Brochure Riscc Kennis Voor Creatie

1,567 views
1,471 views

Published on

Onder de paraplu Research & Innovation in Smart Creative Contexts (RISCC) wil NWO onderzoeksprojecten opzetten voor, over en vooral samen met de sector zelf.
Lees meer hierover in deze brochure......

Published in: Travel, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,567
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Brochure Riscc Kennis Voor Creatie

  1. 1. RISCC Kennis voor creatie Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Research & Innovation in Smart Creative Contexts
  2. 2. Inleiding 1
  3. 3. Inleiding Nieuwe kansen, nieuwe vragen laten leiden door gebleken behoeften in wetenschap en samenleving. De thematische programma’s hebben De creatieve sector neemt in onze economie een steeds als doel multidisciplinair onderzoek te stimuleren over belangrijker plaats in. Dat biedt kansen, maar werpt ook actuele thema’s in wetenschap en samenleving. vragen op die we nog niet eerder zijn tegengekomen. Want de creatieve sector werkt principieel anders dan Opzet van het programma meer traditionele bedrijfstakken. Oude theorieën kunnen hier niet verklaren en voorspellen. Daarvoor zijn nieuwe Onder de paraplu Research & Innovation in Smart modellen nodig. Creative Contexts (RISCC) wil NWO onderzoeksprojecten opzetten voor, over en vooral samen met de sector zelf. > Silicon Valley, Noordoost Italië, Krakow, Londen, Amsterdam… De traditionele schotten tussen onderzoekers, kunste- Op sommige plaatsen gebéurt iets. Maar waarom juist daar? naars, erfgoedbeheerders en ondernemers, tussen Aan welke voorwaarden moet worden voldaan om de vonk universiteit en hbo, of tussen verschillende wetenschap- te laten overspringen, zodat vernieuwende en succesvolle pelijke disciplines horen daarbij geen belemmering te samenwerking kan ontstaan? zijn. Om de creatieve industrie echt verder te helpen is het nodig over grenzen heen te reiken, kennis te delen en krachten te bundelen. Wetenschap kan deze modellen leveren. Zij kan helpen vragen te beantwoorden, knelpunten op te lossen, > Een beroemde popster worden doe je tegenwoordig gewoon innovatie te stimuleren en daardoor onze concurren- zelf, door fimpjes op internet te plaatsen. Dat ontdekte Esmee tiepositie te versterken. De Nederlandse Organisatie Denters uit Zevenaar en zij zal niet de laatste zijn. Maar hoe voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft daarom moet het verder? Hoe zorg je voor opbrengsten, regel je de creatieve industrie geselecteerd als één van de dertien rechten, de distributie en de marketing? thema’s. Bij de keuze van de thema’s heeft NWO zich
  4. 4. Kennis voor creatie Rekening houdend met de uiteenlopende vragen die wende onderzoek worden geselecteerd en beheert de leven binnen de creatieve industrie kunnen de onder- onderzoeksprojecten. Duizenden toponderzoekers in alle zoeksprojecten verschillende vormen aannemen: disciplines krijgen subsidie van NWO. Dit uitgestrekte vertrouwde en beproefde soorten van wetenschappelijk netwerk en de gespecialiseerde expertise in het select- onderzoek, maar ook nieuwe, waarbij onderzoekers eren van de beste onderzoeksvoorstellen geven NWO de intensief samenwerken met experts van buiten de ideale uitgangspositie om RISCC te coördineren. universiteit. In dit bijzondere programma zijn experi- menten meer dan welkom! > Piloten, militairen, brandweerlieden, dijkbewakers… Serious De komende jaren zullen enkele tientallen multidisci- gaming biedt ongekende mogelijkheden voor opleiding en plinaire teams samen aan de slag zijn in laboratoria, training van vakmensen. Maar om effectieve games te maken ateliers en daarbuiten. Zij zullen nieuwe, toepasbare is kennis nodig: over hoe we leren in virtuele werelden en hoe kennis voortbrengen en daarmee de Nederlandse we dit toepassen in het leven van alledag. creatieve industrie een krachtige impuls geven, zodat zij haar concurrentiepositie blijvend kan verbeteren. Door de aandacht voor dwarsverbanden, de weten- Waarom NWO? schappelijke vraagstelling en de brede benadering is het NWO-programma complementair aan andere initiatieven NWO is in Nederland dé kennismakelaar als het gaat om die de creatieve industrie verder willen brengen. Denk wetenschappelijk onderzoek van de hoogste kwaliteit. bijvoorbeeld aan IIP/Create, het sleutelgebied Creatieve Zij heeft tot taak het bevorderen van de kwaliteit en Industrie van het Innovatieplatform en de Creative vernieuwing van wetenschappelijk onderzoek, en het Challenge Call van de ministeries van OCW en EZ. De initiëren en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen in het bestaande initiatieven leggen het zwaartepunt veelal bij wetenschappelijk onderzoek. NWO zorgt ervoor dat de toepassingen van ICT. NWO gaat uit van haar eigen kracht meeste talentvolle onderzoekers en het meest vernieu- en kiest een breder perspectief. Zij kijkt verder dan
