• Save
հհ արագածոտնի մարզ
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

հհ արագածոտնի մարզ

on

  • 949 views

 

Statistics

Views

Total Views
949
Views on SlideShare
949
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

հհ արագածոտնի մարզ հհ արագածոտնի մարզ Document Transcript

  • ՀՀ ԱՐԱԳԱԾՈՏՆԻ ՄԱՐԶRA ARAGATSOTN MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԱշտարակՏարածաշրջանները`Աշտարակ,Ապարան,Արագած,ԹալինՔաղաքները`Աշտարակ,
  • Ապարան,ԹալինՀՀ Արագածոտնի մարզը գտնվում է մայրաքաղաքԵրևանի և ՀՀ ամենաբարձր լեռնագագաթի` Արագածիմիջև ընկած տարածքում:Մարզն արևմուտքից պետական սահմանովսահմանակից է Թուրքիային, հյուսիսում սահմանակիցէ ՀՀ Շիրակի և Լոռու մարզերին, արևելքից` ՀՀԿոտայքի մարզին, հարավ-արևելքից` մայրաքաղաքինև հարավից` ՀՀ Արմավիրի մարզին:ՀՀ Արագածոտնի մարզի տարածքով են անցնումհանրապետական նշանակություն ունեցող 3 ավտո-խճուղիները`Երևան – Աշտարակ – Թալին – Գյումրի,Երևան–Աշտարակ – Սպիտակ և Երևան – Արմավիր –
  • Քարակերտ – Գյումրի:Մարզի տարածքը հատում է նաև ՀՀ գլխավորերկաթուղին (միայն ծայր արևմտյան հատվածով ևմարզի տնտեսական զարգացման վրա էականազդեցություն չի թողնում):Մարզում են գտնվում Բյուրականի նշանավորաստղադիտարանը, ՀՀ գիտությունների ազգայինակադեմիայի ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի,ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտները:ՀՀ ԱՐՄԱՎԻՐԻ ՄԱՐԶRA ARMAVIR MARZՄարզկենտրոնը`ք.Արմավիր
  • Տարածաշրջանները`Արմավիր,Էջմիածին,ԲաղրամյանՔաղաքները`Վաղարշապատ,Արմավիր,ՄեծամորՀՀ Արմավիրի մարզը գտնվում է հանրապետութ-յան արևմտյան հատվածում:Մարզի տարածքով են անցնում հանրապետականնշանակություն ունեցող ավտոխճուղիներ` Երևան–Արմավիր, Երևան–Քարակերտ և Երևան–Գյումրի,
  • ինչպես նաև Երևան–Թբիլիսի երկաթուղին:ՀՀ Արմավիրի մարզը հանրապետությունումառանձնանում է իր զարգացած գյուղատնտեսությամբ ևարդյունաբերությամբ: Մարզի աշխարհագրականդիրքը և բնակլիմայական պայմանները նպաստավորեն, ինչպես բուսաբուծության (բազմամյա տնկարկներ,բանջարեղեն), այնպես էլ անասնաբուծությանզարգացման համար:Անասնաբուծության բնագավառում հիմնականումզարգացած է խոշոր և մանր եղջերավոր անասնաբու-ծությունը, խոզաբուծությունը և թռչնաբուծությունը, իսկբուսաբուծության մեջ` պտղաբուծությունը, խաղողա-գործությունը, բանջարաբուծությունը և բոստանաբու-ծությունը: Հիմնականում մշակվում են հացահատիկա-
  • ընդեղենային և բանջարաբոստանային մշակաբույսեր:Արդյունաբերությունը մասնագիտացած է էլեկտ-րաէներգիայի, սննդամթերքի, ըմպելիքի, ալկոհոլայինխմիչքի արտադրության ու շինանյութերի հանքա-վայրերի շահագործման ուղղություններում:ՀՀ ԿՈՏԱՅՔԻ ՄԱՐԶRA KOTAYK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ՀրազդանՏարածաշրջանները`Հրազդան,Կոտայք,Նաիրի
