Your SlideShare is downloading. ×
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag heembouw 2011

1,668

Published on

‘2011 in woord en beeld’ …

‘2011 in woord en beeld’
Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag

Met trots en genoegen presenteren wij dit verslag van onze activiteiten in 2011. Een integrale
rapportage van de maatschappelijke ontwikkelingen en financiële resultaten bij Heembouw Groep.
Waar wij eerder twee verslagen publiceerden, een financieel jaarverslag en een MVO-jaarverslag,
zijn deze nu samengevoegd in één verslag. Immers, onze financiël e prestaties zijn niet alleen een
weerslag van het succes van ons primaire proces, maar ook van ons sociale beleid en vice versa.

Published in: Real Estate
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,668
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Jaarverslag Maatschappelijke en financiële verslaglegging voor uit Aan alles gedachtAmersfoort Breda Noordwijkerhout Roelofarendsveen Rotterdam www.heembouw.nlDe Lasso-Zuid 22 Postbus 30 2370 AA Roelofarendsveen (071) 332 00 50
  • 2. Onze visie: Ketensamenwerking Wij werken met BIM: Total CostWij creëren en realiseren dé Bouw Informatie Modellen of Ownershipintegrale huisvestingsoplossing. Twee weten meer dan één: BIM is een manier van ontwerpen Een gebouw kost meer dan uit overleg ontstaat meerwaarde. en bouwen waarbij een gebouw alleen de realisatiekosten.Onze organisatie Bij presteren gaat het niet om de of constructie in een computer Een Total Cost of Ownership prestaties van het individu, maar als 3D-model en databank wordt berekening laat ook zien wat de veel meer om het vermogen om als opgebouwd. Alle betrokken partijen gebruiks- en onderhoudskosten Onze team en als collectief te presteren. werken binnen hetzelfde digitale nà realisatie zijn. De exploitatie- Wij willen onze klant Door samen te werken met onze ontwerp van het project; het model OptimaalWoning en onderhoudskosten worden optimaal bedienen en de best leveranciers, klanten en onze eigen is altijd up-to-date en slaat alle bijvoorbeeld voor een belangrijk passende oplossing bieden De integrale oplossing omvat collega’s komen we tot de meest relevante informatie tijdens het deel bepaald door de installaties, voor zijn huisvestingsvraag. diensten als: optimale oplossing voor de klant. gehele bouwproces op. het ontwerp van het gebouw Dit doen wij vanuit Locatiekeuze advies Werken met BIM: • complete eengezinswoning en de te gebruiken materialen. 5 aannemersvestigingen in: Conceptontwikkeling • 3 bouwlagen • zorgt voor betere informatie Inzicht in de Total Cost of Amersfoort Projectontwikkeling Onze klanten • volledige doorontwikkeld • biedt gedetailleerde Ownership helpt de juiste Breda Financieringsadvies concept met vaste leveranciers informatie over hoeveelheden keuzes te maken en voorkomt Noordwijkerhout Architectuur en materialen • rchitectuur op maat a verrassingen achteraf. Roelofarendsveen Engineering Heembouw richt zich vooral • onderhoudsarm • vermindert faalkosten Rotterdam Installatie advies op de volgende klantgroepen: • standaard lage rc-waarden • reduceert calculatietijd De aannemersvestigingen Planontwikkeling Eindgebruikers bedrijfsruimten • GPR score 7 worden ondersteund door Bouw Eindgebruikers kantoren • lage bouwkosten Heembouw Ontwikkeling Onderhoud Eindgebruikers woningen • snelle doorlooptijd Habeon Architecten Beheer Woningcorporaties en zorg • ssemblage op de bouwplaats a
  • 3. ‘2011 in woord en beeld’ Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Met trots en genoegen presenteren wij dit verslag van onze activiteiten in 2011. Een integrale rapportage van de maatschappelijke ontwikkelingen en financiële resultaten bij Heembouw Groep. Waar wij eerder twee verslagen publiceerden, een financieel jaarverslag en een MVO-jaarverslag, zijn deze nu samengevoegd in één verslag. Immers, onze financiële prestaties zijn niet alleen een weerslag van het succes van ons primaire proces, maar ook van ons sociale beleid en vice versa. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is een integraal onderdeel van onze strategie en doelstellingen. In dit verslag willen we onze stakeholders transparant informeren over de stand van zaken ten aanzien van onze bedrijfsvoering en onze activiteiten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De ontwikkelingen op het gebied van de drie pijlers onder maatschappelijk verantwoord ondernemen: Menselijk kapitaal (People), Milieu (Planet) en Maatschappij (Profit), komen verspreid in dit verslag terug.Inhoud Aan alles vooruit gedacht2011 in woord en beeld 1 Menselijk kapitaal 38 De subtitel van dit verslag luidt: “Aan alles vooruit gedacht”, een variatie op onze slogan “Aan alles gedacht”, dieJaarverslag 2011 Heembouw Holding 2 Personeelsbezetting en verloop 38 wij al jaren voeren. Wij creëren en realiseren dé integrale huisvestingsoplossing. Dat is onze visie. Die geven wij invulling Leerlingen, jubilea en pensioen 39 door te luisteren en daadwerkelijk te horen wat de wensen van onze klanten zijn en dan de beste oplossing te bieden.Project: ieuwbouw depots PostNL Pakketten: N Verzuim 40 Zodat niets aan het toeval wordt overgelaten. Aan alles vooruit gedacht dus. Integrale aanpak Project: ernieuwbouw crematorium: VKengetallen 13 Respectvol bouwen Over dit verslag Zoals vorig jaar aangekondigd in ons MVO-verslag zijn we gestart met de integratie van de Global Reporting Initiative (GRI)Project: oningbouwproject Coremolen: W Opleidingen 46 richtlijnen. De aansluiting op de richtlijnen van de GRI, niveau C, is zichtbaar gemaakt in de GRI-tabel, die te vinden is Een logistiek hoogstandje Stagiaires, werving en selectie 47 achter in dit verslag (pagina 82). De tabel verwijst per indicator naar de pagina waar een toelichting wordt gegeven. Talentontwikkeling, coaching, kennisgroepen 48Personalia Raad van Commissarissen 18Personalia Bestuur van de organisatie 19 Maatschappij 50 Namens de Holdingdirectie Heembouw,Bericht van de Raad van Commissarissen 21 Graydon award voor financieel gezond bedrijf 50 Peter Lammertink Sponsoractiviteiten 51Project: ieuwbouw hotel naast CORPUS: N Lean spelenderwijs 51 Sterke combinatieProject: ptimaalWoningen in Vathorst: O Project: ieuwbouw hoofdkantoor N 60 werkdagen, 57 woningen Applied Medical EuropeDuurzaam bouwen en milieu 32 Verslag Gezamenlijke OndernemingsRaad 2011 56Dubo-challenge 32 Jaarrekening 2011 59Reductie CO2 footprint 33 Overige gegevens 80Afvalscheiding op de bouw 33 Controleverklaring 81Convenantpartnership FSC Nederland 33 GRI-G3 index toepassingsniveau C 82Project: root onderhoudproject woningen Katwijk: G Van energielabel G naar B Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 1
  • 4. Jaarverslag 2011 Heembouw Holding Met tevredenheid kijken we als directie terug op het afgelopen jaar. We zijn verder gegaan op de ingeslagen Financieel beleid Eindgebruikers bedrijfsruimten Het financiële beleid is erop gericht met een verantwoord De markt voor de nieuwbouw van zowel bedrijfsruimten als weg en zijn veel energie blijven steken in trajecten die toegevoegde waarde leveren voor onze klanten, en met risico een goed rendement op onze projecten te behalen. logistieke gebouwen heeft in 2011 een daling laten zien. succes. Daar waar menig collega aannemer zich op de aanbestedingsmarkt begeeft, houden wij vast aan onze Goed en gestructureerd risicobeheer heeft ervoor gezorgd Wij hebben onze omzet in deze markt evenwel weten te handhaven. dat de projecten in onze orderportefeuille onder controle Wij zijn continu bezig onze integrale huisvestingsoplossing verder visie dat de klantvraag het best wordt ingevuld door een integrale benadering. Ons aandeel design build zijn en volgens verwachting verlopen. te ontwikkelen. Op de bedrijfsruimtenmarkt zien wij nu de eerste projecten is in 2011 gestegen tot 60% van onze omzet, een substantiële verbetering ten opzichte van 2010, successen ontstaan met onze conceptontwikkeling in combinatie Afgelopen jaar hebben wij veel aandacht besteed met de Heembouw gronddatabank, waarbij wij partijen een positie waarin het aandeel design build op 30% lag. Wij bedanken onze klanten voor het in ons gestelde vertrouwen. aan de financiële projectbeheersing. We hebben een kunnen bieden op een bestaande locatie. nieuw systeem ontwikkeld en in de hele organisatie geïmplementeerd. Hiermee hebben we een beter inzicht Onze visie luidt: Wij creëren en realiseren dé integrale huisvestingsoplossing. De eindgebruiker en zijn Eindgebruikers kantoren in de ontwikkeling van projecten en de daarbij behorende omgeving staan in ons denken en handelen centraal. Door onze blik onverminderd naar buiten te richten kansen en bedreigingen. Dit leidt tot een constructieve De Nederlandse kantorenmarkt kampt met een structureel dialoog over de voortgang van onze werken. over­ anbod en toenemende leegstand. Desondanks blijft er a kunnen wij onze klanten het beste van dienst zijn. Wij wisten onze omzet en winst te handhaven en behoefte aan kantoorruimte van goede kwaliteit en op aantrekkelijke hebben ons volop kunnen concentreren op de verdere ontwikkeling van onze visie. Wij zijn positief over locaties. Dit biedt kansen voor renovatie van kantoorpanden op Marktontwikkelingen een goede locatie, waarbij onze procesbeheersing dankzij onze vooruitzichten voor 2012 en gaan verder op de ingeslagen weg. Net als het jaar daarvoor was ook afgelopen jaar een lastig onze Lean-aanpak een duidelijke toegevoegde waarde biedt. jaar voor de bouw in het algemeen en de utiliteitsbouw in Daarnaast zien we nog steeds een behoefte aan nieuwbouw het bijzonder. De economische onzekerheid zet een rem op van maatwerk panden voor eindgebruikers. In projecten wordt de investeringen. De vraagzijde in de markt is de dominante het installatiedeel steeds belangrijker. Dat geldt zeker in de 2011 was een turbulent jaar voor de Nederlandse economie. Daarnaast zijn we erin geslaagd onze voorraad gereed partij en zal dit waarschijnlijk voor langere periode blijven. kantorenmarkt, waar duurzaamheid een belangrijk onderwerp is. In de eerste maanden leken de tekenen positief. Er was sprake product verder af te bouwen en daarmee ons risicoprofiel Zeker met het oog op onze activiteiten in de renovatiemarkt gaan wij van een verder herstel, voorzichtige banengroei en licht nog meer te verkleinen. In onze visie: Wij creëren en realiseren dé integrale samenwerkingsverbanden aan met onze voorkeurleveranciers om teruglopende werkloosheid. Naarmate het jaar vorderde, huisvestingsoplossing, draait alles om de klant. Zijn wensen onze klanten nog beter te kunnen adviseren en van dienst te zijn. maakte het optimisme plaats voor somberheid. Ditzelfde beeld Onze vermogenspositie blijft onverminderd solide. Onze en behoeften zijn leidend. Het gaat om maximale invulling zagen we terug in de bouw: ‘Bouw en infra gingen 2011 positief solvabiliteit is verder verbeterd naar een niveau van 41,4%. van zijn huisvestingsvraag. Wij hebben volop ingezet gestemd in, maar na een eerste kwartaal met bescheiden groei De current ratio bedraagt 1,6. Daarbij hebben we ook in 2011 op het denken in klantgroepen. Dit werpt zijn vruchten Eindgebruikers woningen volgde opnieuw een neerwaartse tendens.’ [bron: Podium, geen financiering bij een financiële instelling hoeven opnemen. af. Zo hebben wij in 2011 maar liefst 60% van al onze De woningmarkt is verantwoordelijk voor een groot deel van Bouwend Nederland, februari 2012] De ontvangst van de Graydon Award in juli van 2011, waarmee projecten als design build projecten geacquireerd de totale bouwproductie van Nederland. Ondanks de wordt aangegeven dat Heembouw tot de top behoort van en uitgevoerd. Binnen de markt voor bedrijfsruimten, moeilijkheden waar deze markt nu mee te kampen heeft, is financieel gezonde bedrijven in de branche, onderstreept traditioneel onze belangrijkste markt, ligt dit percentage het nog steeds een interessante en omvangrijke markt die Resultaten 2011 onze financieel gezonde positie. zelfs op 90%. kansen biedt. De woningbouwmarkt is niet nieuw voor Het afgelopen jaar was de markt lastig te noemen; de Heembouw. In 2011 zijn op verschillende vestigingen prijzen stonden onder druk. Desondanks is ons operationeel Onze sterke financiële positie heeft ons bovendien in staat gesteld Heembouw richt zich vooral op de klantgroepen woningbouwprojecten gestart of voor dit jaar geacquireerd. resultaat aanzienlijk verbeterd ten opzichte van 2010 en is het om enkele van onze relaties te helpen om, door middel van diverse eindgebruikers bedrijfsruimten, kantoren en woningen Wij verwachten de komende jaren een substantiële groepsresultaat voor belasting uitgekomen op € 2,1 miljoen bij creatieve samenwerkingsvormen, projecten toch vlot te trekken, en de klantgroep woningcorporaties en zorg. Met deze uitbreiding in onze omzet met woningbouw te realiseren. een netto omzet van € 110 miljoen. Onze organisatie bestaat waarbij financiële participatie tot de mogelijkheden behoort. diversiteit spreiden wij ook het risico in onze activiteiten. uit vijf aannemersvestigingen, het architectenbureau Habeon Een belangrijke rol daarbij is weggelegd voor de Optimaal­­­ Architecten en de projectontwikkelaar Heembouw Ontwikkeling. Woning, een conceptwoning die Heembouw heeft ontwikkeld. Vrijwel alle werkmaatschappijen van de Heembouw Groep hebben De Optimaal­ oning heeft een hoog kwaliteitsniveau, lage W een positief resultaat kunnen noteren. Hieraan heeft vooral het realisatiekosten, is flexibel indeelbaar, compleet en duurzaam. grote aandeel design build projecten bijgedragen. Een van onze De OptimaalWoning is een bewezen en volledig uitgewerkt kleinere aannemersvestigingen is hierbij helaas achtergebleven. concept, dat met vaste bouwpartners wordt gerealiseerd. Hier is een herstructurering noodzakelijk geweest wat een verlies Vorm, materiaal en architect zijn vrij in te vullen door de klant tot gevolg heeft gehad. We zijn verheugd dat de organisatie daar waardoor de OptimaalWoning geen eenheidsproduct is maar nu weer stabiel is en in 2012 verder kan worden opgebouwd. veel variatiemogelijkheden kent.2 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 3
  • 5. PROJECT Integrale aanpak depots PostNL Integrale aanpak Pakketten depots PostNL Gerrit Mastenbroek, algemeen directeur PostNL Pakketten PostNL Pakketten is marktleider in pakkettendistributie in Nederland; 83% Pakketten van de webwinkels in Nederland is klant van PostNL. De depots die Heembouw realiseert, spelen een essentiële rol in het totale bedrijfsproces. Gerrit Mastenbroek, algemeen directeur PostNL Pakketten, legt uit: ‘We hebben een nieuwe logistieke infrastructuur ontworpen. De depots moeten daarop aansluiten en zorgen dat de prestatie-eisen die we hebben gesteld, worden gerealiseerd.’ Heembouw heeft op basis van de prestatie-eisen een design build aanbieding gedaan. ‘We hadden ons pakket van eisen bij meer- dere aannemers neergelegd. Heembouw heeft dit voortvarend opgepakt, een goed voorstel gedaan en de eerste depots gebouwd.’ Naast Heembouw is er nog een aannemer die een aantal depots realiseert. PostNL Pakketten legt de lat hoog. Mastenbroek: ‘We streven naar de laagste kosten per pakket en een hoge kwaliteit van meer dan 99% next day- levering in 2015. We zitten nu boven de 98% en dat is al heel hoog. Die laatste stap is het moeilijkst, zeker gezien ons volume van 500.000 pakketjes per dag. Maar ons nieuwe logistieke ontwerp maakt meer dan 99% haalbaar.’ Bijzonder aan het ontwerp Total Cost of Ownership centraal bij integrale aanpak depots voor PostNL Pakketten is verder dat de depots schaalbaar zijn. ‘Bij groei kunnen we de capaciteit uitbreiden en als het nodig is kunnen we Heembouw realiseert verschillende depots verspreid over het land D esign build verschillende depots ook verminderen.’ In de depots worden voor eindgebruiker PostNL Pakketten. Vorig jaar werden de eerste PostNL Pakketten collectie, sortering en distributie geïn- depots in Waddinxveen en Elst opgeleverd, inmiddels is ook tegreerd, waar dit eerder gescheiden Plaats: Den Bosch opgeleverd en bevinden de depots in Breda en Amersfoort zich in verschillende stadia van de bouw. Heembouw en PostNL zijn Diverse locaties in Nederland Opdrachtgever: We gaan gebeurde. ‘Een revolutionaire verbetering’ aldus Mastenbroek. ‘Dit scheelt gesleep voor de realisatie van de verschillende depots een prestatiecontract voor meer PostNL Real Estate en gesjouw. De bestelbusjes staan nu overeengekomen. Hierin ligt de nadruk op de Total Cost of Ownership; Architect: direct aan de sorteerband en de pakketten dan 99% Habeon Architecten letterlijk vertaald ‘Totaalkosten van Eigenaarschap’. Dit model is komen automatisch in de busjes terecht. een investeringsanalyse dat niet alleen rekening houdt met de Een tijdswinst van 45 minuten per busje realisatiekosten, maar ook met de exploitatiekosten inclusief onderhoud. In het ontwerp van Habeon Architecten moest een next day per dag.’ Alle pakketten worden aan de band gescand. ‘Dat betekent 100% balans gezocht worden tussen realisatie- en exploitatiekosten en de hergebruikmogelijkheden van de panden. Zo zorgt de universele stramienmaat er bijvoorbeeld voor dat de panden in de toekomst levering registratie. Een busje kan pas vertrekken wanneer er een 100% fit is tussen hetgeen gescand is en hetgeen in het busje ligt.’ zonder veel ingrepen als regulier distributiecentrum in gebruik Waddinxveen is het eerste depot dat kunnen worden genomen. Verder zijn alle installaties en materialen Gerrit Mastenbroek, volgens het nieuwe ontwerp draait. ontworpen op een mogelijke onderhoudsverantwoording voor 15 jaar. PostNL Pakketten ‘Dat loopt perfect.’4 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag 2011 5
