Help, dit is Utopia
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Help, dit is Utopia

on

  • 2,782 views

Kunst in tijden van terreur

Kunst in tijden van terreur

Statistics

Views

Total Views
2,782
Views on SlideShare
800
Embed Views
1,982

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

5 Embeds 1,982

http://www.huubmous.nl 1976
http://translate.googleusercontent.com 3
http://207.46.192.232 1
http://cloud.feedly.com 1
http://www.slashdocs.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Help, dit is Utopia Help, dit is Utopia Presentation Transcript

  • Angst in Utopia terreur en de capsulaire beschaving De opkomst van een capsulaire beschaving zal ons allen noodgedwongen bange wezens maken die allemaal op verschillende manieren aangegrepen zijn door ‘ glokale ’ paniek. Dat is mijn pessimisme. Maar juist dit doembeeld, dat zich helaas dagelijks meer realiseert, bewijst de noodzaak van het engagement met of tegen welke tijdgeest dan ook Lieven de Cauter
  • Cueta en Melilla, 2005
  • Fort Europa Barbara Visser Nice 2002
  • Detentiecentrum Schiphol
  • Caracas, Venezuela, sloppenwijk
  • Suburb
  • Suburb, Mexico City
  • Gated Community
  • Shopping mall
    • Prada
    • New York
    • Rem Koolhaas
  • Air port
  • Auto RAI
    • Vacantie oord
    • Turkije
  • Dubai all-in bestemmingen
  • generische stedelijkheid Generic city: ‘ soortelijke stad ’
    • Netwerkstad,
    • tapijtmetropool,
    • edge-city
    • Het soortelijke is universeel
    • Knooppunt van drukte en vrije tijd
    • Mediterranisering
    • Herrinnering wordt soortelijk:
    • Stad zonder herinneringen, alleen herinneringen aan herinneringen
    • Iedereen wordt toerist of wandelaar
  • Rem Koolhaas: opkomst van gerenische stedelijkheid
    • ‘ Transit ’ conditie is universeel geworden
    • Er heers een onwezenlijke kalmte (trance)
    • Weg met de nostalgie
    • ‘ The city is no longer, we can leave the theater now ’
    • Shopping is levensvervulling
    • Centra van luxueuze opsluiting
    • Verheerlijking van Bigness
    • Esthetiek van het sublieme
    • Terror as delight
  • Generic City Singapore
  • Generic City, Honkong
  • Generic City, Nagoya
  • Bronxificatie en Disneyficatie twee gelijktijdige tendenzen Steenwoestijn van wolkenkrabbers, De straat is dood Buitenruimte opgegeven Luxueuze opsluiting (Atrium, shopping malls, hotel als all-in bestemming, huis als cocon) Opsluiting, verdwijnen van massa Evacuatie van publiek domein Simulatie, staatfeesten, stad als eeuwig festivalpodium Capsularisering Toeristisch decor, enscenering van herinneringen Experiment in ontzieling, vervluchtiging Theatralisering ‘ afgekookte deja vu ’ s Space of flows, Space of place Verlies van dramatiek Extreme dramatisering
  • Koolhaas en het anti-idealisme
    • ‘ Het wegdek van het idealisme openbreken met de drilboor van het realisme ’
    • Opgeven wat niet werkt
    • Kapitalisme wordt blinde kracht
    • Post mortem maatschappij
    • Kritisch paranoïde methode
    • Idealiseren van realisme om eigen afkeer een stap voor te blijven
    • Opschorten van kritiek op de drempel van een totalitair Utopia
    • Nieuwe ethiek achter masker van opgeruimdheid?
  • Rem Koolhaas Ontwerp voor Europese vlag, 2004
  • Rem Koolhaas
  • Achitectuur en stedenbouw eindtoestand van spektakelmaatschappij
    • Omgekeerde zwaartekracht
    • Universele verdamping
    • Postmodernisme is universele geworden
    • De straat is dood
    • ‘ Planning makes no difference ’
    • Afkeer doemdenken en ‘ praktijk van paniek ’
    • Real-politiek en aanvaardig hedonisme
  • De spektakelmaatschappij (1967) Leven gekoloniseerd door schijn,reclame, representatie, spektakel
    • Begrip ‘ spektakelmaatschappij ’
    • wordt steeds actueler
    • Begrip vaak anders gebruikt dan bedoeld
    • Staat niet alleen voor ‘ media ’
    • > Passiviteit en isolatie
    • ‘ Radicale verwerping ‘ en bloc ’
    • Geen tragische houding (Baudrillard)
    • Maar radicaal, activistisch
    • In hegeliaanse, marxistische traditie
    • (Georg Lukacs)
  • De stad in het tijdperk van de angst
    • Koolhaas en Debord als vertrekpunt
    • Capsularisering ( afsluiting) is een bredere tendens als gevolg van n globalisering) >> Angst
    • Kapitalisme is universeel geworden
    • ‘ Vrije tijd ’ is opgeslokt, geen alternatief
