My work
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

My work

on

  • 2,735 views

Een overzicht van recente artikelen en projecten.

Een overzicht van recente artikelen en projecten.

Statistics

Views

Total Views
2,735
Views on SlideShare
2,729
Embed Views
6

Actions

Likes
1
Downloads
2
Comments
0

3 Embeds 6

http://www.linkedin.com 3
https://twitter.com 2
http://duckduckgo.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

My work My work Presentation Transcript

  • V&A Angela Schijf is grenzeloos ambitieus ‘Als ik iets eng vind, doe ik het juist.’ DOOR WIM GLAS A ngela Schijf, 29 jaar. Een actrice met het cv van een veertiger. En dat voor iemand die opziet tegen het ouder worden. Misschien wel juist daarom. In Antwerpen leeft ze met haar man Tom Van Landuyt (41), een Bel- gische acteur en muzikant, en haar dochters Bloem (4) en Mensje (2) in de luwte van de roem. Toch speelt Stilzitten kan ze niet. ‘Ik moet altijd een groot deel van haar leven zich van alles van mezelf.’ Als 16-jarige nog altijd af op vaderlandse bodem. debuteerde ze in Goede Tijden, Veel daarvan in Limburg waar ze re- Slechte Tijden. Toen ze de soap gelmatig verblijft voor de opnames na drie seizoenen verliet, bewees van de politieserie Flikken Maas- ze zichzelf binnen een jaar op het tricht. Reader’s Digest ontmoette toneel in de musical 42nd Street en Angela Schijf in een eetcafé in de in Ik ook van jou op het witte doek. Limburgse hoofdstad. Wat opviel is haar bescheidenheid, de zorgvul- dig gekozen woorden en de – soms – licht Vlaamse tong- val. Want hoe je ook je best doet: leven op Bel- gische bodem is niet zonder gevolgen. V: Het tweede sei- zoen van Flikken Maastricht loopt. Hoe is de samenwerking met Victor Reinier? readersdigest.nl 03 /09 FOTO : A N P/ RO B I N VA N LO N K H U I J S E N 39
  • A: Hij is een zeer begeesterde man. het kijken, maar het zal nooit wen- Hij bijt zich echt vast in die serie, nen. Ik vind het steeds weer vrese- windt zich erover op. Het is erg lijk en onzekermakend. Het is in prettig om te werken met iemand mijn ogen nooit goed genoeg. die zo’n geestdrift heeft. Ik ben ook ambitieus, wil ook het beste ergens V: Remt onzekerheid jouw ambities? uit halen. En dat wakkert het vuur in A: Nee, angst is een slechte raadge- ons beiden aan. We kunnen elkaar ver. Als ik ergens bang voor ben, doe goed de baas. ik het juist. Maar acteurs zijn onze- kere wezens. Je bent zo kwetsbaar, zo V: In hoeverre lijk jij op je karakter met emoties bezig. Je staat altijd in je Eva van Dongen, een stoere politie- nakie. Ik zie het zelfs bij de cracks, de rechercheur? iconen als een Anne Wil Blankers. Je A: Ik ben ook wel een stoere meid, wordt voortdurend heen en weer ge- denk ik. Ik hou van actie en gevaar. slingerd door – weliswaar opgeroe- Angela als rechercheur Eva is zo’n type van eerst doen dan pen – emoties, maar toch gaat dat wel in de TROS politieserie denken, erg impulsief. Ik ben meer door je lijf. Het is wel van mij. Flikken Maastricht. een denker. Maar soms verword je een beetje tot elkaar, zeker als je zo V: Kijk je vooruit? A: Dat is lastig om te zeggen. Het mis ik een beetje in de Belg die ik lang met een rol bezig bent. Ik leef A: Ik maak wel plannen, maar die Vlaamse leven stopt een beetje bij zoal tegenkom. Ze zijn wat stuurser. nu best staccato; dat is echt iets wat durf ik niet uit te spreken. Op dat mijn voordeur. Ik blijf een Hol- Maar zij vinden onze directheid en ik in Eva heb gestopt. gebied ben ik ontzettend bijgelovig. landse. Wat dat betreft zit ik ook in openheid misschien wat Ameri- Ik ben bang dat het ongeluk brengt. een soort schizofrene situatie. Ik kaans aandoen, een beetje nep dus. V: De serie speelt in Maastricht; toch woon in België, maar werk in Neder- Een Belg is wat gereserveerder, ontbreekt de zuidelijke tongval. V: Wat beschouw je als het hoogte- land en al mijn vrienden wonen hier. moet een beetje opstarten. Dat kan A: Daar is bewust voor gekozen. Ik punt tot nu toe? Ik ben bijvoorbeeld nog nooit aan de wat saai overkomen, maar als je heb het vorig jaar de eerste paar A: 42nd Street. Daarmee liet ik zien Belgische kust geweest. hem hebt, heb je hem denk ik ook dagen wel gedaan, maar je moet het dat ik geen soapmeisje meer was. Ik helemaal. met z’n allen doen of helemaal niet. stond voor een muur van mensen in V: In HP/De Tijd stond eerder dit We hebben toen besloten het niet te Carré en ik voelde dat ik mijn ding jaar een artikel waarin de Belg, en V: Wat waardeer je aan de Belgen? doen. Het is anders dan Van God aan het doen was. Vreet mij maar op, met name de Vlaming, werd neergezet A: Het morele en het gediscipli- Los, waarin we het wel deden. Maar ik vreet jullie op. Ik voelde me zo als een onderontwikkeld, protserig, neerde. Beleefde omgangsvormen. dat was een film. Daar kijk je ander- sterk. Terwijl het ook een kwetsbaar onbeschoft en stiekem mens. Wat En het eten natuurlijk. Ik kan bij Tom half uur naar en dan is het klaar. Bij moment was, omdat ik enorm had herken jij van die typering? niet met soep uit een blik aankomen. een televisieserie blijf je geloofwaar- kunnen afgaan. Het had voorbij kun- A: Dat ze onderontwikkeld zijn lijkt O nee, zeg. diger als je dicht bij jezelf blijft. nen zijn. Die Schijf kan niks, hup, me onzin. Het is een vooruitstre- door de achterdeur naar buiten. vend land. Bovendien zijn de Vla- V: Hoe kijken onze zuiderburen tegen V: Bekijk je de serie zelf ook? mingen veel taalgevoeliger. Ik zeg de Nederlander aan? A: Ik kijk alles terug en ik vind het V: Je woont al jaren in België. Waarin wel af en toe tegen mijn man: ‘Doe A: De Belg vindt de Nederlander natuurlijk verschrikkelijk. Haha! Ik onderscheidt de Vlaming zich van de nou niet zo Belgisch.’ Daarmee be- soms een lompe, luidruchtige boer. ben al dertien jaar naar mezelf aan Nederlander? doel ik: doe eens iets spontaner. Dat Zeker in Antwerpen geldt dat voor 40 readersdigest.nl 03 /09 FOTO : ANP/ MARCEL HEMELRIJK 41
  • tijd: als ik de lotto win, ga ik terug heb ik op mijn beurt weer van mijn V: Je wordt volgend jaar dertig. Zie je naar Amsterdam. Ik mis de kopjes moeder en oma. Dat onbaatzuchtige op tegen ouder worden? koffie met m’n moeder, even snel vind ik een heel mooie en zuivere A: Ja, maar dat slaat nergens op. naar een vriendin. En het lijkt me eigenschap. En kunnen delen, blij Ik moet nu opletten wat ik zeg, maar heerlijk om niet meer zoveel tijd te zijn met wat je hebt, waardering het heeft iets te maken met bijzon- besteden aan reizen. hebben voor jezelf en voor elkaar. der gevonden willen worden. Wat Het gaat bij kleine kinderen al heel ik nu heb als twintiger, een mooi V: Ooit wilde je tropenarts worden. erg om het goede voorbeeld geven. leven, twee kindjes, leuk werk, dat is Dat getuigt van een zorgzame kant. Het zijn net aapjes, ze doen alles na. iets aparts. Als je dertig bent is dat Waarin komt die tot uiting? Ik vind tradities plotseling ook heel normaal, ofzo. Dan hoort dat erbij. A: Dat m’n hele vriezer vol zit met belangrijk. De zondagochtend is Maar ik verheug me aan de andere bakjes en Tom nooit hoeft te koken. heilig. We ontbijten lang, maken het kant ook weer op het ouder worden. Thuis ben ik ook helemaal in m’n gezellig. Ik hoop dat ik oud word, want ik moederrol. Ben ik het overkoepelend vind het leven leuk. En ik ben blij orgaan in het gezin. We hebben wat V: Je bent zelf de jongste uit een gezin dat ik nu – als ik gezond mag blijven dat betreft een ouderwetse taakver- met zes kinderen, een nakomertje – in principe nog niet op de helft deling. Tom slaat de spijkers in de bovendien. Hoe is het contact met je ben. muur en ik doe, nou ja, de rest. Haha! broers en zussen? Angela met haar Het geeft me gewoon voldoening om A: Dat verschilt heel erg. Drie van V: Je hebt al een aantal goede vrien- partner op de mensen dingen uit handen te kunnen hen wonen in Australië. M’n broer den op jonge leeftijd zien wegvallen. première van de nemen, om te zorgen. was hier laatst nog en ik weet bij Welke invloed heeft dat op jou gehad? film Zomerhitte in wijze van spreken niet eens wat z’n A: Ik ben bewuster gaan leven. Het Pathé Tuschinski. V: Je oudste dochter, Bloem, zit op lievelingskleur is, maar het is niet maakt me dankbaarder. Ik kan on- een katholieke school. Is dat een zomaar een man, er loopt een lijntje danks verdrietige dingen ook blij degenen die dronken tegen de kathe- keuze uit religieuze overweging? tussen ons. Het is m’n broer. M’n zus zijn om wat er nog wél is. En ik heb draal aan staan te piesen. Wat dat A: Nee, ze hebben daar gewoon het die hier woont was vroeger m’n oneindig veel bewondering voor de luidruchtige betreft, ben ik ook wel beste onderwijs. Ik ben geen kerk- droom, m’n voorbeeld, bijna m’n ouders van mijn overleden vriendin eens geschrokken van mijn eigen ganger. Ik vind religie soms ook wel tweede moeder. En m’n broer in Frédérique (Huydts, red.). Zij heb- volume, dat ik het hardst praatte in een beetje eng, het nauwe ervan, en Nederland is een soort van m’n beste ben twee kinderen weggebracht. Als een groep. Dan nam ik maar een het erin kunnen doordrijven. Verder vriend. We bellen elkaar vaak. mij dat zou overkomen, zou ik een stapje terug. En ze vinden ons kort vind ik het prima als mensen ergens boom uitkiezen en m’n auto er te- door de bocht, hè, recht voor z’n hun hart in kunnen uitstorten. Ik be- V: Heeft het feit dat je een nakomertje genaan zetten, denk ik. De manier raap. Maar dat vind ik wel weer leuk. rust in de gedachte dat mensen na de bent invloed gehad op je bewijsdrang waarop zij doorgaan met leven is zo Ik denk dat ik het goed doe, ik pak dood samenkomen. Voor m’n kinde- en ambitie? Zo van: ‘Hé, ik ben er ook knap. het leukste van beide werelden. ren maak ik er wel een concreet iets en kijk eens wat ik kan.’ van, met een hemel erbij. Als ze vra- A: Ik denk dat dat voor mij niet V: Hoe wil je graag worden herin- V: Mis je Nederland? gen of ze een stapelbed kunnen heb- opgaat, omdat ik door het grote leef- nerd? A: Ja en nee. Ik kom hier nog vaak ben in de hemel, stel ik ze niet teleur. tijdsverschil min of meer als enig A: Ik ben blij als mensen denken: genoeg. En ik woon heel graag in kind ben opgevoed. Aandacht kreeg O ja, dat was zo’n goede actrice … Antwerpen. Het leven dat we daar V: Wat wil je jouw kinderen meegeven? ik toch wel; daar hoefde ik niet om en ook nog eens zo’n leuk mens. leiden is super. Maar ik zeg wel al- A: Het zorgzame in elk geval. Dat te roepen. Haha! I 42 readersdigest.nl 03 /09 FOTO : ANP/ THEO SMIT 43
  • Interview Cindy Dekkers en Stephan Aarts, Absrd Absrd strikt Real Madrid Je hoe niet groot te zijn om met grote jongens om tafel te zi en. Dat bewijst Absrd, een tweemansformatie die kantoor houdt in Utrecht. Recent gingen ze in zee met niemand minder dan Real Madrid. Hun product? Avatars! BM juni 2010 | 26 27 | BM juni 2010