  • 6. Integrale aanpak Integrale aanpak depots PostNL depots PostNL Pakketten Pakketten Samen werken aan de juiste oplossing voor de eindgebruiker Eddy Fluit, Novoferm Eddy Fluit, salesmanager Novoferm Ivo van der Mark, sr. commercieel manager Heembouw Een van de prestatie-eisen van PostNL is de wind- en waterdichte aansluiting van Kan een aannemer leren van een leverancier van printers? Voor sr. commercieel de bestelauto’s aan het laad- en losdock. manager Ivo van der Mark luidt het antwoord volmondig ja. Ivo: ‘Bij de aankoop van Dit bespaart energie die anders verloren printers wordt niet alleen gekeken naar de aanschafwaarde, maar ook naar de gaat door de tocht en beschermt de printkosten en het onderhoud. PostNL heeft die visie doorgezet naar de bouw: pakketten tegen water- of valschade. Total Cost of Ownership (TCO). In de lijn van deze visie heeft Heembouw de aanbieding De eis van PostNL was niet eenvoudig in voor PostNL Pakketten gemaakt.’ Heembouw bouwt diverse depots voor PostNL te vullen, omdat gebruik gemaakt wordt Pakketten. Hiervoor ontwierp Heembouw eerst een concept met begroting, gebaseerd van verschillende typen bestelauto’s, die op de functionaliteitseisen van de gebruiker. Ivo: ‘Daarbij was het uitgangspunt van niet alleen variëren in hoogte en breedte, PostNL dat elk depot 15 jaar geëxploiteerd zou worden. De vragen aan ons waren: maar die ook geen vaste vorm aan de Wat is dan de beste keuze van materialen, installaties, wat betekent het voor energie­ achterzijde hebben. Dat betekent variatie verbruik, schoonmaak etc., waarbij de financiën de basis vormen. Dit Total Cost of in de manier waarop de deuren aan de Ownership concept is niet nieuw, maar wel voor de bouw.’ achterzijde opendraaien. In haar zoektocht naar een leverancier met een oplossing Ivo heeft bij andere branches gekeken hoe daar met TCO wordt omgegaan. voor dit probleem, kwam Heembouw ‘De manier waarop een bedrijf als Kyocera haar aanbiedingen doet, heb ik vertaald uiteindelijk bij Novoferm. naar onze aanbieding. We hebben meerdere varianten uitgewerkt. Zo hebben we de aanschafkosten relatief laag weten te houden door bijvoorbeeld te kiezen voor een lichtere Sales­ anager Novoferm Eddy Fluit: m staalconstructie en goed gebruik te maken van de kennis die onze installateur Lomans ‘We kregen 4 tot 6 weken om een oplossing Totaalinstallateurs heeft ingebracht. Een streven naar een CO2 neutraal gebouw is op te bedenken: normaal staat er 1,5 tot 2 jaar dit moment vaak financieel nog niet te beredeneren. Het rekenmodel TCO is door de voor een productontwikkeling. Maar het is financiële insteek voor elk project toepasbaar. Voor meer duurzame ondernemingen, die gelukt. We hebben onze meest ervaren voor de langere termijn gaan, is zo’n Total Cost of Ownership concept zeer aantrekkelijk.’ mensen bij elkaar gezet en gezegd: ‘Dit is het probleem, los het binnen 4 weken op, bouw een proefopstelling en sleutel net zo lang tot het product voldoet.’ In nauwe samenwerking met Heembouw en PostNL is uiteindelijk de “Van Seal” ontwikkeld. ‘Het voldoet precies aan de wensen van de klant. Zeker voor duurzame Een mooie oplossing,’ aldus Eddy Fluit. ondernemingen is Heembouw realiseert verschillende Total Cost of Ownership depots voor PostNL Pakketten, verspreid over het land, o.a. in Waddinxveen, Elst, aantrekkelijk Amersfoort, Breda en Den Bosch. In de overeengekomen prestatiecontracten ligt de nadruk op Total Cost of Ownership. Ivo van der Mark, Heembouw6 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 7
  • 7. Innovatie en kwaliteit Woningcorporaties Integriteit Lean Bouwen volgens Heembouw Ketensamenwerking Heembouw heeft een jarenlange ervaring met werken voor Een van onze belangrijkste kernwaarden is betrouwbaarheid. Met onze klantgerichte cultuur zijn wij als organisatie gewend Om continue verbetering mogelijk te maken is het belangrijk woningcorporaties. Onze omzet binnen deze klantgroep laat Wij werken open, eerlijk en betrouwbaar samen met andere onze blik naar buiten te richten. Niet alleen om te zien wat de vroegtijdig in het proces samen te werken. Hoe eerder door de jaren heen een gestage groei zien, waarbij wij met partijen. Dat betekent dat wij onze afspraken nakomen, integer markt en onze klanten beweegt, maar ook om te leren van de er in de keten door alle belangrijke partners, inclusief name projecten op het gebied van seriematige woningrenovatie zijn en de verantwoordelijkheid nemen voor onze acties. ervaringen en innovaties in andere branches. de opdrachtgever, wordt samengewerkt, des te groter hebben uitgevoerd. Hier hebben wij ons kunnen onderscheiden Onze bedrijfscode (geregistreerd bij de Stichting Beoordeling de invloed op belangrijke aspecten als kosten, kwaliteit, aan de proceskant met Lean Bouwen volgens Heembouw. Integriteit Bouwnijverheid onder nummer 04-01-0032) wordt Dit heeft ons er toe gebracht al in 2004 te starten met de doorlooptijd, veiligheid en duurzaamheid. Niet alleen omdat Met onze OptimaalWoning kunnen wij ook deze klantgroep met door al onze medewerkers onderschreven. introductie van de Lean-filosofie in ons bedrijfsproces, omdat wij er dan nog tijd en ruimte is om met elkaar na te denken de nieuwbouw van woningen bedienen. Een mooi voorbeeld altijd bezig zijn met het creëren van toegevoegde waarde voor over de beste oplossingen (klantwaarde creëren). Maar ook van een project met de OptimaalWoning is de realisatie van Integriteit is een regelmatig terugkerend onderwerp op de agenda de klant. Inmiddels is het een onlosmakelijk onderdeel van onze omdat samenwerken ervoor zorgt dat knelpunten eerder 57 woningen en 24 appartementen voor corporatie de Alliantie van de groepsdirectie. Zoals de SBIB voorschrijft wordt jaarlijks aanpak. Het heeft onze faalkosten verminderd en de doorlooptijd worden gesignaleerd. Dit komt dus niet alleen de kwaliteit en in deelplan de Bron in Amersfoort. De bouw is eind 2011 gestart het jaarverslag van de vertrouwenspersoon besproken en wordt van onze projecten verkort. De Lean-filosofie past goed bij ons duurzaamheid ten goede, maar zorgt ook voor een soepeler en zal door de snelle bouwmethodiek al medio 2012 worden geëvalueerd wat de stand van zaken van integriteit binnen de bedrijf en onze cultuur; het zit inmiddels in onze genen. We zien en sneller bouwproces tegen lagere kosten. afgerond. Wij richten ons actief op verdere groei van ons organisatie is. Ons integriteitsbeleid hebben wij in 2011 verder dat verschillende bouwbedrijven gaan starten met de toepassing Daarom is Heembouw in 2012 gestart met Lean-trainingen marktaandeel binnen de klantgroep woningcorporaties. aangescherpt. Daaruit is onder andere voortgekomen dat de van Lean-instrumenten. Een Lean-bedrijf worden, houdt echter voor haar voorkeurleveranciers, zodat gezamenlijk meer Op dit moment wordt deze klantgroep vooral door de vestigingsdirecteuren het bestuur van de organisatie jaarlijks hun meer in dan dat. Lean is een filosofie die de hele bedrijfsvoering waarde aan de klant geleverd kan worden. vestiging Heembouw Noordwijkerhout bediend. Op termijn verantwoordingsbrieven aanbieden met betrekking tot integriteit raakt. Het is een continu proces van verdere ontwikkeling, ligt het in de lijn dat Heembouw op het gebied van de en verslaggeving op de betrokken vestiging. Verder vindt jaarlijks kwaliteit- en efficiencyverbetering. Belangrijke voorwaarde voor ketensamenwerking is het klantgroep woningcorporaties verder zal uitbreiden. een bijeenkomst plaats met de managementteams van de gehele onderlinge vertrouwen tussen de verschillende partijen om organisatie rondom dit thema. Dit om het onderwerp levend te Om onze ervaringen met Lean Bouwen te delen, hebben wij in samen een mooi en goed project te maken. Dat betekent houden in de organisatie. 2011 een boek uitgegeven: “Lean Bouwen volgens Heembouw, dat elke betrokken partij de capaciteit moet hebben open en Personeel Organisatie over het creëren van klantwaarde en elimineren van verspilling”. transparant samen te werken op basis van gelijkwaardigheid. Ondanks de marktomstandigheden hebben wij onze Dit boek is intern in de hele Heembouw organisatie verspreid Alleen samenwerken leidt tot het allerbeste resultaat. organisatie in kwalitatief opzicht versterkt. Ons sociaal Bestuur van de organisatie en besproken. Verder is het boek beschikbaar voor de vaste kapitaal is een groot goed, dat wij koesteren. De heer G.G. (Gijs) Key heeft in 2011 na 30 jaar afscheid leveranciers van Heembouw en geïnteresseerde relaties. Juist in deze tijden is het belangrijk dat wij onverminderd genomen als commissaris. Wij zijn hem veel dank verschuldigd BIM kunnen rekenen op een hoge betrokkenheid van onze voor zijn jarenlange inzet voor onze organisatie. Zijn rol als Ook het werken met BIM (Bouw Informatie Model) zorgt medewerkers. Ons verloop is met 8,6% hoger uitgekomen voorzitter van de Raad van Commissarissen is inmiddels HeemBouwportaal voor een betere samenwerking, faalkostenvermindering en dan vorig jaar. Dit is toe te schrijven aan de eerder overgenomen door de heer H.W. (Henk) Breukink, die sinds Samen met een ICT dienstverlener ontwikkelde Heembouw een snellere doorlooptijd van onze projecten. BIM is een genoemde herstructurering. Het verzuim ligt met 3,9% 2008 zitting heeft in de Raad van Commissarissen. “ProjectPortaal”, dat bij Heembouw de naam “HeemBouwportaal” manier van ontwerpen en bouwen waarbij het gebouw of beduidend lager dan het branche gemiddelde. heeft gekregen. Een digitaal platform waarmee in- en externe constructie in een computer als 3D-model en databank gebruikers veilig projectgegevens kunnen uitwisselen, wordt opgebouwd. Wij blijven investeren in ons personeel. Dit is ons belangrijkste documentstromen beheren en kennis delen. Hiermee wordt kapitaalgoed en vormt de kracht van onze organisatie. gebruik gemaakt van de meest actuele projectinformatie, Elke betrokken partij werkt op deze manier binnen hetzelfde In 2010 hebben we een medewerkertevredenheidonderzoek waardoor de informatie uitwisseling adequaat en realtime digitale ontwerp van het project. Het model is dus altijd uitgevoerd. Onze algemene tevredenheid kwam met 7,7 weer plaatsvindt. Mail- en postverkeer wordt overbodig; informatie up-to-date voor alle partijen. Het “BIMmen” zorgt ervoor dat boven de nationale tevredenheidsindex (7,4) uit. Dit betekent is 24 uur per dag, 7 dagen per week beschikbaar en bereikbaar. wij onze klanten beter kunnen informeren, de faalkosten niet dat er geen aandachtspunten waren. Daarom hebben we Zowel in- als externe projectteams werken zo op efficiëntere verminderen, in minder tijd kunnen calculeren en de samen­ in 2011 de acties die uit het onderzoek zijn voortgekomen, wijze met elkaar samen. In 2011 zijn alle vestigingen van werking nog beter kunnen faciliteren. Al onze design build opgepakt en per vestiging verder uitgewerkt. Heembouw gebruik gaan maken van “HeemBouwportaal”. projecten worden sinds 2011 in BIM uitgevoerd.8 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 9
  • 8. Strategie en vooruitzichten 2012 en verder 2012 en de jaren daarna zullen de nodige inspanningen vergen. Er wordt voor 2012 een krimp van de Nederlandse bouw voorspeld van 1,5 à 2 procent. [Rabobank Construction update feb. 2012]. De tendens tot het uitstel van investeringen, die we in 2011 al zagen, zal zich als gevolg van de combinatie van de schuldencrisis, bezuinigingen en de gevolgen van de recessie voortzetten. Het EIB is nog pessimistischer en voorziet voor 2012 een daling in de bouwproductie met 3,5 procent. Het blijft lastig te voorspellen wanneer de markt weer aantrekt. Wij hebben evenwel alle vertrouwen in onze eigen kracht en zullen ons ook in 2012 en daarna, verder richten op onze klantgroepen en het bieden van toegevoegde waarde met onze integrale huisvestingsoplossing. Onze financiële positie is goed, onze organisatie stabiel en op sterkte en onze orderportefeuille voor 2012 is gevuld met gezonde projecten. Wij gaan dan ook met vertrouwen verder op de ingeslagen weg en denken ook in 2012 ons rendementsniveau te kunnen handhaven. Ons uitgangspunt blijft dat resultaat voor omzet gaat. Op basis van onze huidige inzichten verwachten we een ongeveer gelijkblijvend aantal medewerkers. We zijn, gezien de omstandigheden, tevreden over onze prestaties van afgelopen jaar. Wij bedanken onze medewerkers voor de inspanningen en de inzet die zij ook in 2011 weer hebben getoond. We hebben er alle vertrouwen in dat we met deze organisatie de uitdagingen van de toekomst het hoofd kunnen bieden. Roelofarendsveen, 15 maart 2012 Holdingdirectie Heembouw Erwin van Berkel Peter Lammertink Wij creëren en realiseren dé integrale huisvestingsoplossing10 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 11
  • 9. Kengetallen 2011 2010 2010 2009 2008 2007 nieuw* Omzet (x e 1 miljoen) Geproduceerde omzet 110,0 102,9 103,6 101,3 119,2 111,6 Netto omzet (omzet opgeleverde projecten) 92,7 102,6 104,4 99,2 132,2 113,2 Resultaat (x e 1000) Resultaat voor belasting 2.083 1.833 2.028 3.205 5.559 7.497 Bedrijfsresultaat (EBIT) 1.733 1.265 1.460 2.832 4.789 7.039 Resultaat voor belasting 2.139 2.028 incl. resultaat deelnemingen voor belasting Resultaat in percentage van de omzet Resultaat voor belasting 1,9 % 1,8 % 2,0 % 3,2 % 4,7 % 6,7 % Bedrijfsresultaat (EBIT) 1,6 % 1,2 % 1,4 % 2,8 % 4,0 % 6,3 % Balansverhoudingen Current ratio 1,6 1,6 1,5 1,5 1,4 1,6 Solvabiliteit 41,4 % 40,6 % 40,0 % 39,6 % 37,1 % 40,9 % Rendement eigen vermogen (na belastingen) 10,1 % 10,2 % 10,2 % 17,1 % 34,2 % 53,2 % Personeel Aantal personeelsleden per 31/12 256 266 266 264 296 286 Aantal personeelsleden in FTE’s per 31/12 244 253 253 255 283 275 Ziekteverzuim 3,9 % 4,1 % 4,1 % 3,9 % 2,7 % 3,1 % Personeelsverloop 8,6 % 6,8 % 6,8 % 11,7 % 8,8 % 10,6 % Productiviteit (x e 1000) Geproduceerde omzet per gem. aantal FTE 442 405 408 377 427 424 Resultaat voor bel. per gem. aantal FTE 8 7 8 12 20 28 * it betreffen de gewijzigde cijfers/ratio’s als gevolg van een stelselwijziging met betrekking tot het niet meer proportioneel consolideren van deelnemingen. d12 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 13
  • 10. PROJECT Coremolen: Een logistiek Coremolen: hoogstandje Een logistiek hoogstandje Jarno Butter, bedrijfsleider AW Vessies Infra AW Vessies Infra heeft als leverancier van de parkeerkelder een cruciale rol in het project Coremolen. Bedrijfsleider Jarno Butter vertelt met passie over de toegepaste techniek. ‘Deze kelder is niet alleen groot, maar ook 14 meter diep. Dit betekent dat we diep het grondwater in zijn gegaan. Op zich niet zo bijzonder, maar de wanden zijn wel op een bijzondere wijze tot stand gekomen. De wanden zijn in de grond gevormd door cement en water te mengen met het in de bodem aanwezige zand. De afstand tot de bestaande bouw is te gering om een stalen damwand als grondkering te slaan en er later weer uit te halen. Tel daarbij op dat we hier op zand zitten en we met het oog op de bestaande bouw geen trillingen willen veroorzaken en je begrijpt onze uitdaging. Met Wedam hebben Binnenstedelijk woningbouwproject Coremolen: Een logistiek hoogstandje we dit systeem gekozen en verder ontwikkeld.’ Het is een bewezen techniek, die volledig Met een goed In het centrum van Noordwijkerhout N ieuwbouw 128 appartementen, 7 winkels gecontroleerd en computergestuurd de grond­­ realiseert Heembouw 128 appartementen en een ondergrondse parkeergarage materialen in de juiste verhoudingen mengt. team een en 7 winkels in opdracht van Van der Poel Jarno: ‘Omdat de ontgravingsdiepte hier Plaats: Vastgoed B.V. uit Noordwijk. Onder het Noordwijkerhout 7 meter bedraagt, dienen de soilmixwanden goed resultaat complex komt een tweelaagse ondergrondse Opdrachtgever: naast definitieve constructieve kelderwand parkeergarage, die plaats biedt aan Van der Poel Vastgoed B.V. ook als grondkering en als fundatie voor het neerzetten 200 auto’s. Het ontwerp voor dit complex Architect: appartementencomplex. Al met al een mooie Piet Onderwater partners is van Architectenbureau Piet Onderwater uitdagende klus met een strakke planning. partners uit Rijnsburg. De bouw is in mei Het project loopt voorspoedig. Samen met 2011 gestart. De oplevering staat gepland het team van Heembouw wordt de werkwijze voor eind 2012. Jarno Butter, AW Vessies Infra wekelijks geëvalueerd en zo nodig bijgestuurd.’ AW Vessies Infra is een voorkeurleverancier van Heembouw. ‘De samenwerking is prettig; we werken in goed overleg, op menselijke wijze. En als je dan met een goed team mensen dit voor elkaar kan boksen, dan maakt mij dat blij en trots.’14 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 15
