Your SlideShare is downloading. ×
H.P.Blavatsky - Chìa Khóa Minh Triết Thiêng Liêng
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

H.P.Blavatsky - Chìa Khóa Minh Triết Thiêng Liêng

1,231
views

Published on

Người sinh viên chân chính là người phụng sự; y học tập trong phạm vi y sẽ cố gắng giảng dạy lại. Khi viết quyển sách nầy tác giả là người đã hoạch đắc sự minh triết nên rất lưu tâm đến việc giáo huấn …

Người sinh viên chân chính là người phụng sự; y học tập trong phạm vi y sẽ cố gắng giảng dạy lại. Khi viết quyển sách nầy tác giả là người đã hoạch đắc sự minh triết nên rất lưu tâm đến việc giáo huấn các môn đệ chân chính, để họ có đủ khả năng giảng giải giáo lý một cách trung thực và chính xác.
Đôïc giả nên dè dặt, vì có vài kỳ xuất bản quyển “Bí Quyết Thông Thiên Học “ được bán trong các hiệu sách tân phái Thông Thiên Học, nếu so sánh kỹ, người ta phát giác được sự sai biệt, vì bài đầu tiên bị sửa đổi, và có sự loại bỏ quan trọng trong kỳ xuất bản thứ nhất. Đây là một trong các phương tiện mà tân phái Thông Thiên Học dùng làm sai lạc ý nghĩa Giáo Lý Thông Thiên Học thuần túy của Bà H. P. Blavatsky và thử tiếm đoạt địa vị của Nó. Kỳ xuất bản của chúng tôi dựa vào công trình dịch thuật nguyên tác của Bà H. P. Blavatsky, ấn hành vào năm 1889.

Published in: Education

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,231
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
83
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG (The Key to Theosophy) H.P. BLAVATSKY
  • 2. CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG .
  • 3. MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC Helena Petrovna Blavatsky 1831-1891
  • 4. CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG
  • 5. MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC 1 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Cuûa H.P. Blavatsky Ñöôïc vieát ra döôùi hình thöùc vaán ñaùp, quyeån Chìa Khoùa Minh trieát Thieâng lieâng laø moät daãn nhaäp tuyeät haûo cho ngöôøi hoïc ñaïo. Sau khi xuaát baûn boä Isis Loä Dieän vaø Giaùo Lyù Bí Nhieäm, taùc giaû nhaän ñöôïc haøng bao nhieâu caâu hoûi veà caáu taïo con ngöôøi veà: maët taâm linh vaø taâm lyù; caùc ñieàu huyeàn bí veà vieäc taùi sinh theo chu kyø, cuøng laø söï dò bieät giöõa soá phaän, ñònh meänh, töï do yù chí vôùi nghieäp quaû. Caùc vaán ñeà naøy vaø nhieàu vaán ñeà khaùc nöõa veà caùc quan nieäm caên baûn cuûa minh trieát thieâng lieâng ñeàu ñöôïc giaûi ñaùp moät caùch ñôn giaûn vaø tröïc tieáp. Saùch naøy coøn taêng theâm phaàn höõu ích baèng 60 trang ngöõ giaûi veà caùc thuaät ngöõ trieát hoïc ñöôïc ruùt ra töø tieáng Baéc Phaïn, tieáng Hebrew (Do Thaùi coå) vaø vaên chöông coå ñieån. Döôùi hình thöùc vaán ñaùp, ñaây laø moät minh giaûi veà Ñaïo Ñöùc Hoïc, Khoa Hoïc vaø Trieát Hoïc daønh cho vieäc nghieân cöùu maø vì ñoù Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc thaønh laäp. Lôøi ñeà taëng cuûa baø H.P. Blavatsky, cho caùc moân sinh cuûa baø ñeå sau naøy hoï coù theå hoïc hoûi vaø giaûng daïy laïi.
  • 6. CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG
  • 7. NOÄI DUNG Lôøi töïa. 11 Tieát 1 : Minh trieát Thieâng lieâng vaø Hoäi Thoâng Thieân hoïc. 13 * YÙ nghóa cuûa teân goïi. 13 * Ñöôøng loái cuûa Hoäi Thoâng Thieân hoïc. 17 * Minh trieát giaùo noäi moân trong moïi thôøi ñaïi. 20 * Minh trieát Thieâng lieâng khoâng phaûi laø Phaät giaùo. 25 Tieát 2 : Minh trieát Thieâng lieâng ngoaïi moân vaø noäi moân. 29 * Hoäi Thoâng Thieân hoïc hieän ñaïi khoâng laø gì. 29 * Nhaø Nghieân Cöùu MTTL vaø Thaønh vieân cuûa Hoäi TTH. 34 * Dò bieät giöõa Minh trieát Thieâng lieâng vôùi Huyeàn linh hoïc. 39 * Dò bieät giöõa Minh trieát Thieâng lieâng vôùi Giaùng Ma hoïc. 42 * Taïi sao Minh trieát Thieâng lieâng ñöôïc chaáp nhaän. 50 Tieát 3 : Heä thoáng hoaït ñoäng cuûa Hoäi Thoâng Thieân hoïc. 56 * Caùc muïc tieâu cuûa Hoäi. 56 * Nguoàn goác chung cuûa Con ngöôøi. 57 * Caùc muïc tieâu khaùc cuûa chuùng ta. 64 * Veà söï thieâng lieâng cuûa Theä nguyeän. 65 Tieát 4 : Caùc lieân heä cuûa Hoäi TTH vôùi Minh trieát Thieâng lieâng. 71 * Veà söï Töï caûi thieän. 71 * Tröøu töôïng vaø cuï theå. 75 Tieát 5 : Caùc giaùo huaán caên baûn cuûa Minh trieát Thieâng lieâng. 80 * Veà Thöôïng Ñeá vaø söï caàu nguyeän. 80 * Caàu nguyeän coù caàn thieát khoâng? 85 * Vieäc caàu nguyeän laøm maát söï töï tin. 91 * Veà coäi nguoàn cuûa Linh hoàn con ngöôøi. 95 * Giaùo lyù cuûa ñaïo Phaät veà caùc vaán ñeà treân. 97 Tieát 6 : Giaùo huaán cuûa Minh trieát Thieâng lieâng veà Thieân Nhieân vaø con ngöôøi. 103 * Söï hôïp nhaát cuûa Vaïn vaät trong Toång Theå. 103
  • 8. 8 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG * Tieán hoùa vaø haõo huyeàn. 104 * Caáu taïo thaát phaân cuûa Haønh Tinh chuùng ta. 107 * Baûn chaát thaát phaân cuûa con ngöôøi. 110 * Phaân bieät giöõa Linh hoàn vôùi Tinh thaàn. 111 * Giaùo huaán cuûa Hy Laïp. 116 Tieát 7 : Caùc traïng thaùi khaùc nhau sau khi cheát. 121 * Con ngöôøi vaät chaát vaø con ngöôøi taâm linh. 121 * Phaàn thöôûng vaø hình phaït vónh cöûu cuûa chuùng ta vaø veà Nieát Baøn. 129 * Caùc nguyeân khí khaùc nhau trong con ngöôøi. 136 Tieát 8 : Luaân hoài hay Taùi sinh. 143 * Kyù öùc laø gì theo giaùo huaán cuûa minh trieát thieâng lieâng? 143 * Taïi sao chuùng ta khoâng nhôù ñöôïc tieàn kieáp? 147 * Bieät ngaõ vaø phaøm ngaõ. 153 * Thöôûng vaø phaït cuûa Chaân Ngaõ. 157 Tieát 9 : Duïc giôùi vaø Devachan. 163 * Soá phaän cuûa caùc nguyeân khí thaáp. 163 * Taïi sao nhaø Nghieân Cöùu MTTL khoâng tin vaøo söï trôû laïi cuûa caùc vong linh thuaàn khieát? 165 * Ñoâi ñieàu veà caùc uaån. 173 * Taâm thöùc sau khi cheát vaø sau khi sinh. 176 * YÙ nghóa thöïc cuûa Dieät Ñoä laø gì? 182 * Lôøi höõu haïn daønh cho vaät höõu haïn 190 Tieát 10 : Baûn chaát cuûa nguyeân khí suy tö cuûa chuùng ta. 196 * Bí nhieäm veà Chaân Ngaõ. 196 * Baûn chaát phöùc taïp cuûa Trí Tueä. 202 * Giaùo lyù ñöôïc giaûng daïy trong Phuùc AÂm cuûa Thaùnh John. 205 Tieát 11 : Caùc bí nhieäm cuûa söï luaân hoài. 215 * Taùi sinh theo chu kyø 215 * Nghieäp quaû laø gì ? 219 * Ai môùi laø keû hieåu bieát ? 235 * Dò bieät giöõa Nieàm Tin vaø Tri Thöùc, hay laø Ñöùc Tin muø quaùng vaø coù phaùn ñoaùn. 238
  • 9. MUÏC LUÏC MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC 9 * Thöôïng Ñeá coù quyeàn tha toäi hay khoâng ? 243 Tieát 12 : Minh trieát Thieâng lieâng thöïc tieãn laø gì ? 248 * Boån phaän. 248 * Caùc lieân quan cuûa Hoäi TTH vôùi caùc caûi caùch chính trò. 253 * Söï xaõ kyû. 258 * Baùc aùi. 263 * Minh trieát Thieâng lieâng ñoái vôùi quaàn chuùng. 267 * Caùc Hoäi vieân coù theå giuùp Hoäi nhö theá naøo ? 270 * Nhaø Nghieân Cöùu MTTL khoâng neân laøm gì ? 271 Tieát 13 : Caùc quan nieäm sai laàm veà Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. 279 * Minh trieát Thieâng lieâng vaø thuyeát khoå haïnh. 279 * Minh trieát Thieâng lieâng vaø hoân nhaân. 283 * Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø Giaùo Duïc 284 * Taïi sao coù raát nhieàu thaønh kieán choáng laïi Hoäi TTH ? 292 * Coù phaûi Hoäi TTH laø moät cô sôû taïo ra tieàn khoâng ? 302 * Ban nhaân vieân cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. 306 Tieát 14 : Caùc Thaùnh Sö cuûa Minh trieát Thieâng lieâng. 309 * Coù phaûi caùc Ngaøi laø caùc “Tinh Quaân Aùnh saùng” hay laø “Goblins Damn’d" ? 309 * Laïm duïng caùc Danh xöng vaø thuaät ngöõ thieâng lieâng. 321 Keát luaän : Töông lai cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. 325 Ngöõ giaûi. 329
  • 10. 10 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG
  • 11. LÔØI NOÙI ÑAÀU Muïc ñích cuûa quyeån saùch naøy ñaõ ñöôïc dieãn ñaït moät caùch chính xaùc baèng nhan ñeà cuûa saùch: Chìa khoùa Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø chæ caàn moät vaøi lôøi daãn giaûi. Ñaây khoâng phaûi laø moät saùch giaùo khoa ñaày ñuû hay caën keõ veà Minh Trieát Thieâng Lieâng, maø chæ laø moät chieác chìa khoùa ñeå môû caùnh cöûa ñöa ñeán vieäc nghieân cöùu thaâm saâu hôn. Saùch naøy phaùc hoïa nhöõng ñöôøng neùt roäng lôùn cuûa Trieát giaùo (Wisdom Religion) vaø giaûi thích caùc nguyeân taéc caên baûn cuûa noù; ñoàng thôøi ñaùp traû vôùi nhieàu baøi baùc do caùc nhaø söu khaûo baäc trung ôû phöông Taây ñöa ra, vaø coá gaéng trình baøy caùc khaùi nieäm ít quen thuoäc baèng moät hình thöùc giaûn ñôn vaø baèng moät ngoân ngöõ caøng roõ raøng caøng toát. Neáu quyeån saùch thaønh coâng trong vieäc giuùp cho ñoäc giaû hieåu ñöôïc Minh Trieát Thieâng Lieâng maø khoâng caàn trí naõo coá gaéng nhieàu, thì ñoù laø ñieàu vöôït quaù söï mong ñôïi cuûa chuùng toâi. Ñieàu maø chuùng toâi hy voïng laø neáu vaãn coøn söï khoù hieåu, thì ñoù laø do söï thaâm saâu cuûa yù töôûng chöù khoâng phaûi do söï mô hoà cuûa ngoân töø. Ñoái vôùi ngöôøi ít chòu suy tö thì Minh Trieát Thieâng Lieâng luoân luoân khoù hieåu, vì trong coõi trí tueä cuõng nhö trong coõi taâm linh, moãi ngöôøi phaûi tieán tôùi baèng caùc coá gaéng rieâng cuûa mình. Taùc giaû khoâng theå suy töôûng giuøm cho ñoäc giaû ñöôïc, vaû laïi, neáu coù theå laøm ñöôïc vieäc suy töôûng thay, nhö theá thì ñoäc giaû cuõng khoâng höôûng ñöôïc lôïi ích gì. Töø laâu, nhöõng ngöôøi löu taâm ñeán Hoäi Thoâng Thieân Hoïc vaø coâng vieäc cuûa Hoäi ñaõ nhaän thaáy laø caàn coù moät quyeån saùch nhö theá. Chuùng toâi hy voïng raèng vì khoâng coù quaù nhieàu thuaät ngöõ chuyeân moân, quyeån saùch seõ cung caáp ñöôïc hieåu bieát cho nhieàu ngöôøi maø 5
  • 12. 12 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG ñaïo taâm ñaõ thöùc ñoäng nhöng cho ñeán nay vaãn coøn boái roái vaø chöa vöõng loøng tin. Trong saùch naøy, coù moät soá ñieàu ñöôïc ñöa ra ñeå thaùo gôû moät phaàn naøo ñieàu ñuùng ra khoûi ñieàu sai trong caùc giaùo huaán cuûa Giaùng Ma hoïc ñoái vôùi söï soáng sau khi cheát ñeå chöùng minh baûn chaát thöïc cuûa hieän töôïng giaùng ma. Tröôùc ñaây, coù nhieàu giaûi thích gioáng nhö vaäy khieán cho taùc giaû bò truùt leân ñaàu bieát bao thònh noä. Gioáng nhö nhieàu ngöôøi khaùc, caùc nhaø giaùng ma hoïc thích tin vaøo nhöõng gì laøm cho hoï thích thuù hôn laø nhöõng gì ñuùng söï thöïc, hoï giaän döõ ñoái vôùi baát cöù ngöôøi naøo laøm maát ñi aûo töôûng deã chòu cuûa hoï. Trong nhöõng naêm qua, Minh Trieát Thieâng Lieâng ñaõ laø taám bia höùng nhöõng muûi teân ñoäc cuûa Giaùng Ma hoïc, cuõng nhö nhöõng keû sôû ñaéc ñöôïc moät nöûa chaân lyù thì choáng ñoái maïnh meõ vôùi keû sôû höõu ñöôïc ñaày ñuû chaân lyù, hôn laø nhöõng ngöôøi khoâng coù ñöôïc chuùt chaân lyù naøo. Taùc giaû raát chaân thaønh caùm ôn nhieàu ngöôøi tìm hieåu veà Minh Trieát Thieâng Lieâng ñaõ neâu ra caùc yù kieán vaø caùc caâu hoûi, hay ñaõ goùp phaàn trôï giuùp cho vieäc vieát ra saùch naøy. Nhôø söï trôï giuùp ñoù, quyeån saùch seõ ñöôïc höõu ích hôn, vaø ñieàu ñoù seõ laø phaàn thöôûng quyù nhaát cho hoï. H.P.B
  • 13. 7 TIEÁT I Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc  YÙ nghóa cuûa teân goïi Hoûi : Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø caùc trieát lyù cuûa noù thöôøng ñöôïc noùi ñeán nhö laø moät toân giaùo môùi meû. Coù phaûi ñoù laø moät toân giaùo khoâng? Ñaùp : Khoâng phaûi. Minh Trieát Thieâng Lieâng laø Tri Thöùc Thieâng lieâng hay Khoa Hoïc Thieâng lieâng. Hoûi : YÙ nghóa thöïc söï cuûa danh töø naøy laø gì? Ñaùp : AÁy laø Minh Trieát Thieâng Lieâng (Divine Wisdom) hay laø Minh trieát cuûa caùc thaàn, gioáng nhö thaàn phoå hoïc (theogonia), phoå heä cuûa caùc thaàn. Trong tieáng Hy Laïp, töø ngöõ “theos” coù nghóa laø moät vò thaàn (god), moät trong caùc thöïc theå thieâng lieâng (divine beings), nhaát ñònh khoâng phaûi laø “Thöôïng Ñeá” (“God”) theo nghóa ta hieåu ngaøy nay. Do ñoù, ñaây khoâng phaûi laø “Minh trieát cuûa Thöôïng Ñeá”, nhö moät soá ngöôøi ñaõ dòch, maø laø Minh Trieát Thieâng Lieâng, töùc laø minh trieát maø caùc thaàn hoaïch ñaéc ñöôïc. Thuaät ngöõ naøy ñaõ coù töø nhieàu nghìn naêm roài. Hoûi : Coäi nguoàn cuûa teân goïi naøy laø gì? Ñaùp : Teân goïi naøy ñeán vôùi chuùng ta töø nôi caùc trieát gia ôû Alexandria, ñöôïc goïi laø Philaletheians, töùc laø keû yeâu chaân lyù (lover of truth), do “phil” laø “yeâu” (“loving”) vaø “aletheia”, “chaân lyù” (“truth”). Danh xöng Theosophy naøy coù töø theá kyû thöù III cuûa kyû nguyeân chuùng ta vaø ñöôïc trieát gia Ammonius Saccas vaø caùc moân ñoà
  • 14. 14 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG cuûa oâng1 söû duïng. OÂng laø ngöôøi ñaõ ñöa ra Heä Thoáng Minh trieát Chieát Trung (the Eclectic Theosophical system). Hoûi : Muïc ñích cuûa heä thoáng naøy laø gì? Ñaùp : Tröôùc nhaát laø khaéc saâu vaøo trí caùc moân ñoà trong phaùi vaø taát caû nhöõng ai yeâu chaân lyù, moät vaøi chaân lyù vó ñaïi veà luaân lyù. Do ñoù, Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chaáp nhaän tieâu ngöõ: ”Khoâng toân giaùo naøo cao hôn chaân lyù” (“There is no religion higher than truth”)2 . Muïc 1 Cuõng coøn ñöôïc goïi laø caùc nhaø Suy Luaän Loaïi Suy (Analogeticists). Theo söï giaûi thích cuûa Giaùo Sö Alex. Wilder, F.T.S, trong quyeån "Trieát Hoïc Chieát Trung" ("Eclectic Philosophy") cuûa oâng, hoï ñöôïc goïi nhö theá do bôûi vieäc hoï quen dieãn dòch moïi truyeàn thuyeát vaø caùc chuyeän thieâng lieâng, caùc thaàn thoaïi vaø caùc ñieàu huyeàn bí theo moät quy luaät hay nguyeân taéc töông ñoàng vaø töông öùng: aáy laø caùc söï vieäc ñöôïc töôøng thuaät khi xaûy ra ôû ngoaïi giôùi ñöôïc xem nhö ñang tieâu bieåu cho caùc hoaït ñoäng vaø kinh nghieäm cuûa linh hoàn con ngöôøi. Hoï cuõng ñöôïc goïi laø nhöõng ngöôøi theo phaùi TaânPlato. Maëc duø Minh Trieát Thieâng Lieâng, hay heä thoáng Minh trieát Chieát trung, thöôøng ñöôïc cho laø thuoäc theá kyû thöù III, tuy nhieân, neáu tin theo Diogenes Laertius thì coäi nguoàn cuûa noù coøn xöa hôn nöõa, vì nhaø vieát tieåu söû naøy qui heä thoáng ñoù cho moät nhaø tö teá Ai Caäp laø PotAmun, soáng vaøo ñaàu trieàu ñaïi Ptolemy (trieàu ñaïi goàm khoaûng 15 vò vua Ai Caäp, keùo daøi töø 32330 tröôùc T.CND). Taùc giaû ñoù cuõng cho chuùng ta bieát raèng teân goïi Coptic coù nghóa laø keû toân thôø Amun, Vò Thaàn Minh trieát. Theosophy ñoàng nghóa vôùi BrahmVidya, tri thöùc thieâng lieâng. 2 Minh trieát Chieát Trung (Eclectic Theosophy) ñöôïc phaân laøm ba : 1. Tin vaøo moät Thöôïng Ñeá tuyeät ñoái, baát khaû tö nghò vaø toái thöôïng, hay laø tinh hoa voâ haïn (infinite essence) voán laø coäi nguoàn cuûa toaøn theå thieân nhieân vaø cuûa moïi vaät höõu hình vaø voâ hình. 2. Tin vaøo baûn chaát baát töû vónh cöûu cuûa con ngöôøi; vì laø moät phoùng quang (radiation) cuûa Linh hoàn Vuõ truï, coù baûn chaát gioáng vôùi Linh hoàn ñoù. 3. Thoâng thaàn hoïc (Theurgy) hay "coâng taùc thieâng lieâng", hay laø laøm coâng vieäc cuûa caùc thaàn, do chöõ theoi : "thaàn" ("god") vaø ergein : "laøm" ("to work"). Thuaät ngöõ naøy raát coå, nhöng vì noù thuoäc veà ngöõ vöïng veà caùc Bí Phaùp neân khoâng ñöôïc thoâng duïng. Ñoù laø moät ñöùc tin thaàn bí  ñöôïc chöùng minh baèng thöïc haønh bôûi caùc cao ñoà vaø caùc vò tö teá ñöôïc ñieåm ñaïo  cho raèng
  • 15. 15 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC baèng caùch laøm cho chính mình cuõng tinh khieát nhö caùc thöïc theå khoâng coù xaùc thaân (incorporeal beings) (töùc laø baèng caùch trôû laïi vôùi baûn chaát tinh khieát ban sô cuûa con ngöôøi), ngöôøi ta coù theå thoâi thuùc caùc thaàn truyeàn ñaït cho con ngöôøi caùc bí phaùp thieâng lieâng, thaäm chí khieán cho caùc thaàn ñoâi khi trôû neân thaáy ñöôïc, hoaëc baèng caùch chuû quan, hoaëc baèng caùch khaùch quan. Ñoù laø traïng thaùi sieâu vieät cuûa caùi maø ngaøy nay ngöôøi ta goïi laø Giaùng Ma hoïc (Spiritualism). Nhöng do choã quaàn chuùng laïm duïng vaø hieåu sai, noù ñi ñeán choã bò moät soá ngöôøi xem nhö laø thuaät goïi hoàn (necromancy) vaø thöôøng bò caám ñoaùn. Moät soá thöïc haønh baét chöôùc theo Thoâng Thaàn hoïc cuûa Iamblichus vaãn coøn rôi rôùt laïi trong nghi leã huyeàn thuaät cuûa moät soá tín ñoà Do Thaùi Bí giaùo hieän nay. Minh Trieát Thieâng Lieâng hieän ñaïi traùnh xa vaø baøi baùc caû hai loaïi huyeàn thuaät vaø thuaät goïi hoàn naøy vì ñeàu raát nguy hieåm. Thoâng Thaàn hoïc thieâng lieâng chaân chính ñoøi hoûi söï thanh khieát vaø thaùnh thieän cuûa ñôøi soáng haàu nhö sieâu nhaân loaïi, neáu khoâng noù seõ thoaùi hoùa thaønh thuaät ñoàng coát hoaëc laø taø thuaät. Caùc moân ñeä tröïc tieáp cuûa Ammonius Saccas, ñöôïc goïi laø Theodidaktos, coù nghóa laø “ñöôïc thaàn daïy doã” (“godtaught”) chaúng haïn nhö Plotinus vaø moân ñoà cuûa oâng naøy laø Porphyry thoaït ñaàu ñaõ baøi baùc thoâng thaàn hoïc, nhöng sau laïi chaáp nhaän noù nhôø Iamblichus, ngöôøi ñaõ vieát ra moät taùc phaåm veà vieäc ñoù coù töïa ñeà “Veà caùc Bí Phaùp” (“De Mysteriis”) döôùi teân cuûa sö phuï cuûa Ngaøi, moät vò tö teá Ai Caäp noåi tieáng goïi laø Abammon. Ammonius Saccas laø con trai trong gia ñình theo Cô Ñoác giaùo, töø thuôû nhoû, oâng ñaõ bò truïc xuaát (repelled) ra khoûi ñaïo do moät giaùo hoäi quaù thieân veà giaùo ñieàu. OÂng trôû thaønh moân ñoà cuûa phaùi TaânPlato; gioáng nhö J. Boehm cuøng caùc nhaø thaàn bí vaø nhöõng ngöôøi coù linh thò vó ñaïi khaùc, ngöôøi ta cho raèng oâng coù ñöôïc minh trieát thieâng lieâng trong caùc côn moäng vaø caùc linh aûnh (in dreams and visions). Do choã ñoù, oâng coù bieät danh laø Theodidaktos (keû ñöôïc thaàn daïy doã). OÂng dung hoøa moïi heä thoáng toân giaùo, vaø baèng caùch chöùng minh coäi nguoàn gioáng nhau cuûa chuùng, oâng thieát laäp moät tín ñieàu chung cho taát caû döïa treân ñaïo ñöùc. Cuoäc ñôøi cuûa oâng raát trong saïch vaø khoâng coù choã naøo ñaùng cheâ traùch caû, kieán thöùc cuûa oâng saâu roäng ñeán noãi nhieàu Linh Muïc trôû thaønh caùc ñeä töû bí maät cuûa oâng. Clemens ôû Alexandria raát ca tuïng oâng. Plotinus, “Thaùnh John” cuûa Ammonius, cuõng laø moät nhaân vaät ñöôïc nhieàu ngöôøi toân troïng vaø meán chuoäng, ñoàng thôøi cuõng laø ngöôøi coù kieán thöùc saâu xa vaø toaøn veïn nhaát. Vaøo naêm 39 tuoåi, oâng thaùp tuøng Hoaøng Ñeá La Maõ laø
  • 16. 16 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 8 ñích chính cuûa caùc nhaø saùng laäp Tröôøng phaùi Minh trieát Chieát Trung laø moät trong ba muïc ñích cuûa keû keá thöøa hieän nay cuûa tröôøng phaùi aáy, töùc Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, aáy laø dung hoøa moïi toân giaùo, moân phaùi vaø moïi quoác gia döôùi moät heä thoáng luaân lyù chung, döïa treân caùc chaân lyù vónh cöûu. Hoûi : Baø coù ñöôïc gì ñeå chöùng minh raèng ñaây khoâng phaûi laø moät giaác mô khoù thaønh söï thöïc, vaø coù gì ñeå chöùng minh raèng caùc toân giaùo treân theá giôùi ñeàu döïa treân moät chaân lyù gioáng nhau vaø duy nhaát? Ñaùp : Chuùng toâi döïa treân söï nghieân cöùu ñoái chieáu vaø phaân tích caùc toân giaùo. Vaøo thôøi coå, “Trieát giaùo” chæ coù moät, söï gioáng nhau cuûa trieát lyù nguyeân thuûy ñöôïc chöùng minh baèng caùc trieát lyù gioáng nhau ñaõ ñöôïc daïy ra cho caùc baäc Ñaïo ñoà trong caùc Bí phaùp, moät taäp tuïc ñaõ coù thôøi ñöôïc truyeàn baù roäng raûi. “Taát caû caùc thôø phuïng thôøi coå ñeàu cho thaáy söï hieän höõu cuûa moät neàn Minh Trieát Thieâng Lieâng duy nhaát coù tröôùc chuùng. Chieác chìa khoùa môû ñöôïc moät thì phaûi môû ñöôïc taát caû, neáu khoâng, noù khoâng theå laø chieác chìa khoùa ñuùng thaät” (Trieát hoïc chieát trung). Ñöôøng loái cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Gordian vaø ñaïo quaân cuûa Hoaøng Ñeá ñeán Ñoâng phöông ñeå ñöôïc caùc nhaø hieàn trieát ôû Bactria vaø AÁn Ñoä daïy doã. OÂng laäp moät Tröôøng Phaùi Trieát Hoïc ôû La Maõ. Porphyry, ñeä töû cuûa oâng, teân thaät laø Malek (moät ngöôøi Do Thaùi ñaõ Hy Laïp hoùa), ñaõ gom goùp taát caû caùc taùc phaåm cuûa thaày mình laïi. Chính Porphyry cuõng laø moät taùc giaû lôùn, coù vieát moät luaän giaûi boùng baåy veà moät vaøi ñoaïn trong caùc taùc phaåm cuûa Homer. Phöông phaùp thieàn ñònh maø caùc nhaø Yeâu Chaân Lyù duøng ñeán laø xuaát thaàn nhaäp hoùa (ectasy), moät phöông phaùp gioáng vôùi vieäc thöïc haønh yoga ôû AÁn Ñoä. Nhöõng gì ngöôøi ta bieát ñöôïc veà Tröôøng Phaùi Chieát Trung ñeàu xuaát phaùt töø Origen, Longinus vaø Plotinus, laø nhöõng moân ñoà tröïc tieáp cuûa Ammonius. (Xem theâm Trieát Lyù Chieát Trung cuûa A. Wilder).
  • 17. 17 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC Hoûi : Vaøo thôøi Ammonius, ñaõ coù raát nhieàu toân giaùo lôùn, coå xöa, chæ rieâng caùc moân phaùi ôû Ai Caäp vaø Palestine thoâi, cuõng ñaõ ñoâng laém roài. Laøm theá naøo Ammonius dung hoøa ñöôïc caùc toân giaùo ñoù? Ñaùp : Baèng caùch laøm nhöõng gì maø chuùng ta ñang coá laøm. Caùc nhaø theo phaùi Taân Plato (NewPlatonists) raát ñoâng ñaûo vaø thuoäc veà nhieàu trieát giaùo khaùc nhau1 ; caùc nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Thieâng Lieâng cuûa chuùng ta cuõng ñang laøm gioáng nhö theá. Vaøo thôøi ñoù, Aristobulus, ngöôøi Do Thaùi, quaû quyeát raèng ñaïo ñöùc hoïc (the ethics) cuûa Aristotle ñaõ tieâu bieåu cho caùc giaùo huaán noäi moân cuûa Luaät Moses. Philo Judaeus ñaõ noã löïc dung hoøa Nguõ kinh Cöïu Öôùc (Pentateuch) vôùi trieát hoïc cuûa Pythagoras vaø Plato. Coøn Josephus chöùng minh raèng caùc tu só Essenes ôû Carmel chæ laø nhöõng ngöôøi raäp theo khuoân maãu (copyist) vaø laø caùc moân ñeä cuûa caùc nhaø Trò Lieäu Ai Caäp. Vaøo thôøi ñaïi chuùng ta cuõng theá. Chuùng ta coù theå chöùng minh nguoàn goác cuûa moïi toân giaùo thuoäc veà Cô Ñoác (Christian religion), cuõng nhö ngay caû nguoàn goác cuûa moïi moân phaùi nhoû nhaát. Caùc moân phaùi naøy laø caùc nhaùnh nhoùc cuûa caùc caønh chính. Caû nhaùnh laãn caønh ñeàu sinh ra töø cuøng moät thaân caây, ñoù laø Toân giaùo Minh Trieát (Wisdom Religion). Muïc ñích cuûa Ammonius laø chöùng minh ñieàu naøy. OÂng coá gaéng thuyeát phuïc ngöôøi Ngoaïi Giaùo (Gentiles) vaø ngöôøi Cô Ñoác giaùo, ngöôøi Do Thaùi vôùi ngöôøi Thôø 1 Chính döôùi thôøi Phildelphus maø Do Thaùi Giaùo (Judaism) ñöôïc thaønh laäp ôû Alexandria, vaø ngay laäp töùc caùc baäc ñaïo sö Hy Laïp (The Hellenic teachers) trôû thaønh caùc ñoái thuû nguy hieåm cuûa Ñoaøn Theå Giaùo Só Do Thaùi (College of Rabbis) ôû Babylon. Theo nhaän xeùt raát thích hôïp cuûa taùc giaû quyeån “Trieát Lyù Chieát Trung” thì: “Vaøo thôøi ñoù, caùc heä thoáng Phaät giaùo, Vedanta vaø Magian ñaõ ñöôïc trình baøy tæ mæ cuøng vôùi caùc trieát lyù cuûa Hy Laïp. Khoâng ngaïc nhieân chuùt naøo khi thaáy nhöõng tö töôûng gia ñeà nghò raèng tình traïng xung ñoät ngoân töø neân chaám döùt vaø caàn ñöôïc xem xeùt ñeå coù theå ruùt ra moät heä thoáng haøi hoøa töø caùc giaùo lyù khaùc nhau naøy… Parnaenus, Athenagoras vaø Clement ñöôïc daïy doã caën keõ baèng trieát lyù Plato vaø ñaõ hieåu roõ söï hôïp nhaát coát loõi cuûa trieát lyù ñoù vôùi caùc heä thoáng trieát lyù Ñoâng phöông.”
  • 18. 18 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 9 Ngaåu Töôïng (Idolaters), haõy gaït sang moät beân caùc tranh chaáp vaø caùc baát ñoàng cuûa hoï, maø haõy nhôù raèng hoï ñeàu coù cuøng moät chaân lyù nhöng ôû döôùi caùc lôùp aùo khaùc nhau, vaø taát caû ñeàu laø con cuûa cuøng moät ngöôøi meï1 . Ñaây cuõng laø muïc ñích cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng. Hoûi : Baø caên cöù vaøo ñaâu maø noùi raèng ñieàu naøy phaùt xuaát töø caùc nhaø Khaûo Cöùu Minh Trieát coå xöa (ancient Theosophists) ôû Alexandria? Ñaùp : Chuùng toâi döïa vaøo voâ soá caùc nhaø vaên noåi tieáng. Moät trong caùc nhaø vaên ñoù, oâng Mosheim coù noùi raèng: “Ammonius giaûng raèng toân giaùo cuûa ñaïi chuùng coù lieân quan chaët cheõ vôùi trieát hoïc, vaø cuõng nhö trieát hoïc, toân giaùo daàn daàn cuõng bò hö hoaïi vaø trôû neân khoù hieåu chæ vì söï töï cao, söï meâ tín vaø tin töôûng sai laàm cuûa con ngöôøi. Do ñoù, phaûi phuïc hoài söï thuaàn khieát luùc ban ñaàu cuûa toân giaùo baèng caùch thanh taåy toân giaùo cho heát loaïi caën baõ naøy vaø giaûi thích noù döïa theo caùc nguyeân lyù trieát hoïc. Ñaáng Christ coù keá hoaïch laø phuïc hoài laïi söï toaøn veïn ban ñaàu cho neàn minh 1 Veà Ammonius, Mosheim noùi: “Nhôø nhaän ñònh ñöôïc raèng khoâng nhöõng caùc trieát gia Hy Laïp, maø caû caùc trieát gia cuûa caùc nöôùc keùm phaùt trieån khaùc ñeàu hoaøn toaøn nhaát trí vôùi nhau veà moïi ñieåm thieát yeáu, oâng aáy coá giaûi thích haøng ngaøn giaùo lyù cuûa taát caû caùc moân phaùi khaùc nhau naøy coát ñeå chöùng minh raèng taát caû ñeàu xuaát phaùt töø chung moät nguoàn nhö nhau vaø taát caû ñeàu höôùng ñeán cuøng muïc ñích nhö nhau.” Khi ñeà caäp ñeán Ammonius trong Baùch Khoa Töï Ñieån Edinburgh, neáu ngöôøi vieát hieåu roõ nhöõng gì maø oâng ta ñang baøn ñeán, thì baáy giôø y moâ taû caùc nhaø Nghieân cöùu Minh trieát hieän ñaïi (modern Theosophists), caùc tin töôûng vaø coâng vieäc cuûa nhöõng ngöôøi naøy, vì khi noùi ñeán Nhöõng Ngöôøi ñöôïc Thaàn daïy doã, oâng ta baûo: “OÂng aáy chaáp nhaän caùc trieát lyù voán ñaõ ñöôïc coâng nhaän ôû Ai Caäp (trieát lyù noäi moân laø caùc trieát lyù ôû AÁn Ñoä) lieân quan ñeán vuõ truï vaø Thöôïng Ñeá, ñöôïc xem nhö laø taïo thaønh moät toång theå vó ñaïi, lieân quan ñeán söï vónh cöûu cuûa theá giôùi… vaø laäp ra moät heä thoáng giôùi luaät luaân lyù khieán cho con ngöôøi noùi chung, soáng cho hôïp vôùi luaät leä cuûa ñaát nöôùc hoï vaø meänh leänh cuûa thieân nhieân, nhöng caàn coù minh trieát ñeå kích ñoäng trí oùc hoï baèng söï nhaäp ñònh”.
  • 19. 19 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC trieát cuûa coå nhaân, haïn cheá söï meâ tín ñang thoáng trò khaép nôi, vaø moät phaàn lo chænh ñoán, moät phaàn lo dieät tröø bao nhieâu thöù sai laàm ñaõ len loûi vaøo caùc toân giaùo khaùc nhau trong daân gian.” Laàn nöõa, vieäc naøy cuõng ñuùng y nhö nhöõng gì maø caùc nhaø nghieân cöùu Minh trieát hieän ñaïi ñang noùi. Chæ coù ñieàu laø trong khi Nhaø Yeâu Chaân Lyù vó ñaïi aáy ñöôïc söï trôï giuùp vaø naâng ñôõ cuûa hai Linh Muïc trong Giaùo Hoäi laø Clement vaø Athenagoras, cuûa caùc Giaùo só Do Thaùi hoïc roäng, caùc Vieän só haøn laâm (Academy), vaø trong khi oâng aáy ñaõ daïy ra moät trieát lyù chung cho moïi ngöôøi, coøn chuùng toâi, nhöõng ngöôøi theo cuøng ñöôøng loái vôùi oâng ñaõ khoâng nhaän ñöôïc söï caûm thoâng naøo maø traùi laïi, coøn bò laêng maï vaø ngöôïc ñaõi. Nhö vaäy, con ngöôøi caùch ñaây 1.500 naêm ñaõ toû ra roäng löôïng hôn con ngöôøi trong theá kyû tieán boä naøy. Hoûi : Baát chaáp caùc tö töôûng dò giaùo (heresies) cuûa oâng, Ammonius vaãn thuyeát giaûng Cô Ñoác giaùo vaø ñöôïc Giaùo Hoäi khuyeán khích, naâng ñôõ, phaûi chaêng vì oâng ta laø tín ñoà Cô Ñoác giaùo? Ñaùp : Khoâng ñuùng chuùt naøo. Duø ñöôïc sinh ra trong gia ñình theo Cô Ñoác giaùo nhöng khoâng bao giôø oâng chaáp nhaän Giaùo Hoäi Cô Ñoác. Ñaây laø lôøi cuûa nhaø vaên Mosheim noùi veà Ammonius: "Ammonius chæ ñöa ra caùc giaùo lyù döïa theo giaùo lyù coát caùn xöa kia cuûa Hermes maø Plato vaø Pythagoras ñaõ bieát tröôùc ñoù, ñoàng thôøi, hai vò naøy cuõng theo ñoù maø laäp neân trieát phaùi cuûa hoï. Nhôø tìm thaáy giaùo lyù naøy trong phaàn môû ñaàu cuûa Phuùc AÂm theo Thaùnh John, oâng neâu ra giaû thuyeát moät caùch raát chính xaùc raèng muïc ñích cuûa Ñöùc Jesus laø phuïc hoài laïi nguyeân veïn nhö thuôû ban ñaàu caùi trieát lyù minh trieát cao thaâm aáy. OÂng xem caùc maãu chuyeän trong Thaùnh Kinh vaø caùc thaàn thoaïi nhö laø caùc minh hoïa cho chaân lyù moät caùch boùng baåy, chöù khoâng haún laø caùc truyeàn thuyeát caàn bò loaïi boû. Hôn theá nöõa, theo boä Baùch Khoa Töï Ñieån Edinburgh thì oâng nhìn nhaän raèng Jesus Christ laø moät con ngöôøi sieâu vieät vaø laø "baïn cuûa Thöôïng Ñeá", nhöng cho raèng duïng yù cuûa Ñöùc Christ khoâng phaûi laø hoaøn toaøn huûy boû vieäc thôø phuïng thaàn thaùnh maø Ngaøi chæ coù yù ñònh thanh loïc toân giaùo coå".
  • 20. 20 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 10 Trieát giaùo noäi moân qua moïi thôøi ñaïi Hoûi : Vì Ammonius khoâng coù ghi cheùp baát cöù ñieàu gì, laøm theá naøo ngöôøi ta coù theå bieát chaéc ñoù laø giaùo huaán cuûa oâng aáy? Ñaùp : Ñöùc Phaät, Pythagoras, Khoång Töû, Orpheus, Socrates hay ngay caû Ñöùc Jesus cuõng ñeàu khoâng ñeå laïi taùc phaåm naøo. Tuy theá, haàu heát caùc Ngaøi ñaàu laø nhöõng nhaân vaät trong lòch söû maø giaùo lyù cuûa caùc Ngaøi ñeàu ñaõ toàn taïi. Caùc moân ñoà cuûa Ammonius (trong soá ñoù coù Origen vaø Herennius) coù vieát ra caùc boä luaän vaø giaûng giaûi caùc giaùo lyù cuûa Ammonius. Chaéc chaén raèng caùc saùch naøy ñeàu coù thaät trong lòch söû, neáu khoâng muoán noùi raèng coøn thaät hôn caû caùc taùc phaåm cuûa caùc Söù Ñoà Cô Ñoác giaùo nöõa. Ñaõ theá, caùc moân ñoà cuûa oâng nhö Origen, Plotinus vaø Longinus (coá vaán cuûa baø Hoaøng noåi danh Zenobia), ñeàu coù ñeå laïi raát nhieàu taøi lieäu löu tröõ cuûa Heä phaùi Yeâu Chaân Lyù (Philaletheian System), nhôø theá, vieäc khaúng ñònh ñöùc tin cuûa caùc vò naøy môùi ñöôïc ngöôøi ñôøi bieát ñeán, vì tröôøng phaùi naøy coù hai loaïi giaùo lyù, ngoaïi moân vaø noäi moân. Hoûi : Laøm sao maø giaùo lyù cuûa moân phaùi ñoù truyeàn ñeán thôøi ñaïi cuûa chuùng ta, vì baø ñaõ noùi raèng Toân giaùoMinh trieát voán bí truyeàn? Ñaùp : Toân giaùoMinh trieát luoân luoân laø moät vaø laø tieáng noùi cuoái cuøng cuûa tri thöùc maø nhaân loaïi coù theå coù ñöôïc, do ñoù, noù ñöôïc giöõ gìn caån thaän. Noù ñaõ coù tröôùc caùc nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng ôû Alexandria raát laâu cho chí ñeán thôøi hieän ñaïi vaø seõ toàn taïi cuøng vôùi moïi toân giaùo vaø trieát hoïc khaùc. Hoûi : Ai ñaõ giöõ noù vaø giöõ ôû ñaâu? Ñaùp : Noù ñöôïc gìn giöõ nôi caùc baäc Ñaïo Ñoà thuoäc moïi quoác gia, nôi nhöõng ngöôøi coá coâng ñi tìm chaân lyù  caùc ñeä töû cuûa caùc Ngaøi, vaø ôû nhöõng nôi treân theá giôùi maø caùc chuû ñeà nhö theá luoân luoân ñöôïc coi troïng nhaát vaø ñöôïc tìm toøi nhieàu nhaát, nhö AÁn Ñoä, Trung AÙ vaø Persia (Ba Tö, nay laø IranND) Hoûi : Baø coù theå cho toâi moät soá baèng chöùng veà phaàn noäi moân (esotericism) cuûa Giaùo LyùMinh trieát hay chaêng?
  • 21. 21 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC 11 Ñaùp : Baèng chöùng roõ reät nhaát maø baïn coù theå coù ñöôïc laø moïi nghi thöùc thôø cuùng trong toân giaùo coå xöa, hay ñuùng hôn trong trieát lyù thôø phuïng, ñeàu goàm coù phaàn giaùo lyù noäi moân hay maät, vaø phaàn thôø phöôïng ngoaïi moân (daønh cho coâng chuùng) hay hieån. Hôn nöõa, coù moät söï kieän ñöôïc bieát roõ laø caùc Bí Phaùp cuûa coå nhaân trong moïi quoác gia ñeàu goàm coù Bí Phaùp "cao thaâm" (maät) vaø Bí phaùp "thaáp" (ñaïi chuùng)  ví duï trong caùc nghi thöùc tröù danh ñöôïc goïi laø Eleusinia ôû Hy Laïp. Töø caùc Ñaïo Tröôûng (Hierophants) ôû Samothrace, Ai Caäp, vaø caùc ñaïo ñoà Baø La Moân (Brahmins) cuûa AÁn Ñoä xöa kia, ñeán caùc Giaùo só Do Thaùi sau naøy, taát caû vì sôï toäi baùng boå thaùnh thaàn (profanation), neân ñeàu giöõ bí maät caùc tín ñieàu thöïc söï cuûa hoï. Caùc giaùo só Do Thaùi goïi caùc nhoùm toân giaùo laâu ñôøi cuûa hoï laø Mercavah (ngoaïi theå, the exterior body), "hieän theå", hay laø lôùp voû chöùa ñöïng linh hoàn aån taøng  nghóa laø tri thöùc bí nhieäm cao nhaát cuûa hoï. Caùc taêng löõ cuûa caùc quoác gia coå khoâng bao giôø truyeàn thuï caùc bí nhieäm ñích thöïc veà trieát hoïc cho quaàn chuùng maø chæ chia seû caùc lôùp voû maø thoâi. Phaät giaùo Baéc Toâng coù Ñaïi Thöøa vaø Tieåu Thöøa, ñöôïc bieát döôùi teân laø Mahayana, töùc Noäi Moân (Esoteric School) vaø Hinayana, töùc Ngoaïi Moân (Exoteric School). Baïn khoâng theå traùch hoï veà vieäc giöõ bí maät nhö theá, vì chaéc chaén laø baïn khoâng nghó ñeán vieäc nuoâi baày cöøu cuûa baïn baèng nhöõng baøi nghò luaän uyeân baùc veà thaûo moäc thay vì baèng coû. Ñöùc Pythagore goïi Gnosis cuûa Ngaøi laø "tri thöùc veà caùc söï vaät hieän toàn" ("the knowledge of things that are") vaø chæ daønh rieâng loaïi tri thöùc ñoù cho caùc ñeä töû höõu theä cuûa Ngaøi maø thoâi, vì chæ nhöõng ngöôøi naøy môùi coù theå tieâu hoùa thöùc aên tinh thaàn nhö theá vaø caûm thaáy thoûa maõn. Ngaøi cuõng baét hoï cam keát giöõ kín khoâng tieát loä ra ngoaøi. Caùc maãu töï huyeàn linh vaø caùc con soá bí nhieäm ñöôïc phaùt trieån töø caùc taùc phaåm vieát baèng chöõ töôïng hình Ai Caäp, caùi bí nhieäm maø vaøo thôøi coå, chæ coù nhöõng Nhaø Nghieân cöùu chöõ töôïng hình (Hierogrammatists) hoaëc caùc vò tö teá ñöôïc ñieåm ñaïo cuûa Ai Caäp môùi coù ñöôïc maø thoâi. Theo lôøi cuûa nhöõng nhaø vieát tieåu söû cuûa Ammonius Saccas thì trieát gia naøy buoäc caùc ñeä töû cuûa oâng phaûi theà laø khoâng tieát loä caùc giaùo lyù cao
  • 22. 22 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG thaâm cuûa oâng, tröø phi cho nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc daïy ra kieán thöùc sô khôûi vaø nhöõng keû cuõng bò raøng buoäc baèng lôøi theä nguyeän. Sau roát, chuùng ta cuõng khoâng thaáy coù söï gioáng nhau ngay trong Cô Ñoác giaùo nguyeân thuûy, giöõa phaùi Ngoä Ñaïo (Gnostics), vaø thaäm chí trong giaùo huaán cuûa Ñöùc Christ ñoù sao? Ñöùc Christ ñaõ chaúng noùi tröôùc ñaùm ñoâng baèng caùc duï ngoân (parables) coù hai nghóa vaø giaûi thích caùc lyù leõ cuûa Ngaøi chæ rieâng cho caùc toâng ñoà cuûa Ngaøi ñoù sao? Ngaøi phaùn raèng: "Söï maàu nhieäm cuûa nöôùc Ñöùc Chuùa Trôøi ñaõ toû ra cho caùc ngöôi; nhöng veà phaàn ngöôøi ngoaøi thì duøng caùch thí duï ñeå daïy moïi söï" (Mark IV, 11). Baûn dòch cuûa Nhaø Xuaát baûn Toân Giaùo, 2003, trang 37, phaàn Taân Öôùc). "Caùc Essences ôû Judea vaø Carmel cuõng coù caùc phaân bieät gioáng nhö vaäy, hoï phaân chia moân ñoà cuûa hoï thaønh taân tín ñoà, huynh ñeä vaø tín ñoà thuaàn thaønh (the perfect) hay caùc ñaïo ñoà". (Trieát hoïc Chieát Trung). Moïi quoác gia ñeàu coù caùc thí duï veà vieäc naøy. Hoûi : Coù theå ñaït ñöôïc "Minh trieát Huyeàn bí" ("Secret Wisdom") chæ baèng caùch hoïc hoûi hay chaêng? Caùc töø ñieån baùch khoa ñònh nghóa Minh trieát Thieâng lieâng cuõng lyù thuù nhö töø ñieån Webster, ñoù laø "moät söï giao tieáp coù theå coù (supposed) vôùi Thöôïng Ñeá vaø caùc Chôn Linh thöôïng ñaúng, bôûi ñoù ñaït ñeán tri thöùc sieâu nhaân loaïi baèng phöông tieän vaät chaát vaø caùc phöông phaùp hoùa hoïc". Coù phaûi vaäy khoâng? Ñaùp : Toâi khoâng nghó nhö theá. Khoâng moät nhaø bieân soaïn töø ñieån naøo coù theå giaûi thích ñöôïc, duø cho vôùi chính oâng ta hay cho nhöõng ngöôøi khaùc, taïi sao tri thöùc sieâu nhaân loaïi laïi coù theå ñaït ñöôïc baèng caùc phöông phaùp vaät lyù hay hoùa hoïc. Phaûi chi töï ñieån Webster söûa laïi "baèng caùc phöông phaùp sieâu hình hoïc vaø phöông phaùp sieâu chuyeån (alchemical processes)", thì ñònh nghóa ñoù coù leõ gaàn ñuùng hôn, baèng khoâng, thaät laø voâ lyù. Caùc nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng thôøi xöa cuõng nhö hieän ñaïi ñeàu cho raèng, caùi höõu haïn khoâng theå bieát ñöôïc caùi voâ haïn  nghóa laø, caùi Ngaõ höõu haïn khoâng theå bieát ñöôïc  tuy nhieân, caùi tinh tuùy thieâng lieâng coù theå ñöôïc hieäp thoâng vôùi Thöôïng Ngaõ taâm linh trong traïng thaùi xuaát
  • 23. 23 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC 12 thaàn. Gioáng nhö vieäc thoâi mieân, traïng thaùi naøy khoù coù theå ñaït ñeán baèng "phöông tieän vaät lyù vaø hoùa hoïc". Hoûi : Baø giaûi thích ñieàu ñoù nhö theá naøo? Ñaùp : Traïng thaùi xuaát thaàn ñích thöïc ñaõ ñöôïc Plotinus ñònh nghóa nhö sau: "Ñoù laø vieäc giaûi thoaùt theå trí ra khoûi taâm thöùc höõu haïn cuûa noù. trôû neân hôïp nhaát vaø huyeàn ñoàng (identified) vôùi caùi voâ haïn”. Giaùo sö Wilder coù noùi, ñaây laø traïng thaùi cao nhaát, nhöng khoâng phaûi laø traïng thaùi keùo daøi thöôøng xuyeân, vaø chæ coù raát ít ngöôøi môùi ñaït ñöôïc. Thöïc ra, noù töông ñoàng vôùi traïng thaùi maø ôû AÁn Ñoä ñöôïc goïi laø Nhaäp Ñònh (Samadhi, Ñaïi Ñònh). Traïng thaùi naøy töøng ñöôïc caùc nhaø yogis thöïc haønh. Veà maët theå xaùc, nhaø yogis laøm cho traïng thaùi ñoù deã ñaït ñöôïc baèng vieäc kieâng cöû moät soá lôùn thöùc aên, thöùc uoáng; veà maët tinh thaàn, baèng moät soá noã löïc khoâng ngöøng ñeå thanh luyeän vaø naâng cao taâm trí. Thieàn ñònh laø caàu nguyeän aâm thaàm khoâng thoát thaønh lôøi, hay laø, theo caùch dieãn taû cuûa Plato: "Linh hoàn nhieät thaønh höôùng veà Ñaáng Thieâng lieâng, khoâng phaûi ñeå caàu xin moät söï toát laønh rieâng bieät naøo (nhö trong yù nghóa thoâng thöôøng cuûa lôøi caàu nguyeän) maø laø cho chính söï toát laønh  cho Söï Toát Laønh Toái Thöôïng chung maø chuùng ta laø moät thaønh phaàn cuûa noù treân coõi traàn vaø taát caû chuùng ta ñaõ xuaát loä töø caùi tinh hoa cuûa noù. Do ñoù, Plato theâm: "Haõy im laëng tröôùc caùc Ñaáng Thieâng lieâng cho ñeán khi caùc Ngaøi xua ñi caùc ñaùm maây khoûi maét ngöôi vaø khieán cho caùc ngöôi thaáy ñöôïc nhôø aùnh saùng phaùt ra töø chính caùc Ngaøi, khoâng phaûi nhöõng gì coù veû toát laønh cho ngöôi, maø laø nhöõng gì coù baûn chaát toát laønh.1 1 Ñaây laø nhöõng gì maø taùc giaû uyeân baùc cuûa quyeån “Trieát lyù Chieát Trung”, Giaùo sö A. Wilder, Hoäi vieân Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, moâ taû döôùi hình thöùc “chuïp aûnh linh hoàn”: “Linh hoàn laø caùi maùy aûnh (camera) maø trong ñoù, caùc söï kieän vaø caùc bieán coá thuoäc töông lai, quaù khöù vaø hieän taïi ñeàu ñöôïc ñöa vaøo nhö nhau, ñoàng thôøi theå trí cuõng trôû neân bieát ñöôïc caùc bieán coá ñoù. Beân kia coõi giôùi cuûa caùc ranh giôùi thöôøng ngaøy cuûa chuùng ta laø moät ngaøy hay moät traïng thaùi maø quaù khöù vaø töông lai ñöôïc bao haøm trong hieän taïi”… Söï cheát laø traïng thaùi xuaát thaàn sau roát treân coõi traàn. Keá ñoù linh hoàn thoaùt
  • 24. 24 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 12 Hoûi : Theá thì Minh Trieát Thieâng Lieâng khoâng phaûi laø moät heä thoáng môùi ñöôïc vaïch ra nhö moät soá ngöôøi ñaõ nghó theá hay sao? Ñaùp : Chæ coù nhöõng ngöôøi thieáu hieåu bieát môùi cho nhö theá. Veà maët giaùo lyù vaø ñaïo ñöùc, Minh Trieát Thieâng Lieâng cuõng xöa nhö ñòa caàu, neáu khoâng noùi veà teân goïi, vì Minh Trieát Thieâng Lieâng cuõng laø heä thoáng roäng lôùn nhaát vaø bao quaùt nhaát trong taát caû caùc heä thoáng. Hoûi : Theá thì taïi sao Minh Trieát Thieâng Lieâng vaãn coøn raát xa laï vôùi caùc quoác gia cuûa Taây Baùn Caàu? Taïi sao Minh Trieát Thieâng Lieâng vaãn coøn laø quyeån saùch phong kín ñoái vôùi caùc chuûng toäc hieån nhieân laø coù vaên hoùa cao vaø tieán boä nhaát? Ñaùp : Chuùng toâi tin raèng, vaøo thôøi xa xöa, coù nhieàu quoác gia coù neàn vaên hoùa cao vaø chaéc chaén laø tieán boä veà maët taâm linh nhieàu hôn laø chuùng ta ngaøy nay. Nhöng coù nhieàu lyù do ñeå giaûi thích vieäc coá tình khoâng bieát (willing ignorance) naøy. Moät trong caùc lyù do ñoù ñaõ ñöôïc Thaùnh Paul neâu ra ñoái vôùi ngöôøi daân thaønh Athene coù neàn vaên minh cao  ñoù laø, trong nhieàu theá kyû daøi, hoï ñaõ maát ñi giaùc ngoä taâm linh ñích thöïc roài (real spiritual insight), thaäm chí caû söï quan taâm veà tinh thaàn nöõa, do vieäc hoï quaù toân suøng caùc söï vieäc thuoäc veà giaùc quan vaø maûi mieát laøm noâ leä cho ngoân töø cöùng nhaéc (dead letter) cuûa giaùo ñieàu vaø chuû nghóa nghi thöùc. Tuy nhieân, lyù do vöõng chaéc nhaát naèm trong söï kieän laø Minh Trieát Thieâng Lieâng ñích thöïc bao giôø cuõng ñöôïc giöõ kín. ñöôïc söï goø boù cuûa xaùc thaân, coøn thaønh phaàn cao quyù cuûa noù keát hôïp laïi vôùi baûn chaát cao sieâu (higher nature) vaø trôû thaønh chuû theå tham gia (partaker) vaøo söï minh trieát vaø söï bieát tröôùc cuûa caùc höõu theå cao sieâu”. Ñoái vôùi caùc thaàn bí gia, Minh Trieát Thieâng Lieâng chaân chính laø caùi traïng thaùi maø Apollonius ôû Tyana moâ taû nhö sau: “Toâi coù theå thaáy hieän taïi vaø töông lai nhö trong moät caùi göông trong suoát. Nhaø hieàn trieát khoâng caàn ñôïi coù hôi nöôùc cuûa ñaát vaø söï hö hoaïi cuûa khoâng khí môùi tieân ñoaùn ñöôïc caùc bieán coá… Caùc thaàn thaáy ñöôïc töông lai, ngöôøi thöôøng thaáy ñöôïc hieän taïi, caùc hieàn trieát thaáy ñöôïc ñieàu saép xaûy ra”. “Minh Trieát Thieâng Lieâng cuûa caùc Hieàn Trieát” maø oâng noùi ñeán, ñöôïc dieãn ñaït moät caùch roõ raøng baèng xaùc quyeát sau: “Nöôùc Chuùa ôû trong chuùng ta”.
