Your SlideShare is downloading. ×
Sustainable New Deal Voor Vlaanderen   December 2009
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Sustainable New Deal Voor Vlaanderen December 2009

1,567
views

Published on

Published in: News & Politics, Travel, Business

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,567
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
64
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. www.econopolis.be Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen November 2009 ECONOPOLIS NV Joe Englishstraat 54 - 2140 Antwerpen T 03/3 666 555 info@econopolis.be - www.econopolis.be
  • 2. Een  Duurzame  Nieuwe  Economie Met  duurzame  jobs Een  investeringsproject  voor  de   volgende  generatie November 2009
  • 3. +&$ ( () $"&(, *&" ' !' Information !"#$#%&"'()*&"!' Knowledge -!Financial -! Economic -! Sustainable -! Long term view N/ TIO TION CA A E DU UNIC M C OM Econopolis levert economisch en financieel advies. Duurzaamheid en langetermijnvisies onderscheiden ons van andere advieshuizen, naast een ongekleurde in- valshoek. Meer informatie over onze organisatie vindt U op www.econopolis.be © Econopolis NV, 2009. Alle rechten voorbehouden Verantwoordelijk uitgever : Geert Noels E-mail : info@econopolis.be Econopolis NV - Joe Englishstraat 54 - 2140 Antwerpen ECONOPOLIS NV - Duurzame New Deal voor Vlaanderen
  • 4. Inhoudsopgave Waarom een investeringsproject ? 5 Deel I - Verandering kan verlamming veroorzaken 5 Deel II - Voorbereiden voor nieuwe opportuniteiten 6 Deel III - Duurzaamheid = partnership bedrijven en overheid 10 Deel IV - De voordelen van een kleine regio 12 Deel V - Financiering door de bevolking is mogelijk 13 Een duurzame New Deal voor Vlaanderen 14 Durven anders denken... 14 Vlaamse Investeringsprojecten “Duurzame New Deal” 15 Durven investeren 16 VIA (Vlaanderen in Actie) een gezicht geven 16 Buitenlandse investeringen zijn cruciaal 18 Energie en milieu: concrete projecten 20 Vlaams Energiebedrijf 20 Vlaamse Baaien - Slimme Kustontwikkeling 22 De auto van de toekomst 24 Duurzame sociale New Deal 27 Besluit 28 CV’s 29 Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 4-
  • 5. Waarom een investeringsproject ? Deel I - Verandering kan verlamming veroorzaken 1. De economische crisis treft Vlaanderen erg hard. We zullen in de volgende jaren een sterke afname zien van een aantal sectoren die in het verleden de economische welvaart hebben gedragen. Dit creëert onzekerheid over de toekomst. 2. De wereldeconomie zit in een sterke veranderingsfase. Een juiste strategische keuze maken vandaag zal erg belangrijk zijn. De structurele verandering biedt immers ook opportuniteiten. Moeten we oude stersectoren loslaten ? Moeten we specialiseren in enkele sectoren ? Moeten we de kaart trekken van hoogtechnologie ? Moeten we ons tevreden stellen met logistiek centrum ? Hebben we een rol als dienstencentrum ? Welk soort vaardigheden moeten we ontwikkelen ? 3. Het Vlaamse familiekapitaal heeft in het verleden voor heel wat ondernemingen en initiatieven gezorgd. De bankcrisis heeft hier zware littekens nagelaten. De slagkracht van familiale groepen om nieuwe initiatieven op te starten is beperkt geworden. Dit betekent geenszins dat er geen nieuwe projecten zijn, ze zijn echter eerder kleinschalig. Vlaanderen kan wel heel wat spaarvermogen mobiliseren, maar daarvoor ontbreekt op dit moment een wervend project. 4. Het ontbreekt aan de andere kant niet aan noodzakelijke investeringsprojecten. Vlaanderen moet investeren in een nieuwe economie, in een nieuwe infrastructuur. De klimaatwijziging noopt ons tot aanpassingen om de Vlaamse kust en rivierregio’s te beschermen. Onze energie-infrastructuur moet aangepast worden aan de nieuwe technologieën. Publieke gebouwen en (sociale) woningen vragen om verbetering van isolatie, alternatieve energieën en slimmere energiesystemen. 5. Een kernidee in dit rapport is dat we in moeilijke tijden moeten durven investeren. Maar dat die investeringen de groeikracht, de weerbaarheid en de sociale verbondenheid van Vlaanderen moeten dienen. Dan schept investeren ook vertrouwen. Het kan fatalisme omzetten in optimisme. Investeren in duurzame, economisch noodzakelijke projecten met een positieve return voor de volgende generatie zal de bevolking perspectief en dus vertrouwen bieden. 6. De impuls voor een belangrijk duurzaam investeringsproject voor Vlaanderen kan best van de overheid komen. Maar een partnership met ondernemingen en private investeerders is belangrijk om verschillende redenen. Het zal de efficiëntie, de groeikracht en de sociale draagkracht van zo’n project verhogen. 7. Een Duurzame New Deal heeft dus de volgende karakteristieken: een brede visie op enkele belangrijke en noodzakelijke investeringsprojecten, met een objectieve en rationele opbrengst voor de volgende generatie, die de sociale cohesie en het vertrouwen in de toekomst zullen vertrekken, en de duurzame groeikracht van de Vlaamse economie zullen verbeteren. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 5-