  • 11. Coremolen: Coremolen: Een logistiek Een logistiek hoogstandje hoogstandje We bouwen hier op een postzegel Piet Stokkel en Patrick van Oudenallen, Heembouw Danny van der Poel, opdrachtgever Van der Poel Vastgoed ‘Met deze appartementen voorzien we duidelijk in de behoefte aan starterswoningen.’ De verkoop van de laatste appartementen verloopt in deze tijd weliswaar niet zo vlot als van tevoren Knap om te gehoopt, maar opdrachtgever Danny van der Poel van Van der Poel Vastgoed zit zien hoe deze niet bij de pakken neer. ‘De verkoop loopt minder snel, maar het loopt. Het is mooi om complexe bouw te zien hoe Heembouw dit project aanpakt. De logistiek, de kwaliteit van het werk en wordt aangepakt de schone bouw. Ik ben wat dat betreft voor dit project blij met mijn keuze.’ Danny van der Poel, Van der Poel Vastgoed Aan de start van het project Coremolen ging heel wat vooraf. ‘Drie verschillende partijen waren elk met een eigen plan in het Piet Stokkel en Patrick van Oudenallen, uitvoerders Heembouw centrum van Noordwijkerhout bezig. Ik heb De bouwplaats van Coremolen ligt ingeklemd tussen woningen en winkels in het hartje de gemeente voorgesteld dit te combineren van Noordwijkerhout. ‘We bouwen letterlijk in de achtertuin van omwonenden. Het is tot één project, gelijk het grootste project een heel gepuzzel om de overlast zoveel mogelijk te beperken. Goede en duidelijke wat ik ooit heb gedaan. Ik leer er veel van.’ communicatie is dan ook essentieel. Als we over de bouwplaats lopen, worden we ook Veel praten met verschillende mensen, is steevast aangesproken door bewoners. Daar moet je de tijd voor nemen.’ voor Danny één van de leukste dingen van zijn vak. ‘Je moet mensen erbij betrekken en De bouw begint elke ochtend met overleg, onder andere met de kraanmachinist. je afspraken nakomen. Duidelijk vertellen wat ‘Alles wat hier op de bouwplaats aanwezig is, heeft in de kraan gehangen.’ De logistiek er gaat gebeuren, en benoemen wanneer er op de bouwplaats en de afroep van materialen zijn belangrijke taken van de uitvoerders. overlast is. Iedereen kan mij aanspreken en ‘Er is hier 100 m2 voor laden, lossen en opslag.’ De kraan met zijn 75 meter lange giek als ik een rondje door het dorp of over de staat permanent op de bouwplaats en wordt dagelijks voor meerdere leveranciers bouw loop gebeurt dat ook. Dat is ook ingezet. ‘Dat betekent dat alle materialen op tijd en volgens afspraak moeten komen: wat de uitvoerders goed doen. Een goede just-in-time dus.’ buur zijn, daar gaat het om bij dit soort complexe binnenstedelijke projecten.’ ‘We zijn gestart met twee blokken appartementen aan de winkelstraatzijde, en tegelijkertijd met de parkeerkelder waar de vier overige blokken appartementen op Binnenstedelijk woningbouwproject Coremolen: gebouwd worden. We bereikten op dezelfde dag het diepste punt met de kelder en het 128 appartementen, 7 winkels en een hoogste punt met de appartementen. Dat is mooi!’ De logistiek en de bouwrouting zijn tweelaagse ondergrondse parkeergarage. de grootste uitdagingen voor Piet en Patrick. ‘We hebben een goed draaiboek en een Bouwen op een postzegellocatie vraagt optimale compleet logistiek plan uitgedacht om de twee bouwstromen tegelijk te kunnen laten procesbeheersing en goede communicatie. verlopen. En alles gaat tot nu toe volgens plan. We hebben het goed op de rit.’16 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 17
  • 12. Personalia Raad van Commisarissen Bestuur van de organisatie Drs. H.W. (Henk) Breukink (1950) Ing. P.J. (Peter) Lammertink (1954), voorzitter Voorzitter Directeur Heembouw Holding Commissaris bij Heembouw Groep sinds 2008. Benoemd tot lid van de groepsdirectie in 1993. Werkzaam bij Heembouw Groep sinds 1984. Heeft het algemeen beleid, Heembouw Ontwikkeling, personeelszaken en de klantgroep Belangrijkste nevenfuncties: Lid Raad van Commissarissen ING Group | Lid Raad van Commissarissen woningcorporaties en zorg als specifieke aandachtspunten binnen de groepsdirectie van Nieuwe Steen Investments | Lid Raad van Commissarissen Hedge Funds van FC Asset management plc | Heembouw Groep. Voorzitter Raad van Toezicht Omring | Vice voorzitter Raad van Commissarissen Haag Wonen | Lid Raad van Commissarissen Brink Groep B.V. | Voorzitter Raad van Toezicht Hogeschool Inholland | Executive Coach Belangrijkste nevenfunctie: Bestuurder Stichting Administratiekantoor Mahegro Drs. H.W. (Henk) Breukink Ing. P.J. (Peter) Lammertink R. (Ruud) van Berkel (1942) Drs. E. M. (Erwin) van Berkel (1973) Directeur Heembouw Holding | Directeur Heembouw vestiging Roelofarendsveen Commissaris bij Heembouw Groep sinds 1998, na beëindiging van zijn loopbaan als directeur van Heembouw Groep (1973-1998). Benoemd tot lid van de groepsdirectie in 2010. Werkzaam bij Heembouw Groep sinds 2003. Heeft marketing en sales en de klantgroepen eindgebruikers bedrijfsruimten, kantoren en Belangrijkste nevenfuncties: Directeur Heembouw Beheer B.V. | Directeur Habejo Holding B.V. woningen als specifieke aandachtspunten binnen de groepsdirectie van Heembouw Groep. en dochterondernemingen | Directeur Hestaro B.V Belangrijkste nevenfuncties: Bestuurder Stichting Administratiekantoor Mahegro | Directeur Leamingbourg B.V. en dochteronderneming R. (Ruud) van Berkel Drs. E. M. (Erwin) van Berkel E.J. (Erik-Jan) Bulstra (1954) R.P.M. (Roland) van Oostrom RC (1972) Financieel directeur | Plaatsvervangend directeur Heembouw vestiging Amersfoort Commissaris bij Heembouw Groep sinds 2009. Benoemd tot lid van de groepsdirectie in 2009. Werkzaam bij Heembouw Groep sinds 2009. Belangrijkste nevenfuncties: Voorzitter Raad van Bestuur B.V. Nederlandsche Heeft Finance Control en ICT als specifieke aandachtspunten binnen de groepsdirectie van Woningfinanciering-Maatschappij | Algemeen Directeur N.V. Bank voor de Bouwnijverheid Heembouw Groep. Belangrijkste nevenfunctie: Bestuurder Stichting Administratiekantoor Mahegro Ir. E.J. (Erik Jan) Bulstra MRICS R.P.M. (Roland) van Oostrom RC18 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 19
  • 13. Bericht van de Raad van Commissarissen 2011 Preadvies aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders: Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 van Heembouw Holding B.V. aan. De jaarrekening is opgesteld door de directie, gecontroleerd door Ernst Young Accountants en door hen voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring. De Raad van Commissarissen (RvC) adviseert de aandeelhouders de jaarrekening vast te stellen conform de huidige opstelling en adviseert tevens het dividendvoorstel over te nemen. Bericht van de Tot slot adviseren wij de Algemene Vergadering van Aandeelhouders om décharge te verlenen aan de directie voor het gevoerde beleid en aan de RvC voor het gehouden toezicht gedurende het boekjaar 2011. Raad van Commissarissen Verslag over 2011 Onder deze omstandigheden wist de onderneming een alleszins De RvC van Heembouw Holding bestond gedurende het acceptabel resultaat neer te zetten, de financiële positie zelfs te jaar 2011 uit de heren R. van Berkel, E.J. Bulstra, G. Key verbeteren en zeer toekomstgericht te werk te gaan. (tot 26 oktober 2011) en H.W. Breukink. Op 21 april 2011 heeft de heer Key het voorzitterschap van de Met een helder ondernemingsplan en vanuit geloof in RvC overgedragen aan de heer Breukink. De onderneming is eigen kunnen zien we dan ook, ondanks de lastige externe de heer Key grote dank verschuldigd voor zijn inhoudelijke en omstandigheden, de toekomst met vertrouwen tegemoet. langdurige inzet voor het bedrijf. Ook als RvC zijn wij de heer Key zeer erkentelijk voor zijn geweldige bijdrage over al deze jaren. Wij hebben als RvC respect voor de wijze waarop de directie in deze tijden het voortouw neemt, zowel door het treffen van De RvC, die geen subcommissies kent, vergaderde in 2011 noodzakelijke maatregelen als ook door het uitdragen van in totaal zeven maal. Bij een van deze vergaderingen was de vertrouwen naar de markt. externe accountant aanwezig. Namens de RvC was de heer Een woord van waardering is ook zeker op zijn plaats voor alle van Berkel aanwezig bij een vergadering van de OR waar de medewerkers, die in 2011 grote inzet hebben getoond voor de jaarcijfers werden besproken. onderneming. De aanwezigheid van de Commissarissen was zeer goed: slechts bij een vergadering was een van de Commissarissen Roelofarendsveen, 15 maart 2012 afwezig. Naast de reguliere onderwerpen zoals de kwartaalcijfers, financieel jaarverslag, accountantsverslag en budget, kwamen Raad van Commissarissen de volgende onderwerpen ondermeer aan de orde: de Drs. H. Breukink, voorzitter economische ontwikkelingen, voortgang ondernemingsplan, R. van Berkel samenwerkingsvormen, marketing en social media. Ir. E.J. Bulstra MRICS Zonder overdrijving kon ook het jaar 2011 weer als uitdagend worden gekwalificeerd. Na een aarzelende start van de economie leken er signalen van herstel. Maar spoedig tekende zich een crisis in de Eurozone af die zijn effecten naar de echte economie deed voelen.20 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 21
  • 14. PROJECT Sterke combinatie: hotel en CORPUS Sterke combinatie: hotel en CORPUS Henri Remmers, opdrachtgever Reco Productions International Henri Remmers, directeur van Reco Productions International, initiatiefnemer van (o.a.) CORPUS ‘reis door de mens’ en opdrachtgever voor het hotel dat Heembouw naast CORPUS realiseert, is een drukbezet man. Net terug uit de VS waar hij een contract heeft getekend om daar in een aantal steden een CORPUS ‘reis door de mens’ te laten realiseren, ziet hij tevreden hoe de bouw van ‘zijn’ hotel naast CORPUS gestaag vordert. ‘Dat hier een hotel zou komen, was al bij de Viersterrenhotel en CORPUS ‘reis door de mens’: een sterke combinatie start van CORPUS voorzien. Handig voor de deelnemers aan de meerdaagse congressen in CORPUS en omgekeerd is een bezoek Naast CORPUS ‘reis door de mens’ in Nieuwbouw viersterrenhotel aan CORPUS voor hotelgasten interessant. Oegstgeest, realiseert Heembouw een Wij zijn blij met deze combinatie.’ viersterrenhotel dat onder de “brand” Plaats: Oegstgeest Hilton Garden Inn geëxploiteerd gaat worden. Blij is Remmers ook met zijn keuze voor Opdrachtgever: Dit merk van Hilton hotels resorts richt zich Reco Productions International BV Heembouw. ‘Ik kende Heembouw niet zo op het hogere middensegment. Dit luxe hotel Architect: goed, had er wel goede berichten over is een prima aanvulling op de faciliteiten die CORPUS biedt voor de organisatie PBV Architecten, Wassenaar Communicatie gehoord. Voor we in zee gingen heb ik een paar door Heembouw gerealiseerde projecten van meerdaagse congressen en seminars. Het hotel zal beschikken over 173 kamers, en je aan je bezocht zoals bijvoobeeld het hotel langs de A1 bij Amersfoort. Het is prettig samenwerken, een business center, themarestaurants en een fitness center. Onder het hotel wordt een afspraken houden de communicatie is goed en ook als er lastige dingen te bespreken zijn zoals aanpassingen, parkeergarage gebouwd. Het hotel zal in gebeurt dat in goed overleg. Dat moet je flexibel augustus 2012 de eerste gasten verwelkomen. Henri Remmers, Reco Productions International kunnen oplossen en dat kan bij Heembouw. Dat kan ook niet anders bij hotelbouw want elke “brand” heeft zijn eigen eisen. Dat is soms een heel gepuzzel maar we hebben hier goed teamwork.’22 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 23
  • 15. Sterke combinatie: Sterke combinatie: hotel en CORPUS hotel en CORPUS Respect hebben voor Maarten Peels, directeur van leverancier Stabiel elkaars werk Stabiel is een belangrijke partij voor de nieuwbouw van het hotel naast CORPUS. Het bedrijf levert het beton- Maarten Braun en Arthur Straathof, nen casco. Directeur Maarten Peels: Heembouw ‘De ruwbouw hier ging geweldig en is in een goede samenwerking gegaan. Wij waren al in een vroeg­ ijdig stadium t bij het project betrokken en hebben mee kunnen denken om samen het project beter te krijgen. Dat is ook hoe wij als Stabiel Maarten Braun en Arthur Straathof, willen werken en dat past goed projectmanager en uitvoerder Heembouw bij de werkwijze van Heembouw.’ Net als bij Heembouw gaat het ook ‘Het leuke aan dit werk is te zien hoe we in voor Stabiel om het leveren van een hele korte periode een gebouw als dit toegevoegde waarde. Maarten: kunnen realiseren. Het loopt goed en omdat ‘We streven naar 100% beheersing we veel prefab hebben toegepast, hebben we van het proces. Projectmanagement sneller en vrijwel foutloos kunnen bouwen.’ is onze core business. Dat betekent bijvoorbeeld bij de planning er 100% Projectmanager Maarten Braun en bovenop zitten. Daarom is de pull- uitvoerder Arthur Straathof zien dit ook als planning en het overleg daaromheen het resultaat van een goede voorbereiding. voor leveranciers ook zo’n fantastisch Arthur: ‘In de aanloop naar dit project heb instrument om mee te werken. ik een tijd op kantoor gezeten en veel van Je krijgt hierdoor een optimale de uitvoering voorbereid. Vooral voor de proces­ eheersing en dat betekent b prefab producten hebben we veel vooraf kosten- en margebeheersing. Zo kom afgestemd. Zo hebben we potentiële fouten je tot wat wij bij Stabiel S³ noemen: er op voorhand uit kunnen halen. Ik ben stabiele partners, een stabiel product, bijvoorbeeld een paar keer naar België stabiele klanten. Dat levert continuïteit geweest voor een bezoek aan de leverancier en rendement en, heel belangrijk, van de prefab badkamers.’ tevreden opdrachtgevers.’ Maarten: ‘Belangrijk bij zo’n project als dit is dat bij alle partijen duidelijk is voor welk eindresultaat we gaan. Welke prestatie gaan we samen leveren en hoe doen we dat? Dat betekent duidelijk zijn, meedenken, elkaar helpen, ruimte laten voor ieders inbreng. En ook het koppelen van leveranciers: dit willen we bereiken, wie is erbij betrokken? Dan is het zaak die partijen bij elkaar te Pull-planning is zetten om het goed en op tijd te regelen. Dat loopt goed en in een prima sfeer; een fantastisch iedereen heeft respect voor elkaars werk. Dan kom je tot goede resultaten.’ instrument om Viersterrenhotel naast CORPUS ‘reis door de mee te werken mens’: snel en foutloos bouwen dankzij goede voorbereiding en toepassen van prefab. Maarten Peels, Stabiel24 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 25
  • 16. Ons leveranciersmanagement Lean Bouwen volgens Onze kernwaarden en principes HeembouwOnze missie geeft aan waar Als hoofdaannemer realiseren Bewezen resultaten Lean Bouwenwe voor gaan, hoe wij ons doel wij een groot deel van onze volgens Heembouw:willen bereiken. Dit omvat vier projecten en dus omzet door Onze werkwijze is gebaseerd Wij zijn: 98% tijdige opleveringbelangrijke vertrekpunten: en met onze leveranciers. op de Lean-filosofie van Toyota; Klantgericht 10-40% kortere doorlooptijdonze omgeving, onze klant, Een goede samenwerking wij noemen dat Lean Bouwen Betrouwbaar 45% minder klachtenonze organisatie en ons proces. met onze leveranciers: volgens Heembouw. Innovatief 40% minder opleverpunten. • levert meer waarde Doel van deze aanpak: Mensgericht voor de klant creëren van maximale klantwaarde AmbitieusOnze omgeving • leidt tot nieuwe ideeën verspilling vermijden Ondernemend • een efficiënt proces Onze ontwerpvisie • kostenbeheersing Omgeving: Ons leveranciersmanagement ‘Wij handelen vanuit Wij nemen onze is gericht op: onze maatschappelijke verantwoordelijkheid voor • meer kennisdeling Trias ecologica Ons doel is het ontwerpen en verantwoordelijkheid voor mens en milieu serieus. • continu verbeteren realiseren van gebouwen die zo mens en milieu’, is onderdeel Klant: • p elkaar afstemmen van o min mogelijk energie gebruiken. Onze mensen van onze missie. De klant en zijn wens is elkaars processen Dit betekent dat wij als ons uitgangspunt. Onze ontwerpstrategie is onderneming midden in Organisatie: gebaseerd op de Trias ecologica. de samenleving staan en Samenwerking leidt tot Uitgangspunten: Het menselijk kapitaal is de spil van onze onderneming. onze maatschappelijke het beste resultaat. 1. Vraag beperken Wij besteden veel aandacht aan: verantwoordelijkheid nemen voor Proces: 2. Duurzame middelen gebruiken het levend houden van onze sterke cultuur ons handelen en de effecten Wij streven naar een optimaal 3. ebruikte middelen zo G het vergroten van de kennis en de ontwikkeling van ervan op onze omgeving. bouwproces. efficiënt mogelijk toepassen onze 260 medewerkers. Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 27
  • 17. PROJECT 60 werkdagen, 57 woningen 60 werkdagen, 57 woningen Danny Peters, projectleider ‘De samenwerking, zowel in- als extern is hart- stikke goed. We werken met bevlogen mensen; dat is dé succesfactor voor het werk hier.’ Het woningbouwproject dat Heembouw voor de Alliantie in Vathorst realiseert, loopt als een geoliede machine. Projectleider Danny Peters was samen met planontwikkelaar Gert uit de Bosch al vroegtijdig betrokken bij de technische uitvoering van het project. ‘We hebben al snel alle voorkeurleveranciers met elkaar in contact Onze takt-tijd gebracht; zo konden we snel doorschakelen in de inkoopfase en goed afstemmen wat van ligt op 6 woningen ieder verwacht werd. Eerst hebben we ons gericht op de planning, werkvoorbereiding en per week engineering, samen met Habeon Architecten; en nu gaat het vooral om coördinatie op de bouw- plaats. Het verloopt al met al allemaal erg goed. Danny Peters, Heembouw We gaan allemaal voor hetzelfde doel: de reali­ satie van kwalitatief goede woningen, volgens planning en binnen budget voor een tevreden De OptimaalWoning: compleet, onderhoudsarm, duurzaam èn betaalbaar klant.’ In de pull-planning is de bouwsnelheid afgestemd; de meest kritische schakel bepaalt het tempo. Danny: ‘We hebben een takt-tijd van Half oktober 2011 is Heembouw in opdracht van corporatie de Alliantie gestart met de realisatie van 24 appartementen en zes woningen per week. Er liggen kansen voor 57 eengezinswoningen in deelplan de Bron in Vathorst, Amersfoort. De woningen zijn gebaseerd op het concept van de de toekomst, het is mogelijk om dit concept naar OptimaalWoning dat Heembouw heeft ontwikkeld: onderhoudsarm, snel te realiseren en duurzaam. De 57 woningen worden in 10 woningen per week op schroeven door de 60 werkbare dagen gerealiseerd, in een optimale flow doordat het concept volledig is geëngineerd, er met vaste partners wordt pull-planning nog beter en verder te optimaliseren. gewerkt en de bouwplaats vooral assemblageplek is. Het gehele project wordt rond de bouwvakantie van 2012 opgeleverd. Dat nemen we mee in een volgend project.’ N ieuwbouw 57 woningen en 22 appartementen Plaats: Amersfoort Opdrachtgever: Woningcorporatie de Alliantie Architect: Van Egmond Totaal Architectuur Werktekeningen: Habeon Architecten Week 46 t/m week 2 Voortgang bouw in beeld28 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 29