  • 25. 25 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC Hoûi : Baø ñaõ neâu ra baèng chöùng raèng coù vieäc giöõ bí maät, theá thì nguyeân do ñích thöïc cuûa vieäc giöõ bí maät ñoù laø gì? Ñaùp : Vieäc ñoù coù nhieàu nguyeân do. Thöù nhaát, do söï suy ñoài veà baûn chaát cuûa keû thöôøng nhaân vaø söï ích kyû cuûa con ngöôøi, luoân luoân höôùng veà vieäc laøm thoûa maõn duïc voïng caù nhaân, gaây phöông haïi cho ngöôøi laân caän vaø keá ñoù cho baø con hoï haøng. Nhöõng ngöôøi nhö theá khoâng bao giôø coù theå ñöôïc phoù thaùc cho caùc bí phaùp thieâng lieâng. Thöù hai, hoï khoâng ñaùng ñöôïc tin caäy trong vieäc giöõ gìn tri thöùc thieâng lieâng cao quyù cho khoûi bò maïo phaïm (desecration). Chính ñieàu thöù hai naøy daãn tôùi vieäc hieåu sai caùc chaân lyù cao caû nhaát vaø caùc bieåu töôïng sieâu vieät nhaát, ñoàng thôøi cuõng ñöa tôùi vieäc bieán ñoåi daàn caùc söï vieäc taâm linh thaønh hình töôïng nhaân hình, cuï theå vaø thoâ bæ nöõa  noùi caùch khaùc, ñöa tôùi vieäc laøm keùm coûi yù töôûng thieâng lieâng (godidea) vaø tôùi vieäc suøng baùi ngaåu töôïng (idolatry). Minh Trieát Thieâng Lieâng Khoâng Phaûi Laø Phaät giaùo Hoûi : Coù caùc vò thöôøng ñöôïc noùi ñeán nhö laø caùc Phaät töû noäi moân. Phaûi chaêng taát caû caùc vò ñoù ñeàu laø ñeä töû cuûa Ñöùc Phaät Thích Ca? Ñaùp : Khoâng nhaát thieát nhaïc só naøo cuõng ñeàu laø moân ñeä cuûa Wagner heát. Moät soá ngöôøi trong chuùng toâi theo Phaät giaùo; tuy nhieân, coù nhieàu ngöôøi theo AÁn giaùo vaø Baø La Moân giaùo hôn laø Phaät giaùo trong soá chuùng toâi, vaø nhieàu ngöôøi laø daân AÂu Chaâu vaø Myõ Chaâu sinh tröôûng trong gia ñình Cô Ñoác giaùo hôn laø ngöôøi theo Phaät giaùo caûi ñaïo. Söï laàm loãi xaûy ra do vieäc hieåu sai yù nghóa ñích thöïc cuûa töïa ñeà moät quyeån saùch noåi tieáng cuûa oâng Sinnett, quyeån "Esoteric Buddhism", chöõ Buddhism ñaùng leõ phaûi vieát vôùi moät chöõ d thay vì laø hai, vì luùc ñoù, Budhism (moät chöõ d) môùi coù nghóa duy nhaát laø "heä thoáng minh trieát" [do Bodha, bodhi, laø saùng suoát, minh trieát (intelligence, wisdom)], coøn vieát Buddhism (coù 2 d) laïi coù nghóa laø trieát lyù toân giaùo cuûa Phaät Coà Ñaøm. Nhö ñaõ noùi, Theosophy laø WisdomReligion (Toân giaùoMinh trieát).
  • 26. 26 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 14 Hoûi : Coù söï dò bieät naøo giöõa chöõ Buddhism, töùc toân giaùo do Ñöùc Phaät laäp ra, vôùi chöõ Budhism, töùc "heä thoáng minh trieát" ("wisdomism") maø baø cho laø ñoàng nghóa vôùi Theosophy? Ñaùp : Cuõng gioáng nhö söï khaùc nhau giöõa maät giaùo (secret teachings) cuûa ñöùc Christ, maø ngöôøi ta goïi laø "caùc bí phaùp cuûa nöôùc Chuùa Trôøi" ("the mysteries of the Kingdom of Heaven") vôùi heä thoáng nghi thöùc (ritualism) vaø thaàn hoïc giaùo ñieàu (dogmatic theology) veà sau naøy cuûa caùc Giaùo Hoäi vaø caùc Toâng phaùi vaây. Buddha (coù 2 d) nghóa laø "Ñaáng Toaøn Giaùc" ("the Enlightened"), do Bodha, töùc laø hieåu bieát (understanding), Minh trieát (Wisdom). Minh trieát naøy xuyeân suoát moät caùch saâu roäng trôû thaønh giaùo lyù noäi moân maø Ñöùc Phaät truyeàn daïy chæ daønhcho caùc vò La Haùn ñaõ ñöôïc Ngaøi choïn löïa. Hoûi : Nhöng coøn moät soá nhaø Ñoâng phöông hoïc (Orientalists) phuû nhaän vieäc Ñöùc Phaät coù daïy ra trieát lyù noäi moân thì sao? Ñaùp : Nhöõng ngöôøi aáy cuõng coù theå phuû nhaän vieäc Thieân Nhieân coøn coù caùc bí maät giaáu kín, chæ daønh cho caùc nhaø khoa hoïc maø thoâi. Hôn nöõa, toâi seõ chöùng minh ñieàu ñoù baèng cuoäc luaän ñaøm cuûa Ñöùc Phaät vôùi ñeä töû cuûa Ngaøi laø Ananda. Caùc giaùo huaán noäi moân cuûa Phaät chæ laø Gypta Vidya (tri thöùc bí nhieäm) cuûa caùc giaùo só Baø La Moân xöa kia maø thoâi. Chìa khoùa ñöa ñeán minh trieát, maø nhöõng keû keá thöøa hieän nay cuûa caùc giaùo só Baø La Moân ñang coù, vôùi moät vaøi ngoaïi leä, ñaõ hoaøn toaøn thaát laïc. Vaø Minh trieát (Vidya) naøy ñaõ bieán thaønh nhöõng gì maø hieän nay ñöôïc bieát döôùi hình thöùc giaùo lyù noäi moân (inner teachings)cuûa phaùi Ñaïi Thöøa (Mahayana) cuûa Phaät giaùo Baéc Toâng. Nhöõng ai phuû nhaän vieäc ñoù ñeàu chæ laø ngöôøi thieáu hieåu bieát veà Ñoâng phöông hoïc. Toâi khuyeân baïn neân ñoïc quyeån "Phaät giaùo Trung Hoa" cuûa giaùo só Edkin, nhaát laø caùc chöông noùi veà caùc moân phaùi cuøng vôùi giaùo lyù bí truyeàn vaø coâng truyeàn, sau ñoù ñoái chieáu baèng chöùng cuûa toaøn theå theá giôùi thôøi coå veà vaán ñeà naøy. Hoûi : Nhöng caùc trieát lyù cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng ñeàu khoâng gioáng vôùi caùc trieát lyù do Ñöùc Phaät daïy ra phaûi khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén vaäy, bôûi vì caùc trieát lyù naøy voán laø linh hoàn cuûa Toân giaùoMinh trieát vaø ñaõ töøng laø taøi saûn chung cuûa caùc baäc ñaïo
  • 27. 27 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VAØ HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC 15 ñoà cuûa moïi quoác gia. Nhöng Ñöùc Phaät laàn ñaàu tieân ñem loàng caùc trieát lyù cao sieâu naøy vaøo trong caùc giaùo lyù daønh cho ñaïi chuùng cuûa Ngaøi vaø laøm cho chuùng thaønh neàn moùng vaø chính tinh hoa cuûa heä thoáng ñaïi chuùng aáy. Chính ôû ñaây chöùa ñöïng caùi dò bieät lôùn lao giöõa Phaät giaùo coâng truyeàn vôùi moïi toân giaùo khaùc. Bôûi leõ, trong khi ôû moïi toân giaùo khaùc, phaàn nghi thöùc vaø giaùo ñieàu chieám vò trí haøng ñaàu vaø quan troïng nhaát, thì trong Phaät giaùo, chính phaàn trieát lyù ñaïo ñöùc (ethics) luoân luoân ñöôïc nhaán maïnh nhieàu nhaát. Ñieàu naøy giaûi thích cho söï gioáng nhau, haàu nhö laø ñoàng nhaát, giöõa trieát lyù ñaïo ñöùc cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi trieát lyù ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo. Hoûi : Coù caùc ñieåm dò bieät quan troïng naøo khoâng? Ñaùp : Coù moät söï khaùc nhau quan troïng giöõa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi Phaät giaùo coâng truyeàn (exoteric Buddhism), ñoù laø Phaät giaùo coâng truyeàn do Giaùo Hoäi Nam Toâng ñaïi dieän, hoaøn toaøn phuû nhaän: a/ Söï hieän hoøa cuûa baát cöù Ñaáng Thöôïng Ñeá naøo, b/ Baát luaän söï soáng höõu thöùc naøo sau khi cheát, hay ngay caû baát luaän bieät ngaõ höõu thöùc naøo toàn taïi nôi con ngöôøi. Ít nhaát, ñoù laø giaùo lyù cuûa Toâng phaùi Thaùi Lan (the Siamese sect), maø hieän nay ñöôïc xem nhö laø hình thöùc thuaàn tuùy nhaát cuûa Phaät giaùo coâng truyeàn. Neáu chuùng ta chæ caên cöù vaøo caùc giaùo lyù daønh cho ñaïi chuùng cuûa Ñöùc Phaät, thì vaán ñeà seõ nhö theá ñoù. Toâi seõ neâu theâm lyù do veà söï deø daët ñoù cuûa Ñöùc Phaät. Nhöng trong caùc hoïc vieän cuûa Phaät giaùo Baéc Toâng (voán ñöôïc thaønh laäp ôû caùc xöù maø caùc Ñaïo Ñoà caáp La Haùn lui veà aån tu sau khi Ñöùc Phaät nhaäp dieät) coù daïy ra taát caû nhöõng ñieàu maø ngaøy nay ñöôïc goïi laø trieát lyù Minh Trieát Thieâng Lieâng, bôûi vì caùc trieát lyù naøy taïo thaønh moät phaàn tri thöùc cuûa caùc vò ñöôïc ñieåm ñaïo  nhö theá ñuû chöùng minh cho chuùng ta thaáy taïi sao chaân lyù bò hy sinh cho vieäc chaáp neâ vaên töï (deadletter) cuûa ngöôøi theo phaùi chính thoáng quaù nhieàu nhieät taâm cuûa Phaät giaùo Nam Toâng. Tuy theá, cho duø ôû döôùi hình thöùc chaáp neâ vaên töï ñi nöõa, giaùo lyù naøy cuõng vó ñaïi hôn, cao thaâm hôn, coù tính caùch trieát
  • 28. 28 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG lyù vaø khoa hoïc hôn laø giaùo lyù cuûa baát cöù Giaùo Hoäi hoaëc toân giaùo naøo khaùc, Tuy vaäy, Minh Trieát Thieâng Lieâng khoâng phaûi laø Phaät giaùo.
  • 29. 19 TIEÁT II Minh Trieát Thieâng Lieâng Bí Truyeàn vaø Coâng Truyeàn  Ñieàu maø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc hieän ñaïi khoâng phaûi laø Hoûi : Theá thì trieát lyù cuûa baø khoâng phaûi laø söï phuïc hoài (revival) cuûa Phaät giaùo, maø cuõng khoâng phaûi laø ñöôïc moâ phoûng theo Minh Trieát Thieâng Lieâng cuûa phaùi Taân Plato hay sao? Ñaùp : Nhaát ñònh laø khoâng. Nhöng ñoái vôùi caùc caâu hoûi naøy, toâi khoâng coù caâu traû lôøi naøo hay hôn laø trích daãn trong moät baûn töôøng trình veà “Minh Trieát Thieâng Lieâng” do TS. J.D. Buck, Hoäi vieân Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, ñoïc tröôùc Hoäi nghò Minh Trieát Thieâng Lieâng (Theosophical Convention) vöøa qua ôû Chicago, Myõ Quoác (Thaùng 4, 1889). Khoâng moät nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng ñöông thôøi naøo trình baøy hay hôn vaø hieåu thaáu caùi tinh hoa ñích thöïc cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng hôn laø ngöôøi baïn khaû kính cuûa chuùng ta, TS. Buck: “Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc thaønh laäp vôùi muïc ñích truyeàn baù trieát lyù cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø thuùc ñaåy con ngöôøi soáng theo Minh Trieát Thieâng Lieâng. Hoäi Thoâng Thieân Hoïc hieän nay khoâng phaûi laø hoäi ñaàu tieân thuoäc loaïi naøy. Toâi coù moät quyeån saùch töïa ñeà: “Nhöõng töôøng trình veà Minh Trieát Thieâng Lieâng cuûa Hoäi Philadelphia” (“Theosophical Transactions of The Philadephian Society”) xuaát baûn ôû Luaân Ñoân naêm 1697, vaø moät quyeån saùch khaùc coù töïa nhö sau: “Minh Trieát Thieâng Lieâng Nhaäp Moân” (Introduction to Theosophy) hay laø Huyeàn bí hoïc veà Ñöùc Christ (the Science of the Mystery of Christ); nghóa laø veà Thöôïng Ñeá, Thieân Nhieân vaø Taïo vaät, chöùa ñöïng trieát lyù veà taát caû moïi maõnh löïc
  • 30. 30 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 20 taùc ñoäng cuûa söï soáng, lieân quan ñeán huyeàn thuaät vaø taâm linh, taïo thaønh moät höôùng daãn thöïc tieãn cho söï thanh khieát, thaùnh thieän cao sieâu nhaát vaø söï hoaøn thieän nhö phuùc aâm (evangelical perfection); cuõng nhö ñeå ñaït ñeán linh thò thieâng lieâng vaø caùc ngheä thuaät, caùc uy löïc vaø caùc ñaëc quyeàn khaùc veà söï taùi taïo”, xuaát baûn ôû Luaân Ñoân naêm 1855. Sau ñaây laø lôøi ñeà taëng cuûa saùch naøy: “Saùch naøy daønh cho caùc sinh vieân Ñaïi Hoïc, hoïc sinh Trung hoïc, vaø caùc tröôøng hoïc cuûa Cô Ñoác giaùo; cho caùc giaùo sö Sieâu hình hoïc, Cô hoïc, Vaïn vaät hoïc vaø moïi hình thöùc cuûa Vaïn vaät hoïc; cho caùc nam nöõ coù hoïc vaán toång quaùt, coù ñöùc tin chính thoáng cô baûn; cho nhöõng ngöôøi Höõu thaàn (Deists), ngöôøi Arians, ngöôøi theo thuyeát Thieân Chuùa moät Ngoâi (Unitarians), nhöõng moân ñoà cuûa Swedenborg, nhöõng tín ngöôõng khieám khuyeát vaø thieáu cô sôû khaùc, ngöôøi theo chuû nghóa duy lyù vaø moïi haïng ngöôøi hoaøi nghi; cho nhöõng ngöôøi Hoài giaùo, Do Thaùi giaùo, caùc Toå Sö toân giaùo Ñoâng phöông chính tröïc, saùng suoát; nhöng nhaát laø cho caùc muïc sö Phuùc AÂm vaø thöøa sai, duø cho caùc daân toäc baùn khai hay ñaõ phaùt trieån trí tueä, phaàn giôùi thieäu naøy daønh cho Minh Trieát Thieâng Lieâng hay laø khoa hoïc caên baûn vaø huyeàn bí cuûa vaïn vaät, vôùi lôøi taëng thaân aùi vaø loøng khieâm toán nhaát”. Qua naêm sau (1856), moät quyeån saùch khaùc khoå giaáy lôùn ra ñôøi, ñoä 600 trang, loaïi quyù, vôùi töïa ñeà “Hôïp Tuyeån Minh Trieát Thieâng Lieâng”. Taùc phaåm cuoái naøy chæ ñöôïc in ra coù 500 baûn, ñeå taëng cho caùc Thö Vieän vaø caùc Vieän Ñaïi Hoïc (Universities). Caùc phong traøo ra ñôøi vaøo buoåi ñaàu naøy raát ñoâng ñaûo, xuaát phaùt beân trong Giaùo Hoäi vôùi nhöõng ngöôøi raát ngoan ñaïo vaø thaønh taâm, coù tinh tình trong saïch. Taát caû caùc taùc phaåm naøy ñeàu ôû döôùi hình thöùc chính thoáng, söû duïng caùc thaønh ngöõ Cô Ñoác giaùo, vaø, gioáng nhö caùc taùc phaåm cuûa muïc sö noåi tieáng William Law, caùc taùc phaåm naøy chæ ñöôïc ñoäc giaû thoâng thöôøng phaân bieät baèng söï thaønh thöïc vaø tính chaát suøng tín cuûa chuùng maø thoâi. Taát caû caùc saùch naøy ñeàu coá gaéng tìm laïi nguoàn goác vaø giaûi thích caùc yù nghóa saâu xa vaø haøm yù ban ñaàu cuûa caùc Kinh Saùch Cô Ñoác, ñoàng thôøi ñeå minh hoïa vaø khai trieån
  • 31. 31 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN ñôøi soáng theo Minh Trieát Thieâng Lieâng (Theosophic life). Caùc taùc phaåm naøy chaúng bao laâu ñaõ bò laûng queân, vaø ngaøy nay thöôøng thöôøng khoâng ñöôïc bieát tôùi nöõa. Chuùng ra söùc caûi thieän laïi haøng taêng löõ vaø laøm hoài sinh laïi loøng ngoan ñaïo chaân thöïc vaø khoâng bao giôø ñöôïc ñoùn nhaän. Chæ moät töø ngöõ “Dò giaùo” (“Heresy”) cuõng ñuû ñeå choân vuøi chuùng trong söï queân laûng cuûa taát caû caùc Khoâng Töôûng nhö theá. Vaøo thôøi Caûi Caùch Toân Giaùo (Reformation), John Reuchlin ñöa ra moät coá gaéng töông töï nhöng keát quaû cuõng nhö treân, maëc duø oâng laø baïn thieát vaø ñöôïc söï tin töôûng cuûa Luther. Chính Thoáng giaùo (Orthodox) khoâng bao giôø mong muoán ñöôïc laøm cho sinh ñoäng (informed) vaø ñöôïc laøm cho giaùc ngoä (enlightened). Caùc nhaø caûi caùch naøy ñöôïc baùo cho bieát (gioáng nhö tröôøng hôïp Paul ñöôïc Festus baùo cho bieát vaäy) raèng vieäc thoâng thaùi quaù möùc seõ laøm cho hoï trôû thaønh ñieân cuoàng, vaø raèng neáu ñi quaù xa hôn thì deã gaëp nguy hieåm. Khoâng chuù yù ñeán söï daøi doøng, moät phaàn laø do thoùi quen vaø caùch giaùo duïc ñoái vôùi caùc nhaø vaên naøy, coøn moät phaàn do söï haïn cheá veà toân giaùo qua quyeàn löïc laâu ñôøi, vaø ñi vaøo taâm cuûa vaán ñeà, caùc taùc phaåm naøy mang tính chaát Minh Trieát Thieâng Lieâng theo nghóa chaët cheõ nhaát, vaø chæ thích hôïp vôùi tri thöùc cuûa con ngöôøi veà baûn chaát rieâng cuûa con ngöôøi vaø söï soáng cao sieâu hôn cuûa linh hoàn. Phong traøo Minh Trieát Thieâng Lieâng hieän nay ñoâi khi bò gaùn cho laø coá söùc bieán caûi Cô Ñoác giaùo thaønh Phaät giaùo, thöïc ra noù chæ haøm yù laø töø ngöõ “Dò giaùo” ñaõ maát ñi caùc khuûng khieáp cuûa noù vaø maát heát söùc maïnh cuûa noù roài. ÔÛ moïi thôøi ñaïi ñeàu coù nhöõng ngöôøi hieåu ñöôïc hoaëc ít hoaëc nhieàu trieát lyù Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø ñaõ ñöa trieát lyù naøy vaøo cô caáu cuûa ñôøi soáng hoï. Caùc trieát lyù naøy khoâng thuoäc rieâng moät toân giaùo naøo vaø khoâng bò haïn cheá vaøo xaõ hoäi naøo hoaëc thôøi kyø naøo. Chuùng laø ñaëc quyeàn cuûa moïi linh hoàn con ngöôøi. Moät ñieàu nhö laø quan ñieåm chính ñaùng phaûi ñöôïc moãi ngöôøi vaïch ra tuøy theo baûn chaát vaø nhu caàu cuûa mình vaø tuøy theo kinh nghieäm ña daïng cuûa ngöôøi aáy. Ñieàu naøy coù theå giaûi thích taïi sao nhöõng ai ngôõ raèng Minh Trieát Thieâng Lieâng phaûi trôû thaønh moät toân giaùo môùi,
  • 32. 32 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 21 ñeàu ñaõ tìm toøi moät caùch voâ ích tín ñieàu vaø nghi thöùc cuûa noù. Tín ñieàu cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng laø Trung Thaønh vôùi Chaân Lyù (Loyalty To Truth), coøn nghi thöùc cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng laø “Toân troïng moïi chaân lyù baèng caùch vaän duïng chaân lyù ñoù”. Ña soá nhaân loaïi hieåu nguyeân taéc cuûa Tình Huynh Ñeä Ñaïi Ñoàng moät caùch keùm coûi bieát bao nhieâu, taàm quan troïng sieâu vieät cuûa Tình Huynh Ñeä ñoù ít ñöôïc nhaän thöùc bieát bao; ngöôøi ta coù theå thaáy ñöôïc ñieàu ñoù trong bieát bao laø yù kieán vaø nhöõng caùch giaûi thích bòa ñaët lieân quan ñeán Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Hoäi naøy ñöôïc thaønh laäp döïa treân nguyeân taéc duy nhaát naøy, ñoù laø Tình Huynh Ñeä thieát yeáu cuûa Con Ngöôøi nhö ñaõ ñöôïc phaùc thaûo moät caùch vaén taét vaø ñöôïc trình baøy moät caùch chöa ñaày ñuû ôû ñaây. Hoäi bò taán coâng nhö theå coù tính caùch thieân veà Phaät giaùo (Buddhistic) vaø coù tính caùch choáng laïi Cô Ñoác giaùo (antiChristian), maëc duø Hoäi coù theå töôïng tröng cho caû hai toân giaùo naøy cuøng moät luùc, khi maø caû Phaät giaùo laãn Cô Ñoác giaùo , theo nhö caùc nhaø saùng laäp ñöôïc linh höùng cuûa hai toân giaùo naøy ñaõ noùi, ñeàu xem tình huynh ñeä nhö laø trieát lyù chính yeáu duy nhaát cuûa ñôøi soáng. Minh Trieát Thieâng Lieâng cuõng ñöôïc xem nhö laø moät caùi gì ñoù môùi meû döôùi aùnh maët trôøi, hay, neáu may maén laém, thì cuõng nhö laø moät moân huyeàn bí hoïc coå xöa caûi trang döôùi caùi teân môùi. Trong khi maø thaät ra nhieàu Hoäi Ñoaøn ñöôïc thaønh laäp döïa treân, ñoàng thôøi chung söùc ñeå naâng ñôõ, caùc nguyeân taéc cuûa loøng vò tha, hoaëc laø tình huynh ñeä noøng coát. Caùc Hoäi Ñoaøn naøy mang nhieàu danh xöng khaùc nhau, thaät ra cuõng coù nhieàu ñoaøn theå cuõng ñöôïc goïi laø coù tính caùch minh trieát, coù caùc nguyeân taéc vaø muïc ñích gioáng nhö Hoäi Thoâng Thieân Hoïc hieän taïi. Vôùi taát caû caùc Hoäi Ñoaøn naøy, trieát lyù coát loõi vaãn nhö nhau, coøn taát caû nhöõng ñieàu khaùc ñeàu thöù yeáu, maëc duø vaãn khoâng gaït boû ñöôïc söï thaät raèng nhieàu ngöôøi bò thu huùt vaøo nhöõng caùi thöù yeáu maø boû qua hoaëc khoâng bieát tôùi nhöõng caùi truï coát”. Ñoái vôùi caùc caâu hoûi cuûa baïn, khoâng theå ñöa ra caâu traû lôøi naøo hay hôn hoaëc roõ raøng hôn laø caâu traû lôøi cuûa T.S. Buck, moät trong
  • 33. 33 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 22 caùc Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc möïc thöôùc nhaát vaø ñöôïc meán chuoäng nhaát cuûa chuùng toâi. Hoûi : Ngoaøi phaàn ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo ra, baø coøn öa thích hay quan taâm ñeán heä thoáng naøo nöõa khoâng? Ñaùp : Tuyeät nhieân khoâng. Chuùng toâi khoâng trung thaønh vôùi moät toân giaùo naøo caû, cuõng khoâng theo moät trieát phaùi ñaëc thuø naøo: chuùng toâi chæ tuyeån choïn phaàn tinh hoa naèm trong moãi heä thoáng maø thoâi. Nhöng ôû ñaây, moät laàn nöõa, caàn phaûi noùi raèng, gioáng nhö taát caû caùc heä thoáng coå xöa khaùc, Minh Trieát Thieâng Lieâng ñöôïc chia thaønh phaàn Ngoaïi moân vaø phaàn Noäi moân. Hoûi : Caû hai khaùc nhau ra sao? Ñaùp : Noùi chung, hoäi vieân cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc töï do theo baát cöù toân giaùo hoaëc trieát lyù naøo maø hoï thích, hoaëc khoâng theo gì caû tuøy yù hoï, mieãn laø hoï chaáp thuaän vaø saün saøng theå hieän moät hoaëc hai trong soá ba muïc tieâu cuûa Hoäi. Hoäi Thoâng Thieân Hoïc laø moät Hoäi Ñoaøn baùc aùi vaø khoa hoïc ñeå truyeàn baù yù töôûng veà tình huynh ñeä theo caùc ñöôøng loái thöïc tieãn, thay vì ñöôøng loái lyù thuyeát. Hoäi vieân coù theå laø tín ñoà Cô Ñoác giaùo hoaëc Hoài giaùo, Do Thaùi giaùo hoaëc Baùi Hoûa giaùo, AÁn giaùo hoaëc Baø La Moân giaùo (Brahmins), ngöôøi theo phaùi Giaùng Ma (Spiritualist) hoaëc ngöôøi theo thuyeát Duy Vaät (Materialists), khoâng thaønh vaán ñeà, chæ caàn moãi hoäi vieân phaûi hoaëc laø ngöôøi töø thieän, hoaëc laø moät hoïc giaû, moät ngöôøi söu khaûo veà vaên hoïc cuûa gioáng daân Aryan vaø vaên hoïc coå khaùc, hoaëc laø moät ñaïo sinh thoâng linh (psychic student). Noùi toùm laïi, ñoù laø moät ngöôøi maø neáu caàn, ngöôøi aáy coù theå giuùp vaøo vieäc xuùc tieán ít nhaát laø moät trong caùc muïc tieâu cuûa chöông trình. Neáu khoâng, ngöôøi ñoù khoâng coù lyù do gì ñeå trôû thaønh moät “Hoäi vieân” caû. Ñoù laø ña soá ngöôøi thuoäc Hoäi ngoaïi moân, goàm caùc hoäi vieân “raøng buoäc” vaø “khoâng raøng buoäc”. [Moät “hoäi vieân raøng buoäc” coù nghóa laø moät ngöôøi ñaõ gia nhaäp moät chi boä ñaëc bieät cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Moät Hoäi vieân “khoâng raøng buoäc” laø keû, noùi chung, thuoäc veà Hoäi, coù chöùng chæ cuûa Hoäi do Toång Hoäi caáp, nhöng khoâng coù lieân heä vôùi moät chi boä naøo].
  • 34. 34 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Nhöõng ngöôøi naøy coù theå hoaëc khoâng theå trôû thaønh Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc thöïc söï. Hoï laø Hoäi vieân do vieäc hoï gia nhaäp Hoäi, nhöng nhöõng ngöôøi naøy khoâng theå bieán thaønh moät ngöôøi nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng neáu ngöôøi ñoù khoâng coù yù thöùc naøo veà söï xöùng hôïp thieâng lieâng (divine fitness) cuûa caùc söï vaät, hay laø ñoái vôùi ngöôøi aáy, keû chæ hieåu Minh Trieát Thieâng Lieâng  taïm duøng caùch dieãn ñaït naøy  theo caùch ích kyû vaø coá chaáp cuûa rieâng mình. Caâu “Toát goã hôn toát nöôùc sôn” (“Handsome is, as handsome does”) coù theå ñöôïc dieãn giaûi laïi trong tröôøng hôïp naøy vaø trình baøy nhö sau: “Keû naøo thöïc haønh Minh Trieát Thieâng Lieâng, keû ñoù môùi laø Nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng” (“Theosophist is, who Theosophy does”) Nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Hoûi : Theo toâi hieåu, ñieàu baø vöøa noùi chæ aùp duïng cho caùc hoäi vieân ngoaïi moân. Coøn nhöõng gì ñoái vôùi keû theo ñuoåi vieäc nghieân cöùu noäi moân veà Minh Trieát Thieâng Lieâng, hoï coù phaûi laø Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc thöïc söï khoâng? Ñaùp : Khoâng nhaát thieát laø theá, cho ñeán khi hoï ñaõ toû ra nhö theá. Hoï ñaõ nhaäp vaøo nhoùm noäi moân vaø töï nguyeän xuùc tieán moät caùch chaët cheõ, theo khaû naêng cuûa hoï, caùc luaät leä cuûa ñoaøn theå huyeàn moân. Ñaây laø moät coâng vieäc khoù khaên, vì quy luaät quan troïng nhaát trong soá caùc quy luaät laø hoaøn toaøn töø boû baûn ngaõ rieâng tö cuûa mình  nghóa laø moät hoäi vieân cam keát phaûi trôû thaønh moät ngöôøi hoaøn toaøn vò tha, khoâng bao giôø nghó ñeán chính mình, ñoàng thôøi phaûi bieát queân tính khoe khoang vaø kieâu haõnh cuûa chính mình, chæ nghó ñeán lôïi ích chung cho moïi sinh vaät, ngoaøi caùi lôïi ích cuûa caùc huynh höõu ñoàng moân trong giôùi noäi moân cuûa mình. Neáu muoán giaùo huaán noäi moân laøm cho y thaønh ngöôøi coù lôïi ích thì y phaûi soáng moät cuoäc ñôøi bieát kieàm cheá ôû moïi maët, bieát hy sinh (selfdenial) vaø nghieâm nhaët veà khía caïnh ñaïo ñöùc, thi haønh boån phaän cuûa mình vì moïi ngöôøi. Moät vaøi Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc chaân chính naèm trong soá caùc Hoäi vieân naøy. Ñieàu naøy khoâng haøm yù raèng beân ngoaøi Hoäi Thoâng Thieân Hoïc vaø nhoùm noäi moân, khoâng coù caùc nhaø nghieân cöùu
  • 35. 35 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 23 Minh Trieát Thieâng Lieâng naøo nöõa, vì soá ngöôøi naøy coù nhieàu hôn laø ngöôøi ta bieát, chaéc chaén laø coøn nhieàu ngöôøi nöõa ôû trong soá caùc thaønh vieân ngoaïi moân (lay members) cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Hoûi : Vaäy thì trong tröôøng hôïp naøy, coù lôïi ích gì khi gia nhaäp vaøo caùi ñöôïc goïi laø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc? Ñoäng cô thuùc ñaåy laø ñaâu? Ñaùp : Khoâng coù gì caû, ngoaïi tröø caùi lôïi laø thu nhaän ñöôïc giaùo huaán noäi moân, caùc trieát lyù chaân xaùc cuûa “Toân giaùoMinh trieát” (“WisdomReligion”, Trieát giaùo) vaø neáu chöông trình thöïc söï ñöôïc xuùc tieán, ngöôøi ta seõ thu nhaän ñöôïc nhieàu söï trôï giuùp do söï töông trôï vaø ñoàng caûm. Söï ñoaøn keát taïo neân söùc maïnh vaø söï haøi hoøa, coøn caùc coá gaéng ñoàng boä ñöôïc ñieàu chænh ñuùng möùc seõ taïo ñöôïc caùc ñieàu kyø dieäu. Ñaây laø caùi huyeàn bí cuûa moïi hoäi ñoaøn (associations) vaø coäng ñoàng (communities) töø khi nhaân loaïi ra ñôøi. Hoûi : Nhöng taïi sao moät ngöôøi ñöôïc cho laø coù trí naõo caân baèng, bieát chuyeân taâm vaøo muïc ñích, coù moät nghò löïc khoâng theå bò ñaùnh baïi vaø loøng kieân nhaãn voâ bôø, laïi khoâng theå trôû thaønh moät nhaø huyeàn linh hoïc vaø thaäm chí moät Cao Ñoà neáu ngöôøi aáy chæ laøm vieäc moät mình? Ñaùp : Ngöôøi aáy coù theå thaønh coâng chöù. Nhöng phaûi maát muoân (vaïn) laàn thaát baïi môùi coù ñöôïc moät laàn thaønh coâng. Vì moät trong bieát bao lyù do, ñoù laø khoâng coù moät quyeån saùch naøo veà Huyeàn linh hoïc hoaëc Thoâng Thaàn Hoïc hieän coù trong thôøi chuùng ta, neâu ra ñöôïc caùc huyeàn bí veà thuaät luyeän ñan hay Minh Trieát Thieâng Lieâng thôøi trung coå baèng thöù ngoân ngöõ deã hieåu caû. Taát caû ñeàu coù tính chaát töôïng tröng hoaëc baèng caùc nguï töø, vaø vì chìa khoùa môû caùc saùch naøy ñaõ thaát laïc töø laâu ôû Taây phöông, thì laøm sao ngöôøi ta coù theå hoïc caùch bieát ñöôïc yù nghóa chính xaùc cuûa nhöõng gì maø ngöôøi ñoù ñoïc vaø nghieân cöùu? ÔÛ ñoù coù aån moái nguy hieåm raát lôùn, nguy hieåm naøy voâ tình ñöa ñeán taø thuaät hay laø traïng thaùi ñoàng coát cöïc kyø voâ phöông töï veä (the most helpless mediumship). Ai chöa coù ñöôïc moät vò coù ñieåm ñaïo chæ daïy thì toát hôn ñöøng lao vaøo vieäc nghieân cöùu ñôn phöông nhö theá.
  • 36. 36 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 24 Haõy nhìn vaø quan saùt chung quanh baïn. Trong khi hai phaàn ba xaõ hoäi vaên minh cheá gieãu yù töôûng cho raèng coù moät caùi gì ñoù trong Minh Trieát Thieâng Lieâng, Huyeàn Linh Hoïc, Giaùng Ma Hoïc hoaëc trong Kinh Kabala, thì moät phaàn ba coøn laïi ñeàu goàm coù nhöõng thaønh phaàn ña taïp vaø ñoâùi nghòch nhaát. Moät soá ngöôøi tin vaøo ñieàu thaàn bí vaø thaäm chí tin vaøo ñieàu sieâu nhieân nöõa (!) (the supernal), nhöng moãi ngöôøi tin theo caùch rieâng cuûa mình. Moät soá khaùc moät mình ñoå xoâ vaøo vieäc nghieân cöùu Do Thaùi Bí giaùo, Thoâng Linh thuaät (Psychism), Thoâi Mieân theo Mesmer, Giaùng Ma thuaät hoaëc moät soá hình thöùc naøo ñoù cuûa Huyeàn Hoïc (Mysticism). Keát quaû: khoâng coù ñöôïc hai ngöôøi suy töôûng gioáng nhau, khoâng coù ñöôïc hai ngöôøi ñoàng yù vôùi nhau veà baát cöù nguyeân lyù huyeàn linh caên baûn naøo, maëc duø coù nhieàu ngöôøi töï cho raèng hoï laø ngöôøi coù ñöôïc tri thöùc toái haäu, vaø muoán laøm cho ngöôøi ngoaøi tin raèng hoï laø caùc baäc chaân tri toaøn veïn. ÔÛ Taây phöông, chaúng nhöõng khoâng coù ñöôïc chuùt kieán thöùc khoa hoïc vaø chính xaùc veà Huyeàn linh hoïc, maø thaäm chí cuõng khoâng coù ñöôïc khoa chieâm tinh thöïc söï (true astrology), caùi nhaùnh duy nhaát cuûa Huyeàn linh hoïc, döôùi hình thöùc giaùo lyù ngoaïi moân cuûa noù, coù ñöôïc caùc ñònh luaät roõ raøng vaø moät heä thoáng nhaát ñònh, nhöng khoâng moät ai coù ñöôïc baát cöù yù nieäm naøo veà nhöõng gì maø Huyeàn linh hoïc chaân chính muoán noùi tôùi. Moät soá ngöôøi laïi giôùi haïn minh trieát coå vaøo kinh Kabala vaø kinh Zohar, moãi ngöôøi laïi dieãn giaûi theo caùch rieâng cuûa mình ñoái vôùi hö töø (deadletter) cuûa caùc phöông phaùp cuûa giaùo só Do Thaùi. Moät soá khaùc thì xem Swedenborg hoaëc Boehme nhö laø bieåu hieän toái haäu cuûa minh trieát cao nhaát; trong khi nhöõng ngöôøi khaùc nöõa laïi nhìn thaáy trong thuaät thoâi mieân Mesmer caùi bí nhieäm lôùn lao cuûa phaùp thuaät coå. Baát cöù ngöôøi naøo ñem lyù thuyeát ñoù ra thöïc haønh, thì do voâ minh, sôùm muoän gì cuõng bò loâi cuoán vaøo ma thuaät (black magic). May maén cho nhöõng ai thoaùt ñöôïc ñieàu ñoù, vì hoï khoâng coù caùch naøo kieåm tra, cuõng nhö khoâng coù tieâu chuaån naøo ñeå nhôø ñoù coù theå phaân bieät ñöôïc giöõa chaân vôùi giaû.
  • 37. 37 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN Hoûi : Phaûi chaêng chuùng ta phaûi hieåu raèng nhoùm noäi moân cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc töï cho laø ñaõ hoïc ñöôïc minh trieát bí truyeàn töø nôi caùc ñeä töû ñieåm ñaïo hoaëc caùc Chaân Sö thöïc söï? Ñaùp : Khoâng phaûi hoïc moät caùch tröïc tieáp. Khoâng nhaát thieát phaûi coù chính söï hieän dieän cuûa caùc Chaân Sö nhö theá. Chæ caàn caùc Ngaøi daïy doã, höôùng daãn moät soá ngöôøi trong nhieàu naêm, roài nhöõng ngöôøi naøy hieán daâng troïn caùc kieáp soáng cuûa hoï cho vieäc phuïng söï. Keá ñoù, ñeán löôït nhöõng ngöôøi naøy coù theå ñöa ra tri thöùc ñeå truyeàn ñaït laïi cho nhöõng ngöôøi khaùc, töùc laø nhöõng ngöôøi khoâng coù ñöôïc cô hoäi hoïc hoûi nhö hoï. Moät ít chaân lyù ñích thöïc coøn quyù hôn laø moät ñoáng kieán thöùc khoâng tieâu hoùa ñöôïc vaø bò hieåu sai. Moät laïng vaøng thì coù giaù trò hôn laø moät taán ñaát. Hoûi : Nhöng laøm sao ngöôøi ta bieát ñöôïc laïng ñoù laø vaøng thaät hay chæ laø vaøng giaû? Ñaùp : Ngöôøi ta bieát ñöôïc moät loaïi caây naøo laø nhôø traùi cuûa noù, bieát ñöôïc moät heä thoáng tö töôûng naøo laø nhôø keát quaû cuûa noù. Khi naøo nhöõng ngöôøi ñoái laäp vôùi chuùng toâi coù theå chöùng minh cho chuùng toâi thaáy raèng baát luaän moät ñaïo sinh huyeàn linh hoïc ñôn ñoäc naøo qua caùc thôøi ñaïi, trôû thaønh moät thaùnh ñoà (saintly adept) nhö Ammonius Saccas, hay ngay caû trôû thaønh moät Plotinus, hoaëc laø moät nhaø Thoâng Thaàn hoïc (Theurgist) nhö Iamblichus, hoaëc laø ñaït ñöôïc caùc kyø coâng (feast) gioáng nhö Thaùnh Germain ñaõ laøm, maø khoâng coù baát cöù moät Ñöùc Thaày naøo daãn daét, vaø taát caû nhöõng ngöôøi naøy neáu khoâng phaûi laø moät ñoàng töû, moät nhaø thoâng linh töï doái mình (selfdeluded psychic) thì cuõng laø moät keû bòp ñôøi (charlatan)  luùc ñoù, chuùng toâi seõ nhaän laø chuùng toâi laàm laïc. Coøn töø giôø ñeán ñoù, Nhöõng Nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng (Theosophists) thích noi theo ñònh luaät thieân nhieân ñaõ ñöôïc chöùng minh ñoái vôùi truyeàn thoáng cuûa Khoa Hoïc Thieâng Lieâng (Sacred Science). Coù caùc nhaø thaàn bí coù caùc khaùm phaù quan troïng trong hoùa hoïc vaø vaät lyù hoïc, caùc khaùm phaù naøy haàu nhö keà saùt beân khoa luyeän ñan vaø Huyeàn linh hoïc. Nhöõng ngöôøi khaùc, nhôø söï trôï giuùp duy nhaát cuûa sieâu taøi (genius)
  • 38. 38 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 25 cuûa hoï1 , ñaõ khaùm phaù laïi ñöôïc caùc phaàn (portions), neáu khoâng muoán noùi laø toaøn boä caùc maãu töï ñaõ bò ñaùnh maát cuûa :ngoân ngöõ bí maät”, vaø do ñoù, coù theå ñoïc tröïc tieáp caùc cuoän giaáy (scrolls) baèng tieáng Hebrew. Nhieàu ngöôøi khaùc nöõa, voán laø keû coù nhaõn thoâng (seers), ñaõ thoaùng thaáy ñöôïc caùi nhieäm maàu cuûa caùc bí aån coøn giaáu kín cuûa Thieân Nhieân. Nhöng taát caû nhöõng ngöôøi naøy ñeàu laø caùc chuyeân gia. Ngöôøi laø nhaø phaùt minh lyù thuyeát, keû laø ngöôøi Hebrew, nghóa laø moät tín ñoà Do Thaùi Bí giaùo coá chaáp (Sectarian Kabalist), keû thöù ba laø moät Swedenborg cuûa thôøi hieän ñaïi, phuû nhaän taát caû vaø moïi vieäc ñeàu naèm ngoaøi khoa hoïc hoaëc toân giaùo rieâng bieät cuûa anh ta. Khoâng moät ngöôøi naøo trong soá ñoù coù theå töï haøo laø ñaõ taïo ra ñöôïc moät ích lôïi chung hay thaäm chí coù tính chaát quoác gia, chöù khoâng cho chính ngöôøi aáy. Tröø moät vaøi ngöôøi coù khaû naêng chöõa trò  taàng lôùp maø Ñaïi Hoïc Y Khoa hay Phaåu Thuaät thöôøng goïi laø caùc thaày lang vöôøn (quacks)  khoâng moät ai trong soá naøy ñaõ trôï giuùp nhaân loaïi baèng moân hoïc cuûa hoï, thaäm chí ñeán moät soá ngöôøi ôû cuøng moät coäng ñoàng. Nhöõng ngöôøi Chaldees thôøi coå ñoù laø nhöõng ngöôøi coù khaû naêng chöõa trò kyø dieäu, “khoâng phaûi baèng söï meâ hoaëc maø laø baèng caùc döôïc thaûo (simples)” nay ôû ñaâu? Apollonius ôû Tyana, ngöôøi ñaõ chöõa laønh keû oám ñau vaø laøm cho ngöôøi cheát soáng laïi döôùi baát cöù tình huoáng naøo, nay ôû ñaâu? Chuùng toâi bieát ñöôïc moät soá nhaø chuyeân moân thuoäc haïng thöù nhaát ôû AÂu Chaâu, nhöng khoâng bieát ñöôïc moät ngöôøi naøo thuoäc haïng thöù hai, tröø ra ôû AÙ Chaâu, nôi maø caùi bí maät cuûa nhaø yogi “soáng döôùi daïng cheát” (“to live in death”) vaãn coøn ñöôïc baûo toàn. 1 “Genius“ laø taøi naêng hay naêng khieáu ñöôïc mang laïi töø moät kieáp soáng tröôùc do coâng phu hoïc hoûi cuûa töøng linh hoàn trong caùc laàn luaân hoài ñaõ qua, chöù khoâng phaûi laø “taøi naêng do Trôøi ban rieâng cho moät ngöôøi naøo” nhö ngöôøi ñôøi thöôøng hieåu, do ñoù, khoâng theå dòch “genius” laø “thieân taøi”, maø neân dòch laø “sieâu taøi”ND.
  • 39. 39 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN Hoûi : Muïc ñích cuûa khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng coù phaûi laø ñeå saûn xuaát ra caùc baäc chaân tri (adept) coù khaû naêng chöõa trò nhö theá? Ñaùp : Khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng coù nhieàu muïc ñích, nhöng quan troïng nhaát trong taát caû caùc muïc ñích coù leõ ñuùng laø laøm giaõm noãi ñau khoå cuûa con ngöôøi döôùi baát cöù hình thöùc naøo, tinh thaàn cuõng nhö vaät chaát. Vaø chuùng toâi tin raèng phaàn tinh thaàn quan troïng hôn laø phaàn vaät chaát. Khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng cuõng phaûi daïy doã phaàn ñaïo lyù, thanh loïc linh hoàn, neáu muoán laøm dòu bôùt noãi ñau xaùc thaân, tröø tröôøng hôïp tai naïn, taát caû caùc ñau khoå naøy ñeàu do keá thöøa töø tieàn kieáp (hereditary). Quaû laø khoâng phaûi baèng caùch nghieân cöùu Huyeàn Linh hoïc vôùi caùc muïc ñích ích kyû, ñeå laøm thoûa maõn tham voïng, kieâu haõnh hay laø loøng töï phuï caù nhaân cuûa mình maø ngöôøi ta ñaït ñeán muïc tieâu ñích thöïc, muïc tieâu ñích thöïc phaûi laø giuùp ñôõ nhaân loaïi ñang ñau khoå. Cuõng khoâng phaûi baèng caùch nghieân cöùu chæ moät nhaùnh nhoû cuûa trieát hoïc bí truyeàn maø ngöôøi ta trôû thaønh moät nhaø Huyeàn Linh hoïc, maø laø baèng caùch nghieân cöùu, neáu khoâng noùi laø am hieåu taát caû. Hoûi : Vaäy ñeå ñaït ñöôïc muïc ñích quan troïng nhaát naøy, phaûi chaêng söï giuùp ñôõ chæ ñöôïc daønh cho nhöõng ai nghieân cöùu caùc khoa hoïc bí truyeàn? Ñaùp : Khoâng phaûi ñaâu. Moïi hoäi vieân beân ngoaøi ñeàu ñöôïc pheùp hoïc hoûi toång quaùt neáu hoï thích, nhöng chæ moät vaøi ngöôøi môùi saün saøng trôû thaønh “hoäi vieân hoaït ñoäng” (“working members”), coøn ña soá vaãn ôû vò trí keû aên baùm (drones) cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng. Neân nhôù raèng vieäc khaûo cöùu rieâng vaãn ñöôïc khuyeán khích trong Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, mieãn laø vieäc ñoù khoâng xaâm phaïm giôùi haïn ngaên caùch ngoaïi moân vôùi noäi moân, huyeàn thuaät muø quaùng vôùi huyeàn thuaät höõu thöùc. Khaùc nhau giöõa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi Huyeàn Linh hoïc Hoûi : Baø ñaõ noùi ñeán Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø Huyeàn Linh Hoïc (Occultism), vaäy chuùng coù gioáng nhau khoâng?
  • 40. 40 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 26 Ñaùp : Roõ raøng laø khoâng. Moät ngöôøi coù theå laø moät nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng raát gioûi, duø cho ôû trong hay ôû ngoaøi Hoäi, nhöng khoâng phaûi laø moät nhaø Huyeàn Linh Hoïc veà baát cöù maët naøo. Tuy nhieân, khoâng ai coù theå trôû thaønh nhaø Huyeàn Linh Hoïc thöïc söï maø khoâng laïi laø moät nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng thöïc söï, neáu khoâng nhö theá thì ñoù chæ laø nhaø ma thuaät, duø höõu yù hay voâ tình. Hoûi : Baø muoán noùi ñeán ñieàu gì? Ñaùp : Toâi ñaõ töøng noùi raèng moät nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng ñích thöïc phaûi thöïc haønh lyù töôûng tinh thaàn cao sieâu nhaát, phaûi coá gaéng nhaän thöùc raèng mình ñoàng nhaát vôùi toaøn theå nhaân loaïi vaø luoân luoân laøm vieäc vì ngöôøi khaùc. Baây giôø, neáu moät nhaø Huyeàn Linh Hoïc khoâng laøm moïi ñieàu nhö theá thì aét laø y phaûi haønh ñoäng moät caùch ích kyû cho lôïi ích cuûa rieâng mình; vaø neáu y coù ñöôïc nhieàu naêng löïc thöïc haønh hôn laø ngöôøi thöôøng thì laäp töùc, y trôû thaønh moät keû thuø nguy hieåm hôn nhieàu cho theá giôùi vaø cho nhöõng ngöôøi chung quanh y hôn laø ngöôøi thöôøng. Ñieàu naøy raát roõ raøng. Hoûi : Theá thì moät nhaø Huyeàn Linh Hoïc chæ laø moät ngöôøi sôû höõu ñöôïc nhieàu quyeàn naêng hôn nhöõng ngöôøi khaùc? Ñaùp : Coøn hôn theá nöõa, neáu y laø nhaø Huyeàn Linh Hoïc thöïc söï hieåu bieát vaø coù thöïc haønh, chöù khoâng phaûi höõu danh voâ thöïc. Caùc khoa hoïc huyeàn linh khoâng phaûi nhö caùc Baùch Khoa Töø Ñieån moâ taû: “Caùc khoa hoïc töôûng töôïng cuûa Thôøi Trung Coå coù lieân quan vôùi taùc ñoäng hoaëc aûnh höôûng ñöôïc cho laø coù caùc tính chaát huyeàn linh hay caùc naêng löïc sieâu nhieân nhö luyeän ñan, phaùp thuaät, chieâu hoàn thuaät (necromancy) vaø chieâm tinh hoïc”, vì ñoù laø caùc khoa hoïc coù thaät vaø raát nguy hieåm. Caùc khoa naøy daïy veà maõnh löïc huyeàn bí cuûa vaïn vaät trong Thieân Nhieân, phaùt trieån vaø boài ñaép caùc quyeàn naêng aån giaáu “tieàm taøng trong con ngöôøi”, nhö theá mang laïi cho con ngöôøi caùc lôïi ích to taùt vöôït haün nhöõng ngöôøi chöa hieåu bieát. Ngaøy nay, thuaät thoâi mieân trôû neân raát thoâng duïng vaø laø moät ñoái töôïng khaûo saùt khoa hoïc quan troïng, ñaây laø moät thí duï ñieån hình. Naêng löïc thoâi mieân ñaõ ñöôïc khaùm phaù haàu nhö tình côø, con ñöôøng daãn ñeán thoâi mieân ñaõ ñöôïc chuaån bò baèng thuaät thoâi mieân theo Mesmer.
  • 41. 41 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 27 Ngaøy nay, moät nhaø thoâi mieân kheùo leùo coù theå laøm haàu nhö baát cöù ñieàu gì, töø vieäc buoäc moät ngöôøi ñoùng vai thaèng ngoác (maø chính ngöôøi ñoù khoâng hay bieát), ñeán vieäc sai khieán ngöôøi naøy phaïm toäi, thöôøng laø haønh ñoäng thay cho keû thoâi mieân vaø coù lôïi cho keû thoâi mieân naøy. Coù phaûi chaêng ñaây laø moät quyeàn naêng khuûng khieáp neáu loït vaøo tay cuûa nhöõng ngöôøi khoâng löông thieän? Vaø xin baïn nhôù cho raèng ñaây chæ laø moät nhaùnh nhoû cuûa Huyeàn Linh Hoïc maø thoâi. Hoûi : Nhöng coù phaûi chaêng taát caû caùc khoa hoïc huyeàn bí naøy, töùc phaùp thuaät (magic) vaø taø thuaät (sorcery), chaúng ñöôïc nhöõng ngöôøi coù hoïc thöùc nhaát vaø caùc nhaø hoïc roäng xem nhö laø daáu veát cuûa söï doát naùt vaø meâ tín coå xöa hay sao? Ñaùp : Toâi xin nhaéc baïn nhôù raèng nhaän xeùt naøy cuûa baïn taùc ñoäng ñeán hai maët. “Nhöõng ngöôøi coù hoïc thöùc nhaát vaø hoïc roäng nhaát” trong caùc baïn cuõng xem Cô Ñoác giaùo vaø moïi toân giaùo khaùc nhö laø taøn tích cuûa doát naùt vaø meâ tín. Duø sao ñi nöõa, baây giôø ngöôøi ta baét ñaàu tin vaøo thuaät thoâi mieân, vaø moät soá ngöôøi  ngay caû ngöôøi coù hoïc thöùc nhaát  tin töôûng vaøo khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø caùc hieän töôïng. Nhöng ngoaïi tröø caùc nhaø thuyeát giaùo (preachers) vaø nhöõng keû cuoàng tín, ai trong soá caùc baïn seõ tuyeân boá tin vaøo caùc ñieàu huyeàn dieäu trong Thaùnh Kinh? Vaø ñaây laø nôi maø ñieåm dò bieät naûy sinh. Coù nhöõng nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng raát taøi gioûi vaø thuaàn khieát tin töôûng vaøo caùc ñieàu huyeàn dieäu sieâu nhieân, thieâng lieâng, nhöng khoâng nhaø Huyeàn Linh Hoïc naøo tin nhö theá. Vì moät nhaø Huyeàn Linh Hoïc thöïc haønh Minh Trieát Thieâng Lieâng moät caùch khoa hoïc, döïa treân söï hieåu bieát chính xaùc veà caùc taùc ñoäng huyeàn bí cuûa Thieân Nhieân. Coøn moät nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng trong khi thöïc haønh caùc quyeàn naêng ñöôïc goïi laø baát thöôøng, thieáu maát (minus) aùnh saùng cuûa Huyeàn Linh Hoïc, seõ chæ coù khuynh höôùng ñöa tôùi moät hình thöùc ñoàng coát nguy hieåm, bôûi vì, maëc duø naém giöõ ñöôïc Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø ñaïo lyù cao sieâu nhaát coù theå lónh hoäi ñöôïc cuûa noù, ngöôøi ñoù chæ thöïc haønh trong boùng toái, döïa treân ñöùc tin chaân thaät nhöng khoâng thaáy roõ (blind). Baát luaän laø ai, nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng hay nhaø Giaùng Ma hoïc, ñang coá
  • 42. 42 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 28 gaéng vun boài moät trong caùc nhaùnh cuûa khoa hoïc huyeàn linh nhö thoâi mieân; thoâi mieân theo Mesmer, hay ngay caû tìm ra caùc bí maät ñeå taïo ra caùc hieän töôïng vaät chaát vv…, maø khoâng coù ñöôïc kieán thöùc veà caên nguyeân trieát lyù cuûa caùc quyeàn naêng naøy, thì chaúng khaùc naøo moät con thuyeàn khoâng baùnh laùi maø lao vaøo moät ñaïi döông ñaày baõo toá. Dò bieät giöõa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi Giaùng Ma hoïc Hoûi : Nhöng coù phaûi baø khoâng tin vaøo Giaùng Ma thuaät? Ñaùp : Neáu baïn hieåu “Giaùng Ma thuaät” (Spiritualism) theo caùch giaûi thích maø caùc nhaø giaùng ma (spiritualists) ñöa ra ñoái vôùi moät soá hieän töôïng baát thöôøng, thì chaéc chaén laø chuùng toâi khoâng tin. Hoï cho raèng caùc bieåu hieän naøy ñeàu do caùc “hoàn” (“spirits”) cuûa ngöôøi ñaõ cheát taïo ra, theo hoï, thöôøng thöôøng thaân nhaân cuûa ngöôøi ñaõ cheát tin raèng ngöôøi cheát trôû laïi coõi traàn ñeå giao tieáp vôùi nhöõng ngöôøi maø keû cheát meán thöông hay coù gaén boù maät thieát. Chuùng toâi hoaøn toaøn baùc boû ñieåm naøy. Chuùng toâi quaû quyeát raèng hoàn cuûa ngöôøi cheát khoâng theå trôû laïi coõi traàn  tröø trong caùc tröôøng hôïp hieám hoi vaø khaùc thöôøng maø toâi seõ noùi ñeán sau; caùc hoàn naøy cuõng khoâng giao tieáp ñöôïc vôùi ngöôøi soáng tröø phi baèng phöông tieän hoaøn toaøn chuû quan (subjective). Nhöõng gì hieän ra ôû ngoaïi caûnh (appear objectively) chæ laø boùng ma cuûa con ngöôøi hoàng traàn cuõ (exphysical man). Nhöng trong ñòa haït thoâng linh (in psychic), taïm goïi nhö theá, töùc Giaùng Ma hoïc “Taâm linh” (“spiritual” Spiritualism), chuùng toâi tin hoaøn toaøn. Hoûi : Baø cuõng baùc boû hieän töôïng ñoù, phaûi khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén laø khoâng, tröø caùc tröôøng hôïp coá yù löøa gaït. Hoûi : Vaäy thì baø giaûi thích hieän töôïng ñoù nhö theá naøo? Ñaùp : Coù nhieàu caùch giaûi thích. Nguyeân nhaân cuûa caùc hieän töôïng ñoù chaúng ñôn giaûn chuùt naøo theo nhö caùc nhaø Giaùng Ma hoïc tin töôûng. Tröôùc heát, cöùu tinh (the deus ex machina) cuûa caùi ñöôïc goïi laø “caùc cuoäc hieän hình” (“materialization”) thöôøng thöôøng laø theå dó thaùi (astral body or “double”) cuûa ngöôøi ngoài ñoàng (medium) hoaëc
  • 43. 43 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN cuûa moät ngöôøi coù maët ôû ñoù. Theå dó thaùi naøy cuõng laø taùc nhaân taïo taùc (producer) hay laø löïc taùc ñoäng (operating force) trong caùc cuoäc ma hieän ñeå vieát treân baûng (manifestations of slatewriting), caùc cuoäc giaùng ma kieåu “Davenport” (“Davenport”like manifestation) vv… Hoûi : Baø duøng tieáng “thöôøng thöôøng” (“usually”); vaäy coøn coù caùi gì taïo ra hieän töôïng ñoù nöõa khoâng? Ñaùp : Ñieàu ñoù coøn tuøy vaøo baûn chaát cuûa caùc laàn ma hieän. Ñoâi khi laø taøn tích cuûa theå dó thaùi (astral remains), “caùc ma hình” ôû duïc giôùi (kamalokic “shell”) cuûa caùc phaøm ngaõ ñaõ maát xaùc nhöng coøn toàn taïi; coù khi laø caùc Tinh Linh (Elementals). “Spirit” laø moät thuaät ngöõ coù nghóa roäng vaø chæ nhieàu chuûng loaïi. Thöïc tình toâi khoâng bieát caùc nhaø giaùng ma hieåu thuaät ngöõ ñoù nhö theá naøo. Coøn theo chuùng toâi hieåu thì ñoù laø caùc hieän töôïng vaät chaát ñöôïc taïo ra bôûi Chaân Ngaõ luaân hoài, töùc laø “bieät ngaõ” (“individuality”) taâm linh baát töû. Vaø chuùng toâi hoaøn toaøn baùc boû giaû thuyeát naøy. Bieät ngaõ höõu thöùc cuûa con ngöôøi thoaùt xaùc khoâng theå hieän hình ñöôïc, cuõng nhö khoâng theå töø coõi devachan thuoäc coõi trí, trôû laïi coõi traàn ñöôïc. Hoûi : Nhöng nhieàu cuoäc giao tieáp nhaän ñöôïc töø caùc “spirits” naøy khoâng nhöõng cho thaáy söï thoâng minh, maø coøn coù vieäc bieát ñöôïc caùc söï kieän maø ngöôøi ngoài ñoàng khoâng heà bieát ñeán vaø ñoâi khi ngay caû khoâng hieän ra trong trí cuûa ngöôøi nghieân cöùu hoaëc trong trí cuûa nhöõng ngöôøi döï caàu ñoàng nöõa. Ñaùp : Ñieàu naøy khoâng nhaát thieát chöùng toû raèng söï thoâng minh vaø söï hieåu bieát maø baïn noùi ñeán thuoäc veà caùc “spirits” ñoù, hoaëc xuaát phaùt töø caùc linh hoàn thoaùt xaùc. Coù nhöõng ngöôøi mieân du (somnambulists, thuïy du)1 , trong khi ôû traïng thaùi xuaát thaàn, laïi coù theå ñaët nhaïc, laøm thô vaø laøm toaùn nöõa, maø nhöõng ngöôøi naøy chöa bao giôø hoïc nhaïc hay toaùn caû. Coù nhöõng ngöôøi mieân du khaùc traû lôøi moät caùch thoâng minh caùc caâu hoûi ñöôïc ñaët ra cho hoï, vaø thaäm chí, trong vaøi tröôøng hôïp, noùi ñöôïc nhieàu ngoân ngöõ nhö tieáng Hebrew 1 Mieân=thuïy, coù nghóa laø nguû. Mieân du/thuïy du: ñi trong luùc nguû.