    • Alternatief rijk van vrije tijd was utopische droom van marxisme en liberalisme
    • Op zoek naar politieke esthetiek van de hedendaagse stad
    • Wat is plaats van utopie in tijden van globalisering
  • Relatie utopie en terreur
    • Utopisch denken verschijnt in 16 de eeuw
    • Gelijktijdig met opkomst moderne wetenschap mechanisering en kapitalisme
    • Utopie was vlucht vooruit: het paradijs in de toekomst
    • Terreur altijd verbonden met utopie
    • Ideaal duldt geen uitzondering of dissident
    • Utopie heeft idealistische kern van monotheïstische religie behouden
    • Aanspraak op absolute waarheid verbonden op aanspraak op absolute macht.
    • In Utopia van Thomas werd atheïst uitge stoten
  • UTOPIE DISTOPIE HETEROTOPIE Gr. ‘ U ’ (niet) of ‘ eu ’ (goed) topos (plaats) Gr. ‘ dis ’ ziek of slecht Gr; heteros (ander) Ideale fictieve plaats of samenleving Tegendeel van utopie, meestal totalitaire en onvrije samenleving Een andere, afgescheiden plaats Filosofisch en literair concept Filosofisch en literair concept, Science fiction Filosofisch en sociologisch concept Michel Foucault Plato Thomas More, Utopia Callenbach, Ecotopia (1975) Orwell, 1984 Huxley, Brave New World, Fahrenheit 451 Burgerlijke samenleving, typologie v. instituten
  • Utopia Thomas More, 1516
      • Kiemen van terreur aanwezig in Utopia
  • Kapitalisme van expansie naar implosie
    • EXPANSIE (God wordt vooruitgang)
    • Ontstaan rond 1500, samen met ontdekkingsreizen
    • en westers imperialisme en kolonialisme
    • 18 de eeuw: liberalisme: redelijkheid economie
    • Tijd van subject> maakbare geschiedenis
    • 19 de eeuw: klassiek individualistische vorm
    • 2 de helft 20 ste eeuw voltooiing
    • IMPLOSIE (Er is geen ‘ restruimte ’ meer)
    • De Cauter: transcendentaal kapitalisme
    • ( er is geen tegen-term meer)
    • Geen restgebeuren, geen ‘ New Frontiers ’
    • Globalisering > Stuurloos proces,
    • (cybernetisch, chaotisch)
    • Subject van geschiedenis wordt object van technologisch vooruitgang
  • Maatschappij gericht op werk (vroeg- modern) Maatschappij werk werk >< vrije tijd (modern) Maatschappij (werk <> vrije tijd) (post-modern) Productie en ruil goederen Overproductie van goederen Productie van informatie God en koning Burger en staat Toerist en outcast Kunst > kerk/vorst Avant-garde en elite Cultuurindustrie Diffuus Dicht Verzadigd Macht Discipline Controle (terreur) Stabiel Labiel Meta-stabiel Transcendentie Utopie Capsularisering
  • De erfenis van de Utopie
    • Hans Achterhuis, 1998
    • Vanuit onleefbaarheid van utopisch denken in jaren zestig en zeventig
    • (maakbaarheidmythe)
    • Constante en onvernietigbare kern in godsdienst
    • Alziend oog van God> koepelgevangenis van Bentham
    • de eigentijdse voltooiing daarvan in marxisme
    • Opnieuw in ecologie en holisme
    • Drie kenmerken utopie
      • Maakbaarheid
      • Gerichtheid op maatschappelijk leven
      • Holisme
  • Foucault en het panopticum = paradigma, metafoor
    • Panopticum opvolger van ‘ alziend oog ’ van monotheistische God
    • >gevangenis
    • >gesticht
    • >seksuele moraa
    • > Heteretopie
  • Heterotopie Afgesloten reëel bestaand ruimte met ander regiem dan dagelijkse ruimte
    • Foucault : heterotopie van deviatie ( afwijkend gedrag)
    • Heterotopie bij Foucault transhistorisch begrip
    • Principes van uitsluiting zichtbaar in instituten en gebouwen
    • (kololonie, gesticht, bordeel, gevangenis)
    • Ook werkzaam in tegenstellingen als
      • Publiek- privaat
      • Familiair-sociaal
      • Cultureel-fuctioneel
      • Werkruimte - vrije tijdsruimte
    • De Cauter : Eindfase > Capsulaire beschaving
    • Heteropieën van ilusies (malls, capsules)
    • Zelfs derde soort Panopticon mall ’ ‘ Universal citywalk ’
  • De capsulaire beschaving capsa (Latijn) = doos, container
    • Heteronomie is normaal geworden (paradigma)
    • Capsule is ook tv-scherm, computerscherm, tv ( illusoire capsule)
    • Principes van uitsluiting en afsluiting
    • Openbare ruimte wordt rest tussen netwerk ( archipel) van heterotopieën
    • Europa is op weg naar capsulaire beschaving
    • Oorzaken:
      • Verval van welvaartstaat en verzorgingsstaat
      • Toenemende druk van migratiestromen
      • Agressieve globalisering
  • Concentratiekamp paradigma van moderne tijd
    • Giorgio Agamben, Homo Sacer (1995)