  • 18. 60 werkdagen, 60 werkdagen, 57 woningen 57 woningen Duurzaamheid maakt de OptimaalWoning onderscheidend Henk van der Vliet, Alvon Heembeton David Clayton en Edgar Berger, de Alliantie In de gemeente Amersfoort worden nog volop nieuwe woningen gebouwd. Woningcorporatie de Alliantie heeft meerdere projecten in uitvoering, waaronder dit project in de Bron. Edgar Berger, regiomanager Alliantie Ontwikkeling en David Clayton, projectleider projectontwikkeling en nieuwbouw werken nauw samen in hun opgave om in de regio Amersfoort woningbouw van hoge kwaliteit te realiseren. David: ‘Hier zijn we daar goed in geslaagd. Het is een goed product, een grote eengezinswoning voor een goede prijs.’ Van de 57 woningen zijn er 52 bestemd voor Henk van der Vliet, de sociale huur. De overige woningen en de appartementen gaan in de vrije sector huur. commercieel manager Alvon Heembeton ‘We verwachten dit snel verhuurd te krijgen; er is veel animo voor.’ Heembeton levert de prefab betonnen Edgar en David zijn vooral te spreken over de stedenbouwkundige opzet. ‘De woningen casco’s voor de Optimaal­ oning en de W komen om een parkje heen, waar de bestaande bomen behouden zijn gebleven. appartementen.‘Wij komen in actie Het geheel is ruim opgezet, de woningen hebben een tuin, 4 of 5 kamers en ze zijn wanneer de fundering ligt’ vertelt kwalitatief goed afgewerkt. Gezien de relatief lage kosten is dit een waardevaste investering commercieel manager Henk van der Vliet. in de toekomst.’ De OptimaalWoning is door Heembouw verder ontwikkeld zodat aan de hoge kwaliteitseisen wordt voldaan die op stedenbouwkundig gebied gelden. ‘We leggen met een kleine kraan eerst de David: ‘De gevels, materialisering en detaillering zijn aangepast en er is nu een goede begane grondvloer. Dan komt de zwaardere aansluiting bij het stedenbouwkundig plan van Ashok Bahlotra.’ De Alliantie werkt in dit rupskraan eraan te pas om volgens de project voor het eerst samen met Heembouw. Edgar: ‘Dat verloopt goed; de communicatie vastgestelde routing de casco’s op te gaat vlot, open en transparant. Dat is belangrijk in een ontwikkeling als deze. We kunnen bouwen. Per blok worden horizontaal, laag snel schakelen en alles is erop gericht samen een goed resultaat te bereiken.’ voor laag, de betonnen elementen gelegd.’ Heembeton en Heembouw werkten al vaker samen. ‘Dat was met de Heembouw vestiging Rotterdam bij de realisatie van de Bastion hotels. Dit is ons eerste woning- bouwproject samen. We hebben alles van tevoren goed met elkaar doorgesproken en de uitvoering loopt goed volgens planning.’ Wat Henk aanspreekt in het concept is de aandacht voor duurzaamheid. ‘Er zijn meer aannemers die een conceptwoning hebben, maar de OptimaalWoning is een woning die door zijn lage epc-waarde klaar is voor de toekomst. De woonlasten zijn meer dan alleen de hypotheek­asten. Het gaat ook l om de energie- en onderhoudskosten. De OptimaalWoning is een kwalitatief goede woning, die onderhoudsarm is, energiezuinig en door het uitontwikkelde De OptimaalWoning is een concept dat concept goedkoop in de aanschaf. door Heembouw is ontwikkeld, samen met Bovendien is de woning om de kern heen een aantal vaste partners. Een complete flexibel in breedte en diepte. Dat maakt het eengezinswoning, onderhoudsarm, duurzaam, een goede investering voor de toekomst.’ snel te realiseren en tegen lage kosten. David Clayton (links) en Edgar Berger, de Alliantie30 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 31
  • 19. Duurzaam bouwen en milieu Dubo challenge: duurzame concepten Dit zijn de projecten: Reductie van onze CO2-footprint Afvalscheiding op de bouw van 20 naar 30% om de klant te verleiden 1. enovatie en verduurzaming van een wooncomplex R Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor mens en milieu serieus Vorig jaar werd gemiddeld 20% van ons bouwafval gescheiden Duurzaamheid krijgt veel aandacht en het belang van in Noordwijkerhout voor een woningcorporatie en werken actief aan duurzaamheid. Actief en bewust werken aan aangeleverd. In 2011 is dit percentage gestegen tot 30%. ‘Een duurzaam bouwen wordt algemeen erkend. Desondanks zien 2. uurzame renovatie van een omroepgebouw in Hilversum D de verlaging van onze eigen CO2-uitstoot is daar een onderdeel mooie stap op weg naar ons doel van gemiddeld 40%,’ aldus John wij dat klanten nog niet massaal om duurzame oplossingen 3. uurzame nieuwbouw van een bedrijfspand met D van. Dit zorgt er tevens voor dat kennis wordt opgebouwd door zelf Overdevest, inkoopmanager Heembouw. vragen, ook gevoed door de huidige economische context. kantoor voor een dienstverlener in de luchtvracht allerlei besparingsacties uit te voeren en daar ervaring mee op te De verbetering is een gevolg van de aandacht die we aan het Het is wel zaak ons te blijven verdiepen in de ontwikkelingen 4. uurzame nieuwbouw van een kantoor in Delft D doen. Hiermee kunnen we onze klanten nog beter adviseren. belang van afvalscheiding geven, de projectbegeleiding van op het gebied van duurzaam bouwen en kennis hierin te onze leverancier GP Groot en onze directe communicatie met blijven opdoen. Het plan voor de duurzame renovatie van een Onze aanpak de uitvoerders over dit onderwerp. Door in te loggen op het omroepgebouw in Hilversum werd met nipt verschil door Ons programma voor verlaging van onze CO2-footprint is gestart ‘afvalportaal’ van GP Groot kan elke uitvoerder op elk gewenst Vanuit onze klantgerichte cultuur werkt dit het beste wanneer de collega’s als het meest aansprekend beoordeeld, met met het creëren van bewustwording. Per vestiging is er een moment inzicht krijgen in de prestaties van zijn eigen project op het een concrete klantwens het uitgangspunt is. Daarom hebben we de renovatie en verduurzaming van het wooncomplex in inventarisatie uitgevoerd om te meten wat de CO2-uitsoot per jaar is. gebied van afvalscheiding. Ook dit inzicht draagt bij aan een groter in 2011 de Dubo Challenge georganiseerd om het kennisniveau Noordwijkerhout als goede tweede. Het jaar 2010 hebben we daarbij als ijkpunt genomen. bewustzijn. We zijn tevreden over de resultaten die we in 2011 en het enthousiasme binnen onze organisatie op het gebied hebben bereikt en gaan enthousiast verder op de ingeslagen weg. van duurzaam bouwen te verhogen en ons verder te verdiepen Alle voorstellen zijn of worden bij de opdrachtgevers in de mogelijkheden. Vier projectteams, samengesteld uit gepresenteerd. De renovatie en verduurzaming van het collega’s van de verschillende vestigingen, zijn de uitdaging wooncomplex in Noordwijkerhout is daarbij het meest CO2 (tonnen) totalen Heembouw vestigingen Convenantpartnership FSC Nederland aangegaan en hebben elk een project op de meest duurzame kansrijk daadwerkelijk op korte termijn tot uitvoering te komen. 450 Alle vestigingen van Heembouw zijn FSC CoC (Chain of Custody) manier uitgewerkt, zonder beperking van beschikbare middelen, Hier is het eindvoorstel, inclusief kosten- en batenanalyse 400 gecertificeerd. Dit betekent dat Heembouw aan de door FSC materialen en andere beperkende factoren. inmiddels gepresenteerd. 350 gestelde voorwaarden voldoet om te mogen claimen FSC-hout toe te passen. Via certificering worden FSC-producten door de hele 300 Dit heeft tot verrassende en creatieve voorstellen geleid, handelsketen –van bos tot bouwwerk- gevolgd, zodat gewaarborgd 250 die werden gepresenteerd tijdens het groot MT in november wordt dat producten met een FSC-claim met zekerheid afkomstig 2011: een middag die bij Heembouw twee keer per jaar wordt 200 zijn uit een verantwoord beheerd bos. georganiseerd met en voor onze leidinggevenden. 150 19 september 2011 heeft Heembouw de overeenkomst tot 100 convenantpartner van FSC Nederland getekend. Hiermee geeft Heembouw aan zich samen met FSC Nederland in te willen zetten 50 voor stimulering van verantwoord bosbeheer wereldwijd. 0 HBR HBRt HBA HBN HBBr Electriciteit Brandstof eigen materieel Gas Brandstof leasewagens In de loop van 2011 zijn door onze vestigingen verschillende activiteiten ondernomen om de CO2-uitstoot voor de eigen vestiging te verminderen. In Breda is met warmtebeeld vastgesteld waar zich ernstige Van 20 naar 30% temperatuurverschillen voordoen. Dit heeft geleid tot een renovatie van het eigen kantoor waarbij ramen en dak zijn vernieuwd. afvalscheiding De wanden zijn geïsoleerd en er nieuwe airco’s zijn geïnstalleerd. In Roelofarendsveen zijn halogeen lampen vervangen door is een mooie led-verlichting, is aanwezigheidsdetectie in de ruimten aangebracht en is plugwise geïnstalleerd. In Noordwijkerhout zijn de verlichtingsarmaturen aangepast, sprong vooruit aanwezigheidsschakelaars aangebracht, is de halogeenverlichting door led-verlichting vervangen en wordt gebruik gemaakt van John Overdevest, stand by killer knoppen. inkoopmanager Heembouw Het team van Heembouw collega’s dat verantwoordelijk is voor het winnende project van de Dubo Challenge 2011.32 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 33
  • 20. PROJECT Van energielabel G naar B Van energielabel Meindert Kruis en Kees de Jong, projectleider en opzichter Dunavie G naar B Begin februari, wanneer het gesprek met Meindert en Kees plaatsvindt, is het groot onderhoud voor meer dan de helft achter de rug. Het traject loopt goed en naar tevredenheid. ‘De helft van onze bewoners woont weer in hun eigen huis en de reacties zijn positief.’ Het is een groot onderhoud waar lang naar uit is gekeken. Kees: ‘De kwaliteit van het werk van Heembouwis goed; bouw- kundig is het goed in orde. Als opzichter heb ik veel contact met de bewoners. Dat zijn mijn klanten en als zij tevreden zijn, ben ik het ook.’ Heembouw heeft al meerdere projecten voor Dunavie uitgevoerd. ‘Heembouw weet goed wat we verwachten en is goed in het werken in een bewoonde omgeving. Dat is een sterk punt van Heembouw. De mede­ erkers kunnen w zich inleven in de bewoners.’ Energiebesparing loopt als een rode draad door dit project heen. Duurzaamheid is een belangrijk uitgangspunt voor Dunavie. Meindert: ‘Bijzonder aan dit project is dat we bij collectieve energievoorziening zijn gebleven, terwijl er vaak voor gekozen wordt over te gaan naar individuele energie- voorziening. Bij een andere corporatie had ik gezien hoe daar warmtepompen werden toegepast die warmte uit de buitenlucht halen. Die zorgen voor de verwarming en warm water voorziening. Omdat we al collec­ieve energie- t voorziening hadden, kunnen we gebruik maken van het bestaand leidingstelsel. Dat scheelt veel werk en overlast.‘ Groot onderhoud project Katwijk brengt woningen van energielabel G naar B Het gaat ons erom In opdracht van woningcorporatie Dunavie is Heembouw sinds september 2011 bezig met het groot onderhoud G root onderhoud 78 galerijwoningen Cleijn Duinplein dat onze bewoners van 78 galerijwoningen aan het Cleijn Duinplein in Katwijk. De uitstraling van het woongebouw wordt verbeterd door het Plaats: Katwijk tevreden zijn opknappen van de gevels en de vernieuwing van de entrees. Opdrachtgever: Isolatie van de buiten­ evels, het aanbrengen van HR++ glas g Woningcorporatie Dunavie Meindert Kruis en Kees de Jong, Dunavie en de vervanging van de voor- en balkondeuren maken de Architect: STOL Architecten woningen beter geïsoleerd. In de woningen worden keukens en sanitair vervangen en mechanische ventilatie aangebracht. De warme lucht die wordt afgezogen wordt weer hergebruikt. Alle energiebesparende maatregelen bij elkaar zorgen ervoor dat het energielabel van gemiddeld label G naar label B gaat. Een groot deel van de bewoners heeft ervoor gekozen om tijdens de uitvoering gebruik te maken van de door Dunavie aangeboden vakantiewoningen, zodat zij minimale overlast ondervinden van de werkzaamheden in hun woning. Kees de Jong (links) en Meindert Kruis, Dunavie34 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 35
  • 21. Ik word er Van energielabel Van energielabel G naar B G naar B blij van te zien hoe een anonieme, gedateerde flat verandert in een stijlvol Jean-Paul Corèl, architect STOL Architecten gebouw ‘Dit gebouw is een goed voorbeeld van jaren 60 wederopbouwarchitectuur. Ratio- neel en functioneel opgezet, prima woning­ platte­ ronden, maar met minder aandacht g Jean-Paul Corèl, voor beleving wat nu wel belangrijk is. STOL Architecten De entree bijvoorbeeld is ‘verstopt’, terwijl de entree een eerste stap is naar ‘thuis zijn’. Voor ons was de uitdaging om een gevoel van “omarming” te realiseren vanaf het moment dat je het gebouw betreedt.’ Het ontwerp van Jean-Paul Corèl van STOL Architecten geeft het complex Groot onderhoud brengt de woningen aan het Cleijn Duinplein een eigentijdse van een G- naar een B-label; uitstraling. ‘Bij een dergelijk groot het gedateerde flatgebouw krijgt onderhoud project gaat het erom om de bovendien een eigentijdse uitstraling. woningen op het gebied van comfort en beleving te verbeteren zodat mensen zich echt thuis voelen. Niet alleen achter hun eigen voordeur in de woning, maar direct al wanneer je het complex binnenstapt.’ Daarom worden niet alleen de woningen aangepakt met een betere isolatie, nieuw sanitair en een nieuwe keuken, maar ook het gebouw zelf. Jean Paul: ‘Het gebouw is een anoniem, langgerekt geheel. Ons ontwerp maakt het gebouw herkenbaar. Het voorziet in kleurtinten, ramen worden bij elkaar betrokken en er is één accentkleur die terugkomt. Door de gevel van de begane grond te betegelen, heeft het gebouw een plint gekregen; als een sokkel die de woningen draagt. Verder komen er twee nieuwe noodtrappen, waardoor de noodtrap die bij de woningen aan het eind van de galerij voor het keukenraam stond, vervalt. De spijlen hekwerken van de balkons worden vervangen door lichtgrijs glas, wat zorgt voor een moderner beeld.’ Voor Jean-Paul zijn dit soort projecten dankbaar werk: ‘Er is vaak een wereld te winnen. Je maakt de woningen echt beter en het is mooi om te zien hoe een gedateerde flat in een eigentijds gebouw verandert.’36 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 37
  • 22. Anita Noordzij, hoofd PO Heembouw Sociaal kapitaal betreft de netwerken of onderlinge relaties tussen Het gaat om het team, mensen. Bij het behalen van resultaten zijn de prestaties van het team bepalend. Hoe hoger het sociaal kapitaal is, hoe beter de niet het individu prestaties. Sociaal kapitaal verdient daarom alle aandacht. In 2011 is een begin gemaakt met een programma om het sociaal Hoofd PO Anita Noordzij kapitaal te bevorderen. Hoofd PO Anita Noordzij speelt hierin een belangrijke rol. Zij vertelt over het wat en hoe. ‘Sociaal kapitaal is in- en extern en is gebaseerd op vertrouwen, wederzijds begrip en verbinding met elkaar. Hoe het gesteld is met het sociaal kapitaal hangt samen met de mate waarin iemand zich bekommert om de problemen van een ander en hoe je naar elkaar luistert. Samenwerking dus.’ Het besluit om sociaal kapitaal te bevorderen is eenvoudig genomen. De vraag is hoe. Aantal leerlingen Leerlingen Menselijk kapitaal Anita: ‘We hebben eerst bepaald wat sociaal kapitaal voor ons betekent, waar we staan, waar we naar toe willen en hoe. Er zijn inspiratiesessies In 2011 waren er totaal 11 leerlingen werkzaam bij 18 Heembouw; in 2010 waren dat er 16. De vermindering geweest met experts uit het veld, zoals met hoogleraar employability in het aantal leerlingen ten opzichte van 2010 komt Aukje Nauta, die veel gepubliceerd heeft over dit onderwerp.’ met name door het tijdelijk vervallen van leerplaatsen 12 Personeelsbezetting en verloop op de vestiging Roelofarendsveen wegens het Er zijn vier essentiële punten om samenwerken te stimuleren: Het aantal medewerkers van Heembouw Groep ontbreken van geschikte leerlocaties. 1. Gezamenlijke richting en doel is gedaald van 266 in 2010 naar 256 op 6 2. Helderheid, acceptatie en rolverdeling 31 december 2011. Deze daling is vooral een Gedurende 2011 hebben twee leerlingen hun opleiding 3. Werkwijze gevolg van geregisseerd verloop, waardoor het met succes afgerond en zijn vervolgens bij Heembouw 4. Persoonlijke relaties, chemie tussen betrokkenen 17 16 13 16 11 verloop voor de groep is uitgekomen op 8,6%. in dienst getreden. 0 2007 2008 2009 2010 2011 Anita: ‘Hoe dit in de praktijk werkt, gaan we zien. We beginnen klein, Onderstaande tabel geeft de personeels­ ezetting b met één integraal project, dus met Heembouw Ontwikkeling, en verloop­ ercentages weer van de verschillende p Habeon en de aannemer. Zo leren we hoe de onderlinge samenwerking Jubilea organisatie­ nderdelen en de totaaltelling voor de o werkt en hoe dit gestimuleerd kan worden.’ Ook in 2011 hebben we het jubileum gevierd van een aantal jubilarissen. Heembouw Groep. Vijf medewerkers waren 25 jaar in dienst en zes medewerkers 12,5 jaar. Met alle jubilarissen is hier op een feestelijke wijze bij stilgestaan. werknemer functie jubileum vestiging Monique van den Bulk Hoofd Financiële Administratie 12,5 jaar Rotterdam Heembouw Ontwikkeling Henk Jan Brunt Voorman 12,5 jaar Roelofarendsveen Aannemersvestigingen Niels Eekelschot Technisch Projectleider 12,5 jaar Habeon Architecten Habeon Architecten Heembouw Holding Heembouw Groep Bram Schakenbos Plancoördinator 12,5 jaar Roelofarendsveen Maarten van der Stam Timmerman I 12,5 jaar Roelofarendsveen Maarten van Berkel Timmerman II 12,5 jaar Roelofarendsveen Ron Klootwijk Uitvoerder 25 jaar Roelofarendsveen Aantallen Henk van der Horst Projectleider 25 jaar Roelofarendsveen Bouwplaatsmedewerkers Jan Reijnaars Calculator / Werkvoorbereider C 25 jaar Breda Bezetting per 31-12-2010 77 77 Fred Turk Timmerman I 25 jaar Roelofarendsveen Bezetting per 31-12-2011 71 71 Hans Kaptijn Voorman/ Uitvoerder 25 jaar Noordwijkerhout UTA-uitvoerder Bezetting per 31-12-2010 39 39 Pensioen Bezetting per 31-12-2011 35 35 Vijf medewerkers in de bouw zijn in 2011 met vroegpensioen gegaan. Wij bedanken hen voor hun UTA-kantoormedewerkers/Habeon toewijding en inzet en wensen hen een goede, welverdiende pensioentijd. Bezetting per 31-12-2010 110 40 150 Bezetting per 31-12-2011 111 39 150 werknemer pensioendatum functie vestiging Totaal: UTA- en Bouwplaatsmedewerkers Jos van Es 31-07-11 Timmerman I Roelofarendsveen Jan Franken 30-06-11 Voorman Breda Bezetting per 31-12-2010 226 40 266 Aad Hogenboom 28-02-11 Bouwvakhelper Roelofarendsveen Bezetting per 31-12-2011 217 39 256 Alle medewerkers van Heembouw vallen onder de Hans Kaptijn 31-07-11 Voorman / Uitvoerder Noordwijkerhout CAO voor de Bouwnijverheid; de medewerkers van Personeelsverloop in fte % 9,7% 2,6% 8,6% Henk van Klink 30-04-11 Timmerman I Roelofarendsveen Habeon Architecten onder de architecten CAO.38 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 39