  • Interview ‘Wij zijn de side dish, de smaakmaker, de ketchup. Niet het hoofdgerecht, maar wel bij iedereen op tafel’ ‘Ook in een virtuele omgeving wil je er niet lullig bijlopen’ Namen Absrd is gevestigd aan de Drieharingstraat, zen. Met de door ons ontwikkelde ‘Style tool’ is club te maken hee . En clubs halen veel inkom- gaat maken en vervolgens bereid zijn te betalen Stephan Aarts (42) en hartje Utrecht. Bescheiden kantoorruimte op de het mogelijk om je avatar allerlei hippe kleding- sten uit de marketing van producten om het voor een virtueel shirtje van de club. Wij zijn Cindy Dekkers (39) derde etage van een studentikoos aandoend stukken en accessoires te laten aantrekken. Via voetbal heen: de verkoop van shirtjes, sjaaltjes conservatief geweest bij het maken van een Het bedrijf: kantoorpand. Je verwacht er niet direct een be- MSN en internetfora lieten we weten dat je een enzo. Het is natuurlijk mooi als je die producten prognose. Geen overdreven aantallen in het Absrd hee e tot voor drijf dat zakendoet met een van de grootste avatar kunt toevoegen aan je chatprofiel.” ook in een virtuele wereld aan je fans kunt aan- vooruitzicht gesteld. We beginnen met enkele kort RobbieNetworks. voetbalclubs ter wereld, het Spaanse Real Ma- Dekkers: “Het liep als een trein. En het grappige bieden.” tienduizenden gebruikers waarvan we hopen Die naam stamt nog uit drid. Toch is het zo. Hier werken Stephan Aarts is dat mensen 80 procent van de tijd besteden dat een klein percentage ook gaat betalen voor het tijdperk dat de op- en Cindy Dekkers aan wat vijf jaar geleden be- aan het omkleden van hun avatar om vervol- En dus bel je op een dag Real Madrid? producten.” richters zelf een virtuele wereld beheerden die gon uit nieuwsgierigheid. gens aan anderen te vragen hoe ze eruitzien.” Dekkers: “Via BM zijn we in contact gekomen Dekkers: “Om een en ander aan te wakkeren, WhyRobbieRocks.com met een marktadviseur van NL EVD Internatio- hebben we ook een campagne bedacht, de Vir- hee e. Robbie was in Geld verdienen met avatars? Leg uit. Die Style tool werkt dus. Maar hoe interesseer je naal. Die hee gekeken of er een reële afzet- tual Fan Awards, die binnenkort van start gaat. die wereld een coole Aarts: “Een paar jaar geleden was het al een hit bedrijven voor zoiets? markt is voor ons product in Spanje. Toen dat Bezoekers van de website van Real Madrid kun- surfdude. Tegenwoor- in Zuid-Korea. In social communities - virtuele ont- Aarts: “Hyves en Facebook ondersteunen het ge- positief werd beoordeeld, is er via de Neder- nen een avatar maken met producten van de dig ligt de focus op de toepassing van de moetingsplaatsen op internet - was het moge- bruik van de Style tool inmiddels. Dat betekent landse ambassade in Madrid contact gelegd met club waarna het de bedoeling is dat ze iets origi- Style tool en de avatars. lijk om via sprookjesachtige figuurtjes, zoge- dat je een heel grote én specifieke doelgroep de zeven grootste Spaanse voetbalclubs om hen neels doen met hun avatar. In ruil daarvoor ma- Daarbij hoort een naamde avatars, een online identiteit aan te ne- kunt bereiken. Daar moet je bedrijven van zien te interesseren voor ons product. Van Real Ma- ken ze kans op kaartjes voor een wedstrijd of nieuwe naam. Absrd men. Het was bedoeld om een extra dimensie te te overtuigen. Een kledingmerk kan een T-shirt drid kregen we al heel snel een uitnodiging.” een door spelers gesigneerd T-shirt. Op die ma- dus. Kijk ook op geven aan het cha en, dat toen sterk in op- aanbieden als virtueel product voor een avatar nier willen we het gebruik van de avatars onder www.styletool.com komst was.” en ook een linkje plaatsen naar een webshop Hoe overtuig je de grote marketingjongens van Real de aandacht brengen.” Internationale Dekkers: “Met je avatar cha en is namelijk leu- waar je het echte, tastbare product kunt kopen.” Madrid die al talloze goudzoekers hebben zien voor- successen? ker dan alleen via tekst. We stonden versteld van Dekkers: “Voor O’Neill en Eastpack hebben we bijkomen? Als dit aanslaat, krijgen jullie het nog druk... Campagne voor L’Oréal het commerciële potentieel. Mensen staken in het verleden grote campagnes gedaan. Som- Aarts: “Met een goed verhaal en een product dat Dekkers: “We zien geen groei met een grote knal, Paris veel tijd in het zoeken naar kleding en a ribu- mige bedrijven zien de mogelijkheden meteen, helemaal klopt. Real Madrid is een club met een meer een geleidelijke. Maar als het toch snel Hoe ziet Absrd ten voor hun avatar. En het opmerkelijke was: er andere hebben we echt moeten opvoeden.” geweldige marketingafdeling die zich online gaat, zijn we voorbereid en kunnen we extra per- zichzelf? werd zelfs flink betaald voor die virtuele kle- sterk profileert. Ze hebben wereldwijd een soneel inschakelen. Het voordeel is dat wat wij “Wij zijn de side dish, dingstukken; gerust 25 dollar voor een skipak Ook voetbalclubs? enorme schare fans. Daar liggen mogelijkhe- doen allemaal online gebeurt. Aan het product de smaakmaker, de dat eigenlijk niet bestond. Bizar vonden we dat, Aarts: “Grote voetbalclubs hebben veel aanhan- den. Dat onze tool daar een bijdrage aan kan le- zelf verandert niet veel, je moet het alleen tel- ketchup. Niet het maar ook fascinerend. Blijkbaar was een online gers. Fans zijn geïnteresseerd in alles wat met de veren, zagen ze meteen. Maar, zeggen ze, je kens implementeren op een andere plek.” hoofdgerecht, maar wel bij iedereen op tafel. identiteit net zo belangrijk als je identiteit in het moet wel bereid zijn om te investeren. De club Met andere woorden: dagelijks leven. Ook in een virtuele omgeving wil best zijn naam verbinden aan een goed con- wij creëren geen social communities, maar willen wil je er niet lullig bijlopen.” ‘De ambassade in cept, maar kom dan wel met een uitgedacht businessmodel waarin je laat zien wat zij aan op onze manier een bijdrage leveren aan Toen dachten jullie meteen: dat gaan wij ook doen… Madrid introduceerde jouw product gaan verdienen.” Aarts: “Nou ja, het begon als hobby, een jaar of Tekst: de online identiteit van mensen.” vijf geleden. We hebben avatars ontworpen en ons bij de zeven grootste Om hoeveel nullen gaat het? Wim Glas een platform gebouwd waarop mensen elkaar online ontmoeten en een avatar kunnen uitkie- Spaanse voetbalclubs’ Aarts: “Dat is dus lastig. Je moet een inscha ing maken van het aantal mensen dat een poppetje Fotogra e: Michel Campfens BM juni 2010 | 28 29 | BM juni 2010
  • Interne Mekić geeft tips Internationaal zakendoen is door internet veel makkelijker geworden. Maar het zorgt ook voor nieuwe dilemma’s. Danny Mekić, eigenaar van hostingprovider Domeinbalie.nl, beantwoordt praktische vragen van ondernemers. Een klein college. Danny Mekić (23) is eigenaar van Domeinbalie.nl, een webhostingbedrijf met tien werknemers en management- consultant. Sprout riep de jeugdige entrepreneur in 2009 uit tot meest succesvolle jonge ondernemer van het jaar. Tekst: Ik heb een Franstalige website gemaakt om mijn producten op Is het belangrijk om voor mijn internationale websites Met welk recht heb ik te maken als ik producten via Heeft het zin om voor elk land een aparte domeinnaam Wim Glas de Franse markt te kunnen aanbieden. Maakt het uit in welk land een zelfde vormgeving en indeling te gebruiken? mijn website in een ander land aanbied? te gebruiken? Fotografie: ik de hosting laat verzorgen? Vanuit kostenoverwegingen zou je kunnen zeggen: ja. Aan internationaal ondernemen zitten vaak allerlei juridi- Als je slechts één domeinnaam gebruikt, bijvoorbeeld Bas Kijzers Ja! Het heeft voordelen om een website, bedoeld voor een Met een standaardindeling en een vertaling naar de taal van sche haken en ogen. Dat wordt nogal eens onderschat. Zeker www.bedrijfx.com, kun je je website ook op slechts één server buitenlandse markt, op een server in dat land te laten draai- het doelland kun je een heel eind komen. Maar pas op voor bij zakendoen via internet. Binnen de EU is veel wetgeving laten draaien. Door te kiezen voor verschillende domeinnamen en. Ten eerste bevordert het voor de bezoeker de snelheid culturele verschillen; die vormen een grote valkuil! Neem over tot zaken als garantie op en kwaliteitseisen aan produc- - www.bedrijfx.be, www.bedrijfx.fr - of gebruik te maken van sub- waarmee hij op de website kan surfen. Het dataverkeer hoeft bijvoorbeeld Duitsland. Daar is het zeer gebruikelijk om de ten behoorlijk gestroomlijnd. Buiten de EU wijkt regelgeving domeinnamen - be.bedrijfx.com, fr.bedrijfx.com - heb je de moge- immers niet via Nederland te verlopen en dat scheelt tijd. directie van een bedrijf een prominente rol te geven op de nog wel eens af. Om onaangename verrassingen zo veel lijkheid om je internationale websites onder te brengen bij Ook verminder je hierdoor de kans op storingen. Hoe minder website. Dat doen wij in Nederland veel minder. Ook hechten mogelijk te voorkomen, adviseer ik altijd om een lokale servers in het buitenland. Dat vergroot dus weer de vind- tussenschakels, hoe beter. Maar het belangrijkste voordeel de pünktliche Duitsers aan titels, daar wordt veel status aan jurist in te schakelen die goed op de hoogte is van de wet- baarheid en snelheid van de websites. Welke van de twee opties is de verbeterde vindbaarheid van de website. Google beoor- ontleend, terwijl wij ze liever weglaten. Duitse websites be- geving van het land waarop je je wilt gaan richten. Vermeld het best past bij jouw bedrijf hangt af van de lay-out en inhoud deelt websites sinds kort ook op de snelheid waarmee ze nadrukken bovendien graag de corporate uitstraling van een ook op de website dat het hoofdkantoor van je bedrijf in Ne- van je websites. Lijken die veel op elkaar, kies dan voor sub- worden gevonden. Een site laten draaien op een lokale bedrijf. Je leest er veel over de organisatie. Nederlandse web- derland is gevestigd en dat je volgens het Nederlandse recht domeinnamen. Wijken ze per land sterk af, kies dan voor server is weliswaar iets duurder, maar dat compenseer je sites zijn meer gericht op de gebruiker. Vergelijk bijvoorbeeld opereert. Neem dit expliciet op in je algemene voorwaarden. verschillende domeinnamen. ruimschoots door de verbeterde vindbaarheid. Overigens de website van de Nederlandse Spoorwegen - www.ns.nl - De algemene voorwaarden moeten op de website goed te hoef je hiervoor niet per se contact op te nemen met een met die van de Deutsche Bahn - www.db.de - dat is een wereld vinden zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld in het bestelproces buitenlands hostingbedrijf. Ook Nederlandse aanbieders van verschil. Amerikanen zijn wat dat klantgerichte betreft van een product worden opgenomen. Je biedt klanten dan info n Meer informatie over internationaal zakendoen via het web: kunnen ervoor zorgen dat een website op een buitenlandse vaak weer heel erg over de top. Die trekken je door het beeld- nadrukkelijk de gelegenheid zich op de hoogte te stellen NL EVD Internationaal, e-business@info.agentschapnl.nl, www.agentschapnl.nl/e-business server draait. scherm, stoppen een treinkaartje in je mond en duwen je nog van jouw algemene voorwaarden. Bij eventuele geschillen net niet de trein in. De nadruk ligt heel erg op de verkoop. kan dit in je voordeel werken. BM juli 2010 | 30 31 | BM juli 2010
  • ‘Je moet Amerikanen geen bullshit verkopen’ Familiebedrijf Boska Holland distribueert vanuit Bodegraven kaasgereed- schappen naar ruim 80 landen over de hele wereld. Directeur Martijn Bos (32) is hard bezig ook Amerika aan z’n zegekar te binden. ‘Ik ben pas tevre- den als daar in elke keukenla een kaasschaaf ligt.’ BM maart/april 2010 | 34
  • Kaasschaaf op avontuur in de VS Hij geeft toe, het is wat ambitieus, maar Bos pakt het graag groots aan. Omdat ze in de VS van die kaaseters zijn? Deels. Maar ook omdat hij tijdens zijn studie Small Business een tijdje in de Verenigde Staten verbleef en z’n hart verloor aan het land. “Het klinkt nogal onverstandig,” geeft hij toe, “een markt bestormen omdat je het land zo leuk vindt. Maar zo werkt het wel. Wij zijn geen multinational die heel bereke- nend te werk gaat. We navigeren op gevoel, moeten het hebben van de mensen die we tegen het lijf lopen en de energie die we krijgen van dingen.” Slowfoodlovers Toch is de keuze voor de VS niet gek, stelt Bos. “Kijk, 90 procent doesn’t give a damn. Voor hen mag kaas gewoon ‘Het Amerikaanse enthousiasme voorgesneden, plastic bulk zijn. Liefst zo goedkoop mogelijk. is geweldig maar ook misleidend’ Maar die andere tien procent, de slowfoodlovers, die weten dan ook drie keer zo veel over kaas als wij. Dat is onze doelgroep: de high end-gebruiker. Bovendien is de Amerikaanse kaasdeli- catessenmarkt sterk in opkomst.” En dus liggen er kansen voor de kaasgereedschappen van Dure les Boska. Het Amerikaanse avontuur begon in 2004 met een In het verleden zorgde die naïviteit wel eens voor problemen. stand op de Fancy Food Show, een beurs in het Jacob Javitz Bijvoorbeeld toen een private label toezegde 300 kaasrekken te Over Boska Centrum in New York. “Bescheiden tafeltje, kleedje erover en willen plaatsen in supermarkten. Gaat wel lukken, beloofde twee pallets met producten die ik had laten overkomen,” lacht de klant. Boska produceerde de rekken, maar ontving Sinds Bos. “Qua presentatie zag het er niet uit. Maar dat boeit uiteindelijk slechts een order voor 130 stuks. Verliespost: zo’n 1896 Amerikanen niks. Er is maar één ding wat telt: dat je een 40.000 dollar. “Een dure les,” bekent Bos. “Er stond niets op Aantal werknemers 35 concept hebt dat klopt. Je moet ze geen bullshit verkopen.” papier. Als een Duitser of Fransman zegt: het gaat wel lukken, Meest opvallende dan kun je daar vaak wel van op aan. In Amerika dus niet.” produkten Geen distributeurs meer de Milano, een non-stick Het