• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Samenwerken En Ipr  Iip Create  Eindrapport 06
 

Samenwerken En Ipr Iip Create Eindrapport 06

on

  • 922 views

 

Statistics

Views

Total Views
922
Views on SlideShare
915
Embed Views
7

Actions

Likes
0
Downloads
7
Comments
0

2 Embeds 7

http://iipcreate.com 4
http://www.slideshare.net 3

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Samenwerken En Ipr  Iip Create  Eindrapport 06 Samenwerken En Ipr Iip Create Eindrapport 06 Presentation Transcript

    • Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van TNO. TNO geeft toestemming aan IIP Create om sheets 7 tot en met 40 te gebruiken binnen IIP Create. Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor onderzoeksopdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen de partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belanghebbenden is toegestaan. © 2009 Projectgegevens 0.1 Versie Vertrouwelijk Rubricering 35157 Rapportnummer 14 december 2009 Opleverdatum Anne Nigten Contactpersoon IIP Create (ICT Innovatieplatform Creatieve Industrie) Opdrachtgever 035.33246 Projectnummer Samenwerken en IPR Projecttitel Mascha van Dort Reviewers Marc Steen en Pepijn Vos Auteurs
    • In deze presentatie worden de resultaten opgeleverd van het project ‘Samenwerken en intellectueel eigendom’ dat TNO heeft uitgevoerd voor IIP Create
      • 1. Project
        • 1.1 Doel van het project
        • 1.2 Afgesproken en opgeleverde resultaten
        • 1.3 Aanpak
      • 2. Resultaten
        • 2.1 Inventarisatie van vraagstukken en problemen (‘nul-meting’)
        • 2.2 Algemene richtlijnen
        • 2.3 Risico-scan
        • 2.4 Koffers (maatregelen)
      • 3. Suggesties voor vervolg acties
      • Bijlagen:
        • Interviewlijst
        • Deelnemerslijst Workshop PICNIC
        • Deelnemerslijst Workshop IIP Create
        • Verslag Workshop IIP Create
    • 1.1 Doel van het project
      • Doel van het project is een bijdrage te leveren aan het constructief inzetten
      • van (IP-) maatregelen in samenwerkingen op het gebied innovatie binnen de
      • creatieve industrie.
      • Dit willen we doen door het ontwikkelen en beschikbaar maken van praktische
      • richtlijnen en aanbevelingen over hoe constructief omgaan en met intellectual
      • property rights (IPR of IE) en samenwerkingsvraagstukken–in brede zin.
      • Dit willen we samen doen met experts op dit gebied en organisaties uit de
      • creatieve industrie.
    • 1.2 Afgesproken en opgeleverde resultaten
      • In de offerte stonden de volgende ‘Resultaten’ gedefinieerd; deze zijn
      • uitgewerkt als aangegeven:
      • Inventarisatie van de (IP-) vraagstukken en problemen
      • Uitgewerkt als:
      • ‘ Nul-meting’ (context, focus, succes, vraagstukken/problemen, cases)
      • Zie: sheets 7 t/m 20
      • Blauwdrukken en besluitvormingsdiagram
      • Uitgewerkt als:
      • Algemene richtlijnen
      • Risico-scan
      • Koffers (maatregelen)
      • Zie: sheets 21 t/m 40
      • Suggesties voor vervolgacties
      • Zie: sheets 41 t/m 47
    • 1.3 Aanpak (1/2)
      • Samenwerking met ‘het veld’ – cruciaal bij het uitvoeren van dit project.
      • Hiermee proberen we optimaal aan te sluiten de behoeften van ‘het veld’.
      • We hebben ‘het veld’ op verschillende manieren betrokken, zie volgende
      • sheet.
    • 1.3 Aanpak (2/2) Verslaglegging en overdragen kennis 5. Rapportage
      • Kennis delen over:
      • Samenwerken in de creatieve industrie en vraagstukken/problemen die daarbij kunnen spelen
      • Constructief inzetten van IP in samenwerking
      • En toetsen of:
      • de vraagstukken/problemen herkenbaar zijn
      • de richtlijnen en ‘checklists’ bruikbaar zijn in de praktijk
      Een IIP Create Workshop (26 nov. 09) Samenwerken en Intellectueel Eigendom waar verschillende bedrijven en organisaties uit de creatieve industrie participeerde 4. Workshop IIP Create
      • Verkrijgen van inzicht in:
      • welke type samenwerkingen komen voor
      • welke (IP-) vraagstukken worstelen uitgeverijen en drukkerijen
      • welke oplossingen gebruikt men nu al
      Een Co-creatie-workshop (nov. 09) in opdracht van Nederlandse Uitgevers Vereniging NUV), Centrum voor Merk en Communicatie (CMC), Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen(KvGO), waarbij ruim 30 drukkers en uitgeverijen participeerde 3. Workshop Co creatie
      • Het toetsen en aanvullen van de inzichten die zijn verkregen op basis van de interviews
      • Het verder ontwikkelen van de eerste toolbox
      Een workshop op PICNIC’09 waaraan verschillende mensen uit de creatieve industrie hebben deelgenomen (zie bijlage voor de definitieve lijst) 2. Workshop PICNIC
      • Verkrijgen van inzicht in:
      • Welke type samenwerkingen voorkomen
      • Welke (IP-) vraagstukken worstelen creatieve bedrijven mee
      • Welke oplossingen gebruikt men nu al
      • Het ontwikkelen van de eerste toolbox
      Gesprekken met mensen van meer dan 20 bedrijven en organisaties uit de creatieve industrie (zie bijlage voor de definitieve lijst) 1. Interviews Doel Concrete aanpak Stappen
    • 2.1 Inventarisatie van vraagstukken en problemen
      • Op de volgende sheets wordt de huidige stand van zaken
      • geschetst wat betreft ‘samenwerken en intellectueel eigendom’ in
      • de creatieve industrie. Een soort ‘nulmeting’:
      • Context: kenmerken van de creatieve industrie wat betreft samenwerken en IP
      • Focus op complexe vormen van samenwerken
      • Succes: er zijn verschillende vormen en opvattingen over wat ‘succesvol samenwerken’ is
      • Vraagstukken/problemen: tijdens samenwerken; en afhankelijk van soort samenwerking
      • Cases, ter illustratie (gebaseerd op interviews en gebruikt tijdens workshop)
    • 2.1 Context (1/2)
      • Creatieve bedrijven creëren tekst, muziek, campagne, website, game, etc., vaak in
      • samenwerking met of in opdracht van één of meerdere bedrijven. In deze
      • samenwerking staan vaak de creatieve processen centraal. Kenmerk van creatieve
      • processen is dat deze vaak moeilijk te ‘managen zijn, omdat vooraf vaak alleen de
      • contouren van het eindresultaat gedefinieerd zijn en de concrete invulling hiervan
      • dient nog ‘ opnieuw’ gecreëerd te worden. Hierdoor behoud je onzekerheid over het
      • eindresultaat en het proces om daartoe te komen. Dit heeft tot gevolg dat de
      • betrokken partijen gezamenlijk een onzeker proces in gaan, waarbij het proces, de
      • investeringen, resultaat en opbrengsten onzeker zijn.
