Hoe voorkomt u rampen?

897 views

Published on

Hoe voorkomt u rampen?

De vuurwerkramp. De ramp met Chempie-Pack in Moerdijk. De grote cafébrand in Volendam. Ook grote rampen kennen een oorsprong die vaak heel vergelijkbaar is.

Maatschappijbreed zien we een terugtredende overheid. Minder controles, minder richtlijnen, minder wetten en minder regels. Dat klinkt aantrekkelijk. Maar tegelijkertijd verdwijnt daarmee een vangnet, want de verantwoordelijkheid komt écht bij de ondernemer te liggen.

De hamvraag bij veiligheid is dan ook altijd: wat heb je er voor over? Wat wil je investeren in de voorkoming van een ongeluk dat je zelf onwaarschijnlijk acht? Er zullen altijd concessies gedaan moeten worden. Bijvoorbeeld op het gebied van organisatie, comfort of geld. En wat kunnen de consequenties zijn wanneer je niet investeert in veiligheid? Immers: 80 procent van de ongevallen komt door menselijk falen. Geoplan geeft u tips en antwoord op de bovengenoemde vragen in de nieuwe whitepaper 'hoe voorkomt u rampen'.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
897
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hoe voorkomt u rampen?

  1. 1. GeoplanWhitepaper CURSUSSEN EN CONGRESSEN Hoe voorkomt Whitepaper u rampen? www.geoplan.nl
  2. 2. Hoe voorkomt u rampen?Hoe vooRkomtu Rampen?Maatschappijbreed zien we een terugtredende overheid.Minder controles, minder richtlijnen, minder wettenen minder regels. Dat klinkt aantrekkelijk. Maartegelijkertijd verdwijnt daarmee een vangnet, want deverantwoordelijkheid komt écht bij de ondernemer teliggen. Want die moet de richtlijnen op een juiste manierinterpreteren en zelf een inschatting maken van wat veiligis en wat niet. En als er dan ergens iets misgaat, is het veellastiger om te volstaan met de opmerking ‘maar ik heb meaan de regels gehouden.’De hamvraag bij veiligheid is dan ook altijd: wat heb je ervoor over? Wat wil je investeren in de voorkoming van eenongeluk dat je zelf onwaarschijnlijk acht? Er zullen altijdconcessies gedaan moeten worden. Bijvoorbeeld op hetgebied van organisatie, comfort of geld. En wat kunnen deconsequenties zijn wanneer je niet investeert in veiligheid?Immers: 80 procent van de ongevallen komt door menselijkfalen.Ramp de; v(m) -en grootongelukDat is althans de betekenis die Van Dale aan het woordgeeft. Maar ook binnen deze definitie is er een hele bredeinterpretatie mogelijk. Bovendien zal die per persoonverschillen. Denk aan slachtoffer, overheid, ondernemer,hulpdiensten.Grotesk hoeft een incident volgens deze whitepaper niet tezijn om een ramp genoemd te worden. Een forse schade,dode, gewonden, maatschappelijke impact, een besmettingof persoonlijk letsel zijn zomaar wat voorbeelden die weonder deze noemer scharen.www.geoplan.nl
  3. 3. Hoe voorkomt u rampen?De DRie ooRzakenDe vuurwerkramp. De ramp met Chempie-pack in moerdijk. De grote cafébrand in volendam. ook grote rampenkennen een oorsprong die vaak heel vergelijkbaar is. en de oorzaak van dergelijke incidenten vallen in te delen in driecategorieën: • een technische oorzaak. Bijvoorbeeld een mankement • een organisatorische oorzaak. zoals een gebrek aan toezicht of onderhoud • een gedragsoorzaak. Denk aan onoplettendheid, slordigheid, gehaastheidIn veel potentieel gevaarlijke situaties kunnen techniek, organisatie en gedrag elkaar compenseren. Denk aan een verscherpttoezicht wanneer er een technisch mankement optreedt. Daarom is er in bijna alle rampscenario’s sprake van alledrie deoorzaken. Zoals in maart 2005, toen er in Texas een raffinaderij van BP ontplofte. De 15 doden en 170 gewonden werdenveroorzaakt door een gebrek aan onderhoud (organisatorische oorzaak), een verkeerd handelen (gedragsoorzaak) en eenmankement (technische oorzaak). Het is de nadruk op de factoren, die per ramp verschillen.In Japan achtte men het scenario van een vloedgolf en aardbeving zo ongeloofwaardig, dat men het negeerde. Maareen kerncentrale zonder stroom koelt niet, waardoor er direct problemen ontstaan. Voorbeelden van goede controle zijnuiteraard minder bekend, maar in november brandde er in het Groningse Farmsum een natriumfabriek af. Een potentiëleramp werd afgewend en ook het publiek had meteen het idee dat er controle was. Er was goede communicatie, er warengeen betuttelende woorden van ‘het valt wel mee’ en de genomen voorzorgsmaatregelen waren adequaat.www.geoplan.nl