  • 6. Deel II - Voorbereiden voor nieuwe opportuniteiten 1. Concreet zijn er verschillende belangrijke investeringsprojecten, die niet los van elkaar kunnen gezien worden. Ze draaien rond twee belangrijke langetermijnthema’s die grote nieuwe investeringen vereisen, en die belangrijke economische terugverdieneffecten hebben: 1.1. Energie Vlaanderen moet zich voorbereiden op de post-fossiele periode. Tevens moet er een keuze worden gemaakt wat betreft de belangrijke nucleaire energieproductie. Verder zijn er belangrijke opportuniteiten in alternatieve energievormen: zon, wind, geothermie, algen, etc. 1.2. Milieu Vlaanderen moet zich houden aan de Kyoto-akkoorden. Voor een dichtbevolkte en industriële regio lijkt dit op het eerste zicht niet eenvoudig. Maar milieu biedt ook mogelijkheden: cradle to cradle, een groen transportnetwerk, energie- efficiëntie en milieuvriendelijke activiteiten kunnen ook een belangrijk kenmerk worden van de Vlaamse economie, en op die manier een exporttroef worden. 2. Energie: van de nood een troef maken... Op energievlak heeft Vlaanderen een engagement genomen. Het wil een nieuw energiebedrijf starten (zie verder). Maar opdat dit ook echt een nieuwe dynamiek zou geven aan de Vlaamse energiemarkt, zullen enkele valkuilen moeten vermeden worden. Een eigen energiebedrijf kan verschillende belangrijke troeven voor de Vlaamse economie inhouden: 2.1. Competitieve energiekosten: dit is belangrijk voor de industrie, die vandaag klaagt dat ze te dure energieprijzen moet betalen. Concurrentie kan hierin verbetering brengen. Ook voor de gewone consument is dit een positieve zaak. 2.2. Eigen technologie ontwikkelen: verschillende nieuwe en beloftevolle technologieën worden vandaag ontwikkeld in Vlaamse bedrijven en onderzoekscentra. Ze zouden baat hebben bij een belangrijke referentiemarkt. 2.3. Verminderde importafhankelijkheid: Vlaanderen blijft te afhankelijk van import van olieproducten en gas. Daarnaast bedraagt de import van elektriciteit reeds meer dan 10% van de vraag. Eigen energie opwekken is belangrijk. Ook energie-efficiëntie speelt hierbij een niet te onderschatten rol. 2.4. Dividend voor de overheid en de bevolking. Een eigen Vlaams energiebedrijf kan een belangrijke inkomstenbron worden van de overheid, en ook dividenden genereren voor de bevolking en beleggers. Het voorbeeld van Telenet toont aan dat dit een succesvolle onderneming kan zijn voor overheid én private beleggers. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 6-
  • 7. 2.5. Impuls aan de Vlaamse industrie: verschillende Vlaamse en buitenlandse industriële bedrijven met vestigingen in onze regio zouden voordeel kunnen hebben bij deze investeringsprojecten. Door de leidende functie kunnen ze daardoor eventueel ook de buitenlandse gelijkaardige projecten gaan opvolgen, en wordt Vlaanderen een kennishub. 3. Milieu: groeien zoals China... 3.1. De markt van milieutechnologieën heeft één van de sterkste groeiritmes. De toekomstige groei wordt geschat op minstens 6% per jaar. Vandaag is dit een markt van 1,650 miljard €. In 2020 zou dit een markt worden van minsten 3,100 miljard €. 3.2. In Duitsland wordt dit ook in de praktijk omgezet. De groei van de tewerkstelling in groene jobs was er 14% tussen 2005 en 2007 (Bron: IG Metal). De inkomsten- en tewerkstellingsgroei in leidende sectoren is erg aantrekkelijk: Verwachte tewerkstellingsgroei Verwachte inkomstengroei 9%%':37$,7><"#"4$"4, 9%%':37$,7><"#"4$"4, 9%%':337,;34$'<$=$$', 9%%':337,;34$'<$=$$', 56&3#73(3-$7$(4,$(, %!!&'%!$!" 56&3#73(3-$7$(4,$(, $!!'($!#!" '$080#3-$, '$080#3-$, %!!#'%!!(" $!!)($!!*" !34$'"33#$/0"1(2$, !34$'"33#$/0"1(2$, .($'-"$$/0"1(2$, .($'-"$$/0"1(2$, !"#"$%&'"$()$#"*+$,$($'-"$, !"#"$%&'"$()$#"*+$,$($'-"$, !" #" $!" $#" %!" %#" !" #!" $!" %!" &!" 3.3. De sectoren die vandaag het meest met de groene en duurzaamheidsuitdaging worden geconfronteerd1 zijn net van strategisch belang voor de Vlaamse economie. Chemie, metaalverwerking maar ook energie en bouw worden vandaag voor de groene uitdaging geplaatst. 3.4. Milieutechnologie zal één van de strategische verankeringspunten zijn voor deze sectoren. 3.5. Een vergroening van het wagenpark richting hybride en elektrische voertuigen stimuleert niet enkel innovatie in de autosector, maar heeft ook een positief effect op de problematische uitstoot van fijn stof in Vlaanderen. Een noodzakelijke stap in de richting is de uitbouw van een netwerk van oplaadpunten. 1 Bron: studie MIT, oktober 2009 Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 7-