  5. 5. Inleiding technologie en benadert vragen op een wetenschappelijk pelijke expertise in huis te halen, om nieuwe inzichten niveau. Van daaruit zoekt zij waar mogelijk de samen- te verwerven, nieuwe invalshoeken te verkennen en uw werking op met andere nationale en internationale netwerk uit te breiden? Dan is RISCC voor u van belang. netwerken. De zes onderzoekslijnen Voor wie is het programma bedoeld? Het onderzoekprogramma RISCC is gestructureerd aan Onder de creatieve industrie worden meestal drie de hand van zes onderwerpen of onderzoekslijnen. De sectoren gerekend: keuze van deze onderzoekslijnen is pragmatisch: deels – de kunsten, beheerders van cultureel erfgoed zoals bepaald door behoeften in de samenleving, deels door musea en archieven en organisatoren van culturele de rechtstreekse betrokkenheid van een sector, deels evenementen, door te voorziene synergie met al bestaande initiatieven. – media en entertainment, o.a. de audiovisuele branche, filmmakers, schrijvers en journalisten, De zes onderzoekslijnen binnen het onderzoeks- – creatieve zakelijke dienstverlening, denk aan ontwer- programma zijn: pers, architecten, reclamebureaus en makers van – Transformaties in kwaliteitsbeleving software en games. – Creatieve ecosystemen – Kunst, wetenschap en innovatie NWO zoekt samenwerking met spelers uit praktijk en – Interactieve virtuele werelden beleid. Om vragen te articuleren, kennis en ervaringen – Cultureel erfgoed te delen, om samen nieuwe wegen te verkennen, en ook – Diensten en design voor de zorg om financiële partnerschappen aan te gaan. Bent u een ‘beslisser’ of beleidsmaker in een van deze Over elk van deze onderwerpen leest u in de volgende sectoren en bent u erin geïnteresseerd om wetenschap- pagina’s meer.
  6. 6. De zes onderzoekslijnen 2
  7. 7. Onderzoekslijn 1 Transformaties in kwaliteitsbeleving Kwaliteit zien we vaak als een stabiele eigenschap, Steeds vaker ook worden digitale technieken ingezet inherent aan een ding, een merk of een maker. Maar bij het scheppen van een nieuw kunstwerk. kwaliteit is ook een waardetoekenning op basis van nut – De scheidslijnen tussen makers en gebruikers, en gebruik, iets dat ontstaat in de wisselwerking tussen professionals en amateurs, onafhankelijk en een producent, een product en een gebruiker. Het lijkt commercieel vervagen. erop dat criteria op grond waarvan kwaliteit wordt – Monodisciplinaire kunstvormen verliezen terrein ten toegekend aan kunstuitingen of mediaproducten steeds gunste van cross-overs: beeldende kunst gecombineerd sneller aan het verschuiven zijn. met muziek, dans gecombineerd met videokunst, of muziek die een mengeling van stijlen is. > Muziek die is binnengehaald van internet en wordt afgespeeld – Onder cultuurconsumenten zullen twee publieks- op een MP3-speler heeft een mindere geluidskwaliteit dan groepen de komende jaren relatief sterk groeien. Een op cd. Toch kiezen muziekliefhebbers massaal voor de eerste generatie gezonde, mondige 60-plussers, opgegroeid mogelijkheid. in een tijd van massamedia en massacultuur. En een tweede en derde generatie jongeren met wortels in een andere cultuur die hun waardeoordeel mede Vier trends bepaalt. Aan de schijnbare verschuiving van kwaliteitscriteria > Begin 2008 ontstond opschudding onder fotojournalisten. voor creatieve uitingen zoals kunstwerken, muziek, film, Zij waren verontwaardigd omdat een fotograaf in dienst van fotografie of radio- en tv-programma’s ligt een aantal het Ministerie van Defensie – dus geen onafhankelijke foto- technologische en sociale ontwikkelingen ten grondslag. journalist – een prijs had gewonnen in de strijd om de Zilveren We noemen vier trends: Camera. In de ogen van de jury was onafhankelijkheid blijkbaar – Steeds vaker zien we een kunstwerk dat oorspronkelijk geen voorwaarde voor kwaliteit. voor papier, scherm of doek was gemaakt digitaal.