  • 44. 44 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 29 vaø tieáng Latin, thöù ngoân ngöõ maø hoï hoaøn toaøn khoâng bieát khi tænh daäy  moïi ñieàu naøy xaûy ra trong traïng thaùi nguû say. Vaäy thì, baïn coù coøn cho raèng hieän töôïng naøy laø do caùc “hoàn ma” (“spirits”) taïo ra nöõa khoâng? Hoûi : Nhöng baø giaûi thích ñieàu ñoù nhö theá naøo? Ñaùp : Chuùng toâi cho raèng tia saùng thieâng lieâng trong con ngöôøi voán laø moät vaø baûn theå cuûa noù ñoàng nhaát vôùi Tinh Thaàn Vuõ Truï, “Chaân Ngaõ tinh thaàn” (“spiritual Self”) cuûa chuùng ta thöïc söï laø toaøn tri, nhöng khoâng theå bieåu loä tri thöùc cuûa noù do caùc chöôùng ngaïi cuûa vaät chaát. Baây giôø, caùc chöôùng ngaïi naøy caøng ñöôïc taùch ñi xa, noùi caùch khaùc, theå xaùc caøng bò ñôø ñaãn (paralyzed) ñoái vôùi hoaït ñoäng vaø taâm thöùc ñoäc laäp cuûa rieâng noù, chaúng haïn trong giaác nguû say hoaëc côn xuaát thaàn thaâm saâu, hay, hôn theá nöõa, trong côn beänh hoaïn, thì Chaân Ngaõ caøng coù theå bieåu loä ñaày ñuû hôn treân coõi naøy. Ñaây laø giaûi thích cuûa chuùng toâi veà caùc hieän töôïng quaû thöïc kyø dieäu naøy ôû tình traïng cao, trong ñoù, söï thoâng tueä vaø tri thöùc loä roõ ra moät caùch khoâng theå phuû nhaän. Ñoái vôùi tình traïng ma hieän thaáp hôn, nhö laø caùc hieän töôïng vaät chaát, caùc lôøi noùi voâ vò vaø caâu chuyeän taàm thöôøng cuûa haïng “vong linh” thoâng thöôøng (general “spirit”), muoán giaûi thích thì daøi doøng coøn hôn caû caùc giaùo huaán quan troïng nhaát maø chuùng toâi ñeà caäp tôùi, vì ñeà taøi naøy chieám nhieàu choã vaø nhieàu thôøi giôø hôn laø noù ñöôïc aán ñònh ôû ñaây. Chuùng toâi khoâng muoán can döï vaøo söï tin töôûng cuûa caùc nhaø giaùng ma hoïc hoaëc xen vaøo baát cöù tin töôûng naøo khaùc. Nhöõng ngöôøi tin vaøo “hoàn ma” môùi coù traùch nhieäm veà vieäc naøy. Hieän nay, trong khi vaãn coøn tin chaéc raèng caùc hieän hình (manifestations) thuoäc loaïi cao xaûy ra qua caùc linh hoàn thoaùt xaùc (disembodied souls), caùc nhaø laõnh ñaïo vaø nhöõng ngöôøi hoïc roäng, saùng suoát nhaát trong soá caùc nhaø giaùng ma, laïi laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân thuù nhaän raèng khoâng phaûi taát caû caùc hieän töôïng ñeàu do hoàn ma (spirit, vong linh) taïo ra. Daàn daàn hoï seõ ñi ñeán choã nhaän thöùc ñöôïc toaøn boä söï thaät. Trong luùc ñoù, chuùng toâi khoâng coù quyeàn, maø cuõng khoâng muoán thuyeát phuïc hoï theo quan ñieåm cuûa chuùng toâi. Trong tröôøng hôïp khaùc, nhö laø caùc tröôøng hôïp hieän hình thuaàn
  • 45. 45 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 30 tuùy thoâng linh vaø taâm linh (purely psychic and spiritual manifestations), chuùng toâi tin laø coù söï töông giao cuûa hoàn (spirit) ngöôøi soáng vôùi hoàn cuûa caùc phaøm ngaõ thoaùt xaùc.* * Chuùng toâi cho raèng trong caùc tröôøng hôïp nhö theá, khoâng phaûi hoàn cuûa ngöôøi cheát giaùng xuoáng (descend) coõi traàn maø laø hoàn cuûa ngöôøi soáng tieán leân (ascend) ñeán caùc Hoàn Tinh Thaàn thuaàn tuùy (pure Spiritual Souls, Hoàn Thieâng). Thöïc ra, khoâng coù söï ñi leân, khoâng coù söï giaùng xuoáng gì caû, maø chæ coù vieäc thay ñoåi traïng thaùi hay tình traïng (state or condition) nôi ñoàng töû. Khi xaùc thaân cuûa ñoàng töû trôû neân ñôø ñaãn (paralyzed) hay “xuaát thaàn” (“entranced”), luùc ñoù Chaân Ngaõ taâm linh thoaùt khoûi caùc chöôùng ngaïi cuûa theå xaùc vaø töï thaáy mình ôû treân cuøng caûnh giôùi yù thöùc vôùi caùc hoàn ñaõ thoaùt xaùc (disembodied spirits). Do ñoù, neáu coù baát cöù söï thu huùt tinh thaàn naøo giöõa caû hai, thì caû hai coù theå giao tieáp ñöôïc vôùi nhau, nhö thöôøng xaûy ra trong caùc giaác mô. Söï khaùc nhau giöõa baûn chaát cuûa moät ñoàng töû vôùi baûn chaát cuûa moät ngöôøi keùm nhaïy caûm (nonsensitive) laø theá naøy: hoàn ñaõ thoaùt ra (liberated spirit) cuûa moät ñoàng töû coù ñöôïc cô hoäi vaø deã daøng taïo aûnh höôûng leân caùc cô quan thuï ñoäng cuûa xaùc thaân ñaõ xuaát thaàn cuûa noù, ñeå baét caùc cô quan naøy haønh ñoäng, noùi naêng vaø vieát theo yù muoán (will) cuûa hoàn thoaùt ra ñoù. Chaân Ngaõ coù theå laøm cho noù laëp laïi (gioáng nhö tieáng doäi) baèng ngoân ngöõ con ngöôøi, caùc yù töôûng, yù nghó cuûa thöïc theå thoaùt xaùc, gioáng nhö laø cuûa chính noù vaäy. Nhöng cô theå khoâng deã thuï caûm (nonreceptive) hay khoâng nhaïy caûm (nonsensitive) cuûa ngöôøi raát naêng noå tích cöïc (positive) khoâng theå bò aûnh höôûng nhö theá, Do ñoù, maëc duø khoù coù ngöôøi naøo maø Chaân Ngaõ khoâng naém giöõ söï giao tieáp töï do (trong khi theå xaùc cuûa y yeân nghæ) vôùi ngöôøi maø noù yeâu meán vaø ñaõ maát, tuy vaäy, vì tính chaát tích cöïc vaø khoâng deã thuï caûm cuûa lôùp voû vaø boä oùc hoàng traàn cuûa noù, khoâng coù moät hoài öùc naøo hoaëc hoài töôûng raát mô hoà , gioáng nhö mô moäng, löôïn lôø trong kyù öùc cuûa ngöôøi moät khi tænh daäy.
  • 46. 46 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Ñieàu naøy coù nghóa laø baø baøi baùc toaøn boä trieát lyù cuûa giaùng ma hoïc phaûi khoâng? Ñaùp : Neáu baïn hieåu “trieát lyù” (“philosophy”) naøy laø caùc lyù thuyeát sô saøi cuûa caùc nhaø giaùng ma hoïc, thì chuùng toâi seõ baøi baùc. Nhöng thaät ra hoï khoâng coù trieát lyù gì caû. Nhöõng ngöôøi beânh vöïc saùng suoát vaø ñuùng ñaén nhaát trong giôùi giaùng ma noùi nhö theá. Chaân lyù caên baûn vaø ñaùng tin duy nhaát cuûa hoï ñoù laø, hieän töôïng naøy xaûy ra thoâng qua caùc ñoàng töû ñöôïc kieåm soaùt bôûi caùc maõnh löïc vaø caùc trí tueä voâ hình  khoâng moät ai muoán hoaëc coù theå phuû nhaän vieäc naøy, ngoaïi tröø moät nhaø duy vaät muø quaùng cuûa tröôøng phaùi Huxley. Tuy nhieân, veà trieát lyù cuûa hoï, toâi xin thuaät laïi cho baïn nhöõng gì maø bieân taäp vieân coù kyõ naêng cuûa taäp san Light noùi veà hoï vaø trieát lyù cuûa hoï (Bieân taäp vieân naøy laø ngöôøi maø caùc nhaø giaùng ma seõ khoâng tìm ñöôïc ngöôøi beânh vöïc naøo khoân ngoan hôn vaø taän tuïy hôn oâng ta nöõa). Ñaây laø nhöõng gì maø “OÂng Cöû vaên chöông Oxon”, moät trong raát ít caùc nhaø giaùng ma coù tinh thaàn trieát hoïc, vieát veà söï thieáu toå chöùc vaø cö xöû heïp hoøi muø quaùng cuûa hoï. “Thaät laø xöùng ñaùng ñeå xem xeùt kyõ ôû ñieåm naøy, vì noù coù taàm quan troïng raát lôùn. Chuùng ta coù ñöôïc moät kinh nghieäm vaø moät kieán thöùc maø khi so vôùi noù, moïi kieán thöùc khaùc ñeàu töông ñoái voâ nghóa. Nhaø giaùng ma taàm thöôøng hay trôû neân phaån noä neáu coù ai daùm toû yù nghi ngôø tri thöùc xaùc quyeát cuûa hoï ñoái vôùi töông lai vaø söï tin chaéc tuyeät ñoái cuûa hoï ñoái vôùi söï soáng saép ñeán. Nôi maø nhöõng ngöôøi khaùc giang baøn tay yeáu ôùt ñeå doø daãm vaøo töông lai ñen toái, thì nhaø giaùng ma böôùc ñi moät caùch duõng caûm nhö laø ngöôøi coù ñöôïc taám baûn ñoà vaø bieát roõ loái ñi cuûa mình. Nôi maø keû khaùc döøng laïi vôùi ñaïo taâm suøng kính, hoaëc baèng loøng vôùi tín ngöôõng keá truyeàn, thì nhaø giaùng ma töï haøo raèng mình bieát roõ nhöõng gì maø keû khaùc chæ tin töôûng suoâng, vaø cho raèng nhôø caùc döï tröõ phong phuù cuûa mình maø y coù theå boå sung cho caùc tin töôûng môø nhaït chæ ñöôïc thieát laäp döïa vaøo nieàm hy voïng maø thoâi. Y toû ra bao dung trong caùc caùch xöû söï cuûa mình vôùi caùc kyø voïng yeâu quyù nhaát cuûa con ngöôøi. Döôøng nhö y muoán noùi: “Ñoái vôùi nhöõng gì maø toâi coù theå chöùng minh ñöôïc thì baïn chæ bieát hy voïng.
  • 47. 47 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 31 Baïn chæ chaáp nhaän moät ñöùc tin truyeàn thoáng nôi nhöõng gì maø toâi coù theå chöùng minh baèng thöïc nghieäm döïa theo phöông phaùp khoa hoïc chaët cheõ nhaát. Caùc nieàm tin coå xöa ñang taøn taï, haõy taùch ra khoûi caùc tin töôûng ñoù. Chuùng chöùa ñöïng nhieàu giaû traù cuõng nhö nhieàu chaân lyù, chæ baèng caùch xaây döïng treân moät neàn taûng chaéc chaén vôùi söï kieän ñaõ ñöôïc chöùng minh thì thöôïng taàng kieán truùc (superstructure) cuûa baïn môùi coù theå ñöôïc vöõng vaøng. Chung quanh baïn caùc tin töôûng cuõ ñang suïp ñoå. Haõy traùnh söï ñoå vôõ vaø laùnh xa ra. Khi ngöôøi ta ñeán baøn baïc vôùi ngöôøi ñoä löôïng naøy theo caùch thöïc tieãn thì keát quaû nhö theá naøo? Raát kyø laï vaø raát ñaùng thaát voïng. Ngöôøi ñoù tin chaéc vaøo neàn taûng cuûa mình ñeán noãi khoâng lo laéng ñeå xaùc ñònh söï dieãn dòch maø nhöõng ngöôøi khaùc ñöa ra caên cöù vaøo caùc söï kieän cuûa y. Minh trieát cuûa caùc thôøi ñaïi töï noù coù lieân quan vôùi caùch giaûi thích nhöõng gì maø ngöôøi aáy xem nhö ñaõ ñöôïc chöùng minh moät caùch hôïp lyù; nhöng ngöôøi ñoù khoâng chuyeån höôùng lieác nhìn vaøo caùc tìm kieám cuûa noù. Ngay caû ngöôøi ñoù cuõng khoâng hoaøn toaøn ñoàng yù vôùi nhaø giaùng ma huynh ñeä cuûa y nöõa. Ñoù laø caâu chuyeän luoân ñöôïc nhaéc laïi cuûa moät baø cuï Toâ Caùch Lan, baø naøy cuøng vôùi ñöùc lang quaân thaønh laäp moät “ngoâi nhaø thôø” (“kirk”). Hoï coù ñöôïc caùc chìa khoùa rieâng bieät ñeán Thieân Ñöôøng (Heaven), hay ñuùng hôn, chæ coù cuï baø coù ñöôïc chìa khoùa naøy, vì baø “na certain aboot Jamie”. Theá laø caùc moân phaùi cuûa caùc nhaø giaùng ma phaân chia voâ taän, chia nhoû ra vaø laïi chia nhoû, ñaønh laéc ñaàu vaø “na certain aboot” laãn nhau. Laàn nöõa, kinh nghieäm taäp theå cuûa nhaân loaïi thì vöõng chaéc vaø khoâng thay ñoåi veà ñieåm naøy, nghóa laø hôïp quaàn taïo neân söùc maïnh, coøn chia reõ laø coäi nguoàn cuûa yeáu ñuoái vaø thaát baïi. Neáu saùt caùnh nhau, ñöôïc huaán luyeän vaø coù kyõ luaät, thì moät ñaùm ñoâng hoãn taïp coù theå trôû thaønh moät ñaïo quaân, moãi ngöôøi coù theå ñöông ñaàu vôùi caû traêm ngöôøi khoâng ñöôïc luyeän taäp. Vieäc coù toå chöùc trong moïi boä phaän hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi coù nghóa laø thaønh coâng, tieát kieäm ñöôïc thì giôø vaø coâng söùc, ñem laïi lôïi ích vaø phaùt trieån. Thieáu phöông phaùp, thieáu keá hoaïch, coâng vieäc thieáu hoaïch
  • 48. 48 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 32 ñònh, naêng löïc thaát thöôøng , noã löïc voâ kyõ luaät  caùc ñieàu naøy seõ ñöa tôùi sai hoûng, thaát baïi. Tieáng noùi cuûa nhaân loaïi chöùng minh söï thaät naøy. Nhaø giaùng ma coù chaáp nhaän phaùn quyeát naøy vaø haønh ñoäng döïa treân keát luaän ñoù khoâng? Thöïc ra laø khoâng. Nhaø giaùng ma töø choái toå chöùc. Hoï trôû thaønh luaät leä cho chính hoï, vaø laø caùi gai ñaâm vaøo hoâng cuûa ngöôøi laân caän hoï.” Taïp chí Light, ngaøy 2261889 Hoûi : Ngöôøi ta baûo vôùi toâi laø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc luùc ñaàu ñöôïc thaønh laäp ñeå ñeø beïp giaùng ma hoïc vaø tin töôûng vaøo söï toàn taïi cuûa Chaân Ngaõ trong con ngöôøi, phaûi vaäy khoâng? Ñaùp : Baïn ñaõ bò chæ daãn sai. Moïi tin töôûng cuûa chuùng toâi ñeàu ñöôïc döïa vaøo Chaân Ngaõ baát töû ñoù. Nhöng, gioáng nhö raát nhieàu ngöôøi khaùc, baïn nhaàm laãn phaøm ngaõ vôùi Chaân Ngaõ. Caùc nhaø taâm lyù hoïc Taây phöông döôøng nhö khoâng thieát laäp ñöôïc söï phaân bieät roõ raøng naøo giöõa caû hai. Tuy nhieân, ñuùng nhö theá, söï dò bieät ñoù ñem laïi then choát ñeå hieåu ñöôïc trieát hoïc Ñoâng phöông vaø naèm ñaøng sau coäi reã cuûa söï khaùc nhau giöõa giaùo huaán cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi giaùng ma hoïc. Vaø maëc duø coù theå loâi cuoán theâm söï thuø ñòch cuûa moät soá caùc nhaø giaùng ma, tuy theá, ôû ñaây toâi phaûi noùi raèng chính khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng môùi laø giaùng ma hoïc ñích thöïc vaø thuaàn khieát, trong khi cô caáu hieän taïi ñang mang teân ñoù ñöôïc quaàn chuùng thöïc haønh ngaøy nay, chæ laø thuyeát duy vaät sieâu vieät (transcendental materialism). Hoûi : Xin giaûi thích yù töôûng naøy moät caùch roõ raøng hôn. Ñaùp : Nhöõng gì toâi muoán noùi ñeán laø ñaây: maëc duø giaùo lyù cuûa chuùng toâi nhaán maïnh vaøo söï ñoàng nhaát (identity) cuûa tinh thaàn vaø vaät chaát, vaø, maëc duø chuùng toâi noùi raèng tinh thaàn laø vaät chaát ôû traïng thaùi tieàm taøng (potential matter), coøn vaät chaát chæ laø tinh thaàn ôû traïng thaùi keát tinh (crystallized spirit) (nghóa laø, gioáng nhö nöôùc ñaù laø hôi nöôùc ñoâng cöùng laïi), tuy nhieân, vì traïng thaùi ñaàu tieân vaø vónh cöûu cuûa vaïn vaät khoâng phaûi laø tinh thaàn maø laø sieâutinhthaàn (metaspirit), taïm goïi theá, (chaát höõu hình vaø raén ñaëc chæ laø bieåu loä theo chu kyø cuûa noù maø thoâi) chuùng toâi chuû
  • 49. 49 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN tröông raèng thuaät ngöõ tinh thaàn (spirit) chæ coù theå duøng cho Chaân Ngaõ ñích thöïc (the true individuality) maø thoâi. Hoûi : Nhöng laøm sao phaân bieät giöõa “Chaân Ngaõ ñích thöïc” vôùi “Caùi Toâi” (the “I”) hay laø “Chaân Ngaõ” (“Ego”) maø taát caû chuùng ta ñeàu bieát? Ñaùp : Tröôùc khi traû lôøi cho baïn, chuùng ta phaûi baøn thaûo veà yù nghóa cuûa chöõ “I” hay “Ego”. Chuùng toâi phaân bieät giöõa söï kieän ñôn giaûn cuûa ngaõ thöùc (selfconsciousness) töùc tình caûm suoâng (simply feeling): “Toâi laø toâi (“I am I”) vôùi yù töôûng phöùc taïp (complex thought): “Toâi laø oâng Smith” hoaëc “baø Brown”. Vì chuùng toâi tin raèng cuøng moät Chaân Ngaõ phaûi traûi qua moät loaït caùc kieáp soáng, hay laø luaân hoài, neân söï phaân bieät naøy trôû thaønh truï coät caên baûn cho toaøn boä yù nieäm. Nhö baïn thaáy, “oâng Smith” thöïc ra coù haøm yù laø moät chuoãi daøi caùc kinh nghieäm haèng ngaøy ñöôïc xaâu vaøo nhau baèng sôïi daây kyù öùc (thread of memory) vaø taïo thaønh caùi maø oâng Smith goïi laø “chính oâng ta” (“himself”). Nhöng khoâng coù moät caùi naøo trong soá caùc “kinh nghieäm naøy thöïc söï laø “caùi Toâi” hay Chaân Ngaõ (Ego) caû, caùc kinh nghieäm ñoù cuõng khoâng mang laïi cho “oâng Smith” caùi caûm töôûng raèng oâng ta laø chính oâng aáy (he is himself), vì oâng queân maát phaàn lôùn caùc kinh nghieäm haèng ngaøy cuûa oâng, vaø chuùng chæ taïo ra caûm giaùc Ngaõ tính (feeling of Egoity) nôi oâng ta khi naøo chuùng coøn toàn taïi (last). Vì lyù do ñoù, chuùng toâi, nhöõng nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng, phaân bieät giöõa môù (bundle) “kinh nghieäm” naøy maø chuùng toâi goïi laø phaøm ngaõ giaû taïm (vì raát höõu haïn vaø mau phai nhoøa), vaø caùi caûm giaùc “Toâi laø toâi” laø do bôûi yeáu toá ñoù trong con ngöôøi. Chính caùi “Toâi laø toâi” naøy maø chuùng ta goïi laø Chaân Ngaõ thöïc söï (true individuality); vaø chuùng ta noùi raèng “Ego” naøy hay laø Chaân Ngaõ (individuality), gioáng nhö moät dieãn vieân, ñoùng nhieàu vai treân saân khaáu cuoäc ñôøi. (Vide infra, “Baøn veà Chaân Ngaõ vaø phaøm ngaõ”). Chuùng ta haõy goïi moïi kieáp soáng môùi treân coõi traàn cuûa cuøng moät Chaân Ngaõ (Ego) laø moät ñeâm dieãn (night) treân saân khaáu cuûa moät hí vieän. Vaøo moät ñeâm, dieãn vieân hay Chaân Ngaõ xuaát hieän trong vai Macbeth; ñeâm keá, trong vai Shylock,
  • 50. 50 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 33 ñeâm thöù ba trong vai Romeo, ñeâm thöù tö trong vai Hamlet hoaëc vua Lear1 , vv…, cho ñeán khi Chaân Ngaõ traûi qua toaøn boä chu kyø luaân hoài. Chaân Ngaõ baét ñaàu kieáp soánghaønh höông (lifepilgrimage) cuûa mình vôùi vai troø laø moät sprite, moät Ariel hoaëc moät Puck. Chaân Ngaõ ñoùng vai moät dieãn vieân phuï (a super), laø moät ngöôøi lính, moät ngöôøi giuùp vieäc, moät ngöôøi trong ñoäi hôïp xöôùng (chorus); keá ñoù tieán leân caùc vai coù ñoái thoaïi (“speaking parts”), ñoùng caùc vai troø laõnh ñaïo, xen vaøo vôùi caùc vai troø voâ nghóa, cho ñeán cuoái cuøng ruùt ra khoûi saân khaáu vôùi vai troø “Prospero”, nhaø phaùp thuaät (magician). Hoûi : Toâi hieåu roài. Vaäy thì baø noùi raèng Chaân Ngaõ thöïc söï naøy khoâng theå trôû laïi coõi traàn sau khi cheát. Nhöng chaéc laø dieãn vieân ñöôïc töï do, neáu coøn giöõ ñöôïc yù thöùc cuûa Chaân Ngaõ cuûa mình, coù theå trôû laïi neáu y thích caùi maøn caûnh cuûa caùc hoaït ñoäng tröôùc kia cuûa y chöù? Ñaùp : Chuùng toâi noùi raèng khoâng, ñôn giaûn vì moät söï trôû laïi coõi traàn nhö theá seõ laø moät maâu thuaån vôùi baát cöù traïng thaùi phuùc laïc thuaàn khieát naøo sau khi cheát, nhö toâi saün saøng chöùng minh. Chuùng toâi noùi raèng con ngöôøi chòu raát nhieàu ñau khoå oan uoång trong kieáp soáng, do loãi laàm cuûa nhöõng ngöôøi khaùc maø ngöôøi ñoù coù dòp coäng taùc, hoaëc do hoaøn caûnh chung quanh cuûa ngöôøi naøy, cho neân chaéc chaén laø ngöôøi naøy coù quyeàn ñöôïc höôûng söï nghæ ngôi vaø an tònh hoaøn toaøn neáu khoâng phaûi laø toaøn phuùc (bliss), tröôùc khi nhaän laïi caùi gaùnh naëng cuûa cuoäc ñôøi. Tuy nhieân, chuùng ta coù dòp baøn thaûo vaán ñeà naøy moät caùch tæ mæ sau naøy. Taïi sao Minh Trieát Thieâng Lieâng ñöôïc chaáp nhaän? Hoûi : Toâi hieåu ñeán moät möùc naøo ñoù thoâi. Nhöng toâi thaáy raèng giaùo huaán cuûa baø phöùc taïp vaø coù tính caùch sieâu hình hôn nhieàu so vôùi giaùng ma hoïc hoaëc tö töôûng toân giaùo thoâng thöôøng. Vaäy thì, baø coù theå noùi cho toâi bieát ñieàu gì ñaõ khieán cho heä thoáng Minh Trieát 1 Teân caùc nhaân vaät trong caùc vôû kòch cuûa Shakespeare (15641616), moät nhaø soaïn kòch (dramatist) vaø thi só ngöôøi Anh.
  • 51. 51 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 34 Thieâng Lieâng maø baø beânh vöïc laïi daáy leân raát nhieàu loâi cuoán cuõng nhö raát nhieàu thuø ñòch? Ñaùp : Vieäc ñoù toâi tin raèng coù nhieàu lyù do. Thöù nhaát laø phaûn öùng maïnh meõ cuûa caùc lyù thuyeát duy vaät ngu doát ñang thònh haønh ngaøy nay trong caùc giaùo sö khoa hoïc. Thöù hai laø söï baát maõn chung ñoái vôùi thaàn hoïc do con ngöôøi ñaët ra (artificial theology) cuûa caùc Giaùo hoäi Thieân Chuùa khaùc nhau, ñoàng thôøi soá caùc moân phaùi ngaøy caøng nhieàu vaø coù khuynh höôùng choáng ñoái nhau. Thöù ba laø coù moät nhaän thöùc luoân luoân taêng tröôûng veà söï kieän laø caùc tín ñieàu voán töï maâu thuaån moät caùch roõ reät, vaø maâu thuaån laãn nhau nöõa, vaäy caùc tín ñieàu ñoù khoâng theå ñuùng, vaø nhöõng söï töï nhaän (claims) maø khoâng ñöôïc kieåm chöùng thì khoâng theå ñuùng ñöôïc. Söï thieáu tin töôûng töï nhieân naøy ñoái vôùi caùc toân giaùo coå truyeàn laïi caøng taêng theâm cöôøng ñoä baèng söï thaát baïi hoaøn toaøn cuûa chuùng trong vieäc baûo toàn ñaïo ñöùc vaø thanh loïc xaõ hoäi vaø quaàn chuùng. Thöù tö laø moät soá ñoâng ngöôøi tin töôûng vaø moät soá ít ngöôøi bieát raèng, ôû ñaâu ñoù phaûi coù moät heä thoáng trieát hoïc vaø toân giaùo coù tính chaát khoa hoïc chöù khoâng chæ döïa vaøo suy ñoaùn nöõa. Sau roát, coù moät tin töôûng raèng coù theå moät heä thoáng nhö theá phaûi ñöôïc tìm thaáy trong caùc giaùo lyù coå xöa hôn laø baát cöù tín ngöôõng hieän ñaïi naøo. Hoûi : Nhöng taïi sao heä thoáng trieát lyù naøy laïi ñöôïc ñöa ra ñuùng vaøo ngaøy nay? Ñaùp : Chæ vì ñaây laø luùc ñöôïc thaáy laø raát thích hôïp, söï kieän ñoù ñöôïc thaáy roõ baèng noã löïc roõ reät cuûa raát nhieàu ngöôøi nghieân cöùu ñöùng ñaén mong ñaït tôùi chaân lyù, vôùi baát cöù giaù naøo vaø baát cöù nôi naøo chaân lyù ñoù coù theå bò che khuaát. Thaáy ñöôïc ñieàu naøy, caùc Ñaáng baûo quaûn chaân lyù ñöôïc pheùp coâng boá moät soá toái thieåu chaân lyù ñoù. Neáu vieäc thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc bò trì hoaõn theâm moät vaøi naêm nöõa thì vaøo luùc naøy ñaây, moät nöûa caùc quoác gia vaên minh trôû thaønh theo chuû nghóa duy vaät hoaøn toaøn (rank materialist), coøn moät
  • 52. 52 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG nöûa kia trôû thaønh theo thuyeát thaàn nhaân ñoàng hình (anthropomorphist) vaø thuyeát hieän töôïng (phenomenalist)1 . Hoûi : Duø sao ñi nöõa, chuùng ta coù neân xem Minh Trieát Thieâng Lieâng nhö laø moät söï thieân khaûi (revelation) hay chaêng? Ñaùp : Duø theá naøo ñi nöõa cuõng khoâng neân  ngay caû theo yù nghóa cuûa moät tieát loä môùi meû vaø tröïc tieáp cuûa caùc Ñaáng Cao Caû, sieâu nhieân hay ít nhaát laø caùc thöïc theå sieâu nhaân loaïi (superhuman beings), maø chæ neân xem noù theo yù nghóa cuûa moät “phaùt hieän” (“unveiling”) cuûa caùc chaân lyù coå, raát coå ñoái vôùi caùc trí oùc töø tröôùc ñeán giôø khoâng bieát ñeán chuùng, thaäm chí khoâng bieát ñeán söï hieän höõu vaø giöõ gìn baát cöù tri thöùc naøo coå nhö theá.* * Thaät laø “hôïp thôøi” (“fashionable”), nhaát laø gaàn ñaây, khi cheá gieãu yù töôûng cho raèng trong caùc ñieàu huyeàn bí cuûa caùc daân toäc vó ñaïi vaø vaên minh nhö ngöôøi Ai Caäp, Hy Laïp hoaëc La Maõ, bao giôø cuõng coù moät ñieàu gì ñoù khaùc hôn laø söï löøa gaït cuûa haïng thaày tu. Thaäm chí caùc Hoäi vieân Hoa Hoàng Thaäp Töï (Rosicrucians) khoâng gì khaùc hôn laø nhöõng keû nöûa khuøng nöûa baát löông (half lunatics, half knaves). Coù nhieàu saùch vieát veà hoï, vaø moät vaøi naêm tröôùc ñaây, nhöõng ngöôøi coøn non nôùt maø ngöôøi ta khoù nghe ñöôïc teân tuoåi cuûa hoï, ñaõ xoâng ra ñoät ngoät vôùi vai troø laø caùc nhaø pheâ bình saâu saéc vaø caùc nhaø Ngoä Ñaïo (Gnostics) veà ñeà taøi luyeän ñan, caùc trieát gia toân suøng löûa (firephilosophers) vaø thaàn bí hoïc noùi 1  Thuyeát Thaàn Nhaân Ñoàng Hình hay Thuyeát Nhaân Hình (Anthropomorphism) chuû tröông raèng nhöõng gì cuûa con ngöôøi cuõng aùp duïng ñöôïc cho thaàn minh. Thí duï noùi Thöôïng Ñeá thònh noä, ñoù laø caùch noùi theo thuyeát Nhaân Hình.  Thuyeát Hieän Töôïng (Phenomenalism) laø thuyeát chuû tröông raèng chæ coù hieän töôïng chöù khoâng coù chính vaät hay laø chæ bieát ñöôïc hieän töôïng cuûa vaät chöù khoâng heà bieát ñöôïc chính vaät, thí duï nhö thuyeát cuûa trieát gia Kant (17241804).  Chuû nghóa Duy Vaät (Materialism) chuû tröông: 1) Chæ coù vaät; 2) Taâm do vaät bieán hoùa maø ra; 3) Vaät (haï taàng cô sôû) hoaøn toaøn chi phoái taâm (thöôïng taàng kieán truùc) (Chuù thích cuûa ND)
  • 53. 53 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 35 chung. Tuy nhieân, moät chuoãi daøi caùc Tö Teá Ai Caäp, AÁn Ñoä, Chaldea vaø Arabia, cuøng vôùi caùc trieát gia vaø caùc hieàn trieát vó ñaïi nhaát cuûa Hy Laïp vaø Taây phöông, goäp chung döôùi chæ danh khoa hoïc minh-trieát vaø thieâng lieâng, ñeàu thoâng thaïo taát caû moïi tri thöùc, vì caùc Ngaøi ñöôïc xem nhö laø neàn taûng vaø coäi nguoàn cuûa moïi ngheä thuaät vaø khoa hoïc maø veà maët baûn theå ñöôïc xem nhö laø thieâng lieâng. Plato ñaõ xem caùc bí phaùp nhö laø coù tính chaát linh thieâng nhaát, coøn Clemens ôû Alexandria, ngöôøi ñaõ ñöôïc ñieåm hoùa vaøo caùc bí phaùp cuûa Eleusinia, ñaõ tuyeân boá ”raèng caùc trieát lyù ñöôïc daïy ra trong ñoù töï chuùng coù chöùa cöùu caùnh cuûa moïi tri thöùc con ngöôøi”. Chuùng ta töï hoûi, coù phaûi Plato vaø Clemens laø hai keû baát löông hay laø hai keû khuøng, hoaëc laø caû hai? Hoûi : Baø coù noùi ñeán “söï ngöôïc ñaõi” (“persecution”). Neáu chaân lyù theo ñuùng nhö Minh Trieát Thieâng Lieâng trình baøy thì taïi sao noù gaëp phaûi söï choáng ñoái nhö theá vaø khoâng ñöôïc chaáp nhaän roäng raõi? Ñaùp : Coù nhieàu lyù do khaùc nhau, moät trong caùc lyù do ñoù laø söï gheùt boû cuûa nhöõng ngöôøi cho raèng ñoù laø “caûi caùch”, theo nhö caùch goïi cuûa hoï. Tính ích kyû coù baûn chaát laø baûo thuû (conservative) vaø khoâng öa bò xaùo troän. Noù thích moät söï doái traù deã chòu, khoâng coù tính chaát pheâ phaùn (an easygoing, unexacting lie) ñoái vôùi chaân lyù vó ñaïi nhaát, neáu chaân lyù naøy ñoøi hoûi söï hy sinh tieän nghi toái thieåu cuûa con ngöôøi. Söùc maïnh cuûa tính trì treä trong taâm trí quaû thaät lôùn lao trong baát cöù ñieàu gì maø khoâng höùa heïn coù lôïi loäc vaø söï töôûng thöôûng ngay tröôùc maét. Trong kyû nguyeân chuùng ta, tính chaát phi tinh thaàn vaø theo saùt thöïc teá laø noåi baät hôn heát. Theâm vaøo ñoù, giaùo lyù cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng laïi coù tính chaát xa laï nöõa; baûn chaát cöïc kyø khoù hieåu cuûa caùc trieát lyù, moät soá giaùo lyù ñoù laïi thaúng thöøng baùc boû nhieàu ñieàu kyø laï (vagaries) maø caùc phe phaùi öa chuoäng voán ñaõ aên saâu vaøo chính coát loõi cuûa caùc tín ngöôõng trong daân gian. Neáu chuùng ta theâm vaøo ñoù caùc coá gaéng caù nhaân vaø söï tinh khieát cao ñoä cuûa ñôøi soáng caàn phaûi coù cuûa nhöõng ai muoán trôû thaønh ñeä töû cuûa noäi giôùi (inner circle), vaø taàng lôùp raát giôùi haïn maø moät luaät leä hoaøn toaøn vò tha ñoøi hoûi, thì seõ deã daøng thaáy ñöôïc lyù do
  • 54. 54 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 36 taïi sao Minh Trieát Thieâng Lieâng höùng chòu coâng vieäc vaát vaû, chaäm chaïp nhö theá. Veà cô baûn thì Minh Trieát Thieâng Lieâng laø trieát lyù cuûa nhöõng keû ñau khoå vaø ñaõ maát heát moïi hy voïng ñeå ñöôïc giuùp ra khoûi hoaøn caûnh baát lôïi (mire) cuûa ñôøi soáng baèng baát cöù phöông tieän naøo khaùc. Hôn nöõa, lòch söû cuûa baát cöù heä thoáng toân giaùo hoaëc luaân lyù naøo môùi ñöôïc ñöa vaøo moät maûnh ñaát xa laï, ñeàu cho thaáy ñieåm khôûi ñaàu cuûa noù bò ngaên trôû bôûi moïi chöôùng ngaïi maø vieäc choáng laïi söï tieán boä (obscurantism) vaø loøng ích kyû coù theå taïo ra. Caâu noùi “Vöông mieän cuûa keû caûi caùch laø moät vöông mieän coù nhieàu gai” quaû laø ñuùng bieát bao! Vieäc keùo ñoå caùc toøa nhaø cuõ kyõ bò moái moït aên khoâng phaûi laø khoâng coù nguy hieåm. Hoûi : Moïi ñieàu naøy ñeàu coù lieân quan ít nhieàu vôùi luaân lyù vaø trieát lyù cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Baø coù theå cho toâi moät yù nieäm toång quaùt veà chính Hoäi, caùc muïc tieâu vaø luaät leä cuûa Hoäi chaêng? Ñaùp : Khoâng coù gì bí maät caû. Baïn cöù hoûi, roài baïn seõ nhaän ñöôïc caùc caâu traû lôøi chính xaùc. Hoûi : Nhöng toâi coù nghe noùi raèng baø bò raøng buoäc bôûi caùc lôøi theà? Ñaùp : Chæ ôû trong Phaàn Noäi Moân hay Bí Truyeàn maø thoâi. Hoûi : Toâi cuõng coù nghe raèng moät soá hoäi vieân sau khi ra khoûi Hoäi, chính hoï khoâng coøn bò xem nhö coù raøng buoäc vôùi lôøi theà nöõa. Hoï coù lyù hay khoâng? Ñaùp : Ñieàu naøy cho thaáy hoï thieáu yù thöùc veà danh döï. Laøm theá naøo hoï coù lyù ñöôïc? Trong taïp chí Thaùnh Ñaïo (The Path), cô quan truyeàn baù Minh Trieát Thieâng Lieâng cuûa chuùng toâi taïi New York, coù noùi roõ veà tröôøng hôïp naøy nhö sau: “Giaû duï coù moät quaân nhaân coá tình vi phaïm lôøi theà vaø kyû luaät neân bò sa thaõi. Trong côn töùc giaän vôùi söï coâng baèng, anh ta ñaõ xæ vaû, vaø vì caùi hình phaït maø anh ta ñaõ ñöôïc caûnh baùo tröôùc, ngöôøi lính ñoù thoâng ñoàng vôùi keû thuø  trôû thaønh moät ñieäp vieân vaø keû phaûn boäi  ñeå baùo thuø vò chæ huy tröôùc kia cuûa mình, vaø tuyeân boá raèng vieäc tröøng phaït y ñaõ giaûi thoaùt y khoûi lôøi theà phaûi trung thaønh vôùi chính nghóa (cause)”. Theo baïn nghó, ngöôøi ñoù coù höõu lyù hay khoâng? Ngöôøi ñoù coù ñaùng ñöôïc goïi laø moät ngöôøi ñeâ tieän, moät keû heøn nhaùt hay khoâng?
  • 55. 55 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN Hoûi : Toâi tin laø theá; nhöng coù moät soá ngöôøi nghó khaùc. Ñaùp : Maëc keä hoï. Neáu baïn thích, chuùng ta seõ baøn veà ñeà taøi naøy sau.
  • 56. 37 TIEÁT III HEÄ THOÁNG HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC  Caùc muïc tieâu cuûa Hoäi Hoûi : Muïc tieâu cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc laø gì? Ñaùp : Ngay töø ñaàu, Hoäi coù ba muïc tieâu: 1) Taïo ra trung taâm Huynh Ñeä Ñaïi Ñoàng cuûa nhaân loaïi, khoâng phaân bieät chuûng toäc, maøu da hay tín ngöôõng. 2) Thuùc ñaåy vieäc nghieân cöùu kinh saùch Aryan vaø caùc kinh saùch khaùc, nghieân cöùu caùc khoa hoïc vaø toân giaùo treân theá giôùi, chöùng minh söï quan troïng cuûa vaên lieäu coå cuûa AÙ Chaâu, cuï theå laø caùc trieát lyù cuûa ñaïo Baø La Moân, cuûa Phaät giaùo vaø Baùi Hoûa giaùo. 3) Nghieân cöùu caùc bí maät coøn aån taøng cuûa Thieân Nhieân döôùi moïi traïng thaùi coù theå coù, nhaát laø caùc quyeàn naêng thoâng linh vaø tinh thaàn tieàm taøng trong con ngöôøi. Noùi chung, ñaây laø ba muïc ñích chính cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Hoûi : Baø coù theå cho bieát theâm chi tieát veà caùc muïc tieâu naøy chaêng? Ñaùp : Chuùng ta coù theå chia moãi moät trong soá ba muïc tieâu thaønh nhieàu khoaûn ñeå giaûi thích neáu thaáy laø caàn thieát. Hoûi : Vaäy thì chuùng ta haõy baét ñaàu vôùi muïc ñích thöù nhaát. Baø duøng phöông caùch naøo ñeå thuùc ñaåy caûm thöùc veà tình huynh ñeä trong caùc chuûng toäc voán raát khaùc nhau veà toân giaùo, taäp tuïc vaø caùch suy töôûng? Ñaùp : Cho pheùp toâi theâm vaøo nhöõng gì maø döôøng nhö baïn khoâng muoán noùi tôùi. Chuùng ta bieát raèng, dó nhieân ngoaïi tröø hai taøn tích cuûa caùc gioáng daân  ngöôøi theo Baùi Hoûa giaùo vaø ngöôøi Do Thaùi  moïi quoác gia ñeàu bò phaân hoùa, khoâng nhöõng chia reõ vôùi quoác gia khaùc, maø ngay caû chia reõ trong chính quoác gia ñoù. Ñieàu naøy ñöôïc
  • 57. 57 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 38 thaáy noåi baät nhaát trong soá caùc quoác gia theo Cô Ñoác giaùo ñöôïc goïi laø vaên minh. Do ñoù, baïn ngaïc nhieân, vaø ñaây laø lyù do giaûi thích taïi sao muïc tieâu thöù nhaát cuûa chuùng toâi, theo baïn, döôøng nhö laø ñieàu khoâng töôûng (utopia). Coù phaûi vaäy khoâng? Hoûi : Vaâng, ñuùng theá. Nhöng baø coù caùch naøo choáng laïi vieäc ñoù? Ñaùp : Khoâng coù gì traùi vôùi söï thaät; nhöng coù nhieàu vieäc caàn laøm ñeå loaïi boû caùc nguyeân nhaân voán ñang laøm cho Tình Huynh Ñeä Ñaïi Ñoàng trôû thaønh khoâng töôûng nhö hieän nay. Hoûi : Theo baø thaáy thì caùc nguyeân nhaân ñoù laø gì? Ñaùp : Tröôùc nhaát vaø quan troïng nhaát laø tính ích kyû töï nhieân cuûa con ngöôøi. Tính ích kyû naøy, thay vì phaûi ñöôïc taåy saïch thì haèng ngaøy laïi ñöôïc laøm cho maïnh theâm vaø ñöôïc kích hoaït thaønh moät tình caûm hung haûn, khoâng cöôõng laïi ñöôïc do loái giaùo duïc toân giaùo hieän nay, voán coù khuynh höôùng khoâng nhöõng khuyeán khích, maø coøn tích cöïc bieän minh cho söï ích kyû ñoù. YÙ nieäm veà phaûi vaø traùi cuûa con ngöôøi hoaøn toaøn bò xuyeân taïc do vieäc chaáp nhaän theo nghóa ñen cuûa Thaùnh Kinh Do Thaùi. Moïi söï xaõ kyû trong caùc giaùo lyù vò tha cuûa Ñöùc Jesus chæ trôû thaønh ñeà taøi lyù thuyeát treân caùc buïc giaûng maø thoâi. Trong khi ñoù, caùc chaâm ngoân veà tính ích kyû thöïc söï ñöôïc daïy ra trong Thaùnh Kinh cuûa Moses (Mosaic Bible), ñi ngöôïc laïi vôùi nhöõng gì maø Ñöùc Christ ñaõ hoaøi coâng daïy ra, laïi ñöôïc khaéc saâu vaøo cuoäc soáng taän beân trong cuûa caùc quoác gia Taây phöông. Caâu noùi “Maét ñoåi maét, raêng ñoåi raêng” (“An eye for an eye and a tooth for a tooth”, aên mieáng traû mieáng) ñaõ trôû thaønh caâu chaâm ngoân haøng ñaàu cuûa luaät phaùp caùc baïn. Giôø ñaây, toâi xin phaùt bieåu coâng khai vaø maïnh daïn raèng, söï suy ñoài cuûa trieát lyù naøy vaø cuûa raát nhieàu trieát lyù khaùc nöõa, chæ moät mình Minh Trieát Thieâng Lieâng môùi coù theå xoùa saïch maø thoâi. Coäi Nguoàn Chung Cuûa Con Ngöôøi Hoûi : Xin cho bieát taïi sao? Ñaùp : Hoaøn toaøn baèng caùc chöùng minh döïa vaøo caùc neàn taûng luaän lyù, trieát hoïc, sieâu hình hoïc vaø thaäm chí caû khoa hoïc nöõa:
  • 58. 58 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 39 a) Taát caû moïi ngöôøi ñeàu coù cuøng nguoàn coäi tinh thaàn vaø theå chaát, ñaây laø giaùo lyù caên baûn cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng. b) Vì veà maët caên baûn, nhaân loaïi laø moät vaø phaùt xuaát töø cuøng moät tinh hoa, vaø tinh hoa ñoù laø ñoäc nhaát  voâ haïn, khoâng do ai saùng taïo ra (uncreate) vaø vónh haèng, duø cho chuùng ta goïi tinh hoa ñoù laø Thöôïng Ñeá hay laø Thieân Nhieân  do ñoù, khoâng coù gì coù theå taùc ñoäng vaøo moät quoác gia hoaëc moät ngöôøi maø khoâng taùc ñoäng ñeán taát caû caùc quoác gia khaùc vaø nhöõng ngöôøi khaùc. Ñieàu naøy cuõng chaéc chaén vaø hieån nhieân nhö moät hoøn ñaù ñöôïc neùm xuoáng ao, sôùm hay muoän gì cuõng laøm chuyeån ñoäng moïi gioït nöôùc trong ao. Hoûi : Nhöng ñaây khoâng phaûi laø giaùo huaán cuûa Ñöùc Christ, maø ñuùng hôn laø moät khaùi nieäm cuûa thuyeát phieám thaàn. Ñaùp : Baïn nhaàm laãn choã naøy roài. Khaùi nieäm ñoù thuaàn laø Cô Ñoác giaùo, maëc duø khoâng thuoäc Do Thaùi giaùo, coù leõ vì choã ñoù maø caùc quoác gia tin theo Thaùnh Kinh cuûa baïn khoâng thích tìm hieåu noù. Hoûi : Ñaây laø moät toá giaùc quaù bao quaùt vaø baát coâng. Baø döïa vaøo baèng chöùng naøo ñeå noùi nhö theá? Ñaùp : Baèng chöùng ôû ngay saùt beân baïn. Ñöùc Christ ñöôïc cho laø ñaõ töøng daïy: “Haõy thöông yeâu nhau” vaø “Haõy thöông yeâu keû thuø cuûa con”; vì “neáu ngöôi chæ thöông yeâu nhöõng keû thöông yeâu ngöôi thì ngöôi coù ñöôïc ñeàn ñaùp (hay coâng lao, merit) gì ñaâu? Nhöõng ngöôøi publicans1 chaúng laøm nhö theá sao? Neáu ngöôi chæ chaøo möøng baïn beø cuûa ngöôi thì ngöôøi coù laøm ñöôïc gì hôn nhöõng ngöôøi khaùc ñaâu? Nhöõng ngöôøi publicans haù chaúng laøm theá sao?” Ñaây chính laø nhöõng lôøi cuûa Ñöùc Christ. Nhöng Saùng Theá Kyù ix, 25, noùi “Canaan ñaùng 1 Vaøo thôøi ñoù, ngöôøi publicans ñöôïc xem nhö bao nhieâu keû troäm cöôùp, moùc tuùi khaùc. Ñoái vôùi ngöôøi Do Thaùi, teân hoï vaø ngheà nghieäp cuûa moät ngöôøi publicans laø moät ñieàu ñaùng tôûm nhaát treân ñôøi. Ngöôøi publicans khoâng ñöôïc pheùp böôùc vaøo Ñeàn Thôø, coøn kinh Mathew (xviii, 17) noùi ñeán ngöôøi ngoaïi ñaïo y heät nhö noùi ñeán ngöôøi publicans. Tuy nhieân, hoï chæ laø nhöõng ngöôøi thu thueá La Maõ, coù ñòa vò gioáng nhö caùc vieân chöùc Anh ôû AÁn Ñoä vaø caùc quoác gia bò chinh phuïc khaùc.
  • 59. 59 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN ruõa saû! Noù seõ laøm moïi cho caùc toâi tôù cuûa anh em noù” (Kinh Thaùnh 2003, trang 7, phaàn Cöïu Öôùc). Vaø do ñoù, ngöôøi theo Thaùnh Kinh Cô Ñoác giaùo öa thích luaät cuûa Moses hôn laø luaät baùc aùi cuûa Ñöùc Christ. Hoï döïa vaøo Cöïu Öôùc, vì kinh naøy laøm thoûa maõn taát caû caùc thò duïc cuûa hoï, töùc laø coù caùc luaät leä ñeå chinh phuïc, thoân tính vaø aùp cheá ñoái vôùi caùc chuûng toäc maø hoï cho laø thaáp keùm. Bieát bao troïng toäi maø hoï phaïm phaûi döïa vaøo söùc maïnh cuûa ñoaïn vaên noùi veà ñòa nguïc naøy (neáu hieåu theo loái chaáp neâ vaên töï cuûa thuaät ngöõ naøy) trong Saùng Theá Kyù (Genesis), chæ coù lòch söû môùi cho chuùng ta moät yù nieäm maëc duø khoâng ñaày ñuû.1 1 Vaøo cuoái thôøi Trung Coå, döôùi quyeàn naêng cuûa caùc maõnh löïc ñaïo ñöùc, tình traïng noâ leä phaàn lôùn bieán maát ôû AÂu Chaâu, nhöng ñaõ xaûy ra hai bieán coá nghieâm troïng laøm aùp ñaûo maõnh löïc ñaïo ñöùc ñang taùc ñoäng trong xaõ hoäi AÂu Chaâu vaø nôùi loûng nhieàu söï cheøn eùp treân ñòa caàu, caùi maø nhaân loaïi haàu nhö khoâng bao giôø ñöôïc bieát. Moät trong caùc bieán coá naøy laø cuoäc du haønh ñaàu tieân ñeán moät bôø bieån ñoâng daân vaø keùm vaên minh, nôi maø nhaân loaïi laø moùn haøng buoân baùn quen thuoäc, coøn bieán coá kia laø vieäc khaùm phaù ra taân theá giôùi, nôi maø caùc moû vaøng ñaõ ñöôïc khai môû, caàn coù coâng nhaân ñöôïc nhaäp vaøo ñeå khai thaùc caùc moû ñoù. Trong suoát boán traêm naêm, bao nhieâu laø ñaøn oâng, ñaøn baø vaø treû con bò böùt ra khoûi taát caû nhöõng gì maø hoï quen bieát vaø öa thích, bò ñem baùn treân bôø bieån Phi Chaâu cho caùc thöông gia ngoaïi quoác. Hoï bò xieàng döôùi haàm taøu  thöôøng ngöôøi cheát cuøng vôùi ngöôøi soáng  trong “ñoaïn ñöôøng trung gian” ñaày kinh hoaøng naøy, theo Bancroft, moät söû gia voâ tö, thì trong soá 3.250.000 ngöôøi, coù 250.000 ngöôøi bò neùm xuoáng bieån treân ñoaïn ñöôøng ñònh meänh ñoù, trong khi soá coøn laïi bò phoù thaùc cho noãi ñau khoå khoâng theå taû (nameless misery) trong caùc haàm moû, hay döôùi roi voït trong caùc caùnh ñoàng mía vaø luùa. Loãi cuûa troïng toäi naøy laø do nôi Giaùo hoäi Thieân Chuùa. “Nhaân danh Ba Ngoâi Toái Linh”, chính phuû Taây Ban Nha (theo Coâng giaùo La Maõ) ñaõ kyù keát hôn möôøi thoûa hieäp (treatise) cho pheùp buoân baùn naêm traêm nghìn con ngöôøi. Naêm 1562, Sir John Hawkins toå chöùc chuyeán ñi taøn nhaãn ñeå mua noâ leä ôû Phi Chaâu vaø baùn sang Taây AÁn treân moät chieác taøu mang thaùnh danh (sacred name) cuûa Ñöùc Jesus, trong khi Elizabeth, vò nöõ hoaøng theo ñaïo Tin Laønh, töôûng thöôûng cho oâng ta veà söï thaønh coâng trong chuyeán maïo hieåm ñaàu tieân naøy cuûa ngöôøi Anh trong
  • 60. 60 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Toâi coù nghe baø noùi raèng tính ñoàng nhaát cuûa coäi nguoàn vaät chaát cuûa chuùng ta ñaõ ñöôïc khoa hoïc chöùng minh, coøn söï ñoàng nhaát veà coäi nguoàn tinh thaàn ñaõ ñöôïc Toân giaùo  Minh trieát chöùng minh. Tuy nhieân, chuùng toâi laïi khoâng thaáy nhöõng ngöôøi theo thuyeát Darwin bieåu loä ñöôïc tình huynh ñeä vó ñaïi naøo caû. Ñaùp : Ñuùng theá. Ñieàu naøy chöùng toû söï khieám khuyeát cuûa caùc heä thoáng duy vaät vaø chöùng minh raèng chuùng toâi, nhöõng ngöôøi cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc coù lyù. Söï ñoàng nhaát veà coäi nguoàn vaät chaát cuûa chuùng ta khoâng gôïi ñöôïc caùc tình caûm cao caû vaø saâu xa cuûa chuùng ta. Vaät chaát maø thieáu linh hoàn vaø tinh thaàn, töùc laø caùi tinh hoa thieâng lieâng cuûa noù, thì khoâng theå thaáu nhaäp vaøo taâm ngöôøi. Nhöng söï ñoàng nhaát cuûa linh hoàn vaø tinh thaàn, cuûa chaân nhaân baát töû, nhö Minh Trieát Thieâng Lieâng daïy chuùng ta, moät khi ñaõ ñöôïc chöùng thöïc vaø beùn reã trong taâm chuùng ta roài, seõ daãn daét chuùng ta ñi xa treân con ñöôøng baùc aùi thaät söï vaø thieän chí huynh ñeä. Hoûi : Nhöng laøm theá naøo Minh Trieát Thieâng Lieâng giaûi thích ñöôïc coäi nguoàn chung cuûa con ngöôøi? Ñaùp : Baèng caùch daïy raèng coäi reã cuûa moïi baûn theå (nature), ngoaïi caûnh vaø noäi taâm (objective and subjective), vaø moïi vaät khaùc trong vuõ truï, höõu hình vaø voâ hình, ñang laø, ñaõ laø vaø maõi maõi seõ laø tinh hoa tuyeät ñoái duy nhaát, töø ñoù moïi vaät xuaát phaùt ra vaø qui hoài laïi. Ñaây laø trieát hoïc AÁn AÂu (Aryan philosophy), chæ coù caùc heä thoáng Vedanta vaø Phaät giaùo môùi trình baøy ñaày ñuû. Vôùi muïc tieâu tröôùc maét naøy, nhieäm vuï cuûa moïi ngöôøi trong Hoäi Thoâng Thieân Hoïc laø thuùc ñaåy baèng moïi caùch thöïc tieãn vaø ôû taát caû moïi nöôùc, vieäc truyeàn baù moät neàn giaùo duïc khoâng beø phaùi (nonsectarian). vieäc buoân baùn voâ nhaân ñaïo ñoù baèng caùch cho pheùp oâng ta mang döôùi hình thöùc huy hieäu “moät nöûa ngöôøi Moor (a demiMoor) baèng maøu saéc rieâng bieät cuûa oâng ta, bò buoäc baèng moät sôïi daây, hay, noùi caùch khaùc, moät ngöôøi noâ leä da ñen bò coøng”. Caùc cuoäc Chinh Phuïc cuûa Thaäp Giaù (trích töø Taäp San Agnostic).