  • 8. 3)&45&)"#'61"'7%8&$96%"'8$%'"*'8$6%&4$:;&%"'$"' .$2$%*0%<-")2)#$%' %#" %!" $#" $!" #" !" &" !"#$"%%&$"#' ()*+' !"%&#$%' ,-%.$%' /%0112' 4. Sociale effecten: de bevolking gelooft in de groene toekomst De Vlaamse bevolking is mee met de groene economie. Duurzaamheid is ook ingeburgerd en er is een groeiende bezorgdheid bij onze ondernemingen. Toch is hier nog een lange weg af te leggen. De mentaliteitswijziging wordt voor een belangrijk stuk door overheidsinitiatieven veroorzaakt: 4.1. Groene stroomcertificaten 4.2. CO2 heffingen op voertuigen 4.3. Eco-taksen allerhande Maar de overheid kan ook stimulerend werken: door de bevolking mee te laten investeren in haar energie- en milieuprojecten, verhoogt eveneens de sensibillisering. 5. Waarom een “duurzame economische politiek” of een “Green New Deal” ? In verschillende landen wordt op dit moment werk gemaakt van een dergelijke politiek. Het doel is een aantal uitdagingen te combineren :  Groene en duurzame economische activiteiten worden bijvoorbeeld in Duitsland ontwikkeld en gestimuleerd om de industrie een nieuwe impuls en groeimotor te geven  Zo wordt van de nood een deugd gemaakt: ecologische uitdagingen zijn een noodzaak, maar zo worden ze omgevormd tot opportuniteiten: nieuwe producten, nieuwe markten, economische groei en jobs  Strenge klimaatnormen worden als een “trigger” beschouwd voor innovatie  Een groene weg uit de crisis versterkt eveneens het sociale draagvlak. De spanning tussen economie en ecologie wordt weggehaald. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 8-
  • 9. 6. In de Vlaamse situatie zien we de volgende combinatie van uitdagingen die met een “Sustainable New Deal” (SND) in nieuwe opportuniteiten kunnen worden omgevormd: ‣Verbetering competitiviteit ✓Verlagen totale productiekost ✓Verminderen energieafhankelijkheid ‣Groei genereren ✓Creëren groene jobs ✓Exporteren knowhow en producten ✓Herstelplan ‣Verbeteren duurzaamheid economie ✓C2C, wat leidt tot innovatie ✓Makkelijker bereiken Kyoto, respecteren Europese milieuwetgeving ✓Het onvermijdelijke voorbereiden ✓Sociale cohesie en welvaart van de volgende generatie ✓Hoge toegevoegde waarde ‣Milieuvriendelijker ✓Levenskwaliteit verbeteren ✓Fijn stof, water, broeikasgassen Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 9-
  • 10. Deel III - Duurzaamheid = partnership bedrijven en overheid Duurzaamheid is voor ondernemingen prioriteit geworden. Het duidt op een langetermijnvisie op winstgevendheid, medewerkers en de omgeving. De economische crisis heeft deze prioriteit niet verlaagd, maar wel bemoeilijkt. Want duurzaamheid vereist meestal nieuwe investeringen, om kwalitatieve normen te verbeteren, personeel op te leiden en milieu of energie beter te beheren. En dat is vandaag het echte probleem. Voor de bedrijven is hét grote obstakel om aan duurzaamheid te werken geen gebrek aan overtuiging, wel aan middelen. Bedrijven kunnen niet investeren in de lange termijn, als ze moeite hebben om de korte termijn te overleven. De recente studie van MIT (oktober 2009) legt deze paradox vast. Voor enkele belangrijke sectoren voor de Vlaamse economie geven we de details weer in de onderstaande grafiek: M+)"3-"1,)"N,O+8/.3P;-),"4N-)+;,O"N388,8"(F"4./+83-+5,"4>"*((.Q++>1,3*" 4>"),"Q,R,8"38"2.+;5P;"L" K+8E)"*4" ?).+),/0"L" 7/8)0*$9%&' 7/8)0*$9%&':;<' :;<' '()*+),*"-).+),/0" 5#%&*6'1%$#' ')1,."2.34.35,-" 5#%&*6'1%$#' 64)"7489387,*" 2/#$34' 2/#$34' :+7;"4<".,-4(.7,-" .+/0*$)1-+/' =7484>37".,7,--348" .+/0*$)1-+/' ?@A:@").+*,B4C" ()*+,+-"#' ()*+,+-"#' D48E)";84F" !"#$%&&' 6AG" !"#$%&&' !" #$" $!" %$" &!!" !" #!" H!" I!" J!" Source: MIT, October 2009 ?,7)4.,8"*3,"N,O+8/.3P;"Q3P8"944."S,O/3T"938*,8" *((.Q++>1,3*",./"N,O+8/.3P;U">++."1,NN,8"83,)" *,">3**,O,8""4>"1,)"(3)"),"94,.,8"V" Voor sleutelsectoren van de Vlaamse economie is er een moeilijkheid om te werken aan een duurzaamheidsstrategie: het grote obstakel is een gebrek aan middelen om deze strategie in de Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 10 -
  • 11. praktijk om te zetten. De overheid kan hier een helpende hand toesteken. Bedrijven en sectoren die duurzaamheidsinvesteringen willen doen, zouden hiervoor kunnen aangemoedigd worden. Maar de overheid moet vooral zelf het voorbeeld geven en investeren in de infrastructuur die duurzaamheid uitstraalt: • Energie-efficiëntie is de belangrijkste bron van duurzame alternatieve energie • Aanmoedigen van duurzame energie is een belangrijk signaal vanwege de overheid Automobiel, chemie en farmaceutica zijn drie erg belangrijke sectoren voor Vlaanderen. Elk van de drie zullen ze meer overlevingskansen hebben als ze kunnen investeren in duurzaamheid. Alledrie zijn ze door de crisis gedwongen om de korte termijn te laten primeren. Een partnership met de overheid dringt zich hier op rond:  de auto van de toekomst en duurzame mobiliteit  duurzaam gebruik van materialen, C2C en totale levenscyclus van chemische producten  duurzaam onderzoek en ontwikkeling in life sciences Voor de overheid is een sectoraal beleid steeds moeilijker dan een infrastructuurbeleid. Daarom zal het eerste luik de nadruk krijgen, en het tweede vooral een verantwoordelijkheid van de bedrijven zelf blijven, met mogelijke facilitering door de overheid en universiteiten. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 11 -