  8. 8. Kennis voor creatie Deze trends beïnvloeden de manier waarop consumenten afstemmen van hun producten op de wensen van producten van de creatieve industrie waarderen. Het lijkt consumenten. Het geeft beleidsmakers criteria in handen een veel complexer en ongrijpbaarder spel geworden dan om te bepalen of de maatregelen waarmee zij de 1 tien of twintig jaar geleden. Welke lijnen zijn er in dit spel creatieve industrie willen stimuleren, aansluiten bij de te ontdekken? En sluiten de criteria en werkwijze van de realiteit. En het zal de onderwijsprogramma’s van klassieke ´poortwachters´, zoals publieke omroep, musea universiteiten en hogescholen actualiseren en verrijken. en bibliotheken, nog wel aan bij de wensen van nieuwe makers en gebruikers? > YouTube behoort tot de best bezochte websites van Nederland. Dat de amateurfilmpjes op deze site vaak schokkerig of korrelig zijn, lijkt voor de kijkers van weinig belang. Humor, een originele invalshoek of aansluiting bij de actualiteit zijn belangrijker dan technische kwaliteit. Andere processen, andere beleving De onderzoekslijn Transformaties in kwaliteitsbeleving zal onderzoeken hoe de processen rond schepping, vormgeving, productie en distributie van creatieve uitingen veranderen en hoe die uitingen door consu- menten worden beleefd. Meer inzicht hierin geeft ondernemers in de creatieve industrie houvast bij het
  9. 9. Onderzoekslijn 2 Creatieve ecosystemen Sinds het verschijnen van Richard Florida’s The rise of the het cluster van innovatieve bedrijvigheid rond de creative class erkent iedereen het belang van creatief Formule-1 races. De belangrijkste spelers ontmoeten talent voor economische vitaliteit. Amersfoort, Den Haag, elkaar dan telkens op andere plekken. Groningen… er is nauwelijks meer een plaats in Neder- land die zich niet als ‘creatieve stad’ profileert. Over- Boekenplanken vol heden hebben veel geïnvesteerd in stimuleringsmaat- regelen. Platforms en ‘creatieve broedplaatsen’ rezen Wat verklaart het succes van creatieve ecosystemen en als paddenstoelen uit de grond. Met wisselend succes. hoe kunnen bedrijven en overheden een vergelijkbaar Nu de hype over zijn hoogtepunt heen is, wordt het tijd succes ook op andere plaatsen in de hand werken? voor een volgende stap. Zit het hem in een gunstig fiscaal en juridisch klimaat, een goede infrastructuur, of juist in een vrijzinnige Frisse ideeën en groei en cultureel gevarieerde omgeving en netwerkmoge- lijkheden? Waar liggen voor overheden de grenzen Een creatief ecosysteem is een complexe organische aan de invloed die zij kunnen uitoefenen? De laatste omgeving waar frisse ideeën worden omgezet in nieuwe jaren zijn er boekenplanken over vol geschreven. Eén projecten, bedrijven en groei. Amsterdam is bijvoorbeeld ding is inmiddels duidelijk: de verwevenheid tussen een creatief ecosysteem, met zijn historisch gegroeide creatieve bedrijvigheid en economie is zo complex dat gunstige klimaat voor artistieke en intellectuele bedrijvig- zij zich niet vanuit één invalshoek laat beschrijven en heid. begrijpen. Ook Londen geldt als een toplocatie voor de mondiaal Volgende stap opererende creatieve industrie. Maar zo’n systeem is niet gebonden aan een bepaalde plek. Ook een reizend dans- Inzicht in de werking van creativiteit is van belang of theatergezelschap kan een creatief ecosysteem zijn, of voor het gehele Nederlandse bedrijfsleven en dus
  10. 10. Kennis voor creatie voor onze concurrentiepositie in de internationale deze onderzoekslijn. Maar ook aangeven waar de economie. Daarom wordt in de onderzoekslijn Creatieve maakbaarheid van creatieve ecosystemen ophoudt en ecosystemen een volgende stap gezet. voorbij welke grens stimuleringssubsidies weggegooid 2 geld zijn. Ondernemers, nationale en regionale over- Een integrale benadering onderscheidt dit programma heden en onderwijsinstellingen kunnen er hun voordeel van eerdere onderzoeksexercities naar hetzelfde mee doen. fenomeen. Economen, sociale wetenschappers en juristen trekken samen op met relevante partners uit het veld, zoals netwerken van creatieve ondernemers, investeer- ders, vastgoedbeheerders of opleidingsinstituten. Vaak zijn specifieke sectoren het onderwerp van onderzoek geweest. In dit programma willen we naar het totale systeem kijken: inclusief toeleveranciers, klanten en financiers. En misschien wordt het tijd dat wetenschap- pers niet vanaf de zijlijn beschrijven hoe creatieve systemen werken, maar zich zelf vestigen in het hart ervan. Ze kunnen dan samen met ondernemers nieuwe modellen ontwerpen voor echt effectieve verbeteringen. De recente aandacht voor creatieve ecosystemen heeft vooral veel kennis opgeleverd, maar nog weinig begrip. Met dit programma willen we weten, laten zien én begrijpen. Praktische handreikingen voor overheden en ondernemers zullen de uitkomst zijn van onderzoek in
  11. 11. Onderzoekslijn 3 Kunst, wetenschap en innovatie ‘Artistiek onderzoek’ begeeft zich op de grens van kunst, demie, theaterschool of conservatorium. In Nederland zat wetenschap en innovatie. Het is op zich niet nieuw; er voor creatieven met wetenschappelijke ambities tot Leonardo da Vinci was kunstenaar én wetenschapper en voor kort niets anders op dan hun toevlucht te nemen tot Jan van Eyck vond de olieverf uit. Maar juist nu wordt het buitenland. Hierdoor ging waardevol talent voor ons artistiek onderzoek steeds meer erkend en gewaardeerd land verloren. als een heel eigen manier van denken, waarbij verstand, zintuigen, herinnering, fantasie en verlangen op gelijk > Installaties die milieuvervuiling letterlijk zichtbaar maken: de niveau staan. Het kan onverwachte wendingen nemen en rook die ’s nachts uit de fabriekspijpen komt wordt felroze of tot gedurfde, onvoorziene uitkomsten leiden. groen gekleurd en brengt een abstracte dreiging dichter bij het dagelijks leven. > Een stadsspel dat creatieve onderzoekers ontwikkelen met en voor jongeren in achterstandswijken. Doordat bewoners samen gamen ontstaat meer saamhorigheid en zelfbewustzijn in de Pas sinds kort bestaat ook hier de mogelijkheid tot het wijk. Bovendien levert het spel informatie op over sluimerende behalen van een PhD in de kunsten: NWO voert een problemen. experiment uit samen met het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst en de Universiteit Leiden heeft een doctoraatsprogramma opgezet samen Nederland haalt achterstand in met de kunstacademie in Den Haag en met diverse conservatoria in Nederland en België. Bij een promotie- Nederland heeft lang op achterstand gestaan als het traject in het artistiek onderzoek wordt niet alleen gaat om een academische vorm van artistiek onderzoek. geëxperimenteerd, geanalyseerd en gereflecteerd, er In Groot Brittannië, Duitsland, België, Scandinavië en komt ook een kunstwerk tot stand. Dat kan een instal- Zwitserland was het al lang mogelijk om te promoveren latie of een film zijn, maar ook een softwareprogramma, na een opleiding aan een kunst, ontwerp- of filmaca- een ballet of een muziekstuk.
