[Yrc] tiem nang phat trien loai hinh du lich van hoa o vung mien nui lao cai
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

[Yrc] tiem nang phat trien loai hinh du lich van hoa o vung mien nui lao cai

on

  • 5,747 views

 

Statistics

Views

Total Views
5,747
Views on SlideShare
5,747
Embed Views
0

Actions

Likes
2
Downloads
78
Comments
1

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • rat sau sac. cam on.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

[Yrc] tiem nang phat trien loai hinh du lich van hoa o vung mien nui lao cai [Yrc] tiem nang phat trien loai hinh du lich van hoa o vung mien nui lao cai Document Transcript

  • BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ---------o0o--------- CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG“SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC” NĂM 2010TÊN CÔNG TRÌNH: “TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU LỊCH VĂN HÓA Ở VÙNG MIỀN NÚI LÀO CAI” Thuộc nhóm ngành: XH2b HÀ NỘI, THÁNG 7 NĂM 2010
  • 82 MỤC LỤCLỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 1CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG............................................................................... 3 1.1. Du lịch văn hóa ..................................................................................................... 3 1.1.1. Khái niệm du lịch văn hóa ............................................................................. 3 1.1.2. Đặc điểm của du lịch văn hóa ........................................................................ 5 1.2. Đặc điểm của vùng miền núi Lào Cai phù hợp với loại hình du lịch văn hóa ..... 7 1.2.1. Đặc điểm tự nhiên. ......................................................................................... 7 1.2.2. Đặc điểm văn hóa ........................................................................................ 10CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TẠI LÀO CAI . 15 2.1. Tình hình du lịch văn hóa tại Lào Cai ................................................................ 15 2.1.1 Mô hình “Du lịch lễ hội” tại Lào Cai ........................................................... 16 2.1.2. Mô hình du lịch “Homestay” (Du lịch cộng đồng) tại Lào Cai ................... 23 2.2. Những khó khăn, tồn tại và tiềm năng của du lịch văn tại Lào Cai .................... 27 2.2.1. Tiềm năng phát triển các mô hình du lịch văn hóa tại Lào Cai ................... 27 2.2.2 Những khó khăn, tồn tại của du lịch văn hóa tại Lào Cai ............................ 31 2.3 Ảnh hưởng của du lịch văn hóa đối với tỉnh Lào Cai .......................................... 39 2.3.1 Ảnh hưởng tích cực của du lịch văn hóa đối với Lào Cai ............................ 39 2.3.2 Ảnh hưởng tiêu cực của du lịch văn hóa đối với Lào Cai ............................ 43CHƯƠNG III GIẢI PHÁP VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHO LOẠI HÌNH DU LỊCHVĂN HÓA TẠI LÀO CAI............................................................................................. 49 3.1. Chính sách của UBND tỉnh Lào Cai về dịch vụ du lịch tại địa phương ............. 49 3.1.1. Định hướng phát tại Lào Cai của UBND tỉnh Lào Cai nhằm phát triển dịch vụ du lịch tại Lào Cai............................................................................................. 49 3.1.2. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu để phát triển du lịch tại Lào Cai. .............. 50Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • 83 3.2. Hướng phát triển cho loại hình du lịch văn hóa tại Lào Cai. .............................. 51 3.2.1. Du lịch làng nghề truyền thống ................................................................... 51 3.2.2. Du lịch lễ hội ............................................................................................... 53 3.2.3. Du lịch cộng đồng ........................................................................................ 54 3.3. Giải pháp khắc phục những khó khăn và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của loại hình du lịch văn hóa tại Lào Cai ......................................................................... 56 3.3.1. Các giải pháp khắc phục những khó khăn ................................................... 56 3.3.2. Các giải pháp hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực ....................................... 62KẾT LUẬN....................................................................................................................69PHỤ LỤC 1: PHONG TỤC - LỄ HỘI Ở TỈNH LÀO CAI...............................................iPHỤ LỤC 2: CÁC CHỢ VĂN HÓA Ở TỈNH LÀO CAI..............................................viiTÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................................xiiDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮTTừ viết tắt Nội dung hoàn chỉnhCTDLVCN Chương Trình du lịch về cội nguồnFEI Chương trình “Khám phá Fansipan”MICE Meeting (hội họp), Incentive (khen thưởng), Convention (hội nghị, hội thảo) và Exhibition (triển lãm)SVNCKH Sinh viên nghiên cứu khoa họcTT&TT Thông tin và Truyền thôngUBND Ủy Ban Nhân DânVHTTDL Văn hóa – Thể thao – Du lịchDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • Lời mở đầu Lào Cai là một trong những tỉnh miền núiphía Bắc không chỉ được thiên nhiên ưu đãivới khí hậu ôn hòa và nhiều thắng cảnh đẹpmà còn là nơi tập trung nhiều nền văn