  • 12. Deel IV - De voordelen van een kleine regio Een verspreid vooroordeel is dat een klein land geen rol van betekenis kan spelen in twee belangrijke domeinen zoals energie en milieu. Dit is volledig onjuist. Onze grootte is net een voordeel om een Sustainable New Deal succesvoller te implementeren dan in de meeste andere westerse industrielanden. De troeven van Vlaanderen: • Een klein land kan een voordeel zijn (cfr. Israël, Denemarken, Nederland, zelfs IJsland…) ✓ Makkelijker voor elektrificatie van het wagenpark ✓ Smart grid makkelijker, minder duur, meer potentieel ✓ Potentieel in huizenmarkt ✓ Publiek transport • Nog altijd een belangrijke industriële kern ✓ Automobiel/mobiliteit cluster is goede startpositie ✓ Enorm potentieel in “best in class” productie in energie-intensieve sectoren ✓ Interactie universiteiten/industrie • Materialen ✓ Een groot aantal producenten van wereldklasse (Lhoist, Carmeuse, Umicore, Bekaert, Etex, …) ✓ Veel beschikbare knowhow : universiteiten-onderzoekscentra Eveneens wordt regelmatig opgeworpen dat een New Deal en bijhorende investeringen alleen kunnen gebeuren in grote landen, en dat kleine landen moeten mee-surfen op deze inspanningen. In dit bijzondere geval en bij de besproken projecten is dit echter niet het geval:  Het betreft projecten met een link met de eigen regio  Die voldoen aan een noodzaak, voor de huidige generatie maar vooral voor de volgende generatie  De investeringen zijn noodzakelijk, en zullen niet door buitenlandse investeerders worden gedaan op dezelfde manier.  De investeringen zouden sowieso moeten gebeuren op lange termijn. Maar door ze vandaag reeds te starten, verhogen ze de groeikracht van de Vlaamse regio. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 12 -
  • 13. Deel V - Financiering door de bevolking is mogelijk Deze investeringsprojecten vragen om grote financiële middelen. Voor de overheid is een volledige financiering niet opportuun:  Het begrotingskader laat geen grote extra inspanningen toe  Extra overheidsschulden zijn niet wenselijk voor de Vlaamse overheid Anderzijds is een privé-financiering mogelijk  er is voldoende spaarvermogen  de bevolking is bereid om te investeren in een toekomst voor zijn eigen kinderen en kleinkinderen  deze projecten zijn vrij veilig, en zijn in belangrijke mate verbonden aan overheidsopdrachten en/of van stabiele inkomsten van de eigen bevolking  er zijn verschillende succesvolle voorbeelden uit het buitenland Met andere woorden: een PPS of zelfs een financiering door het publieke spaarvermogen is mogelijk. Zo is een “duurzaamheidsfonds” van 2,5 miljard euro slechts een kleine inspanning voor de Vlaamse bevolking. In de eerste acht maanden van 2009 stegen de spaarinlagen in België met ruim 28 miljard euro. De totale tegoeden op spaarboekjes bedragen 178 miljard euro. Als we veronderstellen dat 60% van de spaarinlagen van de Vlaamse belastingbetaler komt, dan is een volkslening van 2,5 miljard euro slechts 10% van de jaaraangroei, en een fractie van de totale spaartegoeden. Een volkslening is vooral mogelijk omdat er een aspect van cashflow aanwezig is. Deze projecten genereren inkomsten die een stabiele coupon en afbetaling mogelijk maken. Het is dus ook de ideale belegging voor de gepensioneerde bevolking. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 13 -
  • 14. Een duurzame New Deal voor Vlaanderen Durven anders denken... We staan voor belangrijke veranderingen. Er verdwijnen massaal veel jobs in onze stersectoren, en in bedrijven die we vroeger als onze parels beschouwden: GM, J&J, KBC, ... Zelfs in de beloftevolle Vlaamse technologiebedrijven die na FTI ontstonden is de neergang sterk: Barco, Option, Icos etc. Er is nood aan een nieuwe dynamiek, een plan en een investeringsproject dat wervend is. We moeten opletten om de overheid niet een rol als ondernemer te geven. We moeten leren uit fouten uit het verleden op dit vlak:  Verspilling door projecten met weinig economische return  Verspilling door slechte projectbeheersing en overschrijding van de kosten  Weinig innovatie en daardoor weinig export van knowhow en nieuwe producten Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 14 -
  • 15. Daarom dringt een partnership zich op: de overheid kan projecten initiëren, maar moet dit doen in samenwerking met ondernemers en ondernemingen, private investeerders en (eventueel buitenlandse) technologiepartners. Concreet zijn er een aantal wederzijds ondersteunende investeringsprojecten: Vlaamse Investeringsprojecten “Duurzame New Deal”2 Grootte Sector Project Omschrijving, Privé-partners en voorbeelden 1 Energie Vlaams energiebedrijf Grootverbruikers: Umicore, BASF, Bayer, Mittal - producenten: Electrawinds, Essent - studiebureaus: 3E, Haskoning 1 Energie Smart Grid Eandis, Infrax, Alcatel-Lucent, Belgacom, Telenet, Laborelec, Imec, Niko, VITO, 3E 1 Milieu Vlaamse Baaien Baggerbedrijven, energie, toerisme, infrastructuur 2 Industrie HEV en EV Auto-industrie, elektriciteitsproducenten, (Hybride en Elektrische batterijen - Toyota, Volvo, Bosch, Green Voertuigen) Propulsions, Umicore, Essent, Colruyt, Melexis 3 Energie Laadpunten wagens Leasingmaatschappij, producent van laadpalen - LeasePlan, ThePlugInCompany 2 Bouw Minder energieverbruik ESCO’s, bouwbedrijven, isolatie - Siemens, Deceuninck, Reynaerts, 3E, ... 