    • Sacer (Romeins recht): heilig en vogelvrij
    • Opnieuw denken van begrip LEVEN:
      • Zoë (leven van de burger) > stad
      • Bios (naakte leven) > kamp
    • Voortbouwend op Foucault
    • Niet stad (polis) maar kamp wordt paradigma politiek
    • Politiek wordt biopolitiek (sinds nazi ’ s)
    • Gevangene, vluchteling, comapatiënt, DNA-techniek
    • Slachtoffers van terreur
    • Zones van het naakte leven: vluchthavens, fort Europa
  • Gobalisering en capsularisering
    • Drie kenmerken
    • vrije markt economie :
      • Oneindige accumulatie van kapitaal als doel op zich
      • Relatieve dominantie centrum t.o.v. periferie (zoniet periferie verlegd)
      • Ongelijke ruil zowel oorzaak en gevolg van winstaccumulatie
    • Dus altijd verdediging van binnen tegenover buiten
    • Systeem nu mondiaal en metastabiel geworden (globalisering)
    • Gevolgen:
      • capsularisering
      • angst en terreur
  • Angst in Utopia Omslag van tijd naar ruimte
    • Niet meers sprake van vooruitgang of geschiedenis
    • Schijnbare utopie als voorafschaduwing van eindpunt
    • Help! We leven in Utopia!
    • Stad en ruimtelijke ordening> wereldbeeld van cybernetica en entropie
    • Eilanden van stijgende orde in universum van wanorde
    • Onderliggende strategie: iIlusies van normaliteit handhaven in toenemende chaos ( vgl generische stad en spektakelmaatschappij).
    • Derde wereldstad wordt matrix van toekomstige mefacity
    David Goldblatt, Johannesburg 2002
  • De Rijke/De Rooij, Bekasi Oost Java, 2002
  • Angst (on) veiligheid
    • Thema in hedendaagse kunst
    • Verwording van publieke sfeer tot object van ultieme veiligheidszorg
    • Controle samenleving
    • Onderzoek naar onderliggende angsten,vanuit
      • Kunst
      • Architectuur
      • Politiek
      • filosofie
  • De ecologie van de angst overgang discipline-maatschappij naar controle-maatschappij oprukken van private domein
  • Geologie van de nieuwe angst
    • Versnellingsangst (dromofobie)
    • Angst voor verlies aan geborgenheid
    • Angst voor verlies privileges en eigendom
    • Angst voor vreemdelingen (xenofobie)
    • Angst voor publieke ruimten (agorafobie)
    • Angst voor geweld
    • Angst voor terreur
    •   Henrik Plenge Jakobsen  Angst (1999)
  • Denis Beaubois Amnesia performance, 1996 spel met panoptische werking bewakingsapparatuur
  • Asylum performance 2005 Denis Beaubois
    • Performance met opnamen van ‘ verhalen ’ van asielzoekers in detentiecentrum
    • Asielzoekers worden hun ‘ eigen verhaal ’
  • Unabomber, 1997 symbool van stedelijke angst
  •  
  • Thoreau 1817-1862 Walden
    • ‘’ Civil Disobedience ’
  • Louis le Roy, Ecokathedraal, Mildam
  • Atelier Van Lieshout
    • AVL-Ville, 2001
    • Vrijstaat in Rotterdam
    • Capsule/woning
  • Capsules Joep van Lieshout j
  • Mariko Mori Wave-UFO, Biënnale Venetië, 2005
  • Mariko Mori
    • Futuristische module voor een bovenzinnelijke ervaring
  • Capsule-hotel Japan
  • Embryonaal wonen interieurs jaren zestig capsule als cocon> cocoonen
  • Kisho Kurokawa capsule tower, 1971
    • Oprichter Metabolisten ( optimistisch+ anti,modern)
  • Kisho Kurokawa Oita Main Stadium, Oita, Japan, 2001 Van Gogh museum diversiteit, asymmetrie, symbiose en metamorfose
  • Capsule definitie van Kurokawa
    • Capsule is een toestel dat een leefruimte op zichzelf is geworden, in die zin dat de mens niet kan hopen elders te leven in een capsule ’
  • Capsule van euforisch tot defensief model
    • Kurokawa (1964) capsule is de architectuur van de toekomst
    • Met deze term doelde hij op een architectuur van de individualiteit, plaatsloosheid en mobiliteit.
    • Zo euforisch als Kurokawa was, zo negatief is De Cauter over de capsules.
    • De Cauter: De capsule is tot een tweede of derde huid om haar bewoners geworden, een bescherming temidden van de chaos en gevaar van de omgeving.
    • Het zich terugtrekken in een capsule is negatief: een vrijwillige gevangene worden van de architectuur.
    • De capsule komt neer op uitsluiting.
    • Er is een absorbtie gaande van openbare ruimte in capsule
  • Capsule Cryo-preservation
    • 1976 begin
    • 2005: 69 ‘ patiënten ’
    • -80°C tot -196°C
    • Elke biochemische reactie stopt, ook proces van celdood
  • Klonen als nieuwe Verlossing entropie, op weg naar hittedood van de zon
    • De Raelians