Your SlideShare is downloading. ×
հհ արագածոտնի մարզ
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

հհ արագածոտնի մարզ

759
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
759
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. ՀՀ ԱՐԱԳԱԾՈՏՆԻ ՄԱՐԶRA ARAGATSOTN MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԱշտարակՏարածաշրջանները`Աշտարակ,Ապարան,Արագած,ԹալինՔաղաքները`Աշտարակ,
  • 2. Ապարան,ԹալինՀՀ Արագածոտնի մարզը գտնվում է մայրաքաղաքԵրևանի և ՀՀ ամենաբարձր լեռնագագաթի` Արագածիմիջև ընկած տարածքում:Մարզն արևմուտքից պետական սահմանովսահմանակից է Թուրքիային, հյուսիսում սահմանակիցէ ՀՀ Շիրակի և Լոռու մարզերին, արևելքից` ՀՀԿոտայքի մարզին, հարավ-արևելքից` մայրաքաղաքինև հարավից` ՀՀ Արմավիրի մարզին:ՀՀ Արագածոտնի մարզի տարածքով են անցնումհանրապետական նշանակություն ունեցող 3 ավտո-խճուղիները`Երևան – Աշտարակ – Թալին – Գյումրի,Երևան–Աշտարակ – Սպիտակ և Երևան – Արմավիր –
  • 3. Քարակերտ – Գյումրի:Մարզի տարածքը հատում է նաև ՀՀ գլխավորերկաթուղին (միայն ծայր արևմտյան հատվածով ևմարզի տնտեսական զարգացման վրա էականազդեցություն չի թողնում):Մարզում են գտնվում Բյուրականի նշանավորաստղադիտարանը, ՀՀ գիտությունների ազգայինակադեմիայի ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի,ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտները:ՀՀ ԱՐՄԱՎԻՐԻ ՄԱՐԶRA ARMAVIR MARZՄարզկենտրոնը`ք.Արմավիր
  • 4. Տարածաշրջանները`Արմավիր,Էջմիածին,ԲաղրամյանՔաղաքները`Վաղարշապատ,Արմավիր,ՄեծամորՀՀ Արմավիրի մարզը գտնվում է հանրապետութ-յան արևմտյան հատվածում:Մարզի տարածքով են անցնում հանրապետականնշանակություն ունեցող ավտոխճուղիներ` Երևան–Արմավիր, Երևան–Քարակերտ և Երևան–Գյումրի,
  • 5. ինչպես նաև Երևան–Թբիլիսի երկաթուղին:ՀՀ Արմավիրի մարզը հանրապետությունումառանձնանում է իր զարգացած գյուղատնտեսությամբ ևարդյունաբերությամբ: Մարզի աշխարհագրականդիրքը և բնակլիմայական պայմանները նպաստավորեն, ինչպես բուսաբուծության (բազմամյա տնկարկներ,բանջարեղեն), այնպես էլ անասնաբուծությանզարգացման համար:Անասնաբուծության բնագավառում հիմնականումզարգացած է խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբու-ծությունը, խոզաբուծությունը և թռչնաբուծությունը, իսկբուսաբուծության մեջ` պտղաբուծությունը, խաղողա-գործությունը, բանջարաբուծությունը և բոստանաբու-ծությունը: Հիմնականում մշակվում են հացահատիկա-
  • 6. ընդեղենային և բանջարաբոստանային մշակաբույսեր:Արդյունաբերությունը մասնագիտացած է էլեկտ-րաէներգիայի, սննդամթերքի, ըմպելիքի, ալկոհոլայինխմիչքի արտադրության ու շինանյութերի հանքա-վայրերի շահագործման ուղղություններում:ՀՀ ԿՈՏԱՅՔԻ ՄԱՐԶRA KOTAYK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ՀրազդանՏարածաշրջանները`Հրազդան,Կոտայք,Նաիրի
