Provincie UtrechtVierde kwartaal 2011
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht                Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterk...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht             Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte ...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht             Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte ...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
Provincie Utrecht            Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte /...
ColofonSamenstelling en redactie:Deze publicatie is een samenwerking vanKvK Midden-Nederland en KvK Gooi-, Eem- en Flevola...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Coen Rapportage Provincie Utrecht Q4 2011

253

Published on

De economische barometer voor de provincie Utrecht 4e kwartaal 2011

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
253
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Coen Rapportage Provincie Utrecht Q4 2011

  1. 1. Provincie UtrechtVierde kwartaal 2011
  2. 2. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012 Woord vooraf De aanhoudende economische onrust, die nu ook in de reële economie de kop op steekt, is sterk terug te zien in de Conjunctuurenquête van het vierde kwartaal van dit jaar. Hierbij blijven ondernemers in de provincie Utrecht niet gespaard: maar liefst 34 procent van hen heeft het economisch klimaat zien verslechteren en 30 procent heeft de omzet zien dalen in het derde kwartaal. Utrechtse ondernemers zijn hiermee somberder dan hun collegas elders in het land. Vooral de bouw ziet het economisch klimaat somber in en de voor de provincie Utrecht belangrijke zakelijke dienstverlening worstelt met de omzet. Gelet op deze zorgelijke ontwikkeling dringt de KvK er bij overheden op aan om de regionale economie te ondersteunen waar dat kan. Overheden kunnen bijvoorbeeld de drempel voor openbare aanbestedingen verlagen waardoor bedrijven uit de regio eerder in aanmerking komen voor opdrachten. Deze impuls kunnen veel bedrijven vandaag de dag goed gebruiken.“Gelet op deze zorgelijkeontwikkeling dringt de KvK er Michaël Kortbeekbij overheden op aan om de voorzitterregionale economie teondersteunen waar dat kan.”COEN in het kortProvincie Utrecht ziet economisch klimaat verslechterenHet derde kwartaal van dit jaar heeft een omslag plaatsgevonden in de ervaringen van ondernemers vanhet economisch klimaat. Zo heeft in de provincie Utrecht 34 procent van de ondernemers heteconomisch klimaat zien verslechteren, tegenover 4 procent van de ondernemers die het heeft zienverbeteren. Hiermee zien ondernemers in de provincie Utrecht het nog net iets negatiever in danlandelijk het geval is. Dit beeld is ook terug te zien in de omzet van het derde kwartaal en deverwachtingen voor het vierde kwartaal: de groep ondernemers die een omzetdaling heeft ervaren (30procent) en verwacht (17 procent) is relatief groot. Deze resultaten van de ConjunctuurenquêteNederland (COEN) laten zien dat de aanhoudende onrust op de financiële markten, die nu ook naar dereële economie overslaat, de ondernemers niet onberoerd laat.Wat betreft de ervaringen van het economisch klimaat schiet de bouwsector uit in negatieve zin: maar liefst 68procent van de ondernemers in de bouw in de provincie Utrecht heeft het economisch klimaat het afgelopenkwartaal zien verslechteren. Op het gebied van de omzet in het derde kwartaal schiet juist de Utrechtsezakelijke dienstverlening uit: 41 procent van de ondernemers in deze sector heeft de omzet zien dalen. Ookopvallend zijn de omzetverwachtingen van ondernemers in de detailhandel voor het vierde kwartaal. Hier zijnnamelijk veel minder ondernemers die een omzetstijging verwachten dan in het vierde kwartaal van 2010 hetgeval was.Zoals elk jaar heeft de Conjunctuurenquête van het vierde kwartaal ook uitvraag gedaan naar de verwachtingenvan het komende jaar. Deze verwachtingen zijn zowel in de provincie Utrecht als in Nederland als geheeloverwegend positief, ondanks het feit dat de ondernemers het afgelopen kwartaal als tegenvallend hebbenervaren. Zo verwacht in de provincie Utrecht 26 procent van de ondernemers een omzetstijging, tegenover 16procent van hen die juist een omzetdaling verwachten. Wat betreft personeelssterkte zijn de verwachtingen ietsbehoudender, 16 procent verwacht een toename, echter 18 procent verwacht een afname.
