Kwaliteit en publieke kunst

Katharina Fritsch, Madonna 1987 Een gift voor de levende doden Over kwaliteit van publieke kunst

Als grafgiften een soort kijkvoer zijn voor de doden, dan is het moderne kunstwerk een gift voor de levende doden, aan wezens die hun dood zouden kunnen leven Frank Vande Veire

Frank Van de Veire Probleem van kunst in openbare ruimte
Mode van ‘ parcourstentoonstellingen ’ (Op zoek naar Publiek geheim)
‘ Kunst moet zich hercontextualiseren ’ (probleem van autonomie)
In feite is dit een verlangen naar geritualiseerde ontoegankelijkheid
Ontvanger (Publiek) is het GROTE ANDER (bij gebrek aan God)
Publiek is niet bij machte om ‘ voor ontvangst te tekenen ’ (overschot)
‘ Onbevangen ’ publiek bestaat niet, maar wordt wel verondersteld
Publieke kunst is een soort grafkunst (gift aan levende doden)
Twee strategieën
Hysterische kunst (overdaad van de gift)
Neurotische kunst (weigering van de gift)
Wat is kwaliteit nog, als deze analyse klopt?

Overzicht
Wat is tegenwoordig een monument?
Twee recente voorbeelden van publieke kunst :
Holocaust monument Berlijn
D-Toren in Doetinchem
Twee tradities:
Zuivere vorm <> vormloosheid
Autonomie <> ‘ kunst = leven ’
Neurotische <> hysterisch kunst
Actuele gedachten over publieke kunst
De vraag naar kwaliteit

Monument Meindert Tjoelker Leeuwarden
1997

Hans Haacke, Münster 1997

Jochen en Esther Gerz,
Monument tegen fascisme
Hamburg 199l

Oorlogsmonument

Oorlogsmonument Kiev
Staal
102 m. hoog

Monument
Noord Korea

Monument voor de gevallenen Bagdad, 1988

Valle de Los Caidos,kruis, 150 m. hoog

Ground Zero, New York

Niek Kemps
Nationaal Dachau monument
1996

Holocaust Museum Washington Berlijn

Holocaust Museum Washington Houston

Kritiek op Minimalisme Michael Fried
Minimalisme (Minimal Art) komt voort uit Amerikaans gemis aan grote monumenten
Introduceert beprip “ Theatre ” (1968)
Mininimalisme creëert ‘ Gestalt ’ , die in een keer is uitgeput

Peter Eisenmann, Holocaust,onument, Berlijn 2004

Albert Speer
Germania

Lange weg naar een monument
1988: De journaliste Lea Rosh neemt initiatief. 1989: Een speciale organisatie wordt opgericht
1992: Bondskanselier Kohl geeft toestemming voor de bouw . 1994: Een prijsvraag levert 528 ontwerpen door 2.000 kunstenaars op. 1995: Onenigheid bij de jury: twee eerste prijzen aangewezen. Rosh en Berlijnse senaat kiezen een ontwerp: een zeven meter dikke schuine, be tonnen plaat van honderd meter breed en honderd meter lang waarop de namen van de slachtoffers worden gegraveerd 1995: Na een storm van protesten wijst Kohl het ontwerp af. 1997 Een nieuwe prijsvraag levert vier ontwerpen op, waaronder Eisenman/Serra.
1998: Groep intellectuelen doet dringend beroep op Kohl om af te zien van opdracht. 1998: Berlijnse burgemeester Diepgen spreekt zich tegen het monument uit 1998: Na herziening van het ontwerp trekt Serra zich uit project terug. 1998: Michael Naumann, de culturele adviseur van Gerhard Schröder, spreekt zich voor de verkiezingen uit tegen een Holocaust-monument. 1998: De rood-groene coalitie wil dat de Bondsdag over het monument beslist. 1999: Naumann en Eisenman eens over een aangepast ontwerp
2000 Start van bouw
2001 Vertraging door archeologische opgraving van nazikelders
2003 Rel om fabrikant van Zyklon B
2004 Oplevering

Auschwitz

Peter Eisenman

Huis van Wittgenstein 1928

Peter Eisenman
House X

Eisenman, Universiteit Atlanta 1991

Richard Serra
Titled Arc

Minimal Art
Anonieme consumptie
op toppunt van autonomie
Publiek subject
Figuur/grond
Onvoltooide Gestalt

Minimalisme, Neo-constructivisme
Ad Dekkers
1970
Dominante
stroming
jaren ’ 70- ’ 80

De kwaliteit van het Holocaust monument waardering kritiek
Het onrepresenteerbare van Holocaust is in tact gelaten
Immens gevoel van verlatenheid roept beeld en beleving op van concentratiekampen
Symboliek van ultieme rationaliteit als verderfelijke eigenschap van nazi-systeem
Irrationaliteit in rationaliteit (wanorde in orde)
Het beeld is universeel en tijdloos
Het dwalen door het monument
Vermeerdert de betekenis
Even megalomaan en pathetisch als nazikunst
‘ Berlijn is een stad van rouw geworden ’
Minimalistische kunst kan holocaust per definitie niet verbeelden (Serra)
Contextuele verwarring
(is het een monument voor verkeersslachtoffers)
Het is een neurotisch kunstwerk. Het geeft zich niet prijs. Er is geen specifieke symbolische lading, waarmee men zich identificeren kan