bestormen van de Amerikaanse markt gaat met ups en Na jaren van groei volgde in 2008 een zwaar jaar voor Boska. kaasschaaf. Als beste downs. Bos kreeg in de afgelopen jaren de nodige dompers te De crisis hakte ook in de Amerikaanse kaasmarkt en vier getest bij o.a. NCRV’s Keurmeesters en de Na- verwerken. Een distributeur met wie hij in zee ging, bleek na maanden lang draaide Boska nauwelijks omzet in de VS. Op tionale Kaasschaventest verloop van tijd aan de helft van z’n klanten niet te leveren. En een gegeven moment werd er serieus overwogen de stekker van het AD, de kaaskrul- bij de eerste importeur met wie hij zaken deed, moest hij z’n uit het Amerikaanse avontuur te trekken. “Diverse mensen ler en de barbeclette spullen terughalen omdat de betalingen uitbleven. binnen het bedrijf twijfelden of we moesten doorgaan,” Grootste succes Hij leerde in het vervolg distributeurs en importeurs zo veel vertelt Bos. Hijzelf bleef echter geloven in de American dream. creëren van een con- mogelijk over te slaan. “Ik ben daar echt mee op m’n plaat “Die vasthoudendheid heb je misschien ook wel nodig,” sumentenmerk voor kwaliteitstools gegaan. Distributeurs in Amerika zijn eigenlijk gewoon denkt hij hardop. “En een paar succesjes natuurlijk.” Doelgroep transporteurs; hebben niet de toegevoegde waarde die je van In 2009 betaalde zijn doorzettingsvermogen zich uit. De high-end retailers, Europese distributeurs gewend bent. Ze besteden de verkoop omzet in de VS verdrievoudigde ten opzichte van het jaar warehouses en department daarvoor. Dit jaar mikt Boska Holland op 2000 nieuwe vaak weer uit aan brokers die op hun beurt ook weer tussenpar- stores; kaasmakers en tijen inzetten. Voor je het weet zitten er tal van schakels verkooppunten in the States. Bos glundert: “Ik denk dat we het distributeurs Favoriete kaas tussen jou en de klant en ontbreekt de kennis over jouw nog gaan halen ook.” Martijn Bos producten en de gedrevenheid om die aan de man te brengen. oude Goudse kaas en Mijn advies: ga er zelf heen en richt je direct op de afnemer.” gorgonzola Motto Anno 2010 heeft Boska Holland een vestiging in Mount Kisko info Denken, durven en Ook zakendoen in de VS? vooral doen! (New York) waar drie Amerikanen fulltime voor Boska USA n NL EVD Internationaal, Marielouise Ket en Ton Durieux, werken. “Niemand kent de Amerikaan beter dan de Ameri- marktadviseurs VS, (088) 602 87 54, vs@info.agentschapnl.nl, www.agentschapnl.nl/vs kaan zelf,” weet Bos inmiddels. “Wij denken vaak dat we die Amerikanen wel begrijpen, maar dat kost tijd. Neem hun enthousiasme. Dat is echt geweldig, maar ook misleidend. Ze zien overal kansen, zijn super positief en doen gerust Tekst: toezeggingen, maar komen die echt niet altijd na. Een Wim Glas mondelinge toezegging is in Amerika niets waard.” 35 | BM maart/april 2010
  • V&A Idol Hind is (bijna) volwassen ‘Ik moet nog van alles ontdekken, met veel dingen nog een keer op m’n bek gaan. Soms letterlijk.’ DOOR WIM GLAS Z angeres Hind Laroussi Tahiri, kortweg Hind, kreeg op 18-jarige leeftijd natio- nale bekendheid met haar derde plaats in de eerste editie van talen- V. Kandidaten voor het Eurovisie Songfestival plaatsten zich de afgelo- pen jaren via het Nationaal Song- festival. Jij werd door de NOS direct benaderd voor het Europese avontuur. tenjacht Idols. Haar debuutalbum Zei je meteen ‘ja’? Around the World werd goud en ze A. Ik heb heel even getwijfeld of ik ontving een Edison voor Beste het moest doen, carrièretechnisch Nieuwe Artiest Nationaal. Eind 2007 dan … Maar ik zag ook de kansen en benaderde de NOS haar om Neder- ik vind dat als je er met een positief land dit jaar te vertegenwoordigen op gevoel instapt je niets te verliezen het Eurovisie Songfestival. Ze stemde hebt. Bovendien was het voor mij in, vertolkte ‘Your heart belongs to een nieuwe ervaring en uitdaging. me’ elegant en indrukwekkend, maar Daar ging ik voor. Ik ben er naartoe het resultaat stelde teleur. Reader’s gegaan met het gevoel: ik ga alles Digest ontmoette de 23-jarige en haar geven. Meer kan ik niet doen. tien weken oude Bolonka Zwetna, een innemend schoothondje, in een V. Het imago van het festival heeft FOTO: JACCO VAN DE KUILEN Amsterdams hotel. Het werd een ge- inmiddels wel wat deukjes opgelopen. sprek over tegenslagen en volwassen Veel mensen beschouwen het als een worden, waarom Dima Bilan (Rus- verzameling B-acts en het is de laatste land) nooit het Eurovisie Songfesti- jaren een Oost-Europees onderonsje. val had mogen winnen en over de Viel er voor jou wel eer te behalen? kans dat grote liefde Brainpower A. Ik heb ontzettend veel van het haar rappend ten huwelijk vraagt. Eurovisie Songfestival opgestoken. 32 READER’S DIGEST rdnl.nl 12/08 33
  • Het wordt erg professioneel aange- verzorgd. Op een gegeven moment schreven een briefje in aanloop naar mijn zaakjes zelf gaan regelen. Dat pakt. We hebben in Belgrado tien hadden we tien liedjes, maar ieder- het Eurovisie Songfestival om je een lag best gevoelig bij mijn moeder en dagen lang met een team van twintig een vond dat ‘Your heart belongs to hart onder de riem te steken. Getty zus die veel voor me hadden gedaan. man toegewerkt naar dat ene mo- me’ het meest geschikt was. Die schreef: ‘Bijt van je af, anders word Maar bij ouder worden, hoort keuzes ment. Ook is er constant pers om je moest het dus worden. je gebruikt. De showbusiness is maken, soms zakelijke keuzes. Ook heen, moet je internationale pers- echt bikkelhard.’ Wat heb jij daar al zijn die niet altijd even makkelijk. conferenties geven; je leert er veel V. Je strandt in de halve finale als inmiddels van ondervonden? van. Maar ik was wel erg teleurge- dertiende. Hoe groot was de teleur- A. Na Idols was het een grote stij- V. Na het succes van je debuutalbum, steld in het niveau van de kandida- stelling? gende lijn. Ik trad overal op, ik kreeg vielen de verkoopcijfers van je vorige ten. Daar had ik veel meer van A. Ik heb er wel een traantje om een gouden plaat voor Around the album Halfway Home tegen. Wat verwacht. Dat optreden van die moeten laten, ja. Je hebt er met een World, ontving een Edison. Maar gaat jouw nieuwe album een succes Russische winnaar Dima Bilan was heel team een half jaar lang zo hard dan sta je op een avond thuis af te maken? gewoon echt, echt, echt ver- voor gewerkt en ik had echt het wassen, is het rustiger geworden qua A. Ik had de pech dat mijn platen- schrikkelijk. Die jongen kan gevoel dat ik de finale moest optredens, de telefoon gaat niet zo maatschappij bij het lanceren van geen noot zuiver zingen. Hij kunnen bereiken. vaak meer. Als je niet meer hot bent mijn vorige album middenin een bracht het ook slecht. En het en geen hits scoort, laten mensen je fusie zat [SonyBMG, red.]. Ik kreeg lag niet aan het liedje, V. In een interview zeg jij dat links liggen, doen ze niks meer voor ineens een andere projectmanager, hoor. Daar was niks mis je het Eurovisie Songfestival je. Het wordt nooit tegen je gezegd, een nieuwe marketingmanager. Men- mee. niet nodig hebt voor je zang- het gaat achter je rug om. Dat is niet sen die geen idee hadden wie ik was, carrière. Aan de andere kant, leuk. Het geldt voor veel artiesten, wat ik wilde uitstralen, wat er bij V. Wie hadden het was toch een aardige hoor. Je moet jezelf met een nieuwe mijn plaat paste. Door alle hectiek volgens jou dan mogelijkheid om bij een groot plaat gewoon weer opnieuw bewij- raakte mijn plaat een beetje onder- aanspraak op de publiek bekendheid te ver- zen. Je leert van de dingen die tegen- gesneeuwd. Het nieuwe album moet overwinning? garen en je na een tegen- vallen of misgaan en dat je het worden ondergebracht bij een nieuw A. Ik vond Portugal, vallend tweede album uiteindelijk zelf moet doen. Wat dat label. Het krijgt een frisser, stoerder Servië en Turkije erg goed. opnieuw in de kijker te betreft ben ik niet zozeer harder, en jonger geluid, nog meer pop. spelen. maar zeker een stuk zakelijker ge- V. Het nummer dat jij zong, A. Dat klopt. Maar ik worden. Ik heb geleerd voor mezelf V. In 2005 kreeg je een relatie met ‘Your heart belongs to me’, ben het niet om die op te komen. Gertjan Mulder, bij het grote publiek schreef je toen je zeventien was reden gaan doen. Ik zat beter bekend als Brainpower. Waarom en lag dus al bijna zes jaar op namelijk midden in V. Je werkt aan een nieuw album: is hij jouw man? de plank. Waarom heb je dat mijn theatershow en Little girls grow up. Wat heeft jou in A. Hij is mooi, grappig, lief, muzikaal, liedje nooit voor een van je eer- had het tot juni razend de afgelopen paar jaar van een meisje gedreven, ambitieus, zachtaardig, kan dere albums gebruikt? druk. Maar ik zag natuurlijk tot een volwassen vrouw gemaakt? goed met mensen overweg … Hij A. Het was gewoon niet in de stijl wel de kans om op zo’n A. Sinds ik op mezelf woon in heeft alles wat ik in een man zoek. En van m’n eerste twee platen. In aan- groot podium te kunnen Amsterdam heb ik heel veel geleerd. het is geweldig als je ook de passie loop naar het Eurovisie Songfesti- optreden. Ik wilde m’n stem Mijn ouders hebben me heel be- voor muziek met elkaar kunt delen. val heb ik heel veel geschreven, laten horen aan Europa. schermd opgevoed, regelden van onder andere met Michael Garvin alles voor me in de eerste jaren van V. Hij is tien jaar ouder dan jij. Op die de tekst van ‘Waiting For To- V. Oud-songfestival deelnemers mijn carrière. Toen ik vanuit Gouda welke momenten merk je dat? night’ voor Jennifer Lopez heeft Getty Kaspers en Lenny Kuhr naar Amsterdam verhuisde, wilde ik A. Gertjan heeft al meer van het 34 READER’S DIGEST rdnl.nl 12/08 FOTO: JACCO VAN DE KUILEN 35
  • leven gezien. Ik moet nog van alles V. Wat is de belangrijkste les die je ontdekken, en met veel dingen nog van je ouders hebt geleerd? een keer op m’n bek gaan. Soms A. Ga respectvol met je medemens letterlijk. We reden een keer op de om. En, wie goed doet, goed ont- fiets. Gertjan zat bij me achterop, moet. Ik vind het belangrijk om en hij had me al gewaarschuwd mensen positief tegemoet te treden. voor de tramrails. Maar ik was Mijn spirituele kant speelt daarbij eigenwijs en dacht dat het wel zou ook een rol. Alle dingen in je leven meevallen, ik kan hartstikke goed gebeuren met een reden. Een tijdje fietsen. Een minuut later lagen we geleden dacht ik ’s morgens: ik heb allebei op straat. voor mijn nieuwe plaat iemand nodig die de ud – een Arabisch V. Stel, Gertjan waagt morgen de snaarinstrument – kan bespelen. grote stap en vraagt je ten huwelijk. Diezelfde middag zat ik te lezen in Hoe groot is de kans dat hij dat het Buma/Stemra-magazine en rappend zal doen? daar stond een verhaal over een A. Haha! Heel klein. Ik heb geen Palestijnse udspeler. Ik heb hem idee hoe hij dat zou doen. Misschien meteen gebeld en hij wilde graag Hind met haar vriend Gertjan; vraag ik hem wel … Maar als hij me tisch opgevoed. Mijn vader leerde helpen met het inspelen van muziek. (rechts) Tijdens een Idols-optreden zou vragen, zeg ik ‘ja’. Ik hoef niet me de koranverzen en hoe ik moest Dingen komen op je pad en als je die in Ahoy Rotterdam. meer verder te kijken. bidden. We deden ook aan ramadan. aangrijpt, gebeurt er iets moois. Maar toen ik ouder werd, merkte ik V. Zet je je nog steeds in voor V. Je bent de jongste dochter in een dat de islam niet heel erg bij mij V. Welke dromen heb je nog? Vluchtelingenwerk Nederland? gezin met een Marokkaanse vader, past. Ik kan mezelf geen islamiet A. Ik wil er alles aan doen om mijn A. Daar ben ik onlangs mee gestopt. een Nederlandse moeder en twee noemen, want ik bid niet vijf keer carrière te laten slagen en het naar Ik droeg allerlei ideeën aan, maar oudere zussen. Op wie van je ouders per dag, houd me niet aan de regels. een hoger niveau te tillen. Daar ga ik daar werd de laatste tijd helaas niet lijk je het meest? Vanwege mijn zangcarrière doe ik met hart en ziel voor. Ik wil weer erg veel mee gedaan. Dat is jammer. A. Ik lijk veel op m’n vader. Het me- ook niet meer aan ramadan. Je mag een hit scoren, ik droom ervan om Ik ben nu in gesprek met NCDO, een diterrane heb ik van hem. Hij is heel geen water drinken, kauwgum eten. voor een vol stadion op te treden, organisatie die veel aandacht be- vrolijk, open, gastvrij, houdt van ge- Bij optredens, maar ook in het con- om een internationale tour te doen steedt aan de millenniumontwikke- zelligheid. Doet graag dingen voor tact met mensen is dat niet erg pret- of samen te werken met een grote lingsdoelen. Ik heb in 2005 een een ander. Ook qua uiterlijk lijken tig. Het idee van vasten vind ik wel producer. Ik wil nog zoveel; ik ben weeshuis bezocht in Afrika en heb we veel op elkaar. De Hollandse mooi. Dat je stilstaat bij mensen die pas net begonnen. die mensen beloofd dat ik wat voor nuchterheid en het zakelijke heb ik het minder goed hebben. Maar ik wil ze ga doen. Bijvoorbeeld door voor- van m’n moeder. daar op mijn eigen manier iets aan V. Over een paar jaar rinkelt de tele- lichting te gaan geven, muziek te doen. Bijvoorbeeld via een hulporga- foon. Het is de NOS met de vraag of je gaan maken met de kinderen, of geld V. Welke rol speelde religie in jullie nisatie. Ik ben overigens wel spiritu- je opnieuw kandidaat wil stellen voor in te zamelen bij een theaterconcert. gezin? eel, geloof ook in een hogere macht, het Eurovisie Songfestival… Ik kijk nu met NCDO of we samen A. Mijn vader is islamitisch, mijn maar of je die nou Allah noemt of A. Neehee… Zoiets moet je één keer iets voor dat weeshuis kunnen bete- moeder rooms-katholiek. En dat ging God, dat maakt niet uit. Geloof is doen. Het is tijd voor nieuwe erva- kenen. prima bij ons thuis. Ik ben islami- iets heel persoonlijks. ringen. I 36 READER’S DIGEST rdnl.nl 12/08 F O T O ’ S : A N P , R O B B E R T S T R O Y, K I P P A 37