  3. 3. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012Economisch klimaatEconomisch klimaat fors verslechterd in het derde kwartaalHoewel het economisch klimaat in de afgelopen kwartalen een redelijk stabiel beeld liet zien, is in hetderde kwartaal van dit jaar de stemming omgeslagen. Zowel als de ondernemers terug kijken naar hetderde kwartaal als wanneer zij vooruit kijken naar het vierde kwartaal, is het negatieve sentimentduidelijk waar te nemen. Hierin zit de provincie Utrecht zeer dicht bij het landelijke beeld, hoewel deervaringen van het derde kwartaal nog net iets negatiever zijn dan landelijk het geval is. Dit laat zien datde ondernemers niet ongevoelig zijn voor de negatieve berichtgeving omtrent de schuldencrisis en deverslechterende reële economie.Resultaten economisch Economisch klimaat realisatie en verwachting 10klimaat 0Realisatie kwartaal 3 2011Economisch klimaat provincie saldo (positief-negatief) -10Utrecht is:Verbeterd 4% -20Gelijk gebleven 62 %Verslechterd 34 % -30Saldo -30,1 -40 Provincie Utrecht - RealisatieEconomisch klimaat Nederland -50is: Provincie Utrecht - VerwachtingVerbeterd 5% Nederland - Realisatie -60Gelijk gebleven 62 % Nederland - VerwachtingVerslechterd 33 % -70 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Saldo -27,2Verwachting kwartaal 4 2011Economisch klimaat provincie Hoewel de afgelopen kwartalen in de provincie Utrecht de pessimisten alUtrecht zal: vaker de optimisten overstemden, is dit beeld in het derde kwartaal vanVerbeteren 8% dit jaar nog extremer geworden. Dit geldt ook voor de situatie inGelijk blijven 64 % Nederland als geheel. In de provincie Utrecht heeft 34 procent van deVerslechteren 28 % ondervraagde ondernemers het economisch klimaat zien verslechteren,Saldo -19,6 in Nederland als geheel was dit 33 procent. De bouwsector ziet het nog negatiever in dan het bedrijfsleven als geheel. Maar liefst 68 procent vanEconomisch klimaat Nederland de ondernemers in de bouw in de provincie Utrecht heeft economischzal: klimaat zien verslechteren in het derde kwartaal.Verbeteren 7%Gelijk blijven 65 % Ook als naar de verwachtingen van het economisch klimaat in het vierdeVerslechteren 28 % kwartaal wordt gekeken dan is het negatieve sentiment duidelijk. ZowelSaldo -20,7 in de provincie Utrecht als in Nederland als geheel verwacht 28 procent van de ondernemers dat het economisch klimaat verder zal verslechteren.ToelichtingDeze rapportage werkt met de saldo’s De ervaringen en de verwachtingen van de ondernemers laten zien datvan de verschillende indicatoren. Dit de voortdurende onrust op de financiële markten, onder invloed van dehoudt in dat het percentage schuldencrisis in de E.U. en de V.S. de ondernemers niet onberoerd laat.ondernemers dat de realisatie of de Vooral nu ook de reële economie, in de vorm van de stijgendeverwachting negatief inziet, wordtafgetrokken van het percentage werkloosheid, dalend consumentenvertrouwen, en dalende economischeondernemers dat de realisatie of de groei*, wordt geraakt, is er reden tot zorg.verwachting positief inziet (ten opzichtevan het voorgaande kwartaal). Zo *Bron: Centraal Bureau voor de Statistiekbetekent bijvoorbeeld een negatief saldovan de gerealiseerde omzet van hetafgelopen kwartaal, dat er meerondernemers zijn die de omzet hebbenzien dalen, dan er ondernemers zijn diede omzet hebben zien toenemen.
  4. 4. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012OmzetEvaringen omzet derde kwartaal negatiever dan verwachtHoewel er vorig kwartaal al redelijk wat ondernemers waren met de verwachting dat hun omzet zout positief derde kwartaal, blijkt terugkijkend dat dit aantal nog hoger is uitgevallen dan verwacht.dalen in hetHiermee laat de provincie Utrecht een ietwat somberder beeld zien dan Nederland als geheel.Vooruitkijkend naar het vierde kwartaal van dit jaar zijn er zowel in de provincie Utrecht als landelijkmeer ondernemers die verwachten dat hun omzet zal stijgen dan andersom. Echter deze verwachtingenliggen lager dan de verwachtingen die men voor het vierde kwartaal 2010 had, wat aangeeft dat er eenlicht dalende trend is ingezet.Resultaten omzet Omzet - realisatie en verwachting 30Realisatie kwartaal 3 2011 20Omzet provincie Utrecht is: saldo (positief-negatief)Toegenomen 17 % 10Gelijk gebleven 53 %Afgenomen 30 % 0Saldo -14,3 -10Omzet Nederland is:Toegenomen 22 % Provincie Utrecht - Realisatie -20Gelijk gebleven 49 % Provincie Utrecht - VerwachtingAfgenomen 29 % -30 Nederland - RealisatieSaldo -7,9 Nederland - Verwachting -40Verwachting kwartaal 4 2011 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Omzet provincie Utrecht zal:Toenemen 30 %Gelijk blijven 53 % Het derde kwartaal zijn de ervaringen van de omzet