T’boli

2,214

Published on

Ito ay isang presentasyon tungkol sa pamumuhay, paniniwala, at kultura ng mga Tagabili o T'boli.

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,214
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

T’boli

  1. 1. MGA PILIPINO: ISANG PUSO, ISANG LAHI T’bolI
  2. 2. T’bolI • T’boli – “Tao belil” = “taong nakatira sa bundok” • Ang mga Tagabili o T’boli ay naninirahan sa Timog Cotabato at Sultan Kudarat.
  3. 3. Heograpiya • Makikita sa pampang ng lawa ng Sebu • Maburol na parte ng Timog Cotabato
  4. 4. Heograpiya • Kabilang sa mga katutubong tao ng rehiyon ng SOCCSKSARGEN • Timog Cotabato sa Mindanao SOCCSKSARGEN: Hilagang Cotababo, Sarangani, Sultan Kudarat, Timog Cotabato
  5. 5. ALAMAT • Ang kanilang mga ninuno ang mga tanging nakaligtas mula sa isang malaking baha. Dalawang pares ng mag-asawa ang binigyan ng babala ng kanilang diyosang si Dwata kung kaya nakasakay sila sa isang malaking kawayan at hindi nalunod sa baha. Sa unang pares ng mag-asawa nagmula ang mga T'boli at iba pang mga katutubo, o Lumad, ng Mindanao, at ang mga pangkat na nagbagong loob sa Islam tulad ng mga Maguindanao. Samantala, mula naman sa ikalawang pares ang mga pangkat na naging mga Kristiyano.
  6. 6. POPULASYON • Kabilang sa unang antas ng munisipalidad sa lalawigan ng Timog Cotabato • Ayon sa census 2000, ang T’boli ay may populasyong 60,693 katao sa 12, 679 kabahayan
  7. 7. PAMUMUHAY • Pagsasaka, pangangaso, at pangingisda ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. • Ginagamit nila ang kaingin sa pagtatanim ng palay, kamoteng kahoy, at ube. • Naghahabi rin sila ng telang abaka. • Tinalak (Dreamweave) ang tawag sa kanilang yaring produkto.
  8. 8. Katayuan sa lipunan • Ang anyo ng mga bahay ng T'boli ay nag-iiba batay sa katayuan nila sa lipunan - ang sukat ng bahay nila ay katumbas ng sukat ng kanilang kayamanan. Gunu Bung – uri ng bahay na may dalawang palapag
  9. 9. DATU • And Datu ang responsible sa pag- aayos ng away at pagtatalo ng mga iba’t-ibang tribo.
  10. 10. WIKA • Nagsasalita sila ng Malayo-Polynesian language, T’boli • B’laan at Tiruray • Ilongo Halimbawa: Hyu Hlafus – Magandang Umaga Tey Bong Nawa hu Kuy - Salamat
  11. 11. BABAENG T’bolI • Ang kababaihang T’boli ay mahilig magpalamuti ng mga alahas tulad ng kuwintas, hikaw, at pulseras. • Tinatatuan din nila ang kanilang mga katawan.
  12. 12. KASUOTAN NG bABAE • Kasuotan ng babae sa ulo: – KAYAB(Yard long silk wrapped loosely around their hair – S’LONG KINIBANG( Round salakot made of bamboo and strips, sinusuot lamang pag magtatrabaho sa bukid) – BAGAT S’LAONG(Mahabang band na gawa sa beads at buhok ng kabayo na binurlas, sinusuot lamang pag may okasyon o pag ikakasal na ang babae)
  13. 13. PALAMUTI/PAMPAGANDA • Makukulay na borloloy at pampaganda • Tamblang – silob o olit • Paggamit ng ginto • Pagpapa-Tattoo – bakong (stylized animal) – hakang (human) – blata (fern) – ligo bed (zigzag patterns) • Paglalagay ng peklat
  14. 14. ADORNO SA KATAWAN • Mga hikaw na kasama sa kasuotan ng mga babae: – KAWAT(brass ring) – B’KETOT(round glass with glass beads), – NOMONG(Chandelier-type with glass beads), – B’KOKU(Like the NOMONG except, with pieces of shells and sea- made miniscule ornaments)