  • Քաղաքները`Հրազդան,Աբովյան,Չարենցավան,Բյուրեղավան,Ծաղկաձոր,Եղվարդ,Նոր ՀաճնՀՀ Կոտայքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության կենտրոնում: Այն հարավ-արևմուտքից սահմանակից է մայրաքաղաքին,արևմուտքից` ՀՀ Արագածոտնի, հյուսիսից` Լոռու,
  • հյուսիս-արևելքից` Տավուշի, արևելքից` Գեղարքունիքիև հարավից` Արարատի մարզերին:ՀՀ Կոտայքի մարզի տարածքով են հոսում Հրազդանև Ազատ գետերը: Հրազդան գետը (նախկինանվանումը` Զանգու) Արաքս գետի ձախ վտակներից է(երկարությունը` 141 կմ): Գետի համակարգում կան 340վտակներ, որոնցից 25-ն ունեն 10 կմ-ից ավելիերկարություն: Գետի խոշոր վտակներից ենՄարմարիկը, Ծաղկաձորը, Արայի գետը, Գետառը:Ազատ գետը նույնպես Արաքսի ձախ վտակներից է(երկարությունը` 55 կմ): Սկիզբ է առնում եղամալեռնաշղթայից (հիմնականում սնվում է ստորերկրյաջրերով): Գետի ջրերն օգտագործվում են հիմնականումոռոգման նպատակով:
  • Մարզը հարուստ է հանքային ջրերով, դրա վկա-յությունն են <<Բջնի>> և <<Արզնի>> հանքային ջրերը:Մարզի տարածքում են գտնվում Գեղամա լեռներիփեշերը, Ծաղկունյաց լեռնաշղթան, Հատիս և Արայիլեռները: Հատիս լեռը (նախկին անվանումը`Շամիրամի) կոնաձև հրաբխային զանգված է(բարձրությունը` 2528 մ): Լեռը ծածկված էմարգագետնատափաստանային բուսականությամբ:Արայի լեռը (բարձրությունը` 2577մ)` հանգածհրաբխային զանգված է, գտնվում է Արագած լեռիցարևելք` Քասախ և Հրազդան գետերի միջև:Մարզի հարթավայրերն են` Եղվարդի հարթավայրը(գտնվում է ծովի մակերևույթից 1200 – 1300 մբարձրության վրա) և Հրազդանի սարահարթը (ծովի
  • մակերևույթից` 1700 – 1800 մ բարձրության վրա):Մարզի տարածքի կենտրոնական մասով անցնումեն երկրի համար առանցքային նշանակություն ունեցողԵրևան–Հրազդան-Սևան ավտոմայրուղին և Երևան-Հրազդան-Իջևան երկաթգիծը:ՀՀ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶRA SYUNIK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԿապանՏարածաշրջանները`Կապան,Գորիս,Սիսիան,
  • ՄեղրիՔաղաքները`Կապան,որիս,Սիսիան,Մեղրի,Ագարակ,Քաջարան,ԴաստակերտՀՀ Սյունիքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի հարավում:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է ՀՀ Վայոց ձորի
  • մարզին, հարավից պետական սահմանով սահմանակիցէ Իրանին (սահմանի երկարությունը 42 կմ է),արևմուտքից` Նախիջևանին և արևելքից` Ադրբեջանին:Օգտակար հանածոներով հանրապետությանամենահարուստ մարզն է: Դրանցից կարևորագույններնեն` գունավոր (պղինձ, մոլիբդեն, ցինկ և այլ գունավոր)և թանկարժեք (ոսկի, արծաթ) մետաղներիհանքաքարերը, ինչպես նաև ոչ մետաղային օգտակարհանածոների մի ամբողջ շարք (շինարարական ևերեսապատման քարեր, բազալտային հումք, կրաքարիև այրվող թերթաքարերի, մարմարի, գրանիտի պերլիտիև դիատոմիտների պաշարներ):Կապան քաղաքից հարավ` Ծավ գետի կիրճում
