeling is succesvol gebleken, zo meetbaar te maken. Aan een tool om vooraf scenario’s te kunnen toegevoegde waarde beter en ‘harde’ duidelijk te maken. Door een is het toevertrouwde vermogen van Triodos Cultuurfonds in 3 jaar tijd maken over welke waarde gecreëerd gaat worden. helderder perspectief op de RODI (return on design investment), gegroeid van 25 naar 175 miljoen. De belegger verkrijgt een fiscaal zullen creatieve dienstverleners meer worden ingezet. voordeel van 2,5 % punt. Legitimatie door het maatschappelijke nut Onze maatschappij en economie maakt een transitie door van MKB/bedrijven en instellingen: Bedrijven en instellingen krijgen van cultuur, zo worden nu particulieren betrokken bij de initiatieven een industriële economie naar een belevingseconomie, waarin de beschikking over een tool/methode waarmee ze kunnen rekenen die er toe doen in de samenleving, is geen directe subsidie meer kennis, innovatie en creativiteit kernbegrippen zijn. De traditionele met wat een investering in een design thinking aanpak op kan nodig (derving voor de schatkist van maximaal van 2,5%) alsmede engineering aanpak van innovatie paste goed bij het industriële leveren. Bedrijven kunnen kennis maken met creatieve methodes in stimulering van het cultureel ondernemerschap. tijdperk. Het creatieve ontwerpproces wordt steeds meer gezien als een business perspectief. (Showcases) In de praktijk ziet deze regeling toe op het vastgoed van met aanvulling en alternatief voor het ontwikkelen van oplossingen van name de Nederlandse podiumkunsten en de Nederlandse musea. maatschappelijke knelpunten en voor het ontwikkelen van producten Aanpak Interpretatie van Europese regelgeving biedt echter meer mogelijk- en diensten waarbij op een niet technologische manier waarde wordt In alle pilotprojecten van actielijn 1 wordt gebruik gemaakt van het heden voor ondersteuning dan vastgoed en andere subsectoren van gecreëerd. Creative Thinking proces. Door in alle projecten hetzelfde proces toe de creatieve industrie als musea en podiumkunsten alleen. te passen kan gemonitored worden, op welke wijze met dit proces Dit project wil deze waarde zichtbaar en meetbaar maken en een waarde wordt gecreëerd. Op een uniforme en methodische manier Europees level playing field praktische tool en methode ontwikkelen om met die waarde te wordt de toegevoegde waarde die wordt gecreëerd in kaart gebracht. De culturele sector kent echter meer subsectoren met een even kunnen rekenen. Hiervoor wordt op een uniforme methodische Hiervoor is bij aanvang van de projecten een model ontwikkeld. grote waarde voor de Nederlandse cultuur. Elders in de EU kent men manier de waarde gemonitored, die in de pilot projecten gecreëerd Gaande de pilotprojecten wordt gekeken of het model werkt en wordt fiscale regelingen die een bredere interpretatie kennen vanuit de wordt door middel van een creative thinking benadering. het aangepast en verbeterd. Op basis van de in de projecten gegene- Europese regelgeving. Zo wordt de Duitse Filmindustrie en de Franse reerde informatie wordt een algemeen model (tool) ontwikkeld. gamesector gestimuleerd op basis van deze zelfde regelgeving. Het model waarmee we die waarde in kaart gaan brengen kijkt naar Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 74 Bijlage > Monitoring 75
    • In de projectplannen wordt hard geformuleerd wat in economische De ambitie met de ontwikkeling van dit model is het zichtbaar maken insights’ wordt de kans vergroot, dat de oplossingen die worden termen op het spel staat, zowel op macro niveau, maar ook op en meetbaar maken van (economisch)succes in de pilotprojecten. 1. Economische context ontwikkeld straks geaccepteerd worden. Tijdens de verschillende projectniveau. Door in een proef te meten of de ontwikkelde propo- stappen van het proces wordt het business model canvas gebruikt sities, applicaties of producten meetbaar effect hebben, kunnen we De waarde die wordt aangetoond kun je kan uitdrukken in euro’s, om bij te houden op welke manier ideeën en concepten waarde inschatten wat grootschalige implementatie kan opleveren. Zo kunnen maar het gaat ook om minder tastbase waarde, zoals welzijn of kunnen creëren. Er kan worden geanalyseerd welke soorten van 2. Creative thinking proces we bepalen welke waarde gecreëerd is. Gedurende de uitvoering van merkwaarde, die zich indirect uiteindelijk vertalen in euro’s. De waardestromen er ontstaan, hoe die gecategoriseerd kunnen worden de pilotprojecten wordt geanalyseerd, welke waarde gecreëerd wordt monitoring richt zich op die euro’s. Dat zichtbaar wordt: ‘good design en identificeren wat succesfactoren kunnen zijn. in de verschillende processtappen en hoe we die waarde kunnen is good business’. toeschrijven aan het gehanteerde proces. 