  15. 15. ADORNO SA KATAWAN – Kwintas • Hekef – choker of red, white, yellow and black beads. • Lmimot – multi-stranded necklace with red, white and black beads in graduated sizes. • Lieg – brass with beads and hawkbells. – Sinturon • Hilot – chain-mail brass belt with square buckles. • Hilot Lmimot – Different from the ordinary hilot in that the dangling strands are not brass chains but strings of beads.
  16. 16. ADORNO SA KATAWAN – Suyod (sa Ingles Decorative Combs) • Suwat Blakang – made of bamboo. • Suwat Tembuku – decorated with a mirror. • Suwat Lmimot – decorated with colored glass beads. • Suwat Hanafak – made of brass.
  17. 17. Kasuotan ng lalaki – KUBUL(Wooden ear- plugs) – ANGKUL(Sinusuot ng mga Datu, kapiraso ng mga espesyal na tela na inipon-ipon, nakaikot sa dibdib – ONIT TEBED(“Coat” na gawa sa tinahi na balakbak/bark)
  18. 18. armas Bahagi rin sa kasuotan ng mga kalalakihan ang kanilang mga armas o sandata • BAHO-NE-FET(Bow and arrow) • SULIT(Sibat na gawa sa rattan at may “brass” na dulo) • BOLO • ESPADA • KLUNG(Kahoy na pansangga/shield) • KABAHO(kutsilyo)
  19. 19. KULTURA AT TRADISYON Sining • Mayaman ang kanilang kultura pag dating sa musika • Mga instrumento: – tnonggong (deerskin drum) – agong (large gongs) – kulintang (set of gongs) – sloli (bamboo flute) – kubing (bamboo harp) – sludoy (bamboo zither) – hagalong (two-string guitar)
  20. 20. KULTURA AT TRADISYON • Mga Sayaw – sayaw ng panliligaw – kadal herayon or wedding dance – flaggey libon or flaggey bird dance – kadal onuk or onuk bird dance – s'laong k'nebang or head gear dance – tao soyow or mock combat dance – kadal temulong lobo or victory dance – kadal hegelung or broken heart dance – kadal be hegelung or harvest dance – kadal iwas or monkey dance – kadal blelah or bird dance – madal t'boli or T'boli festival dance
  21. 21. • Paganismo • Kadaw la Sambad (Diyos ng araw) • Bulon la Mogow (Diyosa ng buwan) • Muhen, and Diyos ng kapalaran • Busao o masasamang espirito – Desu PANINIWALA
  22. 22. PANINIWALA SA KASAL Proseso ng pagtakda ng kasal: – Pipili ng makakaisang dibdib ng kanilang anak ang magulang – Pagkapili, kukuha ng kapiraso ng kahit anong palamuti sa napili ang mga magulang at ibibigay sa batang may sakit Pagkagaling ng anak… – Selebrasyon ng unang kasal (Gatoon) » Sungod (Bride Price)- presyo ng mapapangasawang babae » Kimo (Movable and Immovable properties)- mga pagmamay-ari ng mapapangasawang babae – Kapag namatay ang may sakit, kamag-anak ang papalit (Lomolo) – Kapag hindi pumayag, ibabalik ang Kimo
  23. 23. • Nakatakda ang kasal (ikalawang kasal sapagkat may proseso ang kasal sa mga T’boli) sa kabilugan ng buwan at walang inaasahang ulan • Maaaring magkaroon ng maraming asawa ang mga T’boli • May paghihiwalay rin na maaaring maganap: – Incompatibility o di- pagkakasundo – Sterility – di pagkakaroon ng anak – Infidelity - pagtataksil • Ang hindi pagiging matapat ng asawang babae sa lalaki ay nangangahulugan ng pagpatay sa kanya ng agaran PANINIWALA SA KASAL
  24. 24. • Di dapat gumagawa ng gawaing bahay • Bawal kumain ng kambal na saging • Hindi pwedeng makinig sa kwento ng masasamang espiritu o ng kahit anong masama PANINIWALA SA PAGBUBUNTIS
