Expressie in oost en west
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Expressie in oost en west

on

  • 1,533 views

Expressionisme in de beeldende kunst van de 20ste eeuw. Het begrip expressie in de oosterse en westerse cultuur.

Expressionisme in de beeldende kunst van de 20ste eeuw. Het begrip expressie in de oosterse en westerse cultuur.

Statistics

Views

Total Views
1,533
Views on SlideShare
1,021
Embed Views
512

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

2 Embeds 512

http://www.huubmous.nl 510
http://207.46.192.232 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Expressie in oost en west Expressie in oost en west Presentation Transcript

  •  
  • Expressie in oost en west
    • Ontstaan van expressionisme
    • als westerse kunstopvatting
    • Kunsttheorie van Worringer (1881-1965)
    • Bronnen van het expressionisme in 19de eeuwse filosofie en kunsttheorie
    • Japanse keramiek (Raku)
    • Kenmerken van Japanse kunst en cultuur
    • Verschillen oost-west in relatie tot “ expressie ”
    • expressionisme als culturele en historische constructie
  • Itsue Ito
    • Japans keramiste
    • Keramisch werkcentrum,
    • Den Bosch
    • 1997
    View slide
  • Itsue Ito
    • Twee opvattingen van expressie
    • “ I do what the material is telling me ”
    • Zes keer in oven
    • Beheersing en controle niet tegenstrijdig met expressie en spontaniteit
    View slide
  • Itsue Ito
    • Westerse opvatting van expressie is historisch bepaald
    • Reactie op gekunsteldheid en overmatige stilering van 19de eeuw
    • Primitief- zuivere wilde, tabula rasa, onbesmette kind
    • Nieuw licht op westerse expressionistische traditie
  • Ontstaan van expressionisme
    • ontstaan in eerste decennium van 20 ste eeuw
    • >cultuurkritiek
    • authentieke, zuivere, oorspronkelijke
    • onbemiddelde emotie
    • reactie op impressionisme, naturalisme, literaire
    • aandacht voor eerlijkheid, echtheid, lijden, pijn
    • invloed van niet-westerse kunst:Japan, primitieven/Afrika
  • Voorlopers getroubleerde geestestoestand
    • Vincent van Gogh
    • Auvers, 1890
    • Verstoorde relatie tot
    • werkelijkheid
    • Identificatie met natuur
  • Voorlopers idealisering van primitieve cultuur
    • Gaugain, denkend aan de geest van de doden, 1892
    • Vlucht naar Tahiti
  • De nobele wilde
    • mythe ontstaan in de Romantiek
    • > Rousseau
    • terug naar de natuur
    • Gouden tijdperk
    • eerste samenleving na verlaten van de natuurstaat is gelukkigste fase mensheid
    • natuurlijk, spontaan =positief
    • cultuur/gekunsteld = negatief
  • Voorlopers
    • Edvard Munch,
    • De Schreeuw, 1893
    • Angst
    • Angst is vrees zonder object
    • voor bestaan, ruimte, cultuur
    • Kunst terug naar oerervaring
  • Idealisering van het natuurlijke
    • Otto Mueller
    • Twee meisjes in het gras, 1913
  • Arthur Schopenhauer (1788-1860)
    • Veel invloed in laat 19de eeuw
    • Metafysisch pessimisme
    • Slechtste van alle mogelijke werelden
    • Hoofdwerk: De wereld als wil en voorstelling
    • Invloed op Nietzsche
    • Leven als oerdrift
    • Voorloper van theorie van onbewuste
  • De wereld als wil en voorstelling (1819)
    • Essentie is wil om te leven (verstand odergeschikt)
    • Waarneming is voorstelling (>Kant)
    • Denken is eekhoorn in molentje
    • Subjectieve voorstelling is web van illusies (sluier van Maya)
    • ‘’ Ding an sich ” onkenbaar (=blinde levensdrang)
    • Drang is primitief, immoreel, onbewust
    • Onmiddelijke ervaring van wil in eigen lichaam
    • Nergens is hoop
    • Uitweg is vlucht uit de wereld
  • De wereld als wil en voorstelling
  • Nietzsche 1844-1900
    • Edvard Munch, 1906
    • Nietzsche beinvloed door Schopenhauer
    • Idealisering van de wil
    • wil, drift, lust, roes
    • Dionysische < > Apollinische
    • Existentiële fundering van kunst
    • kunst centraal
    • “ We hebben de kunst uitgevonden om niet aan de waarheid te hoeven sterven ”
    • Bron van expressionisme
  • Mensbeeld van de 19de eeuw idealisme en positivisme
    • Breuk tussen mens<> wereld
    • Mens <> natuur
    • Binnen <> buiten
    • Gevoel <> verstand
    • Verlangene naar hereniging
    • Inspiratie van binnenuit
    • >irrationele> onbewuste
    • Moritz von Schwind
    • De droom van de gevangene, 1837
    • Inspiratiebron voor Freud
  • Sigmund Freud (1856-1939)
    • Verdringing aan basis