lager uitgevallen danAfnemen 17 % verwacht. Dit is vooral in de provincie Utrecht het geval: 24 procent vanSaldo +13,0 de ondernemers daar had verwacht dat de omzet zou dalen; uiteindelijk is bij 30 procent de omzet lager uitgevallen. Qua omzet schiet deOmzet Nederland zal: zakelijke dienstverlening uit in negatieve zin: 41 procent van deToenemen 30 % ondernemers in de zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht heeftGelijk blijven 52 % de omzet zien dalen in het derde kwartaal, tegenover 12 procent van deAfnemen 18 % ondernemers in deze sector die hun omzet heeft zien stijgen. DitSaldo +11,2 verklaart deels waarom de provincie Utrecht een negatiever beeld laat zien dan landelijk het geval is. Vooruitkijkend naar de resultaten van het vierde kwartaal van dit jaar verwacht 30 procent van de ondernemers in de provincie Utrecht dat hun omzet zal stijgen, tegenover 17 procent van hen met de verwachting dat hun omzet zal dalen. Hiermee wijkt de provincie Utrecht nauwelijks af van het landelijke beeld. Hoewel de verwachtingen per saldo positief uitvallen, zijn deze lager dan de verwachtingen voor het vierde kwartaal van 2010. Dit laat zien dat de tegenvallende resultaten van de afgelopen kwartalen ook effect hebben op de verwachtingen. Vooral in de detailhandel, waar normaal gesproken de meeste omzet in het laatste kwartaal van het jaar wordt gehaald, zijn de verwachtingen minder optimistisch dan in 2010. In het vierde kwartaal van 2010 verwachtte 43 procent van de ondernemers in de detailhandel van de provincie Utrecht dat de omzet zou toenemen, tegenover 13 procent met de verwachting dat de omzet zou afnemen (per saldo +30). Voor het vierde kwartaal van 2011 verwacht 35 procent van hen dat de omzet zal toenemen, terwijl 20 procent van de ondernemers in de Utrechtse detailhandel verwacht dat de omzet zal dalen (per saldo +14,5).
  5. 5. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012PersoneelssterkteProvincie Utrecht blijft worstelen met personeelssterkteIn het derde kwartaal hebben wederom hebben meer ondernemers in de provincie Utrecht hunpersoneelssterkte zien dalen dan landelijk het geval is. Hiernaast is het beeld negatiever dan verwacht,en negatiever dan de ervaringen in het tweede kwartaal. De verwachtingen, die voorheen ondanks deteleurstellende realisaties overwegend positief bleven, zijn voor het vierde kwartaal zowel voor deprovincie Utrecht als Nederland als geheel omgeslagen in negatieve zin. Vooral de bouw ziet depersoneelsontwikkelingen somber in.Resultaten personeelssterkte Personeelssterkte realisatie en verwachting 10Realisatie kwartaal 3 2011Personeelssterkte provincie 0 saldo (positief-negatief)Utrecht is:Toegenomen 13 %Gelijk gebleven 60 % -10Afgenomen 27 %Saldo -13,2 -20Personeelssterkte Nederland is: Provincie Utrecht - RealisatieToegenomen 16 % -30 Provincie Utrecht - VerwachtingGelijk gebleven 65 % Nederland - RealisatieAfgenomen 18 %Saldo -2,0 Nederland - Verwachting -40 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Personeelssterkte provincieUtrecht zal: Net als de afgelopen kwartalen ervaren de ondernemers in de provincieToenemen 13 % Utrecht de personeelssterkte negatiever dan landelijk het geval is. 13Gelijk blijven 65 % procent van hen heeft de personeelssterkte zien stijgen, terwijl 27Afnemen 22 % procent de personeelssterkte heeft zien dalen. Bij 60 procent is deSaldo -8,7 personeelssterkte in kwartaal 3 gelijk gebleven. Vergeleken met het tweede kwartaal is het beeld van de personeelssterkte verderPersoneelssterkte Nederland verslechterd.zal:Toenemen 11 % Overigens moet benadrukt worden dat dit beeld niet terug te zien is in deGelijk blijven 70 % reële werkloosheidscijfers. Zo blijkt uit cijfers van het derde kwartaal vanAfnemen 19 % het UWV dat het percentage van niet-werkende werkzoekenden met 4,1Saldo -8,2 procent onder het landelijke percentage van 5,8 ligt*. Een verklaring hiervoor kan liggen in het feit dat veel Utrechtse ondernemers personeel laten gaan, maar dit maar om kleine aantallen werknemers gaat. De enquête meet namelijk niet de mate van afname. Hierdoor blijkt uit de Conjunctuurenquête dat in de provincie Utrecht ondernemers hun personeelssterkte zien dalen, maar doordat deze daling slechts in kleine mate is heeft dit het reële werkloosheidsbeeld niet gewijzigd. Als het gaat om de verwachtingen voor het vierde kwartaal liggen de provincie Utrecht en Nederland als geheel op één lijn. In beide gevallen verwachten meer ondernemers dat hun personeelssterkte zal dalen dan omgekeerd het geval is. Hierbij zijn het in de provincie Utrecht vooral ondernemers in de bouw die het komende kwartaal pessimistisch inzien: 36 procent van hen verwacht dat de personeelssterkte zal dalen, tegenover 4 procent met de verwachting dat de personeelssterkte zal stijgen. *Bron: UWV