  • գտնվում է աշխարհի ամենախոշոր բնական սոսիներիռելիկտային պուրակը, որը զբաղեցնում է գրեթե 120 հատարածություն (ծառերի տարիքը հաշվվում է հարյուր-ամյակներով): Այդ եզակի պուրակի որոշ ծառերիտրամագիծը հասնում է 3 մ-ի, իսկ բարձրությունը` 30-35 մ-ի:Քաղաքից 4 կմ հեռու, Ողջի գետի աջ ափին, թավուտանտառում է գտնվում Վահանավանքը (X-րդ դար)`պատմական Սյունիքի հոգևոր և մշակութայինկենտրոններից մեկը, իսկ 25 կմ հեռավորության վրա`նեղ կիրճերով, թավուտ անտառներով <<Շիկահող>>պետական արգելոցը:Ծովի մակերևույթից 3250 մ բարձրության վրափռված Կապույտ լճից սկիզբ է առնում Մեղրի գետը,
  • իսկ Կապուտջուղ լեռան (3905 մ) հալոցքաջրերից`Կապուտջուղ գետը, որի հետ Քաջարանց գետիմիահյուսումից կազմավորվում է Ողջի գետը:Որոտանի կիրճում են գտնվում Տաթևի ՀԷԿ-ը`Որոտանի ՀԷԿ-երի կասկադի առաջնեկը և Շամբիջրամբարը, որտեղից 18 կմ երկարությամբ թունելովջուրը հասնում է Տաթևի ՀԷԿ-ի տուրբիններին:Սիսիանից 6 կմ հեռավորության վրա է գտնվումՇաքիի ջրվեժը` Փոքր Կովկասի լեռների ամենախոշորջրվեժը (բարձրությունը 18 մ):ՀՀ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶRA TAVUSH MARZ
  • Մարզկենտրոնը`ք. ԻջևանՏարածաշրջանները`Իջևան,Տավուշ,Նոյեմբերյան,ԴիլիջանՔաղաքները`Իջևան,Նոյեմբերյան,Այրում,Բերդ,Դիլիջան
  • ՀՀ Տավուշի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի հյուսիս-արևելյանհատվածում: Մարզը հարավ-արևելքում և հարավումսահմանակից է ՀՀ Գեղարքունիքի և Կոտայքիմարզերին, արևմուտքում` ՀՀ Լոռու մարզին ևպետական սահմանով` Վրաստանին, հյուսիսում ևարևելքում` Ադրբեջանին:ՀՀ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶRA ARARAT MARZՄարզկենտրոնը`ք. Արտաշատ
  • Տարածաշրջանները`Արարատ,Արտաշատ,ՄասիսՔաղաքները`Արտաշատ,Արարատ,Վեդի,ՄասիսՀՀ Արարատի մարզը գտնվում է հանրապետութ-յան հարավ-արևմտյան մասում:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է մայրա-
  • քաղաքին, ՀՀ Արմավիրի և Կոտայքի մարզերին,արևելքից` ՀՀ Գեղարքունիքի մարզին, հարավ-արևմուտքից` ՀՀ Վայոց ձորի մարզին և հարավիցպետական սահմանով սահմանակից է Թուրքիային:Մարզի տարածքում է գտնվում Խոսրովի պետականարգելոցը (ծովի մակերևույթից 1600-2300 մբարձրության վրա):ՀՀ Արարատի մարզը հանրապետությանտնտեսապես զարգացած մարզերից է:Մարզի տարածքով է անցնում հանրապետականնշանակության Երևան-Երասխ-Ղարաբաղ ավտո-մայրուղին, և Երևան-Երասխ երկաթուղին:
  • ՀՀ ԳԵՂԱՐՔՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶRA GEGHARKUNIK MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԳավառՏարածաշրջանները`Գավառ,Ճամբարակ,Մարտունի,Սևան,ՎարդենիսՔաղաքները`Գավառ,
  • Ճամբարակ,Մարտունի,Սևան,ՎարդենիսՀՀ Գեղարքունիքի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության տարածքի արևելքում` շրջա-պատելով Սևանա լիճը:Մարզը հյուսիսից սահմանակից է ՀՀ Լոռու և Տավուշիմարզերին, արևելքից` պետական սահմանով,սահմանակից է Ադրբեջանին, հարավից` ՀՀ Վայոց ձորիմարզին, հարավ-արևմուտքից` ՀՀ Արարատի մարզին ևարևմուտքից` ՀՀ Կոտայքի մարզին:Մարզի ամենաերկար ձգվածությունը հյուսիս-արև-