  • 7. Քաղաքները`Հրազդան,Աբովյան,Չարենցավան,Բյուրեղավան,Ծաղկաձոր,Եղվարդ,Նոր ՀաճնՀՀ Կոտայքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության կենտրոնում: Այն հարավ-արևմուտքից սահմանակից է մայրաքաղաքին,արևմուտքից` ՀՀ Արագածոտնի, հյուսիսից` Լոռու,
  • 8. հյուսիս-արևելքից` Տավուշի, արևելքից` Գեղարքունիքիև հարավից` Արարատի մարզերին:ՀՀ Կոտայքի մարզի տարածքով են հոսում Հրազդանև Ազատ գետերը: Հրազդան գետը (նախկինանվանումը` Զանգու) Արաքս գետի ձախ վտակներից է(երկարությունը` 141 կմ): Գետի համակարգում կան 340վտակներ, որոնցից 25-ն ունեն 10 կմ-ից ավելիերկարություն: Գետի խոշոր վտակներից ենՄարմարիկը, Ծաղկաձորը, Արայի գետը, Գետառը:Ազատ գետը նույնպես Արաքսի ձախ վտակներից է(երկարությունը` 55 կմ): Սկիզբ է առնում եղամալեռնաշղթայից (հիմնականում սնվում է ստորերկրյաջրերով): Գետի ջրերն օգտագործվում են հիմնականումոռոգման նպատակով:
  • 9. Մարզը հարուստ է հանքային ջրերով, դրա վկա-յությունն են <<Բջնի>> և <<Արզնի>> հանքային ջրերը:Մարզի տարածքում են գտնվում Գեղամա լեռներիփեշերը, Ծաղկունյաց լեռնաշղթան, Հատիս և Արայիլեռները: Հատիս լեռը (նախկին անվանումը`Շամիրամի) կոնաձև հրաբխային զանգված է(բարձրությունը` 2528 մ): Լեռը ծածկված էմարգագետնատափաստանային բուսականությամբ:Արայի լեռը (բարձրությունը` 2577մ)` հանգածհրաբխային զանգված է, գտնվում է Արագած լեռիցարևելք` Քասախ և Հրազդան գետերի միջև:Մարզի հարթավայրերն են` Եղվարդի հարթավայրը(գտնվում է ծովի մակերևույթից 1200 – 1300 մբարձրության վրա) և Հրազդանի սարահարթը (ծովի
  • 10. մակերևույթից` 1700 – 1800 մ բարձրության վրա):Մարզի տարածքի կենտրոնական մասով անցնումեն երկրի համար առանցքային նշանակություն ունեցողԵրևան–Հրազդան-Սևան ավտոմայրուղին և Երևան-Հրազդան-Իջևան երկաթգիծը:ՀՀ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶRA SYUNIK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԿապանՏարածաշրջանները`Կապան,Գորիս,Սիսիան,
  • 11. ՄեղրիՔաղաքները`Կապան,որիս,Սիսիան,Մեղրի,Ագարակ,Քաջարան,ԴաստակերտՀՀ Սյունիքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի հարավում:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է ՀՀ Վայոց ձորի
  • 12. մարզին, հարավից պետական սահմանով սահմանակիցէ Իրանին (սահմանի երկարությունը 42 կմ է),արևմուտքից` Նախիջևանին և արևելքից` Ադրբեջանին:Օգտակար հանածոներով հանրապետությանամենահարուստ մարզն է: Դրանցից կարևորագույններնեն` գունավոր (պղինձ, մոլիբդեն, ցինկ և այլ գունավոր)և թանկարժեք (ոսկի, արծաթ) մետաղներիհանքաքարերը, ինչպես նաև ոչ մետաղային օգտակարհանածոների մի ամբողջ շարք (շինարարական ևերեսապատման քարեր, բազալտային հումք, կրաքարիև այրվող թերթաքարերի, մարմարի, գրանիտի պերլիտիև դիատոմիտների պաշարներ):Կապան քաղաքից հարավ` Ծավ գետի կիրճում