      • Verder zijn de producten die creatieve bedrijven zowel inbrengen in het creatieve
      • samenwerkingsproces als de output die genereert worden in dit proces
      • kennisintensief. Hierdoor worden creatieve bedrijven en hun partners vaak
      • geconfronteerd met IP-vraagstukken. Denk hierbij aan vraagstukken over wie is
      • eigenaar van deze kennis(-producten) en onder welke voorwaarden mag wie
      • hiervan hoe gebruik maken. Men weet niet altijd hoe hier op constructief mee om te
      • gaan. Het niet constructief omgaan hiermee leidt er vaak toe dat de samenwerking
      • niet eens wordt gestart, of stroef gaan lopen of zelfs falen.
    • 2.1 Context (2/2)
      • De samenwerkingsverbanden die plaatsvinden zijn heel divers, o.a. qua groot/klein;
      • gevestigd/jong; creatief/technisch; commercieel/not-for-profit, etc. Dit heeft
      • implicaties op zowel de specifieke (IP-)vraagstukken die (gaan) spelen als wel de
      • maatregelen die genomen kunnen worden.
      • Samenwerken is een belangrijk vehikel die creatieve bedrijven gebruiken om hun
      • expertise te combineren met hun partners om een bijdrage te leveren aan het
      • ontwikkelen van nieuwe producten/ diensten. Echter, bedrijven worden in het
      • proces van het opzetten en managen van een samenwerking geconfronteerd
      • worden met allerlei (IP-) hindernissen en waarmee niet altijd voldoende handvaten
      • heeft hoe hier constructief mee om te gaan.
      • Dit leidt er toe dat samenwerken niet altijd als succesvol wordt ervaren.
    • 2.1 Focus op complexe vormen van samenwerken
      • Twee of meerdere autonome organisaties die middels samenwerken iets nieuws
      • creëren (bv. concept, product,dienst). In deze samenwerking worden resources van
      • de partners ingezet en gecombineerd om te komen tot een gezamenlijk resultaat.
      • Denk bij resources aan bijv. specifieke kennis, expertise, skills, materialen,
      • technologie, voorzieningen en geld.
      Intensieve opdrachtgever- opdrachtnemer Bilaterale - samenwerking Multi-partner samenwerking (ver-)Kopen
    • 2.1 Succes: verschillende vormen en opvattingen Succes Financieel Kennis Strategisch Snelheid Financieel Kennis Strategisch Conflicten Soepel Flexibiliteit Vertrouwen opgebouwd Kansen voor toekomst Gelijk Tevreden Doel bereikt Fair Fun Collectief resultaat Individueel resultaat Relatie Proces
    • Picture by leadfood: http://www.flickr.com/photos/mom320/3506217462/sizes/s/ 2.1 Vraagstukken/problemen tijdens samenwerken Bepalen strategie/doel Bepalen samenwerking strategie Selecteren partner(s) Vormgeven samenwerking Managen en evalueren samenwerking
    • Bepalen strategie/doel Bepalen samenwerking strategie Selecteren partner(s) Vormgeven samenwerking Managen en evalueren samenwerking
      • Niet goed weten welke ‘juridsche’ samenwerkingsvorm (bv JV, contract, B.V., licensing)
      • Niet goed weten hoe investering en opbrengsten te verdelen
      • Eigendoms- en gebruiks-issues (van ingebrachte kennis en gecreëerde kennis)
      • Hoe slim onder te handelen
      • Niet goed weten waarover afspraken te maken
      • Niet goed weten wat wel/ niet vast te leggen in contracten
      • Hoe omgaan met wan-/vertrouwen issues
      • Niet goed weten hoe de samenwerking te organiseren
      • Niet goed weten waarop en hoe te monitoren
      • Hoe om te gaan met conflicten
      • Niet weten hoe vertrouwen te behouden en te verbeteren
      • Hoe voldoende commitment te behouden en waar te borgen
      • Communicatie-problemen
      • Coördinatie- en afstemmings-problemen
      • Problemen aangaande kennisdelen/ -bescherming
      • Niet helder krijgen wat voor partner je zoekt
      • Niet goed weten hoe een geschikte partners te vinden
      • Niet weten hoe en waarop partners te selecteren
      • Niet goed weten hoe ‘veilig’ aftasten met potentiële partners
      • Omgaan dilemma openheid van ideeën vs. beschermen van ideeën
      • Niet scherp krijgen wat je eventueel zou willen bereiken met samenwerken
      • Niet goed kunnen beslissen welke activiteiten je samen met een partner(s) wil uitvoeren, of je juist zelf wil doen of die juist wil uitbesteden.