  12. 12. Kennis voor creatie Aan professionals die via zo’n promotietraject zowel waarbij NWO een uitgelezen positie heeft om de weten- artistiek als intellectueel geschoold zijn, heeft niet alleen schappelijke kwaliteit hiervan te bewaken. Daarnaast is de Nederlandse creatieve industrie grote behoefte, ze er ook vraag naar metaonderzoek: projecten die beogen 3 dragen ook voor buitenlandse bedrijven bij aan een zicht te krijgen op de rol, mogelijkheden en opbrengst aantrekkelijk vestigingsklimaat. van artistiek onderzoek, dat in zijn academische vorm voor ons land nieuw, spannend en belangrijk is. > Een mobiele telefoon die de ontvanger de hartslag van de beller laat voelen in diens hand en zijn adem doorgeeft in > Stedenbouwkundigen en architecten die samen met het publiek diens oor. een station ontwerpen: een vorm van co-creatie. Kunstenaars kunnen hierbij als bruggenbouwer fungeren tussen technici en het publiek. Hoge vlucht Het verdrag van Bologna, dat het onderwijs in verschil- lende Europese landen op elkaar afstemt, stelt dat in 2010 alle Nederlandse kunstopleidingen getalenteerde studenten de mogelijkheid moeten bieden hun opleiding af te ronden met een promotie. Artistiek onderzoek zal daardoor in de nabije toekomst een hoge vlucht nemen en zijn weg vinden in tal van industriële en maatschap- pelijke sectoren. De onderzoekslijn Kunst, wetenschap en innovatie biedt in de eerste plaats ruimte aan artistiek onderzoek zelf,
  13. 13. Onderzoekslijn 4 Interactieve virtuele werelden Virtuele werelden gaan de manier waarop we leven, (simulatoren), reizen (tomtom), communicatie (videocon- werken, spelen en leren nog sterker beïnvloeden dan ferencing) en vele andere sectoren. In de toekomst zullen nu al het geval is. In de toekomst zullen ze makkelijker de mogelijkheden nog veel uitgebreider zijn. Virtuele voor iedereen te gebruiken zijn, nog levendiger en werelden zullen bevolkt worden door intelligente avatars realistischer zijn, nog meer detail bevatten en nog met elk hun eigen karakter, ze zullen realistisch veran- directer in verbinding staan met de echte wereld. Maar deren door het verstrijken van tijd, de wisseling der er moeten nog wel wat hindernissen genomen worden seizoenen of ingrijpende gebeurtenissen en ze zullen voor het zover is. Daarvoor schept de onderzoekslijn reageren op onze gezichtsuitdrukkingen en gebaren. Interactieve virtuele werelden de ruimte. Hindernissen > Brandweerlieden, militairen, agenten en dijkwachters kunnen zich in 2015 met behulp van videohelmen en pakken met De veelbelovende volgende generatie virtuele werelden sensoren zeer realistisch voorbereiden op hun optreden tijdens ligt binnen bereik. Toch zijn er nog enkele stappen te rampen. Niet alleen zien ze de vlammen, ze voelen de hitte, zetten. ruiken de rook of ervaren hoe het water tot hun lippen stijgt. In een rampzalige, maar toch veilige virtuele wereld kunnen ze – Het maken van virtuele werelden is nu nog groten- kapitale fouten maken… om bij een echte ramp trefzekerder deels handwerk, en daardoor zeer kostbaar. Om op te treden dan ooit tevoren. dit op te lossen moeten er algoritmen worden ont- wikkeld die virtuele werelden (semi-)automatisch genereren. Virtuele werelden in 2015 – Er is know how nodig om geloofwaardige virtuele Nu al zijn interactieve virtuele werelden niet meer weg karakters neer te kunnen zetten: wezens waar te denken uit vrijetijdsbesteding (games), training vormgeving en gedrag in perfecte balans zijn.