  • Arbeidsmarktonderzoek Elk jaar brengt Care2Care vraag en aanbod van regionale zorg- en welzijnsorganisaties in kaart. De uitkomsten van ons onderzoek vormen de basis voor veel van onze activiteiten. In 2010 wordt de nadruk gelegd op u als organisatie: wat zijn de personeels- ontwikkelingen binnen uw organisatie? Voor u zijn de resulta- ten een uitstekend handvat om uw beleid op af te stemmen. Care2Care vertaalt al die specifieke informatie naar een regio- naal beeld. Voor iedereen Care2Care is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk. Wij zijn er voor alle zorg- en welzijnsorganisaties – groot en klein – in de regio’s Rijn-Gouwe en Rijnmond. Onderlinge samenwerking biedt de sector talloze voordelen. Maak als participant vooral gebruik van onze mogelijkheden! Hille- gom Noord- wijker- Lisse hout ‘ Noordwijk Teylingen we Katwijk Kaag en Gou Oegst- Braassem geest Nieuwkoop Rijn- Leider- Dé weg naar Leiden dorp Wassenaar Alphen Voor- a/d Rijn schoten Zoeter- woude Rijnwoude Leidschendam- Bodegraven Voorburg Boskoop een evenwichtige arbeidsmarkt Den Haag Zoetermeer ’ Den Haag Reeuwijk Waddinxveen Rijswijk Pijnacker- Nootdorp Gouda Zevenhuizen- Lansingerland Moerkapelle Moor- Delft Westland drecht in zorg en welzijn Hoek Nieuwer- Vlist van kerk a/d Care2Care Holland Ijssel Midden- Schoon- Delfland hoven Capelle Bergambacht Zederik Rotterdam a/d Ijssel Ouderkerk Noordkade 64 Schie- dam Liesveld Maas- Krimpen sluis Vlaardingen a/d Ijssel Nederlek 2741 EZ Waddinxveen Brielle Nieuw-Lekkerland Graafstroom Westvoorne Rozenburg Rotterdam Giessenlanden Ridderkerk Alblasser- dam Alblasserwaard Barendrecht T 0182 356 030 H.I. Hellevoetsluis Spijkenisse Ambacht Gorinchem Papendrecht Sliedrecht Hardinxveld- Bernisse Giessendam Oud- Zwijndrecht Beyerland Goedereede F 0182 356 039 Binnenmaas Korendijk Dordrecht Rijnmond E info@care2care.nl Dirksland Middelharnis Comstrijen Strijen www.care2care.nl Oostflakkee
  • ‘ Care2Care versterkt ook úw positie als Vacaturebank en persoonlijke bemiddeling aantrekkelijke ’ Care2Care faciliteert de werving en selectie van personeel voor werkgever zorg- en welzijnsinstellingen. Goede contacten met regionale ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen, instellingen voor ‘ gehandicaptenzorg, psychiatrie, jeugdhulpverlening en thuiszorg- organisaties garanderen het meest complete en actuele banen- Participanten Samen sterk, nu en in de toekomst overzicht. Care2Care zet zich in voor een evenwichtige arbeidsmarkt in plaatsen de sector zorg en welzijn. Daarbij laten we geen kans onbenut. Ruim 300 banen vacatures We houden voortdurend een vinger aan de pols bij werkgevers Wij brengen werkgever en werknemer bij elkaar en zorgen voor gratis op onze ’ én werknemers in de regio, bouwen zorgvuldig aan het imago de juiste persoon op de juiste plek. Onze online cv- en vacature- van de sector en spelen accuraat in op actuele ontwikkelingen. bank met dagelijks ruim 300 banen en 500 cv’s zijn daarbij een vacaturebank Dat doen we niet alleen, maar samen met u. Zo vormen wij hét belangrijk hulpmiddel. Wij zijn sterk in bemiddeling: gedreven en loket voor werving en behoud van voldoende en gekwalificeerd zeer deskundige consulenten begeleiden kandidaten persoonlijk personeel. Nu, straks en in de toekomst. naar de juiste job. Dat scheelt u handen vol tijd én geld! Investeren in imago Besteed het beheer van uw flexpool uit De zorg- en welzijnssector is een aantrekkelijke werkgever met Veel organisaties werken met flexmedewerkers. Care2Care wil in veel vacatures. Om de invulling daarvan te realiseren, promoot 2010 starten met het beheer van flexpools op een solide en duur- Care2Care de sector met regelmaat op beroepen- en banenbeurzen zame basis. Wij nemen u graag de planning van uw flexmedewerkers en op scholen. uit handen. Uw voordeel: de binding met het personeel blijft, maar u heeft geen omkijken meer naar de administratieve organisatie. Enthousiast Een belangrijk aandachtspunt is het imago van de sector. Om Goedkoper ook in de toekomst over betrokken en gekwalificeerd personeel Care2Care krijgt steeds vaker de vraag of het mogelijk is te putten te kunnen beschikken, is het essentieel dat jongeren al vroeg uit flexpools van andere instellingen. Wij toetsen momenteel het enthousiast raken voor een baan in zorg en welzijn. Care2Care draagvlak daarvoor. Voorop staat dat u altijd over uw eigen mede- investeert daarom zorgvuldig in het verbeteren van het beeld van werkers moet kunnen beschikken. Bij voldoende schaalgrootte de sector. We kijken daarbij over de muren van de individuele zou een gemeenschappelijke flexpool tot aanzienlijke kosten- instellingen heen. Daarmee versterken we ook úw positie als aan- besparingen kunnen leiden, maar in tijden van personeelskrapte trekkelijke werkgever. ook een optimale benutting van deskundig personeel.
  • Voedingsmiddelenindustrie Supersap ‘Je moet de Zweden geen behaald. “Negentig procent van de productintroducties in supermarkten mislukt,” zegt ze. “Het is belangrijk dat je met een sterk en onderscheidend concept komt. Gezondheid spreekt aan. Superfruitsap dus ook. Grote voedingsmidde- cranberrysap verkopen’ lenproducenten hebben dit segment laten liggen. Eén reden procent vruchtgehalte heeft, moet dat voorop het pak wor- daarvoor is dat je op de natuur geen patent kunt aanvragen. den vermeld. Als je dat niet weet, kun je voor onaangename Als je uit een natuurproduct iets maakt, mag iedereen dat verrassingen komen te staan.” kopiëren. Wij zien dat nu ook gebeuren met onze sappen. Maar wij pareren dat met onze hoge kwaliteit door te innove- Hobbels ontwijken ren met nieuwe smaken. Wij maken sappen van vruchten die Het Zweedse avontuur verloopt tot nu toe voorspoedig. Het veel bioactieve stoffen, zoals antioxidanten, bevatten. Maar marktaandeel is circa 1,5 procent en de sappen van Healthy we pretenderen niet een wondermiddel te zijn. De smaak is People liggen in 70 procent van de supermarkten. Dit jaar het belangrijkste. Als die niet goed is, kun je inpakken. nog wil het bedrijf in Denemarken en Finland de markt op. En natuurlijk is er de X-factor – iets ondefinieerbaars dat Inmiddels worden de sappen ook in tankstations in België de consument aanspreekt.” verkocht. Op weg naar succes worden dreigende hobbels zorgvuldig ontweken. Alleen de fors stijgende koers van In een jaar tijd vonden de vruchtensappen van de Haagse de Zweedse kroon tijdens de introductie van het merk in ondernemers de weg naar 80 procent van de Nederlandse Zweden zorgde voor onverwachte tegenslag. “Met gezond supermarkten. Healthy People groeide. Inmiddels telt het verstand en een goede voorbereiding kom je een heel eind,” bedrijf acht medewerkers. Maar achterover leunen is er niet verklaart Teeuw. “De basis van je bedrijf moet goed zijn. bij. Teeuw: “Je moet de concurrentie voortdurend in de gaten Daarop kun je verder bouwen. Het is prima om je droom te houden, nieuwe producten bedenken en je plekje in het koesteren en met je hoofd in de wolken te lopen, maar dan schap verdedigen.” Het weerhoudt de ondernemers er niet wel met je voeten in de klei.” van om nieuwe ambities na te jagen en letterlijk grenzen te verleggen. Toewijding Goed bezig De fruitsappen van Healthy People zijn sinds twee jaar ook verkrijgbaar in Zweden. Teeuw licht toe: “De Scandinavische Bij de inkoop van het fruit let Healthy People op de kwaliteit, maar ook op de markt lijkt veel op die van Nederland. En er zitten een paar vraag of het fruit ‘eerlijk’ verbouwd is en of de arbeidsomstandigheden bij de retailpartners met wie we ook hier zakendoen.” Via de telers goed zijn. Healthy People gaat daarbij niet zomaar uit van certificaten. Anuga, de internationale voedingsmiddelenbeurs in Keulen, “Daar wordt in ontwikkelingslanden nog wel eens mee gerommeld,” aldus kwamen Teeuw en De Bruijne in contact met een aantal Teeuw. “Daarom doen we zelf research en gaan we ook zelf bij telers kijken. Zweedse distributeurs. “We zochten een niet al te grote Zo hebben wij en onze lokale agenten inmiddels een aantal leveranciers ge- partij,” zegt Teeuw. “Een die voldoende aandacht kan en wil selecteerd waarvan wij weten dat zij oké zijn.” Even bewust gaat het bedrijf besteden aan ons product. Belangrijk, want in Zweden be- om met de verpakkingen van de sappen. Hout vormt daarvan een belangrijk slist elk supermarktfiliaal zelf of ze een product opnemen in bestanddeel. De daarvoor gekapte bomen komen uit zorgvuldig beheerde het assortiment. En dus moet de distributeur vertegenwoor- bossen in Scandinavië. Daar wordt voor elke gekapte boom direct een nieuwe digers op pad sturen om filiaalhouders ervan te overtuigen teruggeplant. “We doen wat we kunnen, maar niet alles is perfect. Voor het het product in het assortiment op te nemen. Die toewijding transport naar de supermarkt gebruiken ook wij gewoon een vrachtwagen. heb je hard nodig.” Maar daar gaan we wel zo efficiënt mogelijk mee om. Als wij hem zelf niet vol I n Nederland boekte Healthy People vier jaar geleden krijgen, delen we de laadruimte met andere bedrijven. Dat scheelt toch weer pijlsnel succes met de lancering van superfruitsappen. Over de schutting een ritje.” Een ideetje dat oprichters Arjanneke Teeuw en haar man Nadat de keuze voor een distributeur was gemaakt, begon Joost de Bruijne hadden opgepikt in Amerika. Met sapjes, het werk pas echt. Er moest een contract worden afgesloten, gemaakt van exotische vruchten als granaatappels, Zweedse supermarkten werden bezocht, er werd markton- Fruitsappenproducent Healthy People veroverde açai- bessen en acerola’s, verwierf het bedrijf in no time een derzoek gedaan, en er werd gepraat met lokale ondernemers. plaatsje in de supermarktschappen tussen grote merken “Als je een distributeur hebt gevonden, kun je je handel niet in 2006 in ijltempo ruim 5 procent marktaandeel als Fruit2day, CoolBest en Tropicana. zomaar over de schutting gooien,” zegt Teeuw. “Zakelijk Prepare2start op de gevestigde orde. Knap staaltje werk voor gezien lijken de Zweden veel op Nederlanders, maar het blijft X-factor natuurlijk een ander volk. Ze zijn bijvoorbeeld veel voorzich- Healthy People maakte voor de stap naar het buitenland gebruik van de subsi- een nieuwkomer. Ook het buitenland moet er Arjanneke Teeuw is het type nuchtere zakenvrouw. Geen tiger dan wij. Ook hebben ze een andere smaak. In Nederland dieregeling prepare2start. Deze regeling van NL EVD Internationaal ondersteunt inmiddels aan geloven. dromer, maar naar eigen zeggen een doorzetter met over doet onze cranberrysap het erg goed, maar in Zweden heb- ondernemers met weinig of geen exportervaring bij de eerste stappen over de tuigingskracht en een olifantenhuid. “Je moet erg geduldig ben ze de lingonberry, een soort veenbes die net iets anders grens. Teeuw en De Bruijne gebruikten de subsidie voor de bekostiging van de zijn en je niet laten ontmoedigen als potentiële afnemers smaakt en erg populair is. Je hoeft daar dus geen cranberry- deelname aan de Anuga, het lanceren van een Zweedse website, internationale niet direct interesse tonen.” De ervaring die Teeuw heeft sap te verkopen.” merkregistratie, presentatiemateriaal en voor een bijdrage in de kosten van de opgedaan in de voedingsmiddelenindustrie bij onder andere De verpakking van de sappen onderging eveneens een aan- Zweedse retailmarkt. Meer informatie: www.agentschapnl.nl/prepare2start Tekst: Nutricia en Procter & Gamble is belangrijk geweest voor het passing. “De Zweedse warenwet stelt specifieke eisen aan Wim Glas succes dat zij en haar man met Healthy People hebben de ingrediëntendeclaratie,” legt Teeuw uit. “Als een sap 100 BM juli 2010 | 6 7 | BM juli 2010