      • Niet scherp krijgen welke functie je wil vervullen op de markt
      • Niet scherp krijgen van je doelen/ ambities
      • Niet scherp krijgen wat je sterkte/ zwaktes zijn en wat de kansen/ bedreigingen in de markt zijn
      • Niet scherp krijgen wat je strategie-/innovatiedoelen zijn
      • Niet scherp krijgen wat je business model is
      • Niet helder krijgen of en welke rol IP heeft in het realiseren organisatiedoelen (IP-beleid)
      2.1 Vraagstukken/problemen tijdens samenwerken
    • 2.1 Vraagstukken/problemen afhankelijk van soort samenwerking Diverse samenwerkingen Aantal Cultuur- verschillen Techniek Model Idee Concept Kennis/ advies product/ dienst Hoogte Wat (geld, mankracht,, materiaal, technologie, ideeën) Verschil in investering tussen partners Relatie/ verhouding Game Muziek Beeld ad hoc/ structureel Belangen Internationaal Bekend/ onbekende relaties Idee genereren Selecteren Ontwikkelen Testen Vermarkten Hoogte Verdeling over partners Dynamiek Geld Reputatie Concepten Subsidie Investering Risico’s Duur Resultaat Context Activiteiten Samenstelling Aard
    • 2.1 Cases, ter illustratie
      • Gebaseerd op interviews (geanonimiseerd, uiteraard)
      • Gebruikt in de IIP Create workshop, 26 november 2009
    • 2.1 Case A
      • Anton werkt bij een relatief klein, creatief ontwerpbureau. Anton ontmoet op een receptie Jaap, commercieel directeur van high-end winkelketen De Bezige Bij . Jaap wil een nieuwe marketing campagne, met als belangrijk onderdeel een innovatieve, interactieve website.
      • Jaap zoekt contact met jullie ontwerpbureau om het creatieve ontwerp te maken voor de campagne en de website. Jaap zoekt ook contact met Wim, van WebTech , een middelgroot technisch bureau, met wie ze eerder hebben samengewerkt, om de website technisch te realiseren.
      • Tijdens een eerste orienterend overleg (Anton, Jaap, Wim) is ook een juridisch specialist van De Bezige Bij aanwezig, die de indruk wekt van alles te willen vastleggen op papier. Tegelijkertijd pleit de commercieel directeur voor ‘out of the box’ denken en voor het vrijelijk uiten en delen van creatieve ideeën.
    • 2.1 Case B
      • Bert werkt als zelfstandig ontwerper en pakt vaak opdrachten samen met anderen op. Bert komt in contact met Jacqueline, directeur new business van Jagt , uitzendbureau voor hoger opgeleiden. Ze wil een nieuwe doelgroep bereiken via innovatieve dienst­concepten.
      • Jacqueline kan op dit moment nog geen opdracht geven, maar ze wil wel een keer verder praten. Ze straalt een sfeer uit van ‘laten we creatief zijn’ en ‘liever geen juridisch gezeur’.
      • Bert legt contact met Dirk-Jan, zelfstandig marketing­consultant. Hun plan is om samen enkele concepten te ontwikkelen voor Jagt (Bert het creatieve deel, Dirk-Jan het business deel) en om die daarna aan Jagt te presenteren, in de hoop dat er dan een opdracht uit komt.
      • Bert heeft niet eerder met Dirk-Jan samengewerkt en krijgt de indruk dat Dirk-Jan veel verstand heeft van contracten en dergelijke.
    • 2.1 Case C
      • Cees werkt bij middelgroot ontwerpbureau. Onlangs kwam hij op een workshop Antoin Vermeeren tegen, technisch directeur van Jansens , internationaal opererende producent van consumenten elektronica.
      • Antoin is op zoek naar creatieve ideeën voor nieuwe producten. Hij wil gebruikmaken van hun gepatenteerde technologie en producten ontwikkelen voor sport en fitness, een nieuwe markt voor hen. Hij wil inhoudelijk advies over die nieuwe markt vragen aan Simon, zelfstandig gevestigde consultant, die ook werkt voor een groot bedrijf in de sport en fitness. Voor het ontwikkelen en visualiseren van de ideeën vraagt hij de hulp van Cees.
      • Tijdens een eerste oriënterende bijeenkomst (Antoin, Cees, Simon) vertelt Antoin dat hij een project wil waarin we ‘open met elkaar omgaan’. Er is ook een jurist aanwezig vanuit Jansens .
    • 2.1 Case D
      • D is een los-vast samenwerkingsverband van vier pas-afgestudeerde ‘jonge honden’. Twee van hen hebben een innovatieve game bedacht en een demo gebouwd van enkele scènes.
      • Ze willen verder met het concept en zoeken contact met Gamezzz , een groot game bedrijf. Gamezzz zou de game verder kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld op hun game-engine, en ze hebben contacten om de game te distribueren.
      • De ‘jonge honden’ van D zijn graag bezig met ontwikkelen. Overigens wil één van de twee vooral ‘naam maken’ en de ander wil er eigenlijk wel rijk van worden. Ze hebben geen ervaring met juridische kwesties. Over twee weken is een eerste bespreking met Gamezzz . Ze werken aan een synopsis en storyboards om hun game te presenteren.
    • 2.1 Case E
      • Eveline werkt als zelfstandig ontwerper. Onlangs presenteerde ze tijdens een min of meer openbare lezing een concept voor een nieuwe vorm van interactie met computers. Ze had dat concept op eigen kosten ontwikkeld, samen met Wendy, haar ´buurvrouw´ in het bedrijfs-verzamelgebouw. Dat was de eerste keer dat ze samenwerkten.
      • Na de lezing benadert Natascha Eveline (Wendy is er niet bij). Natascha werkt als manager new business bij Pavem , een internationale producent van computer accessoires, en ze is altijd op zoek naar concepten voor nieuwe producten.
      • Tijdens de kennismaking klikte het tussen Natascha en Eveline. Volgende week hebben ze een eerste afspraak, op het kantoor van Pavem .