  14. 14. Kennis voor creatie – Er is behoefte aan intuïtieve interfaces, of zelfs een werelden wil een basis leggen voor deze doorbraken. Het rechtstreekse verbinding tussen brein en computer. wil onderzoek stimuleren naar nieuwe simulatiemodellen en komen tot een beter begrip van hoe mens en techniek 4 – We zullen inzicht moeten verwerven in hoe het in virtuele werelden op elkaar reageren. leerproces verloopt dat typisch is voor deze vorm van leren: hoe effectief is leren in virtuele werelden, hoe > Op vakantie een middeleeuwse ruïne of vroegchristelijke kerk kunnen we die effectiviteit verbeteren, hoe werkt de bezichtigen? Dat is in 2015 geen stoffige bezigheid meer. Al interactie tussen virtuele en reële werelden? rondwandelend door het oude steen ontrolt zich een levendig beeld voor je ogen van hoe hier de ridders huishielden en de > Gaming in 2015 behelst meer dan een muis en een toetsenbord. geestelijken preekten, en hoe het er een eeuw later uitzag, tot Wie dan in een zelfgekozen virtuele wereld stapt, ervaart het vandaag aan toe. licht, de temperatuur, de geuren en geluiden die bij die wereld op dat moment horen. In jouw wereld kun je je vrienden ontmoeten en samen met hen avonturen beleven. Doorbraken Echte doorbraken zijn alleen te verwachten als uiteen- lopende disciplines op deelproblemen intensief samen- werken: informatici, psychologen, sociologen, bewe- gingswetenschappers, onderwijskundigen, artsen, onderzoekers op het terrein van de nieuwe media en kunstenaars. De onderzoekslijn Interactieve virtuele
  15. 15. Onderzoekslijn 5 Cultureel erfgoed Nederland is sterk in erfgoed. Jaarlijks komen zo’n tien > Bent u een museumdirecteur? Uw collectie als content is goud miljoen buitenlandse toeristen ervan genieten. Ons waard. Reclamebureaus betalen grif voor het gebruik van uw erfgoed bestaat uit Rembrandts en Van Goghs, grachten objecten, liefhebbers over de hele wereld willen dolgraag een en tulpenvelden, maar ook uit ‘Dutch Design’, Oerol en afdruk op posters, kalenders en koffiemokken. Mits zij in een popconcerten in Paradiso. virtuele winkel makkelijk kunnen vinden wat ze zoeken en mits Met moderne multimediatechnologie laat het zich op de ‘aanschaf’ snel en eenvoudig is af te handelen. geheel nieuwe manieren ontsluiten. Ook wordt het mogelijk om afgeleide diensten en producten aan te bieden. Vernieuwend erfgoedbeheer > Heeft u een passie voor het fin de siècle, en bent u een middag De onderzoekslijn Cultureel Erfgoed wil de verdere in Den Haag? Met de digitale tijdmachine kunt u via uw telefoon ontwikkeling van vernieuwend erfgoedbeheer stimu- precies zien welke voor u interessante schilderijen, kostuums, leren door hindernissen weg te nemen en kennislacunes teksten of tentoonstellingen zich in uw omgeving bevinden. op te vullen. Daarbij gaat het slechts ten dele om tech- Voor koloniale geschiedenis in Amsterdam of klederdrachten nische kennis, zoals visualisatietechnieken of toepassing in Zeeland werkt het ook. van geodata. Juist aan een interdisciplinaire, gezamen- lijke aanpak – van bijvoorbeeld kunsthistorici, natuur- wetenschappers, musea en mediabedrijven – is behoefte. Nederland heeft een gunstig klimaat voor vernieuwend erfgoedbeheer met mogelijkheden om in de toekomst – Om erfgoed zo te kunnen aanbieden dat het aansluit cultuur als content op maat aan te bieden. Niet alleen bij de wensen van een bepaalde gebruiker op een beschikken we over een schat aan erfgoed, we lopen ook bepaald moment en een bepaalde plaats, is het nodig voorop met digitale ontsluiting van collecties >. Toch staat nieuwe, in ervaring wortelende perspectieven te kiezen dit alles nog in de kinderschoenen. van waaruit het wordt ontsloten.
  16. 16. Kennis voor creatie – Om over de muren van verschillende culturele instellin- nog meer mensen bereikt, nog meer mensen weet te gen heen erfgoed te kunnen aanbieden, bijvoorbeeld boeien en dat cultureel en economisch nog meer waarde via een virtuele webwinkel, is het nodig om collecties creëert. 5 onderling vergelijkbaar en uitwisselbaar te maken. – Om prille initiatieven tot bloei te brengen zijn exploitatiemodellen nodig, voor zowel commerciële als niet-commerciële toepassingen. Modellen die rekening houden met nieuwe distributiemethoden, nieuwe schakels tussen beheerder en verkoper en nieuwe vormen van rechtenmanagement. > Ben je zeventien en geïnteresseerd in cultuur, maar dan wel graag gewoon via de computer? Doe een virtuele rondleiding door een museum en kom leeftijdgenoten tegen. Zoom in op je favoriete schilderij en wissel meningen en ervaringen uit. Wie weet krijg je zin om de kunstwerken ook eens in het echt te zien. Door te onderzoeken, te experimenteren en nieuwe samenwerkingsverbanden aan te gaan legt de onder- zoekslijn Cultureel Erfgoed de basis voor een duurzaam > Zie bijvoorbeeld: www.nwo.nl/catch/; www.europeana.eu; e-cuture. bloeiend Nederlands erfgoedbeheer, dat wereldwijd multimedian.nl.