  • 12 devrijdagGids Trouw vrijdag 19 september 2008 Trouw vrijdag 19 september 2008 devrijdagGids 13 onder het mes Een burenconflict begint vaak triviaal, maar kan een loopgravenoorlog worden. Tips bij Bisfenol uit plastic burenruzie Oplossingen zijn er genoeg. flesjes is terug in • verdachtenbank Waak voor de pavlov- reactie. Begin bij ergernis niet meteen te roepen of op muren Bisfenol A: het klinkt ongezond. En Zelfs als het geen toeval is, blijft de te bonken, maar slaap dat is het ook, beweren artsen in vraag of bisfenol schuldig kan zijn. er een nachtje over. het Amerikaanse vakblad JAMA. Ze Het stofje is al jarenlang vanwege voeren bewijzen aan dat het goedje, zijn oestrogeenachtige werking ver- • een belangrijke bouwstof voor plas- dacht omdat het de vruchtbaarheid Zit de ergernis u een tic flesjes, hartkwalen en suiker- of de zwangerschap zou schaden. dag later nog hoog? ziekte kan veroorzaken. Maar hartkwalen of diabetes? Bespreek die dan op Hun timing is perfect. Dinsdag Professor Aalt Bast, toxicoloog een normale manier hield de Amerikaanse voedselauto- riteit FDA een hoorzitting over de mogelijke schadelijkheid van bisfe- nol, dat in buurland Canada inmid- dels toxisch is verklaard. De JAMA was zo alert het artikel een dag eer- aan de universiteit van Maastricht, ligt niet wakker van deze studie. „Ach, de receptor waar bisfenol zich aan zou binden, is zo promis- cue, daar binden zoveel stoffen aan. Als dat het probleem is, ken ik nog Op de vuist met de buren. Ga niet over de heg staan roepen. • Helpt praten niet? met de buren der dan normaal te laten verschij- wel meer verdachten.” Dat dier- Probeer u dan te hand- nen. Zo viel er tijdens de hoorzit- proeven de schadelijkheid van bis- haven met botte vrien- ting wat te bespreken. fenol hebben aangetoond, zegt hem delijkheid. Blijf gedag De wetenschappers hebben voor niet zo veel. „Het adagium van de zeggen, ook al wenst u hun artikel bij 1500 mensen de hoe- toxicologie is: de dosis bepaalt de de buurman het graf veelheid bisfenol in hun urine ge- giftigheid. Als je dieren maar ge- in. meten en aan hen gevraagd aan noeg van iets geeft, blijkt alles gif- welke kwalen ze lijden. Omdat bij- tig, zelfs water of zuurstof.” • na iedereen aantoonbare sporen Zijn collega-toxicoloog, professor Voorkom escalatie; bisfenol plaste, verdeelden de on- Martin van den Berg uit Utrecht, is schakel hulp in. derzoekers de proefpersonen over voorzichtiger. Aanvankelijk haalde vier groepen met een oplopende hij net als Bast zijn schouders op, • concentratie. Toen bleek dat in de maar nu hij de studie goed heeft be- Op zoek naar bemid- groep met de hoogste bisfenol-con- keken, moet hij de Amerikanen ge- deling in de buurt? centratie opvallend veel hart- en lijk geven. „Het zit methodologisch Kijk op www.buren- vaatziektes en diabetes voorkwa- goed in elkaar. Ze hebben de uit- Het begint met kleinigheden: een windgong die maar doorklingelt, een schotelantenne op het balkon, stankoverlast of troep bij de buren. FOTO REYER BOXEM bemiddeling.nl men. komsten voor allerlei storende fac- Erg hard zijn de bewijzen niet. Bij toren gecorrigeerd. Het zou niet fair dit soort statistisch onderzoek weet zijn om het resultaat als een kip-ei- Wim Glas mand burenconflicten geanalyseerd ogenschijnlijk onbeduidende zaak averechts en levert in veel gevallen terrein uitgevochten dan waar de in een impasse met hun buren te- Als beide partijen met elkaar om de je nooit of het gevonden verband probleem terzijde te schuiven.” zoals ik dat heb gedaan en ze onder- met verstrekkende (financiële) con- ten minste een schoffering op. Vol- schoen wringt, soms tot in de rechts- recht zijn gekomen steeds vaker een tafel willen gaan zitten, vindt op ’Burenruzies E causaal is. Misschien ligt de oorzaak Van den Berg vindt de link tussen én op de twintig Nederlanders verdeeld in bepaalde typen”, zegt sequenties. gens Visser neemt het aantal aso’s in zaal. „Mensen kibbelen eindeloos bemiddelaar in. Stichting Bemidde- neutraal terrein een ontmoeting wel bij de zoete drankjes die ín de bisfenol en diabetes plausibel, die is wel eens betrokken bij een hij. En dat terwijl burenruzies een De verstandige burger is er dan ook de samenleving sterk toe. „Steeds over een boom die in de weg staat, ling Amsterdam verwacht eind dit plaats. De bemiddelingsgesprekken flesjes zaten. Werden de mensen met hartkwalen trouwens niet. burenconflict, en één op de hebben een enorme impact hebben op de per- alles aan gelegen om conflicten met meer mensen gedragen zich hufterig maar in feite is er sprake van een ver- jaar zo’n 650 advies- en bemidde- werpen vrucht af. In 2007 leidde 58 daar dik van en kregen ze daardoor hartproblemen. En liftte het bisfe- „Maar dit is een duidelijk signaal, dat we snel verder moeten onder- vijf heeft wekelijks last van de men- sen die naast hem of haar wonen. enorme impact’ soonlijke levens van mensen. „Het is een slopend iets.” zijn buren te voorkomen. Spierings adviseert daarom altijd in gesprek te en uiten zich grof. Met name in grote steden, waar buren vaak nauwelijks stoorde verhouding”, zegt Visser. Want bij een eenvoudig meningsver- lingsaanvragen te hebben ontvan- gen. „Voorheen ging zo’n aanvraag procent tot het gewenste resultaat: buren die weer rekening met elkaar nol in deze relatie slechts mee. zoeken.” Frans Spierings, lector aan Hoge- De problemen zijn aanvankelijk blijven. Wie zijn irritaties voor zich een relatie met elkaar hebben. Uit schil komen mensen er doorgaans meestal via woningbouwcorpora- houden en afspraken maken. Een Bovendien was de uitkomst van Ook de wetenschappers uit de school Rotterdam, deed onderzoek vaak triviaal. Een windgong die maar houdt, laat ze gisten, met het risico angst slikt men meer van de ander. In samen wel uit. Bij een relatieconflict ties, politie of het meldpunt zorg en goede score, vindt Thé. „We zijn de het onderzoek wellicht slechts een JAMA bepleiten een vervolgonder- naar buren en hun relaties en con- doorklingelt, een schotelantenne op dat ze uiteindelijk niet te verkrop- de provincie hebben mensen vaker valt op dat het dikwijls speelt tussen overlast”, zegt directeur Bente Thé. smeerolie in de stad.” toevalstreffer. Bisfenol wordt zo zoek, waarbij mensen liefst jaren- cludeerde dat we ons behoorlijk het balkon van de buren. In eerste in- pen proporties aannemen. „Nodig de een tuintje, is er contact en bepraten buren die voorheen erg goed met el- „Maar we zien de laatste jaren steeds Bovendien zijn conflicten die on- veel onderzocht; het is niet meer lang worden gevolgd. Maar de com- kunnen storen aan onze naasten. stantie niets om je vreselijk over op buren eens uit op de koffie, werk een buren dingen vaker. Met staat niet kaar konden opschieten. „De koffie- meer ’zelfmelders’.” derling worden opgelost veel duur- dan logisch dat er zo nu en dan een mentator in het artsenblad wil daar De lijst van zaken die ons hinderen te winden. Toch zijn het vaak derge- kwartiertje aan een leuke sfeer, doe meteen met de honkbalknuppel drinkende buurvrouwen in nieuw- Bij een bemiddelingsverzoek gaan zamer, zegt Frans Spierings. „Met de positief resultaat uit een studie rolt. niet op wachten; die roept zijn over- lijkt eindeloos: bomen die zonlicht lijke ergernissen die aan de wieg er een koekje bij en probeer het pro- klaar.” bouwwijken zijn wat dat betreft een twee vrijwilligers van de stichting uitspraak van een rechter neem je Vorig jaar nog was de conclusie van heid op het Canadese voorbeeld te wegnemen, schuttingen die onjuist staan van hoogoplopende burenru- bleem op een plezierige manier aan Toch moeten we ons door zulk ge- berucht voorbeeld”, aldus Visser. eerst afzonderlijk praten met de be- het probleem niet weg. De irritatie een analyse van meerdere studies volgen. Bisfenolletje moet nu maar zijn geplaatst, rokende barbecues, zies met veel psychische en mate- de orde te stellen”, aldus Spierings. drag vooral niet laten afschrikken, „Eerst lopen ze een jaar lang de deur trokken partijen om het probleem blijft.” Het gezegde ’Beter een goede dat de stof niet schadelijk is voor de eens hangen. rondstruinende katten en héél vaak riële schade als gevolg. Visser schetst Helaas worden niet alle potentiële zegt hij. „Het is belangrijk de aso te bij elkaar plat, maar dan maakt een boven tafel te krijgen. „Het is in de buur dan een verre vriend’ is wat gezondheid. Joep Engels geluidsoverlast, al was het maar het in Onze buren het voorbeeld van de conflicten tussen buren met gezellig confronteren met de consequenties van beide partners een promotie, eerste plaats belangrijk dat mensen Spierings betreft dan ook nog steeds doortrekken van het toilet bij de bu- man die een aantal hanen hield. Zijn koffiegekeuvel in de kiem ge- van zijn gedrag; hij moet zoveel gela- staat er een grotere auto voor de deur zelf iets aan het probleem willen van kracht. „Om de eenvoudige re- ren in de nachtelijke uurtjes. buurman werd na verloop van tijd smoord. Het lachen vergaat je subiet zer krijgen dat z’n winst weg is. Doe en krijgt de relatie een knauw.” doen”, aldus Thé. „Je moet achterha- den dat je niet aan je buren kunt ont- recept feesteten Frank Visser, bekend van het tv- gek van het gekraai van de dieren. De als je de door Visser beschreven fami- dat niet op eigen houtje, maar scha- Liefde kan razendsnel omslaan in len of er achter het schijnbare con- snappen. Tenzij je verhuist, maar de programma ’De rijdende rechter’, zaak werd op de spits gedreven en lie Grootegast of Korthals naast je kel hulp in. De negatieve effecten haat en soms belanden voorheen flict niet meer schuilgaat. Vaak is er kans is groot dat je ook daar weer bu- schreef het boek Onze buren, over kwam zelfs voor de Hoge Raad. Die hebt wonen. Asociale gezinnen – ook van zijn gedrag moeten groter wor- goede buren na oeverloos gekrakeel in het verleden al iets voorgevallen – ren hebt.” Kastanje-en-chocoladesaus burenconflicten en hoe je ze het bes- te kunt oplossen. Zijn ’burenbijbel’ besliste ten slotte dat de haneneige- naar moest opdraaien voor de emoti- uit de betere kringen – die van bur- gerfatsoen totaal geen weet hebben. den dan de positieve effecten.” Veel burenruzies hebben gemeen over bijzaken uiteindelijk lijnrecht tegenover elkaar in de rechtszaal. nieuwe buren hebben zich nooit voorgesteld, de een heeft de ander ’Onze buren’ van Frank Visser komt blijkbaar als geroepen. „Voor Rijdende rechter Frank Visser onele schade van de inmiddels over- Hen voorzichtig aanspreken op on- dat ze in wezen een relatieconflict Om de gang naar het gerecht te een keer verkeerd bejegend – waar- is vanaf deze week te koop. Ingrediënten letjes en harde deeltjes dat pellen zover ik weet, heeft nog nooit ie- schreef het boek ’Onze buren’. spannen geraakte buurman. Een behoorlijk gedrag werkt niet zelden zijn. Ze worden echter op een ander voorkomen, schakelen burgers die door er irritaties zijn ontstaan.” ISBN 978 90 501 89477. Prijs € 15,- puur gepeuter is. Je zou het B-soor- 250 g gezoete kastanjepuree; 125 g pu- ten kunnen noemen, al kan de re chocola in stukjes gehakt; 2,5 dl smaak heel goed zijn. De kastanjes natuurdagboek 19 september 2008 sudoku kruiswoordtest 2075 slagroom; 2 eetlepels rum; vanille- die op de traditionele kastanje- roomijs markten te koop zijn, dragen fraaie De kastanjes zijn nog niet helemaal namen als Comballe, Sardonne, Précoce des Vans, Pourette, Aguyane. De superi- Familieziek 9 3 6 8 Horizontaal: 1 luizen of knechtjes van de Sint (7) 8 ronde vissersboot? (6) 7 ver- ouderd synoniem van reeds rijp en in de zon is