  • 23. Verzuim Verzuimcijfers per jaar per organisatie-onderdeel Verzuimhistorie Heembouw Groep Hieronder zijn de verzuimpercentages weergegeven 10,0% Het verzuimpercentage van Heembouw van de verschillende organisatieonderdelen en het Groep is in 2011 teruggelopen naar 3,9%. Heembouw Ontwikkeling totaalpercentage voor de Heembouw Groep. 8,0% Aannemersvestigingen Het ziekteverzuimpercentage ligt hiermee Habeon Architecten Heembouw Holding ruim onder het landelijk branchegemiddelde. Heembouw Groep 6,0% 6,1 De vermindering is een mooie prestatie en 4,0% 4,7 is een gevolg van een daling van het 3,9 3,8 3,9 4,1 3,9 langdurig verzuim. Dit is het resultaat 3,6 3,1 2,7 van nog vroegtijdiger in overleg gaan met de 2,0% werknemer om te komen tot re-integratie acties. 2009 Bouw 7,6% 7,5% 0,0% UTA/Habeon 2,4% 2,1% 2,4% 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Totaal 2009 4,2% 2,1% 3,9% 5,0% 2010 Bouw 10,0% 10,0% UTA/Habeon 1,5% 1,5% 1,5% 4,0% 4,1 Totaal 2010 4,6% 1,5% 4,1% 3,9 3,9 3,0% 3,0 Het veiligheids- 2,8 2,7 2011 Bouw 6,2% 6,2% 2,4 UTA/Habeon 3,1% 2,2% 2,9% 2,0% 2,2 bewustzijn Totaal 2011 4,2% 2,2% 3,9% 1,0% 0,9 1,5 1,0 1,0 0,8 1,0 0,8 0,7 0,8 0,7 staat centraal 0,7 0,6 0,0% 2007 2008 2009 2010 2011 Kort 0 tot 6 dagen Kwaliteit- en veiligheidscoördinator kantoren Arnold van Berkel Middel 6 tot 31 dagen Lang 31 dagen of langer Arnold van Berkel, Totaal verzuim kwaliteit- en veiligheidscoördinator unit kantorenbouw Heembouw Roelofarendsveen Calculator/werkvoorbereider Arnold van Berkel is namens de unit kantoren verantwoordelijk voor het monitoren van de kwaliteit- en veiligheidgegevens voor zijn unit. ‘Aan het begin Het aantal ongevallen is gestegen van 16 in van het jaar stellen alle kwaliteit- en veiligheidcoördinatoren voor de eigen unit of vestiging 2010 naar 23 in 2011. Opvallend is dat het de doelen vast, in samen­ praak met de directie en onze externe veiligheidadviseur. s aantal ongevallen met eigen medewerkers en We monitoren maandelijks hoe het gaat en rapporteren per kwartaal.’ De ervaringen Ongevallen Heembouw Groep 30 het aantal ongevallen met verzuim verdubbelde worden groepsbreed zo’n zes keer per jaar gedeeld. ‘Daar kunnen dan weer verbeteringen 27 ten opzichte van 2010. Om deze stijgende lijn te uit voortkomen. Zo hebben we bijvoorbeeld het formulier van de werkplekinspectie 25 keren, wordt nog meer aandacht besteed aan het aangepast en getoetst. Dit document is nu veel visueler geworden.’ Het scala van kwaliteit- 23 grondig analyseren van individuele ongevallen. en veiligheidaspecten waarop gemeten wordt, is breed. ‘We kijken naar het aantal oplever­ 19 20 Doel is om meer preventieve maatregelen te punten en de opleverkosten, maar ook naar aantallen klachten, afhandeltijd en klachtkosten. 16 kunnen nemen ter voorkoming van ongevallen. De leveranciersbeoordelingen worden gemeten en we kijken naar de klanttevredenheid. 15 Hierbij wordt gebruik gemaakt van een vernieuwd Dat moet boven de 7,5 liggen en dat ligt het ook. Op het gebied van veiligheid doen we 13 ongevalformulier. Door het beantwoorden van veiligheidanalyses, werkplekinspecties, en kijken we naar de wekelijkse werkbesprekingen 9 10 diverse vragen kan de bronoorzaak van een met het eigen personeel. Alles is er op gericht het veiligheidsbewustzijn zo hoog 8 ongeval nog beter worden achterhaald. mogelijk te krijgen. En het gaat goed; in oktober 2011 was weer de jaarlijkse audit van 5 5 DNV en alle vestigingen hebben het ISO en VCA certificaat* weer kunnen prolongeren.’ 2 Aantal ongevallen 0 *dit betreft het ISO 9001:2008 en VCA** 2008/5.1. certificaat 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Aantal verzuimgevallen t.g.v. ongeval40 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 41
  • 24. PROJECT Respectvol bouwen Respectvol Peter de Kok, sr. commercieel manager Heembouw bouwen Als geboren en getogen Bergenaar is het crematorium geen onbekende voor sr. commercieel manager Peter de Kok. ‘In de lokale media had ik over de plannen van de uitbreiding van het crematorium gelezen. Ik heb met een aantal mensen van het bestuur en directie gesproken en uiteindelijk heeft Heembouw aan de voorselectie meegedaan. Wat mij aantrok was dat het daarbij niet alleen ging om prijs, maar vooral om een doordacht plan van aanpak. Al tijdens die voorselectiefa- se zijn we met een team bij elkaar gaan zitten om te bedenken hoe we onze toegevoegde waarde het best voor de klant zouden kunnen inzetten. Zo hebben we al in een vroeg stadium met onze voorkeurleveranciers overlegd om niet alleen tot een goede prijs te komen, maar ook tot een goed plan van aanpak te komen. Ik ben er trots Ons plan heette dan ook “Respectvol bouwen met Heembouw”. Het uitvoeren op dat we dit van een project in en rond een crematorium in bedrijf is natuurlijk anders dan het hebben mogen traditionele bouwen. Dagelijks vinden er crematies plaats, soms wel negen per dag. realiseren Dan moet je het commitment hebben dat iedereen bereid is volgens aangepaste werktijden te werken. En dat als het nodig is, Peter de Kok, Heembouw iedereen het werk onderbreekt en muisstil is uit respect voor de nabestaanden en bezoekers. Dat is goed verlopen.’ Dagelijks werd de planning voor de komende dagen doorgenomen. Peter: ‘Want onze pull- Vernieuwbouw crematorium Zoomstede Bergen op Zoom: Respectvol bouwen planning die we aan het begin van het project maakten, moest wel overeind blijven. Dat is ook gelukt.’ Onze Lean-aanpak zorgde voor Heembouw realiseerde de vernieuwbouw van Uitbreiding en nieuwbouw crematorium enthousiasme bij de opdrachtgever. ‘Vooral crematorium Zoomstede. Het bestaande gebouw de ketensamenwerking met opdrachtgever is met 1.000 m2 uitgebreid en heeft een nieuwe Plaats: en leveranciers sprak aan,’ vertelt Peter, Bergen op Zoom aula en condoleance/koffiekamer gekregen. ‘en de overtuiging dat het proces beter en Opdrachtgever: Verder is de inrichting gemoderniseerd en zijn Stichting Crematoria en Begraafplaatsen Zoom- en Zegestede efficiënter verloopt wanneer je al vanaf de door de plaatsing van nieuwe filters de meest Architect: voorbereidingsfase met de juiste partijen actuele milieu-eisen toegepast. Tijdens de UP Architects Advisors aan tafel zit.’ Peter kijkt met een goed gevoel werkzaamheden bleef het crematorium in bedrijf. terug op het project. ‘We hebben op een Bij de uitvoering van dit project is daarom veel positieve en constructieve manier samen- aandacht besteed aan de beperking van de gewerkt met de opdrachtgever en eerlijk en overlast voor de uitvaartdiensten. Dit noemen we: open met elkaar gecommuniceerd. Ik heb respectvol bouwen. veel positieve reacties op het eindresultaat Heembouw heeft daarvoor al in een vroegtijdig gekregen, niet alleen van de directie van stadium een pull-planning gehouden, om tot een de Stichting Crematoria en Begraafplaatsen doordacht plan van aanpak met strakke planning Zoom- en Zegestede, maar ook van te komen. Dit heeft er mede voor gezorgd dat de bezoekers. Ik ben heel trots dat we dit keuze op Heembouw is gevallen. met zijn allen hebben mogen realiseren.’42 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 43
  • 25. Respectvol Respectvol bouwen bouwen Het werken met Heembouw is ons heel goed bevallen Bram Hommel en Fred Oostrum, crematorium Zoomstede Bram Hommel en Fred Oostrum, crematorium Zoomstede Algemeen directeur Bram Hommel en directeur bouwzaken Fred Oostrum van crematorium Zoomstede zijn trots op hun vernieuwbouwde pand. ‘We kunnen weer 10 jaar vooruit,’ vertellen de heren, terwijl ze enthousiast alle aspecten van hun crematorium laten zien. Zoomstede is een modern crematorium met vele faciliteiten. De nieuwe aula die door de recente verbouwing is gerealiseerd bijvoorbeeld, biedt plaats aan 400 mensen. Een aantal dat uitbreidbaar is tot ruim 700 zitplaatsen. ‘En als het moet kunnen er wel 1000 in. We hebben nog Vernieuwbouw van een crematorium in twee aula’s voor kleinere gezelschappen. Voor elke familie hebben we een dienst bedrijf vraagt om een doordacht plan van op maat, die bij hun wensen past.’ De mens staat centraal bij alles wat er aanpak en een strakke planning. gebeurt in het crematorium. Bram: ‘Dat is een houding die al onze medewerkers hier hebben. Het gaat erom om mensen te helpen in een moeilijke situatie. Als de familie na afloop goed terugkijkt op de dienst en alles perfect is verlopen, dan zijn wij tevreden.’ Hierbij is heel veel mogelijk. Bram: ‘Alles kan is ons motto, mits het binnen de wet valt. De persoonlijke wensen in het uitvaartwezen nemen toe. Dat is ook waarom we hier verbouwd hebben, zodat we alle wensen zoveel mogelijk kunnen invullen.’ De buitenaula en urnentuin waarover het crematorium beschikt, dragen daar eveneens aan bij. ‘Die urnentuin hebben we zelf met de collega’s aangelegd. Dat tekent onze betrokkenheid bij ons werk.’ Dit soort betrokkenheid zien Bram en Fred ook bij Heembouw terug. ‘Heembouw nam de voorbereiding op dit werk heel serieus en heeft veel vragen gesteld. Heembouw heeft hierdoor het beste plan van aanpak voorgesteld met daarin extra aandacht voor respectvol bouwen. De diensten moesten gewoon doorgaan en dat is goed verlopen.’ Elke ochtend werd de komende dag doorgesproken en elke week was er een pull-planning van de werkzaamheden. Fred: ‘Geweldig om mee te maken; zo was direct duidelijk wat verwacht werd. Bij een crematorium kan je niet langer dan twee tot drie dagen vooruit plannen, want je weet nooit wat het aan- bod is. Dat betekent anticiperen op wijzigingen, andere werktijden aanhouden. Kortom, flexibel zijn. Dat is heel goed opgepakt. Er was steeds contact en er werd snel geschakeld. We zijn uiterst tevreden over de aanpak van Heembouw.’44 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 45
  • 26. Menselijk kapitaal Opleidingsdagen Stagiaires Stagiaires per jaar 6 Wij vinden het positief dat wij ook in 2011 aan stagiaires 30 de mogelijkheid konden bieden om hun stageperiode bij Heembouw te vervullen. Hierdoor bleef kennisuitwisseling 25 5 5,1 tussen theorie en praktijk gewaarborgd. 20 4 4,5 In totaal zijn er 23 stagiaires werkzaam geweest, waarvan 10 MBO-ers en 13 HBO-ers. Twee van genoemde HBO-ers 15 3,4 3,4 3,3 3 hebben een afstudeeronderzoek bij Heembouw gedaan. 3,1 10 2,6 2,7 2 5 2,2 2,3 2,0 2,2 2,0 Bouw UTA-U UTA 15 18 17 25 23 1,5 0 1 1,3 Doelstelling Bouw 2007 2008 2009 2010 2011 0 Doelstelling UTA/UTA-U 2007 2008 2009 2010 2011 Gemiddelde opleidingsdagen per medewerker Heembouw Groep Opleidingskalender Opleidingen Werving en selectie Nieuwe medewerkers Opleidingen en trainingen zijn essentieel voor het vergroten, De beperkte aanname van nieuwe medewerkers, Groepsbreed zijn er 19 personen geworven in 2011. Inkoop Inkoop en Onderhandelen verbreden en verdiepen van kennis van onze medewerkers. sinds het tweede half jaar 2008, zette zich voort in 2011. UAV Contracten Daarnaast draagt dit positief bij aan de persoonlijke ontwikkeling De instroom van nieuwe collega’s bleef beperkt tot Zij zijn in dienst getreden volgens de volgende wervingsmethoden: Juridisch WKA (Wet Keten Aansprakelijkheid) van onze medewerkers. Ondanks de beperkte instroom van het vervullen van essentiële vacatures. - Via werving- en selectiebureaus 42% nieuwe medewerkers in 2011 is het aantal in-company trainingen, Voor 2012 is de verwachting dat de werving van nieuwe - Via collega’s 10% Introductie- en Cultuurworkshop georganiseerd vanuit het Heembouw Studiehuis, nagenoeg gelijk collega’s opnieuw minimaal zal zijn, waardoor groei van - Oud medewerkers teruggekomen 11% Cultuurtraining gebleven. Deelname aan individuele scholingsactiviteiten is licht het aantal medewerkers beperkt zal blijven. - Stagiair in dienst getreden 11% Heembouw / Lean Lean “basis” afgenomen. De dalende trend als gevolg van de economische - Leerlingen in dienst getreden 11% Wekelijkse werkbespreking situatie voor opleidingsdagen hield ook in 2011 aan. In 2011 hebben wij een arbeidsmarktcommunicatie - Via geplaatste advertentie 15% onderzoek laten verrichten door een van onze stagiaires. Coaching voor Coaches “basis” Vaardigheden Vanuit het Loopbaantraject in de Bouw zijn in 2011 vier Wanneer wij weer actief op zoek gaan naar nieuwe Gebleken is dat ongeacht de economische situatie, werving Time Management medewerkers een opleidings­ raject gestart om uiteindelijk een t medewerkers, dan zijn wij hierdoor in staat heel gericht en selectiebureaus het grootste aandeel houden. De overige IBIS TRAD “gevorderden” andere functie in de bouw te kunnen vervullen. onze wervingscampagne in te zetten om zo snel mogelijk methoden zijn een goede en onmisbare aanvulling. Navision “uitvoerders” geschikte nieuwe medewerkers te bereiken. Automatisering Navision “projecten” gevorderden Navision “managers” Bouwbesluit “basis” Fysieke belasting Steigerbouw Indiensttreders 2 Veilig werken met de heftruck 4 Bouwgerelateerd Veilig werken met de hoogwerker Heembouw Roelofarendsveen Veilig werken met de verreiker Heembouw Rotterdam 5 Voorkomen van bouwfouten / tekening lezen Heembouw Amersfoort Leermeester 5 Heembouw Noordwijkerhout BHV Heembouw Breda Veiligheid VCA 4 1 VOL VCA Habeon Architecten46 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 47
  • 27. Talentontwikkeling Kennisgroepen Stefan van der Zwet, directeur bij Heembouw Ook in een jaar van teruglopende personeelsaantallen is Onze kennisgroepen delen en ontwikkelen kennis in relatie tot en verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het essentieel aandacht te blijven geven aan de organisatie­ ehoefte. Met als doel het kennisniveau vestigings­ b Lean Bouwen talentontwikkeling. Het afgelopen jaar zijn wij er goed in overschrijdend te standaardiseren en continue te verbeteren. Samenwerking met leveranciers is een belangrijk element geslaagd aandacht te blijven besteden aan de ontwikkeling van Lean Bouwen. Daarom organiseerde Heembouw in van onze talentvolle medewerkers. In 2011 hebben wij extra aandacht besteed aan onze november 2011 voor de vierde keer een leveranciersmiddag. kennisgroepen door: Een bijeenkomst met alle partijen waarmee Heembouw op Met name door het regelmatig blijven voeren van - Beleid op te stellen voor Heembouw kennisgroepen, vaste basis samenwerkt bij projecten, in dit geval op het coach­ esprekken, het opstellen cq. bijstellen van pop’s g dit te formaliseren en te bespreken met de kennisgroepleden. gebied van nieuwbouw bedrijfsruimten. Volgens Stefan en het volgen van gewenste opleidingstrajecten. - samenwerking met de voorzitters van de kennisgroepen In van der Zwet is er met deze vierde leveranciersdag een Door aandacht voor persoonlijke ontwikkeling onverminderd meer aandacht te creëren voor kennisgroepen. belangrijke stap richting verdere ketensamenwerking voort te zetten, behouden en vergroten we het kennis- en - Een enquête te houden onder de kennisgroepleden en gezet. ‘Het programma was zeer interactief. We hebben vaardighedenniveau van onze medewerkers. Hierdoor aan de hand hiervan doelstellingen te bepalen. een goede dialoog gevoerd over hoe we de samenwerking blijven wij ons ook als organisatie ontwikkelen. verder kunnen intensiveren en onze leveranciers gevraagd Gedefinieerde Heembouw kennisgroepen: ons te beoordelen.’ Een van de resultaten van deze dag is Door deze aandacht voor persoonlijke ontwikkeling zijn Administratie dat Heembouw Lean-trainingen voor haar leveranciers gaat 15 medewerkers in 2011 gepromoveerd naar een functie Calculatie opzetten. ‘Als je elkaars taal spreekt en goed samenwerkt op leidinggevend niveau (vanaf niveau projectleider). Commercieel platform kom je tot eliminatie van faalkosten. De meeste faalkosten Inkoop ontstaan bij de overdracht van werkzaamheden van de ene ISO/VCA partij naar de andere. Daarom zijn deze trainingen belangrijk.’ Coaching Lean Bouwen volgens Heembouw Om resultaatgericht te kunnen coachen, hebben we ook in Managemind (facturatiesysteem) Van onze leveranciers verwachten we dat zij, net als Lean Bouwen 2011 voor een groep startende coaches weer onze interne Navision projecten (ERP-systeem) wij, werken aan continu verbeteren. ‘Onze wederzijdse workshop Coaching voor Coaches gegeven. Hierin worden OptimaalWoning beoordelingen maken duidelijk waar verbeterpunten is volop in onder andere theorie, houding van de coach, wijze van Planontwikkeling liggen.’ Bij de ontwikkeling van onze Lean-trainingen communiceren en diverse coachinstrumenten behandeld. PowerProject (planningsysteem) worden we ondersteund door Toyota. Stefan: ‘Toyota beweging Voor het directieteam is vorig jaar in samenwerking met een Uitvoerdersoverleg blijft de inspiratiebron. In ons boek hebben we het extern bureau een 2e masterclass coaching verzorgd. Toyotahuis als uitgangspunt gebruikt voor ons eigen In deze masterclass hebben wij een aantal zaken opnieuw Lean-model. De belangrijkste instrumenten en besproken, waaronder het helder formuleren van de elementen van de Lean-filosofie hebben we vertaald coachvraag en het Bateson- en reflectiemodel. naar onze dagelijkse praktijk.’ Stefan van der Zwet, Heembouw Als aanvulling op de aanwezige kennis is de dramadriehoek in communicatie behandeld. Een van deze instrumenten die volop in ontwikkeling is, is BIM (Bouw Informatie Model). In dit informatiemodel Met deze totale kennis van coachen zijn onze coaches in is een gebouw driedimensionaal opgebouwd. Op deze staat samen met de coachee een goed en resultaatgericht manier krijgen alle betrokkenen en dus ook de klant coachtraject op te zetten. Tegelijkertijd vindt ook een veel beter beeld van het uiteindelijke resultaat. kennisoverdracht van coachinstrumenten plaats doordat Op projectbasis werken ook leveranciers al met het Als een van de koplopers in Lean Bouwen wordt Heembouw coachees deze zelf ervaren. model. Stefan: ‘Het gebouw wordt in feite eerst virtueel regelmatig gevraagd presentaties te geven over onze aanpak van Door de aandacht voor coachen zijn wij in staat heldere gebouwd. Daarbij is het mogelijk om allerlei informatie aan Lean en de manier waarop Lean in de praktijk wordt toegepast. en concrete doelen te formuleren, waardoor een het model toe te voegen, zoals hoeveelheden, planning, In 2011 waren er presentaties voor BouwLokalen van SBR en resultaatgerichte werkwijze van coachen wordt bereikt. duurzamheidinformatie etc.’ Dat is onder andere handig Bouwend Nederland. Ook is er een workshop ‘Verspillingen leren zien’ De komende jaren zullen wij, middels interne workshops, voor de werkvoorbereider, die ook gaat werken met georganiseerd voor 40 docenten Bouwkunde en hebben we diverse ook de coaches van de diverse managementteams kennis het model. ‘Dit geeft hem bijvoorbeeld een helder en malen gastcolleges over Lean Bouwen gegeven aan verschillende laten maken met de genoemde coachtheorieën en compleet beeld van alle informatie die nodig is voor de groepen studenten. In 2011 hebben we een bijdrage geleverd aan instrumenten, zodat in de gehele organisatie coachen op voorbereiding. Door samen met de planontwikkelaar en de Arpa werkplaats en was Stefan van der Zwet een van de deelnemers een resultaatgerichte wijze plaats vindt. tekenaar/modelleur aan het model te werken, kunnen snel aan het ronde tafelgesprek over ketenintegratie op de bouwbeurs. en doeltreffend de juiste beslissingen genomen worden.’48 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 49