3. Creative thinking effect Creative thinking effect Laboratorium In de business case van de pilotprojecten ontstaat zo een duide- De proposities (applicaties, producten en of diensten) die ontwikkeld lijke economische input - output situatie en worden resultaten Project Figuur 2: Processtappen worden binnen de pilotprojecten worden geprototypt en getest. gemonitord op basis van duidelijke KPI’s. Zo wordt het mogelijk om Project Door te meten in welke mate de ontwikkelde proposities bijdragen vast te stellen welke waarde door een project gerealiseerd is. Op Project aan de doelstellingen, kan worden vastgesteld wat bij maximale basis van business modelling en value flow modellen wordt vastge- Business model opschaling de effecten van de ontwikkelde oplossingen zijn. Gesteld Model on canvas steld uit welke componenten die waarde bestaat en hoe je die kan wordt dat de waarde van het design thinking proces is: De grootte Monitor key kern waarde klant klant toerekenen aan de Creative Thinking benadering. partners activiteiten proposities relaties segmenten van de kans x de mate waarin de ontwikkelde propositie realiseert wat er op het spel staat. Ofwel wat is de mate van zekerheid dat In de pilot projecten wordt de tool uitgeprobeerd (geprototyped). Zo bepaalde opbrengsten of besparingen gerealiseerd kunnen worden. wordt bereikt we een tool ontwikkeld wordt, die ook door creatief De succesfactoren die worden gevonden tijdens de monitoring en MKB-ers en commerciële stakeholders geaccepteerd wordt. De key kanalen bij het prototypen en testen van de ontwikkelde proposities kunnen resources monitoring functie levert een empirisch tot stand gekomen praktisch in een formule worden vertaald: Succesfactor 1 x succesfactor 2 x model op voor het inschatten, monitoren en meten van waarde en Denktank ...succesfactor X = y% van ‘wat staat er op het spel’. geldstromen. Dit model dient als input door kennisinstellingen die het model kunnen verfijnen, verbeteren en verder onderbouwen. cost structure inkomsten stromen Figuur 1 Monitoring cyclus De waarde creatie wordt door een monitor geregistreerd en vastgelegd. Periodiek wordt met de input uit de pilotprojecten De manier waarop die waarde aangetoond gaat worden, is door in het model geëvalueerd en bijgesteld, door een klankbord groep. een laboratoriumachtige projectomgeving een aantal proefprojecten Figuur 3: Business Model Canvas Deze klankbordgroep bestaat uit een team van economische en (pilotprojecten) te observeren en te gaan monitoren op welke manier, bedrijfskundige specialisten. In deze groep zitten onder meer een welke waarde gecreëerd wordt. Tijdens de uitvoering van de pilot- 1 De economische context van een project: creatief mkb-er, een business school, een econoom en een business projecten wordt op basis van het startmodel gemonitord wat er in Ofwel ‘wat staat er op het spel’? In de pilotprojecten is harde consultant. de projecten gebeurt. Wat we zien en vinden wordt gebruikt als input informatie over wat er op het spel staat het uitgangspunt. In de voor workshops met de Denktank. Op basis van gevonden inzichten economische context van projecten wordt waarde gecreëerd en Stappenplan wordt het model verbeterd, veranderd en verrijkt. Het echte werk uitgewisseld. In de projecten worden deze waardestromen in kaart gaat parallel gebeuren aan de uitvoering van de projecten. gebracht met behulp van het Business Model Canvas (Oosterwalder 1 basismodel , 2 monitoren en model ontwikkelen, 3 tool bouwen, 4 en Pigneur). Het business model canvas is een manier om de beschikbaar maken Wat is nu het idee over het model? (Best current thinking) bouwstenen van een business model in één overzicht in kaart te Er moet worden vastgesteld: brengen. (klanten, propositie, kanalen, klantrelaties, inkomsten- Eerste aanzet tot een model t.b.v aantonen van de waarde 1) wat de economische context is voordat we aan een creative stromen, key resources, kernactiviteiten, key partners en kosten- van creative thinking. thinking