      • Op de volgende slides worden adviezen gegeven om de huidige
      • situatie te verbeteren: om mensen in de creatieve industrie te
      • helpen beter samen te werken en constructief om te gaan met
      • intellectueel eigendom.
      • Deze adviezen worden gegeven in praktische vormen:
      • 2.2 Algemene richtlijnen
      • 2.3 Risico-scan
      • 2.4 Koffers (maatregelen)
    • Algemene richtlijnen
      • Algemene richtlijnen voor mensen in de creatieve industrie,
      • voor het opzetten en managen van een samenwerking en voor het
      • constructief omgaan met intellectueel eigendom.
    • 2.2 Algemene richtlijnen
      • Duidelijk voor jezelf hebben wat je wilt bereiken met samenwerken—samenwerken is een manier, maar niet altijd de makkelijkste manier
      • Duidelijk grenzen stellen wanneer je wel/niet wilt samenwerken
      • Samenwerken moet een win-win situatie opleveren
      • Gaat over vertrouwen en elkaar iets gunnen
      • Zorg voor duidelijkheid over: individuele en gezamenlijke doelen, investeringen, risico’s, resultaten, opbrengsten, IP
      • ‘ Fair’ verdelen
      • Goede voorbereiding is van groot belang
      • Wederzijdse flexibiliteit in de samenwerking helpt om beter om te gaan met ‘tegenslagen’ en veranderingen
      • Afspraken maken betekent helderheid en transparantie creëren
      • Systematisch doorlopen van het proces van opzetten, vormgeven en managen van een samenwerking, kan helpen om onverwachte ergernissen te voorkomen in latere fases
    • Risico-scan en Koffers
      • Tools die mensen in de creatieve industrie kunnen gebruiken om een
      • samenwerking met de partners op te zetten en vorm te geven—eventueel
      • samen met de gekozen samenwerkingspartners. Doel is om specifieke
      • problemen/ risico’s te identificeren (Risico-scan) en passende maatregelen
      • te nemen om de samenwerking succesvol te laten verlopen (Koffers).
      • M.n. toepasbaar tijdens vormgeven van de samenwerking waarbij al
      • gekozen is voor bepaalde samenwerkingspartner(s).
      • Risico-scan: Problemen en risico’s inventariseren voor een specifieke situatie
      • Koffers: Bepaal maatregelen om problemen op te lossen en/of risico’s te verkleinen
    • 2.3 Risico-scan Situaties (case) Problemen en risico’s 1 2 Voorbeeld: Bij samenwerking met internationale partners… … is er een relatief groot risico van problemen met/in de communicatie
      • Opdracht : Voor specifieke case/ situatie: Welke problemen en risico’s zouden zich kunnen voordoen en waarom?
      • Stappen :
      • Risico-scan (deel 1): Kruis aan: ‘Kenmerken van samenwerken’ (bovenste rij)
      • Risico-scan (deel 1): Identificeer relevante problemen en risico’s. Er zijn reeds ‘kruisjes’ gezet, als handreiking (uiteraard kun je deze voorgestelde ‘kruisjes’ weglaten of nieuwe ‘kruisjes plaatsen)
      • Risico-scan (deel 2): Bepaal de ‘zwaarte’ van problemen en risico’s (op een schaal van 1 tot en met 5) met een toelichting
      • Kies één of enkele problemen of risico’s uit, om centraal te stellen
      2.3 Risico-scan: instructies
    • 2.3 Risico-scan (deel 1) X X X X X Onbekende partners bij betrokken Kenmerken van samenwerking: Zeer vernieuwd samenwerkingsresultaat als doel Specifiek intellect (bv kennis, technologie) wordt ingebracht of verkregen in de samenwerking Zeer lange samenwerking Concurrentie (partners bieden vergelijkbare producten/ diensten aan op de markt) Diversiteit in disciplines (de partners hebben diverse achtergronden)) Asymmetrische partnerrelaties (groot- klein verhouding tussen partners) Internationale samenwerking (Partners uit verschil-lende landen) Multi-partner samenwerking (> 2 partners) Samenwerkings- kenmerken Potentiële risico’s/ vraagstukken X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Culturele/ organisatorische fricties Technische en markt risico’s Externe veranderingen Communicatie Vertrouwen en commitment Intellectueel eigendom (IP) Kennisdeling/- uitwisseling Conflicten over investering en verdeling opbrengsten X X
    • 2.3 Risico-scan (deel 2)
      • Vertrouwen en commitment:
      • Voldoende commitment o.a. top mngt van alle partners
      • Voldoende vertrouwen dat combinatie van expertise van de partners te samen voldoende is om de einddoelen te realiseren
      • Vertrouwen in elkaar om dit project te realiseren
      • Intellectuele eigendom:
      • Conflicten over wat de partners mogen doen met de kennis/ expertise/ technologie die de partners inbrengen in de samenwerking
      • Conflicten over wie mag wat gebruiken met idee/ concepten die tijdens de samenwerking (extra) zijn ontwikkeld
      • Conflicten over wie is de eigenaar van het eindproduct van de samenwerking
      • Conflicten over wie mag wat doen met het eindproduct uit de samenwerking
      • Kennisdeling/ -uitwisseling:
      • Risico dat de partner jouw unieke kennis verkrijgt (die je eigenlijk niet wil delen)
      • Risico dat de partners niet transparant zijn over welke relevante kennis zij hebben
      • Risico dat de partners niet alle relevante kennis deelt (kennis achterhoud)
      • Risico dat de kennis zoveel wordt (af-) beschermt dat kennisdeling moeizaam gaat
      • Conflicten investering en en verdeling van opbrengsten:
      • Conflicten over welke partner wat investeert/ inbrengt in de samenwerking
      • Conflicten over welke partner welke deel van de opbrengsten krijgt
      Risico’s 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 Toelichting Hoe groot is de kans? Heel klein niet vs heel groot (0-5)
    • 2.3 Risico-scan (deel 2) 0..1..2..3..4..5
      • Culturele/ organisatorische:
      • Risico dat door verschillen in werkprocessen, cultuur, procedures tussen partners de samenwerking
      • Technische/ markt- risico:
      • Risico’s dat het gewenste eindresultaat niet behaald kan worden door bijvoorbeeld technisch problemen
      • Risico’s dat er niet voldoende revenu gegenereerd kan worden uit de markt o.b.v. van het eind resultaat
      • Externe veranderingen:
      • Risico dat veranderingen in de omgeving (bijv. technologisch ontwikkelingen, concurrenten, marktvraag) op treden die invloed zijn op de doelen/ resultaat, het proces en voorwaarden van de samenwerking
      • Risico dat veranderingen bij de partner(s) plaatsvinden die van invloed zijn op de inbreng/ belang en voorwaarden waaronder de partner in de samenwerking
      • Risico dat veranderingen in samenwerking, partner of omgeving van invloed zijn op de samenstelling van partners in de samenwerking
      • Communicatie:
      • Risico dat de partners elkaar niet goed begrijpen
      • Risico dat de partners niet open zijn over doelen en belangen
      Risico’s 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 0..1..2..3..4..5 Uitleg Hoe groot schat je het risico in: Score 0-5 (Zeer laag tot zeer hoog)
    • Toelichtingen Belangrijkste problemen en risico’s
    • 2.4 Koffers Maatregelen 3 Problemen en risico’s 4 Voorbeeld: Een risico van problemen met communicatie… … kun je oplossen door extra tijd te besteden aan afstemmen Jur. Afs. Rel. Gov.
