Introductie Modelleren

669 views
514 views

Published on

Deze presentatie is in 2010 gegeven bij het seminar van XMLHolland Semantisch Modelleren

Published in: Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
669
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
14
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Introductie Modelleren

  1. 1. Topic Maps modelleren Morpheus KennistechnologieQuintin Siebers en Gabriel Hopmans http://www.mssm.nl © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  2. 2. Doelstellingen• Een procedure leren om topic map ontologies te ontwikkelen• Modelleerbeslissingen begrijpen over: – Wanneer een topic maken – Hoe topics een naam te geven – Wanneer een associatie te gebruiken – Hoe identiteit vast te stellen – Class hiërarchieën – etc. © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  3. 3. Agenda• Modelleeromgevingen• Een klein stukje uit de Modelleertraining – maar hands-on enkel Ontopoly• Tips om zelf aan de slag te gaan – Zoals met eigen LTM – Ontopoly © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  4. 4. Modelleeromgevingen • Er zijn maar een aantal editors om te modelleren • Ontologie wordt vaak op meta niveau uitgewerkt zonder visualisatie • Schemas en constraints vaak in ontologie (ook zonder visualisatie)4
  5. 5. Modelleeromgevingen • Onotoa, TMLab – met schema/TMCL en visualisatie • Ontopoly, Bouvet – met meta-ontologie • Kamala, Morpheus – met meta-ontologie5
  6. 6. Onotoa – TopicMapslab.de • Eclipse based editor6
  7. 7. Ontopoly - Ontopia • Ontologie editor en een instantie editor • In Ontopia wordt een schema gegeneerd als er geen7 bestaat
  8. 8. Morphology • Meta-ontologie in de topic map • Ontologie gedreven • Zelf configurerend • Geavanceerde data constraining8 © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  9. 9. Kamala9 © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  10. 10. Training Topic Maps Modelleren • Cyclus, Theorie, terminologie, regels • De 7 hoofdstappen • Ontopoly • LTM10
  11. 11. Topic Maps Ontologie • topic types – stad, kamerlid, politieke partij • association types – geboren-in, lid-van • association role types – werknemer, werkgever • occurrence types – rapport, website, datum • type hierarchy – kamerlid ISA persoon – stad ISA plaats12
  12. 12. Topic map terminologie• Ontologie – topic types, association types, occurrence types, etc. – Soms behoren enkele topic instanties hier ook toe• Constraints – Regels die de beperkingen op klasse van objecten opleggen• Schema – de combinatie van een ontologie en constraints• Schema language – Een taal om schemas te schrijven – Voorbeelden zijn: Ontopia Schema Language en TMCL – Morpheus gebruikt dit implicitiet in een eigen meta- ontologie © Morpheus Kennistechnologie 1999 - 2010
  13. 13. Ontologie uitdrukken• Ontologie is Commissie Lid van Commissie- lid deel van de topic map(s) ontologie• De types zijn instanties ook topics A.C. Kant A. Pechtold Financiële Commissie
  14. 14. Semantiek ?• Als topics worden verbonden dan wordt het meer betekenisvol• Beweringen maken over topics (bijvoorbeeld over de duur) Contract Employee Employment Employer role type association type role type role player role association role role player Quintin Morpheus Siebers
  15. 15. 2 regels voor modelleren1.Er zijn veel foute manieren om te modelleren, maar er is niet maar 1 correcte manier – Er zijn vaak aannemelijke alternatieven – De beste oplossing hangt af van de applicatie
  16. 16. 2 regels voor modelleren• Ontologie ontwikkeling is vaak een iteratief proces • Tijdens ontwikkeling wil je vaak beslissingen herzien • Gelukkig is het topic map model zo flexibel dat het geen grote impact heeft op je applicatie • Prototyping is altijd goed
  17. 17. Topic map ontologie ontwerp• Een vorm van knowledge engineering• Start is vaak vanuit bestaande informatie bronnen – Een eerste set omzetten naar Topic Maps Noodzakelijk: – domein expertise – Begrip van topic map paradigma – data modellering vaardigheden• Vaak een team inzet
  18. 18. 1. Bepaal domein en scopeBepaal domein Ontsluit en Belangrijkste items en scope Hergebruik identificeren Initiele definitie van classes Topic Association Occurrence types types types Stapsgewijs verfijnen van types Topic Association Occurrence types types types Review Documentatie
  19. 19. Bepaal domein en scope• Limiteer de reikwijdte – Welke onderwerpen in/uit scope? – Welke informatie bronnen?• Overwegingen eindgebruikers – Doelgroep en hoofd navigatie paden?• Bewerkingsmogelijkheden – Terugschrijven naar brondata? Bewerking en verrijkingsmogelijkheden?
  20. 20. 2. Ontsluit en hergebruikBepaal domein Ontsluit en Belangrijkste items en scope Hergebruik identificeren Initiele definitie van classes Topic Association Occurrence types types types Stapsgewijs verfijnen van types Topic Association Occurrence types types types Review Documentatie
  21. 21. 2. Ontsluit en hergebruik• Don’t reinvent the wheel!• Delen zijn vaak al beschikbaar (semi- automatisch ontsluiten)• ...binnen de organisatie – gebruik db schemas, converteer databases informatie analyses,• .. buiten organisatie – Hergebruik bestaande ontologieen, rdf
  22. 22. 3. Belangrijkste items identificerenBepaal domein Ontsluit en Belangrijkste items en scope Hergebruik identificeren Initiele definitie van classes Topic Association Occurrence types types types Stapsgewijs verfijnen van types Topic Association Occurrence types types types Review Documentatie