  • 13. գտնվում է աշխարհի ամենախոշոր բնական սոսիներիռելիկտային պուրակը, որը զբաղեցնում է գրեթե 120 հատարածություն (ծառերի տարիքը հաշվվում է հարյուր-ամյակներով): Այդ եզակի պուրակի որոշ ծառերիտրամագիծը հասնում է 3 մ-ի, իսկ բարձրությունը` 30-35 մ-ի:Քաղաքից 4 կմ հեռու, Ողջի գետի աջ ափին, թավուտանտառում է գտնվում Վահանավանքը (X-րդ դար)`պատմական Սյունիքի հոգևոր և մշակութայինկենտրոններից մեկը, իսկ 25 կմ հեռավորության վրա`նեղ կիրճերով, թավուտ անտառներով <<Շիկահող>>պետական արգելոցը:Ծովի մակերևույթից 3250 մ բարձրության վրափռված Կապույտ լճից սկիզբ է առնում Մեղրի գետը,
  • 14. իսկ Կապուտջուղ լեռան (3905 մ) հալոցքաջրերից`Կապուտջուղ գետը, որի հետ Քաջարանց գետիմիահյուսումից կազմավորվում է Ողջի գետը:Որոտանի կիրճում են գտնվում Տաթևի ՀԷԿ-ը`Որոտանի ՀԷԿ-երի կասկադի առաջնեկը և Շամբիջրամբարը, որտեղից 18 կմ երկարությամբ թունելովջուրը հասնում է Տաթևի ՀԷԿ-ի տուրբիններին:Սիսիանից 6 կմ հեռավորության վրա է գտնվումՇաքիի ջրվեժը` Փոքր Կովկասի լեռների ամենախոշորջրվեժը (բարձրությունը 18 մ):ՀՀ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶRA TAVUSH MARZ
  • 15. Մարզկենտրոնը`ք. ԻջևանՏարածաշրջանները`Իջևան,Տավուշ,Նոյեմբերյան,ԴիլիջանՔաղաքները`Իջևան,Նոյեմբերյան,Այրում,Բերդ,Դիլիջան
  • 16. ՀՀ Տավուշի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի հյուսիս-արևելյանհատվածում: Մարզը հարավ-արևելքում և հարավումսահմանակից է ՀՀ Գեղարքունիքի և Կոտայքիմարզերին, արևմուտքում` ՀՀ Լոռու մարզին ևպետական սահմանով` Վրաստանին, հյուսիսում ևարևելքում` Ադրբեջանին:ՀՀ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶRA ARARAT MARZՄարզկենտրոնը`ք. Արտաշատ
  • 17. Տարածաշրջանները`Արարատ,Արտաշատ,ՄասիսՔաղաքները`Արտաշատ,Արարատ,Վեդի,ՄասիսՀՀ Արարատի մարզը գտնվում է հանրապետութ-յան հարավ-արևմտյան մասում:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է մայրա-
  • 18. քաղաքին, ՀՀ Արմավիրի և Կոտայքի մարզերին,արևելքից` ՀՀ Գեղարքունիքի մարզին, հարավ-արևմուտքից` ՀՀ Վայոց ձորի մարզին և հարավիցպետական սահմանով սահմանակից է Թուրքիային:Մարզի տարածքում է գտնվում Խոսրովի պետականարգելոցը (ծովի մակերևույթից 1600-2300 մբարձրության վրա):ՀՀ Արարատի մարզը հանրապետությանտնտեսապես զարգացած մարզերից է:Մարզի տարածքով է անցնում հանրապետականնշանակության Երևան-Երասխ-Ղարաբաղ ավտո-մայրուղին, և Երևան-Երասխ երկաթուղին:
  • 19. ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶRA GEGHARKUNIK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԳավառՏարածաշրջանները`Գավառ,Ճամբարակ,Մարտունի,Սևան,ՎարդենիսՔաղաքները`Գավառ,
  • 20. Ճամբարակ,Մարտունի,Սևան,ՎարդենիսՀՀ Գեղարքունիքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի արևելքում` շրջա-պատելով Սևանա լիճը:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է ՀՀ Լոռու և Տավուշիմարզերին, արևելքից` պետական սահմանով,սահմանակից է Ադրբեջանին, հարավից` ՀՀ Վայոց ձորիմարզին, հարավ-արևմուտքից` ՀՀ Արարատի մարզին ևարևմուտքից` ՀՀ Կոտայքի մարզին:Մարզի ամենաերկար ձգվածությունը հյուսիս-արև-