het nog heerlijk toeven, maar het seizoen voor zo- eure Bouches Rouges, ook wel Marrons de Lyon genoemd, zijn kastanjes die We lopen door een bloemenweide eerste is een (veel grotere) grasmot 7 8 schijnbaar eetbare larie (7) 9 ’t Geloof van de Eeuw, in ’t kort (6) 12 wie meer wil weten, moet woorden …. (Gerrit Kouwe- merfruit is voorbij en het begint zo voor de beroemde marrons glacés tussen houtwallen. Drenthe op zijn uit de crambida-familie met fraaie, gezegd, / Is dit: Och, alles koomt naar) (4) 14 internationale nu en dan al zo fris te worden op worden gebruikt. best. Rode pimpernel, wilde ber- witzwarte vleugels en een oranje 2 4 …. (De Genestet) (7) 10 eer- organisatie voor burgerlucht- onze berg in Frankrijk dat we al in Voor wie zelf kastanjes wil gaan tram. ruggetje. zucht (7) 11 appelsoort (5) 13 vaart (4) 15 niet in overeen- herfststemming komen. zoeken: ze moeten in verhouding Hé, een piepklein vlindertje, een Over de familie van het onooglijke 2 verloskunde (9) 15 zonder stemming met de feiten (6) Voor spruitjes met zelf gezochte, zwaar aanvoelen, glanzend zijn, en driehoek van een halve centimeter. brandnetelmotje verschillen de ongerustheid of niet door 16 voorzien van houten wa- verse kastanjes is het nog te vroeg, zeker geen gaatjes hebben. Die dui- Hij komt me bekend voor. In mei kenners van mening. Sommigen 7 4 6 9 personeel van TNT besteld (9) terwering (6) 17 afstand die maar voor een toetje met kastanje- den op inwonende beestjes. Leg de zat er zo een op een margriet bij menen de glyphipterigidae, volgens 18 wat joden koosjer noe- ’n voertuig nodig heeft om te puree kunnen we de puree gebrui- gevonden kastanjes in een bak wa- ons huis en die fotografeerde ik anderen de choreutidae. Ik kan me 3 1 men, bestempelen islamie- stoppen (6); schrikbarende ken uit een vorig jaar gevulde pot. ter: degene die boven komen drij- toen. Het is een microvlindertje. Mi- indenken dat zulke tong twisters ver- ten als ….. (5) 21 vaste groep constatering van rijdende au- En laten we eerlijk zijn, je hoeft ven, zijn aangetast (maar wellicht cro’s worden als een aparte vlinder- warring zaaien. Maar dat brandne- 8 1 3 agenten die in ’n buurt (be- tomobilist (3 + 3) 19 niet hier geen moment van het jaar zon- nog wel geschikt voor brisées). groep onderscheiden, nachtvlinders telmotjes geen crambidae zijn, horen te) surveilleren (7) 22 zwaar, wel helder (5) 20 1 ku- der kastanjes te zitten, want ze zijn Volgende week een recept met om precies te zijn. Dat dit exem- staat wel vast. 9 1 bij reiniging niet verkleu- bieke decimeter (5). overal te koop in de vorm van al châtaignes brisées (daar is nu geen plaar zich overdag laat zien, past Het brandnetelmotjesseizoen is bij- rend (7) 23 benevens (en al dan niet gezoete puree, als gerookte kastanjes, gedroogde kastanjes, kas- ruimte voor), nu een buitengewoon makkelijk, maar verrukkelijk des- niet goed bij nachtvlinders. Daarom noemen we hem een dagactieve FOTO KOOS DIJKSTERHUIS na voorbij. Als minirupsjes spinnen ze zich in voor de winter. Op brand- 9 4 8 7 even formeel) (7) 24 geklier met pusachtige connotatie Oplossing 2074. Horizon- taal: 1 sprinkhaan, 7 auto- tanjemeel, etcetera. Ook als châtaig- sert met kastanjepuree volgens een nachtvlinder. netel natuurlijk. De rupsjes zijn ge- 906 (c) P ZZL.com (7). luw, 8 mogen (excuus!), 10 ta- nes brisées, gedroogde kleine stukjes recept van Nigella Lawson herself. Zo heb je in badplaatsen soms er dol op. Dagpauwoog, kleine vos, broken wit met spikkels. Ze zien er- 8 6 9 7 2 4 3 1 5 pe, 11 volgorde, 13 ophaal, Plaats de getallen 1 t/m 9 kastanje die je kunt gebruiken zoals Verhit al roerend de kastanjepu- nachtactieve dagjesmensen. Dit is gehakkelde aurelia en brandnetel- uit als wrattige maden. In de lente 3 2 7 8 1 5 4 9 6 Verticaal: 1 Beatrice Pot- 15 regent, 17 detentie, 18 zo dat ze in elke rij, kolom 4 1 5 9 3 6 8 7 2 je bijvoorbeeld rijst gebruikt: als ree en de stukjes chocola in een pan een brandnetelmotje, een algemene mot doen het ook. vreten ze zich vol en verpoppen ze en 3x3-vak één keer ter’s …. Rabbit (5) 2 mogelij- stik, 21 roest, 22 b/Bouvier, 2 8 6 1 9 3 5 4 7 van alles en nog wat. met dikke bodem op laag vuur, tot vlinder die in mei en september Pardon, van de brandnetelmot zich in meer van hetzelfde spinsel. voorkomen. De sudoku, ke uitspraak van rrrrr (5) 3 23 ik zei de gek. Verticaal: 1 7 4 3 5 6 8 1 2 9 Eigenlijk is het een soort ‘bijpro- de chocola gesmolten is. Roer de vliegt, wat klopt dat toch mooi met stond dat toch al genoteerd? Nee, Koos Dijksterhuis die in de loop van de week 5 9 1 2 4 7 6 3 8 toezichthouder op dierendo- sit-up, 2 reli, 3 Newton, 4 ho- duct’, van kastanjes die niet gaaf ge- room door het mengsel en vervol- deze waarnemingen! Tussendoor dat was het brandnetelmotje. Ver- moeilijker wordt, is ook 9 3 4 6 5 2 7 8 1 ders in openlucht (13) 4 dui- mogeen, 5 Algerije, 6 gast- noeg uit de schil komen. Veel van gens de rum. Schenk de saus over leeft de soort als rups op brandne- war de brandnetelmot (Eurrhypara www.trouw.nl/groen voor interactief op te lossen op: 1 5 8 3 7 9 2 6 4 vels (6) 5 Japanse vorm van moeder, 9 niet te kort, 12 de talloze soorten tamme kastanjes zijn dusdanig doorschoten met vel- bolletjes vanille-roomijs. Klaar. Henja Schneider tels. Op brandnetels zetten veel vlinders eitjes af, want rupsen zijn hortulata) niet met het brandnetel- motje (Anthophila fabriciana). De i eerdere afleveringen en vragen over inheemse natuur. www.trouw.nl/sudoku Morgen de oplossing. 6 7 2 4 8 1 9 5 3 905 niet-theïstische wereldreligie (13) 6 minder scherp, die pannetje, 14 het leek, 16 lig- bad, 19 trick, 20 tuig (JdB)
  • HB080315_036-041 Copy 29-02-2008 13:42 Pagina 36 Hij verloor zijn zoon aan drugs en criminaliteit. Nu hoopt hij dat andere kinderen er iets van leren Veldtocht van een Vader DOOR WIM GLAS Jack Keijzer was op dinsdago c h tend 1 mei 2007 al vro e g wakker. Hij keek op de wekker. Het was tien over zes, even voor zonsopgang. Zijn vrouw Jolanda (47) lag naast hem, ze sliep nog. Jack, een 50-jarige bankmedewerker, maakte zich ongerust. Het was nog stil in huis, terwijl zijn oudste zoon Pascal al thuis had moeten zijn. Pascal had de dag ervoor gebeld dat hij bij vrienden bleef slapen, maar va n o c h tend moest hij weer vroeg op. Het werd z’n tweede werkdag bij een bouw b e d r i jf in het dorpje Hippolytushoef, enkele tientallen kilometers ten noorden van zijn woonplaats – het door polderlandschap omgeven Noord-Hollandse dorp Hoogkarspel. 36 FO TO : JAC C O VA N D E KU I L E N 37
  • HB080315_036-041 Copy 29-02-2008 13:42 Pagina 38 V E L D T O C H T VA N E E N VA D E R RD I MAART 2008 Voor zijn werk zou hij thuis nog een bare school ging. Dat was zo’n vier jaar had gebruikt. Pas laat in in schorsingen. Pascal l u n c h pa kketje ophalen dat zijn moe- geleden. Tijdens de eers te ouderavond de avond we rd Pascal was een slimme jongen, der voor hem had klaargemaakt. Hij op het Martinus Co l l e ge in het aan- weer wakker. maar hard bezig zijn l a at het toch niet afwe ten, hè? dacht gre n zende dorp Gro o teb roek spra k Pascal biechtte op dat toekomst op het spel te Jack bezorgd. Je wist het immers nooit docent Kalf te ge n over Jack en Jolanda vrienden op school hem zetten. met Pascal. Ze hadden ge kke dinge n zijn zorgen uit over Pascal. ‘Pascal ge- een joint hadden aange- meegemaakt met hun 16-jarige puber. draagt zich in de klas nogal clownesk. boden. Hij was nieuws- Eind 2005 vonden Dingen die je als ouders ’s nachts uit Hij heeft meer aandacht voor zijn klas- gierig en de sterke joint Jack en Jolanda voor het je slaap houden. ge n o ten dan de les en hij kan zich maakte hem euforisch. e e rst drugs op Pa s c a l s Het gerinkel van de deurbel doorsneed moeilijk concentreren.’ Maar al ga uw was de kamer. Jack was streng: de stilte van de ochtend. Jack schrok op Thuis in de ruime twee-onder-een- vrolijkheid omgeslagen ‘De volgende keer scha- uit ge d a c h ten. Het was 6 uur 15. Hij ka pwoning spra ken Jack en Jo l a n d a in vermoeidheid en in ke l ik de politie in,’ zei schoot uit bed en ging de trap af naar met Pascal. ‘Wat is er aan de hand, jon- de klas was hij in slaap hij te gen Pascal. ‘Laat beneden. Was Pascal ook nog z’n sleu- ge n?’ vroeg Jolanda ongerust. Pa s c a l gevallen. dit een duidelijke wa a r- tels vergeten? Jack draaide de deur van haalde z’n schouders op en beloofd e Jack ging ervan uit Pascal ging schuwing zijn.’ Een tijd- het slot en zwaaide hem open. Maar b e te rs c h a p. Maar er kwam niets van dat Pascal zijn lesje had meer drugs je leek het goed te gaan. in plaats van Pascal stonden in de och- terecht. Huiswerk maken deed hij niet. geleerd. Maar die hoop Pascal was rustige r, tendschemer twee agenten in uniform. Achter het bureau op zijn kamer wist zou tevergeefs blijken. gebruiken minder opgefokt. Maar Hun boodschap sloeg alle grond onder de jongen zich hooguit een paar minu- Pascal ging va ke r aangespoord eind april 2006 vo n d Jacks voeten weg. Op een landweggetje in een gehucht een paar kilometer ver- ten te concentreren, daarna was hij af- geleid. Moest hij de deur uit, naar zijn d r u gs geb r u i ken, aan- ge s p o o rd door oudere door oudere Jolanda op Pascals kamer opnieuw drugs . derop was de avond ervoor het leve n- vrienden. j o n gens op school die jongens op Voor Jack was nu de loze lichaam van Pascal gevonden. Op een ochtend ging Jacks gsm. zich zijn vrienden school. maat vol. ‘Ik bel de poli- Mevrouw Mooren, een docent van Pa s- noemden. Maar de vrij- tie. Dit moet sto p p e n ,’ Op een heldere, v r i e s ko de-ude cal, hing aan de lijn. ‘Meneer Keijzer, gevigheid van zijn vrienden was be- zei hij tegen zijn vrouw. Voor de ogen cembermiddag later dat jaar sta at Jack wilt u alstubl i e ft naar school ko m e n perkt en met zakgeld van vijf euro per van zijn ouders we rd de jongen ge- Keijzer op het H r i zo n - co l l e ge in o om uw zoon wa kker te make n?’ Jack week was dit alte r n atief onmogelijk te boeid afgevoerd. Hoorn voor een groep mbo-scholie- hoorde het verzoek met onge l o of aan. bekostigen. Hij had meer geld nodig. Na drie maanden kwam Pascal vrij. ren. Tieners, van dezelfde leeftijd als Maar in haar stem klonk paniek en Jack Het duurde niet lang of Pascal had een Hij leek zijn les geleerd te hebben en zijn zoon. Hij wil hen over het leven reed zo snel mogelijk naar de school. e i gen klante n k r i n getje die hij va n beloofde zijn ouders dat hij zou stop- van Pascal ve r tellen. Over de drugs , Eenmaal daar zag hij Pascal, bleekjes drugs vo o r za Nu ve rdiende hij ge- g. pen met de drugs. Het was augu s t u s want daar hebben we het over. Wat ze en in slaap, vo o rover op een school- noeg geld om peppillen (speed) voor 2006. Een aantal maanden zat er ver- met je doen. Hoe je erdoor verandert bankje liggen. Ook Jack kreeg zijn zoon zichzelf te kopen. betering in. Maar tegen het einde van en wat de gevolgen zijn voor de rest – die koud aanvoelde – niet wakke r. Van de pillen werd hij niet alleen d at jaar kwamen er opnieuw vero n t- van het gezin en je omgeving. Ru i m Een gealarmeerde schoolarts consta- vrolijk, hij voelde zich ook zelfverze- rustende signalen. Pascal viel va a k een uur lang luister de muisstille klas teerde dat Pascals bloeddruk en hart- ke rd en alert. Maar de gevolgen op a gressief uit te gen zijn moeder, degene naar het verhaal over Pascal. slag erg laag waren. De schrik sloeg school bleven niet uit. In de jaren die voor wie hij altijd zo lief was gebl even. Jack om het hart. In allerijl werd een vo l gden we rd Pascals ge d rag ste e d s Hij was extreem prikkelbaar, bleef in Zo vrolijk als Pascal vro e ger was, ambulance gebeld die Pascal naar het negat i ever. Hij was brutaal te gen de de weekenden vaak weg en was door- zo somber en lusteloos stonden zijn z i e kenhuis bracht. De ambulanciers leerk ra c h ten en maakte lessen soms d eweeks niet vooruit te bra n d e n . blauwe ogen sinds hij naar de middel- co n c l u d e e rden al snel dat hij drugs onmogelijk. Berispingen gingen over Pascal was weer terug bij af. 38 39