2 Bouw Passiefhuizen/Lage energie Architecten, aannemers, studiebureaus, woningen fabrikanten 3 Industrie C2C/duurzame materialen Bewustmaking: Unizo, VOKA, Agoria, MVO Vlaanderen - bedrijven: Haskoning, Indaver, Beckaert ... ... ... ... Deze projecten zijn op termijn onvermijdelijk. Ze kunnen echter een belangrijke stimulans geven in deze crisisperiode door ze sneller te laten uitvoeren. Ze zouden Vlaanderen een voorsprong geven, een imago als leidende regio in duurzaamheid. 2 Eigen Analyse, indicatieve, niet exhaustieve lijst Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 15 -
  • 16. Durven investeren De bevolking durft wel degelijk investeren in zijn eigen economie. Dat is in het verleden genoeg gebleken op het vlak van individuele ondernemingen. Een belangrijk infrastructuurplan kan door de Vlaamse bevolking gefinancierd worden, en zal ook de betrokkenheid van de bevolking daardoor vergroten. Deze investering is immers met een : • Langetermijn horizon: minimum 20 tot 30 jaar voor de infrastructuurwerken, 10 à 20 jaar voor de ondernemingsplannen • Inflatiegelinkt: de inkomsten zijn inflatie-gebonden, en verhogen daardoor de aantrekkelijkheid (cfr. Aquafin) • Stabiele investering, stabiele inkomsten: deze investeringen zijn stabiel, verbonden aan de economie, en met een duidelijke finaliteit. Zonder initiatief zullen ze echter uitgesteld worden, of slechts in erg beperkte mate op gang komen. Het is dus een kwestie om deze patsituatie te doorbreken. • Pensioenvorming: met dit project kunnen we ook een sociaal probleem mee oplossen. Dit investeringsproject biedt een mogelijkheid om aan een groep van onze bevolking die een rente- inkomst nodig heeft, een positief project aan te bieden. • Duurzame investering: daarbij komt dat dit een 100% duurzame investering is, iets wat alle partijen kan verzoenen. Deze “Duurzame New Deal” is dus niet alleen een investeringsproject om de economie te herlanceren, de competitiviteit van de regio te verbeteren en een sterke economie voor de volgende generatie te creëren. Het helpt daarenboven ook de oudere generatie om haar vergrijzing te financieren. Een project waar de vorige generatie kan investeren in de toekomst van de volgende generatie en dat op een duurzame wijze. VIA (Vlaanderen in Actie) een gezicht geven Het is niet de eerste keer dat een groot relanceplan wordt opgezet. Eind jaren ’50 werd een Regionaal Expansieplan opgezet, dat investeringen aanmoedigde. Na de crisis van begin jaren ’80 werd Flanders Technology het exponent van een vernieuwde Vlaamse economische durf, ondernemerschap en technologie. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 16 -
  • 17. Een “Sustainable New Deal“ met enkele belangrijke projecten kan op dezelfde wijze een nieuw elan geven aan de Vlaamse economie: - Speelt in op vraag en trend van de bedrijven - Gesteund door de bevolking - Nood aan referentieprojecten en coördinatie door de overheid - Een snelle impuls op het moment dat het economisch nodig is Door privé-partners en de bevolking vanaf het begin mee te betrekken vermijden we enkele grote risico’s van relanceplannen die door de overheid alleen worden opgezet: • weerstand van bevolking • verzet van allerlei groeperingen • nutteloze en weinig rendabele projecten • weinig duurzame accenten De voorbeelden in het buitenland bewijzen dit ook: het vertrouwen van de bevolking groeit als er wordt geïnvesteerd in de economie, als de overheid dit doet in partnership met de eigen bevolking en bedrijfsrelevante projecten ondersteunt. Een “Sustainable New Deal” kan aldus een perfect verlengstuk zijn van Vlaanderen in Actie. Door met een duurzaamheidsbril dit plan te bekijken kan sneller een selectie worden gemaakt van prioritaire projecten en maatregelen. Aldus zal ViA een concrete invulling krijgen, net zoals FTI aan de DIRV-actie van de Vlaamse Regering. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 17 -
  • 18. Buitenlandse investeringen zijn cruciaal Een Sustainable New Deal moet er ook voor zorgen dat Vlaanderen opnieuw de aandacht trekt van buitenlandse bedrijven. We moeten de uitstroom doen stoppen en inwaartse investeringen realiseren. Buitenlandse investeringen zijn immers cruciaal om de productiviteit op te krikken van onze econo- mie. Dat blijkt uit een Nederlandse studie, van november 2009. Arbeidsproductiviteit per werknemer, naar hoofdkantoor van de moederonderneming Cijferes eind 2007 Bron: CBS 3 Vooral de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Japan scoren goed. Onlangs bleek nogmaals dat we minder investeringen aantrekken. Deze indicator mag niet verwaarloosd worden:  de aantrekkelijkheid van een regio voor buitenlandse investeerders is cruciaal voor de ar- beidsproductiviteit van de economie  buitenlandse bedrijven brengen knowhow en processen mee die de productiviteit verhogen, maar vooral ook spill-over effecten hebben naar lokale bedrijven en sectoren. 3 Internationalisation Monitor 2009 - November 2009 - ISBN: 978-90-357-1840-1. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 18 -
