• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Ask.kgb iv.les 4.neoclassicisme en romantiek, sk + bk.samenvatting
 

Ask.kgb iv.les 4.neoclassicisme en romantiek, sk + bk.samenvatting

on

  • 457 views

 

Statistics

Views

Total Views
457
Views on SlideShare
457
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ask.kgb iv.les 4.neoclassicisme en romantiek, sk + bk.samenvatting Ask.kgb iv.les 4.neoclassicisme en romantiek, sk + bk.samenvatting Document Transcript

    • 1 ‘Kunst: Goed bekeken’ – Blok IV Barok en Rococo, Neoclassicisme en Romantiek, Realisme en Impressionisme Samenvatting college 4: Romantiek en Neoclassicisme Schilderkunst en Beeldhouwkunst Romantische schilderkunst in Engeland De Romantische schilderkunst in Engeland kan worden onderverdeeld in twee stromingen: - in de ene staat de mens centraal in een visionaire wereld (Füssli en Blake) - in de andere staat de natuur centraal (Contable, Turner) Johann Heinrich Füssli (Zwitser van geboorte, maar woonachtig in Engeland) heeft net als Goya een voorliefde voor het macabere, akelige en spookachtige Zo laat zijn ‘Nachtmerrie’ (1781) een angstaanjagend beeld zien, gevuld met mysterie en paniek, gecombineerd met een vreemde ‘zwarte’ humor Johann Heinrich Füssli, De nachtmerrie, 1785-90, olie op doek, 76 x 64 cm, Goethemuseum, Frankfurt Gorechtkade 37a 9713 BE Groningen 06 – 5498 5197
    • 2 William Blake zal een geheel eigen stijl en onderwerpskeuze ontwikkelen Blake is van mening dat de oude traditionele Christelijke waarden vervangen dienen te worden door een persoonlijke en subjectieve godsbeleving Hij put daarbij uit eigen ervaringen, maar ook uit de werken van schrijvers als Dante, Shakespeare en Milton Blake is een man v.h. gevoel i.p.v. het verstand, een romanticus Hij blijkt een mystieke inslag te hebben en krijgt visioenen die hem later in z'n leven zullen leiden In zijn eigen profetische boeken schept hij een persoonlijke mythologie, met science fiction-achtige figuren als ‘Nobodaddy’ Blake’s voorstellingen zijn complex en moeilijk, maar blijven nog wel verhalend In de landschappen van William Turner komt de Romantische voorliefde voor het pittoreske en het sublieme goed tot zijn recht Turner legt de nadruk op het noodlot, op de hulpeloosheid v.d. mens t.o.v. het natuurgeweld De mens staat nietig tegenover de krachten v.d. natuur Voorbeelden: - ‘Sneeuwstorm terwijl Hannibal over de Alpen trekt’, 1812 - ‘De brand in The House of Parliament’, 1835 - ‘Het slavenschip’, 1840 De landschappen zijn wel gestoffeerd, maar de figuurtjes zijn relatief klein en vallen in het niet bij de overweldigende natuur William Turner, Houses of Parliament on fire (16 Okt. 1834), 1835, olie op doek, 91 x 122 cm, Museum of Art, Philadelphia
    • 3 De andere belangrijke Engelse Romantische landschapsschilder is John Constable De stijl van Constable verschilt wezenlijk van die van Turner: hij verzet zich resoluut tegen alles wat naar fantasie zweemt Hij is van mening dat de landschapschilder uit moet gaan van waarneembare feiten en schildert daarom bestaande plekken in zijn eigen omgeving Daartoe maakt hij talloze voorstudies, waarin hij met meteorologische interesse de eindeloze schakeringen en kleurtonen in de lucht en de wolken probeert vast te leggen Constable probeert op deze wijze het overweldigende v.d. natuur tot uiting te brengen Voor Constable was de lucht 'de toetssteen, maatstaf en voornaamste orgaan van het sentiment' De Romantische schilderkunst in de Verenigde Staten De Romantische schilderkunst in de VS kent dezelfde twee richtingen als in Engeland Benjamin West en Singleton Copley zijn de belangrijke vertegenwoordigers v.d. richting waarin de nadruk wordt gelegd op het handelen v.d. mens NB. Beide mannen zijn Amerikaans van afkomst, maar zullen zich vestigen in Europa, in Engeland De werken van Benjamin behoren tot de historieschilderkunst en het onderwerp is steeds 'groots en meeslepend', volgens de Romantische gedachte Een van West’s beroemdste werken is de ‘De Dood van Generaal Wolfe’ (1770) Het toont de dood v.d. Britse aanvoerder Wolfe tijdens de gevechten tussen de Britten en de Fransen in Canada Het is een heroïsche dood, als een profane heilige, geschilderd in de traditie v.h. Neoclassicisme Ook Copley’s beroemdste werk is een historiestuk, namelijk ‘Watson en de haai’ (1778) Een scène vertellend over de onbeteugelde woede v.d. natuur versus de menselijke expressie van paniek, verschrikking en doodsangst John Singleton Copley, Brooks Watson wordt gered van een aanval van een haai bij Havana, Cuba, 1778, olie op doek, 183 x 229 cm, Museum of Fine Arts, Boston.