  6. 6. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012ExportErvaringen omzet uit export blijven schommelen in provincie UtrechtDe ervaringen van de exporterende ondernemers in de provincie Utrecht liggen net als het vorigekwartaal ook in het derde kwartaal redelijk in lijn met de ervaringen van exporterende ondernemers inNederland als geheel. In beide gevallen zijn de ondernemers met een dalende omzet uit export net ietstalrijker dan ondernemers waarbij de omzet uit export is gestegen. Wat betreft de verwachtingen voorhet vierde kwartaal zijn de optimisten juist talrijker dan de pessimisten, waarbij Nederland als geheel ende provincie Utrecht wederom hetzelfde beeld laten zien.Resultaten export Export (buitenlandse omzet) realisatie en verwachting 30(buitenlandse omzet) 20Realisatie kwartaal 3 2011Export provincie Utrecht is: saldo (positief-negatief) 10Toegenomen 14 %Gelijk gebleven 68 % 0Afgenomen 18 % -10Saldo -3,9 -20Export Nederland is: Provincie Utrecht - RealisatieToegenomen 19 % -30 Provincie Utrecht - VerwachtingGelijk gebleven 60 % Nederland - RealisatieAfgenomen 21 % -40Saldo -2,5 Nederland - Verwachting -50 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Export provincie Utrecht zal:Toenemen 19 %Gelijk blijven 73 % De overwegend negatieve verwachtingen die de exporterendeAfnemen 9% ondernemers hadden voor de omzet uit export in het derde kwartaal zijnSaldo +10,2 zowel in de provincie Utrecht als in Nederland als geheel redelijk uitgekomen. Zo heeft in de provincie Utrecht 18 procent van deExport Nederland zal: exporterende ondernemers de omzet uit export zien dalen, tegenover 14Toenemen 24 % procent van hen die de omzet zagen stijgen. In Nederland als geheel isGelijk blijven 61 % de verscheidenheid nog net iets groter, daar zag 21 procent de omzet uitAfnemen 15 % export dalen, tegenover 19 procent van de exporterende ondernemersSaldo +9,1 die de omzet uit export zagen stijgen. De verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn overwegend positief: in de provincie Utrecht verwacht 19 procent van de exporterende ondernemers dat de omzet uit export zal stijgen, tegenover 9 procent van hen met de verwachting dat de omzet uit export zal dalen. Hoewel deze verwachtingen per saldo positief uitvallen, liggen deze beduidend lager dan de verwachtingen die de ondernemers oorspronkelijk voor het vierde kwartaal 2010 hadden. De tegenvallende resultaten van het afgelopen jaar en de aanhoudende economische onrust spelen de ondernemers parten. Vooral ontwikkelingen van de Duitse economie zijn daarin belangrijk voor de exporterende ondernemers in de provincie Utrecht en Nederland als geheel. Aangezien zowel in Duitsland als in de Eurozone als geheel het producentenvertrouwen is gedaald*, is te verwachten dat dit ook effect zal hebben op de handel tussen Duitsland en Nederland. *Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Exportradar
  7. 7. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012IndustrieVerwachtingen industrie provincie Utrecht negatiever dan landelijkTerugkijkend op de omzet van het derde kwartaal zijn de ondernemers in de industrie van de provincieUtrecht overwegend negatief: er zijn meer ondernemers die de omzet hebben zien dalen danomgekeerd. Ook in Nederland als geheel is dit beeld te zien. Hiermee hebben de ondernemers deverwachtingen die zij hadden van het derde kwartaal waargemaakt. Vooruitkijkend zijn er welverschillen tussen de provincie Utrecht en het landelijke beeld: in de industrie van de provincie Utrechtzijn in verhouding meer ondernemers die verwachten dat hun omzet zal dalen dan landelijk het geval is.Ook op het gebied van orders blijft de Utrechtse industrie achter op het landelijke beeld.Resultaten omzet industrie 30 Industrie - omzet realisatie en verwachtingRealisatie kwartaal 3 2011 20Omzet provincie Utrecht is:Toegenomen 17 % 10 saldo (positief-negatief)Gelijk gebleven 62 %Afgenomen 21 % 0Saldo -4,4 -10Omzet Nederland is: -20Toegenomen 21 % -30Gelijk gebleven 57 % Provincie Utrecht - RealisatieAfgenomen 23 % -40 Provincie Utrecht - VerwachtingSaldo -2,4 -50 Nederland - Realisatie Nederland - VerwachtingVerwachting kwartaal 4 2011 -60Omzet provincie Utrecht zal: 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Toenemen 19 %Gelijk blijven 63 %Afnemen 18 % De omzet van de industrie in de provincie Utrecht is naar verwachtingSaldo +0,3 uitgekomen: met 21 procent zijn er iets meer ondernemers die hun omzet hebben zien dalen dan dat hen die hun omzet hebben zien stijgenOmzet Nederland zal: (17 procent). Hiermee zit de Utrechtse industrie dicht bij het landelijkeToenemen 28 % beeld, hoewel de provincie per saldo iets negatiever uitkomt.Gelijk blijven 55 %Afnemen 18 % Wat betreft de verwachtingen voor het vierde kwartaal is dit anders. DeSaldo +10,2 ondernemers in de industrie van de provincie Utrecht zien de ontwikkeling van de omzet een stuk vaker negatief in dan het geval is in Nederland als geheel. 