  • 19.  het verliezen van sommige sectoren van wereldklasse zoals chemie, automotive en energie, heeft een sterk negatieve impact. Behoud ervan is dus cruciaal, en geenszins te vergelijken met vroegere verschuivingen in bijvoorbeeld landbouw, steenkool of ijzerproductie. Als Vlaanderen in de Champions’ League van de economie wil blijven meespelen, zal het alles moe- ten doen om deze topsectoren te behouden, en meer nog buitenlandse investeringen erin aantrek- ken. Verlies betekent een degradatie naar de economische derde klasse, en dat is geen optie. Een Sustainable New Deal in belangrijke sectoren zoals boven beschreven, zou dus zeker de aantrekkelijkheid en interesse verhogen voor buitenlandse groepen om in Vlaanderen te investeren. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 19 -
  • 20. Energie en milieu: concrete projecten Vlaams Energiebedrijf Er wordt in het Regeerakkoord gesproken over een Vlaams Energiebedrijf. Maar als dit succesvol wil zijn moet er aan een aantal belangrijke karakteristieken worden voldaan. Dit is vooral belangrijk om een echte nieuwe speler in de energiemarkt te zetten, en niet een speler die schatplichtig zal blijven aan de bestaande dominante speler. De oprichting van een Vlaams Energiebedrijf kan immers een doorbraak betekenen voor zowel de ontwikkeling van groene stroom in Vlaanderen, het stimuleren van de technologische innovatie, het investeren in energie-efficiëntie en energiebesparing, het behalen van de emissiedoelstellingen als voor het verzekeren van competitieve kleinhandelsprijzen door het doorbreken van het quasi-mono- polie. De creatie van duurzame jobs is een bijkomend voordeel. Het Vlaams Energiebedrijf kan op verschillende vlakken een rol spelen. Het komt erop aan om die taken voor het Vlaams Energiebedrijf te definiëren die met de grootste impact de beleidsdoelstellin- gen van de Vlaamse regering kunnen realiseren. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 20 -
  • 21. Het is niet eenvoudig om als nieuwe spelers toe te treden tot de Vlaamse energiemarkt. Maar het is zeker niet onmogelijk. Visie, snelheid en eendracht van alle spelers kunnen echter tot een succesvolle creatie leiden. De kenmerken van de Vlaamse energiemarkt moeten steeds voor ogen worden ge- houden om het doel te bereiken:  Het aantal verbruikers dat verandert van leverancier is beperkt, zeker in vergelijking met onze buurlanden. Prijs-incentives zijn niet voldoende, een uitgebreide informatiecampagne is essentieel. De VREG kan op dit vlak een belangrijke rol spelen.  De snelle introductie van smart grids (slimme netwerken) is noodzakelijk voor het introduce- ren van grote hoeveelheden lokaal opgewekte groene energie op het net. Een verhoogde effi- ciëntie is een positief gevolg van de installatie van slimme meters.  Hernieuwbare energie wordt in Vlaanderen op verschillende manieren gesubsidieerd. De vraag rijst of een overheid die subsidies uitdeelt, daar ook zelf gebruik van kan maken. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 21 -
  • 22.  De elektriciteitsmarkt en groene technologie staan niet stil, snelheid is een sleutelwoord in dit proces. De complexiteit van onze structuren kan dit bemoeilijken. Er zal dus een sterke poli- tieke leiding en coördinatie van dit project nodig zijn.  Nucleaire energie bepaalt op dit moment de positie van de energiespelers. Kan Vlaanderen nog een eigen initiatief ontwikkelen, of eventueel een aandeel van de productiecapaciteit van Electrabel verwerven ? Vlaamse Baaien - Slimme Kustontwikkeling Vlaamse Baaien is een innovatief en ambitieus project omtrent de bescherming en ontwikkeling van de Vlaamse kust, met een visie tot 2100. De Vlaamse kustlijn bevat acht zwakke schakels, die bij een grote storm vandaag reeds een groot probleem vormen. De klimaatverandering leidt tot een verwachte zeespiegelstijging van 20 cm tot potentieel 2 meter in 2100. Een kustbeschermingsplan is dus geen luxe maar een noodzaak. Nederland heeft op dit vlak een permanent investeringsplan, waardoor het vandaag minder kwetsbaar is dan Vlaanderen4 . Op korte termijn gaat dit Vlaamse plan van duinverbreding en strandophoging tot het verhogen van de zandbanken voor de kust. Op langere termijn kunnen de zandbanken verhoogd worden tot multifunctionele eilanden. Zo gaat men van een terugwijkende kustlijn met een smalle harde kust naar een brede zandige zeewering. Duurzaamheid is een belangrijk aspect van het project Vlaamse Baaien. Kustveiligheid kan worden gecombineerd met natuur, toerisme, recreatie, ontwikkeling van logistiek en duurzame energieproductie. Op het vlak van kustprojecten zijn er al 10 mogelijke projecten: onder meer een jachthaven in Knokke-Heist, infrastructuur voor mariene energiewinning, uitbreiding van het strand van Knokke-Heist en het Zwin en een Europees Zeil- en Watersportcentrum. De zeewaartse uitbreiding van de haven van Zeebrugge kan een sleutelrol spelen in economische projecten, en zelfs een zet zijn tegen de Nederlandse vertragingspolitiek van Vlaamse logistieke projecten. De kust wordt zo een aangename woonruimte, met voldoende werkgelegenheid en uitgebreide mogelijkheden tot recreatie. Er zijn alleen voordelen voor Vlaanderen van dit infrastructuurplan: 4 http://www.deltawerken.com/Kustbescherming/70.html Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 22 -