    • 4 De tweede richting richt zich op de weergave v.d. natuur, en dan m.n. op de grootsheid v.d. natuur Een belangrijke vertegenwoordiger van dit genre is Thomas Cole Geboren en getogen in Engeland, maar op 18-jarige leeftijd naar Amerika gegaan en daar gebleven In 1825 richt hij (samen met T. Doughty en A.B. Durand) de Hudson River School of landscape painters op – zo genoemd omdat zij voornamelijk in het dal v.d. Hudson en in de Catskill Mountains werken Er gaat een voorkeur uit naar wildromantische voorstellingen v.d. ongerepte natuur Andere belangrijke Amerikaanse landschapsschilders uit deze periode zijn: - George Caleb Bingham - Frederic Church Thomas Cole's bekendste cyclus heet 'The Course of the Empire' Het symboliseert de opkomst en ondergang v.e. volk / beschaving Hierbij geeft hij zijn grandioze landschappen een symbolisch-fantastische inhoud mee Doen sterk denken aan de arcadische landschappen van Claude Lorraine uit de 17e eeuw Thomas Cole, The Course of Empire: The Savage State, 1834, olie op doek, 100 x 161 cm, The New York Historical Society Romantische schilderkunst in Duitsland In Duitsland komen de ideeën v.d. Romantiek ook het beste tot uitdrukking in de landschapschilderkunst Kenmerkend voor de stijl in Duitsland : - onpersoonlijk en zorgvuldig - geen 'subjectief handschrift' maar een gladde, vlakke schilderwijze (meer 'Poussiniste' dan Rubeniste')
    • 5 Veruit de belangrijkste Romantische schilder in Duitsland is Caspar David Friedrich Bij Friedrich wordt de grootsheid v.d. natuur haast verheven tot een natuurreligie Zijn schilderijen hebben een desolaat en zwaarmoedig karakter, dat mede is bepaald door zijn persoonlijke leven Zo verliest hij al op 7-jarige leeftijd zijn moeder en op 13-jarige leeftijd verdrinkt zijn eigen broer voor zijn ogen terwijl die hem zojuist heeft gered v.d. verdrinkingsdood Friedrich wil vooral tot uitdrukking brengen dat de mens nietig is t.o.v. de natuur en haar verschijnselen De figuren in zijn landschappen staren vaak in het oneindige ‘Mönch am Meer’ (1808-1809) is een van zijn mooiste en bekendste werken Het toont de immense weidsheid v.h. landschap in zwaarmoedige tinten Een klein, nietig en eenzaam figuurtje vormt de enige stoffering Caspar David Friedrich, Mönch am Meer, 1808-'09, o/d, 110 x 171 cm, Berlin, Schloß Charlottenburg. NEDERLAND In Nederland was de romantiek niet zo heftig als in het buitenland Terwijl kunstenaars in Duitsland en Engeland de meest dramatische momenten in de natuur voor hun schilderijen kozen, hielden hun Nederlandse collega's het meer bij wat gematigder romantische taferelen In feite blijft men vooral trouw aan de voorbeelden uit de Gouden Eeuw, zoals bv.: - Barend Cornelis Koekoek - Andreas Schelfhout Desondanks laat Wijnand Nuyen met zijn ‘Schipbreuk op een rotsachtige kust’ (1837) een voor Nederland zeldzame uiting v.d. internationale Romantiek zien Een schipbreuk in de trant van William Turner
    • 6 BEELDHOUWKUNST IN DE NEGENTIENDE EEUW In algemene zin volgt de beeldhouwkunst de ontwikkelingen v.d. schilderkunst Ook in de beeldhouwkunst is er sprake v.e. Neoclassicistische stroming, die zich in alles richt op onderwerpen en stijlen v.d. antieke beeldhouwkunst, en een Romantische stroming, die zich vooral richt op het uitbeelden van emoties en dramatische gebeurtenissen Neoclassicistische beeldhouwkunst De invloedrijke Johann Winckelmann zou antieke beelden aanprijzen als de belichaming v.e. esthetisch ideaal, dat universeel was en niet gebonden aan tijd of plaats Deze voorbeelden moeten worden geïmiteerd door 18e en 19e -eeuwse kunstenaars Die stellen zich dan ook ten doel om 'moderne klassieken' te vervaardigen De Italiaan Antonio Canova is de grootste beeldhouwer van zijn generatie Hij zal door heel Europa worden voorzien van opdrachten Canova zal zich gaan richten op de door Winckelmann gepropageerde stijl Antonio Canova, Amor en Psyche, 1786-93, marmer, h. 168 cm, Musée du Louvre, Parijs