  17. 17. Onderzoekslijn 6 Diensten en design voor de zorg Meer patiënten, hogere kosten en minder personeel. om technologie te ontwikkelen, onderzoek te doen naar Ons zorgsysteem staat onder druk. Door nieuwe tech- de effecten van technologietoepassingen en bestaande nologieën creatief in te zetten en daarbij de gebruiker kennis beter te verspreiden. Hierbij zullen we de hele centraal te stellen, kunnen we deze druk verlichten. We zorgketen – van patiënt tot verzekeraar – moeten kunnen zowel de levenskwaliteit van zorggebruikers betrekken. Innovatie komt immers maar al te vaak uit verbeteren als de zorg bemensbaar en betaalbaar onverwachte hoek! houden. Maar daarvoor is nieuwe kennis nodig, en moeten we nieuwe vormen van samenwerking opzetten. Virtuele werelden kunnen worden toegepast bij andere medische of psychotherapeutische behandelingen. > Een van de meest pijnlijke behandelingen die er bestaan, is het Bijvoorbeeld bij vliegangst, pleinvrees, of aan het aan- verwisselen van het verband bij ernstige brandwonden. De serious of afleren van gedrag. Maar ook bij het trainen van game SnowWorld maakt de pijn dragelijker. Patiënten kunnen medisch personeel in operatievaardigheden. Daarvoor in deze virtuele sneeuwwereld pinguïns bekogelen met sneeuw- is echter wel onderzoek nodig naar het effect van ballen, een sneeuwhut bouwen, of baden in een ijskoud riviertje. virtuele werelden op ervaring en gedrag in de echte Wie tijdens de behandeling in SnowWorld ‘speelt’, lijdt aantoon- wereld. baar minder pijn dan lotgenoten die op een andere manier worden afgeleid, bijvoorbeeld door tv te kijken. Chronisch zieke wordt op afstand behandeld Hartpatiënten en diabetespatiënten kunnen met eenvoudige meetinstrumentjes zelf bepalen hoe het Sommige veelbelovende ICT-toepassingen in de zorg met hun gezondheidstoestand staat. Een volgende staan nog in de kinderschoenen en moeten verder stap is om die instrumenten direct te verbinden met worden ontwikkeld. Andere initiatieven werpen vragen een controlesysteem, waarbij de zorgverlener wordt op waarop we nog geen antwoord hebben. Op het gewaarschuwd zodra er een verstoring van het even- snijpunt van zorg en creatieve industrie is ruimte nodig wicht is.
  18. 18. Kennis voor creatie Zorgt dit soort technologie ervoor dat patiënten langer Menselijke en bemensbare zorg zelfstandig kunnen blijven wonen? En hoe verhouden zich de kosten tot de gewonnen Wil de zorgsector echt profiteren van vernieuwingen, dan 6 levenskwaliteit voor de patiënt en de uitgespaarde zullen deskundigen met een uiteenlopende achtergrond arbeidsuren? met elkaar moeten samenwerken: artsen, fysiotherapeu- ten, industrieel ontwerpers, kunstmatige intelligentie- Samen met gebruikers proberen ontwerpers al ideeën deskundigen, neurowetenschappers, bewegingsweten- uit voor de zorg in de vorm van pilots die dankbaar schappers, verpleegkundigen, mantelzorgers, architecten, worden ontvangen. Hoe kunnen we ervoor zorgen designers, kunstenaars en game-ontwikkelaars. Met de dat succesvolle pilots zoals deze voor de hele sector onderzoekslijn Diensten en design voor de zorg willen onder handbereik komen? En hoe kunnen we ook bij we deze disciplines bij elkaar brengen en onorthodoxe, andere projecten gebruikers nauw betrekken bij het creatieve en succesvolle consortia opzetten. Doel: een ontwerpproces? menselijk, bemensbaar en betaalbaar zorgsysteem met hoogwaardige dienstverlening die is toegespitst op de > Een ‘verhalentafel’ biedt ouderen in verzorgingsinstellingen gebruiker. de mogelijkheid om herinneringen op te halen en uit te wisselen. Met behulp van een gebruiksvriendelijke interface roepen ze beelden, verhalen en geluiden van vroeger op: liedjes van Wim Sonneveld, oude journaalfragmenten, scènes uit een lang vervlogen dagelijks leven… Samen praten over vroeger, herinneringen ophalen en die delen met anderen. Het maakt dat ouderen in een zorginstelling zich minder eenzaam voelen en minder depressief.