  • 23.  Het bouwt voort op het reeds in gang gezette Geïntegreerd Kustbeveiligingsplan met maatregelen op de korte termijn.  Langetermijnvisie voor verhoging van de veiligheid en duurzame ontwikkeling van de kuststreek  Het is een visitekaartje voor Vlaanderen en zijn bedrijven naar buitenlandse investeerders toe  Het zal een stimulans zijn voor innovatie en transfer van knowhow naar concrete economische projecten  Vlaanderen kan niet achterblijven: Nederland investeert jaarlijks meer dan 1 miljard €. Ook Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben ambitieuze plannen. De kostprijs voor de korte termijn kustbescherming wordt geschat op 300 miljoen €, waarvan 200 miljoen € voor de ontwikkeling, het resterende bedrag voor continu onderhoud. De financiering kan op een manier gebeuren, die de Vlaamse begroting niet verzwaart:  PPS: overheid & private partners 5  Financiering via obligatieleningen door een NV  Europese Investeringsbank  Creative invulling maakt inkomsten mogelijk, waardoor private initiatieven deze projecten kunnen overnemen, en financiering door de financiële markten Afgaande op de reacties na de voorstelling in mei 2009 is er een breed maatschappelijk draagvlak, mits de belangrijkste actoren voldoende worden gehoord. De ontwikkeling van de kunstmatige eilanden voor de Vlaamse kust zijn een uitbreiding van dit idee. Deze projecten kunnen met een doordachte en creatieve economische invulling omgevormd worden van een project dat veel geld kost aan de gemeenschap, tot een project dat inkomsten kan genereren. Logistieke, recreatieve, energie- en andere projecten kunnen op deze nieuwe eilanden een invulling krijgen. In het buitenland worden dergelijke projecten eveneens grondig bestudeerd. 5 een buitenlands voorbeeld is Pevensey Bay in het VK: private partners & Environment Agency Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 23 -
  • 24. De auto van de toekomst De autosector staat voor grote veranderingen. Het is belangrijk hierop voorbereid te zijn, op tijd te anticiperen. De sluiting van Renault te Vilvoorde en de nakende sluiting van Opel in Antwerpen tonen de kwetsbaarheid van onze Vlaamse economie op dat vlak. Doemdenkers over automobiel missen enkele belangrijke punten: • Mobiliteitsoplossingen zullen altijd een belangrijke markt blijven, zelfs in ons land. • Vergelijkbare industrielanden behouden wel deze activiteit, ze maken er ook een strategi- sche prioriteit van. • Er is een overcapaciteit in de traditionele voertuigen, maar tegelijkertijd is er een race tussen producenten om de wagen van de toekomst te ontwikkelen. Het is dan ook bij dit laatste punt dat de kansen liggen: • Automobielproducenten zijn vragende partij voor R&D en andere hulp om de auto van de toe- komst te ontwikkelen. • Daarin spelen heel andere factoren dan alleen loonkosten en afzetmarkt: knowhow, cluster van toeleverende bedrijven, batterijtechnologie etc. Een bestaande automobielactiviteit met een kritische massa is en blijft het beste startpunt om een innovatie te lanceren, en om een “auto van de toekomst” mee te ontwikkelen en mee te helpen bouwen. Voornaamste uitdagingen voor de nieuwe generatie auto’s zijn een lager energieverbruik en een be- perking van de schadelijke emissies (zowel fijn stof, NOx als CO2). Lichtere materialen, een efficiënte- re motor en het gebruik van biobrandstoffen naast de klassieke brandstoffen zijn een eerste stap. Een echte revolutie is de elektrificatie van het voertuigenpark. Deze omschakeling zal geleidelijk plaatsvinden: Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 24 -
  • 25. De geleidelijke elektrificatie van het Vlaamse wagenpark stimuleert innovatie en competitiviteit van de Vlaamse autosector, doet de brandstofafhankelijkheid dalen en beperkt de transportemissies. Een eerste toepassing voor deze nieuwe generatie voertuigen zou snel kunnen geïmplementeerd worden bij stadsverkeer, koerierdiensten en taxi’s. De Vlaamse overheid kan een positieve invloed uitoefenen op de volgende knelpunten: • Een infrastructuurnetwerk is noodzakelijk voor de integratie van elektrische voertuigen in het wagenpark. Zolang dit niet voldoende ontwikkeld is, komt de elektrificatie niet op gang. De infrastructuur bestaat uit een combinatie van aansluitingen in de huizen en publieke laadsta- tions. Essentieel hierbij is het vastleggen van (Europese) standaarden voor de aansluiting. • De integratie in het netwerk wordt vereenvoudigd door de ontwikkeling van een smart grid (slim netwerk). Zo kan enerzijds de plaatselijke hoge vraag bij het opladen worden opgevan- gen, anderzijds kan de opgeslagen energie in de batterij op piekvraag-momenten worden geïnjecteerd in het net. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 25 -