  • 61. 61 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 40 Hoûi : Ngoaøi ñieàu vöøa noùi ôû treân ra, ñieàu leä cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc khuyeân caùc hoäi vieân neân laøm gì, toâi muoán noùi treân coõi traàn naøy? Ñaùp : Ñeå ñaùnh thöùc tình huynh ñeä giöõa caùc quoác gia, chuùng ta phaûi tham döï vaøo giao löu quoác teá vôùi caùc ngheä thuaät vaø caùc saûn phaåm höõu ích, baèng söï khuyeân baûo, thoâng tin vaø hôïp taùc vôùi taát caû caùc caù nhaân vaø caùc ñoaøn theå xöùng ñaùng (mieãn laø, nhö caùc ñieàu leä coù ghi theâm, “Hoäi hoaëc laø caùc hoäi vieân coäng taùc vaøo coâng vieäc ñoù khoâng laõnh moät lôïi nhuaän naøo”). Thí duï, laáy moät tröôøng hôïp ñieån hình. Vieäc toå chöùc cuûa Hoäi maø oâng Edward Bellamy moâ taû trong taùc phaåm tuyeät dieäu cuûa oâng “Looking Backwards” (“Nhìn laïi sau”), trình baøy moät caùch ñaùng phuïc yù nieäm Minh Trieát Thieâng Lieâng veà nhöõng gì seõ laø giai ñoaïn quan troïng ñaàu tieân tieán ñeán vieäc nhaän thöùc ñaày ñuû veà tình huynh ñeä ñaïi ñoàng. Tình traïng caùc söï vieäc maø oâng moâ taû rôi vaøo choã thieáu hoaøn thieän, vì tính ích kyû vaãn coøn vaø ñang taùc ñoäng trong taâm con ngöôøi. Nhöng noùi chung, tính ích kyû vaø chuû nghóa caù nhaân ñaõ ñöôïc khaéc phuïc baèng caûm thöùc (feeling) veà söï ñoaøn keát vaø tình huynh ñeä hoã töông; coøn keá hoaïch sinh hoaït ñöôïc moâ taû trong ñoù nhaém muïc ñích ñöa caùc nguyeân nhaân coù khuynh höôùng taïo ra vaø nuoâi döôõng tính ích kyû tôùi möùc toái thieåu. Hoûi : Vaäy thì vôùi tö caùch moät ngöôøi cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, baø coù tham gia vaøo noã löïc ñeå thöïc hieän lyù töôûng nhö theá khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén laø coù, vaø chuùng toâi ñaõ chöùng minh ñieàu ñoù baèng haønh ñoäng. Baïn coù nghe noùi ñeán caùc caâu laïc boä vaø hoäi ñoaøn theo daân toäc chuû nghóa moïc leân nhö naám ôû Myõ töø khi saùch cuûa Bellamy ñöôïc xuaát baûn hay khoâng? Hieän nay, chuùng ñang tieán tôùi moät caùch roõ reät vaø seõ laøm ñöôïc ngaøy caøng raát nhieàu vieäc theo thôøi gian qua. Ñuùng vaäy, caùc caâu laïc boä vaø caùc ñoaøn theå naøy do caùc nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng thaønh laäp ngay töø luùc ñaàu. Moät trong caùc caâu laïc boä ñaàu tieân laø Caâu Laïc Boä Quoác Gia ôû thaønh phoá Boston, Massachuset, coù vò Chuû Tòch vaø Thö Kyù laø ngöôøi cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, vaø ña soá quaûn trò vieân cuûa Caâu Laïc Boä cuõng laø ngöôøi
  • 62. 62 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 41 cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Aûnh höôûng cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc nhaän thaáy roõ reät trong vieäc thaønh laäp caùc caâu laïc boä vaø hoäi ñoaøn (party) noùi treân, vì taát caû ñeàu xem neàn taûng cuûa hoï, töùc nguyeân lyù caên baûn vaø ñaàu tieân, laø Tình Huynh Ñeä cuûa Nhaân loaïi nhö Minh Trieát Thieâng Lieâng ñaõ giaûng daïy. Khi ñöa ra caùc nguyeân taéc, hoï phaùt bieåu: “Nguyeân taéc veà Tình Huynh Ñeä Nhaân Loaïi laø moät trong caùc chaân lyù vónh cöûu voán chi phoái söï tieán boä treân theá giôùi theo caùc ñöôøng loái phaân bieät baûn chaát con ngöôøi vôùi baûn chaát loaøi thuù (brute nature)”. Coøn ñieàu gì coù tính chaát minh trieát hôn laø ñieàu naøy chaêng? Nhöng chöa ñuû ñaâu. Ñieàu cuõng caàn thieát laø gaây aán töôïng leân con ngöôøi vôùi yù töôûng raèng, neáu coäi nguoàn cuûa nhaân loaïi laø moät, thì cuõng caàn phaûi coù moät chaân lyù duy nhaát bieåu loä trong moïi toân giaùo khaùc nhau  ngoaïi tröø trong Do Thaùi giaùo, vì baïn khoâng thaáy noù ñöôïc dieãn ñaït ngay caû trong Kinh Kabala. Hoûi : Ñieàu naøy coù lieân quan ñeán coäi nguoàn chung cuûa caùc toân giaùo, vaø coù theå baø coù lyù ôû ñieåm ñoù. Nhöng laøm theá naøo aùp duïng tình huynh ñeä thöïc tieãn treân coõi traàn naøy? Ñaùp : Moät laø, vì nhöõng gì ñuùng treân coõi sieâu hình thì cuõng phaûi ñuùng treân coõi vaät chaát. Hai laø, vì khoâng coù coäi nguoàn oaùn thuø vaø xung ñoät naøo nhieàu hôn laø caùc dò bieät veà toân giaùo. Khi moät phaàn töû naøy hoaëc phaàn töû khaùc cho raèng chính mình laø keû duy nhaát coù ñöôïc chaân lyù tuyeät ñoái thì ñieàu trôû neân gaàn nhö töï nhieân laø y seõ nghó raèng ngöôøi laân caän mình döùt khoaùt laø rôi vaøo sai laàm vaø taø moân. Nhöng moät khi con ngöôøi baét ñaàu thaáy raèng khoâng moät ai trong soá hoï coù ñöôïc toaøn boä chaân lyù, maø thaáy raèng hoï caàn boå tuùc cho nhau, raèng chaân lyù toaøn veïn chæ coù theå ñöôïc tìm thaáy trong caùc quan ñieåm keát hôïp cuûa taát caû, sau ñoù, nhöõng gì giaû traù trong caùc quan ñieåm ñoù ñöôïc saøng loïc ra  baáy giôø, tình huynh ñeä thaät söï trong toân giaùo môùi ñöôïc thieát laäp. Cuõng duøng moät phöông caùch nhö theá trong theá giôùi vaät chaát. Hoûi : Xin giaûi thích roõ hôn.
  • 63. 63 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 42 Ñaùp : Thí duï: moät caây goàm coù reã, thaân, nhieàu caønh vaø nhieàu laù. Vì nhaân loaïi, noùi chung, laø thaân phaùt trieån töø coäi nguoàn tinh thaàn, theá neân thaân cuõng laø söï hôïp nhaát cuûa caây. Neáu thaân bò thöông toån thì hieån nhieân laø moïi caønh vaø laù cuõng chòu thöông toån laây. Ñoái vôùi nhaân loaïi cuõng theá. Hoûi : Vaâng, nhöng maø neáu daãu laøm hö moät caùi laù hay moät caønh caây, baø khoâng laøm hö toaøn theå caây kia maø. Ñaùp : Baïn nghó raèng chæ laøm haïi moät ngöôøi thoâi laø baïn khoâng laøm haïi nhaân loaïi phaûi khoâng? Nhöng laøm sao baïn bieát ñöôïc? Baïn coù bieát, ngay caû khoa hoïc duy vaät cuõng daïy raèng baát cöù moät toån thöông naøo, duø nheï ñi nöõa, ñoái vôùi moät caây, cuõng seõ aûnh höôûng ñeán toaøn theå dieãn trình taêng tröôûng vaø phaùt trieån sau naøy cuûa caây hay chaêng? Do ñoù, baïn ñaõ laàm, coøn söï töông ñoàng vaãn ñuùng. Tuy nhieân, neáu baïn khoâng nhaän thaáy söï kieän raèng moät veát ñöùt nôi ngoùn tay thöôøng thöôøng coù theå laøm cho toaøn thaân ñau ñôùn, vaø phaûn öùng treân toaøn boä heä thaàn kinh, toâi phaûi nhaéc baïn nhôù raèng coù theå coù nhieàu ñònh luaät taâm linh khaùc ñang taùc ñoäng leân thöïc vaät, ñoäng vaät cuõng nhö leân con ngöôøi, maëc duø, vì baïn khoâng nhaän thöùc ñöôïc taùc ñoäng cuûa chuùng leân thöïc vaät vaø ñoäng vaät, neân baïn coù theå phuû nhaän söï hieän höõu cuûa chuùng. Hoûi : Baø muoán noùi ñeán nhöõng ñònh luaät naøo? Ñaùp : Chuùng toâi goïi ñoù laø caùc luaät nghieäp quaû; nhöng baïn seõ khoâng hieåu ñöôïc yù nghóa ñaày ñuû cuûa chöõ naøy neáu baïn khoâng nghieân cöùu Huyeàn linh hoïc. Tuy nhieân, lyù luaän cuûa toâi khoâng döïa treân giaû thuyeát cuûa caùc luaät naøy, maø thöïc söï döïa vaøo söï töông ñoàng cuûa thöïc vaät. Haõy môû roäng yù töôûng naøy, ñöa noù ñeán moät öùng duïng phoå quaùt, baïn seõ thaáy ngay raèng trong trieát hoïc chaân chính, moïi taùc ñoäng vaät chaát ñeàu coù haäu quaû luaân lyù keùo daøi cuûa noù. Khi laøm haïi moät ngöôøi baèng caùch gaây cho ngöôøi ñoù toån thöông nôi xaùc thaân, coù leõ baïn nghó raèng noãi ñau khoå cuûa ngöôøi naøy khoâng theå lan roäng baèng baát cöù phöông tieän naøo ñeán nhöõng ngöôøi laân caän y, caøng khoâng ñeán ñöôïc nhöõng ngöôøi thuoäc caùc quoác gia khaùc chöù gì? Chuùng toâi quaû
  • 64. 64 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG quyeát raèng, vaøo ñuùng luùc, seõ coù thoâi. Do ñoù, chuùng toâi noùi raèng chæ khi naøo moïi ngöôøi ñeàu hieåu vaø chaáp nhaän nhö laø moät chaân lyù hieån nhieân raèng khi laøm thieät haïi cho moät ngöôøi, thì chaúng nhöõng chuùng ta laøm haïi cho chính chuùng ta maø cuoái cuøng, coøn cho toaøn theå nhaân loaïi nöõa, thì tình huynh ñeä theo lôøi thuyeát giaûng cuûa taát caû caùc Nhaø Ñaïi Caûi Caùch, ñieån hình laø Ñöùc Phaät vaø Ñöùc Jesus, môùi coù theå toàn taïi treân ñòa caàu. Caùc Muïc Tieâu Khaùc Cuûa Chuùng Toâi Hoûi : Baây giôø, baø giaûi thích caùc phöông phaùp maø theo ñoù baø ñònh tieán haønh muïc ñích thöù hai ñöôïc chaêng? Ñaùp : Söu taäp cho thö vieän ôû toång haønh dinh cuûa chuùng toâi taïi Adyar, Madras, (vaø nhôø caùc Hoäi vieân thuoäc caùc Chi Boä cuûa hoï söu taäp cho caùc thö vieän ñòa phöông cuûa hoï) taát caû caùc saùch coù giaù trò döïa vaøo caùc toân giaùo treân theá giôùi maø chuùng toâi coù theå tìm ñöôïc. Phoå bieán caùc thoâng tin chính xaùc döïa vaøo caùc trieát lyù, caùc truyeàn thuyeát coå xöa khaùc nhau, vaø truyeàn baù baèng moïi phöông tieän thieát thöïc nhö laø phieân dòch vaø xuaát baûn caùc taùc phaåm goác coù giaù trò, cuøng caùc trích ñoaïn vaø caùc giaûng luaän veà cuøng caùc ñeà taøi ñoù, hoaëc caùc khaåu huaán (oral instructions) cuûa nhöõng hoïc giaû trong caùc lónh vöïc chuyeân moân cuûa hoï. Hoûi : Coøn veà muïc ñích thöù ba, töùc laø phaùt trieån caùc quyeàn naêng thoâng linh hay tinh thaàn tieàm taøng trong con ngöôøi thì laøm theá naøo? Ñaùp : Muïc ñích naøy cuõng ñöôïc nhaém ñeán baèng caùch xuaát baûn saùch vôû, ôû nhöõng nôi khoâng theå toå chöùc caùc buoåi thuyeát giaûng vaø daïy doã caù nhaân. Boån phaän cuûa chuùng toâi laø giöõ cho tröïc giaùc tinh thaàn trong con ngöôøi ñöôïc linh hoaït. Ñeå ñoái khaùng laïi vaø laøm maát taùc duïng (counteract) söï meâ tín  sau khi coù ñöôïc ñieàu tra chính xaùc vaø baèng chöùng veà baûn chaát phi lyù cuûa noù  söï meâ tín naøy naèm döôùi moïi hình thöùc nhö toân giaùo, khoa hoïc hoaëc xaõ hoäi vaø coù theå laät nghieâng taát caû duø laø döôùi hình thöùc khuynh höôùng beø phaùi trong toân giaùo, hoaëc döôùi hình thöùc tin vaøo caùc pheùp laï hay laø baát cöù
  • 65. 65 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 43 ñieàu gì coù tính caùch sieâu nhieân. Nhöõng gì maø chuùng toâi phaûi laøm laø ra söùc coù ñöôïc tri thöùc veà moïi ñònh luaät cuûa thieân nhieân vaø phoå bieán tri thöùc ñoù. Ñeå khuyeán khích vieäc nghieân cöùu caùc ñònh luaät naøy, voán dó ít ñöôïc con ngöôøi hieän ñaïi thaáu hieåu, thöôøng ñöôïc goïi laø Khoa Hoïc Huyeàn linh (Occult Sciences), döïa treân tri thöùc ñích thöïc veà thieân nhieân, thay vì nhö hieän nay, döïa treân caùc meâ tín dò ñoan maø caên baûn cuûa noù laø söï tin töôûng muø quaùng vaø uy quyeàn. Kho taøng vaên hoïc vaø caùc truyeàn thuyeát daân gian maëc duø ñoâi khi coù veû huyeãn hoaëc, nhöng khi ñöôïc saøng loïc laïi, coù theå ñöa ñeán vieäc khaùm phaù caùc bí aån, bò thaát laïc töø laâu nhöng laïi quan troïng, cuûa thieân nhieân. Do ñoù, Hoäi Thoâng Thieân Hoïc nhaém vaøo vieäc theo ñuoåi ñöôøng loái tìm toøi naøy vôùi hy voïng môû roäng lónh vöïc quan saùt cuûa khoa hoïc vaø trieát hoïc. Söï Linh Thieâng Cuûa Lôøi Nguyeàn Hoûi : Baø coù tieán haønh heä thoáng luaân lyù naøo trong Hoäi khoâng? Ñaùp : Caùc nguyeân taéc luaân lyù vaãn coù ñoù, saün saøng vaø ñuû roõ raøng cho baát cöù ngöôøi naøo muoán noi theo. Ñoù laø tinh hoa vaø tinh tuùy (essence and cream) cuûa caùc neàn luaân lyù treân theá gian, ñöôïc gom laïi töø caùc giaùo huaán cuûa taát caû caùc nhaø caûi caùch vó ñaïi treân theá giôùi. Do ñoù, baïn seõ thaáy nôi ñaây giaùo lyù cuûa Khoång Töû vaø Zoroaster, Laõo Töû vaø Chí Toân Ca, caùc chaâm ngoân cuûa Phaät Thích Ca vaø Jesus ôû Nazareth, cuûa Hillel vaø tröôøng phaùi cuûa oâng naøy, cuõng nhö giaùo huaán cuûa Pythagoras, Socrates, Plato vaø tröôøng phaùi cuûa caùc Ngaøi. Hoûi : Caùc Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc coù thöïc haønh caùc chaâm ngoân naøy hay khoâng? Toâi coù nghe noùi ñeán caùc chia reõ vaø baát hoøa lôùn trong soá caùc Hoäi vieân naøy. Ñaùp : Ñoù laø ñieàu raát töï nhieân, vì maëc duø söï caûi caùch (döôùi hình thöùc hieän nay) coù theå ñöôïc goïi laø môùi meû ñaáy, song con ngöôøi, caû nam laãn nöõ, caàn ñöôïc caûi caùch ñeàu vaãn laø con ngöôøi coù baûn chaát hay phaïm toäi nhö xöa kia. Nhö toâi ñaõ noùi, caùc Hoäi vieân hoaït ñoäng nghieâm tuùc thì ít, nhöng nhieàu ngöôøi thaønh taâm vaø coù caûm tình, ñang heát söùc coá gaéng soáng theo caùc lyù töôûng cuûa Hoäi vaø lyù töôûng
  • 66. 66 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 44 cuûa chính hoï. Nhieäm vuï cuûa chuùng toâi laø khuyeán khích vaø giuùp ñôõ töøng Hoïc vieân töï caûi thieän veà maët trí tueä, ñaïo ñöùc vaø taâm linh, chöù khoâng phaûi ñeå khieån traùch hoaëc leân aùn nhöõng ai coù khuyeát ñieåm. Noùi ñuùng ra, chuùng toâi khoâng coù quyeàn töø choái vieäc thu nhaän baát cöù ngöôøi naøo  nhaát laø trong Nhoùm Noäi Moân (Esoteric Section) cuûa Hoäi, trong ñoù “ngöôøi gia nhaäp ñöôïc xem nhö laø keû môùi sinh”. Nhöng neáu baát cöù Hoäi vieân naøo, maëc duø nhaân danh Chaân Ngaõ baát töû cuûa mình, thoát ra lôøi danh döï theà nguyeàn thieâng lieâng, maø sau “laàn taân sinh” naøy vôùi con ngöôøi môùi maø vaãn coøn caùc taät xaáu hay caùc khuyeát ñieåm cuûa ñôøi soáng cuõ cuûa mình, vaø vaãn nuoâng chieàu theo caùc taät xaáu khi ôû trong Hoäi, thì luùc ñoù, dó nhieân y raát coù theå ñöôïc yeâu caàu töø chöùc vaø ruùt lui; hoaëc trong tröôøng hôïp ngöôøi naøy khoâng chòu laøm nhö vaäy, y phaûi bò truïc xuaát. Chuùng toâi coù caùc luaät leä raát nghieâm nhaët daønh cho caùc tröôøng hôïp caáp thieát nhö theá. Hoûi : Baø coù theå neâu ra moät vaøi tröôøng hôïp ñöôïc khoâng? Ñaùp : Ñöôïc thoâi. Tröôùc tieân, khoâng moät Hoäi vieân naøo, duø laø ngoaïi moân hoaëc noäi moân, coù quyeàn aùp ñaët yù kieán rieâng cuûa mình leân moät Hoäi vieân khaùc. “Thaät laø baát hôïp leä khi baát cöù vieân chöùc naøo cuûa Hoäi Chính (Parent Society) ñeå loä tröôùc coâng chuùng, baèng lôøi noùi hay haønh ñoäng, baát cöù söï thuø ñòch hoaëc laø öa thích ñoái vôùi baát cöù moät moân phaùi (section) naøo1 , veà toân giaùo hoaëc trieát hoïc, nhieàu hôn baát cöù phaùi naøo khaùc. Taát caû ñeàu coù quyeàn ngang nhau ñeå ñöa ra tröôùc toøa aùn cuûa moät theá giôùi coâng baèng caùc neùt ñaëc tröng chuû yeáu cuûa nieàm tin toân giaùo cuûa mình. Khoâng moät vieân chöùc naøo cuûa Hoäi, vôùi chöùc naêng cuûa mình, laïi coù quyeàn thuyeát giaûng quan ñieåm vaø ñöùc tin cuûa rieâng moân phaùi mình tröôùc taäp theå caùc Hoäi vieân, ngoaïi tröø khi cöû toïa goàm coù nhöõng ngöôøi cuøng ñaïo (coreligionists) vôùi mình. Sau caûnh aùo chính thöùc, vieäc vi phaïm leà luaät naøy seõ bò tröøng phaït baèng vieäc ngöng chöùc hoaëc truïc xuaát”. Ñaây laø moät trong caùc vi 1 Moät “chi boä” (“branch”) hay lodge, chæ goàm coù nhöõng ngöôøi cuøng toân giaùo, hoaëc moät chi boä danh döï (in partibus), theo nhö hieän nay hoï ñöôïc goïi hôi voâ nghóa (bombastically).
  • 67. 67 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN45 phaïm trong Hoäi noùi chung. Ñoái vôùi nhoùm beân trong, baây giôø ñöôïc goïi laø Noäi Moân Bí Giaùo (the Esoteric), thì caùc qui luaät sau ñaây ñaõ ñöôïc ñeà ra vaø ñöôïc thöøa nhaän keå töø naêm 1880 veà sau: “Khoâng moät Hoäi vieân naøo ñöôïc söû duïng moät caùch ích kyû baát cöù tri thöùc do baát cöù Hoäi vieân naøo cuûa nhoùm ñaàu tieân (giôø ñaây coù trình ñoä cao hôn) truyeàn laïi cho y; vieäc phaïm luaät seõ bò tröøng phaït baèng caùch truïc xuaát”. Tuy nhieân, ngaøy nay, tröôùc khi baát cöù tri thöùc naøo thuoäc loaïi ñoù coù theå ñöôïc truyeàn thuï, öùng vieân phaûi töï buoäc mình baèng moät lôøi theà long troïng laø khoâng ñöôïc duøng tri thöùc ñoù vaøo caùc muïc tieâu ích kyû, cuõng nhö khoâng tieát loä baát cöù ñieàu gì ñaõ bieát, tröø phi ñöôïc pheùp. Hoûi : Nhöng neáu moät ngöôøi bò truïc xuaát hoaëc töø chöùc, ngöôøi aáy coù ñöôïc töï do tieát loä baát cöù ñieàu gì maø y ñaõ hoïc hoaëc vi phaïm baát cöù ñieàu theä nguyeän naøo khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén laø khoâng. Vieäc bò truïc xuaát hoaëc töø chöùc cuûa ngöôøi aáy chæ taùch y ra khoûi nhieäm vuï tuaân theo vò huaán sö vaø khoûi ñaûm traùch moät phaàn tích cöïc trong coâng vieäc cuûa Hoäi, nhöng chaéc chaén laø khoâng taùch y ra khoûi lôøi höùa thieâng lieâng laø phaûi giöõ bí maät. Hoûi : Nhöng lieäu laøm nhö vaäy coù hôïp lyù vaø coâng baèng khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén laø coù. Ñoái vôùi baát cöù ngöôøi nam hay nöõ naøo coù ñöôïc chuùt xíu caûm thöùc veà danh döï cuõng hieåu ñöôïc raèng moät theä nguyeän giöõ bí maät, ngay caû chæ döïa vaøo lôøi noùi danh döï cuûa con ngöôøi, nhaát laø nhaân danh Thöôïng Ngaõ  töùc Thöôïng Ñeá noäi taâm  cuõng coù raøng buoäc cho ñeán luùc cheát. Vaø maëc duø coù theå ra khoûi Chi Boä vaø Hoäi, nhöng khoâng moät ngöôøi troïng danh döï naøo nghó ñeán chuyeän ñaû phaù hoaëc laøm haïi moät ñoaøn theå maø mình ñaõ coù thôøi gaén boù. Hoûi : Nhöng nhö vaäy laø coù ñi quaù xa khoâng? Ñaùp : Coù theå laø theá theo tieâu chuaån thaáp keùm cuûa luaân lyù ngaøy nay, nhöng moät lôøi theä nguyeän coøn coù chuùt naøo yù nghóa neáu khoâng coù söï raøng buoäc nhö theá? Laøm sao ngöôøi ta coù theå mong ñöôïc daïy
  • 68. 68 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG cho tri thöùc huyeàn bí, neáu töï yù gaït boû moïi nghóa vuï maø mình ñaõ choïn baát cöù luùc naøo thaáy thích? Coøn gì laø söï yeân taâm, tin töôûng hoaëc troâng caäy giöõa con ngöôøi, neáu caùc cam keát nhö theá thaät ra khoâng coù moät maõnh löïc raøng buoäc naøo caû? Xin haõy tin toâi, luaät baùo phuïc (Karma) khoâng sôùm thì muoän cuõng seõ taùc ñoäng vaøo keû naøo vi phaïm lôøi nguyeàn cuûa mình, vaø coù leõ ngay tröôùc maét laø söï khinh khi cuûa nhöõng ngöôøi troïng danh döï ngay treân coõi traàn naøy. Trong taïp chí “Thaùnh Ñaïo” maø chuùng toâi vöøa trích daãn, coù dieãn taû moät caùch roõ raøng vieäc naøy nhö sau: “Lôøi theä nguyeän moät khi ñöôïc ñöa ra, thì maõi maõi ñöôïc raøng buoäc vaøo caû hai coõi giôùi ñaïo ñöùc laãn huyeàn linh. Neáu chuùng ta vi phaïm noù moät laàn vaø bò tröøng phaït thì ñieàu ñoù khoâng chöùng minh chuùng ta coù lyù khi vi phaïm noù moät laàn nöõa, vaø chöøng naøo maø chuùng ta coøn vi phaïm, thì chöøng ñoù caùi ñoøn baãy maïnh meõ cuûa Ñònh luaät (Nghieäp Quaû) seõ taùc ñoäng vaøo chuùng ta”. (Taïp Chí Thaùnh Ñaïo, thaùng 71889). HENRY STEEL OLCOTT 1832  1907
  • 69. 69 MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG BÍ TRUYEÀN VAØ COÂNG TRUYEÀN 47
  • 70. 70 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG TIEÁT IV Caùc Lieân Quan Cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Vôùi Minh Trieát Thieâng Lieâng  Veà Söï Caûi Thieän Baûn Ngaõ Hoûi : Coâng vieäc chính trong Hoäi cuûa baø coù phaûi laø nhaán maïnh vaøo vieäc naâng cao ñaïo ñöùc hay khoâng? Ñaùp : Chaéc chaén laø theá! Ngöôøi naøo muoán trôû thaønh moät nhaø Minh trieát chaân chính thì phaûi kheùp mình ñeå soáng nhö moät ngöôøi ñaïo ñöùc. Hoûi : Neáu theá thì, nhö toâi coù ghi nhaän tröôùc ñaây, taùc phong cuûa moät soá hoäi vieân laïi traùi ngöôïc moät caùch kyø laï vôùi quy luaät caên baûn naøy. Ñaùp : Quaû coù theá. Nhöng chuùng toâi khoâng theå traùnh khoûi ñieàu naøy, trong soá ngöôøi theo Thieân Chuùa giaùo cuõng coù ngöôøi haønh ñoäng gioáng nhö nhöõng keû ñaày haèn thuø (fiends). Ñaây khoâng phaûi laø loãi cuûa ñieàu leä vaø luaät leä cuûa chuùng ta, maø laø loãi cuûa baûn chaát con ngöôøi. Ngay trong moät soá chi boä coâng truyeàn coù caùc hoäi vieân töï theä nguyeän, nhaân danh “Thöôïng Ngaõ” cuûa hoï, ñeå soáng cuoäc ñôøi theo loái minh trieát cuõng xaûy ra tröôøng hôïp naøy. Moïi ngaøy vaø moïi luùc, hoï phaûi nhôø Linh Ngaõ (Divine Self) daãn daét moïi tö töôûng vaø haønh ñoäng cuûa hoï. Moät nhaø Minh trieát thöïc söï phaûi “haønh xöû moät caùch chính ñaùng (deal justly) vaø böôùc ñi moät caùch khieâm toán (walk humbly)”. Hoûi : Baø noùi caâu ñoù vôùi yù nghóa gì?
  • 71. 71 CAÙC LIEÂN QUAN CUÛA HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC VÔÙI MTTL 48 Ñaùp : Ñôn giaûn laø theá naøy: Caùi ngaõ duy nhaát phaûi ñöôïc queân ñi tröôùc bao nhieâu caùi ngaõ khaùc. Toâi xin traû lôøi baïn baèng caùc lôøi cuûa moät ngöôøi yeâu chaân lyù chaân chính, moät Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc, oâng naøy ñaõ dieãn taû ñieàu ñoù moät caùch thoûa ñaùng trong taïp chí Theosophist nhö sau: “Ñieàu maø moïi ngöôøi caàn tröôùc tieân laø thaáy roõ naêng löïc cuûa mình (find himself) vaø keá ñoù thaønh thaät lieät keâ caùc coâng phu sôû ñaéc noäi taâm (subjective possessions) cuûa mình, vaø tình traïng teä haïi hoaëc suy baïi coù theå coù, tình traïng ñoù khoâng theå khoâng cöùu vaõn ñöôïc neáu chuùng ta baét ñaàu coâng vieäc moät caùch nghieâm tuùc”. Nhöng bao nhieâu ngöôøi laøm ñöôïc nhö vaäy? Taát caû moïi ngöôøi ñeàu muoán laøm vieäc cho söï phaùt trieån vaø tieán boä rieâng cuûa mình, raát ít ngöôøi saün saøng laøm vieäc cho söï phaùt trieån vaø tieán boä cuûa keû khaùc. Xin daãn chöùng taùc giaû noùi treân laàn nöõa: “Con ngöôøi ñaõ bò löøa doái ñuû laâu roài; hoï caàn phaûi phaù ñoå thaàn töôïng cuûa hoï, vöùt ñi nhöõng giaû taïo cuûa hoï vaø baét ñaàu haønh ñoäng cho chính hoï  thaät vaäy, coù moät lôøi nhoû beù nhöng cuõng noùi ñöôïc quaù nhieàu, ñoù laø keû naøo laøm vieäc cho rieâng mình thì toát hôn laø ñöøng laøm vieäc chuùt naøo, toát hôn, anh ta neân laøm vieäc vì ngöôøi khaùc, vì moïi ngöôøi. Vì moãi coäi hoa baùc aùi vaø nhaân töø maø y troàng trong ngoâi vöôøn cuûa ngöôøi laùng gieàng thì moät loaøi coû daïi seõ bieán khoûi maûnh vöôøn cuûa chính y, vaø cuõng theá, ngoâi vöôøn cuûa Thöôïng Ñeá  töùc Nhaân loaïi  seõ troå ñaày hoa hoàng. Trong Thaùnh kinh, moïi toân giaùo, ñieàu naøy ñöôïc neâu ra moät caùch roõ raøng, nhöng nhöõng keû coù möu ñoà xaáu. tröôùc tieân ñaõ suy dieãn sai, sau ñoù ñaõ caét xeùn, cuï theå hoùa, laøm cho chuùng trôû thaønh ngôù ngaån (besotted). Khoâng caàn phaûi coù moät khai môû môùi. Haõy ñeå cho moãi ngöôøi trôû thaønh moät khai môû cho chính mình. Haõy ñeå cho tinh thaàn baát töû cuûa con ngöôøi coù ñöôïc moät laàn chieám höõu ñöôïc thaùnh ñieän cuûa xaùc thaân, xua ñuoåi ñi moïi ñieàu oâ tröôïc, thì caùi phaàn nhaân loaïi thieâng lieâng cuûa rieâng y seõ cöùu chuoäc cho y, vì khi trôû neân hôïp nhaát vôùi chính mình nhö theá, y seõ bieát ñöôïc ‘ngöôøi taïo ra Thaùnh Ñieän’ ”. Hoûi : Toâi nhìn nhaän ñaây laø loøng vò tha thuaàn khieát. Ñaùp : Chính laø noù. Vaø neáu chæ coù moät trong soá möôøi Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc thöïc haønh ñöôïc loøng vò tha ñoù thì Hoäi cuûa chuùng toâi seõ trôû thaønh moät ñoaøn theå coù tuyeån choïn thöïc söï. Nhöng
  • 72. 72 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 49 trong soá nhöõng ngöôøi ôû ngoaøi Hoäi, coù nhöõng keû luoân luoân khoâng muoán thaáy caùi dò bieät chính yeáu giöõa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, giöõa yù töôûng vôùi caùch bieåu hieän khoâng hoaøn haûo cuûa yù töôûng ñoù. Nhöõng ngöôøi nhö theá muoán quy moïi toäi loãi vaø khuyeát ñieåm cuûa hieän theå, töùc xaùc thaân, leân treân tinh thaàn thuaàn tuùy, töùc laø phaàn tinh thaàn ñang chieáu roïi tia saùng thieâng lieâng cuûa noù vaøo hieän theå ñoù. Ñieàu naøy coù ñuùng cho caû hai khoâng? Hoï neùm ñaù vaøo moät toå chöùc ñang coá gaéng ñaït ñeán lyù töôûng vaø truyeàn baù lyù töôûng cuûa Hoäi. Moät soá ngöôøi vu khoáng Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chæ vì Hoäi daùm thöû laøm nhöõng gì maø caùc heä phaùi khaùc  noåi baät nhaát laø Giaùo Hoäi Cô Ñoác  ñaõ thaát baïi moät caùch roõ reät nhaát. Coøn nhöõng ngöôøi khaùc, vì hoï saün saøng duy trì tình traïng caùc söï vieäc hieän höõu: ñoù laø nhöõng ngöôøi Pharisees vaø Sadducees trong vò theá cuûa Moses, nhöõng ngöôøi publican vaø nhöõng ngöôøi phaïm toäi thuoäc caùc vò trí cao nhö döôùi thôøi Ñeá Quoác La Maõ, töùc ôû vaøo tình traïng suy ñoài. Trong baát cöù tröôøng hôïp naøo, nhöõng ngöôøi coâng baèng cuõng phaûi nhôù raèng, trong theá giôùi maø naêng löïc coù tính töông ñoái naøy, ngöôøi naøo laøm heát söùc mình thì ngöôøi ñoù seõ ñaït ñöôïc keát quaû nhieàu nhaát. Ñaây laø moät ñieàu hieån nhieân ñôn giaûn, moät coâng lyù ñöôïc minh chöùng cho nhöõng keû tin vaøo Phuùc AÂm bôûi duï ngoân veà caùc ñoàng talents1 do Ñöùc Thaày cuûa hoï neâu ra: Ngöôøi giuùp vieäc naøo laøm taêng gaáp ñoâi hai ñoàng talents cuûa mình thì ñöôïc thöôûng nhieàu nhö laø ngöôøi ñoàng baïn giuùp vieäc khaùc ñaõ nhaän ñöôïc naêm talents. Moãi ngöôøi ñöôïc ban taëng “tuøy theo naêng löïc cuûa mình”. Hoûi : Tuy nhieân, trong tröôøng hôïp naøy hôi khoù vaïch ra ranh giôùi giöõa caùi tröøu töôïng vôùi caùi cuï theå, vì chuùng ta chæ coù caùi cuï theå ñeå xeùt ñoaùn maø thoâi. Ñaùp : Vaäy taïi sao taïo ra moät ngoaïi leä cho Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Coâng baèng, gioáng nhö baùc aùi, phaûi baét ñaàu ôû nhaø. Baïn coù cheá nhaïo vaø khinh reû baøi “Thuyeát giaûng treân Nuùi” hay chaêng, bôûi vì töø tröôùc ñeán nay, caùc luaät leä xaõ hoäi, chính trò vaø thaäm chí caû toân giaùo nöõa, 1 talent : ñôn vò tieàn teä xöa cuûa Hy Laïp. (ND)
  • 73. 73 CAÙC LIEÂN QUAN CUÛA HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC VÔÙI MTTL chaúng nhöõng khoâng thi haønh ñöôïc caùc lôøi daïy cuûa Baøi Thuyeát Giaûng Treân Nuùi ñuùng theo tinh thaàn cuûa chuùng, maø thaäm chí coøn chaáp neâ vaên töï nöõa? Boû ñi lôøi theà nôi Toøa AÙn, Quoác Hoäi, Quaân nguõ vaø caû moïi nôi khaùc nöõa, ñoàng thôøi haõy laøm gioáng nhö ngöôøi Quakers1 , neáu baïn muoán goïi chính baïn laø ngöôøi Thieân Chuùa giaùo. Xoùa boû chính caùc Phaùp Ñình (Courts) vì neáu muoán tuaân theo caùc Giôùi Raên cuûa Ñöùc Christ , baïn phaûi bieáu khoâng caùi aùo khoaùc (coat) cuûa baïn, haõy chìa maù beân traùi cuûa baïn cho keû ñaùnh maù beân phaûi cuûa baïn. “Khoâng choáng laïi keû aùc, yeâu thöông keû thuø cuûa ngöôi, chuùc laønh cho keû nguyeàn ruûa ngöôi, laøm ñieàu laønh cho nhöõng keû gheùt ngöôi”, vì “baát cöù ai vi phaïm moät tieåu tieát trong caùc Giôùi Raên naøy vaø seõ chæ cho keû khaùc laøm nhö theá, ngöôøi aáy seõ bò xem laø keùm coûi nhaát trong Nöôùc Chuùa”, vaø “baát cöù ai maéng keû khaùc laø ‘Ñoà ñieân’ seõ coù nguy cô vaøo hoûa nguïc”. Taïi sao baïn phaùn ñoaùn, neáu baïn khoâng muoán ñeán löôït baïn bò ngöôøi ta phaùn ñoaùn? Khi nhaán maïnh raèng giöõa Minh Trieát Thieâng Lieâng vôùi Hoäi Thoâng Thieân Hoïc khoâng coù söï dò bieät naøo thì ngay laäp töùc, baïn khieán cho heä thoáng Cô Ñoác giaùo vaø chính tinh hoa cuûa noù bò thieân haï buoäc toäi gioáng nhö vaäy, chæ ôû döôùi hình thöùc nghieâm troïng hôn maø thoâi. Hoûi : Taïi sao laïi nghieâm troïng hôn? Ñaùp : Bôûi vì trong khi caùc nhaø laõnh ñaïo cuûa phong traøo Minh Trieát Thieâng Lieâng hoaøn toaøn nhaän ra caùc khuyeát ñieåm cuûa mình, taát caû ñeàu coá gaéng haønh ñoäng ñeå caûi thieän phöông caùch laøm vieäc cuûa hoï vaø nhoå taän goác reã caùi xaáu coù trong Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, vaø trong khi caùc luaät leä vaø ñieàu leä cuûa hoï ñöôïc ñoùng khung theo tinh thaàn cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng, thì caùc nhaø laøm luaät (legislators) vaø caùc Giaùo hoäi cuûa quoác gia theo Cô Ñoác giaùo laïi laøm ñieàu traùi ngöôïc. Caùc hoäi vieân cuûa chuùng toâi, thaäm chí ñeán ngöôøi keùm coûi nhaát, cuõng khoâng teä hôn laø ngöôøi Cô Ñoác giaùo trung bình. Hôn nöõa, sôû dó caùc 1 Quakers : Tín ñoà phaùi Quaker, coøn coù teân laø Giaùo Höõu Hoäi (Society of Friend), moät phong traøo Thieân Chuùa giaùo, toân thôø caùc nguyeân taéc hoøa bình, traùnh caùc nghi thöùc trònh troïng hay giaùo ñieàu.(ND)
  • 74. 74 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 50 Hoäi vieân Thoâng Thieân Hoïc Taây phöông traûi qua raát nhieàu khoù khaên ñeå theo moät cuoäc soáng thaät söï minh trieát, ñoù laø vì hoï ñeàu laø nhöõng ngöôøi non treû cuûa theá heä hoï. Moãi ngöôøi trong hoï ñeàu laø tín ñoà Thieân Chuùa giaùo, ñöôïc sinh ra vaø nuoâi döôõng trong söï maát tính chaân thöïc (sophistry) cuûa Giaùo Hoäi hoï, cuûa caùc taäp quaùn xaõ hoäi hoï vaø ngay caû caùc luaät leä nghòch thöôøng cuûa hoï nöõa. Hoï ôû trong hoaøn caûnh nhö theá tröôùc khi hoï trôû thaønh ngöôøi theo Minh Trieát Thieâng Lieâng (Theosophist), hay noùi ñuùng hôn, thaønh hoäi vieân cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, y nhö ñieàu maø ngöôøi ta luoân luoân laëp laïi raèng giöõa lyù töôûng tröøu töôïng vôùi phöông tieän truyeàn ñaït lyù töôûng ñoù coù moät söï dò bieät voâ cuøng quan troïng. Tröøu Töôïng vaø Cuï Theå Hoûi : Xin baø giaûi thích roõ hôn moät chuùt veà söï dò bieät naøy. Ñaùp : Hoäi Thoâng Thieân Hoïc laø moät ñoaøn theå lôùn, coù caùc ngöôøi nam vaø nöõ goàm caùc thaønh phaàn dò ñoàng nhaát. Theo nghóa tröøu töôïng cuûa noù thì Theosophy laø Minh Trieát Thieâng Lieâng, hay laø taäp hôïp tri thöùc vaø minh trieát laøm neàn taûng cho vuõ truï  söï ñoàng nhaát (homogeneity) cuûa Thieän Haûo vónh cöûu (eternal GOOD). Theo yù nghóa cuï theå thì ñoù laø toaøn theå caùi toát laønh maø thieân nhieân daønh cho con ngöôøi treân ñòa caàu naøy vaø khoâng coøn gì khaùc. Moät soá hoäi vieân coá gaéng thöïc hieän moät caùch nghieâm chænh, vaø taïm goïi laø theå hieän Minh Trieát Thieâng Lieâng trong cuoäc soáng cuûa hoï, trong khi nhöõng hoäi vieân khaùc chæ thích bieát chöù khoâng thích thöïc haønh. Coøn moät soá khaùc nöõa gia nhaäp Hoäi chæ vì tính hieáu kyø, hoaëc laø do moät chuù yù boác ñoàng, hoaëc laø coù theå, moät laàn nöõa, vì moät soá baïn beø cuûa hoï ñaõ vaøo hoäi roài. Vaäy thì, laøm sao coù theå xeùt ñoaùn toå chöùc naøy theo trình ñoä cuûa nhöõng ngöôøi chæ khoaùc laáy caùi teân maø khoâng coù chuùt hieåu bieát gì veà Minh Trieát Thieâng Lieâng? Ngöôøi ta coù ñaùnh giaù thi ca hoaëc hoàn thô (muse) chæ qua nhöõng ngöôøi nuoâi moäng laøm thi só maø thô cuûa hoï chæ laøm ñau loã tai ta khoâng? Hoäi Thoâng Thieân Hoïc coù theå ñöôïc xem nhö l2 hieän thaân cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng chæ trong caùc ñoäng löïc tröøu töôïng cuûa noù maø thoâi. Hoäi khoâng
  • 75. 75 CAÙC LIEÂN QUAN CUÛA HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC VÔÙI MTTL bao giôø coù theå töï cho mình laø phöông tieän truyeàn baù cuï theå (concrete vehicle) chöøng naøo maø caùc baát toaøn vaø yeáu ñuoái cuûa nhaân loaïi, taát caû coøn hieän höõu trong boä maùy cuûa Hoäi. Noùi caùch khaùc, Hoäi chæ laëp laïi caùi sai laàm nghieâm troïng vaø caùc xuùc phaïm ñang tuoân ra cuûa caùi ñöôïc goïi laø caùc Giaùo Hoäi cuûa Ñöùc Christ. Neáu coù theå duøng caùc so saùnh theo Ñoâng phöông thì Minh Trieát Thieâng Lieâng laø ñaïi döông khoâng bôø beán cuûa chaân lyù, baùc aùi vaø minh trieát phoå quaùt, ñang phaûn chieáu aùnh röïc rôõ cuûa noù leân coõi traàn, trong luùc ñoù Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chæ laø moät caùi boït höõu hình treân aùnh phaûn chieáu ñoù. Minh Trieát Thieâng Lieâng coù baûn chaát thieâng lieâng, höõu hình vaø voâ hình, coøn Hoäi Thoâng Thieân Hoïc cuûa noù coù baûn chaát con ngöôøi, ñang coá gaéng höôùng leân ngöôøi cha thieâng lieâng cuûa noù. Sau cuøng, Minh Trieát Thieâng Lieâng laø vaàng thaùi döông coá ñònh vónh cöûu, coøn Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chæ laø sao choåi choùng taøn ñang coá giöõ oån ñònh trong moät quyõ ñaïo ñeå trôû thaønh moät haønh tinh bao giôø cuõng quay trong voøng söùc huùt maët trôøi chaân lyù. Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc thaønh laäp ñeå tham döï vaøo vieäc chæ cho con ngöôøi thaáy raèng coù moät ñieàu gì ñoù toàn taïi döôùi hình thöùc Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø giuùp cho con ngöôøi tieán leân tôùi Minh Trieát Thieâng Lieâng ñoù baèng caùch hoïc hoûi vaø ñoàng hoùa caùc chaân lyù vónh cöûu cuûa noù. Hoûi : Toâi nghe baø coù noùi raèng baø khoâng coù giaùo lyù hoaëc trieát lyù rieâng bieät naøo phaûi chaêng? Ñaùp : Chuùng toâi khoâng coù gì caû. Hoäi Thoâng Thieân Hoïc khoâng coù moät minh trieát naøo cuûa rieâng Hoäi ñeå gaùnh vaùc hoaëc thuyeát giaûng. Hoäi chæ laø nôi chaát chöùa moïi chaân lyù ñöôïc thoát ra cuûa caùc vò thaáu thò vó ñaïi, caùc ñeä töû ñieåm ñaïo vaø caùc nhaø tieân tri thuoäc caùc thôøi ñaïi lòch söû vaø keå caû caùc thôøi tieàn söû nöõa; ít nhaát laø bao nhieâu ñieàu maø Hoäi coù theå nhaän ñöôïc. Do ñoù, Hoäi chæ laø vaän haø (channel, ñöôøng chuyeân chôû) maø hoaëc ít hoaëc nhieàu chaân lyù, ñöôïc tìm thaáy trong caùc phaùt bieåu ñöôïc löu giöõ laïi cuûa caùc ñaïi huaán sö cuûa nhaân loaïi, ñöôïc roùt vaøo theá gian.
  • 76. 76 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 51 Hoûi : Nhöng coù phaûi chaêng caùc chaân lyù ñoù khoâng theå coù ñöôïc ôû beân ngoaøi Hoäi? Moïi Giaùo Hoäi ñeàu chaúng noùi nhö nhau sao? Ñaùp : Chaúng ñuùng chuùt naøo. Söï hieän höõu cuûa caùc baäc ñaïi ñieåm ñaïo  "caùc ñích töû cuûa Thöôïng Ñeá"  chöùng toû raèng caùc minh trieát ñoù thöôøng ñöôïc caùc caù nhaân ñoäc laäp ñaït ñöôïc, tuy nhieân, khoâng bao giôø maø khoâng coù söï daãn daét cuûa moät Ñöùc Thaày ôû buoåi ñaàu. Nhöng ña soá caùc ñeä töû naøy, khi maø ñeán phieân hoï trôû thaønh caùc vò thaày, ñaõ thu nhoû laïi (dwarfed) tính chaát bao quaùt (catholicism) cuûa caùc giaùo huaán naøy thaønh loøng maùng (groove) chaät heïp chöùa caùc giaùo ñieàu mang tính phe phaùi rieâng cuûa hoï. Chæ coù giôùi luaät cuûa moät vò thaày ñöôïc choïn vaø tuaân theo luùc baáy giôø maø thoâi, taát caû caùc giôùi luaät khaùc ñeàu bò loaïi ra  neáu ñöôïc tuaân theo chuùt naøo, haõy ghi nhôù roõ nhö trong tröôøng hôïp cuûa Baøi Giaûng Treân Nuùi. Nhö vaäy, moãi toân giaùo chæ laø moät maûnh nhoû cuûa chaân lyù thieâng lieâng, ñöôïc taïo ra ñeå taäp trung moät toaøn caûnh roäng lôùn ñoái vôùi söï töôûng töôïng cuûa con ngöôøi voán töï cho laø tieâu bieåu vaø thay theá cho chaân lyù ñoù. Hoûi : Nhöng coù phaûi baø ñaõ noùi, Minh Trieát Thieâng Lieâng khoâng phaûi laø moät toân giaùo? Ñaùp : Chaéc chaén laø khoâng phaûi, vì ñoù laø tinh hoa cuûa moïi toân giaùo vaø cuûa chaân lyù tuyeät ñoái, chæ moät gioït cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng cuõng ñuû laøm neàn taûng cho moãi tín ñieàu. Moät laàn nöõa, xin duøng caùch so saùnh. Treân coõi traàn, Minh Trieát Thieâng Lieâng gioáng nhö tia saùng traéng cuûa quang phoå maët trôøi, coøn moãi toân giaùo chæ laø moät trong baûy maøu cuûa laêng kính. Moãi tia saùng coù maøu rieâng bieät, vì khoâng bieát taát caû nhöõng tia khaùc, laïi xæ vaû caùc tia naøy nhö laø giaû taïo, khoâng nhöõng töï cho laø quan troïng nhaát, maø coøn cho raèng tia saùng traéng laø chính mình, vaø thaäm chí coøn leân aùn caùc ñoä thaãm maøu (tints) cuûa rieâng noù töø nhaït ñeán ñaäm nhö laø caùc dò saéc (heresies). Tuy nhieân, khi maët trôøi chaân lyù caøng ngaøy caøng leân cao treân chaân trôøi tri giaùc cuûa con ngöôøi, vaø khi moãi tia coù maøu daàn daàn taøn taï ñi cho ñeán khi sau roát, ñeán phieân noù bò taùi thu huùt, cuoái cuøng nhaân loaïi seõ khoâng coøn bò phieàn nhieãu bôûi söï phaân chia giaû taïo nöõa, maø
  • 77. 77 CAÙC LIEÂN QUAN CUÛA HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC VÔÙI MTTL 52 seõ thaáy chính mình taém trong aùnh thaùi döông tinh khieát khoâng maøu cuûa chaân lyù vónh cöûu. Chaân lyù vónh cöûu naøy laø Minh Trieát Thieâng Lieâng. Hoûi : Baø cho raèng, moïi toân giaùo lôùn ñeàu xuaát phaùt töø Minh Trieát Thieâng Lieâng vaø chính nhôø ñoàng hoùa Minh Trieát Thieâng Lieâng ñoù maø theá giôùi sau roát seõ ñöôïc cöùu khoûi tai hoïa (curse) cuûa caùc aûo töôûng vaø caùc sai laàm lôùn, coù phaûi theá chaêng? Ñaùp : Ñuùng nhö theá. Vaø chuùng toâi xin theâm raèng Hoäi Thoâng Thieân Hoïc cuûa chuùng toâi laø haït gioáng khieâm toán maø neáu ñöôïc vun töôùi vaø ñeå cho soáng coøn, sau cuøng seõ taïo ra Caây Tri Thöùc Thieän vaø AÙc ñeå ñöôïc gheùp vaøo caây Tröôøng Sinh. Vì chæ baèng caùch khaûo cöùu caùc trieát hoïc vaø toân giaùo lôùn khaùc nhau cuûa nhaân loaïi, baèng caùch so saùnh, ñoái chieáu chuùng moät caùch voâ tö vaø vôùi moät trí naõo khoâng thieân vò, con ngöôøi môùi coù theå hy voïng ñeán ñöôïc chaân lyù. Nhaát laø baèng caùch tìm ra vaø ghi nhaän caùc ñieåm thoûa hieäp khaùc nhau cuûa chuùng, chuùng ta môùi coù theå ñaït ñöôïc keát quaû naøy. Nhôø hoïc hoûi hoaëc nhôø keû hieåu bieát chæ daïy, khoâng bao laâu nöõa, chaéc chaén chuùng ta seõ ñaït tôùi yù nghóa beân trong cuûa chuùng, chuùng ta tìm thaáy raèng, trong haàu heát moïi tröôøng hôïp, noù dieãn taû moät chaân lyù vó ñaïi naøo ñoù trong Thieân Nhieân. Hoûi : Chuùng toâi coù nghe noùi ñeán moät Thôøi Ñaïi Hoaøng Kim ñaõ qua, coøn nhöõng gì maø baø taû seõ laø moät Thôøi Hoaøng kim töông lai. Vaäy luùc naøo noù seõ ñeán? Ñaùp : Noù chæ ñeán khi naøo nhaân loaïi noùi chung caûm thaáy caàn ñeán noù. Moät caâu chaâm ngoân trong "Javidan Khirad" cuûa Iran noùi: "Chaân lyù coù hai loaïi  moät loaïi roõ raøng vaø töï noù hieån nhieân; loaïi kia luoân luoân ñoøi hoûi caùc chöùng minh vaø baèng chöùng môùi meû". Chæ khi naøo loaïi chaân lyù sau trôû neân hieån nhieân ñoái vôùi moïi ngöôøi, vì hieän nay noù haõy coøn lôø môø (dim), vaø do ñoù, coù theå bò xuyeân taïc do caùch nguïy bieän vaø lyù luaän nguïy bieän; chæ khi naøo caû hai loaïi trôû neân hôïp nhaát trôû laïi thì luùc aáy, taát caû moïi ngöôøi seõ nhìn thaáy nhö nhau.
  • 78. 78 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Nhöng chaéc raèng moät soá ít ngöôøi caûm thaáy caàn caùc chaân lyù nhö theá taát phaûi xeáp ñaët cho trí oùc hoï tin vaøo moät ñieàu gì xaùc ñònh chöù? Baø ñaõ noùi vôùi toâi raèng Hoäi Thoâng Thieân Hoïc khoâng coù giaùo lyù rieâng, moãi hoäi vieân coù theå tin vaøo nhöõng gì hoï choïn vaø chaáp nhaän nhöõng gì hoï baèng loøng. Ñieàu naøy coù veû nhö laø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc coù khuynh höôùng laøm soáng laïi söï hoãn ñoän veà ngoân ngöõ vaø ñöùc tin gioáng nhö Thaùp Babel thôøi coå. Caùc baïn khoâng coù nieàm tin chung hay sao? Ñaùp : Khi noùi raèng Hoäi khoâng coù trieát lyù hoaëc giaùo lyù rieâng bieät thì ñieàu ñoù coù haøm yù raèng khoâng moät trieát lyù hoaëc ñöùc tin naøo ñöôïc aùp ñaët leân hoäi vieân caû; nhöng dó nhieân ñieàu naøy chæ aùp duïng chung cho hoäi. Nhö baïn ñaõ bieát, Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc chia thaønh nhoùm ngoaïi moân vaø nhoùm noäi moân. Nhöõng ngöôøi thuoäc nhoùm noäi moân dó nhieân laø coù moät trieát lyù, hay  neáu baïn thích  moät heä thoáng toân giaùo (religious system) rieâng cuûa hoï. Hoûi : Chuùng toâi coù theå ñöôïc bieát ñoù laø gì hay khoâng? Ñaùp : Chuùng toâi khoâng giöõ bí maät ñieàu ñoù. Caùch ñaây vaøi naêm, noù ñöôïc phaùc hoïa trong taïp chí "Ngöôøi Minh trieát" (the Theosophist) vaø "Phaät giaùo noäi moân", vaø noù ñöôïc giaûi thích tæ mæ hôn trong "Giaùo lyù Bí nhieäm". Noù ñöôïc döïa treân trieát lyù coå nhaát cuûa theá giôùi, goïi laø Toân giaùoMinh trieát hay laø Trieát Lyù Coå (Archaic Doctrine). Neáu thích, baïn cöù hoûi vaø seõ ñöôïc giaûi thích.
  • 79. 53 TIEÁT V Giaùo huaán caên baûn cuûa Minh Trieát Thieâng Lieâng  Veà Thöôïng Ñeá vaø söï caàu nguyeän Hoûi : Baø coù tin vaøo Thöôïng Ñeá khoâng? Ñaùp : Ñieàu ñoù tuøy vaøo vieäc baïn hieåu theá naøo veà thuaät ngöõ naøy. Hoûi : Toâi muoán noùi ñeán Thöôïng Ñeá cuûa ngöôøi theo Cô Ñoác giaùo, Töø Phuï cuûa Ñöùc Jesus, vaø laø Ñaáng Saùng taïo, toùm laïi, ñoù laø Thöôïng Ñeá trong Thaùnh Kinh cuûa Moses (Biblical God of Moses). Ñaùp : Chuùng toâi khoâng tin vaøo moät Thöôïng Ñeá nhö theá. Chuùng toâi baøi baùc yù töôûng veà moät Thöôïng Ñeá höõu ngaõ, hay laø moät Thöôïng Ñeá ngoaïi vuõ truï vaø coù tính chaát nhaân hình (anthropomorphic God), ñoù chæ laø caùi boùng khoång loà cuûa con ngöôøi, cuõng nhö khoâng phaûi laø con ngöôøi vôùi ñöùc tính hoaøn thieän nhaát. Chuùng toâi noùi vaø chöùng minh raèng Thöôïng Ñeá trong thaàn hoïc laø moät môù caùc maâu thuaån (contradictions) vaø laø moät ñieàu khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc veà maët luaän lyù (logical impossibility). Do ñoù, chuùng toâi seõ khoâng baøn ñeán vò Thöôïng Ñeá naøy. Hoûi : Xin vui loøng trình baøy lyù do cuûa baø. Ñaùp : Coù nhieàu lyù do laém vaø khoâng theå keå heát ñöôïc. Ñaây laø moät vaøi lyù do. Coù phaûi vò Thöôïng Ñeá naøy ñöôïc nhöõng ngöôøi suøng tín goïi laø voâ haïn vaø tuyeät ñoái khoâng? Hoûi : Toâi tin vaäy. Ñaùp : Vaäy thì, neáu voâ haïn (infinite)  nghóa laø khoâng coù giôùi haïn (limitless)  vaø nhaát laø neáu tuyeät ñoái, taïi sao vò Thöôïng Ñeá ñoù laïi coù hình haøi vaø laø moät Ñaáng saùng taïo baát cöù caùi gì? Hình haøi (form) haøm yù laø söï giôùi haïn (limitation) vaø moät khôûi ñaàu cuõng nhö moät keát thuùc, vaø, ñeå saùng taïo, moät Thöïc Theå (Being) phaûi suy tö vaø
  • 80. 80 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 54 vaïch keá hoaïch. Laøm sao maø Caùi Tuyeät Ñoái coù theå ñöôïc cho laø suy tö  nghóa laø coù baát cöù moái lieân heä naøo baát luaän laø gì vôùi nhöõng gì coù giôùi haïn, höõu haïn vaø bò chi phoái? Ñaây laø moät phi lyù veà maët lyù luaän vaø trieát hoïc. Thaäm chí ngöôøi theo Do Thaùi bí giaùo cuõng baùc boû moät yù töôûng nhö theá, vaø do ñoù, bieán caùi duy nhaát vaø nguyeân khí Thieâng lieâng Tuyeät Ñoái thaønh Ñôn Nhaát voâ haïn goïi laø AinSoph1 . Muoán saùng taïo, Ñaáng Saùng Taïo phaûi trôû neân linh hoaït (active), vaø vì ñaây laø ñieàu khoâng theå xaûy ra ñoái vôùi caùi Tuyeät Ñoái, baûn nguyeân voâ haïn (the infinite principle) phaûi ñöôïc chöùng minh laø trôû neân nguyeân nhaân cuûa söï tieán hoùa (khoâng phaûi saùng taïo) theo moät caùch thöùc tröïc tieáp  nghóa laø, thoâng qua söï phaân thaân (emanation) töø chính noù (moät ñieàu phi lyù khaùc, maø laàn naøy do bôûi caùc nhaø phieân dòch kinh Kabala2 cuûa Sephiroth. Hoûi : Laøm sao giaûi thích nhöõng ngöôøi Do Thaùi Bí giaùo, trong hoaøn caûnh nhö theá maø hoï vaãn tin vaøo Ñaáng Jehovah, hay laø Tetragrammaton? (Thaùnh danh boán chöõ cuûa Thöôïng Ñeá). Ñaùp : Hoï töï do tin vaøo nhöõng gì hoï thích, vì vieäc tin hay khoâng tin cuûa hoï khoù coù theå aûnh höôûng ñeán moät söï kieän töï noù hieån nhieân. Caùc giaùo só doøng Teân (Jesuits) coù noùi vôùi chuùng toâi raèng hai vôùi hai khoâng haún luoân luoân laø boán, vì noù coøn tuøy Thöôïng Ñeá coù muoán bieán 2 x 2 = 5 hay khoâng. Chuùng ta coù seõ chaáp nhaän söï nguïy bieän cuûa hoï ñoái vôùi moïi ñieàu nhö theá chaêng? 1 AinSoph, tieáng Hebrew "eynsof = tieáng Hy Laïp : to pan = Hy Laïp epeiros, voâ taän (endless) hay voâ bieân (boundless), ôû trong vaø cuøng vôùi Thieân Nhieân, caùi khoâng toàn taïi (the nonexistent) voán Hieän Höõu (IS) nhöng khoâng phaûi laø moät Thöïc Theå (Being) 2 Laøm theá naøo maø caùi baûn nguyeân haèng höõu phi linh hoaït (nonactive eternal principle) laïi phaân thaân ra ñöôïc? Thaùi Cöïc Thöôïng Ñeá (Parabrahm) cuûa phaùi Vedanta khoâng gioáng nhö theá, AinSoph cuûa kinh Kabala xöù Chaldea cuõng khoâng phaûi. Ñoù laø moät thieân luaät vónh cöûu coù chu kyø khieán cho maõnh löïc linh hoaït vaø coù tính saùng taïo (Thöôïng Ñeá) phaùt toûa ra töø baûn nguyeân duy nhaát haèng aån giaáu vaø baát khaû tri vaøo luùc baét ñaàu moãi chu kyø ñaïi khai nguyeân (mahamanvantara) hay laø chu kyø sinh hoaït môùi.