Twee opvattingen, twee tradities Holocaust-monument D-Toren, Doetinchem Peter Eisenmann/Richard Serra Lars Spuybroek/Q.S Serafijn

Q.S. Serafjn Ik woon hier, Tilburg 2001

Lars Spuybroek
H2O Expo
> de vouw (Deleuze)
ruimte als interactief systeem
ruimte ervaring door spanningen in lichaam
geen overgang gevel dak

Gilles Deleuze Sleutelwoorden
rizoom
gras <> boom
nomade/steppe
deterritorialisatie
verglijden
vloeibaar
orgaanloos lichaam
vluchtlijn
vervlechten/verknopen
ontsnappen aan filosofie
anti-representatie
besmetten
heterogene koppelingen
de vouw
wording/tijd
continuum (panta rei)
Flux
virtueel veld (cinematografisch bewustzijn)
schizo-analyse

De kwaliteit van de D-Toren waardering kritiek
Kunstwerk mobiliseert publiek (interactie)
Er is geen sprake van contextuele verwarring
Kunstwerk draagt bij aan gemeenschapsbesef
(stadsidentiteit)
Kunstwerk doet appel op emotie (individueel en collectief)
Kunstwerk verandert in tijd en is daardoor altijd ‘ aanwezig ’
Er is een nieuwe vormentaal in straatbeeld geïntoduceerd
Interactie blijft steken in oppervlakkigheid en vrijblijvendheid
Het is net als de als “ de stelling van de dag ” bij Barend en van Dorp
Er is allen een effect, geen esthetische ervaring
Het beeld als vorm heeft geen geen esthetische waarde
Het is kunst die zich onttrekt aan het traditionele kunstbegrip en schiet daadoor zijn doel voorbij
Het is een hysterisch kunstwerk Het geeft zich te veel prijs. Er is geen sprake (meer) van een ‘ geheim ’ of symbolische diepgang

Veranderende definitie
Monumentale kunst
Omgevingskunst
Kunst in de openbare ruimte
Site specific art
Publieke kunst
> Public Art
Vgl ‘ publieke vrouw ’
Prikkelend, verleidellijk
uitnodigend om te gebruiken, voor iedereen, toegankelijk , bereikbaar, actieve deelname vereist

Wat is publieke kunst?
Aansluiten bij identiteit en omgeving en als doel mobliseren van betrokkenen
Of er een materieel kunstwerk tot stand komt is van minder belang
Prikkelen van ‘ bewuste beleving ’ met als resultaat veranderende perceptie van directe omgeving ( mentale ruimte )
Ervaren van zintuiglijke beleving
Kunstwerk is traject in ruimte en tijd
Alle fasen worden begeleid door kunstenaar en opdrachtgever
Communicatie kunstenaar > publiek
Participatie kunstenaar > kunstwerk < publiek
Mobilisatie kunstenaar > publiek >...........

Nieuwe publieke kunst Verbanden en tendenzen
Verwrongen werkelijkheid van gemediatiseerde wereld
Behoefte aan concrete zintuiglijke ervaring
Ruimte en tijd worden getransformeerd in ‘ space of flows ’ en ‘ time-less time ” (Castells, The Information Age)
Er is een kloof ontstaan tussen onze technologische overontwikkeling en onze sociale onderontwikkeling
Geen traditionele verbanden op basis van afkomst en geloof, maar nieuwe contacten op grond van individuele interesses
Winkelen wordt aantoonbaarde laatste publieke vorm van
activiteit (Rem Koolhaas)
Overkoepelend toeristisch en recreatief universum
Fatale spektakel van leefomgeving als decor
Kunst geen universele remedie tegen verzakelijking en verlies aan identiteitsbesef
Nieuwe pubieke kunst : hernieuwd samengaan van esthetiek en ethiek

Peter Eisenmann/Richard Serra Lars Spuybroek/Q.S Serafijn

Kwaliteit en publieke kunst conclusies
Traditionele kunsthistorische begrippen zijn niet (meer) toepasbaar,
Criteria van schoonheid, vorm en stijl zijn niet (meer) relevant
In termen van mobilisatie van publiek wordt kwaliteit een modaliteit van effect of rendement
(autonome) Monumentale kunst is neurotisch
(interactieve) Publieke kunst is hysterisch
De strategie van de zuivere vorm (neurotische kunst) leidt tot contexuele verwarringen
“ Holocaustmonument voor verkeerslachtoffers ” )
De strategie van de vormloosheid (hysterische kunst) leidt tot
vrijblijvende communcatie
“ D-toren is interactief TV spelletje

http://www.huubmous.nl	876
http://207.46.192.232	3
http://translate.googleusercontent.com	1
http://www.bing.com	1

Kwaliteit en publieke kunst

by Huub Mous

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

4 Embeds 881

Statistics

Kwaliteit en publieke kunst Presentation Transcript