proces beginnen structuur) In het business model canvas kunnen de waarde stromen 2) op welke manier er waarde ontstaat tijdens het doorlopen van het die een rol spelen tussen alle betrokken stakeholders gevisualiseerd In de aanloopfase van het Innovatieprogramma is een start gemaakt design thinking proces worden. Er is nu vastgesteld wat op het spel staat. Wat we willen met de ontwikkeling van een meetmodel voor de toegevoegde 3) welke waarde er is ontstaan nadat het proces doorlopen is bereiken en wat er gemeten gaat worden om straks vast te stellen waarde van Creative Thinking. Met andere woorden: vaststellen wat er op het spel staat, iets doen welke waarde gecreëerd is in het project. en dan het effect meten. Creative thinking genereert oplossingen voor complexe vraagstukken 2 Creative thinking proces. en doet dat op een manier waarbij behoeften van mensen, de De stappen in het creative thinking proces (define the challenge, business case en techniek elkaar in balans houden. Het uitgangspunt explore needs, find insights, explore ideas, define concepts, proto- voor het ontwikkelen van dit model om de waarde van creative typing and testing) zijn er allemaal op gericht het risico op falen en thinking te kunnen bepalen is, dat die waarde nu onvoldoende wordt de kans van slagen te vergroten. Door na te denken over de vraag gezien en daardoor onvoldoende wordt benut. (challenge) wordt voorkomen dat oplossingen worden ontwikkeld voor de verkeerde vraag. Door op zoek te gaan naar ‘new customer Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 76 Bijlage > Condities 77
    • Business Model Canvas Bijlage > Stakeholders Key Kern Waarde Klant Klant partners activiteiten proposities relaties segmenten Key Kanalen resources 1: Macro niveau Economische dimensie van het grote probleem Cost structure Inkomsten stromen Creatief MKB For Inspiration Only 538 fris in communicatie 31Volts Frog Design Waardestroomtype 1 7Scenes Fronteer Strategy 2: Meso niveau Economische dimensie Waardestroomtype 2 About Brands Concepts Design FunnelVision van het focusgebied Waardestroomtype 3 ACE Gameship Adaptive Path Geesink Studios Succesfactor 1 Adfomedia Grotenhuis Organisatieadvies Succesfactor 2 D’Andrea en Evers Guerrilla Games 3: Project niveau Succesfactor 3 ARA Groep Guruscan Economische dimensie Argumentenfabriek Habbo van het grote project Reduceer risico x.. Art In Music Holland Brandinggroup Verbeter kans y.. Beamsystems Holland Processing Waarde deze fase.. BisPublishers Hyves Define challenge Blender ID&T Creative thinking proces Monitor business case Boomerang IJsfontein Explore needs tijdens de ontwerp fase Define insights Bright / Emerce IN2 Explore ideas Burnam Visual Communication Indes Define concepts Butterflyworks Informaat Develop pilots CCCP Innovation Factory Define endresult Census Design Management bv Interimic CentAdviesBureau Invivio 4: Applicatie niveau Cinekid K4B Economische dimensie Claus Kaan Architecten Kairos Co van de oplossing (A) Co-Lab Kennedy van der Laan Concrete Khaeon Creative cities Knowmads Createlaw Kunst en Zaken Slaagkans x economische potentie = Waarde van Creatie Cyrte KVD Dance4Life Layar Figuur 4: Startmodel Monitoring DEN Leylines Dialogic Liacs Droog Design Little Chicken Dutch Coast Software Lost Boys international DynamicZone Mangrove EDC Marabeau EenEnEen Marcel Wanders Studio e-Motek Marlies Dekkers e-semble Marokko.nl European Centre for the Experience Economy Massive Music Eventsit McCann Experience Tomorrow Media Catalyst Eyeworks Media Republic Fabrique Mediamatic First Design MediaMonks FLEX/the INNOVATIONLAB Mediarepublic Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 78 Bijlage > Stakeholders 79
    • Meyer en van Schooten WiEN'S ontwerperschap NVJ TU Eindhoven MindSteps Woedend OTP Universiteit Twente Mirabeau Wunderworks Universiteit van Amsterdam Montevideo Xenox Innovatie- en onderzoeksprogramma's Universiteit van Utrecht Mrs Robinson XML Design den Haag Vrije Universiteit Amsterdam MVRDV Zeeno Design Initiatief Nachtlab Zin & Co Digitale Stad Eindhoven Musea en overige culturele instellingen Networkcultures Dutch Game Garden Filmmuseum New Media Brains Creatieve industrie IIP Create FOAM Nieuwe Ogen Achmea IOP-IPCR IDFA npk design Alliander Nederland Breedbandland Instituut voor Beeld en Geluid NZ Adviesgroep Athlon Carlease NIMk Koninklijke Bibliotheek