  • 28. Maatschappij Graydon Award voor financieel gezond bedrijf Jong geleerd…. Rijdende concertzaal Opgeven is geen optie voor Heembouw Heembouw is actief betrokken bij de lokale gemeenschap. Als sponsor van het Prinses Christina Concours heeft Een team Heembouw-collega’s neemt in 2012 deel aan In deze economisch onzekere tijden is het belangrijk Wij ondersteunen graag evenementen die ons na aan het hart Heembouw in december 2011 de komst van de Classic de Alpe d’HuZes. Heembouw ondersteunt deelname aan te weten met wie men zaken doet, zodat bedrijven liggen. Zoals de Huttenbouw, een activiteit die jaarlijks wordt Express naar Roelofarendsveen mogelijk gemaakt. Heembouw deze actie, waarbij fietsers, alleen of in een team, geld bijeen verantwoord kunnen samenwerken. Heembouw is een georganiseerd door de Stichting Vakantiespelen Alkemade ondersteunt het streven van het Prinses Christina Concours fietsen om een bijdrage te leveren aan de strijd voor de in alle opzichten gezonde onderneming. Dit wordt onder voor de jeugd in de drie dorpskernen van de gemeente Kaag en om met de Classic Express het Nederlandse muziekleven een overwinning op kanker. Op één dag wordt de legendarische andere bevestigd door de toekenning van de Graydon Braassem (voorheen Alkemade). De huttenbouw vond in 2011 nieuwe impuls te geven. Op de basisschool wordt steeds minder Alpe d’Huez tot zes keer aan toe beklommen. Een bijna Award in juli van 2011. Dit betekent dat Heembouw tot voor de 43ste keer plaats. Een mooie traditie, die in het verleden gezongen en concertpubliek vergrijst. In de Classic Express onmogelijke opgave. Toch lukte het in de jaren 2006 tot en de top behoort van financieel gezonde bedrijven in de voor menig Heembouwer de eerste kennismaking met het kunnen basisschoolleerlingen in de leeftijd van 6 tot 10 jaar met 2011 al heel veel deelnemers. In 2012 hopelijk ook ons branche. Heembouw laat hiermee haar relaties weten betere timmerwerk is geweest. op een spannende manier kennismaken met klassieke muziek. team met Heembouw-kanjers. dat het verantwoord is zaken met Heembouw te doen. In november 2011 werd een nieuwe sponsorovereenkomst De Classic Express is een enorme trailer die uitgeschoven kan met de Stichting Vakantiespelen Alkemade getekend door worden tot een concertzaal van 14 meter lang en 7 meter breed. Heembouw en Woningbouwvereniging Alkemade, die In de rijdende concertzaal is plaats voor ongeveer 35 kinderen. Lean spelenderwijs Strenge criteria hiermee hun ondersteuning van de Stichting Vakantiespelen Aan boord van de Classic Express treden prijswinnaars van het Een goede manier om kennis te maken met de methodieken Voordat een organisatie de Graydon Award ontvangt met wederom een periode van vijf jaar voortzetten. Prinses Christina Concours (jong toptalent uit het hele land) op van Lean productie en de voordelen die pull-productie biedt ten moet voldaan worden aan een aantal strikte voorwaarden. voor basisschoolklassen. Ruim 165 leerlingen van de groepen opzichte van push-productie, is het spelen van een spel waarin Zo moet een bedrijf een positief kredietadvies krijgen en 5, 6 en 7 van twee basisscholen uit Roelofarendsveen hebben op eenvoudige wijze een productieproces wordt nagespeeld. mag er een minimale kans op wanbetaling zijn. Dit oordeel kunnen genieten van verschillende klassieke concerten. Wij tonen graag is gebaseerd op een mix van factoren zoals omzetcijfers, Heembouw had hiervoor een lampenkappen-spel jaarcijfers en het betaalgedrag. Deze informatie is ontwikkeld waarbij de deelnemers met simpele post-its onze betrokkenheid afkomstig uit de Graydon database, die dagelijks aan de slag gingen om lampenkapjes in elkaar te zetten. wordt onderhouden. Zakenrelaties zijn er zo altijd van Eerst volgens de traditionele push-wijze, daarna op de bij lokale activiteiten verzekerd dat het oordeel van Graydon gebaseerd is Lean-manier. Dit spel gebruikten we om leveranciers voor op de meest complete en actuele gegevens. aanvang van de pull-planning de voordelen van onze Lean­ werkwijze te laten ervaren, en om nieuwe collega’s uit te Peter Lammertink, Holdingdirectie Heembouw leggen waar Lean Bouwen volgens Heembouw om draait. We speelden dit spel ook met studenten die meer wilden weten over Lean bouwen, of met klanten. Tegenwoordig hebben wij de beschikking over het spel dat Toyota zelf gebruikt als introductie op het Lean Productiesysteem, waarbij, hoe kan het anders, Toyota’s geproduceerd worden. Een mooi en doordacht spel, dat wij intussen geleerd hebben te spelen en te begeleiden. Het maakt doeltreffend, in korte tijd (2 x 5 minuten spel) duidelijk wat de voordelen van de Lean aanpak zijn en stimuleert de deelnemers om verbeteringen te bedenken. Inmiddels spelen we het spel ‘echt’, onder andere met onze voorkeur­everanciers. Als hoofdaannemer realiseren wij een l groot deel van onze projecten en dus onze omzet met onze leveranciers. In onze samenwerking met onze leveranciers kunnen we de grootste verbeteringen realiseren in het creëren van klantwaarde en het elimineren van faalkosten. Samen met onze leveranciers kunnen we onze klanten de meest optimale oplossing voor zijn huisvestingsvraag bieden. Dat kan alleen met goed ingespeelde teams en het juiste team op het juiste project. Daarom gaan we Lean-trainingen voor onze voorkeurleveranciers organiseren, zodat we gezamenlijk meer waarde aan de klant kunnen leveren. De Lean-game is daar een onderdeel van. Graydon Award Nieuwe sponsorovereenkomst Stichting Vakantiespelen; v.l.n.r. Rob Hensen, woningbouwvereniging Boven: De Classic Express in Roelofarendsveen, Alkemade, Walter Verdel, Stichting Vakantiespelen en Martien Akerboom, Heembouw Linksonder: Het Heembouw team van Alpe d’HuZes Rechtsonder: De Toyota Lean-game50 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 51
  • 29. PROJECT Nieuw hoofdkantoor Applied Medical Nieuw hoofdkantoor Rob van der Meer, president Applied Medical Europe Applied Medical ‘Zo veel mogelijk mensen helpen met de beste producten tegen een redelijke prijs.’ Dat is de filosofie van Applied Medical. Een filosofie die zijn vruchten afwerpt, want het bedrijf maakt een explosieve groei door. Rob van der Meer, president Applied Medical Europe, is trots op zijn organisatie. ‘We zitten met ons Europese hoofdkantoor nu zes jaar in Amersfoort en dat is een juiste keuze gebleken. Nederland heeft goede logistieke verbindingen, een stabiele economie en een grote internationale gemeenschap, zodat onze mensen buitenlandse klanten in hun eigen taal te woord kunnen staan. We zijn klein begonnen en inmiddels zodanig gegroeid dat we tot deze nieuwbouw hebben besloten.’ Na aanvankelijk eerst gekeken te We krijgen hier hebben of er geschikte bestaande bouw voorhanden was, besloot Applied tot het een mooi en uitschrijven van een design build-prijs- vraag. Rob: ‘We hebben vijf bedrijven degelijk pand gevraagd een schetsontwerp te maken en een prijsindicatie af te geven. We zijn daarna met twee partijen doorgegaan. De schets van Carl (architect Habeon Rob van der Meer, Architecten) sprak het meest aan. Applied Medical Europe Ook de Lean-aanpak met pull-planning gaf vertrouwen.‘ Toen ook bleek dat Heembouw financieel en qua klanten- en orderportefeuille de zaken goed op orde Design build hoofdkantoor Applied Medical heeft, was de keuze definitief gemaakt. Er was een aantal belangrijke uitgangs­ Op bedrijventerrein de Wieken in Amersfoort realiseert Heembouw het nieuwe hoofdkantoor met distributiecentrum voor Applied punten voor het ontwerp. Rob: ‘Het pand Medical Europe. De nieuwe huisvesting bestaat uit 4.500 m2 kantoor- en trainingsruimte en 4.500 m2 bedrijfshal. Applied Medical is is een weerspiegeling van onze cultuur. een wereldwijd opererende leverancier, producent en ontwikkelaar van medische instrumenten. Het moederbedrijf staat in Orange We zijn down to earth en we willen niet County, Californië. Heembouw en haar architectenbureau Habeon Architecten wonnen de design build prijsvraag die Applied samen dat er een onderscheid is tussen onze met een begeleidend adviesbureau hadden uitgeschreven voor deze nieuwbouw. De bouw is in oktober 2011 gestart; de oplevering medewerkers. Iedereen is even belangrijk. vindt deze zomer plaats. Voor ons is samenwerking en onderling contact essentieel. De town square op de 1e verdieping speelt daarin een belang- Nieuwbouw hoofdkantoor Applied Medical Europe rijke rol. Een centrale ontmoetingsruimte die is geënt op de dorpspleinen in Plaats: Amerikaanse plaatsjes. Het wordt een Amersfoort open, inspirerende ruimte waar iedereen Opdrachtgever: elkaar kan ontmoeten. Het pand is nu nog Applied Medical Architect: te groot voor onze huidige organisatie, Habeon Architecten maar past goed bij onze groei ambities. Projectmanagement en kwaliteitscontrole: We krijgen hier een mooi, degelijk pand BOAG advies en management van hoge kwaliteit.‘52 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 53
  • 30. Nieuw hoofdkantoor Nieuw hoofdkantoor Applied Medical Applied Medical Dat mensen hier straks prettig en goed kunnen werken vind ik belangrijk Carl Warmerdam, Habeon Architecten Olaf Kort, commercieel projectmanager BOAG advies en management BOAG advies en management speelt een belangrijke rol in de nieuwbouw voor Applied Medical. Olaf Kort licht toe: ‘Wij adviseren de klant vanaf het eerste idee tot de oplevering. Applied Medical adviseren we vanaf de besluitvorming, vanaf de keuze voor het ontwerp en de aannemer tot en met de inkoop van facilitaire voor­ ieningen.’ De voortgang van de bouw z wordt aan de hand van zogenaamde audits gemonitored. ‘Dat zijn de afstemmings- en beslismomenten. Onderdeel van de audits Carl Warmerdam, is het toetsings- en beoordelingsplan; architect Habeon Architecten we geven onze feedback op de zaken die als concept worden ingebracht en verlenen Samen met collega-architect Mijke Rood maakte Carl Warmerdam van Habeon goed- of afkeuring op zaken die definitief Architecten het ontwerp voor het nieuwe hoofdkantoor voor Applied Medical. worden ingebracht. Op deze manier ‘In drie weken tijd hebben we een ontwerp uitgewerkt en inclusief prijs streven wij ernaar om voor de klant het gepresenteerd. We hebben alle details al vroegtijdig uitgezocht. We vinden het beste eind­ esultaat te bewerkstelliggen.’ r namelijk belangrijk dat wat we de klant verkopen ook daadwerkelijk zo te realiseren is, binnen het afgesproken budget. Juist omdat alles vanaf het begin goed gemaat- Voor Olaf is het belangrijk dat het proces voerd en bedacht is, hebben we nu bijvoorbeeld de screens goed kunnen wegwerken tussen aannemer, adviseur en opdrachtgever in de gevel. Als je daar pas achteraf over na gaat denken, lukt dit nooit meer.’ soepel en goed verloopt met borging van de kwaliteit namens de opdrachtgever. ‘Daarom Carl is enthousiast over het ontwerp. ‘Er ontstaat een bijzonder pand. Applied is zijn de audits zo belangrijk. Dat loopt goed. een jong en dynamisch bedrijf, modern, bruisend en wars van overdreven luxe. Het is prettig werken met Heembouw, ook al zijn we het niet altijd eens en hebben we zo Het gaat om een goed Dat hebben we terug laten komen in het ontwerp. Het is enerzijds een heel klassiek gebouw, met een hiërarchische verdeling en anderzijds modern door de strakke hier en zo daar wat discussies. Daar kunnen we wel op een nette en goede manier over praten en soepel lopend lijnen, diepe negges en zonder loze ornamenten. De vormgeving is anders dan anders. Het kantoor staat aan de straat en kromt mee en onderhandelen. Uiteindelijk moet er een mooi en degelijk pand komen. Binnen budget proces tussen met de bocht. De hal lijkt als een legosteen in het pand te grijpen. De entree heeft een grote glazen pui, drie verdiepingen hoog. Als je daar binnenstapt zie je een ronde en volgens planning. De verwachtingen zijn hoog gespannen en die lijken uit te komen.’ aannemer, adviseur vide die helemaal doorloopt naar het dak. Zo kan je het hele gebouw doorkijken.’ De town square is het fysieke en sociale middelpunt. ‘Op de begane grond zie je een Heembouw en Habeon Architecten wonnen de design build-prijsvraag en opdrachtgever ronde wand, die naar boven doorloopt en vervolgens zichzelf als het ware beëindigd en de borstwering wordt van de tweede verdieping. Zo ontstaat er een open ruimte over twee verdiepingen, met veel licht en veel contactmogelijkheden.’ Voor Carl is het voor het nieuwe Europese hoofdkantoor belangrijk dat mensen straks prettig en goed met elkaar samenwerken in ‘zijn’ gebouw. voor Applied Medical in Amersfoort. Olaf Kort, BOAG advies en management ‘Dat komt dan toch stiekem een beetje door mij en dat is een mooie gedachte.’54 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 55
  • 31. De Gezamenlijke OndernemingsRaad in 2011 Dit jaar stond de term cultuur met hoofdletters op de agenda van de gezamenlijke ondernemingsraad (GOR). Heembouw Roelofarendsveen Peter van Amsterdam (OR) Door de zeer grillige markt zijn alle ingrediënten voor toenemende spanningen op de werkvloer aanwezig. Ronald van Diemen (OR) Onze bijzondere cultuur helpt ons deze spanningen te voorkomen en daarnaast ook goed te kunnen blijven Ton Sanders (OR) Jan van der Geest (OR) presteren. Dat onze cultuur ook in de moeizame tijden voor de directie samen met de GOR een belangrijk agendapunt blijft, is iets waar we trots op kunnen zijn. Dit maakt ons als bedrijf sterk en onderscheidend. Heembouw Rotterdam Jeffry Jacobs (OR) Peter de Stigter (OC) De GOR heeft in 2011 vijf keer vergaderd, waarvan eenmaal in aanwezigheid van RvC-lid Ruud van Berkel tijdens de toelichting van Pieter Hulst (OC) het financieel jaarverslag. Ruud maakte daarbij van de gelegenheid gebruik om als grootaandeelhouder zijn vertrouwen in het bedrijf uit te spreken. Heembouw Noordwijkerhout Quirien van Berkel (OR) Naast onze vast terugkerende onderwerpen is er een aantal noemenswaardige zaken in 2011 de revue gepasseerd zoals de vernieuwing Victor Nieboer (OC) cq uitbreiding van de bedrijfskleding, de procedure rondom ons restmateriaal en de vernieuwing van ons beleid ten aanzien van vrije dagen. V.l.n.r.: Ton Sanders, Peter van Amsterdam, Tom Oudshoorn (OC) Koos Spitters, Jeffry Jacobs, Quirien van Berkel, Met betrekking tot de bedrijfskleding kunnen we met grote tevredenheid vaststellen dat de input van het personeel heeft geleid tot Ronald van Diemen, Jan van der Geest, Heembouw Amersfoort een aanzienlijke verbetering en uitbreiding van dit pakket. De nieuwe regelgeving wat betreft bedrukking en reflectie gaf nog wel Jordy de Jong, Marc van Rijssen Marc van Rijssen (OR, voorzitter) aanleiding voor verdere verbetering. In het komende jaar is dit een punt om zeker aandacht aan te geven. Het is immers belangrijk Jurgen Pruijs (OC) om ons goed te presenteren op de bouwplaatsen. Wiebe Mulder (OC) Ondanks onze bewezen Lean Bouwen volgens Heembouw werkwijze is het onvermijdelijk dat er restmateriaal op de bouwplaatsen Heembouw Breda aanwezig is. En wat doe je hier dan mee? Hier heeft de GOR, in overleg met verschillende collega’s uit de het hele bedrijf, Koos Spitters (OR) haar gedachten over laten gaan. Na overleg met de directie is daar een procedure uit voortgekomen. Deze procedure moet ons Femke van Zundert (OC) helpen het restmateriaal de juiste bestemming te geven. Ramses Blanken (OC) Op Prinsjesdag werden er verscheidende wettelijke aanpassingen gepresenteerd door de regering. Meest in het oog springend voor Ontwikkeling / Habeon ons was de gewijzigde regeling van vakantiedagen voor het UTA-personeel. De verjaringstermijn (het meenemen van dagen) van Jordy de Jong (OR, secretaris) opgebouwd verlof wordt gewijzigd. Aan de GOR is door PO samen met de directie een voorstel gepresenteerd. Dit voorstel is Rolf Verdel (OC) aanzienlijk soepeler dan strikt volgens de wet noodzakelijk. Dit alles geheel passend bij onze organisatie. Dit voorstel heeft de Sander Herremans (OC) goedkeuring van de GOR gekregen. Begin januari van 2012 zijn alle werknemers per brief op de hoogte gesteld van de nieuwe regeling. Ook met de GOR kijken we graag vooruit… Het is geen hogere wiskunde om te beseffen dat het ook de komende periode nog lastig blijft. Maar we zijn ervan overtuigd dat we OR = ondernemingsraad een zeer goede club collega’s hebben, die samen de uitdagingen aan blijven gaan. We mogen erg trots zijn op ons bedrijf! OC = onderdeelscommissie Namens de GOR, Marc van Rijssen, voorzitter We mogen Jordy de Jong, secretaris erg trots zijn op ons bedrijf GOR Heembouw56 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 57