  4. 4. Hoe voorkomt u rampen?Techniek dierbare verloren bij een auto-ongeluk – zal een werknemer wel handelen naar de voorschriften. Gedragsverandering isEnkele voorbeelden van maatregelen waarmee je de gelukkig wel trainbaar. Het kan interessant zijn om ook eenstechnische factor kunt minimaliseren zijn onder meer anders te kijken naar gedragsverandering. Misschien is hetsprinklers, brandwerende deuren en beschermende kleding. ook wel zo lastig, omdat het doorgaans vooral beta’s zijn dieOm de eerste categorie oorzaken verder te beperken, is de verandering zouden moeten begeleiden. De professionalssinds vorig jaar de nieuwe machinerichtlijn van kracht. van Arboplan kijken door een andere bril en dat kan heel ergHierdoor moeten alle machines en installaties voldoen waardevol zijn.aan nieuwe eisen. Er is veel veranderd door de nieuwemachinerichtlijn, vooral bij niet zelfstandig werkendemachines. De Arbeidsinspectie heeft dan ook aangegeven Veiligheidscultuurextra te controleren dit jaar. Gedragsverandering begint vaak bij een cultuurverandering.Organisatie Want veiligheid heeft naast alle ‘harde’ aspecten van beveiliging vooral ook een sociale dimensie: als medewerkers zich binnen hun team van collega’s nietOrganisaties kunnen veel doen om incidenten te veilig voelen, is de kans op het maken van fouten grootvoorkomen. Bijvoorbeeld, door te zorgen voor en het leren ervan uiterst klein. Een zwijgcultuur is éénbrandpreventie, goede vluchtroutes of een degelijke van de grootste bedreigingen voor een veilig werkklimaat.opslag van gevaarlijke stoffen. Ook voor het werken met Daarom is het van belang, om de veiligheidscultuur tegevaarlijke stoffen is nauwkeurig beleid noodzakelijk. versterken. Dat is cruciaal om incidenten te voorkomen.Want bedrijven die werken met die stoffen stellen hun Om een cultuur te veranderen is echter geduld, tijd, begrip,werknemers bloot aan risico’s. En zijn daarvoor dan enthousiasme en draagvlak nodig. Het meetbaar makenook verantwoordelijk als er wat mis gaat. De spelregels van de veiligheidscultuur en het opstellen van een eigenveranderen regelmatig. Daarom is het van belang om op interventieplan zijn daarbinnen belangrijke elementen.tijdig bij te scholen, om zo op de hoogte te blijven van de Gevoel van onveiligheid draagt bovendien bij aan eennieuwste richtlijnen. negatieve werksfeer. Het is daarom erg belangrijk om onveiligheid binnen uw organisatie te minimaliseren,Gedragsverandering werkplezier en motivatie te verbeteren en daardoor indirect ook nog eens geld te besparen.De gedragsoorzaak is lastiger te beperken, omdat het vaakom een attitudeprobleem gaat. Wanneer werknemers Voorbeeldfunctiebijvoorbeeld dagelijks met zuren en logen werken, dankan er bij hen een houding ontstaan dat ze menen genoeg De rol van de directie is bij veel organisatie van grootervaring te hebben om bepaalde voorzorgsmaatregelen opzij belang. Ze hanteren vaak de strengste waarden. Bovendiente schuiven. Dan wordt er een comfortafweging gemaakt. hebben managers en directeuren een voorbeeldfunctie.Immers, beschermende kleding is doorgaans een beetje Wanneer ze zonder veiligheidsschoenen een werkvloerbelemmerend en wanneer je een klein klusje moet doen kan betreden, dan neemt niemand de afspraken meer serieus.ook tijd een afweging zijn om het niet zo nauw te nemen Deze waarden en normen moeten ingebed zijn in demet de regels. bedrijfscultuur. Veiligheid is geen éénmalig kunstje, vlakDat is heel menselijk. Je kunt het vergelijken met het niet- voor de audit van de controlerende instantie. Dit geldtdragen van een autogordel, wanneer je alleen maar even ook voor ISO-certificering. Het moet geborgd worden,naar de supermarkt moet. De lange termijngevolgen van een zodat het blijft leven in de organisatie. En een hele kast volincident worden dan terzijde geschoven. Maar wanneer het praktijkhandboeken verzamelen is daarbij niet voldoende.gevaar heel dichtbij komt – iemand heeft bijvoorbeeld een Een training beklijft beter.www.geoplan.nl