  • 26. • Hybride en elektrische wagens hebben momenteel een kostprijs die 40-50% hoger ligt dan de klassieke wagens. Subsidies of belastingvoordeel kunnen hier deels aan tegemoet komen. Japan, Israël, Denemarken en Portugal passen deze tactiek met succes toe. • Een samenwerking tussen de autoindustrie en de leveranciers en partners buiten de sector (elektriciteitsleveranciers, batterijproducenten, …) stimuleert het onderzoek en verhoogt de knowhow. Op dit vlak vormt Flanders Drive een mooi initiatief. Het concurrentievoordeel van de gesubsidieerde projecten (Flanders Drive, VITO) mag echter de mogelijkheden van andere innovatieve bedrijven niet beperken. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 26 -
  • 27. Duurzame sociale New Deal Om een Duurzame New Deal te maken, is er ook een duurzame sociaal engagement nodig. De bevolking, de verschillende belangengroepen samen met de politiek, moeten zo’n project willen dragen.  De crisis heeft zonder twijfel het draagvlak voor een ambitieus project vergroot.  De mogelijkheid om mee te investeren zou de weerstand ook sterk verminderen.  Naar het voorbeeld van de New Deal onder Roosevelt zou een “New Deal Braintrust” moeten komen die dit project verder uitwerkt. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 27 -
  • 28. Besluit !! Waarom een Duurzame New Deal en een investeringsproject voor Vlaanderen ?! "! verandering kan verlamming veroorzaken! "! Vlaanderen heeft nood aan innovatieve, duurzame, zichtbare projecten! "! voorbereiden voor nieuwe opportuniteiten! "! duurzaamheid = partnership bedrijven overheid! "! voordelen kleine regio! "! financiering door de bevolking is mogelijk! !! Wat betekent een Duurzame New Deal ?! "! durven anders denken! "! durven investeren! "! Bevolking mobiliseren, betrekken! "! Vlaanderen in Actie een gezicht geven! "! behouden/aantrekken van nieuwe investeerders! !! Welke projecten kunnen reeds concreet worden gestart:! "! Vlaams Energiebedrijf! "! Vlaamse Baaien! "! De auto van de toekomst! "! = drie onderling versterkende projecten! Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 28 -
  • 29. CV’s Geert Noels Geboren te Antwerpen (1967), gehuwd, twee kinderen. Economie (Antwerpen), MBA (Leuven) 1990 PwC, 1992 VOKA, 1994 Petercam, 2009 Econopolis In zijn professionele leven volgt hij sinds jaren de internationale economie en de financiële markten. Hij was ook columnist bij het economische weekblad Trends en de Franstalige tegenhanger Tendances. De afgelopen jaren groeide hij uit tot een bekende opiniemaker over financiële en economische onderwerpen. Hij is een veelgevraagd spreker over economie en beleggen. Sociale projecten die zijn hart wegdragen, zijn: Anautica, Monnikenheide en SOS-Kinderdorpen. Geert is ook actief betrokken bij Ikaros-Solar. Voorts is hij ook bestuurder bij het VKW en de Koninklijke Schenking. Hij zetelt in de jury van Manager van het Jaar en die van Onderneming van het Jaar. Hij maakt deel uit de commissie Lamfalussy, die een nieuwe financiële architectuur moet uittekenen. Heleen Van Hoof Geboren te Antwerpen (1985) Burgerlijk Ingenieur (KUL) - Master in Energy, Erasmusjaar Amiens - Frankrijk (Master in Advanced Power and Electrical Engineering) 2008 Altran, 2009 Econopolis Heleen Van Hoof is ‘green consultant’ bij Econopolis. Tijdens haar studies als burgerlijk ingenieur koos ze voor een specialisatie in energie en een stage bij een studiebureau voor hernieuwbare energie. Verbonden aan de energieafdeling van Altran, een consultancy bedrijf, werkte ze in de strategieafdeling van een Belgische energieproducent. Haar bijzondere interesse gaat uit naar de huidige energieproblematiek en groene economie. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 29 -
  • 30. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 30 -
  • 31. Een Duurzame New Deal voor Vlaanderen - 31 -
  • 32. +&$ ( () $"&(, *&" ' !' Information !"#$#%&"'()*&"!' Knowledge -!Financial -! Economic -! Sustainable -! Long term view N/ TIO TION CA A E DU UNIC M C OM Econopolis levert economisch en financieel advies. Duurzaamheid en langetermijnvisies onderscheiden ons van andere advieshuizen, naast een ongekleurde in- valshoek. Meer informatie over onze organisatie vindt U op www.econopolis.be © Econopolis NV, 2009. Alle rechten voorbehouden Verantwoordelijk uitgever : Geert Noels E-mail : info@econopolis.be Econopolis NV - Joe Englishstraat 54 - 2140 Antwerpen ECONOPOLIS NV - Duurzame New Deal voor Vlaanderen

×