  • 81. 81 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Vaäy ra caùc vò laø nhöõng keû voâ thaàn? Ñaùp : Khoâng phaûi chuùng toâi khoâng bieát ñieàu ñoù, vaø neáu hình dung töø (epithet) "voâ thaàn" khoâng ñöôïc duøng chæ nhöõng ai khoâng tin vaøo moät Vò Thöôïng Ñeá nhaân hình. Chuùng toâi tin vaøo moät Baûn Nguyeân Vuõ truï Thieâng lieâng (Universal Divine Principle), coäi nguoàn cuûa Vaïn Vaät (All), töø ñoù vaïn vaät phaùt sinh vaø vaïn vaät seõ ñöôïc haáp thu vaøo ñoù vaøo luùc keát thuùc ñaïi chu kyø Hoùa Sinh (great cycle of Being). Hoûi : Ñaây laø ñieàu khaúng ñònh raát coå cuûa thuyeát Phieám Thaàn(a ). Neáu quyù vò laø ngöôøi theo thuyeát Phieám Thaàn thì quyù vò khoâng theå laø ngöôøi theo Thaàn luaän (Deists)(b ), coøn neáu quyù vò khoâng phaûi laø ngöôøi theo Thaàn Luaän thì baáy giôø quyù vò phaûi hôïp vôùi teân goïi ngöôøi voâ thaàn. Ñaùp : Khoâng nhaát thieát phaûi nhö theá. Thuaät ngöõ "Phieám Thaàn hoïc" laïi laø moät trong soá nhieàu thuaät ngöõ bò laïm duïng, yù nghóa thöïc söï vaø ban ñaàu cuûa noù ñaõ bò quan ñieåm moät chieàu vaø thaønh kieán muø quaùng laøm cho leäch laïc ñi. Neáu baïn chaáp nhaän ngöõ nguyeân Cô Ñoác cuûa töø ngöõ keùp naøy seõ thaáy noù ñöôïc taïo ra baèng pan nghóa laø "toaøn theå" ("all") vaø theos, nghóa laø "Thöôïng Ñeá" ("god"), keá ñoù töôûng töôïng vaø giaûng giaûi raèng thuaät ngöõ naøy haøm yù raèng moïi hoøn ñaù vaø moãi caùi caây trong Thieân Nhieân laø moät vò Thöôïng Ñeá hay laø Thöôïng Ñeá Duy Nhaát, thì baáy giôø baïn seõ coù lyù vaø seõ bieán ngöôøi theo thuyeát Phieám Thaàn thaønh ngöôøi theo Baùi Vaät giaùo (fetishworshippers) ngoaøi caùi teân goïi chính thöùc cuûa chuùng. Nhöng baïn seõ khoù thaønh coâng neáu baïn phaân tích töø nguyeân thuaät ngöõ Phieám Thaàn theo nghóa noäi moân nhö chuùng toâi ñang laøm. Hoûi : Theá thì ñònh nghóa cuûa baø laø gì? a Thuyeát Phieám Thaàn chuû tröông: Theá giôùi vaø Thöôïng Ñeá laø moät; theá giôùi phaùt xuaát töø Thöôïng Ñeá vaø cuøng baûn theå vôùi Thöôïng Ñeá; Thöôïng Ñeá laø toång soá caùc vaät coäng laïi. (ND). b Thaàn Luaän (Deism) : Moân hoïc nghieân cöùu veà Thieân Chuùa, khoâng döïa vaøo söï maëc khaûi, chæ döïa vaøo nhaän thöùc töï nhieân.(ND)
  • 82. 82 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 55 Ñaùp : Ñeán phieân toâi xin hoûi laïi baïn. Baïn hieåu chöõ Pan, hay Thieân Nhieân (Nature) laø gì? Hoûi : Toâi cho raèng Thieân Nhieân laø toaøn theå caùc söï vaät (things) hieän höõu quanh chuùng ta, laø taäp hôïp caùc nhaân vaø quaû trong theá giôùi vaät chaát, söï saùng taïo hay vuõ truï. Ñaùp : Vì vaäy toaøn boä ñöôïc nhaân caùch hoùa vaø traät töï cuûa caùc nhaân vaø quaû ñaõ bieát; toång soá moïi taùc ñoäng vaø maõnh löïc höõu haïn khi hoaøn toaøn taùch rôøi khoûi moät Ñaáng Saùng Taïo hoaëc caùc Ñaáng Saùng Taïo thoâng tueä, vaø coù leõ "ñöôïc bieát ñeán nhö laø moät maõnh löïc ñôn ñoäc vaø rieâng bieät"  nhö trong caùc baùch khoa töø ñieån cuûa baïn chaêng? Hoûi : Vaâng, toâi tin theá. Ñaùp : Ñöôïc roài, chuùng toâi khoâng xeùt baûn chaát khaùch quan vaø vaät chaát naøy (maø chuùng toâi goïi laø haõo huyeàn choùng phai), maø chuùng toâi cuõng khoâng hieåu chöõ pan (Thieân Nhieân) theo yù nghóa cuûa nguoàn goác (derivation) ñöôïc chaáp nhaän töø tieáng Latin "Natura" (nghóa laø "trôû thaønh", becoming, do "nasci", nghóa laø ñöôïc sinh ra). Khi chuùng toâi noùi ñeán Thöôïng Ñeá (Deity) vaø laøm cho noù töông ñoàng, do ñoù, ñoàng hoùa, vôùi Thieân Nhieân, nghóa laø thieân nhieân vónh cöûu vaø töï höõu (uncreate) chöù khoâng phaûi laø taäp hôïp caùc hình boùng thoaùng qua vaø caùc phi thöïc taïi höõu haïn (finite unrealities). Chuùng toâi ñeå maëc vieäc ñoù cho caùc nhaø laøm thaùnh ca (hymnmaker) goïi baàu trôøi höõu hình, laø Thaùnh Toøa cuûa Thöôïng Ñeá, coøn traùi ñaát ñaày buøn cuûa chuùng ta laø choã gaùt chaân (footstool) cuûa Ngaøi. Thöôïng Ñeá cuûa chuùng toâi khoâng ôû trong thieân ñaøng, cuõng khoâng ôû trong caây, nhaø hoaëc nuùi ñaëc bieät naøo, maø ôû khaép moïi nôi, trong moïi nguyeân töû cuûa vuõ truï höõu hình cuõng nhö cuûa vuõ truï voâ hình, ôû trong, ôû treân vaø chung quanh moïi nguyeân töû voâ hình vaø phaân töû coù theå chia nhoû ñöôïc; vì Caùi Ñoù (It) laø quyeàn naêng huyeàn bí cuûa tieán hoùa thaêng thöôïng vaø tieán hoùa giaùng haï, tieàm naêng saùng taïo toaøn naêng vaø thaäm chí toaøn tri hieän höõu khaép nôi.
  • 83. 83 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 56 Hoûi : Xin ngaét lôøi baø. Söï toaøn tri (omnicience) laø ñaëc quyeàn cuûa caùi gì bieát suy tö, coøn baø thì khoâng nhaän Ñaáng Tuyeät Ñoái cuûa baø coù naêng löïc suy tö. Ñaùp : Chuùng toâi phuû nhaän ñieàu ñoù ñoái vôùi caùi Tuyeät Ñoái, vì leõ tö töôûng laø moät ñieàu höõu haïn vaø coù ñieàu kieän. Nhöng roõ raøng laø baïn queân raèng trong trieát hoïc, voâ thöùc tuyeät ñoái cuõng laø höõu thöùc tuyeät ñoái, vì neáu traùi laïi, seõ khoâng coøn laø tuyeät ñoái nöõa. Hoûi : Vaäy thì Caùi Tuyeät Ñoái cuûa baø bieát suy tö ö? Ñaùp : Khoâng, Caùi Tuyeät Ñoái khoâng suy tö, vì lyù do ñôn giaûn ñoù chính laø Tö Töôûng Tuyeät Ñoái. Noù cuõng khoâng hieän toàn vôùi cuøng lyù do vì noù laø hieän toàn tuyeät ñoái, vaø laø Beness chöù khoâng phaûi Being. Haõy ñoïc baøi thô Do Thaùi bí giaùo tuyeät dieäu cuûa Solomon Ben Jehudah Gabirol trong quyeån Kether Malchut roài baïn seõ hieåu: "Ngöôøi laø caùi duy nhaát (one), coäi reã cuûa moïi soá muïc chöù khoâng phaûi laø moät yeáu toá ñeå ñeám; vì söï ñôn nhaát (unity) khoâng thöøa nhaän caùi ña boäi (multiplication), caùi thay ñoåi (change) hoaëc hình töôùng (form). Ngöôøi voán ñoäc nhaát vaø keû minh trieát nhaát trong con ngöôøi cuõng chìm maát trong caùi bí nhieäm hôïp nhaát cuûa ngöôøi, bôûi vì hoï khoâng bieát ñöôïc ñieàu ñoù. Ngöôøi laø moät vaø söï hôïp nhaát cuûa Ngöôøi khoâng bao giôø suy giaõm, khoâng bao giôø nôùi roäng vaø khoâng theå bò thay ñoåi. Ngöôøi laø moät vaø khoâng moät tö töôûng naøo cuûa toâi coù theå aán ñònh cho ngöôøi moät giôùi haïn xaùc ñònh Ngöôøi. Ngöôøi Hieän Höõu (Thou Art), nhöng khoâng phaûi laø caùi hieän toàn duy nhaát (one existent), vì söï hieåu bieát vaø thò kieán cuûa theá nhaân khoâng theå ñaït tôùi söï hieän toàn cuûa Ngöôøi, khoâng xaùc ñònh ñöôïc Ngöôøi nôi ñaâu, ra sao vaø taïi sao", vv… vv…. Toùm laïi Thöôïng Ñeá cuûa chuùng toâi laø Ñaáng kieán taïo vónh cöûu, khoâng ngöøng tieán hoùa, khoâng ngöøng saùng taïo cuûa vuõ truï. Chính vuõ truï ñoù boäc loä caùi tinh hoa cuûa rieâng noù chöù khoâng ñöôïc taïo saün (not being made). Bieåu töôïng cuûa vuõ truï ñoù chính laø moät khoái caàu (sphere) khoâng coù chu vi maø chæ coù moät thuoäc tính haèng taùc ñoäng (everacting attribute) bao truøm taát caû caùc thuoäc tính khaùc ñang hieän toàn hoaëc
  • 84. 84 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG coù theå suy tö  ñoù laø Chính Noù (ITSELF). Ñaây laø ñònh luaät duy nhaát, thoâi thuùc caùc ñònh luaät bieåu loä, vónh cöûu vaø baát bieán khaùc, voán naèm beân trong maø khoâng bao giôø loä ra (nevermanifesting), vì leõ laø ÑÒNH LUAÄT tuyeät ñoái, maø trong caùc thôøi kyø bieåu loä cuûa noù laø Caùi Haèng Bieán Dòch (The everBecoming). Hoûi : Coù laàn toâi coù nghe moät hoäi vieân cuûa baø nhaän xeùt raèng Thöôïng Ñeá Ñaïi Ñoàng coù ôû moïi nôi, trong caùi cheùn baát haïnh cuõng nhö trong cheùn haïnh phuùc, vaø do ñoù, hieän höõu caû trong moïi nguyeân töû cuûa taøn thuoác cuûa toâi! Coù phaûi ñaây laø moät söï baùng boå roõ reät khoâng? Ñaùp : Toâi khoâng cho laø baùng boå, vì moät lyù giaûi thaúng thaén thì khoù coù theå bò xem nhö laø baùng boå ñöôïc. Neáu chuùng ta khoâng tính ñeán (include) Caùi Baûn Nguyeân Toaøn Hieän (Omnipresent Principle) töø moät ñieåm toaùn hoïc ñôn thuaàn cuûa vuõ truï, hoaëc töø moät haït nhoû (particle) cuûa vaät chaát ñang chieám baát luaän khoaûng khoâng naøo coù theå töôûng töôïng ñöôïc thì chuùng ta coù coøn xem noù nhö laø voâ haïn ñöôïc khoâng? Caàu nguyeän coù caàn thieát khoâng? Hoûi : Baø coù tin vaøo söï caàu nguyeän (prayer) vaø baø coù bao giôø caàu nguyeän khoâng? Ñaùp : Chuùng toâi khoâng caàu nguyeän. Chuùng toâi haønh ñoäng thay vì chæ noùi suoâng. Hoûi : Baø khoâng caàu nguyeän ngay caû vôùi Baûn Nguyeân Tuyeät Ñoái nöõa hay sao? Ñaùp : Taïi sao phaûi laøm theá? Vì quaù baän roän, chuùng toâi thaáy khoù coù ñuû thì giôø ñeå maát ñi trong vieäc höôùng caùc lôøi caàu xin baèng mieäng ñeán moät tröøu töôïng thuaàn tuùy (pure abstraction). Caùi Baát Khaû Tri (The Unknowable) chæ coù theå lieân keát trong caùc thaønh phaàn cuûa noù vôùi nhau maø thoâi, nhöng laïi khoâng coù ñoái vôùi baát cöù caùc lieân heä höõu haïn naøo. Ñoái vôùi söï hieän toàn vaø hieän töôïng cuûa noù, vuõ truï höõu hình tuøy thuoäc vaøo caùc hình thöùc taùc ñoäng hoã töông cuûa noù vaø caùc
  • 85. 85 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 57 ñònh luaät cuûa chuùng chöù khoâng tuøy thuoäc vaøo söï caàu nguyeän hay caùc lôøi caàu nguyeän. Hoûi : Baø khoâng tin töôûng chuùt naøo vaøo hieäu quaû cuûa söï caàu nguyeän sao? Ñaùp : Neáu söï caàu nguyeän maø baïn ñeà caäp ñeán laø raát nhieàu lôøi ñöôïc laëp laïi moät caùch hôøi hôït beân ngoaøi, gôûi ñeán moät Thöôïng Ñeá huyeàn vi gioáng nhö ngöôøi nhaän thoâng thöôøng thì toâi khoâng tin coù chuùt hieäu quaû naøo. Lôøi caàu nguyeän naøy laø do ngöôøi Do Thaùi baøy ra vaø ñöôïc ngöôøi Pharisees truyeàn baù khaép nôi. Hoûi : Coøn coù loaïi caàu nguyeän khaùc hay khoâng? Ñaùp : Nhaát ñònh laø coù. Chuùng toâi goïi ñoù laø Caàu Nguyeän Baèng YÙ Chí (WillPrayer), ñuùng hôn ñoù laø moät öôùc nguyeän beân trong (internal command) hôn laø moät thænh caàu (petition). Hoûi : Vaäy, khi laøm nhö theá, baø caàu nguyeän vôùi ai? Ñaùp : Vôùi "Cha treân trôøi cuûa chuùng ta", theo nghóa noäi moân cuûa teân goïi. Hoûi : Nghóa ñoù coù khaùc vôùi yù nghóa ñöôïc gaùn cho noù trong thaàn hoïc khoâng? Ñaùp : Hoaøn toaøn khaùc. Moät nhaø Huyeàn linh hoïc hay nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng gôûi lôøi khaán nguyeän cuûa mình ñeán Töø Phuï cuûa mình ôû choã huyeàn vi (neân ñoïc vaø coá gaéng hieåu chöông VI, V. 6, Matthew) chöù khoâng gôûi ñeán moät Thöôïng Ñeá ngoaïi vuõ truï vaø do ñoù, laø Thöôïng Ñeá höõu haïn (finite God), vì "Ñaáng Cha" naøy ôû trong chính con ngöôøi. Hoûi : Vaäy thì baø bieán con ngöôøi thaønh moät Thöôïng Ñeá sao? Ñaùp : Xin haõy noùi laø "Thöôïng Ñeá" ("God") chöù khoâng phaûi moät Thöôïng Ñeá (a God). Theo chuùng toâi, con ngöôøi noäi taâm (inner man) laø vò Thöôïng Ñeá duy nhaát maø chuùng ta coù theå nhaän bieát ñöôïc. Vaø laøm theá naøo coù theå khaùc hôn ñöôïc? Chuùng ta haõy thöøa nhaän ñònh ñeà raèng Thöôïng Ñeá laø moät baûn nguyeân (principle) voâ giôùi haïn, traûi roäng khaép cuøng, vaø laøm sao maø moät mình con ngöôøi khoâng khoûi ñöôïc thaám nhuaàn bôûi vaø trong Thöôïng Ñeá? Chuùng toâi goïi "Cha
  • 86. 86 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG chuùng ta treân trôøi" ("Father in heaven") laø caùi tinh tuùy Thieâng lieâng maø chuùng ta nhaän bieát ñöôïc trong chuùng ta, trong taâm ta vaø trong linh thöùc cuûa chuùng ta, noù khoâng coù lieân quan gì vôùi khaùi nieäm nhaân hình maø chuùng ta coù theå taïo ra trong boä oùc hoàng traàn cuûa chuùng ta hay laø söï töôûng töôïng cuûa boä oùc ñoù: "Ngöôi khoâng bieát raèng ngöôi laø thaùnh ñieän cuûa Thöôïng Ñeá vaø tinh thaàn cuûa vò Thöôïng Ñeá (tuyeät ñoái) ñang ngöï trong ngöôi hay sao?"1 . Tuy nhieân, ñöøng moät ai nhaân hình hoùa (anthropomorphise) caùi tinh hoa ñoù trong chuùng ta. Ñöøng moät nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng naøo, neáu muoán duy trì chaân lyù thieâng lieâng chöù khoâng phaûi chaân lyù nhaân theá (human truth), thoát ra caâu noùi naøy: "Trong choán huyeàn vi" Thöôïng Ñeá laéng nghe (hoaëc ñang taùch phaân) con ngöôøi höõu haïn hoaëc tinh hoa voâ haïn  vì taát caû ñeàu laø moät. Nhö chuùng toâi vöøa nhaéc nhôû ôû treân, cuõng khoâng neân xem raèng moät lôøi caàu nguyeän laø moät thænh nguyeän. Ñuùng hôn, ñoù laø moät ñieàu huyeàn bí, 1 Ngöôøi ta thöôøng thaáy trong caùc taùc phaåm veà Minh Trieát Thieâng Lieâng coù caùc phaùt bieåu maâu thuaån veà nguyeân khí Christos (Christos principle) nôi con ngöôøi. Moät soá taùc giaû goïi noù laø nguyeân khí thöù saùu (Buddhi), moät soá khaùc goïi laø nguyeân khí thöù baûy (Atman). Neáu caùc nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng theo Thieân Chuùa giaùo muoán duøng caùc caùch dieãn taû nhö theá thì haõy ñeå cho hoï taïo ra söï chính xaùc veà maët trieát lyù baèng caùch tuaân theo söï töông ñoàng cuûa caùc bieåu töôïng coå cuûa Toân giaùoMinh trieát. Chuùng toâi cho laø Christos khoâng nhöõng laø moät trong ba nguyeân khí cao, maø taát caû ba ñöôïc xem nhö laø Tam Vò Nhaát Theå (Trinity). Tam Vò Nhaát Theå naøy töôïng tröng cho Chuùa Thaùnh Thaàn, Chuùa Cha vaø Chuùa Con, vì noù ñaùp öùng ñöôïc vôùi tinh thaàn tröøu töôïng , töùc tinh thaàn ñaõ bieán phaân vaø tinh thaàn nhaäp theå (embodied spirit). Veà maët trieát lyù, Krishna vaø Christ ñeàu cuøng laø nguyeân khí döôùi traïng thaùi bieåu loä tam phaân cuûa nguyeân khí ñoù. Trong Chí Toân Ca (Bhagavatgita), chuùng ta thaáy Ñöùc Krishna goïi chính Ngaøi moät caùch thôø ô (indifferently) laø Atman, Tinh thaàn tröøu töôïng, Kshetragna, Thöôïng Ngaõ hay Chaân Ngaõ luaân hoài vaø Baûn Ngaõ Ñaïi Ñoàng, taát caû caùc danh xöng naøy, khi ñöôïc chuyeån ñoåi töø Vuõ truï ñeán con ngöôøi seõ ñaùp öùng vôùi Atma, Buddhi vaø Manas. Kinh Anugita cuõng ñaày trieát lyù gioáng nhö vaäy.
  • 87. 87 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 58 moät dieãn tieán huyeàn linh, theo ñoù caùc tö töôûng vaø caùc öôùc muoán höõu haïn vaø coù ñieàu kieän, khoâng theå ñöôïc ñoàng hoùa bôûi tinh thaàn tuyeät ñoái voán voâ ñieàu kieän, ñöôïc dieãn dòch thaønh yù chí taâm linh vaø yù chí thoâng thöôøng; dieãn tieán nhö theá ñöôïc goïi laø "chuyeån hoùa tinh thaàn" ("spiritual transmutation"). Cöôøng ñoä cuûa caùc ñaïo taâm noàng nhieät cuûa chuùng ta bieán ñoåi söï caàu nguyeän thaønh "hoøn ñaù cuûa trieát gia" ("philosopher' s stone"), hay laø nhöõng gì bieán ñoåi chì thaønh vaøng roøng. Tinh tuùy thuaàn traïng duy nhaát, töùc "söï caàu nguyeän baèng yù chí" cuûa chuùng ta seõ trôû thaønh maõnh löïc tích cöïc hay söùc maïnh saùng taïo, seõ taïo ñöôïc cuûa keát quaû tuøy theo öôùc voïng cuûa chuùng ta. Hoûi : Coù phaûi baø muoán noùi raèng söï caàu nguyeän laø moät tieán trình huyeàn linh mang laïi caùc keát quaû vaät chaát khoâng? Ñaùp : Ñuùng vaäy. Quyeàn naêng YÙ Chí (WillPower) trôû thaønh moät quyeàn naêng soáng ñoäng. Nhöng baát haïnh thay cho caùc nhaø Huyeàn linh hoïc vaø caùc nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng, thay vì nghieàn naùt caùc ham muoán cuûa phaøm ngaõ thaáp keùm hay laø con ngöôøi vaät chaát, thay vì noùi vôùi Chaân Ngaõ Taâm linh cao sieâu cuûa hoï ñang ñaém mình trong aùnh saùng cuûa Linh TheåTueä Giaùc: "Xin cho YÙ Ngaøi ñöôïc theå hieän, chöù khoâng phaûi yù toâi" vv… , nhöõng ngöôøi naøy laïi gôûi caùc löôïn soùng cuûa quyeàn naêngyù chí vaøo caùc muïc tieâu ích kyû hay thieáu thaùnh thieän! Laøm nhö theá laø ñi vaøo ma thuaät, laø ñieàu ñaùng tôûm vaø laø taø thuaät taâm linh (spiritual sorcery). Baát haïnh thay ñaây laïi laø coâng vieäc ñöôïc öa thích cuûa caùc chính khaùch vaø caùc töôùng laõnh coù ñaïo Thieân Chuùa cuûa chuùng ta, nhaát laø khi caùc vò töôùng naøy ñöa hai ñaïo quaân ñeå taøn saùt laãn nhau. Tröôùc khi ñaùnh nhau, caû hai beân ñeàu thaû mình vaøo moät chuùt taø thuaät nhö theá baèng caùch laàn löôït caàu nguyeän cuøng moät Chuùa Thaùnh Thaàn (God of Hosts), moãi beân ñeàu ñaõi xin vò Chuùa naøy trôï giuùp ñeå caét coå keû thuø. Hoûi : Vua David(a) ñaõ töøng caàu nguyeän Chuùa Thaùnh Thaàn ñeå giuùp oâng ta ñaùnh baïi ngöôøi Philistines, taøn saùt ngöôøi Syrians, ngöôøi (a) Vua David (khoaûng 973 tröôùc T.C.) laø moät trong caùc göông maët vó ñaïi nhaát trong lòch söû vaø vaên hoïc Do Thaùi coå (Hebrew), laø chuû ñeà cuûa nhieàu
  • 88. 88 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Moabites, vaø "Chuùa che chôû David baát cöù nôi naøo oâng ñi tôùi". Baø thaáy ñoù, chuùng toâi chæ noùi theo nhöõng gì chuùng toâi ñoïc thaáy trong Thaùnh Kinh (Bible) maø thoâi. Ñaùp : Dó nhieân baïn khoâng laøm khaùc hôn ñöôïc. Nhöng vì theo choã chuùng toâi bieát, baïn thích töï goïi laø ngöôøi theo Thieân Chuùa giaùo chöù khoâng phaûi ngöôøi Do Thaùi, taïi sao baïn khoâng thöû tuaân theo nhöõng gì Ñöùc Christ daïy?(b) Ngaøi khuyeân baïn moät caùch roõ raøng laø ñöøng tin theo "ngöôøi xöa" ("them of old times") hay laø luaät cuûa Moses (Mosaic Law), maø baûo baïn haõy laøm nhö Ngaøi noùi vôùi baïn, vaø caûnh caùo nhöõng ai muoán duøng kieám cheùm gieát raèng hoï cuõng seõ cheát vì kieám. Ñöùc Christ ñaõ ban cho baïn moät lôøi caàu nguyeän maø thoâng thöôøng baïn chæ cho laø moät lôøi caàu nguyeän ôû ñaàu moâi (lip prayer) vaø laø moät lôøi cao rao maø thoâi, maø khoâng moät ai, ngoaïi tröø nhaø huyeàn linh hoïc chaân chính môùi hieåu ñöôïc. Trong lôøi caàu ñoù, baïn noùi (theo nghóa chaáp neâ vaên tö cuûa baïn) nhö sau: "Haõy tha cho chuùng con caùc nôï naàn cuûa chuùng con, gioáng nhö chuùng con tha thöù cho caùc con nôï cuûa chuùng con vaäy", maø baïn khoâng bao giôø laøm nhö vaäy caû. Laïi nöõa, Ngaøi khuyeân baïn haõy thöông yeâu keû thuø cuûa baïn vaø laøm nhöõng ñieàu toát laønh cho keû naøo thuø gheùt baïn. Ñieàu chaéc chaén laø khoâng phaûi “Ñaáng Tieân Tri töø aùi ôû Nazareth" daïy baïn caàu nguyeän "Ñöùc Cha laønh" cuûa baïn taøn saùt vaø giuùp cho baïn chieán thaéng keû thuø cuûa baïn! Ñaây laø lyù do giaûi thích taïi sao chuùng toâi baùc boû nhöõng gì maø baïn goïi laø "nhöõng lôøi caàu nguyeän". Hoûi : Nhöng laøm sao baø giaûi thích ñöôïc söï kieän raát thöôøng gaëp laø moïi quoác gia vaø moïi daân toäc ñeàu ñaõ caàu nguyeän vaø toân thôø moät hay nhieàu vò thaàn? Moät soá ngöôøi coøn thôø phuïng vaø daâng cuùng ma quyû (devils) vaø caùc hoàn ma gaây haïi (harmful spirits) nöõa, ñieàu naøy caâu chuyeän ñöôïc thuaät laïi trong Kinh Cöïu Öôùc. (Xin nhaéc laïi laø Do Thaùi giaùo chæ duøng Kinh Cöïu Öôùc chöù khoâng duøng Kinh Taân Öôùc)(ND) (b) Baø Blavatsky coù duïng yù nhaéc nhôû chuùng ta chæ neân tin theo lôøi daïy cuûa Ñöùc Christ trong kinh Taân Öôùc maø thoâi.(ND)
  • 89. 89 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 59 chæ chöùng toû raèng vieäc tin vaøo hieäu quaû cuûa lôøi caàu xin laø raát phoå caäp. Ñaùp : Ñieàu ñoù ñöôïc giaûi thích baèng söï kieän khaùc, ñoù laø söï caàu nguyeän coù nhieàu yù nghóa khaùc nöõa ngoaøi caùi yù nghóa maø ngöôøi Thieân Chuùa giaùo gaùn cho noù. Khoâng nhöõng noù coù nghóa laø naøi xin (pleading) hay thænh nguyeän (petition), maø coøn haøm yù laø vaøo thôøi coå, noù coù nghóa laø khaán nguyeän (invocation) vaø nieäm chuù (incantation). Thaàn chuù (mantra) hay laø lôøi caàu nguyeän ñöôïc xöôùng leân moät caùch nhòp nhaøng cuûa ngöôøi theo AÁn giaùo coù moät yù nghóa xaùc ñaùng bieát bao, vì ngöôøi theo ñaïo Baø La Moân töï cho raèng hoï cao hôn laø caùc vò thaàn (devas or Gods) thoâng thöôøng. Moät lôøi caàu nguyeän coù theå laø moät lôøi keâu goïi hay laø moät caâu chuù ñeå truø eám (malediction), moät lôøi nguyeàn ruõa (curse) gioáng nhö trong tröôøng hôïp hai ñaïo binh cuøng ñoàng thôøi caàu nguyeän ñeå huûy dieät laãn nhau) cuõng nhieàu nhö laø ñeå chuùc laønh. Vaø vì ñaïi ña soá con ngöôøi ñeàu raát vò kyû, hoï chæ caàu nguyeän cho chính hoï, xin ñöôïc ban cho "côm aên haèng ngaøy" ("daily bread") thay vì laøm vieäc ñeå kieám aên, vaø xin Thöôïng Ñeá ñöøng ñeå cho hoï "bò caùm doã", maø haõy cöùu hoï (chæ rieâng ngöôøi thoát lôøi caàu nguyeän thoâi) thoaùt khoûi söï döõ, keát quaû laø, theo nhö ngaøy nay ngöôøi ta hieåu, lôøi caàu nguyeän ñoù trôû neân tai haïi gaáp ñoâi, vì: a/ Noù tieâu dieät söï töï tin trong con ngöôøi; b/ Noù laøm phaùt trieån trong con ngöôøi moät tính vò kyû coøn maõnh lieät hôn laø y ñöôïc thieân nhieân phuù cho. Toâi laëp laïi laø chuùng toâi tin vaøo "söï hieäp thoâng" (communion") vaø taùc ñoäng cuøng luùc trong söï hoøa hôïp vôùi "Cha chuùng ta treân trôøi", vaø trong nhöõng luùc hieám hoi ñi vaøo traïng thaùi laïc phuùc xuaát thaàn, baèng caùch troän laãn thöôïng hoàn (higher soul) cuûa chuùng ta vôùi tinh hoa vuõ truï khi noù ñang höôùng veà coäi nguoàn vaø trung taâm cuûa noù, bò thu huùt vaøo moät traïng thaùi maø trong ñôøi soáng ñöôïc goïi laø Nhaäp Ñònh (Samadhi), coøn sau khi cheát ñöôïc goïi laø Nieát Baøn (Nirvana). Chuùng toâi khöôùc töø vieäc caàu nguyeän vôùi caùc thöïc theå höõu haïn ñöôïc
  • 90. 90 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 60 taïo ra (created finite beings)  nghóa laø vôùi caùc thaàn (gods), caùc thaùnh (saints), caùc thieân thaàn (angels) vv… bôûi vì chuùng toâi xem ñoù nhö laø suøng baùi ngaåu töôïng (idolatry). Chuùng ta khoâng theå caàu nguyeän vôùi Ñaáng Tuyeät Ñoái vì caùc lyù do ñaõ giaûi thích ôû tröôùc. Do ñoù, chuùng toâi coá gaéng thay theá caùch caàu nguyeän voâ hieäu vaø voâ duïng baèng caùc haønh ñoäng xöùng ñaùng coù hieäu quaû taïo ra toát laønh. Hoûi : Nhöõng ngöôøi Thieân Chuùa giaùo goïi ñoù laø ngaïo maïn vaø baùng boå. Hoï goïi theá coù sai khoâng? Ñaùp : Hoaøn toaøn sai. Traùi laïi, chính hoï môùi laø keû toû ra ngaïo maïn nhö quyû Satan khi hoï cho raèng Ñaáng Tuyeät Ñoái hay Ñaáng Voâ Haïn (ngay caû nhö neáu xaûy ra vieäc coù theå coù baát luaän moái lieân heä naøo giöõa caùi khoâng bò chi phoái vôùi caùi bò chi phoái) seõ cuùi xuoáng laéng nghe moïi lôøi caàu nguyeän ñieân khuøng vaø ích kyû. Vaø cuõng chính hoï haàu nhö baùng boå khi noùi raèng moät Thöôïng Ñeá Toaøn Tri vaø Toaøn Naêng maø coøn nghe nhöõng lôøi caàu nguyeän ñöôïc phaùt ra môùi bieát ñöôïc nhöõng gì Ngaøi phaûi laøm! Hieåu theo phöông dieän noäi moân, ñieàu naøy coøn ñöôïc caû Ñöùc Phaät vaø Ñöùc Jesus cuûng coá theâm. Ñöùc Phaät noùi: "Ñöøng troâng caäy nôi caùc vò thaàn khoâng giuùp gì ñöôïc, ñöøng caàu nguyeän gì caû! maø toát hôn laø haønh ñoäng, vì boùng toái seõ khoâng chieáu saùng ñöôïc. Ñöøng xin xoû gì nôi söï im laëng vì noù khoâng theå noùi cuõng nhö khoâng theå nghe." Coøn Ñöùc Jesus khuyeân: "Baát cöù ñieàu gì maø caùc ngöôi caàu xin nhaân danh ta (danh cuûa Kitoâ, Christos), ta cuõng seõ laøm". Dó nhieân, caâu naøy neáu xeùt theo nghóa ñen, seõ ñi ngöôïc vôùi laäp luaän cuûa chuùng toâi. Nhöng neáu chuùng ta chaáp nhaän caâu ñoù theo phöông dieän noäi moân, vôùi söï hieåu bieát ñaày ñuû yù nghóa cuûa thuaät ngöõ "Christos" maø theo chuùng toâi, noù töôïng tröng cho AtmaBuddhiManas, töùc "Chaân Ngaõ" ("Self"), thì caâu ñoù phaûi hieåu nhö sau: Chuùng ta phaûi nhaän bieát vaø caàu nguyeän vôùi vò Thöôïng Ñeá duy nhaát, hay ñuùng hôn laø haønh ñoäng hôïp nhaát vôùi Ngaøi, ñoù laø tinh thaàn cuûa Thöôïng Ñeá maø thaân theå chuùng ta laø thaùnh ñieän cuûa Ngaøi vaø Ngaøi ngöï trong ñoù. Caàu nguyeän laøm maát töï tin
  • 91. 91 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Nhöng chính Ñöùc Christ khoâng caàu nguyeän vaø khuyeân neân caàu nguyeän hay sao? Ñaùp : Truyeàn thuyeát ghi nhaän nhö theá; nhöng caùc "caàu nguyeän" naøy ñuùng ra thuoäc loaïi hieäp thoâng vôùi "Cha Treân Trôøi" vöøa ñöôïc noùi ñeán. Noùi caùch khaùc, vaø neáu chuùng ta ñoàng nhaát hoùa Ñöùc Jesus vôùi Thöôïng Ñeá ñaïi ñoàng thì seõ laø ñieàu phi lyù luaän moät caùch quaù voâ lyù do keát luaän khoâng theå traùnh khoûi, aáy laø Ngaøi chính laø Thöôïng Ñeá laïi caàu nguyeän vôùi chính Ngaøi vaø taùch yù chí cuûa vò Thöôïng Ñeá ñoù khoûi yù chí cuûa chính Ngaøi! Hoûi : Coøn moät luaän cöù nöõa, hôn nöõa, lyù luaän naøy ñöôïc moät soá ngöôøi Cô Ñoác giaùo duøng ñeán raát nhieàu. Hoï noùi: "Toâi caûm thaáy toâi khoâng theå chinh phuïc baát cöù ñam meâ vaø yeáu ñuoái naøo baèng chính söùc maïnh cuûa toâi. Nhöng khi toâi caàu nguyeän vôùi Ñöùc Jesus Christ thì toâi caûm thaáy raèng Ngaøi ban cho toâi söùc maïnh vaø nhôø quyeàn naêng cuûa Ngaøi, toâi coù theå ñaùnh baïi ñöôïc chuùng". Ñaùp : Ñieàu ñoù khoâng coù gì laø laï. Neáu "Christ Jesus" laø Thöôïng Ñeá vaø laø moät Thöôïng Ñeá ñoäc laäp vaø taùch bieät vôùi keû caàu nguyeän, dó nhieân moïi vieäc ñang vaø phaûi coù theå xaûy ra ñoái vôùi moät "Thöôïng Ñeá ñaày quyeàn löïc". Nhöng luùc ñoù ñaâu laø coâng traïng hay laø söï coâng baèng cuûa vieäc chinh phuïc nhö theá? Taïi sao keû chinh phuïc giaû taïo laïi ñöôïc töôûng thöôûng veà moät ñieàu ñöôïc laøm ra maø y chæ toán coù vaøi lôøi caàu nguyeän? Coøn baïn, cho daãu laø moät ngöôøi taàm thöôøng ñi nöõa, baïn coù chòu traû cho ngöôøi laøm coâng cuûa baïn ñuû tieàn coâng cuûa moät ngaøy neáu baïn laøm haàu heát coâng vieäc cuûa y thay cho y trong khi y ngoài döôùi caây taùo vaø caàu nguyeän cho baïn laøm nhö theá suoát thôøi gian ñoù? YÙ töôûng naøy xuyeân suoát troïn kieáp soáng cuûa con ngöôøi do söï thôø ô veà tinh thaàn (moral idleness) khi nhôø keû khaùc  duø laø Thöôïng Ñeá hay con ngöôøi  ñaûm traùch nhieäm vuï vaø coâng vieäc vaát vaû nhaát cuûa ta, ñoù laø yù töôûng khoù chòu nhaát ñoái vôùi chuùng ta, vì noù laø yù töôûng thoaùi boä nhaát ñoái vôùi phaåm caùch con ngöôøi. Hoûi : Coù theå laø theá. Nhöng chính yù töôûng tin vaøo moät Ñaáng Cöùu Ñoä con ngöôøi laïi giuùp theâm söùc maïnh trong cuoäc chieán vôùi söï soáng
  • 92. 92 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 61 voán laø yù töôûng caên baûn cuûa Thieân Chuùa giaùo hieän nay. Vaø veà maët chuû quan, chaéc chaén laø vieäc tin töôûng nhö theá laïi coù hieäu quaû, nghóa laø nhöõng ai tin töôûng nhaát ñònh caûm thaáy chính mình ñöôïc giuùp ñôõ vaø ñöôïc theâm söùc maïnh. Ñaùp : Chaéc chaén laø coù moät soá beänh nhaân cuûa caùc nhaø "Khoa Hoïc Cô Ñoác" vaø "Khoa hoïc Taâm Trí"  töùc laø nhöõng "keû Ñaïi Phuû Nhaän", great "Deniers"(1 )  ñoâi khi cuõng ñöôïc chöõa laønh beänh; haún khoâng phaûi laø thoâi mieân, aùm thò (suggestion), taâm lyù hoïc vaø ngay caû tình traïng ñoàng coát seõ thöôøng, neáu khoâng noùi laø raát thöôøng, taïo ra caùc keát quaû nhö theá. Baïn xem xeùt chæ vaøi tröôøng hôïp thaønh coâng vaø chaép laïi thaønh chuoãi lyù luaän maø thoâi. Baïn nghó theá naøo khi con soá tröôøng hôïp thaát baïi leân ñeán gaáp 10 laàn? Chaéc chaén baïn seõ khoâng ñònh noùi laø, ngay cho daàu coù ñaày ñuû ñöùc tin cuoàng nhieät ñi nöõa, trong nhöõng ngöôøi Thieân Chuùa giaùo cuoàng tín khoâng haún laø khoâng coù thaát baïi? Hoûi : Nhöng laøm sao baø coù theå giaûi thích ñöôïc nhöõng tröôøng hôïp hoaøn toaøn thaønh coâng? Döïa vaøo ñaâu maø nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng tìm ñöôïc söùc maïnh ñeå tröø boû ñöôïc caùc thò duïc vaø loøng ích kyû cuûa mình? Ñaùp : Döïa vaøo Thöôïng Ngaõ cuûa mình, töùc laø tinh thaàn thieâng lieâng hay laø Thöôïng Ñeá noäi taïi vaø döïa vaøo Nghieäp Quaû cuûa mình nöõa. Töø baáy laâu nay, chuùng toâi ñaõ chaúng nhaéc ñi nhaéc laïi raèng bieát ñöôïc caây laø nhôø quaû, bieát ñöôïc baûn chaát cuûa nguyeân nhaân laø nhôø haäu quaû cuûa noù ñoù sao? Baïn noùi ñeán vieäc tröø boû thò duïc vaø trôû neân thaùnh thieän nhôø vaø vôùi söï trôï giuùp cuûa Chuùa hay Ñaáng Christ. Chuùng toâi xin hoûi ôû ñaâu maø baïn tìm thaáy nhieàu ngöôøi haïnh, khoâng phaïm toäi, coá traùnh gaây toäi aùc, trong giôùi Cô Ñoác giaùo hay Phaät giaùo 1 Moân phaùi chöõa trò môùi, baèng caùch phuû nhaän söï hieän höõu cuûa baát cöù caùi gì tröø tinh thaàn, maø tinh thaàn khoâng theå ñau oám, cuõng nhö khoâng bò beänh taät, moân phaùi naøy cho raèng cô theå chöõa trò taát caû moïi beänh taät, mieãn laø ngöôøi beänh coù ñöùc tin raèng nhöõng gì maø ngöôøi beänh phuû nhaän ñeàu khoâng theå toàn taïi. Moät hình thöùc môùi cuûa söï töï thoâi mieân.