    • 2.4 Koffers Set van juridische maatregelen Biedt de mogelijkheid om een juridische stappen te ondernemen als zaken niet gebeuren zoals gewenst Set van issues waarover afspraken kunnen worden gemaakt met samenwerkingspartners Biedt de mogelijkheid om helderheid te creëren/ verwachting af te stemmen tussen partners Set van organisatorische maatregelen die genomen kunnen worden Schept voorwaarden waaronder/ waarbinnen de samenwerkingsactiviteit worden uitgevoerd en gemanaged Set van manieren hoe om te gaan met relationele aspecten Biedt de mogelijkheid de deze aspecten te monitoren, te bespreken en indien nodig te verbeteren Juridisch Afspraken Relationeel Governance
    • 2.4 Koffers: instructies
      • Opdracht :Voor gekozen problemen/risico’s: Selecteer passende
      • maatregelen en licht toe: waarom deze maatregelen gekozen
      • en hoe deze maatregelen toepassen
      • Stappen :
      • Koffers kiezen: Bepaal voor de gekozen problemen/risico’s: welke koffers je nodig zou kunnen hebben. Er zijn reeds ‘kruisjes’ gezet, als handreiking (uiteraard kun je deze voorgestelde ‘kruisjes’ weglaten of nieuwe ‘kruisjes’ plaatsen)
      • Bekijk de inhoud van de Koffers en bedenk en bespreek welke specifieke maatregelen je zou willen/moeten inzetten
      • Bedenk en bespreek waarom je deze maatregelen kiest en maak een plan, zo concreet mogelijk, hoe je deze maatregelen wilt inzetten
    • 2.4 Koffers kiezen Potentiële risico’s/ vraagstukken X X X X X X X X X X X X X X X X X X Culturele/ organisatorische fricties Technische en markt risico’s Externe veranderingen Communicatie Vertrouwen en commitment Intellectueel eigendom (IP) Kennisdeling/- uitwisseling Conflicten over investering en verdeling opbrengsten Juridisch Afspraken Relationeel Governance
      • Een set van juridische maatregelen (IP en contracten),
      • dit biedt de mogelijkheid om een juridische stappen
      • te ondernemen als zaken niet gebeuren zoals gewenst
      2.4 Koffers
      • Tips:
      • Bedenk goed hoe IP kan bijdragen aan jouw prestaties als bedrijf
      • Bedenk goed wat de IP-consequenties, bijv. het monitoren mis-use van IP en het aanvechten van mis-use
      • Contracten geven geen 100% zekerheid
      • Te veel tijd besteden aan contracten kan er voor zorgen dat energie uit de samenwerking gaat
      • Dikke contracten niet altijd beter en safer. Geven geen garantie voor geen problemen)
      • IP-afspraken over ‘in te brengen’ en ‘mogelijk te creëren intellect’:
      • Copyright (auteursrecht)
      • Brands, models, drawings
      • (merken, modellen, tekeningen)
      • Patents (octrooi)
      • ‘ Free Culture ’
      • Contractueel (juridisch) vastleggen van afspraken
      Juridisch
      • Issues
      • Doel/ eindresultaat/ scope
      • Redenen voor / belang om te samenwerken
      • Aansprakelijkheid eindresultaat
      • (bijv. aangaande uniekheid)
      • Omgaan met risico’s en risico-verdeling
      • (bijv gelijk vs ongelijke verdeling)
      • Investeringen (wat, hoeveel en hoe)
      • Opbrengstenverdeling (hoe, wie en wanneer)
      • (bijv lump sum, royalities, licenties)
      • Eigendom/ rechten van ingebrachte expertise en (tussen)resultaten
      • Vertrouwelijkheid
      • Geschillenregeling
      • Ontbinding (Exit-strategies) en/of wisseling partnersamenstelling
      • Exclusiviteit
      • Duur en beëindiging van de afspraken
      • Afspraken over “Governance”
      • Afspraken over “Relationeel”
      2.4 Koffers
      • Tips:
      • Afspraken maken betekent helderheid creëren/ verwachtingen af te stemmen
      • Papier is geduldig
      Set van issues waarover afspraken kunnen worden gemaakt met samenwerkingspartners, dit biedt de mogelijkheid om helderheid te creëren/ verwachting af te stemmen tussen partners Afspraken
      • Hard issues:
      • Structuurproces
      • (welke activiteiten, welke volgorde, welke afhankelijk
      • heden om samenwerkingsdoelen te realiseren)
      • Taakverdeling
      • (wie doet wat, eventueel samen of niet)
      • Coördinatiestructuur
      • (één van de partners, allen of een derden partij)
      • Communicatiestructuur
      • (wie communiceert met wie of juist niet, wanneer waarover)
      • (gezamenlijke) besluitvorming
      • (Wie maakt welke beslissingen en hoe)
      • Motivatie/ beloning
      • (Wie hoe stimuleren/ belonen)
      • Locatie van werk
      • (bijvb. gescheiden vs. op 1 locatie)
      • Monitoring/ evaluatie
      • (Wat, hoevaak, wanneer)
      2.4 Koffers
      • Tips:
      • Bedenk goed welke (samenwerk-) gedragingen je wel/niet wil stimuleren faciliteren