  25. 25. • Ang pagkamatay ay maaaring maiwasan • Umaalis ang kaluluwa pagtulog at bumabalik sa tamang panahon kapag gigising na • Di dapat kaiyakan ang mga namatay (Tau mo longon) dahil kinakatakot ang muling pagkabuhay nito • Sayawan at kantahan habang naglalamay • Umuuwi ng sabay at nakapila sa isang linya at dumadaan sa ibang ruta pagakatapos maglamay • Tumatawid sa espada na nakakrus ang mga bisita • Naliligo sa ilog ang mga kapamilya • Ang bahay ng namatay ay sinusunog o nililinisan na katapusan na ritwal ng pagkamatay PANINIWALA SA PATAY
  26. 26. PANINIWALA • Nagpapatatu din ang mga T'boli, hindi lamang bilang pagpapaganda sa sarili kundi dahil sa paniniwalang kapag sila ay namatay. • Magliliwanag ang kanilang mga tatu at iilawan ang kanilang daan patungo sa kabilang mundo. • Nagpapatatu ang mga lalaking T'boli sa kanilang mga braso, balikat at dibdib ng mga disenyong hayop, hakang o (tao), blata (halamang pako) o ligo bed (sigsag). • Nagpapatatu din ng ganoong disenyo sa kanilang mga binti, braso at dibdib ang mga babaeng T'boli.
  27. 27. PISTA • Ses’long Festival (T’boli, South Cotabato, Marso 5-16)
  28. 28. PISTA • Lem-Lunay/Lam- Lunay (Lake Sebu, South Cotabato; September 16-18)
  29. 29. • T'nalak Festival (Koronadal City, South Cotabato; July) PISTA
  30. 30. • Helubong Festival (Lake Sebu, South Cotabato; Tuwing ika-2 linggo ng Nobyembre) PISTA
  31. 31. BUOD • Ang mga T’boli ay naninirahan sa Timog Cotabato at Sultan Kudarat. • Kilala sila sa kanilang naiiba at makulay na kasuotan at masiglang sayaw at musika. • Ang kanilang mga kagamitang yari sa tanso ay hinahangaan dahil sa mga disenyo nito.
  32. 32. BUOD • Ang babaeng T’ bolil ay karaniwang nagsusuot ng marami at iba’t-ibang makulay na kwintas, pulseras, at suklay na yari sa kahoy na may dekorasyong maliliit na bilog na salamin at beads. Gayundin, ang mga kalalakihan.
  33. 33. • Ang agong, kulintang, plawta, at gitarang may 2 kuwerdas ay ilan sa kanilang mga kagamitang pantugtog. • Sila ay nagtatanim ng mais, palay, at iba’t ibang gulay. • Nag-aalaga rin sila ng mga hayop. BUOD
  34. 34. BUOD • Marami silang kakaibang paniniwala tulad ng sa kasal, pagbubuntis at kamatayan. • Ganunman, “TAYo AY MGA PILIPINO: ISANG PUSO, ISANG lAHI”
  35. 35. Sanggunian • T’boli Artikulo ni Faye Velasco (hinango noong ika-29 ng Enero 2008). • The Dreamweavers of Lake Sebu Artikulo ni Jojie Alcantara (hinango noong ika-29 ng Enero 2008). • Ethnic Profile: T’boli Artikulo tungkol sa mga T’boli sa National Commission on Indigenous Peoples website (hinango noong ika-29 ng Enero 2008). • The T'boli Artikulo ni Propesora Lourdes Manzano ng Mindanao State University General Santos City sa National Commission for Culture and the Arts website (hinango noong ika-29 ng Enero 2008). • Beaded Dresses and Ornaments of T'boli Women of Mindanao, the Philippines Artikulo ni Bucklee Bell, Southeast Asian Bead Circle Newsletter Vol. 1, No.2 (hinango noong ika-30 ng Enero 2008). • Preserving T'boli Culture Artikulo ni Olive T. Sudaria sa Website of the Office of the Press Secretary (hinango noong ika-29 ng Enero 2008). • Lake Sebu: The T’boli tribe Ipinaskil sa blog ni Ironwulf na En Route, noong ika-30 ng Setyembre 2007 (hinango noong ika-30 ng Enero 2008). • Filipino Dreamweavers’ Craft Comes Stateside Artikulo ni Brian Kluepfel sa AsianWeek, Disyembre 20, 2002 - Enero 1, 2003 na Isyu (hinango noong ika-29 ng Enero 2008).

×