OMA AVRO Novay Muziekgebouw OMFL CapGemini the patching zone Rijksmuseum Parklane Endemol Zorg Innovatie Platform Zuiderzeemuseum Pezy Ericsson PlayLogic Exact Intermediairs Overheid, agentschappen en uitvoeringsorganisaties PostPanic Forbo Creative Factory Amsterdamse Innovatie Motor Prospective.nl G-Star IRIS CCAA PSV Ilse Media Kunstenaars&Co Ministerie van Buitenlandse zaken Randoe Verandermanagement INFO.nl Mediagilde Ministerie van Economische Zaken Ranj Serious Gaming KLM Syntens Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Reload Koninklijke Ten Cate NL Innovatie Salto Logica Kennis- en expertiscentra Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord SBP / De Zaak MTV Creative Learning Lab Rotterdam Media Commission Scope Design Strategy Omroep.nl De Baak Taskforce Innovatie Regio Utrecht Serendip Philips Institute of Network Cultures TNO SETUP Philips Design Kennisland SidLee Philips Research odyssee-groep Sector- en promotieorganisaties Smadsteck Plugwise STEIM Atelier Rijksbouwmeester SOFA Rabobank Stichting ALICE AWT Dutch Fashion Foundation STBY Seedlinqs Waag Society Brainport Development Studio Dumbar Serious Toys Brouwersgracht Fonds Submarine Starbucks Kennis- en onderwijsinstellingen (incl. lectoraten) Design Coöperatie Brainport Taxi Triodos Academie voor Bouwkunst Dialogues Incubator TBWA Unilever Amsterdam Fashion Institute DutchDFA TDMP UPC ARCII ICT-Office The Beach VGZ CWI ICTRegie Things called m... Vodafone Design Academy Eindhoven NAi Tinything WoltersKluwer Hello® Netherlands Water Partnership TTY Internet Solutions HKU, Faculteit Kunst en Economie Premsela UN Studio Beroeps-, branche-, netwerk- en koepelorganisaties Hogeschool Rotterdam Pakhuis de Zwijger Usual Suspects BNA Hogeschool Utrecht Picnic V2_ BNO Hogeschool van Amsterdam Stichting Natuur en Milieu Van Berlo Booosting Maastricht University Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie vanderVeerDesigners Design Business Netwerk DEB Mode Academie Virtueel Platform VogelVrij Designlink Nicis Institute Vstep Dutch Gaming Association NWO W!Games Federatie Dutch Creative Industries Rietveld Landscape WAACS Design & Consultancy IDC Rotterdam School of Management Wakoopa iMMovator Saxion West8 Industrial Design Centre THNK Westergasfabriek Modint TU Delft, Faculteit Industrial Design Waarde van Creatie Innovatieprogramma Creatieve Industrie 80 Bijlage > Stakeholders 81
    • Bijlage > Intentieverklaringen Een veelheid aan organisaties ondersteunt het Innovatieprogramma Kennisinstellingen Creatieve Industrie. Deze partijen betreffen primair creatieve partijen, Hogeschool van Amsterdam, CREATE-IT Applied Research maar ook (branche)vertegenwoordigers, kennisinstellingen en organi- Hogeschool voor de Kunsten Utrecht saties buiten de creatieve industrie. Hogeschool Utrecht THNK In het bijzonder zijn ook intentieverklaringen gevraagd van organi- Technische Universiteit Delft, faculteit Industrieel Ontwerpen/FES CIRP saties waarmee in de komende jaren nauw zal worden samengewerkt Technische Universiteit Eindhoven, Department of Industrial Design zoals THNK en FES CIRP, maar tevens diverse consortium partners Universiteit Twente, Faculty of Engineering Technology in de pilot projecten. In deze bijlage zijn de intentieverklaringen Vrije Universiteit, Center for Advanced Media Research Amsterdam gebundeld. Intermediaire organisaties BigPig Creatieve organisaties BNO Creative Cloggy Brainport Development Creative Industry SOFA Design Coöperatie Brainport Curve Design Initiatief Design Thinkers Designlink Droog Dialogues House European Centre for the Experience and Transformation Economy Dutch Creative Residency Network Fabrique Dutch Fashion Foundation GuruScan IIP/Create Holland Branding Group iMMovator Cross Media Network Indes Industrial Design Centre info.nl MODINT Instituut voor Beeld en Geluid Nederland Kennisland Joke van Beek Bedrijfsidentiteit TAO Seedlinqs Kairos Co Virtueel Platform LBi Lost Boys Logica Overige organisaties Media Catalyst Athlon Car Lease MediaGuild GGzE Ontwerpwerk Hamelink & Van den Tooren npk design Htas Automotive Innovation Philips Research Kennedy Van der Laan Ping-Pong Design Natuur en Milieu Springtime Ons Net Eindhoven STBY Triodos Bank STEIM ZonMw The Patching Zone Total Identity Vermeulen Brand Design 31Volts Waag Society Wit Design Zeeno Bijlage > Intentieverklaringen 83