Buurtservice: twee uitwerkingen. Als centrum en als bedrijf.

233 views
152 views

Published on

Onder de vlag van 'buurtservice' varen verschillende schepen. Als polen van het continuum onderscheiden wij buurtservice als centrum en als bedrijf.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
233
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Buurtservice: twee uitwerkingen. Als centrum en als bedrijf.

  1. 1. Buurtservice, twee uitwerkingen.Gert Rebergen, Izare b.v.Zutphen, februari 2013.===========================================================================Omschrijvingen buurtservice.Onder de vlag ‘Buurtservice’ varen diverse schepen.De verschillende concepten die in den lande worden aangetroffen, kunnen we uitzetten opeen continuüm met als criterium “wijze waarop de bedrijfsvoering is vormgegeven’.1. Continuüm.De ene pool van het buurtservicecontinuüm wordt gevormd door het buurtservicecentrum,de andere door het buurtservicebedrijf. Noch de missies, noch de doelstellingen, noch de(bedrijfs)activiteiten, noch de direct betrokkenen, noch de belanghebbende partijen, zijnbeslissend; omdat op al deze aspecten de overeenkomsten tussen praktijkvoorbeeldengroter zijn dan de verschillen. Een fundamenteel verschil is gelegen in de bedrijfsvoering,met name op het bedrijfskundig aspect van de verdiencapaciteit in relatie totstimuleringsmiddelen (donaties in euro’s, in natura, in kennis/kunde). Dat basisverschil doetandere bedrijfsaspecten van elkaar verschillen.Continuüm buurtservice.---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Buurtservicecentrum Buurtservicebedrijf--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Buurtservicecentrum.Het multifunctioneel wijkcentrum oftewel een buurtservicecentrum kan worden omschreven als eencentrum met een buurtfunctie waarin diverse activiteiten zijn ondergebracht in de sfeer van het club-en buurthuiswerk, al dan niet gecombineerd met algemene voorzieningen zoals een bibliotheek endienstverlening. Buurtservicecentra leveren een bijdrage aan het leefklimaat in de wijk, verstrekkeninformatie, organiseren de ontmoetingsfunctie, zijn vindplaats voor sociale werkers en bieden ruimtevoor uiteenlopende wijkgerichte activiteiten, ook voor activiteiten die door burgers of groepen vanburgers worden georganiseerd.Het buurtservicecentrum kent een hybride financiering, bestaande uit gemeentelijke subsidies,fondsen, participatiegelden en/of beschikbaarstellingen om niet, zo mogelijk aangevuld metinkomsten uit de markt.Buurtservicebedrijf.Het buurtservicebedrijf omschrijven we als een bedrijf dat wordt gerund met dan wel doorkwetsbare personen woonachtig in een wijk / buurt, dat zich richt op een samenstel vanbedrijfsactiviteiten, dat tezamen voldoende inkomsten genereert om de continuïteit van de eigenbedrijfsvoering veilig te stellen.Het buurtservicebedrijf levert op een bedrijfskundig verantwoorde manier een bijdrage aan hetwerk- en leefklimaat in de wijk.Het buurtservicebedrijf kent een hybride financiële structuur, bestaande uit inkomsten uit de markt,participatiegelden en/of armoedegelden, aangevuld met beschikbaarstellingen om niet en eenmaligeprojectgelden. 1
  2. 2. Activiteiten.Te onderscheiden zijn wijkgerichte en wijkoverschrijdende bedrijfsactiviteiten. Veel voorkomendeactiviteiten die worden aangeboden zijn algemeen of meer specialistisch van aard.Algemene diensten zijn tuinonderhoud, klusjesdienst, boodschappendienst, verhuisservice,schoonmaakwerkzaamheden, kauwgomverwijdering.Meer specialistische diensten zijn: gevelreiniging, graffitiverwijdering, stukadoorswerk, fietsreparatie,inbraakpreventie, reparatie bestratingen, onderhoud meubilair in de publieke ruimte,schilderwerkzaamheden, onderhoud bedrijventerrein.2. Toespitsingen.Referentie.Het buurtservicecentrum sluit aan bij enkele deelfuncties van de overheid/-heden:a. als beheerder van de openbare ruimte.b. als hoeder van het collectieve belang. (armoede-/gezondheidspreventie, regelruimte voor burgers, leefbaarheid, ondersteuning van kwetsbare burgers, veiligheid, onderwijs).Het buurtservicecentrum levert een bijdrage aan de realisering van genoemde deelfuncties.Het buurtservicebedrijf sluit aan bij de sociale ondernemer die zich in een MVO oriëntatie richt op deP van People en wellicht ook de P van Planet. Niet omdat MVO een deelfunctie van de overheid is,maar omdat de ondernemer zich als zodanig wenst te definiëren in maatschappelijk perspectief.Belanghebbenden.In principe zijn de belanghebbende partijen dezelfde. Het verschil zit in de mate van belangrijkheidvan de belanghebbende partij voor de organisatie van continuïteit van de bedrijfsvoering. Denummering in onderstaande tabel geeft een hiërarchie naar belangrijkheid.In beide concepten van het buurtservicecontinuüm is sprake van een klantengroep; dus niet van éénklant. Hier spreken we van belanghebbende partij of belanghebbende.Domein.Bij welk domein hoort de organisatie (centrum of bedrijf)? Het buurtservicecentrum is eenverlengstuk van de publieke zaak. Het buurtservicebedrijf is een private onderneming die waardecreëert voor belanghebbende partijen (en niet vooral of uitsluitend voor de eigenaar van het bedrijf).Het buurtservicecentrum hoort bij het publieke en semipublieke domein. Het buurtservicebedrijf bijhet private domein.Functie.We