  • HB080315_036-041 Copy 29-02-2008 13:42 Pagina 40 RD I MAART 2008 V E L D T O C H T VA N E E N VA D E R Toch leek het einde van deze neer- waartse spiraal in zicht. In een ge ë m o- Het verlies van zijn zoon maakte in Jack een onstuitba re va s t b e rad e n- zonder tot de jongeren. ‘ L a at het geweld alsje- Jack sprak drugs, stelde Ke i j ze r. De veiligheid op scholen tioneerd gesprek met zijn ouders had heid los. Hij had Pascal niet kunnen bl i e ft stoppen. Laat dit met premier moest worden hers teld Pascal wanhopig gezegd: ‘Ik word ge k , redden, maar voor anderen was het de laatste tocht zijn die Balkenende door drugscontroles uit helemaal gek.’ Hij wilde met alles stop- nog niet te laat. Hij zou er alles aan er ge o rganiseerd moest te vo e ren. En het to e- pen. Met de drugs, met school. Hij ging doen om andere gezinnen en hun kin- worden. Ga feesten, maar over betere zicht op de leerl i n ge n op zoek naar werk en vond al snel een deren te waarschuwen voor de ellende blijf van de drugs af.’ hulpverlening moest wo rden ve r b e- baantje bij een bouwbedrijf. Op 27 april 2007 was zijn eers te we rkdag. Bij die de drugs veroorzaakten. Op 5 mei 2007, aan het einde van een In de maanden die aan de te rd door ze de gehele schooldag binnen de thuiskomst was hij dolenthousiast. Het stille tocht ter nagedachtenis aan Pascal, volgden stuurde Keijzer jeugd. hekken van de school was de eerste stap in de goede richting. sprak Jack op het veld van Spirit ’30, m e e rd e re noodkreten te houden. de club waar Pascal vroeger met veel naar politici in Den Haag. Hij zat aan Op Koninginnedag was Pa s c a l plezier vo e t ba l d e, tot de honderd e n ta fel met premier Balkenende die aan- Het is bijna een jaar geleden dat aan het eind van de middag bij vrien- aanwezigen. Hij richtte zich in het bij- dachtig luiste rde naar zijn ve rh a a l . Pascal overleed. In het achte rliggende den geweest, toen hij een Jack pl e i tte voor een co m m i ssie van jaar heeft Jack op diverse scholen en te l e foontje had ge k re- oudgedienden die zich serieus zou bui- j e u gd clubs het ve rhaal van Pascal ve r- gen. Daarna vertrok hij. gen over de vraag hoe Ne d e rland haar teld. Hij sta at pas aan het begin van Hij zou met vijf minute n jeugdhulpverlening beter kon organi- een marat h o n m i ssie; hij wil op 128 terug zijn, maar het was seren. Aan de sta at ss e c re taris van On- ba s i sscholen in West-Friesland aan de de laat s te keer dat zijn derwijs, Marja van Bijsterveldt, vroeg groepen 7 en 8 voorlichting geven over vrienden hem in leven- hij de zogenaamde externe schorsing, de geva ren van drugs gebruik. Zijn den lijve za gen. In waarbij kinderen voor een bepa a l d e baan bij de bank combineert hij inmid- Zwaagdijk-Oost werd hij tijd de to e gang tot de school wo rd t dels met een functie als docent, zodat een uur later door vo o r- ontzegd, af te schaffen. Kinderen die hij dichterbij de jongeren staat. bijga n ge rs dood aange- p ro bl e e m ge d rag ve r tonen, moeten ‘Al behoed ik er maar één vo o r troffen. Uit onderzo e k niet van school worden gestuurd, maar drugsverslaving,’ zegt Keijzer, ‘dan ben bleek dat hij met een daar juist hulp krijgen, is Jacks stelli- ik ge s l a a gd. Dan is de dood van Pascal groot, stomp voorwerp ge overtuiging. Hij wees op het belang niet voor niets geweest.’ in zijn hals was gestoken van de aanwezigheid van gedragsdes- en ten minste twee keer kundigen die leerlingen volgen en die Bij het ter perse gaan van dit tijd- door een auto was ove r- tijdig ingrijpen als een kind in de pro- schrift waren de verdachten zojuist voor- reden. De ve rd a c h te n blemen raakt. Er moest in de hoogste geleid. Te gen de hoofdverdachte werd 15 waren twee mannen van groepen van het basisonderwijs en de jaar cel geëist, te gen zijn handlanger 8 middelba re leeftijd, bei- e e rs te klassen van het vo o r tge zet jaar. Jack Ke i j zer hoopt hen op een dag den drugsgebruikers. Uit onderwijs een keer per jaar serieuze te vragen: wat heeft Pascal misdaan dat hun ve rk l a r i n gen bl e e k vo o rlichting wo rden ge geven over ze hem zo gruwelijk moesten toetakelen? dat Pascal een ruzie over een beetje cocaïne te r K W E ST IE VA N D E L EG E R E N wa a rde van een pa a r tientjes met zijn leven Vrouwelijke manager aan de telefoon: ‘Natuurlijk houd ik van je. Heeft h ad moeten bekopen. mijn assistent je dat niet verteld?’ R OY D E LG A D O, The Wall St re et Journal 40 41
  • Hoorspecial ‘Ik speel soms tot ’s morgens vroeg’ Concertpianist Wibi Soerjadi werd in maart 2009 getroffen door acuut perceptief gehoorverlies. Zijn grootste passie – de muziek – leek hem te worden ontnomen. Gelukkig volgde herstel. ‘Ik waardeer mijn gehoor nu meer dan ooit.’ 6 ADVERTENTIESECTIE 7
  • Hoorspecial H et overviel hem als van ramp kreeg Soerjadi een nog aan. Er was angst voor anders kunnen aflopen,’ een regenbui in het week later ook last van z’n de confrontatie met de ge- zegt hij veelbetekenend. voorjaar: uit het rechteroor. De andere ge- luiden, vrees om te moeten Op vrijdag 29 mei 2009 niets, pats, zat z’n linkeroor hoorzenuw bleek eveneens vaststellen wat hij al wist: dat maakte Soerjadi zijn rentree dicht. Thuis op Landgoed te zijn beschadigd. Wibi’s ze niet meer zo klonken als in Het Concertgebouw in Wulperhorst in Zeist sloeg wereld leek in te storten. Hij vroeger. ‘Het was verschrik- Amsterdam. In de maanden de schrik Soerjadi om het deed een vergeefse poging kelijk om te spelen en naar die volgden, merkte hij hoe hart. Wat was er met zijn ge- om nog een salonconcert muziek te luisteren. En het tonen langzaamaan hun hoor aan de hand? In allerijl bij hem thuis te geven, maar gekke is, vroeger dacht ik oude kleur kregen. Het werd een afspraak gemaakt herstel van zijn gehoor had in het ziekenhuis voor ingezet en Wibi organi- onderzoek. De diagnose ‘Als ik een C speelde, seerde in zijn enthousi- die volgde, klonk onheil- spellend. Wibi leed aan hoorde ik een B. Ik was m’n asme een groot aantal try-outconcerten op zijn idiopathic sudden sensori- referentiekader kwijt.’ landgoed. Als opmaat voor neural hearing loss, ook wel het jaarlijkse kerstrecital in sudden deafness genoemd. het Concertgebouw werd Een aangetaste gehoor- na vijf minuten stapte hij altijd: de mooiste muziek zit er tot diep in de nacht met zenuw zorgde ervoor dat achter z’n vleugel vandaan in je hoofd, maar nu merkte volle overgave gerepeteerd. de trilhaartjes in het oor en verliet emotioneel de ik dat je het toch fysiek wil ‘Ik moest wedstrijdritme de lage tonen niet goed ruimte. Het ging niet meer. meemaken. Het is zoiets als opdoen, de concertdruk doorgaven aan de hersenen. fantaseren over het beleven gaan voelen. Ik moest weer ‘Tonen klonken onzuiver en Frustraties van avonturen. Leuk, maar opbouwen.’ vervormd,’ vertelt Soerjadi. Er volgde een loodzware het is niet hetzelfde als het ‘Als ik een C speelde, hoorde periode met veel onzeker- werkelijk ondergaan.’ Nachtmerries ik een B. Ik was ineens m’n heid en frustraties. ‘Lange Het kerstgala werd een referentiekader kwijt. Het tijd waren er nauwelijks Paardrijden groot succes. ‘Het was het was vreselijk.’ tekenen van herstel,’ vertelt Soerjadi zocht afleiding en eerste concert waarover ik Soerjadi. ‘Ik was bang dat vond die in het paardrijden. weer echt tevreden was. Ge- Op de rem het niet meer goed zou Het werd een uitvlucht die voelsmatig was ik helemaal Soerjadi kreeg medicatie en komen, dat m’n gehoor niet hem rust gaf en het gemis terug. En dat gevoel was een dwingend dokersadvies: voldoende zou herstellen van de muziek tijdelijk naar blijven hopen dat er een dag van dit jaar durft hij vanuit lang weggeweest. Technisch absolute rust. Het was het om weer te kunnen spelen. de achtergrond verdreef. zou aanbreken waarop hij een van de comfortabele zit het wel goed, het spelen beste als hij zich zo weinig En dus was niks meer leuk, Ook componeerde hij veel voorzichtig kon vaststellen sofa’s in zijn riante woon- is zelfs makkelijker gewor- mogelijk zou inspannen. Dat niks was meer mooi, niks waardoor hij in zijn hoofd dat geluiden weer zuiverder kamer vast te stellen dat den, omdat ik een tijd met betekende alle concerten deed er meer toe. Op die toch met muziek bezig kon werden en noten weer neig- z’n gehoor weer vrijwel ballast heb gespeeld. Ik heb afzeggen, geen fysieke momenten realiseerde ik me zijn. Het voorkwam dat den naar de volle klanken op het oude niveau is. Hij nu veel meer overzicht over belasting, geen vermoei- pas hoe belangrijk muziek hij depressief raakte. Hij van weleer. roemt de artsen die hem de toetsen.’ ende mediacontacten. Hij voor me is.’ wilde voorkomen dat hij hebben behandeld en de Maar de zorgeloosheid moest bovenop de rem De vleugels in huis – vier in in een neerwaartse spiraal Rentree juiste beslissingen hebben waarmee hij kon spelen, was gaan staan. Tot overmaat totaal – raakte hij nauwelijks terechtkwam. Hij moest Op een grijze dag in februari genomen. ‘Het had ook heel minder geworden. Want 8 ADVERTENTIESECTIE 9
  • Hoorspecial ergens in z’n hoofd had zich De oorzaak van Soerjadi’s de angst genesteld voor gehoorproblemen is nooit een terugval. ‘Bij concerten helemaal duidelijk gewor- overvalt het me tegenwoor- den. Artsen denken aan een dig net voordat ik begin. virus. ‘Overmatige blootstel- Het is maar heel even, een ling aan muziek is in elk geval ‘Gehoorschade fractie van een seconde. niet de reden geweest,’ zegt Dan schiet het door m’n hij glimlachend. ‘Dat was een hoofd: als de vleugel maar grote opluchting.’ niet raar klinkt.’ Nu de fijnzinnigheid van Ook ’s nachts in z’n slaap z’n gehoor weer grenst aan heeft vaak achtervolgt dat schrikbeeld de scherpte van weleer, is hem bij tijd en wijlen. ‘Ik heb er een hernieuwde waar- soms nachtmerries waarin dering voor het gehoor en ik droom dat de problemen de geluiden om hem heen. weer terug zijn. Als ik wak- ‘Ik ben geluiden veel meer vol klinken. Het is geweldig grote sociale ker word, ga ik achter m’n op waarde gaan schatten: dat ik ze weer zuiver kan vleugel zitten en begin ik te stemmen, combinaties van waarnemen.’ ■ spelen. Dan speel ik door tot tonen, het “uitklinken” van de ochtend, omdat ik niet tonen. Muziek is onzicht- Bezoek voor meer informa- wil dat de geluiden verdwij- baar, maar tegelijkertijd het tie over Wibi Soerjadi en en soms nen. Want misschien zijn ze meest tastbare wat er is. zijn aankomende concerten straks weer weg.’ Tonen kunnen zo mooi en www.soerjadi.com Over Wibi acute gevolgen.’ Wibi Soerjadi werd in 1970 geboren in Al zijn cd’s en dvd’s zijn meervoudig Leiden. Op z’n elfde begon hij met bekroond met goud en platina – een unieke pianospelen. Op 16-jarige leeftijd werd prestatie in de klassieke muziek. hij als jongste student toegelaten tot het Op 22 mei 2007 gaf Wibi in Bratislava een Sweelinck Conservatorium in Amsterdam. concert voor de hoogste staatslieden van In 1990 deed hij vervroegd examen. Hij Slowakije als cultureel geschenk van konin- Joop Beelen, directeur behaalde het hoogst haalbare resultaat: gin Beatrix ter ere van haar staatsbezoek een tien met onderscheiding. aan het land. Hij beschouwt het als een van Nederlandse Vereniging voor Soerjadi gaf over de hele wereld concer- de hoogtepunten uit zijn carrière. Slechthorenden ten en speelde in gerenommeerde zalen, Wibi’s favoriete componist is Franz Liszt. waaronder Muzik Verein en Konzerthaus Uit Liszt’s oeuvre speelt hij het liefst Sonate Wenen, Musikhalle Hamburg en Carnegie in b mineur en Benediction de Dieu dans Hall in New York. Ook gaf hij concerten met la Solitude. Luisteren doet hij graag naar tal van wereldberoemde orkesten. Mozarts Don Giovanni. 10 ADVERTENTIESECTIE 11