19 procent van hen verwacht dat de omzet zal toenemen, maar 18 procent verwacht dat de omzet zal afnemen in het vierde kwartaal. In Nederland als geheel verwacht 28 procent van de ondernemers in de industrie dat de omzet zal toenemen, en 18 procent dat de omzet zal afnemen. Ook wat betreft orderpositie staan de Utrechtse industriële ondernemers er iets slechter voor: zij hebben nog voor 2,9 maanden werk in portefeuille, terwijl dit voor de industrie in Nederland als geheel 3,3 maanden is. De Utrechtse ondernemers in de industrie verwachten net als de afgelopen kwartalen ook dat de personeelssterkte zal inzakken: er zijn meer ondernemers die verwachten dat hun personeelssterkte zal dalen dan andersom (per saldo -10,4). De verwachtingen reflecteren een gebrek aan vertrouwen onder de ondernemers in de industrie, wat te verklaren is door de hoge afhankelijkheid van de export, die op zijn beurt wordt beïnvloed door de onrust op de financiële markten. Dit is ook te zien aan het Nederlandse producentenvertrouwen dat in oktober wederom is gedaald*. *Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Industriemonitor
  8. 8. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012BouwErvaringen omzet derde kwartaal minder negatief dan verwachtHet derde kwartaal hebben zowel in de provincie Utrecht als landelijk meer ondernemers in de bouween omzetdaling gezien dan een omzetstijging. Echter in de provincie Utrecht is dit aantal meegevallen,de verwachtingen waren namelijk pessimistischer. Vooruitkijkend naar de resultaten van het vierdekwartaal is in de provincie Utrecht een opmerkelijke opleving te zien: de ondernemers die eenomzetstijging verwachten zijn in verhouding namelijk veel talrijker dan landelijk het geval is. In deprovincie Utrecht verwachten dus veel ondernemers het jaar nog positief af te sluiten. Op het gebiedvan personeelssterkte en economisch klimaat is echter een behoorlijk negatieve ontwikkeling te zien.Resultaten omzet bouw Bouw - omzet realisatie en verwachting 30Realisatie kwartaal 3 2011 20Omzet provincie Utrecht is: 10 saldo (positief-negatief)Toegenomen 8 % 0Gelijk gebleven 77 % -10Afgenomen 15 % -20Saldo -6,9 -30Omzet Nederland is: -40Toegenomen 15 % -50 Provincie Utrecht - RealisatieGelijk gebleven 57 % -60 Provincie Utrecht - VerwachtingAfgenomen 28 % Nederland - Realisatie -70Saldo -13,1 Nederland - Verwachting -80 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Omzet provincie Utrecht zal:Toenemen 34 %Gelijk blijven 48 % Utrechtse ondernemers in de bouw vonden het sinds de start van deAfnemen 17 % bouwcrisis in 2010 erg moeilijk om in te schatten hoe het komendeSaldo +17,0 kwartaal zou gaan. Dit liet zien dat de bouw in de provincie Utrecht er nog niet is qua herstel en stabilisatie. Ook de ervaringen van het derdeOmzet Nederland zal: kwartaal bevestigen dit beeld: er zijn meer ondernemers dieToenemen 17 % omzetstijging hebben gerealiseerd dan verwacht, net als dat er minderGelijk blijven 53 % ondernemers zijn die een omzetdaling hebben ervaren dan verwacht.Afnemen 30 % Alsnog zijn er meer ondernemers met een omzetdaling in het derdeSaldo -12,5 kwartaal dan andersom, namelijk 15 procent tegenover 8 procent. Voor het grootste gedeelte van de ondernemers in de Utrechtse bouw (77 procent) is de omzet echter gelijk gebleven. Landelijk is een verdeelder en pessimistischer beeld te zien dan in de provincie Utrecht het geval is. De verwachtingen van de ondernemers in de bouw in de provincie Utrecht voor het vierde kwartaal zijn verrassend positief: 34 procent van hen verwacht een omzetstijging. Daarentegen verwacht 17 procent van de ondernemers in de Utrechtse bouw een omzetdaling. Dit laat zien dat er een redelijk grote verdeeldheid is in de sector. In de bouw in Nederland als geheel zien ondernemers het in verhouding een stuk vaker negatief in dan het geval is in de provincie Utrecht. Wat de verwachtingen voor de omzet extra verrassend maakt is dat in de bouw de verwachtingen voor het economisch klimaat juist zeer pessimistisch zijn: in de provincie Utrecht verwacht 70 procent van de ondernemers in de bouw dat het economisch klimaat zal verslechteren in het vierde kwartaal. Ook verwacht 36 procent van de ondernemers in de Utrechtse bouw dat de personeelssterkte in het vierde kwartaal afneemt, tegenover 4 procent met de verwachting dat de personeelssterkte zal toenemen.