    • 7 In ‘Amor en Psyche’ (1786-1793) beeldt hij een mythologische thema uit in een perfect Klassieke stijl De figuren zijn sterk geïdealiseerd, vertonen een absolute schoonheid en zijn perfect glad afgewerkt Vanuit de uiterste hoeken v.h. beeldhouwwerk wordt de spanning opgebouwd naar het centrum toe Daar wordt het moment vlak voor de kus cirkelvormig omarmd door Psyche ’s armen Aan de positie is te zien dat hij van boven komt : is het hemelse Zij is gebonden aan aarde, is menselijk, aardse sterveling Prachtige compositie In 1806 arriveert Canova in Rome, i.o.v. Napoleon Canova krijgt de opdracht om een sculptuur te maken van Napoleon als Frans generaal Echter, Canova maakt een antikiserend naaktbeeld van Napoleon als de Griekse oorlogsgod Ares, dat sterkt lijkt op de door Winckelmann zo bejubelde Apollo Belvedere (c. 300 v.Chr.) Berthel Thorvaldsen, Ganymedes geeft adelaar van Zeus te drinken, 1817, Thorvaldsen Museum Kopenhagen Canova blijft gedurende de 19e eeuw hét voorbeeld voor elke ambitieuze beeldhouwer Hij is onafhankelijk, werkt niet voor één opdrachtgever en is daarom vrij om 'moderne klassieken' te maken De enige die er ook daadwerkelijk in slaagt om hem na te volgen is de Deen Berthel Thorvaldsen
    • 8 Thorvaldsen breekt door met ‘Jason en het Gulden Vlies’ (1803-1828) Voor dit beeld hebben beelden uit de Klassieke Oudheid model gestaan, zoals de Apollo Belvedere en de Doryphoros van Polykleitos Thorvaldsen werkt niet naar de natuur, maar vanuit studie v.d. Klassieke sculptuur Het beeld toont een geïdealiseerde schoonheid, is sereen en ademt een innerlijke rust Allemaal zeer tegengesteld aan de voorgaande Barok (Bernini), waar dit zich tegen afzet Bovendien, het frontale aanzicht overheerst: de helderheid v.d. contour is een belangrijk aspect (denk ook aan de Neoclassicistische schilderkunst), getuige ook zijn reliëf-achtige sculptuur van ‘Ganymedes en de adelaar van Zeus’ (1817) Romantische beeldhouwkunst Naast deze Neoclassicistische stroming met haar verheven onderwerpen bestaat de Romantische stroming, die qua stijl en onderwerpen aansluit bij dezelfde stroming in de schilderkunst De onderwerpen zijn ontleend aan de natuur en haar oerkrachten, en aan het menselijk drama Auguste Préault laat met zijn reliëf ‘Slachting’ (1834) vooral zien dat hij geïnteresseerd is in de weergave van extreme fysieke en emotionele gesteldheid De irrationele ruimte is volledig gevuld met expressieve vertekeningen Agressief en gewelddadig Om welke gebeurtenis het precies gaat, wordt in midden gelaten: typisch Romantisch Een angstaanjagende, apocalyptische gebeurtenis waarin de mens machteloos staat Auguste Préault, Slachting, 1834, Musée des Beaux Arts Chartres
    • 9 BOUWKUNST De bouwkunst v.d. 19e eeuw laat enerzijds gebouwen zien in neostijlen, ontworpen door architecten opgeleid aan de Académies En anderzijds gebouwen, die uitblinken in de toepassing van moderne materialen, ontworpen door ingenieurs opgeleid aan polytechnische scholen De laatste categorie wordt ook wel ‘ingenieurskunst’ genoemd Voorbeelden van neostijlen: - C. Barry / W. Pugin / A. Northmore, Houses of Parliament, 1839-1860, London - Charles Garnier, Opéra de Paris, 1861-1874 - Pierre Cuypers, Rijksmuseum Amsterdam, 1881-1886 Begin 19e eeuw begint men geleidelijk nieuwe materialen en technieken te gebruiken De grootste vooruitgang die in de bouwkunst wordt geboekt, is de toepassing van ijzer Voorheen was het nooit als bouwmateriaal benut, maar nu, in het industriële tijdperk, wordt het steeds vaker toegepast En dan vooral voor fabrieken, pakhuizen, flatgebouwen en warenhuizen De gebruik van ijzer zorgt voor sneller en goedkoper bouwen St. Georges Church in Everton (c.1812) is ontworpen naar voorbeeld v.d. Kapel van Hendrik VII in Westminster Abbey, maar de kapconstructie is nu opgebouwd in ijzer Qua vorm is het nog Neogotisch, maar qua materiaalgebruik is het helemaal modern De palmenkas v.d. Kew Gardens bij Londen (1844-1848) toont een schilderachtige toepassing van moderne grote glasplaten gecombineerd met een ijzeren constructie Maar veruit de meest revolutionaire toepassing van moderne bouwmaterialen en – methoden is te zien bij het Londense Crystal Palace (1851) v.d. kassenbouwer Joseph Paxton Joseph Paxton, Crystal Palace, interieur, 1851, Londen © ASK history, 2011.