  • մուտքից հարավարևելք կազմում է 115 կմ, արևմուտքիցարևելք` 85 կմ, ամենախոր իջվածքը Գետիկ գետիկիրճն է (Ձորավանք գյուղ, 1325 մ), ամենաբարձր կետը`Աժդահակ լեռան գագաթը (3598 մ):Բարձր լեռներն են Սպիտակասարը (3555 մ),Վարդենիսը (3522 մ), Գեղասարը (3446 մ): Ամենա-երկար գետերն են Արգիճին (51 կմ), Գավառագետը (47կմ) և Մասրիկը (45 կմ):Ամենամեծ լիճը Սևանա լիճն է (1260 կմ2, բարձ-րությունը ծովի մակերևույթից` 1898մ), համեմատաբարփոքր լճերից են Աժդահակի և Աղմաղանիխառնարանային լճերը` մինչև 50 մ տրամագծով և 15 մխորությամբ:Մարզի տարածքով անցնում է Երևան-Սևան-
  • Դիլիջան հանրապետական նշանակության մայրուղին:Գործում է Սելիմի լեռնանցքով անցնող <<Հարավ-Հյուսիս>> մայրուղին:ՀՀ Գեղարքունիքի մարզում է գտնվում Սևանա լիճը,որը ոչ միայն մարզի, այլ նաև հանրապետությանհամար ունի առանձնահատուկ կարևորություն: ԱյնՀարավային Կովկասի քաղցրահամ ջրերի ամենամեծավազանն է: Լիճն էական ազդեցություն ունի ողջ մարզիոչ միայն բնապահպանական հավասարակշռության,այլ նաև տնտեսության վրա:ՀՀ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶRA LORI MARZ
  • Մարզկենտրոնը`ք. ՎանաձորՏարածաշրջանները`Սպիտակ,Ստեփանավան,Տաշիր,Թումանյան,ԳուգարքՔաղաքները`Վանաձոր,Սպիտակ,Ստեփանավան,Ալավերդի,
  • Տաշիր,Ախթալա,Թումանյան,ՇամլուղՀՀ Լոռու մարզը գտնվում է հանրապետությանհյուսիսում, տարածքի մեծությամբ երրորդն էհանրապետությունում, բնակչության թվաքանակով`երկրորդը (ք.Երևանից հետո):Մարզը հյուսիսից պետական սահմանովսահմանակից է Վրաստանին, հարավից` ՀՀ Կոտայքիև Արագածոտնի մարզերին, արևմուտքից` ՀՀ Շիրակիմարզին, արևելքից` ՀՀ Տավուշի մարզին:Մարզում ծովի մակերևույթից բարձրագույն կետը
  • Թեժ լեռան գագաթն է (3101մ), ամենացածրը` Դեբեդգետի ստորին հոսանքի շրջանը (մոտ 390 մ):Մարզի տնտեսության առաջատար ճյուղերըգյուղատնտեսությունն ու արդյունաբերությունն են:Գյուղատնտեսության ոլորտում առանձնանում ենհացահատիկի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի ևանասնապահական մթերքի արտադրությունները:ՀՀ ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶRA SHIRAK MARZՄարզկենտրոնը`ք. Գյումրի
  • Տարածաշրջանները`Արթիկ,Ախուրյան,Անի,Ամասիա,ԱշոցքՔաղաքները`Գյումրի,Արթիկ,ՄարալիկՀՀ Շիրակի մարզը գտնվում է հանրապետության
  • հյուսիս-արևմուտքում:Պետական սահմանով արևմուտքից սահմանակից էԹուրքիային, հյուսիսից` Վրաստանին, արևելքիցսահմանակից է` ՀՀ Լոռու մարզին և հարավից` ՀՀԱրագածոտնի մարզին:ՀՀ Շիրակի մարզը լինելով ծովի մակերևույթից մոտ1500-2000 մ բարձրության վրա (մարզի 52 գյուղերգտնվում են ծովի մակերևութից մոտ 1500-1700 մ, իսկ55-ը`2000մ բարձրության վրա), հանդիսանում է Հայաս-տանի ամենացրտաշունչ տարածաշրջանը, որտեղձմռանը օդի ջերմաստիճանն երբեմն հասնում է -460C-ի:Մարզի տարածքով են անցնում ՀայաստանըՎրաստանին կապող գլխավոր երկաթգիծը և ավտո-մոբիլային խճուղին: Այստեղ իրար են միանում