  23. 23. 4. Initiële classesBepaal domein Ontsluit en Belangrijkste items en scope Hergebruik identificeren Initiele definitie van classes Topic Association Occurrence types types types Stapsgewijs verfijnen van types Topic Association Occurrence types types types Review Documentatie
  24. 24. Initiële definitie van classes1. Definieer topic types – Details later uitwerken2. Definieer association types – association role types pas later3. Definieer occurrence types
  25. 25. Wat is een type?• De definitie van type is afhankelijk van wie je het vraagt – Verzameling van dingen die iets gemeenschappelijk hebben – Een categorie, die een verzameling van dingen heeft waarvan je kan zeggen dat er instanties zijn van die categorie ?
  26. 26. Identifeer topic types• Een type is een bepaalde categorie dat instanties heeft – "persoon" is een type, iemand is een persoon of niet• Als het geen instanties heeft dan is het misschien geen type – “advocaat" is een slecht type, omdat ze hooguit zo zijn te identificeren op werk, ze zien er gewoon uit als mensen 
  27. 27. Identifeer types van associaties• Alles wat een relatie is tussen topics is een assocatie – Bij het verfijnen in stap 5 filteren we
  28. 28. Defineer occurrence types• Informatie bronnen in de topic map zijn verbonden met externe occurrences• Informatie bronnen – documenten, plaatjes, web sites/pages,
  29. 29. Kenmerken zijn occurrence types• Kenmerken zijn interne occurrences – start datum / eind datum – hoogte / breedte / lengte – telefoonnummer / geboortedatum
  30. 30. 5. Stapsgewijs verfijnenBepaal domein Ontsluit en Belangrijkste items en scope Hergebruik identificeren Initiele definitie van classes Topic Association Occurrence types types types Stapsgewijs verfijnen van types Topic Association Occurrence types types types Review Documentatie
  31. 31. Verfijnen• Verfijn topic types• Modelleer namen van topics• Verfijn association types• Verfijn occurrence types
  32. 32. Representatie van type hierarchie• Gebruik associaties tussen getypeerde topics – superclass-subclass(person : superclass, man : subclass) – superclass-subclass(person : superclass, woman : subclass)• Gebruik XTM 1.0 PSIs – http://www.topicmaps.org/xtm/1.0/core .xtm#superclass-subclass
  33. 33. Waarom een type hierarchie?• Als je de types al in de hierarchie hebt dan wordt door het toevoegen van de supertype/subtype associaties de relaties duidelijker• Idem voor Broader en Narrower Terms in thesaurus• Het is ook heel handig bij constraints
  34. 34. Association role types• Doel is om aan te geven wat iedere topic in de associatie doet• Alle associatie types moeten een rol type hebben Employee Employment Employer role type association type role type role player role association role role player Quintin Morpheus Siebers
  35. 35. Symmetrische associaties• Sommige associaties zijn hetzelfde in beide richtingen acquaintance knows acquaintance lars-marius kal-ahmed
  36. 36. Hoeveel rollen?• Associaties kan vele aantallen rollen hebben• Binaire komen het meest voor• Maar soms heb je er meer nodig child parenthood father Sem Peter-Paul mother Mirjam
  37. 37. Kan je ook 1 role hebben?• Ja, er zijn ook unary associations• Deze representeren vaak Ja/Nee condities living is-alive lars-marius
  38. 38. Vuistregels voor association roles• Hou het aantal rollen zo laag mogelijk• Vermijd herhalende rollen – Als een van de rollen meerdere keren voorkomt in de associatie dan zou dit kunnen betekenen dat de associatie een verzameling of groep representeert • In zo’n geval heb je misschien een topic nodig voor die verzameling of groep
  39. 39. Verzinnen van role types• Veel associations komen veel voor: – employment(employee, employer) – part-whole(part, whole) – containment(container, containee) – parent-child(parent, child) – located-in(located, location) – is-about/has-subject(subject, work)
  40. 40. Namen van association types• Intuïtieve labels• Zelfstandige naamwoorden – Drukt de aard van de relatie uit• Werkwoorden : – Erg natuurlijk, maar ze drukken een richting uit (subject-werkwoord-object) – Overweeg meerdere namen in verschillende scopes
  41. 41. 6. Documentatie van de ontologie• Ontologie is noodzakelijk maar is niet altijd genoeg – Als meer personen gebruik gaan maken van de ontologie dan is documentatie noodzakelijk – Enkele personen toon je de ontologie niet• Voordelen van documentatie – Lifesaver in toekomst – Garandeert overeenstemming met team• Documentatie in verschillende vormen – Ook als published subject indicators
  42. 42. Identificatie• Published subject identifiers• Dit betekent URIs voor de topics – Aanbevolgen omdat het applicatie ontwikkelling verbetert – Versimpelt merging (en integratie)• Betekent ook 1 of meer web pages die helpen in documentatie: – http://psi.oasis-open.org/iso/3166/ (Countries) – Datum (date) van Dublin Core: http://purl.org/dc/elements/1.1/date
  43. 43. Conclusie• Ontologie Modelleren is een kunst, niet een wetenschap – Het perfect antwoord bestaat niet• Veel van de beslissingen hangen af van externe factoren – Het gebruik van de ontologie – Systemen die worden verbonden aan de topic map applicatie• Bij twijfel : go for beauty !
  44. 44. Meer zaken om te verbeteren• Ga voor meer n-ary associaties (versus binary)• Werk met meer constraints en meta- ontologieen• Meer PSIs

×