  9. 9. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012GroothandelNa tegenvallend derde kwartaal verwachtingen overwegend positiefHoewel ondernemers in de groothandel van de provincie Utrecht redelijk positieve verwachtingen voorde omzet van het derde kwartaal hadden, blijft de realisatie hiervan achter. Er zijn namelijk meerondernemers met een omzetdaling dan verwacht. Hiermee zit de provincie Utrecht op één lijn met hetlandelijke beeld. De verwachtingen voor de omzet van het vierde kwartaal zijn positiever, daarbij zijn ermeer ondernemers die een omzetstijging verwachten dan andersom. Wat betreft de personeelssterkteis weinig verdeeldheid, de meeste ondernemers verwachten dat deze in het vierde kwartaal gelijk zalblijven.Resultaten omzet groothandel Groothandel - omzet realisatie en verwachting 40 30Realisatie kwartaal 3 2011Omzet provincie Utrecht is: 20 saldo (positief-negatief)Toegenomen 30 % 10Gelijk gebleven 40 % 0Afgenomen 30 % -10Saldo -0,2 -20Omzet Nederland is: -30Toegenomen 29 % -40 Provincie Utrecht - RealisatieGelijk gebleven 40 % -50 Provincie Utrecht - VerwachtingAfgenomen 31 % Nederland - Realisatie -60Saldo -0,8 Nederland - Verwachting -70 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Omzet provincie Utrecht zal:Toenemen 37 %Gelijk blijven 45 % De positieve verwachtingen die de ondernemers in de UtrechtseAfnemen 18 % groothandel hadden voor het derde kwartaal zijn anders uitgevallen:Saldo +18,4 hoewel 37 procent van de ondernemers de verwachting had dat de omzet zou stijgen, is dit voor 30 procent daadwerkelijk het gevalOmzet Nederland zal: geweest. Ook heeft 30 procent van de ondernemers in de groothandelToenemen 33 % van de provincie Utrecht de omzet zien dalen. Bovendien hebben meerGelijk blijven 51 % ondernemers hun omzet uit export zien dalen (24 procent) danAfnemen 26 % andersom (20 procent). Dit verdeelde beeld is ook in de groothandel inSaldo +19,8 Nederland als geheel te zien. De verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn overwegend positief: 37 procent van de ondernemers in de Utrechtse groothandel verwachte een toename van de omzet, 18 procent verwacht een afname. Ook in de groothandel in Nederland als geheel zijn de verwachtingen per saldo positief. Op het gebied van personeelssterke hebben de ondernemers in de Utrechtse groothandel een per saldo licht negatieve verwachting voor het vierde kwartaal: 7 procent verwacht dat de personeelssterkte zal stijgen, terwijl 11 procent verwacht dat deze zal dalen. Het grootste aandeel van de ondernemers verwacht echter dat de personeelssterkte gelijk zal blijven: 82 procent. Hiermee zijn de verwachtingen in de provincie Utrecht per saldo net iets negatiever dan landelijk het geval is.