  • 93. 93 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 62  trong caùc nöôùc Cô Ñoác giaùo hay trong caùc nöôùc ngoaïi ñaïo? Khoa thoáng keâ seõ ñöa ra caâu traû lôøi vaø bieän minh cho lôøi noùi cuûa chuùng toâi. Theo söï ñieàu tra (census) môùi ñaây ôû Ceylon (nay laø Sri Lanka) vaø AÁn Ñoä, trong baûng so saùnh caùc troïng toäi do ngöôøi Thieân Chuùa giaùo, Hoài giaùo, AÁn giaùo, ngöôøi lai AÂu AÙ (Eurasians), ngöôøi theo Phaät giaùo vv… phaïm phaûi, caên cöù nôi hai trieäu daân ñöôïc choïn moät caùch ngaåu nhieân trong moãi nhoùm keå treân vaø bao goàm caùc toäi nheï trong nhieàu naêm, thì tæ leä phaïm toäi cuûa ngöôøi Cô Ñoác giaùo ôû möùc 15 so vôùi 4 ngöôøi phaïm toäi trong soá daân theo Phaät giaùo (Xem taïp chí Lucifer thaùng 41888, trang 147, muïc "Caùc dieãn giaû Cô Ñoác giaùo baøn veà Phaät giaùo"). Khoâng moät nhaø Ñoâng phöông hoïc naøo, khoâng moät söû gia noåi danh naøo hay moät du khaùch naøo trong caùc xöù theo Phaät giaùo, töø Giaùm muïc Bigandet vaø Tu Vieän tröôûng Huc, ñeán Ngaøi William Hunter vaø moïi vieân chöùc voâ tö, khoâng ai laø khoâng coâng nhaän ñöùc haïnh cuûa ngöôøi theo Phaät giaùo. Tuy nhieân, caùc Phaät giaùo ñoà (cho daãu khoâng phaûi thuoäc moân phaùi Phaät giaùo Thaùi lan chính coáng) ñeàu khoâng tin töôûng nôi Thöôïng Ñeá hoaëc moät söï ban thöôûng vò lai naøo ngoaøi coõi ñôøi naøy. Hoï khoâng caàu nguyeän gì heát, keå caû sö saûi laãn ngöôøi theá tuïc. Hoï thoát leân moät caùch kinh ngaïc: "Caàu nguyeän aø! caàu ai vaø caàu caùi gì môùi ñöôïc?” Hoûi : Vaäy thì hoï thöïc söï laø nhöõng keû voâ thaàn. Ñaùp : Quaû ñuùng hö vaäy, nhöng hoï cuõng laø nhöõng ngöôøi meán chuoäng ñöùc haïnh vaø tuaân giöõ ñöùc haïnh nhaát treân khaép theá giôùi. Phaät giaùo chuû tröông toân troïng toân giaùo cuûa keû khaùc vaø trung thaønh vôùi toân giaùo cuûa chính mình. Coøn Giaùo Hoäi Cô Ñoác giaùo xem taát caû caùc thaàn thaùnh cuûa caùc nöôùc khaùc nhö laø ma quyû, muoán baét moïi ngöôøi khoâng theo Cô Ñoác giaùo phaûi ñoïa ñòa nguïc ñôøi ñôøi. Hoûi : Caùc sö saõi Phaät giaùo khoâng laøm gioáng vaäy hay sao? Ñaùp : Khoâng bao giôø caû. Hoï heát söùc tuaân theo caâu chaâm ngoân saùng suoát trong kinh Phaùp Cuù (Dammapada) trong moïi haønh ñoäng, vì hoï bieát raèng "Neáu baát cöù keû naøo, duø coù hoïc thöùc hay khoâng, töï xem mình laø cao troïng hôn ngöôøi khaùc, thì keû aáy chaúng khaùc naøo ngöôøi muø caàm
  • 94. 94 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG neán vaäy  vì hoï soi saùng cho ngöôøi khaùc, coøn chính hoï vaãn chòu toái ñen.” Veà Coäi Nguoàn Cuûa Linh hoàn Con ngöôøi Hoûi : Vaäy thì laøm theá naøo maø baø giaûi thích ñöôïc vieäc con ngöôøi ñöôïc phuù cho Tinh thaàn vaø Linh hoàn? Chuùng töø ñaâu ñeán? Ñaùp : Töø Linh hoàn Vuõ truï (Universal Soul). Chaéc chaén laø khoâng do moät Thöôïng Ñeá nhaân hình (personal God) ban cho. Chaát aåm trong con söùa ñeán töø ñaâu? Töø bieån caû bao quanh noù, trong ñoù con söùa soáng, hít thôû vaø hieän toàn, ñoàng thôøi noù cuõng trôû veà ñoù khi bò tan raõ. Hoûi : Nhö theá baø baùc boû giaùo lyù cho raèng Linh hoàn ñöôïc Thöôïng Ñeá ban cho hay phaû hôi thôû (breath) vaøo con ngöôøi sao? Ñaùp : Chuùng toâi buoäc phaûi laøm theá. "Linh hoàn" ñöôïc noùi ñeán trong chöông II cuûa Saùng Theá Kyù (v, 7) laø "Linh hoàn sinh ñoäng" ("living Soul") hay laø Nephesh (hoàn thuù sinh ñoäng  the vital, animal soul), theo ñoù Thöôïng Ñeá (chuùng toâi noùi laø "thieân nhieân" vaø ñònh luaät baát bieán) phuù cho con ngöôøi gioáng nhö moïi con thuù. Ñoù khoâng phaûi laø hoàn suy tö hay laø trí tueä; caøng khoâng phaûi laø Tinh thaàn baát töû (immortal Spirit). Hoûi : Ñöôïc roài, chuùng ta neân noùi caùch khaùc. Coù phaûi chính Thöôïng Ñeá phuù baåm cho con ngöôøi moät nhaân hoàn bieát suy lyù vaø Tinh thaàn baát töû? Ñaùp : Laïi moät laàn nöõa, theo caùch baïn ñaët caâu hoûi, chuùng toâi phaûi phaûn baùc ñieàu ñoù. Vì leõ chuùng toâi khoâng tin raèng moät Thöôïng Ñeá nhaân hình, laøm sao chuùng toâi coù theå tin raèng vò ñoù ban cho con ngöôøi baát cöù ñieàu gì? Coøn veà maët lyù luaän, thöøa nhaän moät vò Thöôïng Ñeá maø chính vò naøy laïi lieàu lónh saùng taïo moät linh hoàn môùi cho moãi ñöùa treû môùi sinh, taát caû nhöõng gì coù theå noùi ñöôïc ñoù laø moät vò Thöôïng Ñeá nhö theá khoù coù theå ñöôïc xem nhö laø coù ñöôïc baát cöù minh trieát hay tieân kieán naøo. Moät vaøi khoù khaên khaùc vaø vieäc khoâng theå dung hoøa ñieàu naøy vôùi caùc ñoøi hoûi naûy sinh ñoái vôùi söï nhaân töø, söï coâng baèng, coâng minh vaø söï toaøn tri cuûa vò Thöôïng
  • 95. 95 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 63 Ñeá ñoù, coù bieát bao nhieâu laø ñaù ngaàm gaây cheát ngöôøi maø lyù thuyeát thaàn hoïc naøy haèng ngaøy vaø haèng giôø vaáp phaûi. Hoûi : Baø muoán noùi ñeán ñieàu gì? Caùc khoù khaên naøo? Ñaùp : Toâi ñang nghó ñeán moät luaän cöù khoâng theå baùc boû ñöôïc maø moät vaøi tu só Phaät giaùo Tích lan, moät nhaø thuyeát giaùo noåi danh, tröôùc söï hieän dieän cuûa toâi, ñaõ ñöa ra cho moät nhaø Truyeàn giaùo Cô Ñoác, nhaø truyeàn giaùo naøy khoâng phaûi laø ngöôøi thieáu hieåu bieát hay laø khoâng ñöôïc chuaån bò cho cuoäc tranh luaän tröôùc coâng chuùng, vì cuoäc tranh luaän naøy ñaõ ñöôïc thoâng baùo tröôùc. Söï vieäc dieãn ra gaàn Colombo, Nhaø Truyeàn giaùo thaùch thöùc nhaø sö Megattivati ñöa ra lyù do ñeå giaûi thích taïi sao "ngöôøi ngoaïi ñaïo" ("heathen") khoâng chaáp nhaän Thöôïng Ñeá cuûa Thieân Chuùa giaùo. Theá roài, Nhaø Truyeàn giaùo ñi ra khoûi cuoäc tranh luaän maõi maõi ñaùng nhôù ñoù, nhö thöôøng leä, vôùi haïng nhì. Hoûi : Xin cho bieát söï vieäc dieãn tieán ra sao? Ñaùp : Ñôn giaûn nhö theá naøy: nhaø sö Phaät giaùo môû ñaàu baèng caùch hoûi vò giaùo só Tuyeân UÙy (padri) coù phaûi Thöôïng Ñeá cuûa oâng naøy ñaõ ban ra caùc giôùi raên cho Moses chæ ñeå cho con ngöôøi tuaân theo maø thoâi, nhöng chính Thöôïng Ñeá thì laïi vi phaïm. Nhaø truyeàn giaùo baùc boû caâu giaû ñònh ñoù moät caùch phaån noä. Nhaø sö noùi "Ñöôïc roài, oâng noùi vôùi chuùng toâi raèng Thöôïng Ñeá khoâng ñaët moät ngoaïi leä naøo ñoái vôùi quy luaät naøy vaø oâng cuõng noùi raèng khoâng moät linh hoàn naøo coù theå ñöôïc sinh ra maø khoâng coù yù muoán cuûa Ngaøi. Theá thì Thöôïng Ñeá caám vieäc ngoaïi tình, trong soá nhieàu ñieàu khaùc nöõa, nhöng ngay sau ñoù oâng laïi noùi raèng chính Thöôïng Ñeá taïo ra moãi ñöùa treû môùi sinh vaø Ngaøi laïi ban cho noù moät linh hoàn. Vaäy thì chuùng toâi phaûi hieåu raèng haøng trieäu ñöùa treû ñöôïc sinh ra trong toäi loãi vaø trong söï ngoaïi tình ñeàu laø coâng trình cuûa vò Thöôïng Ñeá cuûa oâng chöù sao? Thöôïng Ñeá cuûa oâng caám vaø tröøng phaït vieäc vi phaïm luaät cuûa Ngaøi, tuy theá taïi sao, haèng ngaøy vaø haèng giôø, Ngaøi ñeàu taïo ra caùc linh hoàn chæ cho caùc ñöùa treû nhö theá? Theo lyù luaän ñôn giaûn nhaát, Thöôïng Ñeá cuûa oâng laø moät keû ñoàng loûa trong toäi loãi ñoù, bôûi vì chæ
  • 96. 96 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 64 do söï giuùp ñôõ vaø can thieáp cuûa Ngaøi, nhöõng ñöùa treû cuûa loøng tham duïc ñoù môùi ñöôïc sinh ra. Ñaâu laø söï coâng baèng khi tröøng phaït khoâng nhöõng cha meï phaïm toäi maø ngay caû treû thô voâ toäi veà nhöõng gì do chính Thöôïng Ñeá ñoù laøm ra, vò Thöôïng Ñeá maø tuy theá baïn mieãn tröø heát baát cöù toäi loãi naøo cuûa chính Ngaøi?" Nhaø truyeàn giaùo xem ñoàng hoà tay cuûa mình vaø chôït thaáy raèng ñaõ quaù muoän, khoâng theå tranh luaän theâm nöõa. Hoûi : Baø queân raèng taát caû nhöõng tröôøng hôïp khoâng theå giaûi thích nhö theá ñeàu thuoäc veà caùc bí phaùp, vaø toân giaùo chuùng toâi caám chuùng toâi doøm ngoù (pry) vaøo caùc bí maät cuûa Thöôïng Ñeá. Ñaùp : Chuùng toâi khoâng queân ñieàu ñoù, maø chuùng toâi chæ baøi baùc nhöõng ñieàu khoâng theå chaáp nhaän veà maët luaän lyù (impossibilities) nhö theá. Chuùng toâi cuõng khoâng ñoøi hoûi baïn tin nhö chuùng toâi. Chuùng toâi chæ giaûi ñaùp caùc caâu hoûi cuûa baïn maø thoâi. Tuy nhieân, chuùng toâi coù moät teân goïi khaùc daønh cho caùc ñieàu bí maät cuûa baïn. Giaùo Lyù Ñaïo Phaät Veà Caùc Bí Maät Noùi Treân Hoûi : Phaät giaùo daïy nhöõng gì veà linh hoàn? Ñaùp : Ñieàu ñoù coøn tuøy baïn muoán noùi ñeán Phaät giaùo coâng truyeàn, ñaïi chuùng hay laø giaùo lyù noäi moân. Giaùo lyù coâng truyeàn giaûi thích trong Phaät giaùo Vaán Ñaùp (Buddhist Catechism) nhö sau: "Linh hoàn con ngöôøi ñöôïc xem nhö laø moät töø ngöõ do ngöôøi keùm hieåu bieát duøng ñeå dieãn taû moät yù töôûng sai laàm. Neáu moïi vaät phaûi chòu söï thay ñoåi thì con ngöôøi cuõng theá, vaø moïi phaân töû vaät chaát cuûa con ngöôøi cuõng phaûi thay ñoåi. Nhöõng gì phuï thuoäc vaøo söï thay ñoåi ñeàu khoâng thöôøng toàn, cho neân khoâng theå coù moät söï toàn taïi vónh vieãn cuûa moät vaät phuø du". Ñieàu naøy coù veû deã hieåu vaø roõ raøng. Nhöng khi chuùng ta ñi ñeán vaán ñeà phaøm ngaõ môùi xuaát hieän trong moãi laàn taùi sinh keá tieáp laø taäp hôïp caùc "uaån" ("skandhas") hay laø caùc thuoäc tính (attributes) cuûa phaøm ngaõ cuõ vaø ñoøi hoûi coù phaûi taäp hôïp môùi naøy cuûa caùc uaån cuõng laø moät thöïc theå môùi (new being), trong ñoù khoâng moät caùi gì coøn soùt laïi cuûa caùi cuõ, thì chuùng ta hieåu ñöôïc raèng: "Theo moät yù nghóa, ñaây laø moät thöïc theå môùi, coøn theo yù nghóa khaùc thì
  • 97. 97 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG khoâng phaûi nhö vaäy. Trong kieáp soáng naøy, caùc thöù uaån luoân luoân thay ñoåi. Trong con ngöôøi A.B hoài 40 tuoåi cuõng coù phaøm ngaõ gioáng vôùi thanh nieân A.B. luùc 18 tuoåi. Tuy nhieân, do söï hao moøn vaø taùi taïo khoâng ngöøng cuûa xaùc thaân vaø söï thay ñoåi cuûa trí tueä vaø tính tình, anh ta trôû thaønh moät thöïc theå khaùc. Tuy theá, luùc veà giaø, con ngöôøi gaët haùi ñuùng ngay söï thöôûng phaït do keát quaû cuûa caùc tö töôûng vaø haønh ñoäng ôû moïi giai ñoaïn tröôùc kia cuûa kieáp soáng mình. Nhö vaäy, thöïc theå môùi cuûa laàn taùi sinh vaãn cuøng laø moät bieät ngaõ nhö tröôùc kia (nhöng khoâng cuøng phaøm ngaõ), chæ coù hình haøi thay ñoåi hay laø taäp hôïp môùi cuûa caùc uaån, gaët haùi ñuùng y caùc haäu quaû cuûa caùc haønh ñoäng vaø tö töôûng cuûa ngöôøi ñoù trong kieáp soáng tröôùc." Ñaây laø sieâu hình hoïc tröøu töôïng vaø hieån nhieân laø khoâng dieãn taû ñöôïc söï khoâng tin töôûng vaøo linh hoàn baèng baát cöù caùch naøo. Hoûi : Coù phaûi coù phaàn naøo gioáng vôùi ñieàu ñöôïc noùi ñeán trong Phaät giaùo Noäi Moân hay khoâng? Ñaùp : Ñuùng theá, vì giaùo huaán naøy thuoäc veà caû hai, töùc laø Minh trieát Noäi Moân (Esoteric Budhism) töùc laø Minh trieát Huyeàn bí (Secret Wisdom) vaø Phaät giaùo coâng truyeàn hay laø trieát lyù toân giaùo cuûa Phaät Thích Ca. Hoûi : Nhöng chuùng toâi ñöôïc bieát roõ raøng raèng haàu heát nhöõng ngöôøi theo Phaät giaùo ñeàu khoâng tin söï baát töû cuûa linh hoàn kia maø? Ñaùp : Chuùng toâi cuõng khoâng tin nhö theá, neáu baïn hieåu linh hoàn laø phaøm ngaõ (personal Ego) hay laø sinh hoàn (lifesoul)  töùc Nepresh. Nhöng moïi Phaät töû coù hoïc thöùc ñeàu tin vaøo Chaân Ngaõ thieâng lieâng (individual or divine Ego). Nhöõng ai khoâng tin nhö theá laø do laàm laãn trong caùch phaùn ñoaùn cuûa hoï. Veà ñieåm naøy hoï hieåu nhaàm gioáng nhö nhöõng ngöôøi theo Thieân Chuùa giaùo hieåu nhaàm caùc ñoaïn thaàn hoïc chen vaøo (theological interpolations) cuûa caùc nhaø bieân taäp Phuùc AÂm veà sau naøy ñoái vôùi vaán ñeà ñoïa naøy vaø löûa ñòa nguïc, cho ñoù laø caùc lôøi daïy ñuùng y nguyeân vaên (verbatim) cuûa Ñöùc Jesus. Chính Ñöùc Phaät laãn Ñöùc Christ chaúng bao giôø vieát ra baát cöù ñieàu gì, maø hai vò chæ noùi baèng caùc aån duï (allegories) vaø duøng "caùc chaâm
  • 98. 98 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 65 ngoân mô hoà" ("dark sayings") nhö taát caû caùc baäc ñaïo ñoà chaân chính hay laøm vaø seõ coøn laøm trong töông lai daøi nöõa. Caû kinh saùch Phaät giaùo laãn Cô Ñoác giaùo ñeàu baøn veà caùc vaán ñeà sieâu hình nhö treân moät caùch raát thaän troïng, vaø caû hai taøi lieäu Phaät giaùo vaø Thieân Chuùa giaùo ñeàu coù loãi do vieäc ñi quaù möùc veà maët ngoaïi moân; trong caû hai tröôøng hôïp, caùc chöõ nghóa voâ hoàn (dead letter) ñeàu ñöa tôùi vieäc phaïm khuyeát ñieåm. Hoûi : Coù phaûi baø ñònh aùm chæ laø khoâng giaùo lyù naøo cuûa Phaät laãn cuûa Chuùa töø tröôùc ñeán nay ñaõ ñöôïc ngöôøi ta hieåu ñuùng hay chaêng? Ñaùp : Ñuùng theá. Caû hai loaïi kinh saùch, Phaät giaùo laãn Thieân Chuùa giaùo, ñeàu giaûng daïy vôùi cuøng muïc ñích döï kieán. Caû hai nhaø caûi caùch naøy ñeàu laø nhöõng Ñaáng coù loøng baùc aùi nhieät thaønh vaø laø nhöõng Ñaáng vò tha thöïc söï  ñang thuyeát giaûng Chuû Thuyeát Xaõ Hoäi (Socialism) ñaùng tin töôûng nhaát thuoäc loaïi cao quyù sieâu ñaúng nhaát, töï hy sinh cho muïc ñích ñaéng cay. Ñöùc Phaät ñaõ töøng noùi: "Xin cho toäi loãi cuûa khaép theá gian ñoå xuoáng ta ñeå ta coù theå laøm nheï noãi ñau ñôùn vaø thoáng khoå cuûa con ngöôøi!"… Vò Chuùa aên maøy (Princebeggar) mình khoaùc taám vaûi raùch boû ôû nghóa ñòa, thoát leân nhö theá. "Haõy ñeán vôùi ta taát caû nhöõng ai ñang ñeo gaùnh naëng traàn gian, ta seõ mang laïi thö giaõn cho caùc ngöôi”, laø tieáng goïi daønh cho ngöôøi ngheøo khoù vaø keû khoán cuøng maø Ñöùc Chuùa ñaõ thoát ra, Ñaáng khoâng coù ñöôïc moät choã ñeå goái ñaàu. Giaùo huaán cuûa hai Ngaøi noùi leân tình thöông khoâng bôø beán ñoái vôùi nhaân loaïi, loøng baùc aùi, tha thöù ñoái vôùi söï toån thöông, söï queân mình vaø noãi thöông taâm ñoái vôùi quaàn chuùng laàm laïc, caû hai vò cuøng coi thöôøng söï giaøu sang… Duø khoâng tieát loä cho moïi ngöôøi caùc bí phaùp cuûa ñieåm ñaïo, öôùc muoán cuûa caùc Ngaøi laø mang laïi cho keû voâ minh, vaø keû laàm laïc (maø caùi gaùnh cuûa söï soáng ñaõ quaù naëng ñoái vôùi hoï roài) ñuû hy voïng vaø moät hieåu bieát lôø môø (inkling) ñöa vaøo chaân lyù, ñuû ñeå naâng ñôõ hoï trong nhöõng giôø phuùt buoàn naõn nhaát. Tuy nhieân, muïc tieâu cuûa caû hai nhaø caûi caùch ñaõ bò laøm hoûng do nhieät taâm quaù möùc cuûa caùc moân ñoà sau naøy cuûa caùc Ngaøi. Ngoân
  • 99. 99 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 66 töø cuûa caùc Baäc Sö naøy ñaõ bò hieåu sai vaø dieãn giaûi sai, haäu quaû tai haïi bieát bao! Hoûi : Nhöng chaéc haün laø Ñöùc Phaät ñaõ khoâng thöøa nhaän söï baát töû cuûa linh hoàn, vì taát caû caùc nhaø Ñoâng phöông hoïc vaø caùc Sö saõi cuûa Phaät ñeàu noùi nhö theá kia maø! Ñaùp : Caùc vò La Haùn thuôû ñaàu ñeàu tin theo giaùo lyù cuûa Ñöùc Boån Sö, coøn ña soá caùc vò tu haønh veà sau ñeàu khoâng ñöôïc ñieåm ñaïo, gioáng nhö trong Thieân Chuùa giaùo vaäy. Vaø theá laø daàn daàn caùc ñaïi chaân lyù noäi moân haàu nhö trôû neân thaát laïc. Moät chöùng cöù roõ reät laø trong soá hai moân phaùi hieän coù taïi Ceylon (Sri LankaND), thì moät phaùi tin söï cheát laø söï huûy dieät hoaøn toaøn cuûa Chaân Ngaõ vaø phaøm ngaõ, coøn phaùi kia giaûi thích Nieát Baøn theo caùch cuûa chuùng toâi. Hoûi : Nhöng taïi sao trong tröôøng hôïp naøy, Phaät giaùo vaø Cô Ñoác giaùo laïi töôïng tröng cho hai ñoái cöïc cuûa vieäc tin töôûng nhö theá ñoù? Ñaùp : Vì leõ chuùng ñöôïc thuyeát giaûng trong caùc tình huoáng khoâng gioáng nhau. ÔÛ AÁn Ñoä, vì cöù khö khö giöõ laáy tri thöùc cao sieâu cuûa mình vaø gaït ra khoûi noù moïi giai caáp khaùc tröø chính giai caáp cuûa hoï, ngöôøi Baø La Moân ñaõ ñöa ñaåy haøng trieäu ngöôøi vaøo vieäc suøng baùi ngaãu töôïng vaø haàu nhö theo Baùi Vaät giaùo. Ñöùc Phaät ñaõ phaûi giaùng moät cuù ñaùnh chí töû (deathblow) vaøo söï töôûng töôïng soâi noåi thieáu laønh maïnh vaø söï meâ muoäi cuoàng tín do söï voâ minh maø ra, söï vieäc nhö theá, tröôùc kia hay sau naøy ít ñöôïc bieát ñeán. Thaø laø theo trieát lyù voâ thaàn coøn hôn laø theo söï thôø phuïng doát naùt maø nhöõng keû "Khaån caàu thaàn thaùnh cuûa hoï maø khoâng ñöôïc ñoaùùi hoaøi, Hoaëc khoâng ñöôïc löu taâm" vaø nhöõng keû soáng vaø cheát trong noãi thaát voïng taâm trí. Tröôùc tieân Ñöùc Phaät phaûi chaän ñöùng doøng thaùc meâ tín ñaày buøn laày naøy, nhoå baät goác reã caùc sai laàm tröôùc khi daïy ra chaân lyù. Chuùa Jesus nhaéc nhôû caùc ñeä töû cuûa Ngaøi raèng caùc Leõ Huyeàn Vi cuûa Trôøi khoâng daønh cho quaàn chuùng keùm hieåu bieát maø chæ daønh cho chæ keû naøo ñöôïc tuyeån choïn maø thoâi, do ñoù, "Ngaøi chæ noùi vôùi quaàn chuùng baèng caùc aån duï" (Matt. XIII, 11). Cuøng moät lyù do nhö cuûa Ñöùc Jesus,
  • 100. 100 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Ñöùc Phaät cuõng khoâng theå giaûng daïy ñuû taát caû, theá neân, vì söï thaän troïng, Ñöùc Phaät cuõng phaûi giaáu bôùt nhieàu ñieàu. Thaäm chí Ngaøi khoâng chòu noùi cho nhaø sö Vacchagotta laø coù hay khoâng coù Chaân Ngaõ trong con ngöôøi. Khi bò thoâi thuùc phaûi traû lôøi, "Ñöùc Theá Toân chæ giöõ im laëng". 1 Hoûi : Ñieàu naøy lieân quan ñeán Ñöùc Phaät, nhöng noù coù lieân quan ñeán kinh Phuùc AÂm khoâng? 1 Khi Ananda, vò ñeä töû ñöôïc ñieåm ñaïo cuûa Ñöùc Phaät, hoûi Ngaøi veà lyù do vì sao Ngaøi laëng thinh thì Phaät traû lôøi cho Ananda moät caùch thaúng thaén vaø roõ raøng baèng cuoäc ñoái thoaïi maø oâng Oldenburg dòch töø kinh Samyuttaka Nikaya nhö sau: "Naøy Ananda, khi du taêng (wandering monk) Vacchagotta hoûi ta: 'Coù Chaân Ngaõ hay khoâng?', neáu ta traû lôøi “Coù Chaân Ngaõ” thì hôõi Ananda, ñoù laø xaùc nhaän trieát lyù cuûa Samanas vaø Brahmanas (a), tin vaøo söï thöôøng toàn. Naøy Ananda, khi du taêng Vacchagotta hoûi ta: 'khoâng coù Chaân Ngaõ phaûi khoâng?', neáu ta traû lôøi "Chaân Ngaõ khoâng coù", thì hôõi Ananda, ñoù laø xaùc nhaän trieát lyù cuûa nhöõng ai tin vaøo söï huûy dieät. Naøy Ananda, khi du taêng Vacchagotta hoûi ta: "Coù Chaân Ngaõ khoâng?", neáu ta traû lôøi: "Coù Chaân Ngaõ", thì hôõi Ananda, ñieàu ñoù ñaùp öùng ñöôïc muïc ñích cuûa ta baèng caùch laøm naûy sinh trong y söï toû ngoä naøy: Phaûi chaêng moïi söï soáng (existences, dhamma) ñeàu phi Chaân Ngaõ (nonego)? Nhöng neáu ta traû lôøi: "Khoâng coù Chaân Ngaõ", thì hôõi Ananda, ñieàu ñoù chæ khieán cho du taêng Vacchagotta bò ñaåy töø tình traïng hoang mang naøy ñeán hoang mang khaùc: "Phaûi chaêng tröôùc kia Chaân Ngaõ cuûa toâi ñaõ khoâng hieän toàn? Nhöng baây giôø noù khoâng coøn nöõa!" Hôn baát cöù ñieàu gì khaùc, ñieàu naøy cho thaáy raèng Ñöùc Phaät khoâng ñöa ra caùc trieát lyù sieâu hình cho quaàn chuùng coát ñeå khoâng laøm cho hoï hoang mang theâm. Ñieàu maø Ñöùc Phaät muoán noùi tôùi laø söï khaùc nhau giöõa phaøm ngaõ nhaát thôøi vôùi Chaân Ngaõ cao sieâu (Higher Self, Thöôïng ngaõ), Thöôïng Ngaõ naøy ñang soi saùng cho Chaân Ngaõ baát hoaïi (imperishable Ego), töùc "Baûn Ngaõ" thieâng lieâng (spiritual "I") cuûa con ngöôøi. (a) Braâhmanas: Caùc Thaùnh Kinh AÁn Giaùo. Caùc taùc phaåm ñöôïc soaïn bôûi vaø cho giai caáp Baø La Moân (Brahmans) (Trích trong "Ngöõ giaûi Minh Trieát Thieâng Lieâng, trang 63. ND)
  • 101. 101 GIAÙO HUAÁN CAÊN BAÛN CUÛA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 67 Ñaùp : Baïn haõy ñoïc lòch söû vaø suy gaãm ñieàu ñoù. Vaøo thôøi kyø maø caùc söï kieän thuaät laïi trong caùc Phuùc AÂm (Gospels) ñöôïc cho laø ñaõ xaûy ra thì coù moät söï khích ñoäng tinh thaàn töông töï xaûy ra trong toaøn theå theá giôùi vaên minh, chæ duy coù caùc keát quaû traùi ngöôïc ôû Phöông Ñoâng vaø Phöông Taây. Caùc thaùnh hieàn thuôû xöa khoâng coøn nöõa. Trong khi ñoù caùc taàng lôùp vaên minh bò buoâng xuoâi theo doøng ngöôøi Sadducees khoâng coù ñöùc tin trôû thaønh nhöõng phuû ñònh theo thuyeát duy vaät vaø chæ laø hình thöùc chaáp neâ vaên töï thôøi Moses ôû Palestine, ñoàng thôøi trôû thaønh tan raõ veà maët luaân lyù ôû La Maõ, caùc taàng lôùp ngheøo khoå vaø thaáp keùm nhaát chaïy theo baøng moân vaø caùc thaàn thaùnh xa laï, hoaëc trôû thaønh keû ñaïo ñöùc giaû vaø ngöôøi Pharisees. Moät laàn nöõa, thôøi ñieåm daønh cho vieäc caûi caùch taâm linh ñaõ ñeán. Vò Thöôïng Ñeá taøn nhaãn, nhaân nhö vaø hay ganh tî cuûa ngöôøi Do Thaùi, vôùi caùc luaät leä taøn baïo nhö “aên mieáng traû mieáng” cuûa oâng ta, nhö töôùi baèng maùu vaø hieán teá thuù vaät, phaûi ñöôïc haï xuoáng haøng thöù yeáu vaø phaûi ñöôïc thay baèng “Cha Treân Trôøi” ñaày loøng töø aùi. Caàn phaûi noùi roõ “Cha Treân Trôøi” khoâng phaûi laø moät Thöôïng Ñeá ngoaïi caøn khoân maø chæ laø Ñaáng Cöùu Theá thieâng lieâng cuûa con ngöôøi nhuïc theå, ngöï trong taâm trí vaø linh hoàn cuûa chính con ngöôøi, trong keû ngheøo cuõng nhö trong ngöôøi giaøu. ÔÛ ñaây, cuõng nhö ôû AÁn Ñoä, caùc bí maät ñieåm ñaïo khoâng theå ñöôïc tieát loä vì e raèng ñöa thaùnh vaät cho choù, thaûy ngoïc quyù cho heo, thì caû Ngöôøi tieát loä vaø vaät ñöôïc tieát loä seõ bò daãm döôùi chaân. Nhö vaäy, söï deø daët cuûa caû Ñöùc Phaät laãn Ñöùc Jesus  cho duø Ñöùc Jesus soáng ngoaøi giai ñoaïn lòch söû daønh rieâng cho Ngaøi hay laø khoâng, ñoàng thôøi Ngaøi cuõng töï cheá khoâng tieát loä moät caùch roõ raøng caùc bí maät cuûa Söï Soáng vaø Söï Cheát  ñaõ ñöa tôùi caùc phuû nhaän hoaøn toaøn cuûa Phaät giaùo Nam Toâng trong moät tröôøng hôïp, coøn trong tröôøng hôïp kia, ñöa tôùi ba hình thöùc baát haøi hoøa cuûa giaùo hoäi Thieân Chuùa vaø 300 phaùi Tin Laønh chæ rieâng ôû nöôùc Anh maø thoâi.
  • 102. 69 TIEÁT VI GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI  Söï Hôïp Nhaát cuûa Moïi Vaät trong Vaïn Höõu Hoûi : Theo quan ñieåm cuûa baø thì Thöôïng Ñeá, Linh Hoàn vaø Con Ngöôøi ñeàu khoâng phaûi laø nhöõng gì maø baø ñaõ noùi vôùi toâi, vaäy thì, theo giaùo lyù cuûa baø, baø coù theå cho toâi bieát ñoù laø nhöõng gì ñöôïc chaêng? Ñaùp : Gioáng nhö vuõ truï vaø taát caû nhöõng gì trong vuõ truï, theo nguoàn goác vaø trong vónh cöûu, caû ba ñeàu laø moät vôùi Caùi Duy Nhaát tuyeät ñoái (the absolute Unity), töùc laø caùi tinh hoa thieâng lieâng baát khaû tri maø toâi ñaõ noùi ñeán. Chuùng toâi khoâng tin coù söï saùng taïo naøo, maø tin coù söï xuaát hieän theo chu kyø vaø tieáp noái cuûa vuõ truï töø coõi hieän toàn chuû quan ñeán coõi hieän toàn khaùch quan, vaøo caùc khoaûng thôøi gian ñeàu ñaën, bao goàm caùc chu kyø daøi. Hoûi : Baø coù theå giaûi thích roõ hôn chaêng? Ñaùp : Ñeå giuùp baïn coù moät khaùi nieäm chính xaùc hôn, xin choïn caùch so saùnh thöù nhaát laø naêm theo maët trôøi, vaø caùch so saùnh thöù hai, töùc laø hai nöûa cuûa naêm ñoù, moãi nöûa taïo ra moät ngaøy vaø moät ñeâm cuûa kyø gian 6 thaùng ôû Baéc Cöïc. Baây giôø, thay vì moät naêm thaùi döông coù 365 ngaøy, neáu coù theå, baïn haõy töôûng töôïng ñoù laø moät Ngöôn (Eternity). Giaû thöû maët trôøi töôïng tröng cho vuõ truï, coøn moãi ngaøy vaø ñeâm ôû ñòa cöïc daøi saùu thaùng  moãi ngaøy vaø ñeâm keùo daøi 182 ngaøn tæ (trillions)vaø trieäu tæ (quadrillions) naêm, thay vì coù 182 ngaøy. Vì maët trôøi moãi buoåi saùng moïc treân chaân trôøi ngoaïi caûnh cuûa chuùng ta, vöôït ngoaøi khoâng gian chuû quan vaø ôû ñieåm ñoái chaân cuûa noù (so vôùi chuùng ta), cuõng theá, vuõ truï xuaát hieän theo chu kyø treân
  • 103. 103 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI 70 coõi khaùch quan, xuaát phaùt töø coõi chuû quan  ñieåm ñoái chaân cuûa khaùch quan. Ñaây laø “chu kyø cuûa Söï Soáng”. Khi maët trôøi khuaát sau chaân trôøi, cuõng nhö Vuõ truï bieán maát vaøo caùc chu kyø ñeàu ñaën, khi “Ñeâm Vuõ truï” buoâng xuoáng. Ngöôøi AÁn Ñoä goïi söï luaân löu naøy laø “Ngaøy vaø Ñeâm cuûa Brahma” hay laø thôøi Khai Nguyeân (time of Manvantara) vaø thôøi Qui Nguyeân (tan raõ). Ngöôøi Taây Phöông coù theå goïi ñoù laø Ngaøy vaø Ñeâm Vuõ truï cuõng ñöôïc. Trong caùc Ñeâm naøy, vaïn vaät ôû trong Toång Theå (All is in All); moïi nguyeân töû ñöôïc dung giaûi thaønh moät Thuaàn Traïng (Homogeneity). Tieán Hoùa vaø Haõo Huyeàn Hoûi : Nhöng ai saùng taïo ra vuõ truï moãi laàn nhö vaäy? Ñaùp : Khoâng ai saùng taïo caû. Khoa hoïc thöôøng goïi ñoù laø dieãn trình tieán hoùa. Caùc trieát gia Tieàn Cô Ñoác vaø caùc nhaø Ñoâng Phöông hoïc goïi ñoù laø söï phaân thaân (emanation). Chuùng toâi, caùc nhaø Huyeàn Linh Hoïc vaø nhaø Minh-Trieát hoïc, thaáy trong ñoù caùi thöïc taïi phoå quaùt vaø vónh cöûu duy nhaát, ñang phoùng ra moät hình aûnh cuûa chính noù theo töøng chu kyø leân treân caùc Thaùi Uyeân voâ haïn cuûa Khoâng gian. Hình aûnh naøy, maø baïn xem nhö laø vuõ truï vaät chaát bieåu loä ngoaïi caûnh (objective material universe) thì chuùng toâi xem nhö laø moät haõo huyeàn giaû taïm chöù khoâng laø gì khaùc. Chæ nhöõng gì vónh haèng môùi laø coù thöïc. Hoûi : Vôùi ñaø naøy, baø vaø toâi cuõng ñeàu laø haõo huyeàn caû. Ñaùp : Vôùi vai troø laø caùc phaøm ngaõ thoaùng qua (flitting personalities), hoâm nay laø moät ngöôøi, ngaøy mai laø ngöôøi khaùc, chuùng ta voán nhö theá ñoù. Baïn coù goïi caùc tia chôùp ñoät ngoät cuûa Baéc Cöïc quang (aurora borealis), töùc tia saùng phöông Baéc, laø “thöïc taïi” chaêng, maëc duø noù coù thöïc nhö trong khi baïn nhìn thaáy noù? Chaéc chaén laø khoâng; noù laø nguyeân nhaân taïo ra noù, neáu thöôøng toàn vaø vónh cöûu, voán laø thöïc taïi duy nhaát, trong khi caùi kia chæ laø haõo huyeàn thoaùng qua. Hoûi : Moïi ñieàu naøy khoâng giaûi thích ñöôïc cho toâi taïi sao caùi haõo huyeàn naøy ñöôïc goïi laø vuõ truï laïi phaùt sinh; laøm sao caùi höõu thöùc
  • 104. 104 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 71 töông lai (the conscious to be), tieáp tuïc töï bieåu loä töø caùi voâ thöùc voán hieän höõu? Ñaùp : Noù laø caùi voâ thöùc chæ duy ñoái vôùi taâm thöùc höõu haïn cuûa chuùng ta maø thoâi. Thöïc ra chuùng ta coù theå dieãn giaûi caâu V trong chöông thöù nhaát cuûa Thaùnh John, vaø noùi: “vaø aùnh saùng (Tuyeät Ñoái) (voán laø boùng toái) chieáu saùng trong boùng toái (voán laø aùnh saùng haõo huyeàn cuûa vaät chaát); vaø boùng toái khoâng bieát aùnh saùng ñoù.” Aùnh saùng tuyeät ñoái naøy cuõng laø ñònh luaät tuyeät ñoái vaø baát bieán. Duø cho baèng söï phaùt xaï (radiation) hay laø phaân thaân (emanation)  chuùng ta khoâng caàn tranh caõi veà teân goïi  vuõ truï traûi qua tính chaát chuû quan thuaàn traïng cuûa noù treân coõi bieåu loä thöù nhaát, chuùng ta ñöôïc daïy raèng coù ñeán baûy coõi nhö theá. Vuõ truï trôû neân thieân veà vaät chaát vaø troïng tröôïc hôn theo cuøng moãi coõi cho ñeán khi noù ñeán coõi cuûa chuùng ta, coõi duy nhaát maø khoa hoïc bieát vaø hieåu ñöôïc moät caùch gaàn ñuùng thaønh phaàn vaät chaát cuûa noù, ñoù laø heä thoáng haønh tinh hay laø heä thoáng thaùi döông  moät heä thoáng rieâng bieät, chuùng ta ñöôïc daïy nhö theá. Hoûi : Baø muoán noùi gì vôùi chöõ rieâng bieät (sui generis)? Ñaùp : Toâi muoán noùi raèng maëc duø ñònh luaät caên baûn vaø caùch vaän haønh chung cuûa caùc luaät Thieân Nhieân ñeàu ñoàng nhaát, Thaùi Döông Heä cuûa chuùng ta (gioáng nhö haøng trieäu Thaùi Döông Heä khaùc trong vuõ truï) vaø ngay caû Ñòa caàu cuûa chuùng ta vaãn coù chöông trình bieåu loä rieâng cuûa noù khaùc vôùi caùc chöông trình rieâng cuûa taát caû caùc heä thoáng khaùc. Chuùng ta noùi ñeán caùc cö daân cuûa caùc haønh tinh khaùc vaø töôûng töôïng raèng neáu hoï laø con ngöôøi, nghóa laø caùc thöïc theå bieát suy tö, thì hoï phaûi gioáng nhö laø chuùng ta. Loái töôûng töôïng cuûa caùc thi só, hoïa só, ñieâu khaéc gia khoâng bao giôø queân trình baøy ngay caû caùc thieân thaàn nhö laø moät baûn sao ñeïp ñeõ cuûa con ngöôøi, coù theâm ñoâi caùnh. Chuùng toâi noùi raèng taát caû caùc ñieàu naøy laø moät sai laàm vaø laø moät doái gaït (delusion); vì leõ neáu treân traùi ñaát nhoû beù naøy, ngöôøi ta chæ thaáy thieân hình vaïn traïng trong heä thöïc vaät (flora), heä ñoäng vaät (fauna) vaø con ngöôøi  töø loaøi rong bieån ñeán caây tuyeát tuøng
  • 105. 105 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI (cedar) ôû Liban, töø con söùa cho ñeán con voi, töø thoå daân Taây Nam Phi (the Bushman) vaø ngöôøi da ñen, ñeán töôïng Apollo Belvedere  neáu laøm thay ñoåi caùc ñieàu kieän vuõ truï vaø haønh tinh, thì taát phaûi coù moät keát quaû hoaøn toaøn khaùc veà heä thöïc vaät, heä ñoäng vaät vaø nhaân loaïi. Cuøng caùc ñònh luaät ñoù seõ taïo ra caùc nhoùm söï vaät vaø thöïc theå hoaøn toaøn khaùc haún, thaäm chí ôû treân coõi naøy cuûa chuùng ta, goàm caû trong noù moïi haønh tinh cuûa chuùng ta. Vaäy thì baûn chaát beân ngoaøi nôi caùc Thaùi Döông Heä khaùc phaûi laø dò bieät nhieàu hôn nöõa, vaø thaät laø ngoác ngheách bieát bao khi phaùn ñoaùn veà caùc ngoâi sao, veà caùc theá giôùi khaùc vaø caû con ngöôøi ôû nôi khaùc baèng chính nhöõng caùi coù nôi chuùng ta, nhö khoa hoïc vaät chaát ñang laøm! Hoûi : Nhöng baø döïa vaøo döõ kieän gì ñeå khaúng ñònh nhö theá? Ñaùp : Khoa hoïc noùi chung seõ khoâng bao giôø chaáp nhaän caùc döõ kieän naøy nhö laø caùc baèng chöùng  baèng chöùng naøy ñöôïc tích luõy töø voâ soá caùc Baäc coù nhaõn thoâng (Seers), caùc Ngaøi ñaõ tröng ra baèng chöùng cho söï kieän naøy. Nhaõn thoâng taâm linh cuûa caùc Ngaøi, caùc khaûo saùt thöïc söï cuûa caùc Ngaøi (nhôø bôûi vaø thoâng qua caùc giaùc quan vaät chaát vaø tinh thaàn khoâng coøn bò haïn cheá bôûi xaùc thòt u toái nöõa) ñaõ ñöôïc kieåm tra vaø ñoái chieáu moät caùch coù heä thoáng vôùi nhau vaø baûn chaát cuûa caùc khaûo saùt ñoù ñöôïc löïa loïc laïi. Taát caû nhöõng gì khoâng ñöôïc xaùc minh theâm baèng kinh nghieäm toång hôïp vaø nhaát trí taùn thaønh, ñeàu bò loaïi boû, trong khi ñoù, chæ coù nhöõng gì ñöôïc ghi nhaän nhö laø chaân lyù ñöôïc thieát laäp, maø trong caùc thôøi kyø khaùc nhau, döôùi caùc nôi choán khaùc nhau vaø qua voâ soá laàn quan saùt khoâng ngöøng, ñöôïc thaáy laø phuø hôïp nhau vaø luoân luoân nhaän ñöôïc theâm söï xaùc minh. Caùc phöông phaùp ñöôïc caùc hoïc giaû vaø caùc nhaø nghieân cöùu cuûa caùc khoa hoïc taâm lyù taâm linh ñeàu khoâng khaùc vôùi phöông phaùp cuûa caùc nhaø nghieân cöùu cuûa khoa hoïc töï nhieân vaø vaät lyù hoïc, nhö baïn seõ thaáy. Chæ coù ñieàu laø lónh vöïc nghieân cöùu cuûa chuùng toâi ôû treân hai bình dieän khaùc nhau, coøn duïng cuï cuûa chuùng toâi khoâng laøm baèng baøn tay con ngöôøi, vì lyù do ñoù maø tình côø chuùng trôû thaønh duïng cuï ñaùng tin duy nhaát. Caùc bình coå cong, bình acquy vaø caùc kính hieån vi cuûa nhaø hoùa hoïc vaø caùc nhaø vaïn vaät hoïc coù theå bò truïc traëc;
  • 106. 106 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 72 kính vieãn voïng vaø duïng cuï ño thôøi gian cuûa nhaø thieân vaên hoïc coù theå trôû neân hö hoûng; coøn caùc duïng cuï ghi nhaän cuûa chuùng toâi ñeàu vöôït ngoaøi aûnh höôûng cuûa thôøi tieát hoaëc caùc yeáu toá khaùc. Hoûi : Vì vaäy maø baø hoaøn toaøn tin töôûng vaøo chuùng phaûi khoâng? Ñaùp : Tin töôûng laø moät töø ngöõ khoâng coù trong caùc töï ñieån Minh Trieát Thieâng Lieâng: chuùng toâi noùi raèng söï hieåu bieát naøy ñöôïc döïa treân quan saùt vaø kinh nghieäm. Tuy nhieân, coù söï khaùc nhau naøy, ñoù laø, trong khi söï quan saùt vaø kinh nghieäm cuûa khoa hoïc vaät chaát ñöa caùc nhaø khoa hoïc ñeán gaàn caøng nhieàu giaû thuyeát “ñaày ñuû” (“working” hypotheses) ñeå coù theå duøng trí oùc trieån khai chuùng, thì tri thöùc cuûa chuùng toâi ñoàng yù ñöa theâm vaøo kho taøng tri thöùc (lore) cuûa noù chæ nhöõng söï kieän naøo ñaõ trôû neân khoâng theå phuû nhaän ñöôïc, vaø ñaõ ñöôïc chöùng minh ñaày ñuû vaø moät caùch tuyeät ñoái. Chuùng toâi khoâng heà coù hai tin töôûng hoaëc hai giaû thuyeát veà cuøng moät vaán ñeà. Hoûi : Coù phaûi döïa treân caùc döõ kieän nhö theá maø baø ñi ñeán choã chaáp nhaän caùc lyù thuyeát kyø laï trong quyeån Phaät giaùo Noäi Moân hay khoâng? Ñaùp : Ñuùng nhö theá. Caùc lyù thuyeát naøy coù theå hôi thieáu chính xaùc trong caùc chi tieát nhoû, vaø thaäm chí coù sai laàm trong caùch trình baøy cuûa caùc nhaø nghieân cöùu khoâng chuyeân nghieäp (lay students). Tuy nhieân, chuùng laïi laø caùc söï thaät trong thieân nhieân vaø tieán gaàn vôùi chaân lyù hôn laø baát cöù giaû thuyeát khoa hoïc naøo. Veà Caáu Taïo Thaát Phaân Cuûa Haønh Tinh Chuùng Ta. Hoûi : Toâi nghe noùi raèng baø moâ taû ñòa caàu cuûa chuùng ta nhö laø moät phaàn cuûa daõy ñòa caàu, coù phaûi theá khoâng? Ñaùp : Ñuùng theá. Nhöng saùu “ñòa caàu” hay baàu haønh tinh kia (globe) khoâng ôû treân cuøng coõi giôùi bieåu loä ra ngoaïi caûnh (plane of objectivity) nhö ñòa caàu chuùng ta; do ñoù, chuùng ta khoâng theå thaáy ñöôïc chuùng. Hoûi : Coù phaûi vì khoaûng caùch quaù xa khoâng?
  • 107. 107 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI 73 Ñaùp : Khoâng phaûi, vì vôùi maét traàn maø chuùng ta vaãn thaáy ñöôïc caùc haønh tinh vaø ngay caû caùc tinh tuù ôû caùc khoaûng caùch voâ cuøng lôùn. Chæ vì saùu baàu haønh tinh naøy naèm ngoaøi caùc phöông tieän tri thöùc hoàng traàn cuûa chuùng ta, hay laø coõi giôùi hieän toàn. Khoâng nhöõng maät ñoä vaät chaát cuûa chuùng, troïng löôïng hay keát caáu cuûa chuùng hoaøn toaøn khaùc vôùi caùc tính chaát naøy cuûa ñòa caàu chuùng ta vaø caùc haønh tinh khaùc maø con ngöôøi ñaõ bieát, maø caùc baàu naøy (so vôùi chuùng ta) coøn ôû moät lôùp khoâng gian (layer of space) hoaøn toaøn khaùc haún, taïm goïi theá, moät lôùp maø caùc giaùc quan hoàng traàn cuûa chuùng ta khoâng theå tri thöùc hoaëc caûm nhaän ñöôïc. Vaø khi toâi noùi laø “lôùp”, thì xin baïn ñöøng ñeå cho trí töôûng töôïng cuûa baïn gôïi cho baïn yù töôûng laø caùc lôùp (layers) naøy gioáng nhö caùc taàng lôùp (strata or beds), caùi naøy naèm treân caùi kia, vì ñieàu naøy cuõng chæ ñöa ñeán moät yù nieäm sai laàm vaø voâ lyù khaùc maø thoâi. Chöõ “lôùp” maø chuùng toâi noùi ôû ñaây laø coõi khoâng gian voâ haïn, maø do baûn chaát cuûa noù, noù khoâng theå naèm trong phaïm vi caùc nhaän thöùc tænh thöùc thoâng thöôøng cuûa chuùng ta, duø thuoäc tinh thaàn hay vaät chaát; noù chæ toàn taïi trong thieân nhieân beân ngoaøi phaïm vi trí naêng hoaëc taâm thöùc bình thöôøng cuûa chuùng ta, ngoaøi phaïm vi cuûa khoâng gian ba chieàu cuûa chuùng ta, ñoàng thôøi cuõng naèm ngoaøi caùch phaân chia thôøi gian cuûa chuùng ta nöõa. Moãi moät trong baûy coõi caên baûn (hay laø lôùp) trong khoâng gian  dó nhieân noùi chung, döôùi hình thöùc khoâng gian thuaàn tuùy theo ñònh nghóa cuûa Locke, chöù khoâng theo khoâng gian höõu haïn cuûa chuùng ta  ñeàu coù tính chaát khaùch quan vaø tính chaát chuû quan cuûa noù, coù khoâng gian vaø thôøi gian rieâng cuûa noù, coù taâm thöùc vaø taäp hôïp caùc giaùc quan rieâng cuûa noù. Nhöng taát caû caùc ñieàu naøy cuõng seõ raát khoù hieåu ñoái vôùi keû naøo ñöôïc huaán luyeän theo loái suy tö ngaøy nay. Hoûi : Khi duøng nhoùm töø “taäp hôïp caùc giaùc quan khaùc” (different set of senses), baø muoán haøm yù ñieàu gì? Coù phaûi ôû trình ñoä con ngöôøi chuùng ta, coù moät caùi gì ñoù maø baø coù theå ñem laøm minh hoïa cho nhöõng gì baø noùi, coát ñeå mang laïi moät yù töôûng roõ raøng hôn ñoái vôùi nhöõng gì maø baø muoán aùm chæ khi noùi ñeán caùc giaùc quan, caùc khoâng gian vaø tuaàn töï caùc tri giaùc chaêng?
  • 108. 108 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Ñaùp : Khoâng coù gì caû; coù leõ ngoaïi tröø nhöõng gì maø ñoái vôùi khoa hoïc, seõ laø moät lyù do khaù tieän duïng ñeå moùc vaøo ñoù moät luaän cöù ngöôïc laïi. Trong luùc chieâm bao, chuùng ta khoâng coù moät taäp hôïp caùc giaùc quan khaùc hay sao? Chuùng ta caûm nhaän, noùi chuyeän, nghe, thaáy, neám vaø hoaït ñoäng noùi chung ôû treân moät coõi giôùi khaùc. Söï thay ñoåi traïng thaùi taâm thöùc cuûa chuùng ta ñöôïc chöùng toû baèng söï kieän raèng moät loaït caùc haønh ñoäng vaø bieán coá bao goàm nhieàu naêm, theo chuùng ta nghó, ñi qua taâm trí chuùng ta trong moät khoaûnh khaéc voâ cuøng thích hôïp. Theá roài söï cöïc kyø nhanh choùng ñoù cuûa hoaït ñoäng taâm trí chuùng ta trong giaác mô, vaø tính chaát töï nhieân hoaøn toaøn vaøo luùc ñoù cuûa moïi hoaït ñoäng khaùc chöùng minh cho ta thaáy raèng chuùng ta hoaøn toaøn ôû treân moät coõi khaùc. Trieát lyù cuûa chuùng toâi daïy chuùng toâi raèng, vì coù baûy maõnh löïc caên baûn trong thieân nhieân vaø baûy coõi hieän toàn, theá neân coù baûy traïng thaùi taâm thöùc, trong ñoù con ngöôøi coù theå soáng, suy tö, nhôù laïi vaø coù söï hieän toàn cuûa mình. ÔÛ ñaây, khoâng theå lieät keâ heát caùc traïng thaùi naøy ñöôïc, vaø muoán laøm vieäc ñoù, ngöôøi ta phaûi quay sang nghieân cöùu veà Sieâu hình hoïc Ñoâng phöông. Nhöng trong hai traïng thaùi naøy  traïng thaùi tænh thöùc vaø traïng thaùi naèm mô  moïi con ngöôøi bình thöôøng, töø moät trieát gia thoâng thaùi, xuoáng ñeán moät keû baùn khai voâ hoïc, ñeàu coù moät baèng chöùng xaùc ñaùng raèng coù caùc traïng thaùi khaùc nhau nhö theá. Hoûi : Vaäy thì baø khoâng thöøa nhaän caùc giaûi thích thöôøng thaáy cuûa khoa sinh vaät hoïc vaø sinh lyù hoïc ñoái vôùi traïng thaùi naèm mô hay sao? Ñaùp : Chuùng toâi khoâng thöøa nhaän caùc giaûi thích ñoù. Thaäm chí chuùng toâi coøn baùc boû caùc giaû thuyeát cuûa caùc nhaø taâm lyù hoïc cuûa baïn nöõa, maø chæ öa chuoäng giaùo lyù cuûa Minh-trieát Ñoâng Phöông. Chuùng toâi tin vaøo baûy coõi hieän toàn cuûa vuõ truï vaø baûy traïng thaùi taâm thöùc, coøn veà Vuõ truï (Universe) hay Ñaïi Vuõ truï (Macrocosm), chuùng toâi döøng laïi ôû coõi thöù tö, vì thaáy raèng ngöôøi ta khoâng theå (vôùi baát cöù möùc ñoä chaéc chaén naøo) vöôït sang phía beân kia. Nhöng
  • 109. 109 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI 74 ñoái vôùi Tieåu Vuõ truï, hay con ngöôøi, chuùng toâi töï do suy ñoaùn veà baûy traïng thaùi vaø nguyeân khí. Hoûi : Baø giaûi thích caùc ñieàu naøy nhö theá naøo? Ñaùp : Tröôùc tieân, chuùng toâi thaáy coù hai thöïc theå (beings) rieâng bieät trong con ngöôøi, ñoù laø thöïc theå tinh thaàn vaø thöïc theå vaät chaát, töùc laø con ngöôøi bieát suy tö vaø con ngöôøi bieát ghi nhaän toái ña caùc tö töôûng naøy khi y coù theå ñoàng hoùa ñöôïc. Do ñoù, chuùng toâi phaân con ngöôøi ra hai baûn chaát khaùc nhau: thöïc theå cao hay con ngöôøi tinh thaàn (spiritual being), goàm coù ba “nguyeân khí” (“principles”) hay traïng thaùi (aspects) vaø thöïc theå thaáp hay laø töù haï theå hoàng traàn (physical quaternary), goàm coù boán  taát caû laø baûy. Baûn Chaát Thaát Phaân Cuûa Con Ngöôøi Hoûi : Coù phaûi ñoù laø caùi maø chuùng toâi goïi laø Tinh thaàn, Linh hoàn vaø con ngöôøi nhuïc theå hay khoâng? Ñaùp : Khoâng phaûi. Ñoù laø caùch phaân chia coå xöa cuûa Plato. Plato laø moät ñeä töû ñieåm ñaïo, do ñoù, khoâng theå ñi vaøo caùc chi tieát caám kî; chæ coù ai quen vôùi trieát lyù coå xöa môùi tìm thaáy baûy phaàn trong caùch phoái hôïp khaùc nhau cuûa Plato ñoái vôùi Linh hoàn vaø Tinh thaàn. OÂng xem con ngöôøi nhö ñöôïc caáu taïo baèng hai phaàn  moät phaàn vónh cöûu ñöôïc taïo ra baèng cuøng moät tinh hoa nhö caùi Tuyeät Ñoái, phaàn kia höõu töû (mortal) vaø hö hoaïi (corruptible), caùc thaønh phaàn cuûa noù baét nguoàn töø caùc vò Tieåu thaàn "saùng taïo" (minor "created" Gods). Theo oâng, con ngöôøi goàm coù: 1/ Moät xaùc thaân höõu töû 2/ Moät nguyeân khí baát töû, vaø 3/ Moät loaïi linh hoàn höõu töû rieâng bieät. Ñoù chính laø nhöõng gì maø chuùng toâi laàn löôït goïi laø con ngöôøi hoàng traàn, Hoàn Taâm linh hay Tinh thaàn (Spiritual Soul or Spirit) vaø sinh hoàn (animal soul) (the Nous and psyche). Ñaây laø caùch phaân chia ñöôïc Thaùnh Paul, moät vò Ñeä töû ñieåm ñaïo khaùc, chaáp nhaän. Thaùnh Paul cho raèng coù moät theå thoâng linh (psychical body) ñöôïc gieo trong theå höõu hoaïi (astral soul or body) vaø moät theå tinh thaàn
  • 110. 110 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 75 (spiritual body) ñöôïc taïo döïng leân (raised) trong chaát lieäu khoâng theå hö hoaïi. Ngay nhö Thaùnh James (III, 15) cuõng khaúng ñònh gioáng nhö vaäy khi noùi raèng "minh trieát" (cuûa linh hoàn thaáp keùm chuùng ta) khoâng töø coõi cao ñi xuoáng, maø laïi coù töø coõi traàn ("psychical", thoâng linh, "demoniacal", ma aùm,  tham khaûo nguyeân vaên Hy Laïp), trong khi minh trieát kia laø minh trieát coõi trôøi. Ngaøy nay, ñieàu ñoù deã hieåu ñeán noãi Plato vaø thaäm chí Pythagoras, trong khi chæ noùi ñeán ba "nguyeân khí", laïi cho raèng chuùng coù baûy chöùc naêng khaùc nhau, trong caùc caùch phoái hôïp khaùc nhau cuûa chuùng, neáu chuùng ta so saùnh choã töông phaûn vôùi giaùo lyù chuùng ta thì ñieàu naøy trôû neân hoaøn toaøn deã hieåu. Chuùng ta haõy xem qua baûy traïng thaùi naøy baèng caùch veõ ra hai baûng bieåu. Caùch phaân chia theo Minh Trieát Thieâng Lieâng (Baéc Phaïn ngöõ // Nghóa coâng truyeàn // Giaûi thích) Töù haï theå (Lower Quaternary) (a) Rupa hay SthulaSharira//Theå hoàng traàn//Laø hieän theå cuûa moïi "nguyeân khí" khaùc trong kieáp soáng. (b) Prana//Sinh khí (life) hay nguyeân khí söï soáng (vital principle)//Chæ caàn cho (a), (c), (d) vaø caùc chöùc naêng cuûa Haï trí, voán bao haøm moïi chöùc naêng bò giôùi haïn vaøo boä oùc (hoàng traàn). (c) Linga Sharira//Theå dó thaùi/Theå Dó Thaùi (Double), theå ma quaùi (phantom body). (d) Kama rupa//Trung taâm cuûa caùc thuù duïc vaø caùc ñam meâ//Ñaây laø trung taâm cuûa ngöôøi thuù, nôi aån taøng ñöôøng phaân chia , taùch con ngöôøi höõu töû ra khoûi thöïc theå baát töû. Tam thöôïng theå baát hoaïi (Upper Imperishable Triad) (e) Manas  moät nguyeân khí coù hai chöùc naêng//trí khoân, trí tueä: voán laø thöôïng trí cuûa con ngöôøi, aùnh saùng hay böùc xaï cuûa noù noái lieàn Chaân Thaàn trong kieáp soáng vôùi con ngöôøi höõu töû// Traïng thaùi töông lai vaø soá meänh do nghieäp quaû ñònh ñoaït cuûa con ngöôøi tuøy thuoäc vaøo vieäc Manas bò huùt xuoáng nhieàu hôn vaøo kama rupa, töùc trung taâm cuûa caùc thuù duïc, hay laø bò huùt leân vôùi Buddhi, töùc Chaân
  • 111. 111 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI Ngaõ Tinh thaàn. Trong tröôøng hôïp sau, taâm thöùc cao cuûa caùc nguyeän voïng taâm linh caù nhaân cuûa trí tueä (Manas), nhôø ñoàng hoùa vôùi Buddhi, ñöôïc Buddhi thu huùt vaø taïo thaønh Chaân Ngaõ, noù tieán nhaäp vaøo traïng thaùi phuùc laïc cuûa Devachan (Devachanic bliss).* (f) Buddhi//Hoàn Tinh thaàn (Spiritual Soul)//Hieän theå cuûa tinh thaàn vuõ truï thuaàn tuùy. (g) Atma//Tinh thaàn (Spirit)//Hôïp nhaát vôùi Ñaáng Tuyeät Ñoái, döôùi hình thöùc tia huyeàn xaï (radiation) cuûa Ñaáng Tuyeät Ñoái Plato daïy ra nhöõng gì? OÂng noùi ñeán con ngöôøi noäi taâm (interior man) goàm coù hai phaàn  moät phaàn baát bieán vaø luoân luoân nhö nhau, ñöôïc taïo ra baèng cuøng chaát lieäu gioáng nhö Thöôïng Ñeá, coøn phaàn kia höõu töû vaø hö hoaïi. "Caû hai phaàn" naøy ñeàu naèm trong Tam Thöôïng Theå vaø Töù haï Theå (xem baûng), OÂng giaûi thích raèng khi linh hoàn, psyche, "chính noù lieân keát vôùi Nous (tinh thaàn hay chaát lieäu thieâng lieâng)1 , noù seõ laøm moïi vieäc moät caùch ñuùng ñaén vaø thích * Trong "Phaät giaùo Noäi moân" cuûa oâng Sinnett, (d), (e) vaø (f) tuaàn töï ñöôïc goïi laø Sinh hoàn (Animal Soul), Nhaân hoàn (Human Soul) vaø Hoàn Tinh thaàn (Spiritual Soul), ñaây cuõng laø caùch phaân chia thích hôïp. Maëc duø caùc nguyeân khí trong "Phaät giaùo Noäi Moân" ñeàu ñöôïc ñaùnh soá, noùi ñuùng ra, ñieàu naøy khoâng coù lôïi. Chæ moät mình Chaân Thaàn nhò theå (AtmaBuddhi) coù theå ñöôïc nghó ñeán nhö laø hai soá cao nhaát (thöù 6 vaø thöù 7). So vôùi taát caû caùc nguyeân khí khaùc, vì chæ coù noù ñang chieám öu theá nôi con ngöôøi, neân "nguyeân khí" ñoù phaûi ñöôïc xem nhö ñöùng treân heát thaûy, khoâng theå ñaùnh soá theo quy luaät chung. Nôi moät soá ngöôøi, chính Thöôïng trí (higher Intelligence) (Manas hay laø nguyeân khí thöù 5) môùi chi phoái phaàn coøn laïi; nôi nhöõng ngöôøi khaùc, Sinh hoàn (kamarupa) ngöï trò toái cao, loä ra caùc baûn naêng thuù tính nhieàu nhaát, vv… 1 Thaùnh Paul goïi Nous cuûa Plato laø "Tinh thaàn", nhöng vì tinh thaàn naøy laø "chaát lieäu" ("substance"), thì dó nhieân noù chæ Buddhi chöù khoâng phaûi Atma, vì veà maët trieát lyù, Atma khoâng theå ñöôïc goïi laø "substance" theo baát luaän tröôøng hôïp naøo. Chuùng toâi goäp chung Atma vaøo soá caùc "nguyeân khí" cuûa con ngöôøi ñeå khoâng taïo ra theâm mô hoà. Thöïc ra, noù khoâng phaûi laø nguyeân khí "cuûa con ngöôøi" maø laø nguyeân khí ñaïi ñoàng tuyeät ñoái maø Buddhi töùc Hoàn Tinh thaàn laø caùi chuyeân chôû (carrier) cuûa noù.
  • 112. 112 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG hôïp"; coøn khi linh hoàn dính maéc vôùi Anoia (söï khôø daïi, hay laø Sinh hoàn khoâng coù lyù trí) thì xaûy ra tröôøng hôïp ngöôïc laïi. Vaäy, nôi ñaây chuùng ta coù Manas (hay linh hoàn noùi chung) ôû döôùi hai traïng thaùi: khi töï noù dính maéc vôùi Anoia (kamarupa cuûa chuùng toâi, hay laø "sinh hoàn" trong "Phaät giaùo Noäi moân") thì linh hoàn höôùng veà söï huûy dieät hoaøn toaøn, xeùt veà phaøm ngaõ; khi lieân keát vôùi Nous (AtmaBuddhi), linh hoàn tan hoøa vaøo trong Chaân Ngaõ baát töû, baát khaû huûy dieät, vaø luùc baáy giôø, yù thöùc tinh thaàn cuûa noù voán ñaõ hieän höõu trôû neân baát töû. Phaân bieät giöõa Linh hoàn vôùi Tinh thaàn Hoûi : Theo nhö söï caùo giaùc cuûa moät soá ngöôøi theo Giaùng Ma thuaät (Spiritualists) vaø moät soá ngöôøi Phaùp theo thuyeát Duy linh (French Spiritists) thì baø coù thöïc söï thuyeát giaûng veà söï huûy dieät cuûa con ngöôøi phaûi khoâng? Ñaùp : Khoâng phaûi vaäy. Nhöng vì caâu hoûi naøy coù hai phaàn moät phaàn laø tính caù bieät (individuality) cuûa Linh Ngaõ (Divine Ego), phaàn kia laø caù tính (personality) cuûa con thuù ngöôøi (human animal)  bao haøm vieäc Chaân Ngaõ ñích thöïc baát töû coù theå hieän hình trong caùc choã caàu ñoàng (seance rooms) döôùi hình thöùc "vong linh hieän hình ("materialized spirit") maø chuùng toâi phuû nhaän nhö ñaõ coù giaûi thích, caùc ñoái thuû cuûa chuùng toâi ñaõ ñöa ra ñieàu caùo buoäc voâ nghóa. Hoûi : Baø vöøa noùi psuche seõ ñi ñeán choã huûy dieät hoaøn toaøn neáu noù dính maéc vaøo Anoia. Plato vaø baø muoán noùi gì veà vieäc naøy? Ñaùp : Toâi cho laø söï huûy dieät hoaøn toaøn phaøm ngaõ thöùc laø moät tröôøng hôïp ngoaïi leä vaø ít coù. Theo quy luaät chung vaø haàu nhö khoâng thay ñoåi thì taâm thöùc phaøm ngaõ tan hoøa vaøo trong taâm thöùc Bieät Ngaõ hay laø taâm thöùc baát töû cuûa Chaân Ngaõ, ñoù laø moät söï chuyeån hoùa hay laø sieâu chuyeån thieâng lieâng (divine transfiguration) vaø söï huûy dieät hoaøn toaøn chæ laø söï huûy dieät cuûa töù haï theå. Baïn coù mong ñôïi con ngöôøi nhuïc theå, hay laø phaøm ngaõ taïm bôï, caùi boùng cuûa noù (theå dó thaùi), caùc baûn naêng con vaät cuûa noù vaø ngay caû söï soáng hoàng traàn cuûa noù, soáng maõi vôùi ”Chaân Ngaõ taâm linh" vaø trôû
  • 113. 113 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI 77 neân vónh cöûu chaêng? Dó nhieân moïi caùi naøy ñeàu ngöng hieän höõu hoaëc laø vaøo luùc ñoù, hoaëc laø ngay sau khi xaùc thaân cheát ñi. Vaøo ñuùng thôøi ñieåm, noù trôû neân hoaøn toaøn tan raõ vaø bieán maát, noùi chung, ñoù laø söï huûy dieät. Hoûi : Vaäy thì baø baùc boû vieäc phuïc sinh trong nhuïc theå? Ñaùp : Chuùng toâi kieân quyeát baùc boû ñieàu ñoù! Taïi sao chuùng toâi voán laø nhöõng ngöôøi tin vaøo trieát hoïc noäi moân coù töø xöa cuûa Coå Nhaân, laïi chaáp nhaän caùc suy luaän phi trieát hoïc cuûa thaàn hoïc Cô Ñoác giaùo sau naøy, bò vay möôïn töø caùc heä thoáng ngoaïi moân cuûa Ai Caäp vaø Hy laïp cuûa nhöõng ngöôøi theo phaùi Ngoä Ñaïo (Gnostics)? Hoûi : Ngöôøi Ai Caäp thôø caùc Tinh Linh Thieân Nhieân vaø thaàn hoùa ngay caû cuû haønh nöõa; cho ñeán nay, ngöôøi theo AÁn giaùo ñeàu laø keû suøng baùi ngaãu töôïng; ngöôøi theo Baùi Hoûa giaùo ñaõ thôø vaø vaãn thôø Maët trôøi, coøn nhöõng trieát gia Hy Laïp loãi laïc nhaát thì hoaëc laø nhöõng keû mô moäng, hoaëc laø nhöõng ngöôøi duy vaät  chöùng côù laø Plato vaø Democritus. Laøm sao baø coù theå so saùnh ñöôïc! Ñaùp : Coù theå laø caùc saùch giaùo lyù vaán ñaùp hieän ñaïi veà khoa hoïc vaø Cô Ñoác giaùo cuûa baïn ñeàu daïy nhö theá; ñoái vôùi caùc trí oùc khoâng thieân vò thì khoâng phaûi nhö theá. Ngöôøi Ai Caäp toân troïng "Ñôn Nguyeân Duy Nhaát" ("OneOnlyOne") döôùi teân goïi laø Nout. Chính töø teân goïi naøy maø Anaxagoras khai sinh ra Nous, hay theo caùch goïi cuûa oâng laø Nous autokrates, töùc laø "Trí hay Tinh thaàn Töï Cöôøng" ("the Minh or Spirit Selfpotent"), archetes kinedeos, ñoäng cô höôùng daãn (leading motor), hay laø ñoäng löïc tieân khôûi (primummobile) cuûa vaïn vaät. Theo oâng, Nous laø Thöôïng Ñeá (God), coøn logos laø con ngöôøi, phaân thaân cuûa Nous. Nous laø tinh thaàn (duø laø trong Vuõ truï, hay trong con ngöôøi), coøn Logos, duø laø Vuõ truï hoaëc theå dó thaùi, laø phaân thaân cuûa Nous, xaùc thaân chæ laø con vaät. Caùc naêng löïc beân ngoaøi cuûa chuùng ta nhaän thöùc ñöôïc hieän töôïng, chæ coù Nous cuûa chuùng ta môùi coù theå bieát ñöôïc thöïc töôïng(a) cuûa chuùng maø thoâi. Chæ (a) Thöïc töôïng (noumena): baûn chaát coát yeáu ñích thöïc cuûa thöïc theå (being) ñöôïc xem nhö taùch bieät vôùi caùc ñoái töôïng deã gaây nhaàm laãn cuûa giaùc quan.