  • Coverartikel Ride like the Dutch! De Nederlander en zijn fiets, ze zijn onafscheidelijk. Ons land telt inmiddels meer fietsen dan inwoners, 18 miljoen bij benadering. Veel van die fietsen zijn merken van eigen bodem. Maar ook in het buitenland doet de Nederlandse fiets het goed. Jaarlijks exporteren we een duizelingwekkend aantal fietsen − ruim één miljoen in 2008 − naar alle uithoeken van de wereld. Nederlanders staan internationaal voorzichtig voet aan de grond. Neder- bekend als fietsmeesters; nergens landers zijn wat dat betreft uitsteken- ter wereld is de fietstraditie zo groot de ambassadeurs van de Nederlandse als hier. De Nederlandse fiets is in fiets in het buitenland. De Looij: het buitenland vermaard om z’n “Wij nemen de fiets op de trekhaak- kwaliteit en duurzaamheid. Een drager mee op vakantie en gaan ver- stalen ros van Hollandse makelij volgens lekker door de Loire fietsen. vindt dan ook gretig aftrek over de Dat fietstoerisme krijgt steeds meer grens. De export van Nederlandse navolging.” Naast de steile berg- fietsen nam tussen 2001 en 2007 etappes – homebase voor de veel in met bijna 100 procent toe. het buitenland gespotte sportfiets – “De Nederlandse fiets doet het in zie je steeds vaker dat ook de minder het buitenland vooral goed vanwege heuvelachtige rivierdalen zijn z’n gedistingeerde uiterlijk,” weet voorzien van fietsroutes en beweg- fietsspecialist Hans de Looij, hoofd- wijzering. Dergelijke routes zijn redacteur van het ANWB-magazine bovendien uitstekend terrein voor Fietsen. “In omringende landen zie een relatief nieuw paradepaardje uit je vaak veel sportieve modellen op de Nederlandse stal: de elektrische de weg. Juist de ‘normalere’ Neder- fiets, waarmee die toch nog stevige landse fiets wordt erg gewaardeerd. heuvelpas voor elke fietser is te Zeker bij de wat conservatieve bedwingen. Duitsers. Bovendien zijn de Sparta was in 1998 de eerste Neder- Nederlandse modellen onderhouds- landse fabrikant met een elektrische vriendelijk. Ze hebben vaak een fiets. In 2003 volgde de grote door- dichte constructie met een gesloten braak met de ontwikkeling van de kettingkast, trommelremsysteem ION. Inmiddels verkoopt Sparta jaar- en versnellingsnaaf.” lijks enkele duizenden elektrische fietsen aan Duitsland. Ook Frankrijk, Ambassadeurs Zwitserland en Engeland worden op Tekst: In ons omringende landen als kleinere schaal bediend. Hoofd Wim Glas België, Duitsland, Frankrijk en het marketing Marco Kalden: “De elek- Bijdragen: Verenigd Koninkrijk doet de trische fiets zit in het buitenland nog Renet Ponsen, Nederlandse fiets het al jaren goed. een beetje in de kennismakingsfase. Frank Renout, Maar ook in landen als Italië, Spanje, Of die net zo populair wordt als in Oene van der Wal Yalçin Cihangir van de Fietsfabriek, Arnaud van der Vecht van Johnny Loco Zwitserland en Oostenrijk krijgen Nederland is de vraag, maar er liggen Fotografie: en Ties Carlier van VANMOOF met hun paradepaardjes onze tweewielers inmiddels voldoende groeimogelijkheden.”  Bram Belloni BM oktober 2009 | 10 11 | BM oktober 2009
  • Coverartikel IJzeren van een eigenzinnige, groene bespeuren op de avenues en boule- levenswijze. Ze zijn bovendien vards,” aldus correspondent Frank oerdegelijk en je kunt rechtop zitten, Renout. “Nu wemelt het ervan.” ambities met de knieën naar elkaar toe. Het stadsbestuur begon twee jaar De prijs helpt ook, want voor onder geleden met een project voor (bijna de 300 euro heb je bij Zweitrad, een gratis) leenfietsen: Vélib. Inmiddels Berlijnse winkel voor Nederlandse staan er zo’n 20.000 in en rond 32 fietsen, al een nieuwe. Parijs. In twee jaar tijd werden er 20 Du itsl 53 miljoen ritjes mee gemaakt. 17 and Subcultuur voor armen “We waren er in de jaren 90 al van B el 14 De in New York gestationeerde overtuigd dat er in Parijs en andere gi ë F ra journalist Renet Ponsen polste in grote steden steeds meer gefietst 4 n kr V de Big Apple het succes van de zou gaan worden,” zegt Bart Vos, ij er k en Nederlandse fiets. Ze sprak er met mede-oprichter van Holland Bikes in D ig en d George Bliss, eigenaar van Hudson Frankrijk. Grote steden slibben dicht. Grote Nederlandse merken als Gazelle, Batavus, Koga Miyata en Sparta timmeren al em K on Urban Cycles, een trendy aandoende Het openbaar vervoer en de fiets zijn ar jaren stevig aan de weg in het buitenland, maar ook relatief jonge bedrijven oogsten in ke fietswinkel in Manhattan. “Het is de enige goede alternatieven, conclu- kr n ij mijn droom om New Yorkers op een deerden Vos en zijn zakenpartner steeds vaker succes − en niet zelden op nieuwe markten. k Batavus-fiets naar het werk te laten Rob Lemmerlijn. Wat zijn onze belangrijkste fietsafzetmarkten? (in %) gaan,” aldus Bliss. Hij importeert “In 2002 zijn we begonnen met ons sinds het voorjaar de Batavus Fryslan, bedrijf Holland Bikes. Eerst alleen waarvan hij er tot nu toe gemiddeld de distributie van Hollandse stads- één per week heeft verkocht. fietsen, zoals Gazelle en Batavus. De interesse neemt volgens hem toe. Sinds 2004 zijn we bezig met onze Big cities, Dutch bikes Sinds vijf jaar probeert de Accell eigen winkelketen.” Johnny Loco Met de fiets ben je wendbaar, in be- Group uit Heerenveen, die onder Met succes. Vos en Lemmerlijn In maart 2005 zag fietsmerk Johnny Loco in weging en in grote steden vaak snel- meer fietsen van Batavus en Sparta hebben inmiddels tien eigen zaken, ler dan met de auto. De Nederlandse exporteert, de Noord-Amerikaanse verspreid over grote Franse steden, Amsterdam het levenslicht. Het merk maakt fiets rukt langzaam maar zeker op in markt te veroveren. Vooral de typisch en leveren hun fietsen aan nog trendy stads- en bakfietsen en werkt momen- het straatbeeld van grote internatio- Hollandse Batavus-fietsen, waarvan er eens 300 zaken en huurbedrijven nale steden. Correspondent Oene vorig jaar 300 naar Noord-Amerika in heel Frankrijk. Vorig jaar werden teel aan een modern jasje voor de traditionele van der Wal in Berlijn stelt dat de zijn verscheept, blijken populair. 4000 fietsen verkocht, de omzet Hollandse fiets. “Wij ontwerpen eigentijdse opmars van de fiets in Duitsland zo Ondertussen doet New York er was 1,6 miljoen euro. fietsen waarop je graag wordt gezien,” licht snel gaat dat trendwatchers van een onder leiding van burgemeester “In Frankrijk vind je bijna alleen ‘fietsrevolutie’ spreken. Volgens hem Bloomberg veel aan om de stad fiets- goedkope stadsfietsen in super- directeur Arnaud van der Vecht toe. De model- is dat in Berlijn goed te zien. “Steeds vriendelijker te maken. In drie jaar markten en racefietsen en mountain- len vinden inmiddels hun weg naar België, meer mensen stappen hier op de tijd is er 300 kilometer aan fiets- bikes in speciaalzaken. Wij zijn één fiets om naar het werk te gaan, al Denemarken, Spanje, Zuid-Afrika en Australië. paden aangelegd en zijn duizenden van de weinige speciaalzaken voor ontbreekt het nog dikwijls aan deug- fietsrekken geplaatst. Daarnaast de kwaliteitsstadsfiets.” “Met name onze bakfiets doet het goed in het delijke fietspaden.” Net als in veel liggen er vergevorderde plannen buitenland,” vertelt Van der Vecht. “Wij krijgen andere grote Duitse steden wordt voor inpandige fietsenstallingen. De buitenlandse fietsenmarkt zit in fietsen door het Berlijnse stads- Maar een echte fietsstad is New York de lift. Het besef groeit dat de fiets vanuit de hele wereld vragen over dit model.” bestuur gestimuleerd ter verbetering nog niet, zegt Bliss: “Fietsen wordt een uitstekende oplossing is voor de Het sterkt hem alleen maar in de grote ambitie van het leefklimaat. Naast Duitse nog als een subcultuur voor de ar- verbetering van mobiliteitsproble- van het bedrijf, namelijk de nummer één wil- fabrikanten doen ook Nederlandse men gezien. Weinig mensen gaan op men in grote steden, bijdraagt aan merken als Batavus, Gazelle en Sparta de fiets naar hun werk. Dat zal pas de algehele gezondheid en het milieu len zijn op het gebied van modieuze fietsen. hier goede zaken. De Fietsfabriek is veranderen als ook de directeur in ten goede komt. ANWB-fietsspecia- Binnenkort hoopt Van der Vecht ook actief te sinds 2006 met een filiaal in het hart pak naar zijn werk fietst. Want zodra list De Looij constateert dat steeds van Berlijn aanwezig. Volgens eige- de rijke man op de fiets stapt, volgt meer landen initiatieven ontplooien zijn op de Franse en Duitse markt. “En binnen naar Peter van der Bijl is zijn omzet de massa vanzelf en ziet New York om fietspaden aan te leggen en de twee jaar willen we naar het Verenigd Konink- sindsdien verdubbeld. Bij gezinnen binnen de kortste keren zwart van infrastructuur aan te passen aan rijk en de Verenigde Staten distribueren. De zijn bakfietsen gewild. En Duitse de omafietsen.” fietsgebruikers. “Roemenië, Servië, meisjes en vrouwen zijn dol op de Ierland… het zijn stuk voor stuk op- droom is dat we over twintig jaar net zo stabiel omafiets, in Duitsland beter bekend Fietsen hot in Parijs komende fietslanden. “Daar liggen zijn als de huidige gevestigde orde.” als Hollandrad. De omafiets is lekker “In Parijs was tien jaar geleden in de nabije toekomst legio kansen retro en voor velen hét symbool geleden nog nauwelijks een fiets te voor Nederlandse ondernemers.”  BM oktober 2009 | 12 13 | BM oktober 2009
  • Coverartikel Lezersoproepen nde Brande agen r po exponrbtrvdende eexten.rt- e an e w Heeft u ? Laat het BM vraag raag d t uw M. v et, wor ende B Wie we d in een volg vd.nl oor fo.e beantw naar: bm@in Ma il VANMOOF Broers Taco en Ties Carlier ontwikkelden de VANMOOF: een stoere, minimalistische stadsfiets die op een open source-achtige manier tot stand kwam. Jasmijn Rijcken, hoofd marketing en verantwoor- Inzendingen taalbloopers ‘I want to go delijk voor de sales buiten Europa bij VANMOOF: “We hebben vrienden en kennissen uit alle wind- streken gevraagd aan welke eisen een eigentijdse fiets moet voldoen. Met de input zijn we aan de in the sea slag gegaan.” Samen met designer Sjoerd Smit werd de VANMOOF ontwikkeld − een hippe, hufter- proofe herenfiets zonder versnellingen en met ledverlichting die in het frame is geïntegreerd. Op 16 mei 2009 werd het model zowel nationaal als internationaal gelanceerd. De fiets is verkrijgbaar with you’ in een tiental wereldsteden waaronder New York, Sydney, Milaan, Jakarta en Toronto. “De verkoop overstijgt alle verwachtingen,” aldus Rijcken. “We hebben in de eerste maanden al zo’n 500 exem- plaren in het buitenland verkocht.” De Fietsfabriek Op onze oproep in BM juni om uw taalbloopers in te sturen, is massaal In 2004 richtten Yalçin Cihangir en Dave Deutsch in Amsterdam De Fiets- gereageerd. Twee van de inzendingen belonen we met taalboekjes fabriek op. Het bedrijf, in eigen land met name bekend vanwege de voor Nederlandse exportondernemers. hippe bakfietsen, heeft inmiddels vestigingen en agenten in Gent, Janneke Voût-Schreuder van Texas & Tweed zond een anekdote in over Kopenhagen, Berlijn, Istanbul, Tokio, Parijs en Chicago. Jaarlijks ver- een mannelijke verkoper die met een Engelse dame een overeenkomst in koopt De Fietsfabriek zo’n 2000 fietsen in het buitenland. Hoe dat is een strandtent bij Scheveningen bezegelde met de woorden: “Now I want to go in the sea with you.” De hevig geschrokken Engelse dame werd snel begonnen? “Door er gewoon heen te gaan,” bekent Cihangir. “Een paar gerustgesteld. Janneke Voût-Schreuder ontvangt het boekje ‘We always get jaar geleden zijn we met twee bussen en een dozijn fietsen achterin our sin too’ van Maarten Rijkens. naar Kopenhagen gereden. Met een groenteboer die we kenden heb- Arnold Wubbels van Corrosion Control Europe stond een Italiaanse delegatie ben we afgesproken dat we de fietsen in een deel van de zaak moch- te woord over een nieuwe productlijn voor bootonderhoud. Hij wilde bena- ten zetten en zo is het gaan lopen.” Cihangir lijkt te navigeren op drukken dat zijn product milieuvriendelijk was en zei: “…con questo prodotto il mare non sarà pulito…” wat zoveel betekent als “…met dit product zal de zee gevoel. “We wisten natuurlijk wel dat Denemarken een fietsland is, niet schoon worden.” De Italianen konden wel lachen om zoveel Nederlandse maar verder was het een beetje een gok.” Al snel volgde Duitsland zelfspot. Het boekje ‘Taaltips voor de Export’ van Sander Schroevers is voor waar De Fietsfabriek inmiddels een vestiging in Berlijn heeft. “Grote Arnold Wubbels. steden zitten qua transport muurvast. Wij willen mensen wakker schudden; laten zien dat je met een fiets alles kunt doen in de stad.” De ambities van Cihangir zijn groot. Als het aan hem ligt, gaan zijn Exporterende vrouwen fietsen straks vanuit de fabriek in zijn Turkse geboortedorp Buyukcamili Ook op onze oproep voor vrouwelijke exporteurs hebben we veel reacties via Amsterdam de hele wereld over. Enkele maanden geleden werd in ontvangen. Zo veel zelfs dat we niet iedereen persoonlijk hebben kunnen antwoorden. Daarom bij dezen: hartelijk dank voor alle reacties! Istanbul een vestiging geopend, er zijn vergevorderde onderhandelin- Mochten we (in de toekomst) iets doen in BM met uw suggestie dan gen met Israël en hij is vurig van plan om Amerika te gaan veroveren. nemen wij contact met u op. BM oktober 2009 | 14 15 | BM oktober 2009