  • 32. Jaarrekening 201158 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 59
  • 33. Geconsolideerde balans per 31 december 2011 (voor resultaatbestemming) Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen (Bedragen in €) Activa 31-12-2011 31-12-2010 Passiva 31-12-2011 31-12-2010 Materiële vaste activa 1 Eigen vermogen Aanpassingen bedrijfsgebouwen 1.589.017 1.734.737 Aandelenkapitaal 9 441.000 441.000 Machines en transportmiddelen 34.371 38.728 Agioreserve 10 4.779.670 4.779.670 Gereedschappen en inventaris 1.006.516 1.224.618 Algemene reserve 11 9.536.771 8.475.966 Resultaat lopend boekjaar 1.601.005 1.515.805 2.629.904 2.998.083 16.358.446 15.212.441 Financiële vaste activa Voorzieningen Deelnemingen 2 97.934 184.824 Voorziening voor jubileumuitkeringen 12 153.202 150.198 Voorziening negatieve waarde deelnemingen - - 97.934­ 184.824 153.202 150.198 Voorraden Grond 5.344.710 4.318.876 Schulden op korte termijn Gereed product 3 1.983.825 2.563.560 Onderhanden projecten 13 6.581.893 4.841.232 Onderhanden werk 4 3.137.075 2.035.459 Crediteuren 11.517.342 12.318.254 Grond- en hulpstoffen 5 33.951 33.240 Belastingen en premies sociale verzekeringen 14 3.423.834 3.462.656 Overige schulden en overlopende passiva 15 1.473.160 1.490.517 10.499.561 8.951.135 Vorderingen en vooruitbetaalde kosten 22.996.229 22.112.659 Debiteuren 14.968.995 13.314.945 Gelieerde maatschappijen 6 1.319.519 2.744.984 39.507.877 37.475.298 Belastingen en premies sociale verzekeringen 7 68.979 20.451 Pensioenen 191.350 169.067 Overige vorderingen en overlopende activa 8 684.372 1.065.262 17.233.215 17.314.709 Liquide middelen 9.047.263 8.026.547 39.507.877 37.475.29860 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 61
  • 34. Geconsolideerde winst- en verliesrekening 2011 Geconsolideerd kasstroomoverzicht Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen (Bedragen in e) (Bedragen in e) 2011 2010 2011 2010 Netto omzet 92.741.310 102.612.841 Netto-liquiditeiten per 1 januari 8.026.547 7.349.920 Wijziging in voorraden gereed product en onderhanden werk 17.289.470 239.740 Overige bedrijfsopbrengsten 1.000 255 Kasstroom uit operationele activiteiten Bedrijfsresultaat 1.733.028 1.265.405 Som der bedrijfsopbrengsten 16 110.031.780 102.852.836 Aanpassingen voor: Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 85.767.781 78.697.306 Afschrijvingen 728.714 740.772 Lonen en salarissen 17 13.330.897 13.254.525 Mutaties van voorzieningen 3.004 -/- 75.538 Sociale lasten (incl. pensioenlasten) 3.206.090 3.192.425 Afschrijvingen op materiële vaste activa 728.714 740.772 731.718 665.234 Overige bedrijfskosten 18 5.265.270 5.702.403 Veranderingen in werkkapitaal: Toename handelsvorderingen -/- 1.654.050 -/- 212.788 Som der bedrijfslasten 108.298.752 101.587.431 Toename overlopende activa 1.794.730 -/- 2.940.241 Toename voorraden en onderhanden projecten 192.235 2.715.010 Bedrijfsresultaat 1.733.028 1.265.405 Afname handelsschulden -/- 800.912 889.295 Afname belastingen en sociale premies 89.843 -/- 1.023.312 Rentebaten en soortgelijke opbrengsten 350.081 567.698 Afname overlopende passiva -/- 17.356 -/- 69.553 350.081 567.698 -/- 395.510 -/- 641.589 Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belasting 2.083.109 1.833.103 Belasting resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening 19 527.214 468.129 Kasstroom uit bedrijfsoperaties 2.069.236 1.289.050 Aandeel in resultaat van ondernemingen waarin wordt deelgenomen 45.110 150.831 Ontvangen interest 339.423 650.605 Resultaat na belastingen 1.601.005 1.515.805 Ontvangen dividend 150.000 89 Betaalde interest - - Betaalde winstbelasting -/- 704.407 -/- 157.810 -/- 214.984 492.884 Kasstroom uit operationele activiteiten 1.854.252 1.781.935 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Verwerving niet-groepsmaatschappijen -/- 18.000 -/- 10.000 Investeringen in materiële vaste activa -/- 360.535 -/- 493.954 Kasstroom uit investeringsactiviteiten -/- 378.535 -/- 503.954 Kasstroom uit financieringsactiviteiten Aflossen lening u/g - 104.646 Betaald dividend aan aandeelhouders -/- 455.000 -/- 706.000 Kasstroom uit financieringsactiviteiten -/- 455.000 -/- 601.354 Netto kasstroom 1.020.716 676.627 Netto-liquiditeiten per 31 december 9.047.263 8.026.547 62 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 63
  • 35. Grondslagen voor de consolidatie, de waardering en de bepaling van het resultaat De enkelvoudige en geconsolideerde jaarrekening zijn opgemaakt Algemeen Stelselwijziging Waardering volgens de voorschriften van Titel 9 Boek 2 BW. De jaarrekening Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen vormt als hoofd Met ingang van het boekjaar 2011 vindt er geen is opgesteld in euro’s. Activa en passiva worden in het algemeen van de groep samen met haar groeps- en werkmaatschappijen proportionele consolidatie meer plaats van deelnemingen in Algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Indien Heembouw Groep. Het doel van de Groep is het ontwikkelen, samenwerkingsverbanden waarbij het belang van Heembouw Voor zover niet anders vermeld, worden de op de balans geen specifieke waarderingsgrondslag is vermeld, vindt waardering ontwerpen, aannemen en uitvoeren van bouwkundige werken. Holding B.V. 50% of minder bedraagt en de aandeelhouders voorkomende posten gewaardeerd tegen de nominale waarde. plaats tegen de nominale waarde. Heembouw Holding B.V. is een 100% deelneming van gelijkberechtigd zijn. Hiermee wordt beoogd een beter inzicht Heembouw Beheer B.V. Tot Heembouw Groep behoren de te verschaffen in de activa, passiva, resultaten en geldstromen Materiële vaste activa volgende vennootschappen: waarop de groep geheel zelfstandig invloed kan uitoefenen. Deze Aanpassingen bedrijfsgebouwen worden gewaardeerd tegen de wijziging in de consolidatiegrondslagen heeft geen invloed op het aanschaffingsprijs c.q. de vervaardigingsprijs verminderd met vermogen en het resultaat. De vergelijkende cijfers over 2010 zijn lineaire afschrijvingen. De afschrijvingen zijn gebaseerd op de Naam van de vennootschap Zetel Kapitaalbelang overeenkomstig aangepast. verwachte economische levensduur. Heembouw Roelofarendsveen B.V. Roelofarendsveen 100% Heembouw Rotterdam B.V. Roelofarendsveen 100% Consolidatie De overige materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen Heembouw Amersfoort B.V. Roelofarendsveen 100% In de geconsolideerde jaarrekening worden opgenomen oorspronkelijke aanschaffingswaarde verminderd met lineaire Heembouw Noordwijkerhout B.V. Roelofarendsveen 100% de financiële gegevens van de vennootschap en haar afschrijvingen die gebaseerd zijn op de verwachte levensduur en Heembouw Breda B.V. Roelofarendsveen 100% groepsmaatschappijen per 31 december van het boekjaar. berekend zijn over de aanschaffingswaarde. Op investeringen Heembouw Ontwikkeling B.V. Roelofarendsveen 100% Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen en vennootschappen die in de loop van het boekjaar zijn gedaan, wordt tijdsevenredig Habeon Architecten B.V. Roelofarendsveen 100% waarin beslissende zeggenschap wordt uitgeoefend. afgeschreven. Heegro 1 B.V. Roelofarendsveen 100% Deelnemingen in samenwerkingsverbanden waarin de De afschrijvingstermijn ligt voor: Heegro 3 B.V. Roelofarendsveen 100% aandeelhouders gezamenlijke zeggenschap hebben, worden • aanpassingen bedrijfsgebouwen tussen 5 jaar en 25 jaar West-End B.V. Roelofarendsveen 100% niet proportioneel geconsolideerd. In de geconsolideerde • machines en transportmiddelen tussen 5 en 10 jaar Heembouw Deelnemingen B.V. Roelofarendsveen 100% jaarrekening zijn de onderlinge schulden, vorderingen en • gereedschappen en inventaris op 5 jaar Heembouw Centrumplan B.V. Roelofarendsveen 100% (1) transacties geëlimineerd evenals de binnen de Groep gemaakte Wing Heembouw Vastgoedprojecten VOF Roelofarendsveen 50% (2) winsten. Tripolis Amersfoort B.V. Harderwijk 50% (3) Financiële vaste activa Cityblob Zuid Oost B.V. Amsterdam 50% (4) De vennootschappelijke jaarrekening is overeenkomst artikel 402 Flightpark B.V. Roelofarendsveen 50% (5) Deelnemingen Titel 9 Boek 2 BW opgesteld. IBC-PGGM VOF Amersfoort 50% (6) Deelnemingen waarin de vennootschap invloed van betekenis uitoefent op het zakelijke en financiële beleid worden tegen Oordelen en schattingen de vermogensmutatiemethode gewaardeerd. Overeenkomstig Bij de toepassing van de grondslagen en regels voor het deze methode, worden de deelnemingen in de balans (1) Heembouw Centrumplan B.V. is op 8 december 2011 opgericht en is een 100% deelneming van Heembouw Ontwikkeling. opstellen van de jaarrekening vormt de leiding van de groep opgenomen tegen het aandeel van de vennootschap in (2) Heembouw Ontwikkeling B.V. heeft een belang van 50% in genoemde VOF en een aandeel in het resultaat van 60%. zich diverse oordelen en schattingen. De belangrijkste oordelen de nettovermogenswaarde vermeerderd met haar aandeel (3) Heembouw Ontwikkeling B.V. heeft een belang van 50% in genoemde B.V. en een aandeel in het resultaat van 50%. en schattingen zijn nader uiteengezet in de toelichtingen op de in de resultaten van de deelnemingen vanaf het moment (4) Heembouw Ontwikkeling B.V. heeft een belang van 50% in genoemde B.V. en een aandeel in het resultaat van 50%. posten van de balans en winst- en verliesrekening. van verwerving, bepaald volgens de grondslagen van de (5) Heembouw Ontwikkeling B.V. heeft een belang van 50% in genoemde B.V. en een aandeel in het resultaat van 50%. Groep. In de winst- en verliesrekening wordt het aandeel (6) IBC-PGGM VOF is op 12 september 2011 opgericht. Heembouw Roelofarendsveen B.V. heeft een belang van 50% in van de vennootschap in het resultaat van de deelnemingen genoemde VOF en een aandeel in het resultaat van 50%. Kasstroomoverzicht opgenomen. Indien en voor zover de vennootschap niet zonder Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte beperking uitkering van de positieve resultaten aan haar Ten behoeve van bovenstaande groepsmaatschappijen (de 100% belangen), met uitzondering van Heembouw Deelnemingen methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan kan bewerkstelligen, worden de resultaten in een wettelijke B.V. en Heembouw Centrumplan B.V., zijn aansprakelijkheidsverklaringen als bedoeld in artikel 403 lid 1 sub f Boek 2 BW bij het uit de liquide middelen. reserve opgenomen. Haar aandeel in de rechtstreekse Handelsregister van de betreffende Kamers van Koophandel gedeponeerd. vermogensvermeerderingen en –verminderingen van de deelnemingen wordt ook in de wettelijke reserve opgenomen. Voor deelnemingen met een negatief eigen vermogen wordt, indien nodig en daarvoor aansprakelijkheid bestaat, een voorziening getroffen.64 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 65
  • 36. Voorraden De Groep beoordeelt op elke balansdatum of een vordering een Resultaatbepaling Belastingen bijzondere waardevermindering heeft ondergaan. Het verlies De verantwoorde belastingen zijn gebaseerd op het geldende Grond wordt bepaald als het verschil tussen de boekwaarde van Algemeen tarief rekening houdend met fiscale faciliteiten en verschillen De waardering van de voorraad grond geschiedt tegen kostprijs het actief en de best mogelijke schatting van de toekomstige De winst- en verliesrekening is opgesteld op basis van tussen de commerciële en fiscale waardering van activa of lagere marktwaarde. kasstromen, contant gemaakt tegen de effectieve rentevoet van historische kosten. De baten en lasten worden toegerekend aan en passiva. Voor 2011 is een tarief van 25,0% gehanteerd over het financiële actief zoals die is bepaald bij de eerste verwerking. het jaar waarop zij betrekking hebben. het fiscaal resultaat 2011. Gereed product De boekwaarde van de vorderingen wordt verlaagd met De waardering van de voorraad gereed product geschiedt tegen gebruikmaking van een voorziening wegens oninbaarheid. Netto omzet kostprijs of lagere marktwaarde. Onder netto omzet wordt verstaan de opbrengst van opgeleverde werken onder aftrek van kortingen en van over de omzet Onderhanden werk Schulden op korte termijn geheven belastingen. Dit betreft werken voor eigen risico. De post onderhanden werk Bij de initiële opname van schulden op korte termijn worden is gewaardeerd tegen bestede materiaalkosten, kosten van werk deze opgenomen tegen reële waarde verminderd met de direct door derden en manuren, vermeerderd met de ten behoeve daaraan toe te rekenen transactiekosten. De schulden op korte Som der bedrijfsopbrengsten van het ontwikkelproject betaalde rente, onder aftrek van een termijn worden na de initiële waardering gewaardeerd tegen de Bedrijfsopbrengsten vormen het saldo van de productie van enig voorziening voor het risico van het niet verkrijgen van het werk. geamortiseerde kostprijs volgens de effectieve-rentemethode. jaar tegen opbrengstwaarde, inclusief aan werken in uitvoering Winst of verlies worden in de winst-en verliesrekening toegerekende winsten en/of getroffen verliesvoorzieningen. Grond- en hulpstoffen opgenomen zodra de verplichtingen niet langer op de balans De waardering van de voorraden grond- en hulpstoffen geschiedt worden opgenomen, alsmede via het amortisatieproces. Pensioenen tegen historische inkoopprijzen of lagere marktwaarde. De vennootschap heeft een pensioenregeling bij het Voorzieningen Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bouwnijverheid. In het geval Onderhanden projecten van een tekort bij het Bedrijfstakpensioenfonds, heeft Dit betreft onderhanden projecten in opdracht van derden. Voorziening voor jubileumuitkering de vennootschap geen verplichting tot het voldoen van De onderhanden projecten worden gewaardeerd tegen bestede Betreft een voorziening gevormd voor uitkeringen bij jubilea of aanvullende bijdragen, anders dan het voldoen van toekomstige materiaalkosten, kosten van werk door derden en manuren, overlijden. De voorziening is in 2010 (actuarieel) herberekend. premies. Evenmin kunnen de groepsmaatschappijen vermeerderd met een opslag voor algemene kosten, de ten In 2011 is een indexatie conform de richtlijnen toegepast. rechten doen gelden op eventuele overschotten in de behoeve van het ontwikkelproject betaalde rente en resultaat fondsen. Het voorgaande is ook van toepassing op de bij de naar rato van de voortgang van het project. verzekeringsmaatschappij ondergebrachte pensioenregeling. Winst wordt genomen vanaf start bouw voor zover projecten of Op basis van bovenstaande karakteristieken is het uitgangspunt delen hiervan zijn verkocht en voor zover de winst met voldoende dat in de verslagperiode de te verwerken pensioenlast gelijk is mate van zekerheid bepaalbaar is. Voor projecten die naar aan de over die periode aan het pensioenfonds respectievelijk verwachting zullen worden afgesloten met een negatief resultaat verzekeringsmaatschappij verschuldigde pensioenpremies. wordt een voorziening getroffen. Op de post onderhanden De geschatte dekkingsgraad van het Bedrijfstakpensioenfonds projecten zijn de gefactureerde termijnen in mindering gebracht. voor de Bouwnijverheid per 31 december 2011 bedraagt 100%. Vorderingen en vooruitbetaalde kosten Leasing Bij de initiële verwerking van vorderingen en vooruitbetaalde De Groep heeft enkel contracten die kwalificeren als operationele kosten worden deze opgenomen tegen reële waarde lease en daarom worden de leasebetalingen lineair over de vermeerderd met de direct daaraan toe te rekenen leaseperiode ten laste van de winst-en verliesrekening gebracht. transactiekosten. Alle transacties worden opgenomen op het moment waarop de Groep de bindende overeenkomst Renteopbrengsten aangaat. De vorderingen worden na de initiële verwerking Renteopbrengsten worden tijdsevenredig in de winst- en gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs volgens de verliesrekening verwerkt rekening houdend met de effectieve effectieve-rentemethode. Baten en lasten worden in de winst- rentevoet van de desbetreffende actiefpost, indien hun bedrag en-verliesrekening verwerkt zodra deze aan een derde worden bepaalbaar is en hun ontvangst waarschijnlijk. overgedragen of een bijzondere waardevermindering ondergaan, alsmede via het amortisatieproces.66 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 67
  • 37. Toelichting geconsolideerde balans (Bedragen in e) Activazijde 31-12-2011 31-12-2010 31-12-2011 31-12-2010 Materiële vaste activa (1) Voorraden Boekwaarde per 1 januari Investeringen Afschrijvingen Boekwaarde Boekwaarde Gereed product (3) Betreft de aanwezige onverkochte voorraad van reeds opgeleverde projecten 1.983.825 2.563.560 Aanpassingen bedrijfsgebouwen 1.734.737 109.387 255.107 1.589.017 1.734.737 Machines en transportmiddelen 38.728 2.483 6.840 34.371 38.728 Onderhanden werk (4) Gereedschappen en inventaris 1.224.618 248.665 466.767 1.006.516 1.224.618 Bestede kosten minus voorziening 3.137.075 2.035.459 2.998.083 360.535 728.714 2.629.904 2.998.083 Grond- en hulpstoffen (5) Betreft de per 31 december aanwezige voorraad hout, plaatmateriaal, hang- en sluitwerk, metalen platen en profielen. 33.951 33.240 Cumulatieve Cumulatieve Vorderingen en vooruitbetaalde kosten aanschaffingsprijs afschrijvingen Boekwaarde Boekwaarde Gelieerde maatschappijen (6) Aanpassingen bedrijfsgebouwen 2.585.544 996.527 1.589.017 1.734.737 Tripolis Amersfoort B.V. 900.000 900.000 Machines en transportmiddelen 92.211 57.840 34.371 38.728 Cityblob Zuid Oost B.V. 418.361 198.697 Gereedschappen en inventaris 2.881.579 1.875.063 1.006.516 1.224.618 Flightpark B.V. - 1.586.831 Heembouw Beheer B.V. - 58.029 5.559.334 2.929.430 2.629.904 2.998.083 Heevas B.V. 1.158 1.427 1.319.519 2.744.984 Financiële vaste activa Belastingen en premies sociale verzekeringen (7) Sociale verzekeringen 16.179 20.451 Deelnemingen (2) Vennootschapsbelasting 52.800 - Netto-vermogenswaarde per 1 januari 184.824 24.082 Uitkering dividend -/- 150.000 -/- 89 68.979 20.451 34.824 23.993 Overige vorderingen en overlopende activa (8) Kortlopende lening personeel - 425.227 Oprichting Heembouw Flightpark B.V. - 10.000 Inkoopbonussen 179.572 187.610 Oprichting Heembouw Centrumplan B.V. 18.000 - Kortlopende lening derden 250.000 150.000 Rente 68.405 57.747 52.824 33.993 Licenties/onderhoudscontracten software 55.785 45.563 Leasebedragen 19.414 33.506 Resultaat deelnemingen 45.110 150.831 Verzekeringen 55.950 8.985 Diverse transitorische posten 55.246 156.624 Netto-vermogenswaarde per 31 december 97.934 184.824 684.372 1.065.262 68 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 69