  10. 10. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012DetailhandelNa tegenvallend derde kwartaal voorzichtige verwachtingen omzet vierde kwartaalDe ervaringen van de omzet van het derde kwartaal van dit jaar waren voor detaillisten, zowel voor deprovincie Utrecht als landelijk, vaker negatief dan verwacht. Dit laat zien dat het lageconsumentenvertrouwen en de dalende uitgaven de detaillisten niet onberoerd laten. De verwachtingenvoor het vierde kwartaal zijn positiever, maar een stuk minder positief dan de omzetverwachtingen voorhet vierde kwartaal van 2010. Dit laat zien dat het herstel dat was ingezet in 2011 is afgezwakt, en zelfsomgekeerd.Ervaring omzet detailhandel 40 Detailhandel - omzet realisatie en verwachtingRealisatie kwartaal 3 2011 30Omzet provincie Utrecht is: saldo (positief-negatief) 20Toegenomen 20 %Gelijk gebleven 39 % 10Afgenomen 41 % 0Saldo -20,9 -10Omzet Nederland is: -20Toegenomen 23 % Provincie Utrecht - RealisatieGelijk gebleven 34 % -30 Provincie Utrecht - VerwachtingAfgenomen 43 % -40 Nederland - RealisatieSaldo -20,1 Nederland - Verwachting -50 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Omzet provincie Utrecht zal:Toenemen 35 %Gelijk blijven 45 % De omzet van de detailhandel laat sinds de start van deAfnemen 20 % Conjuctuurenquête zeer trouw een seizoenspatroon zien, metSaldo +14,5 inzinkingen in het eerste en derde kwartaal, en pieken in tweede en vierde kwartaal. Ook de dip in de ervaringen van de omzet in het derdeOmzet Nederland zal: kwartaal past in dit patroon, echter is deze dieper dan verwacht. Zo heeftToenemen 38 % 41 procent van de ondernemers in de Utrechtse detailhandel eenGelijk blijven 40 % omzetdaling ervaren, terwijl 32 procent dit had verwacht. In deAfnemen 22 % detailhandel in Nederland als geheel is ditzelfde beeld herkenbaar.Saldo +16,5 Ook de verwachtingen voor het vierde kwartaal laten een negatieve tendens zien. Hoewel er meer ondernemers zijn die een omzetstijging verwachten (35 procent) dan andersom (20 procent), liggen deze verwachtingen minder positief dan de oorspronkelijke verwachtingen voor het vierde kwartaal van 2010. Toen verwachtte namelijk 41 procent van de ondernemers in de Utrechtse detailhandel een omzetstijging, tegenover 13 procent waarbij een omzetdaling werd verwacht. Wat betreft personeelssterkte verwachten de ondernemers in de Utrechtse detailhandel per saldo een negatieve ontwikkeling: 11 procent van hen verwacht een toename van het personeelsbestand, maar 17 verwacht een afname. Deze overwegend negative ervaringen en verwachtingen in de detailhandel laten zien dat na een zeer kort herstel in het einde van 2010 een licht neerwaardse trend is ingezet. Dit kan verklaard worden door de achterblijvende koopkracht van de gemiddelde Nederlander en het steeds verder dalende consumentenvertrouwen*. *Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek.
  11. 11. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012Zakelijke dienstverleningDramatisch dieptepunt omzet Utrechtse zakelijke dienstverlening derde kwartaalDe omzet van het derde kwartaal in de Utrechtse zakelijke dienstverlening laat een dramatischdieptepunt zien: ondernemers die de omzet hebben zien dalen zijn ten opzichte van de ondernemers diede omzet hebben zien stijgen in een grote meerderheid. Landelijk is het beeld ook overwegend negatief,maar minder extreem. De voor de provincie Utrecht belangrijke zakelijke dienstverlening was deafgelopen kwartalen reeds aan het worstelen en blijft het ook in het derde kwartaal moeilijk hebben. Deverwachtingen voor het vierde kwartaal zijn positiever: meer ondernemers in de zakelijkedienstverlening verwachten een omzetstijging dan andersom.Ervaring omzet zakelijke Zakelijke dienstverlening - omzet realisatie en verwachtingdienstverlening 40 30Realisatie kwartaal 3 2011 saldo (positief-negatief)Omzet provincie Utrecht is: 20Toegenomen 12 %Gelijk gebleven 47 % 10Afgenomen 41 % 0Saldo -28,6 -10Omzet Nederland is: Provincie Utrecht - RealisatieToegenomen 22 % -20 Provincie Utrecht - VerwachtingGelijk gebleven 48 % -30 Nederland - RealisatieAfgenomen 30 % Nederland - VerwachtingSaldo -8,1 -40 08 Q3 08 Q4 09 Q1 09 Q2 09 Q3 09 Q4 10 Q1 10 Q2 10 Q3 10 Q4 11 Q1 11 Q2 11 Q3 11 Q4Verwachting kwartaal 4 2011Omzet provincie Utrecht zal:Toenemen 32 % De zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht liet al een moeizaamGelijk blijven 52 % herstel zien na de crisis in 2009. In de resultaten van het derde kwartaalAfnemen 16 % is echter geen sprake meer van herstel, maar van een forse inzinking. 41Saldo +16,7 procent van de ondernemers in de Utrechtse zakelijke dienstverlening heeft namelijk een omzetdaling gezien in het derde kwartaal, terwijl 28Omzet Nederland zal: procent dit had verwacht. Slechts 12 procent van de ondernemers in deToenemen 34 % Utrechtse zakelijke dienstverlening heeft een omzetstijging gerealiseerd.Gelijk blijven 54 % In de zakelijke dienstverlening in Nederland als geheel is het beeldAfnemen 12 % minder negatief, daar heeft namelijk 30 procent van de ondernemers eenSaldo +21,6 omzetdaling ervaren en 22 procent een omzetstijging. De verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn verrassend positief. Zo verwacht 32 procent van de ondernemers in de Utrechtse zakelijke dienstverlening een omzetstijging, tegenover 16 procent van hen die een omzetdaling verwacht. Het beeld in Nederland als geheel is nog net iets positiever. Gezien de instabiliteit van de omzetervaringen in de sector is het echter de vraag of de ondernemers deze verwachting zullen waarmaken. Ook de personeelssterkte in de zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht heeft een flinke dip gehad in het derde kwartaal. 44 procent van de ondernemers zag de personeelssterkte dalen, tegenover 11 procent waar een stijging is gerealiseerd. Hiermee wijkt Utrecht behoorlijk af van het landelijke beeld, waar 25 procent een afname van de personeelssterkte zag en 18 procent een toename. De verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn op dit gebied iets minder negatief, 21 procent van de ondernemers in de Utrechtse zakelijke dienstverlening verwacht een stijging in de personeelssterkte, 30 procent een daling.