      • Bekijk per (hard-) issue hoe je dit gedrag kan stimuleren/ faciliteren
      Set van organisatorische maatregelen die genomen kunnen worden, dit schept voorwaarden waaronder/ waarbinnen de samenwerkingsactiviteit worden uitgevoerd en gemanaged Governance
      • Set van manieren hoe om te gaan met relationele aspecten,
      • dit biedt de mogelijkheid deze aspecten te monitoren,
      • te bespreken en indien nodig te verbeteren
      2.4 Koffers
      • Tips:
      • Vertrouwen en commitment zijn erg belangrijk
      • Wantrouwen en commitment is moeilijk objectief te bepalen, te meten. Is je gevoel
      • Communicatie, communicatie
      • Zachte issues:
      • Creëren / verhogen vertrouwen
        • Open communiceren / transparantie
        • Communiceren, communiceren, communiceren
      • Commitment
        • regelmatig communiceren/ feeling houden met top
        • management van de partners
        • regelmatig vragen hoe de partners erin staan
      • Tussentijds evalueren
        • Naast resultaten voortgang ook het proces/ relatie evalueren
      • Allert op bepaalde signalen, bijv.
        • Uitstellen
        • Schuivende deadlines
        • Lange moeizame besluitvormingen
        • Wisselende/ twijfelende resources
      Relationeel
    • 2.4 Koffers: een voorbeeld
      • Risico van communicatie-problemen reduceren
      In geval van contracten of juridische overeenkomsten: zorg voor passende ‘vertalingen’ Vooraf extra uitgebreid bespreken van verwachtingen over proces, en resultaat, en management van de samenwerking Iemand verantwoordelijk maken om dit punt extra te bewaken Regelmatig toetsen of verwachtingen over proces, voortgang en resultaat gelijk lopen Zoveel mogelijk werken op 1 locatie Vaker overleggen Extra alert op communicatieprobleem signalen Transparant communiceren, zaken vaker expliciet maken Juridisch Afspraken Relationeel Governance
    • Gekozen probleem of risico: Hoe en waarom? Wat? Koffers Juridisch Afspraken Governance Relationeel
    • 3. Suggesties voor vervolgacties
      • Mensen in de creatieve industrie moeten en willen professioneler omgaan met
      • het opzetten en managen van samenwerking en intellectueel eigendom. Ze
      • hebben behoefte aan:
      • Kennis over hoe om te gaan met bepaalde vraagstukken
      • Training om bepaalde skills te ontwikkelen, bijv. onderhandelen
      • Overzicht van organisaties die kunnen helpen met bepaalde vraagstukken
      • Tools die hen ondersteunen in het proces van het opzetten en managen van samenwerken
      • Bepaalde kennis en trainingen zijn reeds voorhanden, maar niet alle mensen in de creatieve industrie weten de weg te vinden naar organisaties die daarbij kunnen helpen. Hier zijn vooral goede verwijzingen nodig (3.1).
      • Daarnaast dienen de tools verder ontwikkeld te worden (3.2). Daarna kunnen de tools ter beschikking worden gesteld richting ‘het veld’.
      • Tot slot wordt een voorstel gedaan voor vervolgactiviteiten (3.3).
    • 3.1 Verwijzingen
      • Goede verwijzingen zijn nodig, bijv. bij onderstaande onderwerpen:
      • Samenwerkingsconstructies: Samenwerking kun je in allerlei vormen
      • organiseren, bijv. als gezamenlijke BV, als CV, etc. Er is behoefte aan
      • kennis over verschillende constructies, en voor- en nadelen. Deze kennis
      • is waarschijnlijk aanwezig via bijv. KvK of Syntens.
      • Onderhandelings-skills: Bij het opzetten en managen van samenwerking
      • en bij het maken van afspraken komt veel onderhandelen kijken. Er is
      • behoefte aan trainingen op dit gebied. Waarschijnlijk zijn dergelijke
      • trainingen beschikbaar via bijv. beroeps-verenigingen, KvK of Syntens.
      • ‘ Een idee is slechts een idee’: Een idee is slechts een idee in het begin
      • van een proces, en door samenwerken kun je een idee uitwerken tot een
      • product. Soms zijn 'creatieven' geneigd om (te) veel waarde te hechten
      • aan hun ideeën, en zijn ze zich onvoldoende van bewust van de
      • investeringen die anderen moeten doen, bijv. in het uitwerken en op de
      • markt brengen. Pas dan is er waarde. Beroeps-verenigingen, Syntens of
      • Octrooicentrum kunnen wellicht een rol spelen in bewustwording.
    • 3.2 Tools verder uitwerken: in samenwerking met…
      • De tools (richtlijnen, risico scan en maatregelen) zouden verder
      • moeten worden uitgewerkt zodat mensen in de creatieve industrie ze
      • kunnen toepassen—tot en met bijv. modelcontracten.
      • Bij het verder uitwerken, en bij het uitdragen daarvan richting de creatieve
      • industrie, kan TNO samenwerken met bijv.