  5. 5. Hoe voorkomt u rampen? Regels zijn slechts richtlijnen Regels en wetten zijn voortvloeisels van politieke compromisvoorstellen. En ze zijn zo algemeen gemaakt, dat ze op een flink aantal bedrijven van toepassing zouden moeten zijn. Hierdoor zijn de wetten voor sommige bedrijven misschien te zwaar, terwijl ze voor andere organisaties niet streng genoeg. De vraag die een ondernemer zichzelf zou moeten stellen is dan ook niet: hoe voldoen we aan regels? Maar: hoe optimaliseren we de veiligheid? Met de minimumregels van de overheid voorkomen we dan ook nooit alle rampen. In de discussie na de brand in Moerdijk bij Chemie-Pack wees de ondernemer voortdurend naar de overheid. ‘Wij voldoen aan alle wetten’, ‘Wij hebben een vergunning’ en uiteindelijk kreeg zelfs de brandweer de zwartepiet toegespeeld vanwege het gebruiken van verkeerd blusmiddel. Maar de brandweer is curatief – dan heeft de ramp al plaatsgevonden. Zie het als een Olympische sporter. Wanneer je alleen maar bezig bent om allerlei limieten en kwalifacties te halen, kom je op het moment van de waarheid tekort. Nalatigheid De tijd dat het doorlopen van standaardstappen van een protocol volstond is voorbij. En door het afnemende aantal controlerende instanties verdwijnt het vangnet bij fouten ook. Wanneer er wat mis gaat, wordt je meteen verhoord door het Openbaar Ministerie. Dit was onder meer bij Chemie Pack het geval, waar ook de ARBO-coördinator zich moest verantwoorden bij het OM. Maar het gebeurt ook bij kleinere incidenten. Recent was er in een zwembad een incident bij het mengen van chloor. De oorzaak was een gedragsfout: de flessen hadden opeens dezelfde kleur waardoor er twee zuren gemend werden. Er werden twee mensen onwel, en de ondernemer is toen verhoort door het openbaar ministerie. En dat is natuurlijk een schokkende ervaring, voor kleinere ondernemers. Bij een ander zwembad had nalatigheid dodelijke gevolgen. Daar viel een luidspreker op een klein kind, dat aan zijn verwondingen kwam te overlijden. Het chloor in het zwembad vreet in het roestvrijstaal aan, dat daardoor steeds zwakker wordt. Voor de ondernemer is het nalatigheid, maar voor het OM misschien wel dood door schuld.www.geoplan.nl
  6. 6. Hoe voorkomt u rampen?Ondernemer versusoverheidEigen verantwoordelijkheid zou voorop moeten staan. Hetis aan de ondernemer om in te schatten wat een acceptabelrisico is. Laat je niet sturen door wetten en regels. Het gaater niet om wat de pakkans is bij een niet goed toepasteregel, maar wat de gevolgen kunnen zijn bij een ongeluk.De kans op controles neemt de komende jaren trouwenswel af, maar dit is geen reden om op de lauweren te rusten.Hierdoor zal er nog meer verantwoordelijkheid bij deondernemer komen te liggen. Een vangnet is er dan nietmeer: de ondernemer moet de regels en weten op de juistemanier interpreteren.Een probleem hierbij is dat er vooral bij kleinere overhedenambtenaren werken die geen specialisten zijn. Ondernemersmerken dat en overtuigen de ambtenaren té makkelijk datze volgens het boekje hun werk doen. Het zou goed zijn,wanneer milieuambtenaren zo getraind zijn dat ze meerweten dan ondernemers.Proactief scenariodenkenVoorbeelden te over van hoe het niet moet. Maar wat is danwél de juiste handelwijze? Dit is een vraag die uiteraard nieteenduidig te beantwoorden is. Proactief scenariodenken isin elk geval een attitude die veel rampen kan voorkomen.Denk aan de brandweerofficier, die ongevraagd adviesgaf toen er 40 kinderen van een scoutingclub in een oudschoolgebouwtje wilden logeren.Volgens de letter der wet is dit geen probleem, eenvergunning verstrekken lijkt dus logisch. Maar wat als erkortsluiting ontstaat in zo’n oud gebouwtje? Dan staathet in drie minuten vol met rook. De desbetreffendeburgemeester luisterde goed naar zijn officier en steldebeperkingen aan de vergunning: de logeerpartij kon alleendoorgaan wanneer er preventieve maatregelen wordengetroffen.Dit is een voorbeeld van slim risicodenken, in plaatsvan denken in kaders en richtlijnen. Competentebrandweerofficieren maken beslissingen die niet alleenvolgens de wet, maar ook ethisch gezien in orde zijn. Enwww.geoplan.nl