  • 38. Passivazijde 31-12-2011 31-12-2010 31-12-2011 31-12-2010 Eigen Vermogen Schulden op korte temijn Aandelenkapitaal (9) Onderhanden projecten (13) Maatschappelijk kapitaal 2.000.000 2.000.000 Bestede kosten, geactiveerde marge minus voorziening -/- 57.373.464 -/- 41.845.583 waarvan niet geplaatst -/- 1.559.000 -/- 1.559.000 Gefactureerd op onderhanden projecten 63.955.357 46.686.815 441.000 441.000 6.581.893 4.841.232 Het geplaatste kapitaal bestaat uit 882 gewone aandelen à € 500. In de onderhanden projecten per 31 december 2011 is € 9.109 (2010: € 20.642) aan rente geactiveerd. Als rentepercentage is 5% gehanteerd. Agioreserve (10) Saldo per 31 december 4.779.670 4.779.670 De positie Onderhanden projecten per 31 december 2011 bestaat uit projecten met een debetstand van € 389.609 (2010: € 461.637) en projecten met een Betreft het boven de nominale waarde gestorte bedrag op het aandelenkapitaal. creditstand van € 6.970.522 (2010: € 5.302.869). Algemene reserve (11) Saldo per 1 januari 8.475.966 6.828.758 Belastingen en premies sociale verzekeringen (14) Uitkering slotdividend vorig boekjaar -/- 455.000 -/- 706.000 Omzetbelasting 2.776.926 2.726.967 Toevoeging winst vorig boekjaar 1.515.805 2.353.208 Vennootschapsbelasting - 124.393 Loonbelasting en premieheffing 646.908 611.296 Saldo per 31 december 9.536.771 8.475.966 3.423.834 3.462.656 Overige schulden en overlopende passiva (15) Voorzieningen Lonen 1.258.691 1.293.013 Accountants- en advieskosten 36.400 71.560 Voorziening voor jubileumuitkeringen (12) Reservering kosten gasverbruik 65.000 39.000 Saldo per 1 januari 150.198 224.677 Reservering kosten klachten 30.000 10.000 Dotatie/vrijval lopend boekjaar 3.004 -/- 74.479 Verzekeringen 5.000 - Diverse transitorische posten 78.069 76.944 Saldo per 31 december 153.202 150.198 1.473.160 1.490.517 De voorziening wordt om de vijf jaar actuarieel berekend. In 2010 is dit weer gedaan. De overige jaren wordt er een indexatie toegepast. In 2011 is een dotatie van 2% aan de voorziening toegevoegd.70 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 71
  • 39. Niet uit de balans blijkende regelingen 31-12-2011 31-12-2010 Bankgaranties Risicobeheer en financiële instrumenten Verstrekt door de ING - 855.257 Algemeen Verstrekt door de N.V. Nationale Borg-Maatschappij 3.366.066 3.737.461 De primaire financiële instrumenten van de groep dienen ter financiering van de operationele activiteiten van de groep of vloeien direct Verstrekt door Euler Hermes Interborg N.V. 1.354.153 1.008.046 uit deze activiteiten voort. Het beleid van de Groep is niet te handelen in financiële instrumenten. De Groep heeft geen valutarisico en een minimaal renterisico. De relevante risico’s betreffen het marktrisico en het kredietrisico. 4.720.219 5.600.764 Marktrisico Leaseverplichtingen voor wagenpark en printers De financiële prestaties van de Groep zijn mede afhankelijk van de conjuncturele omstandigheden. De afhankelijkheid van deze Leaseverplichting voor komend boekjaar 1.190.740 1.145.459 omstandigheden wordt beperkt door de verschillende soorten bouwsegmenten waar de vennootschap opereert zoals Leaseverplichting over 2e tot en met 5e jaar na balansdatum 1.856.747 1.692.591 bedrijfs­ ebouwen, utiliteitsbouw, woningbouw en onderhoud en renovatie. g Huurverplichtingen voor huisvesting Kredietrisico Huurverplichting voor komend boekjaar 824.874 818.686 De Groep heeft stringente procedures opgesteld om de kredietwaardigheid van haar relaties te bepalen. Tevens heeft de Groep richtlijnen Huurverplichting over 2e tot en met 5e jaar na balansdatum 172.861 340.216 opgesteld om de omvang van het kredietrisico bij elke partij te beperken. Bovendien bewaakt de Groep voortdurend haar vorderingen en hanteert de Groep een strikte aanmaningsprocedure. Door de bovenstaande maatregelen is het kredietrisico voor de Groep beheersbaar. Licenties voor programmatuur De verplichting tbv licenties voor komend boekjaar bedraagt 198.323 200.163 Verbonden partijen Tussen Heembouw Holding B.V. inclusief haar dochtermaatschappijen zijn in het boekjaar met onderstaande verbonden partijen de volgende significante transacties gerealiseerd. De transacties zijn gebaseerd op cost-plus methode met uitzondering van de doorbelasting kosten. Deze worden tegen werkelijke kosten doorbelast. D e vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor de afdracht van vennootschapsbelasting van Heembouw Roelofarendsveen B.V., Heembouw Rotterdam B.V., Heembouw Amersfoort B.V., Heembouw Noordwijkerhout B.V., Heembouw Breda B.V., Heembouw 31-12-2011 31-12-2010 Ontwikkeling B.V., Heegro 1 B.V., Heegro 3 B.V., West-End B.V., Heembouw Deelnemingen B.V. en Habeon Architecten B.V. Door verbonden partijen aan Heembouw Groep: Heembouw Beheer B.V. levering diensten 3.000 5.113 D e vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor de afdracht van omzetbelasting van Heembouw Roelofarendsveen B.V., Heembouw Heevas B.V. levering diensten 987.709 967.085 Rotterdam B.V., Heembouw Amersfoort B.V., Heembouw Noordwijkerhout B.V., Heembouw Breda B.V., Heembouw Ontwikkeling B.V., Flightpark B.V. levering diensten 3.000 - Heegro 1 B.V., Heegro 3 B.V. en Habeon Architecten B.V. Door Heembouw Groep aan verbonden partijen: D e vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van Heembouw Roelofarendsveen B.V., Heembouw Rotterdam B.V., Heembouw Beheer B.V. levering diensten 116.460 98.168 Heembouw Amersfoort B.V., Heembouw Noordwijkerhout B.V., Heembouw Breda B.V., Heembouw Ontwikkeling B.V., Heegro 1 B.V., Heevas B.V. levering diensten 24.036 4.929 Heegro 3 B.V., West-End B.V. en Habeon Architecten B.V. levering goederen 72.000 25.743 Heembouw Visie B.V. levering diensten 5.615 8.151 H eembouw Groep is betrokken bij enkele procedures die worden betwist. Op grond van thans beschikbare informatie en ingewonnen Flightpark B.V. levering diensten 36.125 179.283 juridisch advies verwacht de Directie dat de afloop van deze procedures geen nadelige invloed van betekenis zal hebben op de levering goederen 626.676 1.708.819 financiële positie van Heembouw Groep. Cityblob Zuid Oost B.V. levering diensten 15.281 13.639 levering goederen 81.360 - Wing Heembouw Vastgoedprojecten VOF levering goederen 990 -/- 189 Balansposities met verbonden partijen: Debiteuren Heevas B.V. 1.158 1.427 Heembouw Beheer B.V. - 58.029 Flightpark B.V. - 1.586.831 Tripolis Amersfoort B.V. 900.000 900.000 Cityblob Zuid Oost B.V. 418.361 198.697 Crediteuren - - -72 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 73
  • 40. Toelichting geconsolideerde winst- en verliesrekening Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen (Bedragen in e) Som der bedrijfsopbrengsten* (16) 2011 2010 2011 2010 Overige bedrijfskosten (18) Bedrijfsgebouwen 42.203.000 45.526.000 Huisvestings-/kantoorkosten* 2.157.637 2.051.553 Utiliteitsbouw 30.493.000 11.059.000 Autokosten 1.792.297 1.697.969 Nieuwbouw woningen en appartementen 10.760.000 9.512.000 Overige personeelskosten 1.056.089 1.278.124 Renovatie en onderhoud 26.575.000 36.756.000 Overige kosten 259.247 674.757 *in de kantoorkosten is in 2011 een bedrag van € 54.000 (2010: € 57.885) aan accountantskosten Geproduceerde omzet 110.031.000 102.853.000 voor onderzoek van de jaarrekening opgenomen en € 41.263 aan kosten voor adviesdiensten op 5.265.270 5.702.403 fiscaal gebied (2010: € 45.356). Overige opbrengsten 1.000 - Totaal som der bedrijfslasten 108.298.752 101.587.431 Totaal som der bedrijfsopbrengsten 110.032.000 102.853.000 De omzet is geheel in Nederland gerealiseerd. Overzicht totaalresultaat geconsolideerd * afgerond op duizenden euro’s Netto-resultaat na belastingen 1.601.005 1.515.805 Rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen als onderdeel van het groepsvermogen - - Totaalresultaat 1.601.005 1.515.805 Som der bedrijfslasten Lonen en sociale lasten (17) Lonen en salarissen 13.330.897 13.254.524 Sociale lasten 1.759.773 1.758.267 Belastingdruk (19) 2011 2010 Pensioenlasten 1.446.317 1.434.158 in € in % in € in % 16.536.987 16.446.949 Nominale belastingdruk 510.776 24,5 456.471 24,9 Effect fiscaal niet-aftrekbare kosten 15.170 0,7 14.895 0,8 Overige effecten 1.268 0,1 -/- 3.237 -/- 0,2 De personeelsbezetting uitgedrukt in FTEs bedroeg per 31-12-2011: 244 (2010: 253) Effectieve belastingdruk 527.214 25,3 468.129 25,5 De samenstelling was als volgt: Bouwplaatsmedewerkers, inclusief uitvoerders 106 115 Kantoormedewerkers 138 138 Bezoldiging Bestuurders en Commissarissen In het verslagjaar bedragen de vergoedingen aan bestuurders in totaal € 553.726 (in 2010 € 448.736) en aan commissarissen in totaal € 72.670 244 253 (in 2010 € 65.838). Per 26 april 2010 is dhr. E.M. van Berkel aan het bestuur van de organisatie toegevoegd en is derhalve ook pro rata in de opgaaf omtrent bezoldiging opgenomen.74 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 75
  • 41. Vennootschappelijke balans per 31 december 2011 (voor resultaatbestemming) Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen (Bedragen in e) Activa 31-12-2011 31-12-2010 Passiva 31-12-2011 31-12-2010 Materiële vaste activa Eigen vermogen Aanpassingen bedrijfsgebouwen 788.620 810.891 Aandelenkapitaal 441.000 441.000 Gereedschappen en inventaris 603.945 708.081 Agioreserve 4.779.670 4.779.670 Algemene reserve 9.536.771 8.475.966 1.392.565 1.518.972 Resultaat lopend boekjaar 1.601.005 1.515.805 Financiële vaste activa 16.358.446 15.212.441 Deelnemingen 1 2.745.570 2.294.939 Voorzieningen 2.745.570 2.294.939 Jubileumuitkeringen 153.202 150.198 Negatieve waarde deelnemingen 2 818.323 476.098 Vorderingen en vooruitbetaalde kosten Debiteuren 314 - 971.525 626.296 Groepsmaatschappijen 753.742 630.284 Gelieerde maatschappijen - 58.029 Schulden op korte termijn Belastingen en premies sociale verzekeringen 123.151 53.724 Onderhanden projecten 156.717 215.530 Overige vorderingen en overlopende activa 467.351 800.467 Crediteuren 101.972 177.691 Groepsmaatschappijen 296.923 207.649 1.344.558 1.542.504 Belastingen en premies sociale verzekeringen - 131.682 Overige schulden en overlopende passiva 49.740 95.999 Liquide middelen 12.452.630 11.310.873 605.352 828.551 17.935.323 16.667.288 17.935.323 16.667.288 76 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 77
  • 42. Vennootschappelijke winst- en verliesrekening 2011 Toelichting vennootschappelijke balans Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen (Bedragen in e) 2011 2010 De vennootschappelijke waarderingsgrondslagen zijn gelijk aan de geconsolideerde waarderingsgrondslagen. Voor de toelichting op de vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans Aandeel in resultaat van ondernemingen waarin wordt deelgenomen 1.709.247 1.600.685 en winst- en verliesrekening. Aanvullend volgen hier nog enkele specificaties. Overige baten en lasten na belastingen -/- 108.242 -/- 84.880 Resultaat na belasting 1.601.005 1.515.805 Activazijde 31-12-2011 31-12-2010 Financiële vaste activa Deelnemingen (1) Netto-vermogenswaarde per 1 januari 2.294.939 4.314.123 Uitkering dividend -/- 1.600.841 -/- 2.543.639 694.098 1.770.484 Verkoop aandelen Heegro 2 B.V. - -/- 20.000 694.098 1.750.484 Resultaat deelneming 1.709.247 1.600.685 Mutatie voorziening in verband met negatief eigen vermogen 342.225 -/- 1.056.230 Netto-vermogenswaarde per 31 december 2.745.570 2.294.939 Passivazijde 31-12-2011 31-12-2010 Voorzieningen Voorziening negatieve waarde deelnemingen (2) Saldo per 1 januari 476.098 1.532.328 Toevoegingen 818.323 476.098 Vermogensstortingen -/- 476.098 -/- 1.532.328 Saldo per 31 december 818.323 476.098 De voorziening negatieve waarde deelnemingen heeft betrekking op de negatieve netto vermogenswaarde van deelnemingen voor zover de vennootschap hoofdelijk aansprakelijk is voor de schulden van de betreffende deelnemingen. De vennootschap heeft geen werknemers in dienst.78 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 79
  • 43. Aan: de Groepsdirectie, Commissarissen en Aandeelhouders van Heembouw Holding B.V. Overige gegevens Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Statutaire bepaling omtrent winstbestemming Verklaring betreffende de jaarrekening Artikel 25 van de statuten vermeldt: Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 2011 van Heembouw Holding B.V. te Roelofarendsveen gecontroleerd. De vennootschap kan aan de aandeelhouders en andere gerechtigden tot de voor uitkering vatbare winst slechts Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2011 en de geconsolideerde en uitkeringen doen, voor zover het eigen vermogen van de vennootschap groter is dan het bedrag van het gestorte enkelvoudige winst‑en‑verliesrekening over 2011 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde kapitaal van de vennootschap, vermeerderd met de reserves die krachtens de wet moeten worden aangehouden. grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. De winst, blijkende uit de vastgestelde winst- en verliesrekening, staat ter beschikking van de algemene Verantwoordelijkheid van het bestuur vergadering van aandeelhouders. Het bestuur van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Resultaatbestemming Het resultaat over het boekjaar 2011 ad € 1.601.005 staat overeenkomstig de bepalingen van de statuten Verantwoordelijkheid van de accountant ter beschikking van de algemene vergadering van aandeelhouders. Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle De directie stelt voor om het resultaat boekjaar van € 1.601.005 toe te voegen aan de algemene reserve. verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de Tevens stelt de directie voor om een dividend uit te keren van € 480.000. voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap, Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door het bestuur van de vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel betreffende de jaarrekening Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van Heembouw Holding B.V. per 31 december 2011 en van het resultaat over 2011 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW. Rotterdam, 15 maart 2012 Ernst Young Accountants LLP W.P. de Pater RA80 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011 81
  • 44. GRI-G3 index toepassingsniveau C Visie en strategie Pagina Economische indicatoren Pagina 1.1: Visie en strategie 2-3, 8-10 EC1 Directe economische waarden die zijn 1.2: Verklaring van de Holding Directie 2-3, 8-10 gegenereerd en gedistribueerd waaronder omzet, inkomsten, operationele kosten en maatschappelijke investeringen 13, 64-67, 72-73 Profiel Pagina EC3 Dekking van de verplichtingen in verband 2.1 Naam van de organisatie 64 met het vastgestelde uitkeringenplan 2.2 Producten en diensten 3, 8-10 van de organisatie 60-80 2.3 Operationele structuur 64 EC7 Procedures voor lokale personeelswerving 47 2.4 Locatie van het hoofdkantoor van de organisatie 64 2.5 Landen van vestiging 64, 74 2.6 Eigendomsstructuur en rechtsvorm 64-67 Milieu indicatoren Pagina 2.7 Markten 2-3, 8-10 EN3 Direct energieverbruik door primaire energiebron 33 2.8 Omvang van de organisatie 13, 40, 74 EN Initiatieven ter verlaging van het 2.9 Significante veranderingen tijdens de verslagperiode indirecte energieverbruik 33 wat betreft omvang, structuur of eigendom 40, 74 2.10 Onderscheidingen die tijdens de verslagperiode Arbeidsomstandigheden en indicatoren werden toegekend 50 voor volwaardig werk Pagina LA1 Totale personeelsbestand naar type werk, Reikwijdte van het verslag Pagina arbeidsovereenkomst en regio 38 3.1 Verslagperiode 1, 81 LA4 Percentage medewerkers dat onder een 3.2 Datum van het meest recente verslag 2-10, 13, 81 collectieve arbeidsovereenkomst valt 38 3.3 Verslaggevingscyclus 81 LA7 Letsel-, beroepsziekte-, uitvaldagen- 3.4 Contactgegevens voor verdere informatie omslag en verzuimcijfers 40-41 3.5 Proces inhoud verslag 81 LA10 emiddeld aantal uren dat een werknemer G 3.6 Afbakening van het verslag 81 per jaar besteed aan opleidingen 46 3.7 Afbakening beperkingen 60-80 LA11 rogramma’s voor competentiemanagement P 3.8 Basis voor verslaglegging over en levenslang leren 46-48 samenwerkingsverbanden 64-65, 68-69 3.11 eïnvloedende factoren voor de B vergelijkbaarheid tussen verslagperioden 13, 65 3.12 Management disclosure n.v.t. Bestuur, verplichtingen en betrokkenheid Pagina 4.1 Bestuursstructuur 8, 18-19, 21 4.2 Voorzitter van het hoogste bestuurslichaam 18-19 4.3 Onafhankelijke leden van de Raad van Commissarissen 18, 21 4.4 Mechanismen voor aandeelhouders en medewerkers om aanbevelingen te doen aan het hoogste bestuurslichaam 21, 56-57 4.8 Intern ontwikkelde missie- of beginselverklaringen, gedragscodes en uitgangspunten die van belang zijn voor de economische, milieugerelateerde en sociale prestaties, met vermelding van de mate van uitvoering ervan 2-3, 8-10 4.14-4.16 Belanghebbenden 1, 2-1082 Geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Heembouw 2011
  • 45. Samengevat Colofon Tekst: Heembouw Fotografie: Dimmy Olijerhoek, Ed Kooreman, Commpleet van tekst tot beeld - Barbara Brugman, Ardito fotografie, Sven van der Vlugt, Heembouw Ondersteuning: Will2Sustain Het geïntegreerd maatschappelijk en financieel jaarverslag Vormgeving en realisatie: van Heembouw is een FSC-gecertificeerde productie. Windkracht-10.nl
  • 46. Jaarverslag Maatschappelijke en financiële verslaglegging voor uit Aan alles gedachtAmersfoort Breda Noordwijkerhout Roelofarendsveen Rotterdam www.heembouw.nlDe Lasso-Zuid 22 Postbus 30 2370 AA Roelofarendsveen (071) 332 00 50

×