  19. 19. In de praktijk 3
  20. 20. Soorten subsidies In het thema RISCC kunnen uiteenlopende typen Promoveren in de kunsten onderzoeksprojecten worden uitgevoerd: zowel fun- In de onderzoekslijn Kunst, wetenschap en innovatie damenteel als toegepast, zowel langlopend als kort- bestaat de mogelijkheid om een doctorsgraad in de durend, zowel ‘traditioneel’ als experimenteel van opzet. kunsten te behalen. Het onderzoek op basis waarvan deze graad wordt behaald heeft dan zowel een artistieke Er wordt gedacht aan: component – een door de promovendus vervaardigd kunstwerk – als een theoretische en reflexieve compo- Reguliere onderzoeksprojecten nent: een geschreven verhandeling. Begeleiding van Reguliere onderzoeksprojecten worden uitgevoerd door het onderzoek gebeurt deels vanuit een hogeschool een onderzoeksteam met één of meer promovendi voor de kunsten en deels vanuit een universiteit. (afgestudeerden die zich in een paar jaar voorbereiden Ook in de andere onderzoekslijnen zijn in principe op hun promotie) of postdocs (gepromoveerden die alternatieve promotietrajecten mogelijk, zoals promo- kort- of langlopend postdoctoraal onderzoek doen). veren op een innovatie of een ontwerp. Een senioronderzoeker leidt het onderzoeksteam. Reconstructies Afhankelijk van het onderwerp kunnen aanvullende Onderzoek kan de vorm aannemen van een al dan niet eisen worden gesteld aan de opzet van het onderzoek. virtuele reconstructie. Bijvoorbeeld van historische Bijvoorbeeld: muziekinstrumenten, meetinstrumenten, machines, – actieve deelname van kennisgebruikers van buiten gebouwen, proefopstellingen of filmscènes. Doel van dit het academische circuit, soort onderzoek moet zijn nieuwe gegevens boven water – betrokkenheid van verschillende wetenschappelijke te krijgen die tot nu toe onbereikbaar waren. Denk daarbij disciplines, bijvoorbeeld aan inzicht in maatsystemen, bouwprincipes, – positionering van een of meer onderzoekers bij de materiaaltoepassingen of simpelweg in de vraag waarom niet-academische instelling. destijds voor een bepaalde constructie is gekozen.
  21. 21. Kennis voor creatie Ateliers en labs zoeksgroepen en hun buitenlandse collega’s kan de Het is mogelijk subsidie te verkrijgen voor het instellen creatieve industrie versterken. Daarom is er subsidie van een zogeheten laboratorium extra muros: een beschikbaar voor uitwisselingsprogramma’s, internatio- testomgeving waar wetenschappers, kennisgebruikers nale gemeenschappelijk bijeenkomsten en het opstarten en bedrijven bij elkaar komen om samen iets uit te van internationale netwerken. Ook is het mogelijk een zoeken of verder te ontwikkelen. reis- of bezoekersbeurs aan te vragen. Startsubsidies Onderzoekers die samen met partijen uit de creatieve industrie een consortium willen vormen en een voorstel willen voorbereiden voor een multidisciplinair onder- zoeksproject, kunnen dit doen met behulp van een startsubsidie. Investeringssubsidie Investeringssubsidies zijn beschikbaar voor het opzetten van een virtuele testomgeving op basis van open standaarden en open source software. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld pilots en demonstratiemodellen uit de creatieve industrie worden gebruikt, die men doorontwikkelt en commercieel toepasbaar maakt. Internationalisering Uitwisseling van expertise tussen Nederlandse onder-
  22. 22. Hoe komt RISCC ten goede aan de creatieve industrie? Op deze manieren wil NWO met RISCC helpen de expertise worden gebundeld en dat er nieuwe modellen creatieve sector te versterken: voor samenwerking ontstaan. Verbinding en samenwerking Kennisuitwisseling en -benutting Veel van de knelpunten voor de creatieve industrie Het programma stimuleert niet alleen de ontwikkeling vragen om een integrale benadering vanuit verschillende van nieuwe kennis, maar ook de uitwisseling, toepassing wetenschappelijke, artistieke en commerciële disciplines. en benutting ervan. Het programma brengt deze partijen bij elkaar en zet hen aan tot intensieve samenwerking. Menselijk kapitaal De sector heeft behoefte aan multidisciplinair opgeleide onderzoekers, die kennis van verschillende vakgebieden kunnen combineren. Het programma levert deze onderzoekers af, doordat het promotieplaatsen beschikbaar stelt in multidisciplinaire onderzoek- teams. Bundeling van kennis en expertise De samenwerking die het programma in de hand werkt, zorgt ervoor dat verspreide en versnipperde kennis en