  12. 12. Provincie Utrecht Algemeen > Woord vooraf / COEN in het kort / Economisch klimaat / Omzet / Personeelssterkte / Export Sectoren > Industrie / Bouw / Groothandel / Detailhandel / Zakelijke dienstverlening Verwachtingen 2012Verwachtingen 2012Nieuwe jaar wordt voorzichtig optimistisch tegemoet gezienZowel ondernemers in de provincie Utrecht als in Nederland als geheel zien het nieuwe jaar op hetgebied van omzet overwegend optimistisch tegemoet. Er zijn namelijk meer ondernemers die eenomzetstijging verwachten dan andersom. Ook op het gebied van omzet uit export zijn de verwachtingenoverwegend positief, hoewel dit in de provincie in mindere mate is dan landelijk het geval is. Deverwachtingen van de personeelssterkte laten een ander beeld zien: daar zijn er namelijk zowellandelijk als in de provincie Utrecht meer ondernemers die verwachten dan in 2012 hunpersoneelssterkte zal dalen dan andersom.Verwachtingen 2012 Verwachtingen 2012Omzet:Omzet provincie Utrecht zal: Omzet Omzet uit export PersoneelssterkteToenemen 26 % Provincie Provincie ProvincieGelijk blijven 58 % Utrecht Nederland Utrecht Nederland Utrecht NederlandAfnemen 16 %Saldo +10,9 15% 18% 16% 26% 28% 26%Omzet Nederland zal:Toenemen 28 %Gelijk blijven 55 %Afnemen 17 %Saldo +11,5 66% 67% 58% 55% 72% 63%Omzet uit export:Omzet uit export provincieUtrecht zal:Toenemen 18 %Gelijk blijven 72 % 16% 17% 18% 18% 10% 11%Afnemen 10 %Saldo +8,7 Neemt toe Blijft gelijk Neemt afOmzet uit export Nederland zal: Zoals elk jaar doet de Conjunctuurenquête in het vierde kwartaal ookToenemen 26 % uitvraag naar de verwachtingen van het komende jaar. Deze zijn voorGelijk blijven 63 % 2012 voorzichtig positief, ondanks de negatieve ervaringen van hetAfnemen 11 % derde kwartaal van 2011.Saldo +14,5 Wat betreft de omzetverwachtingen zijn er meer optimisten danPersoneelssterkte: andersom: 26 procent van de ondernemers in de provincie UtrechtPersoneelssterkte provincie verwacht in 2012 een omzetstijging, 16 procent verwacht eenUtrecht zal: omzetdaling. Hierbij zijn de verschillen tussen de sectoren groot. Zo zijnToenemen 16 % er in de Utrechtse bouw, industrie en detailhandel juist meer pessimistenGelijk blijven 66 % dan optimisten wat betreft de omzet. In de Utrechtse zakelijkeAfnemen 18 % dienstverlening zijn de verwachtingen juist opvallend positief.Saldo -1,5 Op het gebied van omzet uit export blijft de provincie Utrecht iets achterPersoneelssterkte Nederland op het landelijke beeld, maar is alsnog positief. 18 procent van dezal: exporterende ondernemers verwacht dat de omzet uit export zal stijgen,Toenemen 15 % 10 procent verwacht dat deze zal dalen. Hierbij is vooral de groothandelGelijk blijven 67 % positief gestemd. Wat betreft de verwachtingen van de exporterendeAfnemen 18 % industrie zijn er juist iets meer pessimisten dan optimisten.Saldo -3,0 De verwachtingen van de personeelssterkte zijn zowel in de provincie Utrecht als landelijk overwegend negatief gestemd. In de provincie verwacht 16 procent een toename van de personeelssterkte, maar 18 procent verwacht een afname ervan. Vooral de bouw en industrie hebben negatieve verwachtingen op dit gebied.
  13. 13. ColofonSamenstelling en redactie:Deze publicatie is een samenwerking vanKvK Midden-Nederland en KvK Gooi-, Eem- en FlevolandVoor meer informatie kunt u contact opnemen met:Kamer van Koophandel Midden-NederlandRenée van den Bremer, afdeling regionale economieT 030 239 6 650E renee.vanden.bremer@kvk.nl

×