    • van beschaving
    • Lust en realiteitsprincipe
    • Ich /Es/ Überich
    • Mensbeeld beinvloed door 19de eeuw
    • scheiding met onbewuste (natuur) produkt van Romantiek
    • Drift,authentieke,spontane
    • = positief
    • Verdringing, beheersing
    • = negatief
  • Allois Riegl (1858-1905) Het begrip ‘ Kunstwollen ’
    • Stilfragen (1893)
    • ‘ Kunstwollen ’ is vormdrift
    • niet individuele wil
    • maar supra-individueel/ tijdgebonden
    • >vitalistische levensvisie
    • vergelijking van tijden en stijlen/historische grammatica/stijltheorie
    • belangstelling voor overgangsperioden
    • >wil/gevoel/denken
    • h aptisch (hand) – optisch (oog)
  • Riegl Herwaardering van overgangsperioden
    • vroeg christelijk, sarcogaag, 359
    • anti-naturalisme
  • Henri Bergson (1859-1941)
    • l ’ évolution créatrice (1907)
    • allesomvattende theorie van het leven
    • >temps/durée(tijd/duur)
    • wetenschap elimineert durée
    • >élan vital (stuwende levenskracht)
    • intuïtie (donné immédiate)
    • verbindt instinct en intelligentie
    • tijd als duur krijgt scheppende functie
    • leven+duréé = psychologisch
    • mens deel van scheppende evolutie
    • bewustzijn verdiepen in intuïtie
  • Wilhelm Worringer (1881-1965) expressionistische kunsttheorie
    • Abstraktion und Einfühlung (1907)
    • begrip ‘ Einfühlen ’ >laat 19de eeuw
    • direct intuïtief ervaren
    • verbonden met vorm
    • bronnen van abstractie
    • > idealisme als 19de eeuwse stroming in filosofie
  • Abstraction und Einfühlung (1907)
    • > Bergson en Riegl
    • Alle kunst is subjectief
    • intuïtie is belangrijkste
    • theoretische fundering van expressionisme
    • ontwikkeling van kunst (sensualisme > abstractie)
    • primitieven > zuiverste kunst
    • moderne mens als primitieve:
    • wereld is schijn, werk van Maja (vgl. Schopenhauer)
    • angst is primitief en modern
    • expressie is poging tot herstel van breuk met werkelijkheid
  • Theorie van Worringer
    • Kunst komt voort uit oerdrift (instinct)
    • Esthetisch genot is geobjectiveerd zelfgenot
    • Oerdrift naar kunst heeft met weergave van natuur niets te maken
    • Angst is oerervaring van primitieve mens
    • Abstractie komt voort uit angst (bezweren) en is verbonden met het anorganische (taal van kristallen, wiskunde)
    • Abstractie is primair stilzetten (tot rust brengen) van werkelijkheid
    • Drang naar abstractie is begin van kunst!
    • Ontwikkeling naar gelijkenis! (naturalisme) is niet het leidend principe in ontwikkeling van kunst
    • Nabootsen staat los van esthetica (niets met kunst te maken)
    • Naturalisme ontstaat als artistiek instinct is ingedommeld
    • Gevoel voor ‘ Ding an sich ’ bij moderne mens ontwaakt. Daardoor herwaardering van primitieve mens, bij wie instinct voor ‘ Ding an sich ’ het sterkst is ’ .
  • Klassieke Theorie ontwikkeling naar naturalisme
    • Archaïsch beeld
    • 6de eeuw vC
    • Abstrahering door technisch onvermogen
    • Zien in vlak
    • Houwen in blok
  • Klassieke theorie ontwikkeling naar naturalisme
    • Klassiek naturalisme
    • 4de eeuw vC
    • Technisch beheersen van
    • beeldhouwtechniek
    • Ruimtelijke weergave van
    • lichaam
    • Geen weergave in vlak
  • Worringer Primitieve kunst is superieur
    • esthetisch genot is jezelf inleven in object
    • leven zelf projecteren en leven is kracht
    • alleen ingeleefde vormen
    • kunnen schoonheid oproepen
    • geen complexe, maar eenvoudige elementaire taal van vorm die universeel is
    • > primitief instinct voor betrekkelijkheid van al het bestaande
    • Worringer > Invloed op beeld van primitieve kunst
  • Lascaux brengt Worringer in problemen
    • 1940 ontdekt
    • 15.000 jaar oud
    • opmerkelijk naturalisme!
    • geraffineerd ipv primitief
    • voorwoord nieuwe uitgave van
    • ‘ Abstraction un Einfülung ’ (1959)
    • naturalisme praecox (vroegrijp)
    • lange voorfase voor primitieve abstractie
    • mogelijk meerdere mensensoorten
    • genetische verschillen in ontwikkeling
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Georg Grosz, 1934
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Arshile Gorki,
    • 1944
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Cobra,1947
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Pollock, 1952
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Willem de Kooning, 1953