onderscheiden een organisatie met een capaciteitsfunctie (uitvoeren van opdrachten opspecificatie van de klant) en productfunctie ( het naar eigen ontwerp commercialiseren vanproducten of diensten). De praktijk leert dat bij het buurtservicecentrum de capaciteitsfunctiedominant is, bij het buurtservicebedrijf de productfunctie.Nota bene: met ‘dominant’ bedoelen we de bijdrage die de functie levert aan de organisatie van decontinuïteit van de bedrijfsvoering.Type organisatie.Onder en taakorganisatie verstaan we een organisatie die in opdracht van een beleidsorgaan één ofmeerdere taken uitvoert. Met het begrip marktorganisatie bedoelen we de organisatie die in staat isom de inkomsten, verkregen uit de verkoop van de output, te gebruiken om de kosten van deorganisatie te dekken. In de marktorganisatie valt het management en beleidsorgaan dus samen; inde taakorganisatie niet (geheel). 2
  3. 3. Rol overheid.Als belangrijkste financier van het buurtservicecentrum treedt de overheid op als beleidsorgaan. Watde overheid wil terugkrijgen voor de in de vorm van een subsidie toebedeelde collectieve middelen,geeft de overheid aan. Feitelijk is de betalende overheid het richtinggevend beleidsorgaan, metinachtneming van het gegeven dat de overheid zich in toenemende mate probeert te beperken tothoofdlijnen in plaats van gedetailleerde voorschriften met betrekking tot de uitvoering.Bij een buurtservicebedrijf is de rol van de overheid hooguit die van facilitator.Keuze activiteiten.De grondslagen waarop het buurtservicecentrum zijn activiteiten bouwt, zijn de competenties van dedeelnemers in relatie tot de wensen van buurtbewoners. De activiteiten zijn dan ook vaak vooralalgemeen van aard. De diensten die worden aangeboden worden geselecteerd op basis van devaardigheden van de deelnemers.Dit in tegenstelling tot het buurtservicebedrijf. Het buurtservicebedrijf levert producten en/ofdiensten en maakt op basis daarvan gebruik van de bij de werkprocessen passendeproductiecapaciteit, aanwezig bij buurtbewoners, die als werkuitvoerders worden gerekruteerd. Deverdiencapaciteit van de activiteiten is primair, niet zozeer in absolute zin, wel in het licht van dedienstenportfolio en de financiële doelstelling die met dat portfolio dient te worden gerealiseerd.Prijszetting.De diensten die door het buurtservicecentrum worden geleverd, zijn bedoeld voor buurtbewonersmet een krappe beurs. De prijzen die door het buurtservicebedrijf als tegenprestatie wordengevraagd, zijn marktconform.3. Waardeoordeel.De wereld van het buurtservicecentrum verschilt fundamenteel van die van het buurtservicebedrijf.Hiervoor noteerden we in geval van het buurtservicecentrum de publieke en semipublieke sector; enbij het buurtservicebedrijf de private en semiprivate sector.Om succesvol te zijn in het publieke respectievelijk private domein, zijn onderscheiden competentiesnodig, zowel op strategisch als operationeel niveau.Ook het imago van het buurtservicecentrum verschilt fundamenteel van dat van hetbuurtservicebedrijf. Het buurtservicecentrum wordt maar al te vaak door de private sector als eengesubsidieerde en uit dien hoofde negatief geconnoteerd als ambtelijke instelling gepositioneerd.Het buurtservicebedrijf is in een tijd van economische tegenwind en verminderde inzet vancollectieve middelen in het sociale domein, in vele ogen hét antwoord daarop. Waarom? Omdat hetconcept zich gemakkelijk laat aansluiten bij modernistische thema’s als ondernemerschap, eigenbroek ophouden, zelfregie, werken primair, samenredzaamheid, terugtredende overheid, eigenkracht, het nieuwe welzijn, enz. enz.Zowel de competenties om in het eigen domein succesvol te zijn, als de imago’s die debuitenwerelden toebedelen, zijn op zichzelf valkuilen. Zo is de ruimte om risicodragend teondernemen voor een buurtservicecentrum zeer beperkt. Zo is de ruimte om als buurtservicebedrijfom productiemiddelen risicovol in te zetten op bedrijfsactiviteiten die gretig worden afgenomenedoch een zwakke verdiencapaciteit hebben, zeer beperkt.Geen van de twee concepten van buurtservices is zaligmakend. In een specifieke context pastwellicht het ene concept beter dan het andere. Omtrent dergelijke vormgevingsregels is debeschikbare ervaringskennis niet of nauwelijks gesystematiseerd.Er is dan ook geen enkele grond om de ene pool van het buurtservicecontinuüm waardevoller tedoen zijn dan de andere. 3
  4. 4. 4. Conceptuele verschillen.Hieronder vatten we schematisch de verschillen samen.Aspect Buurservicecentrum BuurtservicebedrijfReferentie overheid als beheerder van de sociaal ondernemer met MVO publieke ruimte en hoeder van het oriëntatie, zowel op de P van collectieve belang People als de P van PlanetBelanghebbende 1. gebruikers, deelnemers 1. betalende opdrachtgevers 2. overheid/-heden 2. overheid/-heden 3. buurtbewoners 3. uitvoerenden 4. bedrijfsleven 4. buurtbewonersDomein publieke of semipublieke domein private domeinFunctie capaciteitsfunctie dominant productfunctie dominantRol overheid beleidsorgaan facilitatorType organisatie taakorganisatie marktorganisatieKeuze activiteiten o.b.v. behoefte buurbewoners en o.b.v. bedrijfscompetenties en deelnemerscompetenties verdiencapaciteitPrijszetting voor de krappe beurt & tegen marktconform vriendenprijzenGert RebergenIzare b.v., Zutphen 4

×