  • Հայաստանի և Թուրքիայի երկաթուղային և ավտո-ճանապարհային ցանցերը:Թուրքիայի հետ սահմանային Ախուրյան գետի վրագործում է Ախուրյանի ջրամբարը, որն իր 526 մլն. մ3ծավալով խոշորագույնն է հանրապետությունում:ՀՀ ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶRA VAYOTS DZOR MARZՄարզկենտրոնը`ք. ԵղեգնաձորՏարածաշրջանները`Վայք,
  • ԵղեգնաձորՔաղաքները`Եղեգնաձոր, Ջերմուկ,ՎայքՀՀ Վայոց ձորի մարզը գտնվում է ՀայաստանիՀանրապետության հարավային հատվածում: Մարզըպետական սահմանով հարավում սահմանակից էՆախիջևանին, հյուսիսում` ՀՀ Գեղարքունիքի մարզին,արևելքում` ՀՀ Սյունիքի մարզին և արևմուտքում` ՀՀԱրարատի մարզին:ՀՀ Վայոց ձորի մարզը շրջապատված է բարձրլեռներով, ջրբաժան լեռնաշղթաներով, որոնք,յուրահատուկ բնական պատնեշներ հանդիսանալով նրա
  • և հարևան տարածքների միջև, այն դարձնում ենաշխարհագրական մի ամբողջություն:ՀՀ Վայոց ձորի մարզն ունի կենդանական ևբուսական բազմազան աշխարհ: Տարածքի 5.7%-ը կամ13240.1 հա կազմում են բնական անտառները:Արտակարգ խայտաբղետ է մարզի մակերևույթը:Հրաբխային ուժերը, երկրաշարժերը, Արփա գետի և դրավտակների ջրերն առաջացրել են տարբերուղղություններով ձգվող բազմաթիվ լեռնաշղթաներ` մեծու փոքր գագաթներով, խորհրդավոր ձորեր,լեռնանցքներ, սարահարթեր, գոգավորություններ,դաշտեր, մարգագետիններ և բնական բազմապիսիկերտվածքներ, որի ամենավառ օրինակն է Ջերմուկիհիասքանչ ջրվեժը (60 մ):
  • ՀՀ ՄԱՅՐԱՔԱՂԱՔ ԵՐԵՎԱՆԹաղային համայնքներըԱջափնյակԱվանԱրաբկիրԴավթաշենԷրեբունիԿենտրոնՄալաթիա-ՍեբաստիաՆոր ՆորքՆորք-ՄարաշՆուբարաշենՇենգավիթ
  • Քանաքեռ-ԶեյթունՄայրաքաղաք Երևանը գտնվում է Արարատյանդաշտավայրի հյուսիս-արևելյան մասում:Սահմանակից է ՀՀ Արագածոտնի, Կոտայքի,Արարատի և Արմավիրի մարզերին:Երևանը Հայաստանի Հանրապետության մայրա-քաղաքն է: Այն խոշորագույնն է ոչ միայն ՀայաստանիՀանրապետության ներկայիս 48 քաղաքների, այլևպատմական Հայաստանի մայրաքաղաքների շարքում:Երևանը Հայաստանի Հանրապետության Նա-խագահի նստավայրն է: Մայրաքաղաքում են գտնվումՀՀ Ազգային ժողովն ու ՀՀ կառավարությունը, ՀՀ բոլորնախարարություններն ու հիմնական գերատեսչութ-
  • յունները, հասարակական և այլ կազմակերպու-թյունների, տարբեր միությունների, հիմնադրամների,հանձնաժողովների, դատաիրավական մարմինների,դրամատների ու բորսաների ճնշող մեծամասնությու-նը, զանգվածային լրատվամիջոցների մեծ մասը և այլն:Մայրաքաղաքում են գործում Հայաստանի Հանրա-պետությունում միջազգային (միջկառավարական, միջ-պետական) և այլ կազմակերպությունների ներկայա-ցուցչությունների գրասենյակները :A