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Francis Bacon, 1962
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Georg Baselitz, 1963
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Anslem Kiefer, 1981
  • Expressionisme in de 20ste eeuw
    • Basquiat, 1981
  • Expressionisme kunst van geesteszieken
    • Schilderij van schizofrene vrouw,1960
    • Primitieven
    • Kinderen
    • Geesteszieken
    • Op één lijn binnen
    • westerse opvattinmg va n expressionisme
  • Expressionisme en kunsteducatie
    • Kindertekening, 6 jaar
  • Expressionisme en kunsteducatie
    • Herbert Read
    • Education through art, 1943
    • vrije expressie
    • kunstzinnige vorming
    • Cobra, Sandberg
    • Werkschuit, jaren vijftig
    • > anthroposofie
    • kennen is zich inleven van de geest in het wezen der dingen
    • volksopvoeding/wederopbouw
    • naoorlogs cultuurbeleid
  • Itsue Ito
    • Wat is expressionisme?
    • Spraakverwarring
    • Verschillen oost west
  • Raku tentoonstelling 1997
    • 500 jaar keramiek van één familie
    • Lage temperatuur
    • Speciale oven
    • Handgevormde kom
    • Verbonden met
    • theeritueel
    • >Zenboeddhisme
    • Vorm bevrijden uit waarneming
    • Schoonheid uit niets
    • >geen bewustzijn
    • Geen onderscheid objectiviteit en subjectiviteit: > eigen geest
    • Ander licht op
      • expressie/vomwil
      • Traditie/vernieuwing
      • Klassieke en moderne canon
  • Raku 1589
  • Raku 1600
  • Raku 1620
  • Raku 1635
  • Raku 1650
  • Raku 1680
  • Raku 1760
  • Raku 1820
  • Raku 1850
  • Raku 1900
  • Raku 1956
  • Raku 1963
  • Raku 1981
  • Raku 1990
    • Objectiviteit en subjectiviteit blijven verbonden om een geestelijke dimensie te ontwikkelen door het onderzoeken van zelfbewustzijn. Het is alsof wij het antwoord zoeken in onze eigen geest.
    • Zo ’ n wijze van denken wordt steeds gevonden in verschillende stijlen van expressie, ongeacht de periode
    • Kichizaemon XV Ra
  • On Kawara
  • On Kawara
  • Zen
    • Irrationeel
    • Tegenspraak (grof, absurd)
    • ‘ non-intentional ’
    • “ geest als bal in bergstroom ”
    • summum van
    • spontane als compensatie voor summum van zelfbeheersing
    • fascinatie voor flits van spontaniteit (vgl. expressie!)
    • boogschieten
    • schieten als sneeuw die van een Boeddhabeeld valt
    • eenheid met “ Het ”
    • Eenheid van binnen en buiten
    • Samenvallen wil en wereld
    • >Tekenkunst, calligrafie, keramiek
  • japanse cultuur kenmerken
      • Geen stapsgewijze modernisering
      • Caissonziekte
      • 250 jaar isolement
      • 1868 grenzen open
      • Bedeesde rituelen, fossiele genoegens, versteende esthetische evensbeschouwing, stilering, bloemschikken, bonsai
      • Natuur = vijandig>beheersen (aardbevingen)
      • “ Opvoeding is vorm van landschapskwekekerij ”
      • Schroom,homofobie naast seksuele ongeremdheid
      • ‘ Stoicijnse hedonisten ’
  • Japanse cultuur kenmerken
    • Ideaal is zelfdiscipline
    • Absolute aanvaarding van eigen plaats in hiërachie van samenleving
    • Zen (idealisering van spontane flits) is tegengif van Confucianisme
    • Geen 19de eeuw (Romantiek)
    • Anti-Freudiaans
    • Kind leert vroegzindeljk te worden
    • Emotioneel vertoon is taboe. zelfs bij geesteszieken
  • Japanse spontaniteit
    • Spontane tekenkunst
    • Hand voert uit wat voor geestesoog zweeft,
    • op moment dat het beeld zich daar begint te vormen,
    • zonder haarbreedte ertussen
    • samenvallen met ‘ Het ”
    • geen ontlading van drift, maar moeiteloos, als vanzelf, automaat
    • geen expressie van emotie
    • of herstel van breuk tussen subject/object
    • onbewuste/bewuste
    • Japanse cultuur kent geen onbewuste !
  • Expressie oost west
    • geen scheiding subject-object
    • >geest> wereld
    • geen heimwee naar primitieve
    • geen scheiding onbewust-bewust
    • Gecodeerde emotie is authentiek
    • natuur moet getemd worden
    • opvoeden is temmen/kweken
    • geesteszieke behoudt decorum/ontwijkt agressie
    • expressie verbonden met zelfdiscipline of flits van ‘ Het ’ (Zen)
    • s ubject <> object
    • breuk met wereld(an sich)
    • mythe van nobele wilde
    • Bewust<>onbewust
    • emotie is authentiek
    • natuur moet teruggevonden worden
    • kind is spontaan/authentiek
    • geesteszieke toont expressie in zuivere vorm
    • expressie verbonden met ontladen van gevoel/ emotie/drift
  •