      • Experts: Syntens, Octrooicentrum, BBIE (Benelux-Bureau voor Intellectuele Eigendom), Kennisland, IViR (Instituut voor Informatierecht), Juristen – m.n. voor specifieke, IP gerelateerde kennis
      • Branche organisaties: BNO (Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers), Virtueel Platform, Design in Business, Kunstenaars en CO, IPCICO (Interregionaal Platform Creatieve Industrie Cultureel Ondernemerschap) – m.n. voor samenwerking met ‘het veld’
      • Opleidingen: Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, Hogeschool Amsterdam – bijv. voor opleiding van toekomstige ‘creatieven’
    • 3.2 Tools verder uitwerken: aandacht voor open innovatie en co-creatie
      • Bij het verder uitwerken van de tools zullen we ook aandacht besteden
      • aan intellectueel eigendom in ‘open innovatie’ of ‘co-creatie’ trajecten
      • Creatieve processen vinden steeds vaker in het public domain plaats of in
      • ‘ open innovatie’ of ‘co-creatie’ omgeving waar diverse partners aanwezig zijn
      • (op internet, in living labs, online, etc.). Het is dan niet altijd duidelijk wie
      • eigenaar is van de kennis/ideeën die hier worden gegenereerd en hoe deze
      • gebruikt mogen worden. Er zouden richtlijnen moeten worden ontwikkeld om
      • makkelijker afspraken te maken. Bijvoorbeeld een set van richtlijnen voor
      • samenwerken en kennis delen tijdens een gezamenlijk, creatief proces van
      • samenwerken (crowdsourcing, co-design, blogs, etc.).
      • Wellicht kunnen we ons daarbij laten inspireren door ‘creative commons’
      • (licenties voor gebruik van auteursrechtelijk beschermde ‘werken’); is overigens
      • wel anders, want we hebben het hier over het regelen van eigendom en
      • gebruik van ideeën/concepten tijdens een creatief proces. Wat we zouden
      • kunnen gebruiken, zijn de laagdrempelige symbolen, met enkele regels
      • ‘ normale tekst’ en daarachter meer uitgebreide juridische teksten.
    • 3.2 Tools verder uitwerken: andere onderwerpen
      • Voor het verder ontwikkelen van de tools is het nodig om nog enige
      • kennis te ontwikkelen, o.a. over onderstaande onderwerpen:
      • Maken van concrete afspraken: In het proces van samenwerken dienen de partners op allerlei gebieden afspraken te maken. Er is een sterke behoeften aan inzicht in: in welke situaties moet je afspraken maken; waarover moet je afspraken maken; moet je afspraken vastleggen; wanneer in het proces; etc.
      • Afspraken over investeringen, eigendom en opbrengsten: Er moeten afspraken worden gemaakt over hoe investeringen, eigendom en opbrengsten verdeeld. Creatieve bedrijven weten niet altijd welke modellen je kunt hanteren (bijv. lump sum, roylaties); voor- en nadelen; en hoe je kunt kiezen tussen deze modellen.
      • Vertrouwen en commitment in samenwerkingen: Vertrouwen en commitment zijn ‘zachte’ componenten die zeer belangrijk zijn voor het welslagen van samenwerkingen. Meer kennis is nodig over: de rol van vertrouwen en commitment in samenwerking en hoe je deze kunt behouden en verhogen?
    • 3.3 Vragen vanuit IIP Create
      • Een eerder idee vanuit IIP Create was om TNO te vragen om drie fasen uit te voeren:
      • Fase 1: Inventarisatie
      • Fase 2: Tools ontwikkelen, in samenwerking met ‘het veld’
      • Fase 3: Tools uitdragen, richting ‘het veld’
      • Fase 1 hebben we zojuist afgerond (deze rapportage).
      • In Fase 2 kan TNO zich m.n. richten op het ontwikkelen van de tools en daarbij nauw samenwerken met specialisten en met organisaties uit de creatieve industrie. Op die manier kunnen we de tools optimaal laten aansluiten bij ‘het veld’.
      • In Fase 3 kan TNO zich m.n. richten op het uitdragen van de tools richting mensen die samenwerkingen starten vanuit programma’s die IIP Create coördineert. Daarnaast ligt er een belangrijke rol voor IIP Create, bijv. het ontwikkelen van een communicatieplan om de tools uit te dragen richting ‘het veld’ en om door te verwijzen naar andere organisaties. Mogelijk daarbij worden geleerd van de website: www.own-it.org .
    • 3.3 Voorstel voor vervolg
      • We stellen de volgende activiteiten voor:
      • Fase 2 : Verder ontwikkelen van richtlijnen, checklists en maatregelen en ontwikkelen van enkele modelcontracten voor typische vormen van samenwerking. Met ook aandacht voor ‘open innovatie’ en ‘co-creatie’. In samenwerking met o.a. experts en organisaties.
      • Als we deze fase uitvoeren in de periode januari tot en met eind maart, dan kunnen de tools worden ingezet in de diverse programma’s vanuit IIP Create (FES programma’s; Diensteninnovatie Creatieve Sector; Innovatieprogramma Creatieve Industrie; NWO RISCC).
      • Fase 3: Uitdragen van tools binnen programma’s die vanuit IIP Create worden gecoördineerd. En ‘real time’ monitoren en evalueren hoe opzetten van samenwerking en omgaan met intellectueel eigendom verlopen, en hoe mensen de tools gebruiken. (Overigens is het lastig om ‘succes’ van samenwerken te onderzoeken; dat kan vaak pas na afloop.)
      • Als we deze fase uitvoeren in de periode april tot en met september, dan kunnen we van ervaringen opdoen in de verschillende programma’s en de tools verder verbeteren in wisselwerking met de praktijk.