  • 21. մուտքից հարավարևելք կազմում է 115 կմ, արևմուտքիցարևելք` 85 կմ, ամենախոր իջվածքը Գետիկ գետիկիրճն է (Ձորավանք գյուղ, 1325 մ), ամենաբարձր կետը`Աժդահակ լեռան գագաթը (3598 մ):Բարձր լեռներն են Սպիտակասարը (3555 մ),Վարդենիսը (3522 մ), Գեղասարը (3446 մ): Ամենա-երկար գետերն են Արգիճին (51 կմ), Գավառագետը (47կմ) և Մասրիկը (45 կմ):Ամենամեծ լիճը Սևանա լիճն է (1260 կմ2, բարձ-րությունը ծովի մակերևույթից` 1898մ), համեմատաբարփոքր լճերից են Աժդահակի և Աղմաղանիխառնարանային լճերը` մինչև 50 մ տրամագծով և 15 մխորությամբ:Մարզի տարածքով անցնում է Երևան-Սևան-
  • 22. Դիլիջան հանրապետական նշանակության մայրուղին:Գործում է Սելիմի լեռնանցքով անցնող <<Հարավ-Հյուսիս>> մայրուղին:ՀՀ Գեղարքունիքի մարզում է գտնվում Սևանա լիճը,որը ոչ միայն մարզի, այլ նաև հանրապետությանհամար ունի առանձնահատուկ կարևորություն: ԱյնՀարավային Կովկասի քաղցրահամ ջրերի ամենամեծավազանն է: Լիճն էական ազդեցություն ունի ողջ մարզիոչ միայն բնապահպանական հավասարակշռության,այլ նաև տնտեսության վրա:ՀՀ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶRA LORI MARZ
  • 23. Մարզկենտրոնը`ք. ՎանաձորՏարածաշրջանները`Սպիտակ,Ստեփանավան,Տաշիր,Թումանյան,ԳուգարքՔաղաքները`Վանաձոր,Սպիտակ,Ստեփանավան,Ալավերդի,
  • 24. Տաշիր,Ախթալա,Թումանյան,ՇամլուղՀՀ Լոռու մարզը գտնվում է հանրապետությանհյուսիսում, տարածքի մեծությամբ երրորդն էհանրապետությունում, բնակչության թվաքանակով`երկրորդը (ք.Երևանից հետո):Մարզը հյուսիսից պետական սահմանովսահմանակից է Վրաստանին, հարավից` ՀՀ Կոտայքիև Արագածոտնի մարզերին, արևմուտքից` ՀՀ Շիրակիմարզին, արևելքից` ՀՀ Տավուշի մարզին:Մարզում ծովի մակերևույթից բարձրագույն կետը
  • 25. Թեժ լեռան գագաթն է (3101մ), ամենացածրը` Դեբեդգետի ստորին հոսանքի շրջանը (մոտ 390 մ):Մարզի տնտեսության առաջատար ճյուղերըգյուղատնտեսությունն ու արդյունաբերությունն են:Գյուղատնտեսության ոլորտում առանձնանում ենհացահատիկի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի ևանասնապահական մթերքի արտադրությունները:ՀՀ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶRA SHIRAK MARZՄարզկենտրոնը`ք. Գյումրի
  • 26. Տարածաշրջանները`Արթիկ,Ախուրյան,Անի,Ամասիա,ԱշոցքՔաղաքները`Գյումրի,Արթիկ,ՄարալիկՀՀ Շիրակի մարզը գտնվում է հանրապետության
  • 27. հյուսիս-արևմուտքում:Պետական սահմանով արևմուտքից սահմանակից էԹուրքիային, հյուսիսից` Վրաստանին, արևելքիցսահմանակից է` ՀՀ Լոռու մարզին և հարավից` ՀՀԱրագածոտնի մարզին:ՀՀ Շիրակի մարզը լինելով ծովի մակերևույթից մոտ1500-2000 մ բարձրության վրա (մարզի 52 գյուղերգտնվում են ծովի մակերևութից մոտ 1500-1700 մ, իսկ55-ը`2000մ բարձրության վրա), հանդիսանում է Հայաս-տանի ամենացրտաշունչ տարածաշրջանը, որտեղձմռանը օդի ջերմաստիճանն երբեմն հասնում է -460C-ի:Մարզի տարածքով են անցնում ՀայաստանըՎրաստանին կապող գլխավոր երկաթգիծը և ավտո-մոբիլային խճուղին: Այստեղ իրար են միանում