  23. 23. Kennis voor creatie Praktisch Het programma RISCC is een van de dertien thematische vertegenwoordigers van de creatieve industrie. programma’s van de Nederlandse Organisatie voor Voor de beoordeling van subsidieaanvragen zal de Wetenschappelijk Onderzoek. NWO wil met de multi- stuurgroep panels instellen van experts uit binnen- disciplinaire thema’s focus en massa geven aan het en buitenland. onderzoeksveld door in te spelen op actuele ontwik- kelingen in wetenschap en samenleving. Meer hierover Meedoen? vindt u op de www.nwo.nl. Bent u geïnteresseerd, wilt u deelnemen aan RISCC? Beheer van het programma Op www.nwo.nl/RISCC vindt u de actuele informatie over RISCC en gegevens van contactpersonen. Het programma wordt beheerd door een overkoepelende stuurgroep. Deze is verantwoordelijk voor de coördinatie Algemene informatie is ook te verkrijgen bij: en de afstemming tussen de verschillende onderzoeks- NWO Geesteswetenschappen lijnen binnen het programma en waar mogelijk met RISCC@nwo.nl andere onderzoeksprogramma’s. In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van de financiers van het programma, de betrokken ministeries en de creatieve industrie. Per onderzoekslijn is een programmacommissie verant- woordelijk voor de inhoudelijke programmering en de verspreiding en toepassing van onderzoeksresultaten. In deze commissies zitten experts op de wetenschaps- gebieden die voor de onderzoekslijn relevant zijn en
  24. 24. C Met dank aan… De brochure ‘Kennis voor Creatie’ is gebaseerd op de Marianne Berendse Kunst&Zaken NWO Themabeschrijving Creatieve Industrie. Christine Bok NWO Marja Berendsen NWO Deze inhoudelijke beschrijving van het NWO initiatief Otto Bernsen SenterNovem RISSC is geschreven door: Cees de Bont Technische Universiteit Delft Franciska de Jong (voorzitter) Universiteit Twente Sander Boer Mecanoo Martijn Arnoldus Stichting Nederland Kennisland Joost Dankers Universiteit Utrecht Mark Leenders NESCoR (UvA) José van Dijck Universiteit van Amsterdam Anne Nigten The Patching Zone Joris Ebbers Universiteit van Amsterdam Chantal Olffers Min. van OCW, Directie Media, Letteren en Mariken Elsen NWO Bibliotheken Maya van der Eerden Universiteit van Tilburg Mark Overmars Universiteit Utrecht Caroline van Eck Universiteit Leiden Eric van Pelt ICTRegie, IIP/Create Daan van Eijk Technische Universiteit Delft Guus Schreiber Vrije Universiteit Amsterdam Arie Graafland Technische Universiteit Delft Sabine Wildevuur Waag Society Frits Grotenhuis Grotenhuis Organisatieadvies Kitty Zijlmans Universiteit Leiden Bruni Hofman Syntens Bart Hofstede Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Met medewerking en bijdragen van: Henk Jan Honing Universiteit van Amsterdam Irina van Aalst Universiteit Utrecht Bas Haring Universiteit Leiden Emile Aarts Philips Research Giep Hagoort Universiteit Utrecht/Hogeschool voor de Kunsten Gerrit van Ark ZonMW Utrecht Anrew Bullen Mediagilde Lucie Huiskens Kunstenaars&CO Cathy Brickwood Virtueel Platform Joke Hermes Universiteit van Amsterdam Henri Beunders Erasmus Universiteit Paul Hekkert Technische Universiteit Delft
  25. 25. Kennis voor creatie Dany Jacobs UvA en ArtEZ/HAN Wouter Segeth FOM Margriet Jansz STW/ICTRegie Marleen Stikker Waag Society Mark Kas NWO Mia Stokmans Universiteit van Tilburg Frank Kresin Waag Society Peter Smidt BUMA Cultuur Jasper Kraaijeveld Ministerie van Economische Zaken Arnold Smeulders Technische Universiteit Delft Petran Kockelkoren Universiteit Twente Rene van Stipriaan Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Robert Kloosterman Universiteit van Amsterdam Letteren Roel Klaassen Premsela, Dutch Platform for Design and Fashion Aukje Thomassen Hogeschool voor de Kunsten Utrecht Jos de Mul Erasmus Universiteit Rotterdam Jos Uiterwijk Universiteit Maastricht Hans Mommaas Universiteit van Tilburg Pauline de Vries Ontwikkelingbedrijf Rotterdam Robert Marijnissen Gemeente Amsterdam Theo van Veen Koninklijke Bibliotheek Sander Mulder KREANET Henk Waaijers NWO Bernard Nijstad Universiteit van Amsterdam Rob Zwijnenberg Universiteit Leiden Dirk Noordman Erasmus Universiteit Rotterdam Martijn Nuijten SenterNovem … en alle anderen die op welke wijze dan ook hebben Anton Nijholt Universiteit Twente bijgedragen. Veronica van Nederveen Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Frank van Oort Universiteit Utrecht Antoon Quaedvlieg Radboud Universiteit Nijmegen Colofon Paul Rutten Universiteit Leiden Timo de Rijk Technische Universiteit Delft Tekst Mariëtte Huisjes www.mariettehuisjes.nl Anneke Smelik Universiteit Utrecht Vormgeving Studio Parkers Amsterdam Frido Smulders Technische Universiteit Delft Drukwerk Kwak & Van Daalen & Ronday Zaandam RISCC (Research & Innovation in Smart
  26. 26. Uitgave: Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Gebied Geesteswetenschappen Bezoekadres: Concept d.d. 4 februari 2009 Laan van Nieuw Oost Indie 300 Den Haag Postadres: Tekst: Mariette Huisjes Postbus 93425, 2509 AK Den Haag Telefoon 070-344 06 91 Fax 070-347 16 23 www.nwo.nl/RISCC RISCC@nwo.nl Den Haag, maart 2009 Kennis voor creatie Brochure voor het NWO Onderzoeksinitiatief RISCC (Research & Innovation in Smart Creative Contexts)

×