  • 114. 114 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 78 coù logos hay laø thöïc töôïng môùi toàn taïi bôûi vì noù baát töû trong chính baûn theå vaø tinh hoa cuûa noù, coøn logos trong con ngöôøi laø Chaân Ngaõ Vónh Haèng, noù luaân hoài vaø toàn taïi maõi maõi. Nhöng laøm theá naøo maø caùi boùng phuø du hay ôû beân ngoaøi, töùc caùi lôùp aùo taïm bôï cuûa Phaân Thaân thieâng lieâng ñoù coù theå quay laïi coäi nguoàn maø töø ñoù noù xuaát phaùt, laïi laø nhöõng gì ñöôïc soáng laïi maø khoâng hö hoaïi? Hoûi : Baø vaãn coøn khoù coù theå traùnh ñöôïc vieäc bò buoäc toäi laø ñaõ ñaët ra caùch phaân chia môùi veà caùc thaønh phaàn taâm linh vaø thoâng linh cuûa con ngöôøi, vì leõ khoâng coù moät trieát gia naøo noùi ñeán chuùng, maëc duø baø tin raèng Plato coù laøm nhö theá. Ñaùp : Toâi vaãn giöõ quan ñieåm naøy. Ngoaøi Plato, Pythagoras cuõng theo cuøng yù kieán ñoù1 . OÂng moâ taû Linh hoàn ñöôïc xem nhö moät Ñôn Vò töï haønh ñoäng (selfmoving Unit) (monad) goàm ba thaønh phaàn: Nous (Tinh thaàn), phren (trí tueä) vaø thumos (söï soáng, sinh khí hay Nephresh cuûa Do Thaùi Bí Giaùo), maø ba thaønh phaàn naøy töông hôïp vôùi "AtmaBuddhi" (töùc Tinh thaànLinh hoàn thöôïng ñaúng), vôùi Manas (Ego) vaø vôùi Kamarupa keát hôïp vôùi phaûn aûnh thaáp cuûa Manas. Noùi chung, nhöõng gì maø caùc trieát gia coå Hy laïp goïi laø Linh hoàn thì chuùng toâi goïi laø Tinh thaàn hay Hoàn Tinh thaàn (spiritual Soul), Buddhi, vôùi vai troø laø hieän theå cuûa Atma (Agathon, hay Thöôïng Ñeá Toái Cao cuûa Plato). Vieäc maø Plato vaø nhöõng ngöôøi khaùc noùi raèng chuùng ta coù cuøng phren vaø thumos vôùi loaøi thuù, chöùng toû (Ngöõ giaûi Minh Trieát Thieâng Lieâng, trang 272) 1 Plutarch noùi: Plato vaø Pythagoras chia linh hoàn ra laøm hai phaàn, phaàn bieát suy luaän (noetic) vaø phaàn khoâng suy luaän (irrational, agnoia); phaàn linh hoàn bieát suy luaän thì coøn maõi, vì maëc duø phaàn ñoù khoâng phaûi laø Thöôïng Ñeá, noù laïi laø "saûn phaåm cuûa Thöôïng Ñeá vónh haèng, coøn phaàn linh hoàn khoâng suy luaän (agnoia) thì maát ñi". Thuaät ngöõ hieän duøng Agnostic xuaát phaùt töø Agnosis, moät chöõ coù cuøng goác gaùc. Chuùng toâi töï hoûi taïi sao oâng Huxley, taùc giaû cuûa chöõ naøy, laïi noái keát trí tueä vó ñaïi cuûa oâng vôùi "phaàn hoàn phi lyù luaän" voán seõ tieâu tan naøy? Coù phaûi ñoù laø söï nhuõn nhaën quaù ñaùng cuûa nhaø duy vaät ñöông ñaïi naøy hay chaêng?
  • 115. 115 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI raèng trong tröôøng hôïp naøy, phaûn aûnh cuûa haï trí (baûn naêng) vaø kamarupa (caùc thuù duïc sinh ñoäng) ñöôïc nhaéc tôùi. Vaø vì Socrates vaø Plato coâng nhaän caùi ñaàu moái naøy vaø thuaän theo noù, neáu theâm vaøo naêm caùi lieät keâ sau ñaây Agathon (Thöôïng Ñeá hay Atma), Psuch (Linh hoàn theo nghóa toång hôïp cuûa chöõ ñoù), Nous (Tinh thaàn hay Trí tueä), Phren (trí tueä hoàng traàn) vaø Thumos (kamarupa hay caùc thò duïc), chuùng ta coäng theâm eidolon cuûa caùc Bí Phaùp (Mysteries), caùi hình boùng (the shadowy form) hay laø theå dó thaùi con ngöôøi, vaø theå xaùc, thì seõ deã daøng chöùng minh raèng caùc yù hieán cuûa caû Pythagoras laãn Plato ñeàu gioáng vôùi caùc yù töôûng cuûa chuùng toâi. Ngay ñeán ngöôøi Ai Caäp cuõng chuû tröông caùch phaân chia theo thaát phaân. Hoï cho raèng khi Linh hoàn (Ego) thoaùt ra, linh hoàn phaûi vöôït qua baûy khoang (chambers) hay nguyeân khí cuûa noù, trong caùc nguyeân khí naøy, coù caùi noù boû laïi sau, coù caùi noù mang theo cuøng vôùi noù. Caùi dò bieät duy nhaát laø, luoân luoân ghi nhôù seõ coù hình phaït khi tieát loä caùc giaùo lyù huyeàn bí, ñoù laø söï cheát, hoï ñöa ra giaùo lyù ôû nhöõng neùt chính, trong khi chuùng toâi baøn thaûo vaø giaûi thích giaùo lyù ñoù ôû caùc chi tieát. nhöng tuy vaäy, chuùng toâi chæ ñöa ra cho theá gian nhöõng gì ñöôïc cho pheùp maø thoâi, ngay chính trong caùc giaùo lyù cuûa chuùng toâi cuõng coøn nhieàu chi tieát quan troïng vaãn ñöôïc giöõ laïi, nhöõng ai nghieân cöùu trieát hoïc noäi moân vaø coù tuyeân theä phaûi giöõ im laëng môùi ñöôïc pheùp bieát maø thoâi. Giaùo Lyù Cuûa Hy Laïp Hoûi : Chuùng toâi coù bieát nhieàu hoïc giaû Hy Laïp, Latin, Baéc Phaïn vaø Hebrew nöõa. taïi sao chuùng toâi khoâng tìm thaáy trong caùc dòch phaåm cuûa hoï nhöõng gì giuùp cho chuùng toâi coù ñöôïc manh moái ñoái vôùi nhöõng gì baø thuyeát giaûng? Ñaùp : Bôûi vì caùc dòch giaû cuûa baïn, maëc duø raát thoâng thaùi, ñaõ bieán caùc trieát gia, nhaát laø caùc trieát gia Hy Laïp, thaønh caùc nhaø vieát vaên mô hoà bí hieåm (misty writers) thay vì laø caùc nhaø vieát loaïi vaên veà
  • 116. 116 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 79 huyeàn hoïc (mystic writers)(a) . Laáy thí duï haõy ñoïc nhöõng gì maø Plutarch(b) noùi veà "caùc nguyeân khí" ("principles") cuûa con ngöôøi. Nhöõng gì maø oâng moâ taû laïi ñöôïc ngöôøi ta hieåu theo nghóa ñen vaø bò gaùn cho laø meâ tín vaø thieáu hieåu bieát veà sieâu hình hoïc. Toâi xin ñöa ra moät ví duï minh hoïa nhö sau. Plutarch noùi: "Con ngöôøi laø moät phöùc hôïp; vaø nhöõng ai nghó raèng con ngöôøi ñöôïc taïo ra chæ baèng hai thaønh phaàn laø laàm laãn. Vì hoï töôûng raèng söï hieåu bieát (trí khoân cuûa boä oùc) laø moät phaàn cuûa linh hoàn (Tam Thöôïng Theå) nhöng caùi sai laàm ôû choã naøy khoâng nghieâm troïng baèng nhöõng ngöôøi xem linh hoàn laø moät phaàn cuûa theå xaùc, nghóa laø, nhöõng ngöôøi bieán Tam Thöôïng Theå thaønh moät thaønh phaàn cuûa töù haï theå höõu töû hö hoaïi. Vì leõ söï hieåu bieát (understanding) (töùc Nous) vöôït xa hôn linh hoàn, gioáng nhö linh hoàn thaùnh thieän vaø thieâng lieâng hôn xaùc thaân. Theá roài söï phoái hôïp cuûa linh hoàn (psuche) vôùi söï hieåu bieát (nous) taïo ra lyù trí; coøn linh hoàn phoái hôïp vôùi xaùc thaân (hay laø thumos, sinh hoàn) taïo ra thò duïc (passion). Trong hai phaàn thì moät phaàn laø caùi khôûi thuûy (beginning) hay laø nguyeân khí cuûa vui thích vaø ñau khoå, coøn phaàn kia cuûa ñöùc haïnh vaø taät xaáu. Trong ba phaàn ñöôïc keát hôïp vaø ñöôïc thu gom laïi vôùi nhau thì ñòa caàu cung caáp xaùc thaân, nguyeät caàu cung caáp linh hoàn, coøn thaùi döông cung caáp söï hieåu bieát ñöa tôùi söï sinh hoùa (generation) con ngöôøi". Caâu cuoái cuøng thuaàn tuùy aån duï vaø chæ nhöõng ai thoâng thaïo khoa hoïc huyeàn bí veà caùc töông öùng vaø bieát ñöôïc thieân theå (planet) naøo coù lieân quan vôùi nguyeân khí naøo môùi hieåu ñöôïc. Plutarch chia nguyeân khí ra laøm ba nhoùm vaø cho raèng xaùc thaân laø moät phöùc hôïp (compound) goàm theå xaùc (physical frame), caùi boùng ñaåu tinh (astral shadow) vaø linh khí (breath), töùc laø ba phaàn haï ñaúng, voán ñöôïc taïo ra töø caùt buïi vaø trôû veà caùt buïi; oâng cho raèng nguyeân khí trung gian (a) Coù leõ ôû ñaây taùc giaû muoán duøng loái chôi chöõ theo loái ñoái aâm cuûa hai töø "mystic" vaø "misty".(ND) (b) Plutarch (?46?120), vaên só Hy Laïp.(ND)
  • 117. 117 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI vaø linh hoàn baûn naêng (instinctual soul), töùc phaàn thöù hai phaùt xuaát töø vaø qua nguyeät caàu, ñoàng thôøi luoân luoân chòu aûnh höôûng cuûa nguyeät caàu1 ; vaø chæ coù phaàn cao hay laø Hoàn Tinh thaàn, vôùi caùc yeáu toá Atma vaø Manasic trong ñoù maø oâng cho laø moät phaân thaân tröïc tieáp cuûa maët Trôøi (Maët trôøi ôû ñaây thay cho Agathon, Thöôïng Ñeá Toái Cao). Ñieàu naøy ñöôïc chöùng minh bôûi nhöõng gì maø oâng noùi theâm nhö sau: "Baây giôø, trong caùc söï cheát maø chuùng ta traûi qua, moät söï cheát laøm cho con ngöôøi töø ba thaønh hai, coøn söï cheát kia laøm cho töø hai thaønh moät. Söï cheát tröôùc ôû trong vuøng vaø trong quyeàn haïn cuûa thaàn Demeter, töø ñoù xuaát phaùt ra teân goïi ñöôïc daønh cho caùc Bí Phaùp, telein gioáng vôùi teân goïi daønh ñeå chæ söï cheát, teleutan. Söï cheát kia xaûy raèng trong nguyeät caàu hay vuøng cuûa Persephon." Ñaây laø choã giaùo lyù cuûa chuùng toâi chöùng minh con ngöôøi coù caáu taïo thaát phaân khi coøn soáng; coøn laïi naêm phaàn ngay sau khi cheát ôû Kamaloka; vaø moät Chaân Ngaõ tam phaân, töùc Hoàn Tinh thaàn, vaø taâm thöùc ôû Devachan. Söï phaân ly naøy tröôùc tieân xaûy ra ôû "Ñoàng coû cuûa Hades" (töùc Kamaloka theo caùch goïi cuûa Plutarch), keá ñoù ôû Devachan, laø phaàn then choát cuûa caùc nghi leã trong caùc Bí Phaùp thieâng lieâng, khi caùc öùng vieân ñieåm ñaïo ñoùng toaøn boä bi kòch cheát ñi vaø phuïc sinh döôùi hình thöùc tinh thaàn vinh quang, bôûi teân goïi ñoù chuùng toâi muoán noùi ñeán: Taâm thöùc. Ñaây cuõng laø ñieàu maø Plutarch aùm chæ khi oâng noùi: "Hermes ñoái vôùi beân naøy laø hoàng traàn bao nhieâu thì ñoái vôùi beân kia laø thieân giôùi baáy nhieâu." Caùi naøy taùch linh hoàn ra khoûi xaùc thaân moät caùch ñoät ngoät vaø döõ doäi, coøn Proserpina taùch rôøi söï hieåu bieát ra khoûi linh hoàn moät caùch 1 Caùc nhaø Do Thaùi Bí giaùo (Kabalists) bieát ñöôïc moái lieân heä cuûa Jehovah, Ñaáng ban söï soáng vaø con treû (the life and childrengiver), vôùi Maët traêng, vaø aûnh höôûng cuûa Maët traêng treân söï sinh saûn, seõ laïi thaáy ñieåm naøy cuõng nhieàu nhö moät soá nhaø chieâm tinh hoïc seõ thaáy.
  • 118. 118 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 80 eâm aùi vaø töø töø1 . Vì lyù do naøy, Proserpina ñöôïc goïi laø Monogenes, caùi sinh ra duy nhaát (only begotten), hay ñuùng hôn ñöôïc sinh ra moät mình (begetting one alone), vì phaàn öu tuù cuûa con ngöôøi trôû neân ñôn ñoäc khi noù ñöôïc Proserpina taùch ra. Caû caùi naøy laãn caùi kia xaûy ra nhö theá tuøy theo baûn chaát. Soá meänh (Fatum or karma) ñònh ñoaït raèng, duø laø coù hoaëc khoâng coù söï hieåu bieát (trí tueä, mind), khi ra khoûi xaùc thaân, seõ ñi lang thang moät thôøi gian trong vuøng naèm giöõa ñòa caàu vôùi nguyeät caàu (kamaloka), maëc duø khoâng phaûi taát caû ñeàu nhö nhau2 . Ñoái vôùi ngöôøi khoâng coâng chính vaø ngöôøi phoùng ñaûng luùc ñoù môùi chòu hình phaït do caùc loãi laàm cuûa hoï; coøn ngöôøi löông thieän vaø ñöùc haïnh bò giöõ laïi ôû ñoù cho ñeán khi hoï ñöôïc thanh loïc, vaø nhôø vieäc chuoäc loãi, hoï taåy ra khoûi hoï moïi nhieãm tröôïc maø hoï maéc phaûi do söï laây nhieãm cuûa xaùc thaân, y nhö theå do söùc khoûe toài teä, ñöôïc soáng trong phaàn oân hoøa nhaát cuûa khoâng khí, goïi laø Ñoàng coû Hades, nôi maø hoï phaûi ôû laïi trong moät thôøi gian ñöôïc ñònh tröôùc. Vaø luùc ñoù, nhö theå hoï trôû laïi töø moät cuoäc haønh höông ñaây ñoù, hay laø moät chuyeán xa queâ höông laâu daøi, hoï höôûng ñöôïc nieàm vui gioáng nhö hoï laø keû chính thöùc nhaän ñöôïc söï ñieåm hoùa vaøo caùc Bí Phaùp Thieâng lieâng, nieàm vui naøy pha laãn vôùi phieàn haø, thaùn phuïc, vaø moãi ngöôøi ñeàu coù caùi hy voïng rieâng bieät vaø ñaëc bieät cuûa mình". Ñaây laø Nieát Baøn Cöïc Laïc (Nirvana bliss) maø khoâng moät nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng naøo coù theå moâ taû moät caùch roõ reät hôn ñöôïc, duø laø baèng ngoân ngöõ huyeàn moân, caùi nieàm vui tinh thaàn ôû 1 Proserpina hay Persephone ôû ñaây töôïng tröng cho nghieäp quaû sau khi cheát. Ngöôøi ta cho raèng haäu töû nghieäp naøy ñieàu chænh vieäc "nguyeân khí" thaáp taùch ra khoûi "nguyeân khí" cao: Linh hoàn, vôùi vai troø laø Nephesh, linh khí cuûa ñôøi soáng linh hoaït, voán ôû laïi Kamaloka trong moät thôøi gian, taùch ra khoûi Thöôïng Ngaõ phöùc hôïp, voán ñi vaøo traïng thaùi Devachan, hay laø chí phuùc. 2 Cho tôùi khi "nguyeân khí" cao thuoäc tinh thaàn taùch ra khoûi nguyeân khí thaáp, nguyeân khí thaáp ôû laïi kamaloka cho ñeán khi bò tan raõ.
  • 119. 119 GIAÙO HUAÁN MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG VEÀ THIEÂN NHIEÂN VAØ CON NGÖÔØI 81 Devachan, nôi maø moãi ngöôøi ñeàu coù Thieân Ñaøng cuûa mình chung quanh mình, do taâm thöùc mình döïng neân. Nhöng baïn phaûi coi chöøng caùi loãi laàm chung maø ngay caû trongraát nhieàu ngöôøi trong Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chuùng toâi cuõng rôi vaøo. Ñöøng töôûng raèng vì con ngöôøi ñöôïc goïi laø coù caáu taïo thaát phaân, keá ñoù nguõ phaân vaø roài thaønh boä ba maø cho raèng con ngöôøi laø moät keát hôïp cuûa baûy, naêm hoaëc laø ba thöïc theå, hoaëc laø theo nhö moät taùc giaû khaûo cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng dieãn taû moät caùch chính xaùc thì con ngöôøi coù nhieàu lôùp voû caàn ñöôïc boùc ra gioáng nhö caùc lôùp voû cuûa moät cuû haønh. Nhö ñaõ noùi, tröø xaùc thaân, sinh khí (life) vaø theå dó thaùi (astral eidolon), caû ba ñeàu tan raõ luùc cheát, caùc nguyeân khí chæ ñôn thuaàn laø caùc phöông dieän (aspects) vaø caùc traïng thaùi (states) taâm thöùc. Chæ coù moät con ngöôøi ñích thöïc, keùo daøi suoát chu kyø soáng vaø coù baûn chaát baát töû, neáu khoâng phaûi laø hình haøi baát töû, vaø ñaây laø Manas, con ngöôøi Trí Tueä (Mindman) hay laø Taâm thöùc nhaäp theå (embodied Consciousness). Caùc nhaø duy vaät baøi baùc vieäc naøy, hoï phuû nhaän vieäc trí tueä vaø taâm thöùc coù theå taùc ñoäng maø khoâng caàn vaät chaát. Ñoái vôùi chuùng toâi, vieäc baøi baùc ñoù khoâng coù giaù trò. Chuùng toâi khoâng phuû nhaän söï chí lyù trong luaän cöù cuûa hoï, nhöng chuùng toâi chæ xin hoûi caùc keû choáng ñoái chuùng toâi: "Quí vò coù bieát taát caû caùc traïng thaùi vaät chaát chöa, hay laø cho ñeán nay quí vò chæ môùi bieát ñöôïc coù ba traïng thaùi thoâi? Vaø laøm sao quí vò bieát ñöôïc ñieàu maø chuùng toâi noùi ñeán nhö laø Taâm thöùc tuyeät ñoái hay laø Thöôïng Ñeá maõi maõi voâ hình vaø baát khaû tri, maëc duø luoân luoân vöôït quaù yù nieäm höõu haïn cuûa nhaân loaïi chuùng ta, coøn laø Tinh thaànvaät chaát ñaïi ñoàng hay laø vaät chaátTinh thaàn döôùi hình thöùc voâ haïn tuyeät ñoái?". Luùc baáy giôø, ñoù chính laø moät trong caùc traïng thaùi teá phaân thaáp nhaát cuûa Tinh thaànvaät chaát naøy, vaø döôùi caùc bieåu loä thuoäc chu kyø khai nguyeân cuûa noù, noù laø Chaân Ngaõ höõu thöùc voán taïo ra thieân ñaøng cuûa rieâng noù, coù theå laø thieân ñaøng aûo töôûng, nhöng vaãn laø moät traïng thaùi chí phuùc. Hoûi : Nhöng Devachan laø gì?
  • 120. 120 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Ñaùp : Theo nghóa ñen laø "ñaát cuûa caùc thaàn" ("land of gods); moät tình traïng, moät traïng thaùi phuùc laïc tinh thaàn. Veà phöông dieän trieát lyù, ñoù laø tình traïng tinh thaàn tuy töông töï nhöng linh hoaït vaø hieän thöïc hôn laø giaác mô linh hoaït nhaát. Ñoù laø traïng thaùi sau khi cheát cuûa ña soá theá nhaân.
  • 121. 121 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 82 TIEÁT VII Veà Caùc Traïng Thaùi Haäu Töû Khaùc Nhau  Con Ngöôøi Hoàng Traàn vaø Con Ngöôøi Taâm Linh Hoûi : Toâi thaät haøi loøng khi ñöôïc bieát baø tin vaøo söï baát töû cuûa Linh hoàn (Soul). Ñaùp : Khoâng phaûi cuûa "Linh hoàn" maø cuûa Tinh thaàn thieâng lieâng (divine Spirit), hay ñuùng hôn laø tin vaøo söï baát töû cuûa Chaân Ngaõ luaân hoài (reincarnating Ego). Hoûi : Khaùc nhau ra sao? Ñaùp : Theo trieát lyù cuûa chuùng toâi thì coù söï khaùc nhau raát lôùn, nhöng ñaây laø moät vaán ñeà quaù tröøu töôïng vaø khoù hieåu khoâng theå noùi qua moät caùch sô saøi ñöôïc. Chuùng ta seõ phaûi phaân tích chuùng moät caùch rieâng bieät, vaø keá ñoù keát hôïp laïi. Chuùng ta coù theå baét ñaàu vôùi Tinh thaàn. Chuùng toâi cho raèng Tinh thaàn ("Töø phuï ôû treân Trôøi" cuûa Ñöùc Jesus), hay laø Atman, khoâng phaûi laø vaät sôû höõu rieâng bieät cuûa baát cöù ngöôøi naøo maø laø tinh tuùy Thieâng lieâng voán khoâng coù hình haøi, khoâng coù daïng thöùc, khoâng theå ño löôøng, khoâng theå thaáy ñöôïc vaø khoâng theå phaân chia, nhöõng gì khoâng coù thöïc (exist) nhöng laïi toàn taïi (is), cuõng nhö ngöôøi theo Phaät giaùo noùi ñeán Nieát Baøn vaäy. Noù chæ phuû boùng (overshadows) leân chuùng sinh (mortal); nhöõng gì xaâm nhaäp vaøo con ngöôøi vaø toûa ra toaøn cô theå chæ laø caùc tia saùng toaøn hieän cuûa noù maø thoâi, töùc laø aùnh saùng, toûa chieáu qua Buddhi, hieän theå vaø phaân thaân tröïc tieáp cuûa noù. Ñaây laø yù nghóa huyeàn bí cuûa caùc khaúng ñònh cuûa haàu heát taát caû caùc trieát gia coå khi hoï noùi raèng "caùi
  • 122. 122 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 83 phaàn thuaàn lyù cuûa linh hoàn con ngöôøi" * khoâng bao giôø hoaøn toaøn nhaäp vaøo con ngöôøi maø chæ phuû boùng leân con ngöôøi, hoaëc nhieàu hoaëc ít, xuyeân qua Hoàn tinh thaàn khoâng thuaàn lyù hay laø Buddhi.** Hoûi : Toâi laàm töôûng raèng chæ moät mình "Sinh hoàn" ("Anima Soul") môùi laø khoâng thuaàn lyù chöù khoâng phaûi Hoàn Thieâng. Ñaùp : Baïn phaûi phaân bieät söï khaùc nhau giöõa nhöõng gì "khoâng duy lyù" moät caùch tieâu cöïc hay moät caùch thuï ñoäng, vì chöa phaân hoùa, vôùi nhöõng gì khoâng duy lyù vì quaù linh hoaït vaø tích cöïc. Con ngöôøi laø moät söï töông heä cuûa caùc quyeàn naêng tinh thaàn, cuõng nhö moät töông heä cuûa caùc löïc hoùa hoïc vaø vaät lyù, hoaït ñoäng ñöôïc nhôø caùc "nguyeân khí". Hoûi : Toâi coù tìm hieåu nhieàu veà ñeà taøi naøy, vaø theo toâi thaáy, döôøng nhö caùc khaùi nieäm cuûa caùc trieát gia thôøi coå khaùc raát nhieàu vôùi khaùi nieäm cuûa caùc nhaø Do Thaùi Bí giaùo thôøi Trung Coå, maëc duø hoï coù hôïp nhau ôû moät soá ñieåm ñaëc bieät. Ñaùp : Söï dò bieät quan troïng nhaát giöõa hoï vaø chuùng toâi laø ôû choã naøy. Trong khi cuøng vôùi phaùi Taân Plato vaø giaùo lyù Ñoâng phöông, chuùng toâi tin raèng Tinh thaàn (Atma) khoâng bao giôø giaùng xuoáng theo baûn theå (hypostatically) vaøo trong con ngöôøi soáng, maø chæ truùt xuoáng hoaëc nhieàu hoaëc ít tia saùng cuûa noù leân con ngöôøi noäi taâm (keát hôïp taâm linh vaø tinh thaàn cuûa caùc nguyeân khí tinh anh), thì caùc nhaø Do Thaùi Bí giaùo laïi chuû tröông raèng Tinh thaàn con ngöôøi töï taùch khoûi ñaïi döông aùnh saùng vaø Tinh thaàn Vuõ truï, thaáu nhaäp vaøo Linh hoàn * Theo nghóa chung, töø ngöõ "rational" ("thuaàn lyù") haøm yù laø moät caùi gì ñoù xuaát phaùt töø Minh trieát Vónh Cöûu. ** Khoâng thuaàn lyù (irrational) coù yù nghóa nhö laø moät phaân thaân thuaàn khieát (pure emanation) cuûa Toaøn Linh Trí, noù coù theå khoâng coù lyù trí caù nhaân cuûa chính noù treân coõi vaät chaát naøy, maø gioáng nhö Maët Traêng möôïn aùnh saùng cuûa noù töø maët trôøi vaø möôïn söï soáng cuûa noù töø traùi ñaát, Buddhi cuõng theá, nhaän aùnh saùng Minh trieát cuûa noù töø Atma, coù ñöôïc caùc tính chaát thuaàn lyù cuûa noù töø Manas. Töï chính noù, vôùi cöông vò thuaàn traïng, Buddhi khoâng coù thuoäc tính.
  • 123. 123 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 84 con ngöôøi, nôi ñoù noù ôû laïi suoát kieáp soáng nguïc tuø trong lôùp voû tinh anh. Taát caû caùc nhaø Do Thaùi Cô Ñoác cuõng chuû tröông gioáng nhö vaäy, vì hoï khoâng theå chaët ñöùt söï troùi buoäc caùc trieát lyù cuûa Kinh Thaùnh vaø coù tính caùch nhaân nhö cuûa hoï. Hoûi : Baø chuû tröông nhö theá naøo? Ñaùp : Chuùng toâi cho raèng chuùng ta chæ coù theå coù tia huyeàn xaï (radiation) cuûa Tinh thaàn (hay laø Atma) trong caùi voû tinh anh vaø chæ ôû möùc ñoä lieân quan tôùi caùi röïc rôõ tinh thaàn ñoù maø thoâi. Chuùng toâi cho raèng con ngöôøi vaø linh hoàn phaûi chinh phuïc söï baát töû baèng caùch tieán tôùi hôïp nhaát vôùi (neáu thaønh coâng) nhöõng gì maø sau naøy, chuùng seõ ñöôïc lieân keát, vaø vaøo nhöõng gì maø sau roát, taïm goïi laø ñöôïc haáp thu. Vieäc ñieàu chænh cho thích hôïp cuûa con ngöôøi sau khi cheát tuøy thuoäc vaøo tinh thaàn chöù khoâng tuøy vaøo linh hoàn vaø theå xaùc cuûa ngöôøi ñoù. Maëc duø töø ngöõ "phaøm ngaõ" theo nghóa thöôøng hieåu laø moät ñieàu phi lyù neáu ñöôïc duøng theo nghóa ñen ñeå chæ tinh hoa baát töû cuûa chuùng ta, vôùi vai troø laø Chaân Ngaõ caù bieät cuûa chuùng ta, phaøm ngaõ vaãn laø moät thöïc theå rieâng bieät, töï noù baát töû vaø vónh cöûu. Chæ trong tröôøng hôïp cuûa nhöõng keû baøng moân hoaëc cuûa keû troïng toäi trong nhieàu kieáp soáng, khoâng cöùu chuoäc ñöôïc … thì sôïi chæ saùng choùi voán noái lieàn tinh thaàn vôùi hoàn caù nhaân (personal soul) töø luùc ñöùa treû ra ñôøi, bò taùch ra maïnh meõ, thöïc theå thoaùt xaùc trôû neân taùch rôøi khoûi hoàn caù nhaân, hoàn naøy bò huûy dieät maø khoâng ñeå laïi aán töôïng nhoû naøo cuûa chính noù leân treân thöïc theå thoaùt xaùc. Neáu söï hôïp nhaát ñoù giöõa haï trí hay laø trí caù nhaân (the lower or personal Manas) vôùi Chaân Ngaõ luaân hoài caù bieät, khoâng ñöôïc thöïc hieän trong kieáp soáng, thì luùc ñoù haï trí bò boû laïi ñeå chia seû soá phaän cuûa caùc ñoäng vaät haï ñaúng, töø töø tan bieán vaøo trong dó thaùi vaø ñeå cho phaøm ngaõ bò huûy dieät. Nhöng ngay caû luùc baáy giôø, Chaân Ngaõ vaãn coøn laø moät thöïc theå rieâng bieät. Chaân Ngaõ tinh thaàn chæ maát ñi traïng thaùi Devachan  sau kieáp soáng ñaëc bieät ñoù vaø trong tröôøng hôïp thaät söï voâ ích ñoù  döôùi hình thöùc phaøm ngaõ coù lyù töôûng ñoù, vaø bò taùi sinh laïi, sau moät thôøi gian ngaén höôùng ñöôïc töï do haàu nhö töùc thì vôùi tö caùch laø moät Chôn Linh haønh tinh (planetary spirit).
  • 124. 124 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Trong Isis Unveiled coù noùi raèng caùc Chôn linh haønh tinh hay Thieân thaàn (Angels) töùc "caùc thaàn cuûa ngöôøi ngoaïi giaùo (Pagans) hoaëc laø caùc Toång Thieân thaàn (Archangels) cuûa ngöôøi Thieân Chuùa giaùo", seõ khoâng bao giôø trôû thaønh ngöôøi treân haønh tinh chuùng ta kia maø. Ñaùp : Hoaøn toaøn ñuùng, Khoâng phaûi taát caû ñeàu "nhö theá" maø chæ moät vaøi haïng Chôn linh Haønh tinh cao caáp thoâi. Caùc Ngaøi seõ khoâng bao giôø trôû thaønh ngöôøi treân haønh tinh naøy, bôûi vì caùc Ngaøi laø caùc Chôn Linh ñaõ giaûi thoaùt (liberated Spirits) cuûa moät theá giôùi tröôùc, vaø vì lyù do ñoù, caùc Ngaøi khoâng theå trôû thaønh con ngöôøi treân theá giôùi naøy. Tuy nhieân, taát caû caùc Chôn Linh naøy seõ linh hoaït trôû laïi trong Chu kyø Ñaïi khai nguyeân xa xaêm tôùi ñaây, sau khi "Ñaïi Kyû Nguyeân" naøy vaø "Chu kyø Qui Nguyeân cuûa Brahma" (moät chu kyø nhoû vôùi khoaûng 16 con soá) troâi qua. Taát nhieân baïn coù bieát ñöôïc chaêng trieát hoïc Ñoâng phöông daïy chuùng ta raèng nhaân loaïi bao goàm caû caùc "Chôn Linh" nhö theá bò giam nhoát trong caùc thaân xaùc con ngöôøi? Söï khaùc nhau giöõa con vaät vôùi con ngöôøi laø ôû choã con vaät ñöôïc phuù cho söùc soáng (ensouled) baèng caùc "nguyeân khí" ôû traïng thaùi tieàm naêng, coøn con ngöôøi ñöôïc phuù cho söùc soáng baèng caùc "nguyeân khí" thöïc söï. (Xem "Giaùo Lyù Bí Nhieäm", q.II, caùc ñoaïn kinh). Baây giôø baïn ñaõ hieåu söï khaùc nhau ñoù roài chöù? Hoûi : Vaâng, nhöng trong moïi thôøi ñaïi, söï chuyeân moân hoùa naøy (specialisation) ñaõ laø moät chöôùng ngaïi ñoái vôùi caùc nhaø sieâu hình hoïc. Ñaùp : Chính theá. Toaøn theå huyeàn bí hoïc (esotericism) cuûa trieát lyù Phaät giaùo ñeàu döïa vaøo giaùo lyù huyeàn bí naøy, maø raát ít ngöôøi hieåu ñöôïc, ñoàng thôøi bieát bao nhieâu hoïc giaû thoâng thaùi nhaát hieän nay ñeàu trình baøy moät caùch hoaøn toaøn sai laàm. Thaäm chí caùc nhaø sieâu hình hoïc cuõng coù khuynh höôùng laàm loän hieäu quaû vôùi nguyeân nhaân nöõa. Moät Chaân Ngaõ ñaõ ñaït ñöôïc söï soáng baát töû cuûa mình döôùi hình thöùc tinh thaàn seõ vaãn laø cuøng moät Chaân Ngaõ qua khaép taát caû caùc laàn taùi sinh cuûa noù treân coõi traàn; nhöng ñieàu naøy khoâng nhaát
  • 125. 125 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 85 thieát haøm yù raèng y phaûi laø oâng Smith hoaëc oâng Brown luùc coøn ôû coõi traàn hay laø maát ñi bieät ngaõ (individuality) cuûa mình. Do ñoù, theå dó thaùi vaø theå hoàng traàn cuûa con ngöôøi, trong coõi u aùm beân kia, coù theå ñöôïc thu huùt vaøo ñaïi döông vuõ truï cuûa caùc yeáu toá ñaõ ñöôïc sieâu chuyeån hoùa (sublimated elements) vaø khoâng coøn caûm nhaän ñöôïc caùi phaøm ngaõ cuoái cuøng cuûa mình (neáu phaøm ngaõ naøy khoâng xöùng ñaùng bay vuùt leân cao), coøn Linh Ngaõ vaãn cuõng laø thöïc theå khoâng thay ñoåi, maëc duø kinh nghieäm ôû coõi traàn naøy cuûa phaân thaân cuûa noù coù theå hoaøn toaøn bò xoùa ñi ngay luùc phaân ly vôùi hieän theå khoâng xöùng ñaùng ñoù. Hoûi : Neáu "Tinh thaàn" hay laø phaàn thieâng lieâng cuûa linh hoàn ñaõ toàn taïi tröôùc vôùi tö caùch moät thöïc theå khaùc haún vôùi moïi caùi vónh vieãn, nhö Origen, Synesius vaø caùc trieát gia baùnCô Ñoác giaùo vaø baùnPlaton khaùc ñaõ daïy ra, vaø neáu Tinh thaàn ñoù cuõng vaãn theá vaø khoâng gì khaùc hôn laø linh hoàn sieâu hình ôû maët ngoaøi, thì sao noù coù theå khaùc hôn laø caùi vónh vieãn? Vaø trong tröôøng hôïp nhö theá, duø cho con ngöôøi soáng cuoäc soáng trong saïch hay cuoäc soáng theo vaät duïc, thì coù gì laø quan troïng, neáu nhöõng gì maø ngöôøi aáy coù theå laøm, ngöôøi aáy cuõng khoâng bao giôø coù theå maát ñi bieät ngaõ cuûa mình? Ñaùp : Theo nhö baïn noùi, trieát lyù naøy ñaõ coù caùc haäu quaû tai haïi nhö laø trieát lyù veà vieäc chuoäc toäi. Neáu trieát lyù chuoäc toäi ñi cuøng vôùi yù töôûng sai laàm raèng taát caû chuùng ta ñeàu baát töû, ñöôïc minh chöùng cho theá gian döôùi aùnh saùng chaân chính cuûa noù, thì nhaân loaïi aét ñaõ ñöôïc caûi thieän hôn theo vôùi vieäc truyeàn baù trieát lyù ñoù. Toâi xin laëp laïi vôùi baïn laàn nöõa. Pythagoras, Plato, Timaeus ôû Locris vaø Tröôøng phaùi Alexandria coå ñaõ truy nguyeân Linh hoàn con ngöôøi (töùc laø caùc "nguyeân khí" cao vaø caùc thuoäc tính cuûa con ngöôøi) töø Linh hoàn Ñaïi Ñoàng cuûa Theá Giôùi (Universal World Soul), theo giaùo lyù cuûa caùc trieát gia naøy thì thöïc theå sau, voán laø Aether (PaterZeus). Do ñoù, khoâng caùi naøo trong caùc "nguyeân khí" naøy coù theå laø tinh hoa thuaàn khieát cuûa Monas cuûa Pythagoras, hay laø AtmaBuddhi cuûa chuùng toâi, bôûi vì Anima Mundi chæ laø haäu quaû, hay laø phaân thaân chuû quan, hoaëc ñuùng hôn laø phoùng quang (radiation) cuûa caùi tröôùc. Caû
  • 126. 126 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 86 Tinh thaàn con ngöôøi (hay laø bieät ngaõ), Chaân Ngaõ Taâm linh luaân hoài, laãn Buddhi, töùc Hoàn Tinh thaàn, ñeàu hieän höõu tröôùc (preexistent). Nhöng trong luùc Tinh thaàn hieän toàn nhö moät thöïc theå rieâng bieät, moät bieät ngaõ hoùa, thì linh hoàn hieän höõu döôùi hình thöùc moät linh khí coù tröôùc, moät phaàn khoâng tri thöùc ñöôïc (unscient portion) cuûa moät toång theå thoâng tueä. Thoaït tieân, caû hai ñeàu ñöôïc taïo thaønh töø Ñaïi döông aùnh saùng vónh cöûu, nhöng theo caùch dieãn taû cuûa caùc Trieát Gia Thôø Löûa (FirePhilosophers) töùc, caùc nhaø Minh Trieát Thieâng Lieâng thôøi Trung Coå, thì trong löûa coù moät tinh thaàn höõu hình cuõng nhö voâ hình. Hoï phaân bieät giöõa anima bruta vôùi anima divina. Trieát gia Empedocles tin chaéc raèng moïi con ngöôøi vaø con vaät ñeàu coù hai linh hoàn. Coøn theo Aristotle, oâng goïi laø linh hoàn duy lyù (reasoning soul), töùc nous, vaø sinh hoàn (animal soul), töùc psuche. Theo caùc trieát gia naøy thì linh hoàn duy lyù xuaát phaùt töø beân trong linh hoàn vuõ truï, coøn hoàn kia töø beân ngoaøi. Hoûi : Linh hoàn, nghóa laø Linh hoàn bieát suy tö cuûa con ngöôøi hay laø caùi maø baø goïi laø Chaân Ngaõ (Ego), coù goïi laø vaät chaát ñöôïc khoâng? Ñaùp : Khoâng haún laø vaät chaát (matters), maø chaéc chaén laø chaát lieäu (substance); tuy nhieân, coù theå duøng töø "vaät chaát" neáu ñi lieàn vôùi tính töø nguyeân thuûy (primordial). Theo chuùng toâi, vaät chaát naøy coäng toàn (co-eternal, cuøng toàn taïi maõi maõi) vôùi Tinh thaàn vaø khoâng phaûi laø thöù vaät chaát höõu hình, caûm nhaän ñöôïc baèng xuùc giaùc (tangible) vaø coù theå phaân chia ñöôïc cuûa con ngöôøi, maø noù cöïc kyø tinh anh. Tinh thaàn thuaàn tuùy chæ laø Tinh thaàn xoùa saïch caùi phiTinh thaàn (noSpirit) hay laø caùi toång theå tuyeät ñoái (the absolute all). Tröø phi baïn thöøa nhaän raèng con ngöôøi ñaõ tieán hoùa nhôø vaøo loaïi vaät chaátTinh thaàn nguyeân thuûy naøy vaø con ngöôøi töôïng tröng cho moät thang tieán hoùa ñeàu ñaën cuûa caùc “nguyeân khí” töø sieâuTinh thaàn (metaSpirit) xuoáng ñeán vaät chaát thoâ nhaát, thì laøm sao chuùng ta coù theå bao giôø cuõng xem Chaân Nhaân nhö laø baát töû vaø cuøng luùc nhö laø moät Thöïc Theå tinh thaàn vaø laø moät con ngöôøi höõu töû?
  • 127. 127 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU Hoûi : Theá thì taïi sao baø laïi khoâng tin Thöôïng Ñeá döôùi hình thöùc moät Thöïc Theå Thoâng Linh nhö theá? Ñaùp : Vì leõ nhöõng gì voâ haïn vaø tuyeät ñoái (unconditioned) thì khoâng theå coù hình haøi vaø khoâng theå trôû thaønh moät thöïc theå, trong baát cöù trieát hoïc Ñoâng phöông naøo cuõng khoâng coù teân goïi xöùng ñaùng ôû baát cöù tröôøng hôïp naøo. Moät “thöïc theå” thì baát töû, nhöng chæ baát töû ôû tinh hoa toät cuøng cuûa noù, chöù khoâng ôû trong hình haøi caù nhaân cuûa noù. Khi ñeán ñieåm cuoái cuøng cuûa chu kyø, noù ñöôïc haáp thu vaøo baûn theå nguyeân thuûy cuûa noù; vaø noù trôû thaønh tinh thaàn khi noù maát ñi danh xöng Thöïc Theå cuûa noù. Döôùi traïng thaùi moät hình haøi, tính chaát baát töû cuûa noù bò giôùi haïn chæ ñoái vôùi chu kyø sinh hoaït cuûa noù hay laø Chu Kyø Ñaïi Khai Nguyeân. Sau ñoù, noù hôïp nhaát vaø gioáng heät vôùi Tinh thaàn Vuõ truï vaø khoâng coøn laø moät Thöïc Theå rieâng bieät nöõa. Veà phaàn Linh hoàn caù nhaân  chuùng toâi duøng teân goïi naøy ñeå chæ tia saùng cuûa taâm thöùc, tia naøy duy trì trong Chaân Ngaõ Thieâng lieâng caùi yù töôûng cuûa phaøm ngaõ (personal “I”) cuûa laàn luaân hoài vöøa qua  hoàn naøy toàn taïi döôùi hình thöùc moät hoài öùc rieâng reû taùch bieät, chæ suoát chu kyø Devachan thoâi; sau ñoù, yeáu toá thôøi gian ñöôïc ñöa theâm vaøo loaït voâ soá caùc laàn luaân hoài khaùc cuûa Chaân Ngaõ, gioáng nhö vaøo luùc cuoái naêm, chuùng ta nhôù laïi, trong kyù öùc, moät ngaøy naøo ñoù trong chuoãi ngaøy qua. Baïn coù muoán raøng buoäc caùi voâ haïn (maø baïn ñoøi hoûi Thöôïng Ñeá cuûa baïn phaûi coù) vaøo caùc ñieàu kieän höõu haïn khoâng? Chæ coù nhöõng gì ñöôïc haøn gaén chaët cheõ baèng Atma (nghóa laø, BuddhiManas) môùi trôû neân baát töû. Linh hoàn cuûa con ngöôøi (nghóa laø cuûa phaøm ngaõ) töï noù khoâng baát töû, khoâng vónh cöûu, maø cuõng khoâng thieâng lieâng. Kinh Zohar (q. iii, trang 616) coù noùi: “Khi ñöôïc gôûi xuoáng coõi traàn naøy, linh hoàn khoaùc vaøo lôùp voû hoàng traàn ñeå töï toàn ôû coõi naøy, cuõng theá, linh hoàn nhaän ñöôïc nôi coõi treân moät lôùp aùo choùi ngôøi ñeå coù theå nhìn thaáu vaøo göông maø khoâng bò haïi, aùnh saùng cuûa göông naøy phaùt ra töø Tinh Quaân Aùnh saùng”. Theâm nöõa, kinh Zohar coøn daïy raèng linh hoàn khoâng theå ñaït ñeán coõi chí phuùc, tröø phi linh hoàn ñaõ nhaän ñöôïc “caùi hoân thaùnh thieän” (“holy kiss”) hay laø söï hôïp nhaát
  • 128. 128 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG 87 cuûa linh hoàn vôùi chaát lieäu maø töø ñoù linh hoàn xuaát phaùt  aáy laø tinh thaàn. Moïi linh hoàn ñeàu coù hai phaàn, vaø trong khi phaàn sau laø nguyeân khí aâm, thì tinh thaàn laø nguyeân khí döông. Khi bò nhoát trong xaùc thaân, con ngöôøi laø tam vò nhaát theå (trinity), tröø phi söï oâ nhieãm cuûa noù laøm cho noù lìa xa tinh thaàn. Moät baûn vaên trong “Bí Quyeát Thaùnh Thö”, taùc phaåm cuûa Hermes, coù caâu: “Baát haïnh thay cho linh hoàn naøo thích cuoäc keát hôïp traàn tuïc vôùi theå hoàng traàn cuûa mình hôn laø cuoäc keát hôïp thieâng lieâng (tinh thaàn)”. Quaû laø voâ phuùc, vì khoâng coù gì cuûa phaøm ngaõ seõ coøn ñöôïc ghi laïi treân taám baûng khoâng theå hö hoaïi cuûa kyù öùc Chaân Ngaõ. Hoûi : Caên cöù vaøo tieát loä cuûa chính baø veà moät chaát lieäu töông ñoàng vôùi chaát lieäu thieâng lieâng, thì laøm theá naøo maø chaát lieäu nhö theá khoâng ñöôïc trôû thaønh baát töû neáu khoâng ñöôïc Thöôïng Ñeá truyeàn linh khí vaøo con ngöôøi? Ñaùp : Moãi nguyeân töû vaø ñoám nhoû cuûa vaät chaát, chöù khoâng chæ rieâng chaát lieäu nguyeân thuûy, ñeàu baát khaû hö hoaïi do nôi baûn theå (essence) cuûa noù, chöù khoâng do nôi taâm thöùc caù bieät cuûa noù. Tính baát töû chæ laø taâm thöùc khoâng giaùn ñoaïn cuûa thöïc theå; coøn taâm thöùc caù nhaân khoù coù theå toàn taïi laâu hôn laø chính phaøm ngaõ, coù phaûi khoâng? Vaø nhö toâi ñaõ noùi vôùi baïn, taâm thöùc ñoù chæ toàn taïi qua suoát Devachan thoâi, sau ñoù noù ñöôïc taùi thu huùt, ñaàu tieân vaøo taâm thöùc caù nhaân, vaø keá ñoù, vaøo taâm thöùc ñaïi ñoàng. Toát hôn haõy hoûi caùc nhaø thaàn hoïc cuûa baïn taïi sao hoï laøm xaùo troän moät caùch nghieâm troïng caùc Thaùnh Kinh Do Thaùi nhö theá. Haõy ñoïc laïi Thaùnh Kinh Cô Ñoác giaùo (Bible), baïn seõ thaáy moät baèng chöùng lyù thuù laø caùc nhaø saùng taùc Nguõ Kinh Cöïu Öôùc vaø nhaát laø Saùng Theá Kyù khoâng bao giôø xem nephesh  caùi maø Thöôïng Ñeá truyeàn sinh khí vaøo Adam (Saùng Theá Kyù, chöông ii)  nhö laø linh hoàn baát töû. Ñaây laø moät vaøi thí duï: “Vaø Ñöùc Chuùa Trôøi döïng neân … caùc vaät soáng (every nephesh), chuùng cöû ñoäng” (Saùng Theá Kyù i, 21), nghóa laø ñoäng vaät; vaø (STKyù ii, 7) coøn noùi: “Vaø ngöôøi trôû neân moät loaøi sanh linh” (a nephesh), ñieàu naøy chöùng toû raèng thuaät ngöõ nephesh ñöôïc duøng moät caùch voâ taâm
  • 129. 129 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 87 cho con ngöôøi baát töû laãn con vaät höõu töû. “Quaû thaät, ta seõ ñoøi maùu cuûa söï soáng ngöôi laïi, hoaëc nôi caùc loaøi thuù vaät, hoaëc nôi tay ngöôøi” (STKyù ix, 5), “Haõy chaïy troán cöùu laáy maïng” (ñöôïc dòch laø chaïy troán cöùu laáy söï soáng cuûa ngöôi), (Saùng Theá Kyù xix, 17). “Chuùng ta ñöøng gieát cheát noù” hieåu theo caùch dòch Anh ngöõ (Saùng Theá Kyù, xxxvii, 21), “chuùng ta ñöøng gieát cheát nephesh cuûa noù”, theo baûn vaên Hebrew. Leviticus (xvii, 8) vieát “Nephesh ñoåi laáy nephesh”. “Keû naøo ñaùnh cheát moät ngöôøi naøo, baát luaän laø ai, seõ bò xöû töû”, theo nghóa ñen “Keû naøo ñaùnh cheát nephesh cuûa moät ngöôøi” (Lev. xxiv, 17). Töø caâu 18 vaø tieáp theo: “Keû naøo ñaùnh cheát moät suùc vaät (nephesh) phaûi thöôøng laïi… Maïng ñeàn maïng”, trong khi baûn vaên nguyeân thuûy vieát “nephesh ñoåi laáy nephesh”. Laøm sao con ngöôøi coù theå gieát nhöõng gì baát töû? Vaø ñieàu naøy cuõng giaûi thích taïi sao nhöõng ngöôøi Sadducees phuû nhaän tính chaát baát töû cuûa linh hoàn, vì ñieàu ñoù cuõng tröng ra moät chöùng côù khaùc nöõa, aáy laø raát coù theå ngöôøi Do Thaùi thôøi Moses  ngöôøi khoâng hieåu bieát ôû baát cöù trình ñoä naøo  khoâng bao giôø tin vaøo söï soáng coøn cuûa linh hoàn chuùt naøo1 . Veà Thöôûng, Phaït Ñôøi Ñôøi vaø veà Nieát Baøn Hoûi : Toâi nghó raèng raát caàn hoûi baø ñeå xem baø coù tin vaøo caùc giaùo ñieàu Thieân Chuùa noùi veà Thieân Ñaøng vaø Ñòa Nguïc, hoaëc laø tin vaøo söï thöôûng, phaït trong töông lai theo nhö caùc thuyeát giaûng cuûa caùc giaùo hoäi chính thoáng hay khoâng? Ñaùp : Chuùng toâi tuyeät ñoái baøi baùc nhöõng ñieàu ñöôïc moâ taû trong caùc giaùo lyù vaán ñaùp cuûa baïn. Chuùng toâi laïi caøng khoâng thöøa nhaän tính vónh cöûu cuûa chuùng. Nhöng chuùng toâi tin chaéc vaøo nhöõng gì maø chuùng toâi goïi laø Ñònh Luaät Baùo phuïc (Law of Retribution), vaø tin vaøo söï coâng baèng vaø minh-trieát tuyeät ñoái ñang daãn daét ñònh luaät naøy, töùc laø Karma. Do ñoù, chuùng toâi hoaøn toaøn khoâng chaáp nhaän söï 1 Taát caû caùc ñoaïn trích daãn Thaùnh kinh treân ñeàu ñöôïc trích ra töø quyeån “Kinh Thaùnh, Cöïu Öôùc vaø Taân Öôùc”, nhaø xuaát baûn Toân Giaùo, Haø Noäi2003.
  • 130. 130 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG tin töôûng taøn baïo vaø phaûn trieát lyù, ñoù laø tin vaøo söï töôûng thöôûng hay tröøng phaït ñôøi ñôøi. Chuùng toâi ñoàng yù vôùi Horace: “Mong sao luaät leä ñöôïc quy ñònh ñeå coù theå keàm cheá ñöôïc söï cuoàng noä cuûa chuùng ta, Vaø tröøng phaït loãi laàm vôùi khoå ñau töông xöùng; Maø khoâng quaát maïnh vaøo keû ñaùng lyù chæ caàn Moät ngoïn roi cho loãi maø y ñaõ phaïm.” Ñaây laø moät quy luaät daønh cho moïi ngöôøi, vaø laø moät qui luaät coâng baèng. Lieäu chuùng ta coù phaûi tin raèng Thöôïng Ñeá, Ñaáng maø baïn cho raèng töôïng tröng cho minh-trieát, baùc aùi vaø nhaân töø, laïi bò gaùn cho laø coù caùc thuoäc tính naøy ít hôn laø con ngöôøi theá tuïc chaêng? Hoûi : Baø coøn coù lyù leõ naøo khaùc ñeå baøi baùc giaùo ñieàu naøy khoâng? Ñaùp : Lyù leõ chính cuûa chuùng toâi ñeå baøi baùc tín ñieàu naøy naèm trong vaán ñeà luaân hoài. Nhö ñaõ noùi, chuùng toâi baøi baùc yù töôûng cho raèng coù moät linh hoàn môùi ñöôïc taïo ra cho moãi ñöùa treû môùi sinh. Chuùng toâi tin raèng moãi con ngöôøi laø giaù theå (bearer, ngöôøi mang) hay laø Hieän Theå (Vehicle) cuûa moät Chaân Ngaõ coù cuøng thôøi (coeval) vôùi moïi Chaân Ngaõ khaùc; vì leõ taát caû caùc Chaân Ngaõ ñeàu coù cuøng baûn theå vaø thuoäc vaøo luoàng phaân thaân nguyeân thuûy (primeval emanation) töø Chaân Ngaõ ñaïi ñoàng voâ haïn duy nhaát. Plato goïi Chaân Ngaõ duy nhaát naøy laø logos (töùc laø Thöôïng Ñeá (God) Ngoâi hai bieåu loä); coøn chuùng toâi goïi laø Baûn Nguyeân Thieâng lieâng Bieåu loä, voán laø moät vôùi Toaøn Linh Trí (universal Mind) hay Linh hoàn Vuõ truï, chöù khoâng phaûi laø Thöôïng Ñeá nhaân nhö, ngoaïi caøn khoân vaø höõu ngaõ maø bieát bao nhieâu Nhaø Höõu Thaàn (Theists) ñang tin vaøo. Xin ñöøng laãn loän. Hoûi : Nhöng moät khi baø thöøa nhaän coù moät Baûn Nguyeân Bieåu loä (manifested principle) thì coøn khoù khaên gì nöõa ñaâu khi tin theâm raèng linh hoàn cuûa moïi con ngöôøi môùi do Baûn Nguyeân ñoù taïo ra, gioáng nhö taát caû caùc Linh hoàn tröôùc noù cuõng ñöôïc taïo ra nhö theá? Ñaùp : Bôûi vì nhöõng gì voán voâ ngaõ (impersonal) thì khoù coù theå saùng taïo, ñaët keá hoaïch vaø suy töôûng moät caùch tuøy yù vaø tuøy thích ñöôïc. Voán laø moät ñònh luaät ñaïi ñoàng, khoâng thay ñoåi trong caùc bieåu loä theo chu kyø cuûa noù, töùc laø caùc bieåu loä trong vieäc xaï ra vaø bieåu hieän
  • 131. 131 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 89 baûn theå cuûa rieâng noù luùc baét ñaàu moãi chu kyø sinh hoaït môùi, Baûn Nguyeân ñoù khoâng neân bò cho laø taïo ra con ngöôøi, chæ ñeå vaøi naêm sau hoái haän vì ñaõ taïo ra hoï. Neáu chuùng ta phaûi tin vaøo moät Baûn Nguyeân Thieâng lieâng hoaøn haûo veà moïi maët thì ñoù phaûi laø Baûn Nguyeân tuyeät ñoái haøi hoøa, hôïp vôùi luaän lyù, vaø coâng baèng, cuõng nhö laø tuyeät ñoái baùc aùi, minh-trieát vaø voâ tö; coøn neáu moät Thöôïng Ñeá saùng taïo ra moãi linh hoàn chæ daønh cho moät khoaûng ñôøi ngaén nguûi, khoâng quan taâm ñeán vieäc lieäu linh hoàn ñoù coù ñöôïc soáng trong theå xaùc cuûa moät ngöôøi giaøu sang, haïnh phuùc hay thaân xaùc cuûa moät ngöôøi baát haïnh ngheøo naøn, ñau khoå, chòu voâ phuùc töø khi sinh ra ñeán luùc cheát ñi, maëc duø ngöôøi naøy khoâng heà laøm ñieàu gì ñeå ñaùng chòu soá meänh nghieät ngaõ cuûa mình  thì ñoù laø moät con quyû (fiend) ñieân roà hôn laø Thöôïng Ñeá. (Xem theâm ñoaïn “Veà Hình Phaït cuûa Chaân Ngaõ”). Baïn thaáy khoâng, thaäm chí caùc trieát gia Do Thaùi, nhöõng ngöôøi tin vaø Kinh Thaùnh cuûa Moses (dó nhieân phaàn noäi moân) cuõng khoâng bao giôø chaáp nhaän noãi moät yù töôûng nhö theá; coøn hôn theá nöõa, hoï laïi tin vaøo vieäc luaân hoài gioáng nhö chuùng toâi vaäy. Hoûi : Baø coù theå cho toâi vaøi thí duï laøm baèng chöùng ñöôïc khoâng? Ñaùp : Taát nhieân laø ñöôïc roài. Philo Judaeus noùi (trong “De Somniis”, tr. 455): “Khoâng khí traøn ngaäp chuùng (caùc linh hoàn); caùc linh hoàn ôû gaàn ñaát nhaát ñi xuoáng ñeå ñöôïc gaén vaøo caùc xaùc thaân höõu töû, palindromousi authis, töùc trôû laïi vôùi caùc xaùc thaân khaùc, vì muoán soáng trong caùc xaùc thaân ñoù”. Trong kinh Zohar, linh hoàn ñöôïc cho laø caàu xin töï do tröôùc Thöôïng Ñeá: “Hôõi Ñaáng Chuùa Teã cuûa Vuõ truï! Con ñang höôûng haïnh phuùc trong theá giôùi naøy vaø khoâng muoán ñi vaøo theá giôùi khaùc, nôi maø con seõ trôû thaønh moät ngöôøi haàu vaø höùng chòu moïi loaïi oâ tröôïc” (Zohar, q. 11, tr. 96) Trieát lyù veà söï taát yeáu cuûa ñònh meänh, töùc laø ñònh luaät baát bieán vónh cöûu, ñöôïc khaúng ñònh trong caâu traû lôøi cuûa Thöôïng Ñeá: “Ngöôi seõ thaønh moät phoâi thai khoâng theo yù muoán cuûa ngöôi, vaø ngöôi ñöôïc sinh ra khoâng theo yù muoán cuûa ngöôi” (“Mishna”, “Aboth”, q. iv, tr. 29).