  • 28. Հայաստանի և Թուրքիայի երկաթուղային և ավտո-ճանապարհային ցանցերը:Թուրքիայի հետ սահմանային Ախուրյան գետի վրագործում է Ախուրյանի ջրամբարը, որն իր 526 մլն. մ3ծավալով խոշորագույնն է հանրապետությունում:ՀՀ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶRA VAYOTS DZOR MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԵղեգնաձորՏարածաշրջանները`Վայք,
  • 29. ԵղեգնաձորՔաղաքները`Եղեգնաձոր, Ջերմուկ,ՎայքՀՀ Վայոց ձորի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության հարավային հատվածում: Մարզըպետական սահմանով հարավում սահմանակից էՆախիջևանին, հյուսիսում` ՀՀ Գեղարքունիքի մարզին,արևելքում` ՀՀ Սյունիքի մարզին և արևմուտքում` ՀՀԱրարատի մարզին:ՀՀ Վայոց ձորի մարզը շրջապատված է բարձրլեռներով, ջրբաժան լեռնաշղթաներով, որոնք,յուրահատուկ բնական պատնեշներ հանդիսանալով նրա
  • 30. և հարևան տարածքների միջև, այն դարձնում ենաշխարհագրական մի ամբողջություն:ՀՀ Վայոց ձորի մարզն ունի կենդանական ևբուսական բազմազան աշխարհ: Տարածքի 5.7%-ը կամ13240.1 հա կազմում են բնական անտառները:Արտակարգ խայտաբղետ է մարզի մակերևույթը:Հրաբխային ուժերը, երկրաշարժերը, Արփա գետի և դրավտակների ջրերն առաջացրել են տարբերուղղություններով ձգվող բազմաթիվ լեռնաշղթաներ` մեծու փոքր գագաթներով, խորհրդավոր ձորեր,լեռնանցքներ, սարահարթեր, գոգավորություններ,դաշտեր, մարգագետիններ և բնական բազմապիսիկերտվածքներ, որի ամենավառ օրինակն է Ջերմուկիհիասքանչ ջրվեժը (60 մ):
  • 31. ՀՀ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔ ԵՐԵՎԱՆԹաղային համայնքներըԱջափնյակԱվանԱրաբկիրԴավթաշենԷրեբունիԿենտրոնՄալաթիա-ՍեբաստիաՆոր ՆորքՆորք-ՄարաշՆուբարաշենՇենգավիթ
  • 32. Քանաքեռ-ԶեյթունՄայրաքաղաք Երևանը գտնվում է Արարատյանդաշտավայրի հյուսիս-արևելյան մասում:Սահմանակից է ՀՀ Արագածոտնի, Կոտայքի,Արարատի և Արմավիրի մարզերին:Երևանը Հայաստանի Հանրապետության մայրա-քաղաքն է: Այն խոշորագույնն է ոչ միայն ՀայաստանիՀանրապետության ներկայիս 48 քաղաքների, այլևպատմական Հայաստանի մայրաքաղաքների շարքում:Երևանը Հայաստանի Հանրապետության Նա-խագահի նստավայրն է: Մայրաքաղաքում են գտնվումՀՀ Ազգային ժողովն ու ՀՀ կառավարությունը, ՀՀ բոլորնախարարություններն ու հիմնական գերատեսչութ-
  • 33. յունները, հասարակական և այլ կազմակերպու-թյունների, տարբեր միությունների, հիմնադրամների,հանձնաժողովների, դատաիրավական մարմինների,դրամատների ու բորսաների ճնշող մեծամասնությու-նը, զանգվածային լրատվամիջոցների մեծ մասը և այլն:Մայրաքաղաքում են գործում Հայաստանի Հանրա-պետությունում միջազգային (միջկառավարական, միջ-պետական) և այլ կազմակերպությունների ներկայա-ցուցչությունների գրասենյակները :A