  7. 7. Hoe voorkomt u rampen?dit geldt ook voor de ambtenaren die betrokken zijn bij de Deze whitepaper is tot stand gekomen met hulpvergunningverlening. Want bij veel bedrijven leidt brand van Corné Bulkmans. Hij is arbeidshygiënist entot grote materiële schade (brandschade) en soms zelfs tot senior adviseur. Corné heeft een eigen adviesbureaufaillissement. Ook is het een feit dat brand en ongelukken op het gebied van arbodienstverlening. Hijfunest zijn voor het imago van een bedrijf. Daarom moeten begeleidt diverse bedrijven bij het opzetten vanondernemers risico’s leren herkennen om een gebouw goed beleid omtrent gevaarlijke stoffen, biologischete kunnen beoordelen op brandveiligheid. Een training kan agentia, geluid, verlichting, klimaat endaar bij behulpzaam zijn. ergonomische omstandigheden. tevens adviseert hij opdrachtgevers over het effectief beheersen vanOndernemen met visie arbeidshygiënische vraagstukken. Bij arboplan en Geoplan is Corné aan verschillende programma’s verbonden als trainer.Voor iedere ondernemer is een lange termijn-visieonontbeerlijk. Maar dit gaat zeker op, wanneer je eengebouw neerzet of aankoopt. Het dwingt je direct totkeuzes die met veiligheid te maken hebben. En met de www.geoplan.nl l www.freia.nlkeuzes die je op dat moment maakt, moet je jarenlangvooruit kunnen. Denk bijvoorbeeld aan goede vluchtroutes. Mocht u de inhoud van deze whitepaper willen opnemenWeet u wat uw verantwoordelijkheid is, wanneer mensen in een publicatie, reproduceren of anderszins openbaarniet zelf kunnen vluchten? Bent u in staat om de personen maken, dan gelden de wettelijke copyrightregels en heeft uwaar u wettelijk verantwoordelijk voor bent op tijd in onze schriftelijke toestemming daarvoor nodig.veiligheid te brengen? Een groot deel van de organisatiesoefent niet jaarlijks met ontruimen en evacueren. En bij nogmeer bedrijven ontbreekt een evacuatieplan.Ook hier krijgt risicodenken en belangrijke rol. Wanthet is vaak net zo belangrijk dat je kijkt naar hetvoorkomen van verlies dan het verhogen van winst.Immers, kleine incidenten kunnen grote kosten met zichmeebrengen. Wanneer een werknemer door een incidenteen jaar uit de roulatie is dan betaal je al gauw zijnmaandloon vermenigvuld met 1.8, plus de overige kosten.Reputatieschade is dan nog niet meegerekend. Goedeondernemers calculeren risico’s van meet af aan in enanticiperen op veranderende omstandigheden.En dat is niet alleen prettig voor je bedrijf, maar ook voorverzekeraars. Want die stellen steeds stringentere eisenop het gebied van bijvoorbeeld veiligheid. Natuurlijkzijn wetten, regels en risico’s een drempel wanneer jeeen bedrijf begint. Maar het hoeft niet ingewikkeld zijnof veel geld te kosten. Sterker: investeren in een goedveiligheidsbeleid levert heel veel op.www.geoplan.nl
  8. 8. Hoe voorkomt u rampen?Deze whitepaper wordtu aangeboden doorGeoplanOver onsGeoplan is al meer dan 30 jaar aanbieder vancursussen en incompanytrajecten gericht opprofessionals in de vakgebieden:• milieu• Ruimtelijke ordening• Wabo• Bouwen• energie & Duurzaamheid• toezicht & veiligheid• Gebiedsontwikkeling & GrondbeleidKenmerkend voor alle cursussen is de combinatievan praktijkgerichtheid en de laatste theoretischeinzichten. Hierbij staat een simpele filosofiecentraal: de kennisoverdracht dient op eenzodanige manier plaats te vinden dat de deelnemerer in zijn of haar werk daadwerkelijk mee aan deslag kan gaan. Daarom verwerkt Geoplan in haarcursussen vaak interactieve werkvormen zoalsworkshops, rollenspelen en (thuis)opdrachten,gecombineerd met intensieve begeleiding enrelevant ondersteunend cursusmateriaal.Vragen?Wilt u meer informatie over deze whitepaper ofover één van onze cursussen. Of heeft u anderevragen? Bel dan gerust met onze studieadviseur:Wouter de vriesT: 088-556 05 85F: 088-556 02 51E: wdevries@geoplan.nlGeoplanBurgemeester Stramanweg 1011101 aa amsterdam z-ot 088 - 556 05 70F 088 - 556 05 80e: geoplan@geoplan.nlwww.geoplan.nl

×