    • Bijlagen
      • Overzicht interviews: experts, bedrijven, organisaties
      • Deelnemers PICNIC workshop, 25 september 2009
      • Deelnemers IIP Create/TNO workshop, 26 november 2009
      • Verslag IIP Create/TNO workshop, 26 november 2009
    • Overzicht interviews (1/3) Ja (Miguel) Tammo ter Hark IPCICO Extra : Ja (Pepijn) Yp Kroon, Jan Aernout Broekhuysen, Wouter Kanneworff Octrooicentrum Ja (Pepijn) Arjan Rensma TNO Ja, afstudeerrapport Ja (Pepijn) Martijn Rink (afstudeerder) Erasmus Universiteit Ja (Pepijn) Brian Tjemkes Vrije Universiteit Ja Ja (Marc) Paul Keller, Martijn Arnoldus Kennisland Ja Natali Helberger IVIR Experts Verslag Uitgebreid gesproken Kort gesproken Personen Organisatie
    • Overzicht interviews (2/3) Ja Ja (Pepijn) Jeroen K. Verbrugge Flex Case, op PICNIC Mike Pearse Act2 Op PICNIC Olivier Oosterbaan Create Law Extra : Ja Ja (Marc) Hans Robertus Philips Case, op PICNIC Jeroen van Mastrigt HKU Ja Ja (Marc) Willem Velthoven Mediamatic Nee (wel diverse malen geprobeerd contact te leggen) Boris Debackere V2 Ja Ja (Marc) Bart Tunnissen en Marleen Stikker Waag Society Nee (wel diverse malen geprobeerd contact te leggen) Bruno Felix Submarine Ja Ja (Marc) Ianus Keller For inspiration only Verslag Uitgebreid gesproken Kort gesproken Personen Bedrijven
    • Overzicht interviews (3/3) Ja Ja (Pepijn) Anouk Siegelaar BNO Extra : Ja, input van gekregen Sabine Niederer Hogeschool Amsterdam Ja Ja (Miguel) Marceline Loudon Kunstenaars en CO Ja (Pepijn) Hans Kamphuis Design in Business Nee (in volgende fase zullen we wel contact hebben) Floor van Spaendonck Virtueel Platform Nee (wel veel info van web) SenterNovem Ja Ja (Pepijn) Erwin Bos, Dirk van Vreeswijk, Wilfred Backers Syntens Verslag Uitgebreid gesproken Kort gesproken Personen Organisaties
    • Deelnemers PICNIC workshop , 25 september 2009 CIB Digitaal Erfgoed Nederland, Marco Streefkerk ICT Regie, Erik van Pelt Amsterdam Livinglab Active Video HKU, Jeroen van Mastrigt, David Crombie Irene Kress (ZZP’er) Cap Gemini Imidiate project & Filas, Carlo Donzella Create Law, Olivier Oosterbaan Act2, Mike Pearse
    • Deelnemers Workshop IIP Create , 26 november 2009 Iris Hollaender, Hogeschool Utrecht Joost van Eeden, 4XM joost waltjen, industrieel ontwerper Bram Appelman, Werkblik communicatieprojecten jolijn fiddelaers, Creative Concepts / Textile Design / Collection Development Robert Admiraal, StudioAdmiraal Karen van der Moolen, Waag Society Catharina Van Wijngaarden, Pedagoge talitha huges, Interieurarchitect Anouk Siegelaar, BNO Lena Shafir, Bureau Etcetera Annemarit van Broekhoven, OntwerpstudioAvB Lenthe Vermeulen, Sam Reclame & Communicatie Erik Driessen, designgoed Marco van Heerde, IBISAKI copy concept projects Bart Tunnissen, Waag Society Winanda Hendriks, PRFUM Dave de Lange, met PRFUM Marco Streefkerk, DEN (Digitaal Erfgoed Nederland) Arianne Bijma, Syntens Jan Odijk, Universiteit Utrecht / STEVIN Jan van der Meer, Ericsson Martin van Brakel, Slumdog Miljonairs Robert Span, de CLERCQ advocaten · notarissen · belastingadv Eva Nieuwdorp, Taskforce Innovatie Regio Utrecht Olivier Oosterbaan, Create Law Hans Kamphuis, DEB Marc Fonteijn, 31Volts Klaas Kuitenbrouwer, Virtueel Platform Erik de Vos, Kracht Advocatuur
    • Verslag Workshop IIP Create, 26 november 2009
      • Er waren ca. 30 deelnemers, driekwart ondernemers uit de creatieve industrie.
      • Sprekers:
      • Dirk van Vreeswijk, Syntens: ‘Samenwerken in de creatieve industrie’ Cruciaal voor samenwerken: vertrouwen, win-win, goede afspraken en elkaar iets gunnen
      • Yp Kroon, Octrooicentrum: ‘Intellectueel eigendom in de creatieve industrie’ Er zijn allerlei manieren om IP te regelen, kies een passende manier
      • Marc Steen en Pepijn Vos, TNO: ‘Samenwerken en intellectueel eigendom’ Wanneer noem je samenwerken succesvol? Welke hordes kun je tegenkomen?
      • In sub-groepen gewerkt aan vijf specifieke cases. Daarbij werd gebruikgemaakt van twee tools:
      • Risico-scan (checklist); en Koffers (maatregelen).
      • Bevindingen:
      • De gepresenteerde vraagstukken, problemen en cases zijn herkenbaar voor mensen uit de praktijk -- vooral ook de grote diversiteit in situaties, vraagstukken en problemen.
      • Herkenbaar ook dat er verschillende doelen kunnen zijn voor samenwerken, en dat er verschillende opvattingen zijn over wanneer je samenwerking succesvol zou noemen.
      • De algemene richtlijnen en de checklists zijn bruikbaar voor mensen uit de praktijk -- vooral om onderwerpen vast te stellen waar je je op moet voorbereiden en waarover je afspraken zou moeten maken met elkaar.
      • De checklists helpen om mogelijke vraagstukken en problemen systematisch door te nemen, en om specifieke situaties, bijv. een afspraak volgende week met A en B over onderwerp C, voor te bereiden.