  • 132. 132 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Aùnh saùng seõ khoâng ñöôïc nhaän bieát neáu khoâng coù boùng toái laøm cho noù hieän ra do söï töông phaûn; ñieàu thieän seõ khoâng coøn laø ñieàu thieän nöõa neáu khoâng coù ñieàu aùc laøm loä roõ baûn chaát voâ giaù cuûa caùi thieän; vaø cuõng theá, ñöùc haïnh con ngöôøi khoâng coøn ñaùng khen neáu con ngöôøi khoâng vöôït qua ñöôïc loø löûa caùm doã. Khoâng coù gì laø vónh cöûu vaø baát bieán, ngoaïi tröø Thöôïng Ñeá aån taøng. Khoâng coù gì höõu haïn  cho duø vì noù ñaõ coù moät khôûi ñaàu, hay phaûi coù moät keát thuùc  maø coù theå vaãn giöõ ñöôïc oån ñònh. Noù phaûi hoaëc laø tieán tôùi, hoaëc laø thoaùi lui, vaø linh hoàn naøo khao khaùt hôïp nhaát vôùi tinh thaàn cuûa noù (voán laø caùi duy nhaát ban cho linh hoàn söï baát töû), linh hoàn ñoù phaûi töï thanh luyeän qua caùc chu kyø chuyeån kieáp (cyclic transmigrations) höôùng ñeán vuøng ñaát chí phuùc duy nhaát vaø an nghó vónh cöûu, trong kinh Zohar goïi laø “Laâu Ñaøi Baùc AÙi”, trong AÁn giaùo goïi laø “Moksha”; phaùi Gnostics goïi laø “Pleroma cuûa Aùnh saùng Vónh haèng”, coøn Phaät giaùo goïi laø “Nieát Baøn”. Vaø taát caû caùc traïng thaùi naøy ñeàu taïm thôøi chöù khoâng tröôøng cöûu. Hoûi : Tuy nhieân, vaán ñeà luaân hoài khoâng ñöôïc noùi ñeán trong taát caû daãn chöùng treân. Ñaùp : Linh hoàn naøi xin ñöôïc pheùp ôû laïi nôi maø noù hieän höõu, linh hoàn ñoù haün phaûi hieän höõu töø tröôùc, chöù khoâng phaûi ñaõ ñöôïc saùng taïo theo cô hoäi. Tuy nhieân, trong kinh Zohar (q. iii, tr. 61) coù moät baèng chöùng coøn roõ raøng hôn nöõa. Khi noùi ñeán caùc Chaân Ngaõ luaân hoài (töùc caùc linh hoàn duy lyù), töùc laø caùc Chaân Ngaõ maø phaøm ngaõ môùi nhaát cuûa noù ñaõ hoaøn toaøn tan raõ, ngöôøi ta noùi: “Taát caû caùc linh hoàn naøo töï laøm cho mình xa lìa Ñaáng Thaùnh Linh  caàu cho Danh Ngaøi choùi raïng ôû coõi Trôøi  laø töï lao mình vaøo vöïc thaúm trong chính cuoäc soáng cuûa hoï, ñoàng thôøi baùo tröôùc giôø maø hoï phaûi trôû xuoáng coõi traàn laàn nöõa”. “Ñaáng Thaùnh Linh” (“The Holy One”) ôû ñaây, veà maët huyeàn bí hoïc, coù nghóa laø Atman, hay laø AtmaBuddhi. Hoûi : Theâm nöõa, coøn moät ñieàu raát kyø laï laø toâi thaáy Nieát Baøn (Nirvana) ñöôïc noùi tôùi nhö laø moät caùi gì ñoù ñoàng nghóa vôùi Thieân Quoác (Kingdom of Heaven) hay laø Thieân Ñaøng (Paradise), vì, theo 90
  • 133. 133 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 91 caùc nhaø Ñoâng phöông hoïc noåi danh, Nieát Baøn ñoàng nghóa vôùi huûy dieät (annihilation)! Ñaùp : Hieåu theo saùt nghóa, ñoái vôùi phaøm ngaõ vaø vaät chaát ñaõ bieán phaân thì ñuùng. Caùc yù nieäm veà luaân hoài vaø tam vò nhaát theå (trinity) cuûa con ngöôøi ñaõ ñöôïc nhieàu Linh Muïc Cô Ñoác giaùo thuôû ban ñaàu tuaân giöõ. Chính caùi hoãn ñoän (jumble) giöõa linh hoàn vôùi tinh thaàn do caùc dòch giaû Kinh Taân Öôùc vaø caùc thieân bình luaän trieát hoïc coå xöa taïo ra ñaõ gaây neân nhieàu söï hieåu laàm. Ñoù cuõng laø moät trong nhieàu lyù do giaûi thích taïi sao Ñöùc Phaät, Plotinus vaø raát nhieàu caùc Vò Ñieåm ñaïo khaùc ngaøy nay bò caùo giaùc laø ñaõ mong muoán cho linh hoàn caùc Ngaøi bò huûy dieät hoaøn toaøn  vì theo caùch suy tö hieän nay, “hoøa nhaäp (absorption) vaøo Thöôïng Ñeá”, hay laø “hôïp nhaát vôùi linh hoàn vuõ truï” coù nghóa laø huûy dieät. Dó nhieân, hoàn caù nhaân phaûi bò tan raõ thaønh caùc phaàn töû cuûa noù, tröôùc khi noù coù theå lieân keát caùi tinh tuùy thuaàn khieát cuûa noù maõi maõi vôùi tinh thaàn baát töû. Nhöng caùc dòch giaû cuûa Saùch Coâng Vuï Caùc Sö Ñoà (Acts) vaø Epistles, töùc laø nhöõng ngöôøi ñaõ ñaët neàn taûng cuûa Thieân Quoác, laãn caùc nhaø bình chuù hieän ñaïi veà quyeån “Ñieån Taéc veà neàn taûng cuûa Lónh vöïc Coâng lyù” cuûa Phaät giaùo, ñeàu ñaõ laàm laãn khaû naêng nhaän thöùc cuûa vò ñaïi toâng ñoà cuûa Cô Ñoác giaùo nhö laø cuûa nhaø ñaïi caûi caùch cuûa AÁn Ñoä. Caùc dòch giaû noùi treân ñaõ laøm cheát töø ngöõ psychikos, khieán cho khoâng moät ñoäc giaû naøo nghó tôùi noù coù lieân quan gì vôùi linh hoàn; vaø cuøng vôùi söï laàm laãn veà linh hoàn vaø tinh thaàn, caùc ñoäc giaû Thaùnh Kinh chæ coù ñöôïc moät nghóa sai leäch ñoái vôùi baát cöù gì lieân quan tôùi vaán ñeà ñoù. Maët khaùc, caùc nhaø dieãn giaûi Phaät giaùo khoâng hieåu ñöôïc yù nghóa vaø muïc ñích cuûa boán caáp ñoä Thieàn Ñònh cuûa Phaät giaùo. Nhöõng ngöôøi theo phaùi Pythagoras hoûi “Coù theå naøo tinh thaàn ñoù, voán ban phaùt söï soáng vaø söï hoaït ñoäng, ñoàng thôøi chia seû baûn chaát aùnh saùng, laïi bò haï thaáp xuoáng thaønh phithöïctheå (nonentity) hay chaêng?” “Coù theå naøo ngay caû tinh thaàn nhaïy caûm trong loaøi thuù voán taïo ra kyù öùc, moät trong caùc naêng löïc duy lyù, laïi cheát ñi vaø trôû thaønh hö voâ (nothing) chaêng?, caùc nhaø Huyeàn linh hoïc nhaän xeùt nhö theá. Theo trieát lyù Phaät giaùo, söï huûy dieät chæ coù nghóa laø söï
  • 134. 134 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG phaân taùn (dispersion) cuûa vaät chaát, döôùi baát cöù` hình thöùc naøo hay laø veû ngoaøi (semblance) cuûa hình haøi maø noù coù theå trôû thaønh, vì moïi vaät coù hình töôùng ñeàu laø taïm bôï, vaø do ñoù, thöïc söï laø moät aûo töôûng. Vì trong vónh cöûu, nhöõng khoaûng thôøi gian daøi nhaát ñeàu gioáng nhö caùi chôùp maét. Hình töôùng cuõng theá. Tröôùc khi chuùng ta coù thôøi gian ñeå nhaän thöùc raèng chuùng ta ñaõ thaáy noù thì noù troâi qua gioáng nhö tia chôùp trong khoaûnh khaéc vaø troâi qua maõi maõi. Khi thöïc theå Tinh thaàn maõi maõi thoaùt khoûi moïi phaàn töû cuûa vaät chaát, chaát lieäu nguyeân thuûy, hoaëc hình haøi vaø taùi trôû thaønh (rebecomes) moät hôi thôû Tinh thaàn: chæ luùc baáy giôø noù môùi böôùc vaøo Nieát Baøn vónh cöûu, baát bieán, toàn taïi bao giôø maø chu kyø soáng coøn toàn taïi  thaät ra laø moät ngöôn. Vaø luùc baáy giôø, Linh Khí ñoù, hieän höõu trong Tinh thaàn, trôû thaønh hö voâ (nothing) vì noù laø vaïn vaät; vôùi tö caùch moät hình haøi, moät veû ngoaøi, moät hình theå (shape), noù hoaøn toaøn bò huûy dieät; vôùi tö caùch Tinh thaàn tuyeät ñoái, noù vaãn toàn taïi (is), vì noù ñaõ trôû thaønh chính Baûn Theå (Beness). Chính töø ngöõ ñöôïc duøng “ñöôïc hoøa nhaäp vaøo tinh hoa vuõ truï” khi noùi ñeán “Linh hoàn” vôùi cöông vò laø Tinh thaàn, coù nghóa laø “hôïp nhaát vôùi” (“union with”). Noù khoâng bao giôø coù nghóa laø huûy dieät, vì huûy dieät haøm yù laø taùch ra vónh vieãn. Hoûi : Khi duøng ngoân ngöõ nhö theá, baø khoâng ngaïi bò caùo giaùc laø giaûng daïy veà söï huûy dieät sao? Baø môùi vöøa noùi ñeán Linh hoàn con ngöôøi trôû laïi vôùi caùc yeáu toá ban ñaàu cuûa noù kia maø? Ñaùp : Nhöng baïn queân raèng toâi ñaõ chæ ra cho baïn thaáy caùc dò bieät giöõa nhieàu nghóa khaùc nhau cuûa töø ngöõ “Linh hoàn” vaø cho thaáy caùch dòch loûng leûo cuûa thuaät ngöõ “Tinh thaàn” töø tröôùc ñeán giôø. Chuùng toâi noùi ñeán sinh hoàn (animal soul), nhaân hoàn (human soul) vaø hoàn tinh thaàn (spiritual soul) vaø caùch phaân bieät giöõa caùc hoàn naøy. Chaúng haïn Plato goïi “Linh hoàn thuaàn lyù” (“rational Soul”) thì chuùng toâi goïi laø Buddhi, tuy nhieân, ñöa theâm vaøo noù tính töø “spiritual”; coøn caùi maø chuùng toâi goïi laø Chaân Ngaõ luaân hoài, töùc Manas, thì oâng aáy goïi laø Spirit, Nous, vv…, trong luùc chuùng toâi duøng
  • 135. 135 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU 92 thuaät ngöõ Spirit, khi ñöùng moät mình vaø khoâng coù theâm chæ ñònh naøo nöõa ñeå chæ moät mình Atma. Pythagoras laëp laïi trieát lyù coå cuûa chuùng toâi khi noùi raèng Ego (Nous) tröôøng cöûu cuøng vôùi Thöôïng Ñeá; raèng chæ khi naøo linh hoàn vöôït qua ñöôïc nhieàu giai ñoaïn khaùc nhau môùi ñaït ñeán tuyeät dieäu thieâng lieâng; trong khi thumos quay laïi coõi traàn, coøn phren, töùc haï trí bò loaïi boû. Laïi nöõa, Plato ñònh nghóa Linh hoàn (Buddhi) nhö laø “coù theå töï hoaït ñoäng”. OÂng noùi theâm (Laws x): “Linh hoàn laø vaät toái coå trong taát caû caùc vaät vaø khôûi nguyeân cuûa hoaït ñoäng”, oâng goïi “Linh hoàn” laø AtmaBuddhi, coøn “Tinh thaàn” laø Manas, chuùng toâi khoâng cho nhö vaäy. “Linh hoàn ñöôïc sinh ra tröôùc xaùc thaân, xaùc thaân coù sau vaø thöù yeáu, do nôi baûn chaát, xaùc thaân phaûi chòu söï chi phoái cuûa linh hoàn”. “Linh hoàn ñieàu khieån moïi vaät coù hoaït ñoäng theo moïi caùch, linh hoàn cuõng ñieàu khieån coõi trôøi”. Vaäy thì linh hoàn daãn daét moïi vieäc treân trôøi, döôùi ñaát, trong bieån baèng caùc hoaït ñoäng cuûa noù  caùc teân goïi cuûa chuùng laø muoán, xem xeùt, chaêm soùc, tham khaûo, ñöa ra quan ñieåm ñuùng vaø sai, ôû traïng thaùi vui, buoàn, tin töôûng, lo sôï, gheùt, thöông, cuøng vôùi taát caû hoaït ñoäng sô khai ñöôïc lieân keát vôùi caùc teân naøy… Nguyeân laø moät` nöõ thaàn, linh hoàn bao giôø cuõng coù ñòa vò nhö Nous, moät vò thaàn vaø tröøng phaït moïi vaät moät caùch tröïc tieáp vaø moät caùch vui veû; nhöng khi lieân keát vôùi Annoia  khoâng phaûi Nous  linh hoàn laøm moïi ñieàu traùi laïi.” Theo caùch dieãn ñaït naøy, gioáng nhö trong caùc baûn vaên Phaät giaùo, caùi khoâng (the negative) ñöôïc xem nhö laø caùi coù (existence) chính yeáu. Söï huûy dieät cuõng ñöôïc dieãn giaûi töông töï. Traïng thaùi tích cöïc laø baûn theå chuû yeáu, nhöng khoâng coù söï bieåu loä vôùi tính caùch nhö theá. Theo caùch noùi ñöôïm muøi Phaät giaùo, khi tinh thaàn tieán nhaäp vaøo Nieát Baøn, noù maát ñi söï hieän toàn khaùch quan (objective existence), nhöng vaãn giöõ laïi baûn theå chuû quan. Ñoái vôùi caùc trí tueä khaùch quan, ñieàu naøy trôû thaønh “caùi khoâng” (“nothing”) tuyeät ñoái; ñoái vôùi trí tueä chuû quan, töùc NOTHING, khoâng coù gì ñöôïc phoâ baøy tröôùc giaùc quan. Nhö vaäy, Nieát Baøn theo hoï coù nghóa laø söï tin chaéc veà
  • 136. 136 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG tính baát töû caù nhaân trong Tinh thaàn, chöù khoâng phaûi trong Linh hoàn, maëc duø “vaät coå nhaát trong soá moïi vaät” vaãn laø  cuøng vôùi taát caû caùc Thaàn Minh khaùc  moät phaân thaân höõu haïn, trong caùc hình haøi vaø caù nhaân, neáu khoâng ôû trong chaát lieäu nguyeân thuûy. Hoûi : Toâi chöa hoaøn toaøn hieåu heát yù töôûng naøy, xin baø giaûi thích theâm baèng caùch cho toâi moät vaøi minh hoïc. Ñaùp : Chaéc chaén laø vaán ñeà naøy raát khoù hieåu, nhaát laø ñoái vôùi ngöôøi ñöôïc giaùo duïc baèng caùc yù nieäm chính thoáng cuûa Giaùo hoäi Cô Ñoác. Hôn nöõa, toâi phaûi noùi vôùi baïn moät ñieàu, ñoù laø neáu baïn khoâng nghieân cöùu töôøng taän caùc chöùc naêng rieâng bieät daønh cho taát caû caùc “nguyeân khí” cuûa con ngöôøi vaø tình traïng cuûa taát caû caùc nguyeân khí naøy sau khi cheát thì baïn khoù maø hieåu ñöôïc trieát hoïc Ñoâng phöông cuûa chuùng toâi. Veà caùc nguyeân khí khaùc nhau trong con ngöôøi Hoûi : Toâi coù nghe noùi nhieàu veà caáu taïo cuûa “con ngöôøi beân trong”, theo caùch goïi cuûa baø. Nhöng khoâng hieåu roõ “ñaàu ñuoâi” nhö theá naøo caû. Ñaùp : Dó nhieân, ñuùng nhö baïn noùi, quaû thaät laø raát khoù vaø phaûi “vaét oùc” (fuzzling) môùi hieåu ñöôïc chính xaùc vaø phaân bieät ñöôïc caùc traïng thaùi khaùc nhau maø chuùng toâi goïi laø “caùc nguyeân khí” (“principles”) cuûa Chaân Ngaõ. Laïi coøn moät khoù khaên nöõa laø coù söï khaùc nhau ñaùng keå trong caùch ñaùnh soá caùc nguyeân khí naøy theo caùc tröôøng phaùi Ñoâng Phöông khaùc nhau, maëc duø cuoái cuøng, neàn taûng cuûa giaùo huaán ñeàu nhö nhau. Hoûi : Baø muoán noùi ñeán phaùi Vedanta phaûi khoâng ? Hoï chia baûy nguyeân khí cuûa baø thaønh chæ coù naêm phaûi khoâng ? Ñaùp : Ñuùng theá, maëc duø khoâng muoán tranh caõi ñieåm naøy vôùi caùc hoïc giaû phaùi Vedanta, nhöng toâi coù theå noùi theo yù rieâng cuûa toâi raèng hoï cuõng coù lyù do roõ reät ñeå laøm ñieàu ñoù. Theo hoï, chæ coù khoái taäp hôïp tinh thaàn hoãn hôïp ñoù voán goàm coù caùc traïng thaùi taâm trí khaùc nhau môùi ñöôïc goïi laø con ngöôøi toaøn dieän, theo quan ñieåm cuûa hoï, xaùc thaân laø caùi hoaøn toaøn khoâng ñaùng coi troïng vaø chæ laø moät 93
  • 137. 137 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU haõo huyeàn. Khoâng phaûi Vedanta laø trieát phaùi duy nhaát goäp chung theo caùch naøy. Trong Ñaïo Ñöùc Kinh (Tao–Te–King), Laõo Töû (Lao – Tze) chæ nhaéc ñeán naêm nguyeân khí, bôûi vì gioáng nhö phaùi Vedanta, ngaøi queân tính hai nguyeân khí nöõa, ñoù laø tinh thaàn ( Atma) vaø xaùc thaân, hôn theá ngaøi goïi xaùc thaân laø “xaùc cheát” (cadaver). Keá ñoù coù tröôøng phaùi Taraka Raja Yoga. Thöïc ra, giaùo lyù cuûa tröôøng phaùi naøy chæ thöøa nhaän coù ba “nguyeân khí”; nhöng trong thöïc teá, Sthulopadi cuûa hoï töùc laø theå xaùc, trong traïng thaùi thöùc tænh, Sukshmopadhi cuûa hoï, cuøng moät theå ñoù trong traïng thaùi Svapna, trong traïng thaùi mô, vaø Karanopadhi cuûa hoï töùc laø “linh hoàn theå” hay laø nhöõng gì traûi qua heát laàn luaân hoài naøy ñeán laàn luaân hoài khaùc, taát caû ñeàu ôû traïng thaùi löôõng phaân vaø nhö vaäy hôïp thaønh saùu nguyeân khí. Theâm vaøo ñoù laø Atma, nguyeân khí thieâng lieâng voâ ngaõ hay laø yeáu toá baát töû trong con ngöôøi, khoâng phaân bieät vôùi Tinh Thaàn Vuõ Truï, vaø baïn laïi cuõng coù baûy nguyeân khí. (Xem “Giaùo Lyù Bí Nhieäm”, q.1, trang 157, coù giaûi thích roõ hôn). Maëc cho hoï giöõ caùch phaân chia cuûa hoï, chuùng toâi vaãn giöõ caùch chia cuûa chuùng toâi. Hoûi : Hình nhö caùch phaân chia naøy raát gioáng vôùi caùch phaân chia cuûa nhöõng ngöôøi Cô Ñoác Giaùo thaàn bí: xaùc thaân, linh hoàn vaø tinh thaàn phaûi khoâng? Ñaùp : Ñuùng vaäy, chuùng ta coù theå deã daøng hieåu theå xaùc laø hieän theå cuûa “theå dó thaùi” (“vital double”); hieåu theå dó thaùi laø hieän theå cuûa sinh khí (life) hay Prana; hieåu Kamarupa, hay (sinh) hoàn laø hieän theå cuûa thöôïng vaø haï trí, vaø treân ñænh saùu nguyeân khí naøy laø tinh thaàn baát töû duy nhaát phuû leân toaøn boä. Trong huyeàn linh hoïc, moãi thay ñoåi tính chaát trong traïng thaùi taâm thöùc cuûa chuùng ta ñeàu ñem ñeán cho con ngöôøi moät saéc thaùi môùi, vaø neáu saéc thaùi naøy thaéng theá vaø trôû thaønh moät phaàn cuûa Chaân Ngaõ soáng ñoäng vaø linh hoaït, noù phaûi ñöôïc ñaët cho moät caùi teân ñaëc bieät, ñeå phaân bieät con ngöôøi trong tình traïng ñaëc bieät ñoù vôùi con ngöôøi ôû tình traïng khaùc. Hoûi : Quaû laø moät ñieàu raát khoù hieåu. 94
  • 138. 138 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Ñaùp : Traùi laïi, theo toâi ñieàu ñoù trôû thaønh raát deã hieåu, moät khi baïn naém vöõng ñöôïc yù chính, nghóa laø duø cho con ngöôøi hoaït ñoäng treân bình dieän taâm thöùc naøo ñi nöõa thì cuõng phaûi phuø hôïp chaët cheõ vôùi tình traïng trí tueä vaø taâm linh cuûa mình. Nhöng thuyeát duy vaät cuûa thôøi ñaïi khieán cho chuùng toâi caøng giaûi thích, thì döôøng nhö caøng ít ngöôøi coù khaû naêng hieåu ñöôïc nhöõng gì chuùng toâi noùi. Neáu thích, baïn haõy chia con ngöôøi ñöôïc goïi laø traàn tuïc naøy thaønh ba saéc thaùi (aspects) chính, vaø tröø phi baïn hieåu con ngöôøi nhö con vaät thuaàn tuùy thì baïn môùi coù theå hieåu ñöôïc nhieàu hôn. Haõy xeùt caùi theå bieåu loä beân ngoaøi cuûa con ngöôøi; nguyeân khí suy tö nôi con ngöôøi – nguyeân khí naøy chæ cao hôn moät ít caùi yeáu toá baûn naêng trong con vaät – hay laø linh hoàn höõu thöùc sinh ñoäng; vaø chính nguyeân khí suy tö ñoù laøm cho con ngöôøi vöôït raát xa vaø cao hôn con thuù raát nhieàu – ñoù laø linh hoàn duy lyù hay “tinh thaàn” cuûa con ngöôøi. Keá ñoù, neáu chuùng ta choïn ba nhoùm hay ba thöïc theå tieâu bieåu naøy vaø chia nhoû chuùng ra, theo giaùo lyù huyeàn linh, chuùng ta coù ñöôïc nhöõng gì? Tröôùc tieân laø tinh thaàn (theo yù nghóa cuûa Caùi Tuyeät Ñoái, do ñoù laø Toång Theå baát khaû phaân) hay laø Atma. Vì Tinh Thaàn naøy khoâng theå ñöôïc xaùc ñònh vò trí cuõng khoâng ñöôïc giôùi haïn veà maët trieát hoïc, maø chæ laø nhöõng gì naèm trong Voâ Thuûy (Eternity) vaø laø nhöõng gì khoâng theå thieáu vaéng ngay trong caû ñieåm hình hoïc hay toaùn hoïc voâ cuøng nhoû cuûa Vuõ Truï vaät chaát hay chaát lieäu nguyeân thuûy. Thaät ra, noù tuyeät nhieân khoâng neân goïi laø moät nguyeân khí “cuûa con ngöôøi”. Theo sieâu hình hoïc, ñuùng hôn vaø thích hôïp nhaát, ñoù laø ñieåm trong khoâng gian maø Chaân Thaàn con ngöôøi vaø hieän theå cuûa noù, töùc con ngöôøi, chieám ñöôïc cho chu kyø cuûa moãi kieáp soáng. Duø cho ñieåm ñoù ñöôïc hình dung nhö chính con ngöôøi, thaät ra cuõng laø moät aûo töôûng, moät haõo huyeàn. Nhöng vaøo luùc ñoù, ñoái vôùi chính chuùng ta, cuõng nhö ñoái vôùi caùc phaøm ngaõ khaùc, chuùng ta laø thöïc taïi trong ñoù, thích hôïp vôùi caùc aûo töôûng (illusion) ñöôïc goïi laø söï soáng, vaø chuùng ta phaûi xeùt ñeán chuùng ta trong söï töôûng töôïng cuûa chính chuùng ta vôùi baát cöù giaù naøo, neáu khoâng moät ai khaùc laøm nhö theá.
  • 139. 139 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU Ñeå laøm cho ñieàu naøy trôû thaønh deã hieåu hôn ñoái vôùi trí naêng con ngöôøi khi laàn ñaàu tieân coá gaéng nghieân cöùu Huyeàn Linh Hoïc, vaø ñeå giaûi quyeát khaùi nieäm cô baûn (the ABC) veà caùi bí aån cuûa con ngöôøi, Huyeàn Linh Hoïc goïi nguyeân khí thöù baûy naøy laø toång hôïp cuûa nguyeân khí thöù saùu vaø ñöa Hoàn Tinh Thaàn (Spiritual soul), töùc Buddhi vaøo laøm hieän theå cho noù. Baây giôø Hoàn Tinh Thaàn che giaáu moät bí aån, voán khoâng bao giôø ñöôïc tieát loä cho baát luaän laø ai, ngoaïi tröø vôùi caùc ñeä töû höõu theä trung kieân, hoaëc laø nhöõng ngöôøi coù theå ñöôïc tin caäy laø an toaøn trong baát cöù tröôøng hôïp naøo. Dó nhieân söï laàm laãn seõ ít hôn, neáu bí aån ñoù coù theå ñöôïc tieát loä ; nhöng vì ñieàu naøy tröïc tieáp lieân quan ñeán quyeàn naêng phoùng xuaát theå dó thaùi cuûa con ngöôøi moät caùch höõu thöùc vaø tuøy yù, vaø vì, gioáng nhö “chieác nhaãn cuûa Gyges”* naêng khieáu naøy toû ra raát tai haïi cho con ngöôøi noùi chung vaø cho keû sôû höõu ñöôïc naêng khieáu ñoù noùi rieâng, neân noù ñöôïc giöõ gìn caån thaän. Nhöng chuùng ta haõy baøn tieáp veà caùc “nguyeân khí”. Hoàn thieâng naøy (divine soul), hay Buddhi, luùc ñoù laø hieän theå cuûa Tinh Thaàn. Khi keát hôïp laïi, caû hai trôû thaønh moät, voâ ngaõ (impersonal) vaø khoâng coù baát cöù thuoäc tính naøo (treân coõi naøy, dó nhieân), vaø taïo thaønh hai “nguyeân khí” tinh thaàn. Neáu chuùng ta chuyeån qua Nhaân Hoàn, töùc Manas hay mens, moïi ngöôøi seõ ñoàng yù raèng söï thoâng tueä cuûa con ngöôøi coù tính nhò phaân, ít nhaát laø theá, nghóa laø ngöôøi coù trí cao khoù coù theå trôû thaønh keû trí thaáp ; ngöôøi coù trí thieâng veà taâm linh vaø raát thoâng tueä thì caùch bieät raát xa vôùi ngöôøi ñaàn ñoän, toái daï vaø thieân veà vaät chaát neáu khoâng muoán noùi laø ngöôøi coù trí oùc cuûa con thuù. Hoûi : Nhöng taïi sao con ngöôøi laïi khoâng ñöôïc tieâu bieåu baèng hai “nguyeân khí” hay ñuùng hôn, hai traïng thaùi? * Gyges: Vua xöù Lydie ( khoaûng 678–652 tr. T.C.). Theo truyeàn thuyeát, vò vua naøy coù moät chieác nhaãn maø khi ñeo vaøo, ngöôøi ñeo trôû thaønh voâ hình. (ND) 95
  • 140. 140 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Ñaùp : Moãi ngöôøi ñeàu coù hai nguyeân khí naøy trong ngöôøi, moät caùi thì linh hoaït hôn caùi kia, vaø trong tröôøng hôïp raát hieám, moät trong hai caùi hoaøn toaøn bò öùc cheá khi lôùn leân, taïm goïi nhö theá, hoaëc laø bò teâ lieät bôûi söùc maïnh vaø söï vöôït troäi cuûa traïng thaùi kia, theo baát cöù chieàu höôùng naøo. Luùc baáy giôø caû hai ñeàu ñöôïc chuùng ta goïi laø hai nguyeân khí hay traïng thaùi cuûa Manas, traïng thaùi cao vaø traïng thaùi thaáp. Traïng thaùi cao, töùc Thöôïng trí (Higher Manas), töùc Chaân Ngaõ suy tö, höõu thöùc bò thu huùt veà phía Hoàn Tinh Thaàn (Buddhi); coøn traïng thaùi thaáp hay laø nguyeân khí baûn naêng, bò thu huùt vaøo Kama, trung taâm cuûa caùc thuù duïc vaø ñam meâ trong con ngöôøi. Theá laø chuùng ta coù boán nguyeân khí ñöôïc lyù giaûi; ba nguyeân khí sau cuøng laø (1) “Dó thaùi hình” (the Double) maø chuùng toâi ñoàng yù goïi laø Hoàn Bieán Hình (Protean or Plastic Soul); hieän theå cuûa (2) Nguyeân Sinh Khí (life principle); vaø (3) Theå Xaùc (physical body). Dó nhieân khoâng nhaø sinh lyù hoïc hay sinh vaät hoïc naøo chòu thöøa nhaän caùc nguyeân khí naøy, cuõng nhö hoï khoâng hieåu ñöôïc ñaàu ñuoâi cuûa chuùng. Vaø coù leõ ñaây cuõng laø lyù do giaûi thích taïi sao, cho ñeán nay, khoâng ai trong soá hoï hieåu ñöôïc chöùc naêng cuûa laù laùch, hieän theå baèng vaät chaát cuûa theå dó thaùi hay bieán hình (Protean Double) hoaëc laø chöùc naêng cuûa cô quan naøo ñoù ôû beân phaûi cuûa con ngöôøi, trung taâm cuûa caùc duïc voïng ñaõ noùi ôû treân, cuõng nhö khoâng bieát gì veà tuyeán tuøng quaû, maø nhaø sinh lyù hoïc moâ taû nhö laø moät tuyeán chai cöùng (horny gland) coù moät ít caùt beân trong, maø thöïc ra tuyeán naøy chính laø trung taâm cuûa moät taâm thöùc cao nhaát vaø thieâng lieâng nhaát nôi con ngöôøi, caùi trí toaøn tri, taâm linh vaø bao truøm taát caû cuûa con ngöôøi. Vaø ñieàu naøy coøn chöùng minh moät caùch roõ reät hôn nöõa cho baïn thaáy raèng chuùng toâi khoâng heà phaùt minh ra baûy nguyeân khí naøy, cuõng nhö chuùng khoâng môùi meû gì trong giôùi trieát hoïc nhö chuùng toâi coù theå deã daøng chöùng minh. Hoûi : Nhöng theo söï tin töôûng cuûa baø thì caùi gì luaân hoài ? Ñaùp : Ñoù laø Chaân Ngaõ Tinh Thaàn suy tö (Spiritual thinking Ego), caùi nguyeân khí thöôøng toàn trong con ngöôøi, hay laø trung taâm cuûa 96
  • 141. 141 VEÀ CAÙC TRAÏNG THAÙI HAÄU TÖÛ KHAÙC NHAU Manas. Ñoù khoâng phaûi laø Atma, hoaëc ngay caû Atma–Buddhi, ñöôïc xem nhö laø Chôn Thaàn nhò theå (dual Monad) voán laø con ngöôøi caù bieät, hay con ngöôøi thieâng lieâng (individual or divine man), maø laø Manas; vì Atman laø Toång Theå Vuõ Truï (Universal ALL), vaø trôû neân Thöôïng ngaõ cuûa con ngöôøi chæ khi naøo keát hôïp vôùi Buddhi, hieän theå cuûa noù, voán lieân keát noù (IT) vôùi bieät ngaõ (hay con ngöôøi thieâng lieâng). Vì chính Buddhi–Manas môùi ñöôïc goïi laø Chaân Ngaõ theå (caùc nguyeân khí thöù naêm vaø thöù saùu ñöôïc keát hôïp laïi) vaø voán laø Taâm Thöùc ñang noái lieàn noù vôùi moïi phaøm ngaõ ñang soáng treân coõi traàn. Do ñoù linh hoàn voán laø moät thuaät ngöõ chung, trong con ngöôøi coù ba traïng thaùi (aspects) cuûa linh hoàn – hoàn traàn tuïc hay sinh hoàn (terrestrial or animal soul); Nhaân Hoàn vaø Hoàn Tinh Thaàn. Noùi ñuùng ra, caû ba ñeàu laø linh hoàn duy nhaát döôùi ba traïng thaùi. Ñoái vôùi traïng thaùi thöù nhaát, khoâng coù gì coøn laïi sau khi cheát. Ñoái vôùi traïng thaùi thöù hai (nous hay manas) chæ coù baûn theå thieâng lieâng cuûa noù neáu khoâng bò nhieãm tröôïc, thì toàn taïi, trong khi traïng thaùi thöù ba, ngoaøi vieäc voán ñaõ baát töû, coøn trôû neân thieâng lieâng moät caùch höõu thöùc, do söï ñoàng hoùa cuûa Thöôïng Trí. Nhöng muoán bieát roõ hôn, tröôùc tieân chuùng ta haõy noùi vaøi lôøi veà luaân hoài. Hoûi : Xin baø giaûi thích roõ, vì trieát lyù naøy bò choáng ñoái maõnh lieät nhaát. Ñaùp : Baïn aùm chæ caùc nhaø Giaùng Ma hoïc phaûi khoâng? Toâi bieát ñieàu ñoù. Nhieàu phaûn baùc voâ caên cöù ñöôïc hoï khoå coâng bòa ra vaø ñaêng treân taïp chí Light. Moät soá ngöôøi trong nhoùm ñoù laïi bò chaäm hieåu vaø ñaày aùc yù ñeán noãi hoï seõ saün saøng laøm moïi chuyeän khoâng keå ñeán ñaïo lyù. Thí duï, môùi ñaây, moät ngöôøi trong nhoùm ñoù tìm thaáy moät maâu thuaån trong hai caâu ñöôïc trích ra trong caùc baøi thuyeát trình cuûa oâng Sinnett, ngöôøi naøy ñem ra baøn luaän soâi noåi trong moät laù thö gôûi cho taïp chí ñoù. OÂng ta khaùm phaù ra maâu thuaån traàm troïng ñoù trong hai caâu naøy: “Khi xaûy ra tröôøng hôïp sôùm trôû laïi vôùi cuoäc soáng traàn gian thì coù theå do söï phöùc taïp cuûa nghieäp quaû…” vaø “khoâng coù söï tình côø (accident) trong taùc ñoäng toái cao cuûa coâng lyù thieâng lieâng ñang daãn daét cô tieán hoùa”. Moät ngöôøi bieát suy nghó saâu
  • 142. 142 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG xa chaéc chaén cuõng seõ tìm thaáy söï maâu thuaån cuûa ñònh luaät haáp daãn neáu moät ngöôøi naøo ñoù ñöa tay ra ñeå chaän moät hoøn ñaù ñang rôi khoâng ñeø beïp ñaàu moät ñöùa treû!
  • 143. 143 LUAÂN HOÀI HAY TAÙI SINH TIEÁT VIII LUAÂN HOÀI HAY TAÙI SINH  Kyù öùc laø gì theo giaùo huaán minh trieát ? Hoûi : Caùi khoù khaên nhaát maø baø caàn laøm, ñoù laø giaûi thích vaø neâu ra caùc neàn moùng hôïp lyù cho vieäc tin töôûng nhö theá naøo. Chöa moät nhaø nghieân cöùu Minh Trieát Thieâng Lieâng naøo ñaõ thaønh coâng trong vieäc ñöa ra chæ moät baèng chöùng vöõng chaéc thoâi ñeå xua tan noãi hoà nghi cuûa toâi. Tröôùc tieân ngöôøi ta choáng laïi thuyeát luaân hoài naøy laø do choã chöa tìm thaáy moät ngöôøi naøo nhôù laïi raèng mình ñaõ soáng trong kieáp soáng tröôùc cuûa mình. Ñaùp : Toâi thaáy luaän cöù cuûa baïn coù khuynh höôùng ñöa tôùi cuøng moät phaûn baùc thuôû xöa, ñoù laø vieäc moãi ngöôøi chuùng ta ñeàu khoâng nhôù laïi ñöôïc laàn luaân hoài tröôùc. Baïn nghó raèng ñieàu ñoù ñaùnh ñoå ñöôïc trieát lyù cuûa chuùng toâi chöù gì? Caâu traû lôøi cuûa toâi laø khoâng phaûi ñaâu, vaø raèng trong baát cöù tröôøng hôïp naøo moät baøi baùc nhö theá khoâng theå coi laø toái haäu. Hoûi : Xin cho nghe caùc luaän cöù cuûa baø. Ñaùp : Caùc luaän cöù ñoù chæ ngaén vaø ít thoâi. Tuy nhieân, khi baïn thaáy raèng (a) caùc nhaø taâm lyù hoïc gioûi nhaát hieän ñaïi ñeàu hoaøn toaøn baát löïc trong vieäc giaûi thích cho theá giôùi baûn chaát cuûa trí tueä; vaø (b) hoï hoaøn toaøn khoâng bieát gì veà caùc tieàm naêng vaø caùc traïng thaùi cao cuûa trí tueä, luùc ñoù baïn phaûi thöøa nhaän raèng söï baøi baùc naøy ñöôïc döïa vaøo moät keát luaän tieân khôûi ruùt ra töø baèng chöùng theo beà ngoaøi vaø do suy dieãn nhieàu hôn laø baát cöù gì khaùc. Baây giôø xin baïn cho bieát theo quan nieäm cuûa baïn “trí nhôù” (memory) laø gì? 97
  • 144. 144 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG Hoûi : Ñoù laø nhöõng gì thöôøng ñöôïc chaáp nhaän: naêng löïc trong trí oùc chuùng ta ñeå nhôù vaø giöõ laïi söï hieåu bieát veà caùc yù töôûng, haønh vi, vaø caùc bieán coá xaûy ra tröôùc kia. Ñaùp : Xin ñöa theâm vaøo ñoù moät hình thöùc dò bieät lôùn giöõa ba hình thöùc kyù öùc ñaõ ñöôïc chaáp nhaän naøy. Noùi chung, ngoaøi kyù öùc (memory), baïn coøn coù hoài töôûng (remembrance), hoài öùc (recollection) vaø huyeàn nieäm (reminiscence) phaûi khoâng? Coù bao giôø baïn nghó ñeán söï khaùc nhau ñoù khoâng? Kyù öùc töùc nhôù laïi, chæ laø teân goïi chung thoâi. Hoûi : Tuy theá, taát caû caùc teân goïi naøy ñeàu chæ laø caùc ñoàng nghóa. Ñaùp : Thöïc ra, chuùng khoâng haún ñoàng nghóa – trong baát cöù tröôøng hôïp naøo chöù khoâng rieâng trong trieát hoïc. Kyù öùc chæ ñôn thuaàn laø moät khaû naêng baåm sinh trong caùc thöïc theå bieát suy tö vaø ngay trong caû loaøi vaät nöõa, ñeå taïo trôû laïi caùc aán töôïng ñaõ qua baèng söï phoái hôïp caùc yù töôûng ñöôïc gôïi ra phaàn lôùn baèng caùc söï vieäc khaùch quan hoaëc baèng moät taùc ñoäng naøo ñoù leân caùc cô quan caûm giaùc beân ngoaøi cuûa chuùng ta. Kyù öùc laø moät quan naêng hoaøn toaøn tuøy thuoäc vaøo söï hoaït ñoäng bình thöôøng vaø ít nhieàu khoûe maïnh cuûa boä oùc hoàng traàn cuûa chuùng ta ; coøn hoài töôûng vaø hoài öùc laø caùc thuoäc tính, vaø keû giuùp vieäc cuûa kyù öùc. Nhöng huyeàn nieäm laø moät söï vieäc hoaøn toaøn khaùc. Caùc nhaø taâm lyù hoïc hieän ñaïi ñònh nghóa huyeàn nieäm nhö caùi laøm trung gian giöõa hoài töôûng vôùi hoài öùc, hay laø “moät dieãn tieán coá yù ñeå gôïi laïi caùc chuyeän ñaõ xaûy ra, maø khoâng coù söï tham khaûo töôøng taän vaø ña daïng ñoái vôùi caùc söï vieäc ñaëc bieät tieâu bieåu cho hoài öùc”. Khi ñeà caäp ñeán hoài öùc vaø hoài töôûng, Locke noùi: “Khi moät yù töôûng trôû laïi trong trí nhôù laàn nöõa maø khoâng coù söï hoaït ñoäng cuûa ñoái töôïng gioáng nhö vaäy leân treân giaùc quan beân ngoaøi, thì ñoù laø hoài töôûng (remembrance); neáu yù töôûng ñoù ñöôïc trí oùc tìm kieám, qua bao khoå cöïc vaø coá gaéng môùi tìm thaáy trôû laïi, thì ñoù laø hoài öùc (recollection)”. Nhöng ngay caû Locke cuõng boû soùt huyeàn nieäm (reminiscence) maø khoâng coù ñöôïc ñònh nghóa roõ raøng naøo caû, bôûi vì noù khoâng phaûi laø khaû naêng hoaëc thuoäc tính cuûa kyù öùc hoàng 98
  • 145. 145 LUAÂN HOÀI HAY TAÙI SINH traàn cuûa chuùng ta, maø laø moät tri giaùc cuûa tröïc giaùc, bieät laäp vôùi vaø naèm ngoaøi boä oùc hoàng traàn cuûa chuùng ta; moät tri giaùc voán bao haøm (ñöôïc ñöa vaøo hoaït ñoäng baèng tri thöùc haèng coù – ever-present knowledge – cuûa Chaân Ngaõ taâm linh cuûa chuùng ta) moïi tri kieán trong con ngöôøi vaãn ñöôïc xem laø baát thöôøng – töø caùc hình aûnh do baäc sieâu taøi khôi daäy, cho ñeán caùc tieáng noùi meâ saûng (ravings) trong côn soát vaø thaäm chí trong côn ñieân nöõa – ñöôïc khoa hoïc xeáp vaøo loaïi khoâng coù thaät ngoaøi söï töôûng töôïng cuûa chuùng ta. Tuy nhieân Huyeàn Linh Hoïc vaø Khoa Minh Trieát Thieâng Lieâng xem xeùt Huyeàn Nieäm döôùi moät aùnh saùng hoaøn toaøn khaùc haún. Theo chuùng toâi, kyù öùc coù tính chaát vaät chaát vaø choùng phai nhoøa (evanescent), laïi tuøy thuoäc vaøo caùc tình traïng sinh lyù cuûa boä oùc – moät ñeà aùn caên baûn cuûa taát caû nhöõng ngöôøi giaûng daïy veà kyù öùc thuaät (memonics), hoï duøng caùc khaûo cöùu cuûa caùc nhaø taâm lyù hoïc cuûa khoa hoïc hieän ñaïi laøm haäu thuaån cho hoï. Chuùng toâi goïi huyeàn nieäm laø kyù öùc cuûa linh hoàn. Chính kyù öùc naøy môùi ñem laïi cho haàu heát moïi ngöôøi, cho duø ngöôøi ñoù coù nhaän bieát ñöôïc noù hay khoâng, söï chaéc chaén veà vieäc tröôùc kia y ñaõ soáng vaø phaûi soáng laàn nöõa. Quaû vaäy, thi só Wordsworth coù vieát: “Söï ra ñôøi cuûa chuùng ta chæ laø moät giaác nguû vaø queân laûng, Linh hoàn tænh daäy cuøng chuùng ta, khi ngoâi sao cuûa ñôøi ta Ñaõ laën ñi nôi khaùc, Vaø ñeán töø coõi xa.” Hoûi : Neáu döïa vaøo loaïi kyù öùc naøy – thi ca vaø caùc töôûng töôïng baát thöôøng, theo söï thuù nhaän cuûa baø – maø baø ñaët neàn taûng cho trieát lyù cuûa baø, thì toâi e raèng baø seõ thuyeát phuïc ñöôïc raát ít ngöôøi. Ñaùp : Toâi khoâng “thuù nhaän” ñoù laø moät töôûng töôïng. Toâi chæ noùi raèng caùc nhaø sinh lyù hoïc vaø khoa hoïc noùi chung, xem caùc huyeàn nieäm ñoù nhö laø aûo giaùc vaø töôûng töôïng… chuùng toâi khoâng phuû nhaän raèng caùc linh thò nhö theá cuûa quaù khöù vaø caùc khoaûnh khaéc luøi vaøo taän haønh lang cuûa thôøi gian (corridors of time) ñeàu khoâng phaûi laø baát bình thöôøng, vì töông phaûn vôùi kinh nghieäm soáng bình thöôøng haèng ngaøy vaø kyù öùc hoàng traàn cuûa chuùng ta. Nhöng cuøng vôùi giaùo 99
  • 146. 146 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG sö W. Knight, chuùng toâi nhaát ñònh cho raèng “söï vieäc khoâng nhôù laïi baát cöù haønh ñoäng naøo ñöôïc laøm trong moät traïng thaùi tröôùc ñaây khoâng theå laø moät luaän cöù coù söùc thuyeát phuïc choáng laïi vieäc chuùng ta ñaõ soáng qua traïng thaùi ñoù”. Vaø moïi ñoái thuû coâng minh chính tröïc ñeàu phaûi ñoàng yù vôùi nhöõng gì maø Butler noùi ñeán trong caùc baøi thuyeát trình veà trieát hoïc cuûa Plato: “caûm giaùc phoùng tuùng maø theo ñoù noù (söï tieàn taïi, pre–existence) taùc ñoäng vaøo chuùng ta, coù coäi nguoàn bí aån cuûa noù trong caùc thaønh kieán duy vaät hoaëc laø baùn duy vaät”. Ngoaøi ra, chuùng toâi chuû tröông raèng kyù öùc, theo caùch goïi cuûa Olympiodorus, chæ laø söï hoang töôûng (phantasy), vaø laø ñieàu khoâng ñaùng tin nhaát nôi chuùng ta1 Ammonius Saccas khaúng ñònh raèng quan naêng duy nhaát nôi con ngöôøi ñoái nghòch tröïc tieáp vôùi söï tieân ñoaùn hay nhìn thaáu vaøo töông lai, laø kyù öùc. Hôn nöõa caàn nhôù raèng kyù öùc laø moät ñieàu, coøn trí tueä hay tö töôûng (mind or thought) laø moät ñieàu khaùc; moät ñaèng laø maùy ghi, chuû theå ghi nhaän (register), voán raát deã hö hoûng; coøn ñaèng kia (tö töôûng) thì vónh cöûu vaø khoâng theå hö hoaïi. Baïn coù töø choái khoâng chòu tin vaøo söï hieän höõu cuûa moät soá söï vieäc hoaëc con ngöôøi, chæ vì con maét hoàng traàn cuûa baïn khoâng nhìn thaáy ñöôïc chuùng hay khoâng? Caùi baèng chöùng chung cuûa caùc theá heä ñaõ qua, nhöõng ngöôøi ñaõ töøng nhìn thaáy Julius Caesar, coù ñuû ñaûm baûo raèng Julius Caesar ñaõ töøng soáng treân coõi ñôøi naøy hay chaêng? Taïi sao cuõng baèng 1 Olympiodorus coù noùi (trong Platonis Phaed.): "Söï töôûng töôïng laø moät chöôùng ngaïi cho caùc quan nieäm tinh thaàn cuûa chuùng ta; vaø do ñoù khi chuùng ta ñöôïc thuùc ñaåy baèng caùc aûnh höôûng gôïi höùng caûm cuûa Thöôïng Ñeá, neáu söï töôûng töôïng xaûy ñeán, naêng löïc nhieät thaønh chaám döùt: vì söï nhieät thaønh vaø söï xuaát thaàn traùi ngöôïc nhau. Neáu coù ai hoûi phaûi chaêng linh hoàn coù theå ñöôïc laøm cho linh hoaït maø khoâng coù söï töôûng töôïng, chuùng toâi traû lôøi raèng tri thöùc cuûa noù ñoái vôùi toaøn theå chöùng toû raèng noù coù khaû naêng ñoù. Do ñoù, linh hoàn coù caùc nhaän thöùc ñoäc laäp vôùi söï töôûng töôïng coù döï vaøo caùc naêng löïc cuûa linh hoàn, gioáng nhö moät côn baõo ñuoåi theo keû dong buoàm treân bieån.”
  • 147. 147 LUAÂN HOÀI HAY TAÙI SINH chöùng nhö theá cuûa nhieàu ngöôøi coù giaùc quan thoâng linh laïi khoâng ñöôïc ngoù ngaøng ñeán? Hoûi : Nhöng baø coù nghó raèng caùc ñieåm phaân bieät naøy quaù teá nhò khieán cho ña soá con ngöôøi khoù chaáp nhaän ñöôïc chaêng ? Ñaùp : Ñuùng hôn phaûi noùi laø ñoái vôùi ña soá nhöõng ngöôøi duy vaät thoâi. Vaø ñoái vôùi nhöõng ngöôøi naøy, chuùng toâi xin nhaéc: Naøy, ngay caû trong thôøi gian ngaén nguûi cuûa kieáp soáng thoâng thöôøng, kyù öùc cuõng ñaõ quaù yeáu ôùt khoâng theå ghi laïi taát caû caùc bieán coá cuûa moät kieáp soáng. Bieát bao laàn ngay ñeán nhöõng bieán coá quan troïng nhaát cuõng nguû yeân trong kyù öùc cuûa chuùng ta cho ñeán khi ñöôïc ñaùnh thöùc baèng moät söï lieân hôïp naøo ñoù cuûa caùc yù töôûng, hoaëc ñöôïc khôi daäy ñeå hoaït ñoäng bôûi moät lieân keát khaùc. Ñaëc bieät laø tröôøng hôïp xaûy ra ñoái vôùi nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi, hoï luoân luoân thaáy ñau khoå do vieäc keùm suùt trí nhôù. Do ñoù, khi naøo chuùng ta nhôù laïi nhöõng gì maø chuùng ta bieát veà caùc nguyeân khí vaät chaát vaø tinh thaàn trong con ngöôøi, thì ñoù khoâng phaûi laø söï kieän ñaùng laøm chuùng ta ngaïc nhieân neáu kyù öùc chuùng ta khoâng ghi nhôù ñöôïc moät hay nhieàu tieàn kieáp cuûa chuùng ta, coøn traùi laïi neáu kyù öùc maø ghi nhôù ñöôïc thì môùi laø ñieàu ñaùng ngaïc nhieân. Taïi sao chuùng ta khoâng nhôù ñöôïc tieàn kieáp? Hoûi : Baø ñaõ giuùp cho toâi coù moät taàm nhìn bao quaùt veà baûy nguyeân khí; nhöng laøm sao maø baûy nguyeân khí naøy giaûi thích ñöôïc vieäc chuùng ta hoaøn toaøn maát heát khaû naêng nhôù laïi caùc kieáp soáng tröôùc ñaây? Ñaùp : Raát deã. Vì caùc “nguyeân khí” naøy maø chuùng toâi goïi laø nguyeân khí hoàng traàn, vaø khoâng moät caùi naøo bò khoa hoïc phuû nhaän maëc duø khoa hoïc goïi chuùng baèng moät caùi teân khaùc1 – ñeàu tan raõ sau khi 1 Goïi laø xaùc thaân, söï soáng, baûn naêng ñam meâ vaø baûn naêng thuù duïc, boùng ma tinh ñaåu cuûa moãi ngöôøi (duø laø ñöôïc nhaän thöùc trong yù töôûng hay con maét cuûa trí tueä chuùng ta, hoaëc moät caùch trung thöïc vaø taùch bieät vôùi xaùc thaân), voán laø caùc nguyeân khí maø chuùng toâi goïi laø nhuïc thaân (Sthula sarira), 100
  • 148. 148 CHÌA KHOÙA MINH TRIEÁT THIEÂNG LIEÂNG cheát cuøng vôùi caùc yeáu toá caáu taïo chuùng, kyù öùc ñi theo cuøng vôùi boä oùc cuûa noù, kyù öùc naøy bò tan bieán khi phaøm ngaõ bò tan bieán, neân khoâng theå nhôù cuõng nhö khoâng ghi laïi baát cöù ñieàu gì trong laàn luaân hoài tieáp theo cuûa Chaân Ngaõ. Luaân hoài coù nghóa laø Chaân Ngaõ naøy seõ ñöôïc caáp cho moät xaùc thaân môùi, moät boä oùc môùi vaø moät trí nhôù môùi. Do ñoù, thaät laø ñieàu voâ lyù khi mong ñôïi trí nhôù môùi naøy nhôù laïi nhöõng gì maø noù khoâng bao giôø ghi nhaän gioáng nhö khi ta laøm moät chuyeän voâ ích laø duøng kính hieån vi xem xeùt moät caùi aùo maø keû saùt nhaân chöa bao giôø maëc, ñeå tìm kieám treân aùo caùc veát maùu, vì caùc veát maùu naøy chæ coù treân quaàn aùo maø teân saùt nhaân maëc thoâi. Vaán ñeà cuûa chuùng ta khoâng naèm ôû choã caùi aùo saïch, maø ôû choã caùi aùo ñöôïc maëc trong khi phaïm toäi, vaø neáu quaàn aùo ñoù bò ñoát vaø huûy ñi, thì laøm theá naøo baïn coù theå tìm ra ñöôïc chuùng? Hoûi : Vaâng! Laøm theá naøo baø coù theå bieát chaéc raèng toäi ñoù bò phaïm töø bao giôø hoaëc “con ngöôøi trong chieác aùo saïch” ñaõ soáng ôû kieáp tröôùc? Ñaùp : Chaéc chaén khoâng phaûi baèng caùc phöông phaùp vaät chaát, cuõng khoâng phaûi baèng caùch döïa vaøo nhöõng chöùng côù cuûa nhöõng gì khoâng coøn toàn taïi nöõa. Nhöng coù söï vieäc goïi laø baèng chöùng do suy dieãn, vì caùc ñònh luaät minh trieát cuûa chuùng toâi thöøa nhaän noù, coù leõ coøn chính xaùc nhieàu hôn laø chuùng coù theå coù. Muoán coù ñöôïc baèng chöùng vöõng chaéc veà söï luaân hoài vaø caùc tieàn kieáp, ngöôøi ta phaûi ñaët chính mình töông giao vôùi Chaân Ngaõ thöôøng toàn cuûa mình, chöù khoâng phaûi vôùi trí nhôù phuø du cuûa mình. Hoûi : Nhöng laøm theá naøo ngöôøi ta coù theå tin ñöôïc nhöõng gì maø hoï khoâng bieát, cuõng nhö chöa bao giôø thaáy, hay ít nhaát töï mình giao tieáp ñöôïc vôùi noù? Ñaùp : Neáu coù ngöôøi vaø laø ngöôøi thoâng thaùi nhaát, chòu tin vaøo Troïng löïc, Ether, Löïc, vaø nhöõng gì khoâng thuoäc khoa hoïc, caùc ñieàu tröøu töôïng vaø “caùc giaû ñònh thích hôïp” (working hypotheses), maø hoï sinh khí theå (Prana), caûm duïc theå (Kama rupa) vaø dó thaùi theå (Langa sarira) (xem laïi phaàn tröôùc). 101
  • 149. 149 LUAÂN HOÀI HAY TAÙI SINH chaúng heà thaáy, sôø, ngöûi, nghe, neám – thì taïi sao laïi khoâng coù nhöõng ngöôøi khaùc, theo cuøng moät nguyeân taéc nhö theá, tin vaøo Chaân Ngaõ thöôøng toàn cuûa con ngöôøi, moät “giaû ñònh thích hôïp” quan troïng hôn vaø hôïp lyù hôn laø baát luaän giaû ñònh naøo khaùc? Hoûi : Roát laïi, caùi nguyeân khí vónh cöõu huyeàn bí naøy laø gì? Baø coù theå giaûi thích baûn chaát cuûa noù ñeå cho moïi ngöôøi coù theå hieåu ñöôïc chaêng? Ñaùp : Chính Chaân Ngaõ, caùi ngaõ caù bieät vaø baát töû, phaûi chòu luaân hoài, chöù khoâng phaûi phaøm ngaõ (personality). Noùi toùm laïi, hieän theå cuûa Chaân Thaàn nhò theå (Atma Buddhi MONAD), môùi ñöôïc ban thöôûng nôi Devachan vaø chòu tröøng phaït treân coõi traàn, vaø, roát laïi chæ coù nhöõng gì laø phaûn aùnh cuûa caùc Uaån (Skandhas) hay caùc thuoäc tính (Attributes) cuûa moãi laàn luaân hoài môùi dính maéc vaøo chính noù1 . Hoûi : Chöõ Uaån maø baø duøng coù yù nghóa gì? Ñaùp : Ñôn giaûn chæ laø nhöõng gì toâi vöøa noùi: “caùc thuoäc tính”, trong soá ñoù coù kyù öùc, taát caû ñeàu taøn taï nhö ñoùa hoa, ñeå laïi phía sau chuùng chæ moät muøi höông yeáu ôùt. Ñaây laø ñoaïn khaùc trích trong “Phaät giaùo vaán ñaùp”2 cuûa oâng H.S. Olcott coù lieân quan tröïc tieáp ñeán ñeà naøy. Ñoaïn naøy baøn veà vaán ñeà sau: “Ngöôøi coù tuoåi nhôù laïi caùc söï vieäc cuûa thôøi thanh xuaân, maëc daàu ngöôøi ñoù coù thay ñoåi veà maët theå chaát vaø trí tueä. Vaäy thì taïi sao chuùng ta trong kieáp hieän taïi khoâng 1 Theo Phaät giaùo coù taát caû laø naêm uaån hay thuoäc tính, ñoù laø: “Saéc uaån (Rupa, form hay body), caùc tính chaát vaät chaát; Thoï uaån (Vedana, sensation); Töôûng uaån (Sanna, abstract idea); Haønh uaån (Samkhara, tendencies of mind); Thöùc uaån (Vinnana, mental powers). Chuùng ta ñöôïc taïo ra baèng caùc uaån naøy; nhôø coù chuùng, chuùng ta môùi bieát ñöôïc söï soáng (existence); vaø chuùng ta giao tieáp vôùi theá giôùi chung quanh ta nhôø caùc uaån naøy.” 2 C