hóađặc sắc của 25 dân tộc anh em. Đến với LàoCai, ngoài việc tham quan các danh lamthắng cảnh và di tích lịch sử nổi tiếng, các dukhách còn có mong muốn được hòa nhập vàsống trong không khí cộng đồng của các dântộc vùng cao, được ăn những món ăn củangười vùng cao, được mặc những trang phụctruyền thống của các dân tộc, được nhảytrong những giai điệu của núi rừng hay đượctham gia vào các phong tục, lễ hội độc đáocủa các dân tộc thiểu số. Họ muốn cảm nhậnsự thay đổi về văn hóa khi du lịch qua từngthị trấn của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên hiện nay còn thiếu các loại hìnhdu lịch có thể đáp ứng được mong muốn tìmhiểu sâu về văn hóa của các dân tộc vùngcao. Thực tế này đòi hỏi cần có một nghiêncứu toàn diện về thực trạng của loại hình dulịch văn hóa và những tiềm năng hiện có ởLào Cai để tìm ra hướng phát triển toàn diệnhơn cho loại hình du lịch này tại địa phương.Chính vì những lý do và yêu cầu kể trên,nhóm chúng tôi đã quyết định lựa chọn thựchiện nghiên cứu đề tài: “Tiềm năng pháttriển loại hình du lịch văn hóa ở vùng miềnnúi Lào Cai”
  • Đề tài nghiên cứu tập trung vào đối tượng chính là loại hình du lịchvăn hóa và tiềm năng phát triển của loại hình này ở các huyện thuộc tỉnh LàoCai. Việc nghiên cứu được thực hiện dựa trên hai phương pháp nghiên cứu:một là, phương pháp phân tích tổng hợp các thông tin, số liệu trực tiếp hoặcgián tiếp thông qua các nguồn báo in và Internet; hai là, phương pháp khảosát thực tế tại địa phương (huyện Sa Pa, Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai) về cácloại hình du lịch hiện có và những tiềm năng đã được khai thác. Đề tài được triển khai theo kết cấu gồm ba phần chính: Chương I nêulên những cơ sở lý thuyết về du lịch văn hóa và những đặc điểm của Lào Caiphù hợp với việc phát triển loại hình du lịch này; Chương II tập trung đánhgiá thực trạng phát triển đồng thời nêu lên những những khó khăn tồn tại vàtiềm năng chưa được khai thác của du lịch văn hóa tại Lào Cai; Chương IIItrình bày những chính sách của UBND Tỉnh Lào vào, định hướng phát triển,các giải pháp khắc phục khó khăn và phát huy những tiềm năng phát triển dulịch của Lào Cai.
  • -3- CHƯƠNG I KHÁI QUÁT CHUNG1.1. Du lịch văn hóa 1.1.1. Khái niệm Du lịch văn hóa 1.1.1.1.Du lịch Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về du lịch. Vào năm 1963, Hội nghị LiênHợp Quốc tế về Du lịch ở Roma đã định nghĩa “Du lịch là tổng hòa các mối quanhệ, hiện tượng, các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trúcủa cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước củahọ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ.”Hay định nghĩa theo Hội nghị Quốc tế về thống kê du lịch ở Otawa, Cannada tháng06/1991 “Du lịch là hoạt động của con người đi tới một nơi ngoài môi trườngthường xuyên (nơi ở của mình), trong một khoảng thời gian ít hơn khoảng thời gianđã được các tổ chức du lịch quy định trước, mục đích của chuyến đi không phải làđể tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng tới thăm”. Hoặc “Du lịchlà hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏamãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghĩ dưỡng trong khoảng thời gian nhất định”(theo Điều 10 Pháp lệnh Du lịch của Việt Nam) Theo Bộ Văn hóa thông tin và du lịch, Tổng cục du lịch Việt Nam: “Du lịchlà các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thườngxuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡngtrong một khoảng thời gian nhất định”. Khu du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấpdẫn với ưu thế về tài nguyên du lịch tự nhiên, được quy hoạch, đầu tư phát triểnnhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch, đem lại hiệu quả về kinh tế - xãhội và môi trường. Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãnnhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -4- 1.1.1.2. Văn hóa Văn hóa được hiểu và sử dụng theo nhiều nghĩa khác nhau như để chỉ họcthức (trình độ văn hóa); lối sống (nếp sống văn hóa) trình độ phát triển của một giaiđoạn. Văn hóa còn được hiểu theo một nghĩa rộng hơn bao gồm tất cả những phongtục, tín ngưỡng, hiện vật, lối sống… ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của khuvực dân cư đó. Theo các định nghĩa trên thế giới, E.B.Taylor – một nhà nhân loại phươngTây cho rằng “Văn hóa là toàn bộ phức thể bao gồm hiểu biết, tín ngưỡng, nghệthuật, đạo đức, pháp luật, phong tục, những khả năng và tập quán khác nhau màcon người có được với tư cách là một thành viên của xã hội”. Ở Việt Nam, tác giảTrần Ngọc Thêm trong tác phẩm “Cơ sở văn hóa Việt Nam” đã định nghĩa: “Vănhóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạovà tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người vớimội trường tự nhiên xã hội”. 1.1.1.3. Du lịch văn hóa Hiện nay, du lịch bao gồm rất nhiều hình thức đa dạng và phong phú như dulịch sinh thái, du lịch bền vững, du lịch khám chữa bệnh, du lịch mạo hiểm, du lịchgiáo dục, du lịch MICE (viết tắt của Meeting (hội họp), Incentive (khen thưởng),Convention (hội nghị, hội thảo) và Exhibition (triển lãm))… và du lịch văn hóa. Đốivới các nước đang phát triển, thu hút nhiều khách du lịch quốc tế và trong nước, cầnđẩy mạnh phát triển ngành nghề du lịch, du lịch văn hóa được coi là một trongnhững sản phẩm chủ đạo. Vậy, du lịch văn hóa là gì ? Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắc văn hóa dân tộc với sựtham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.Những yếu tố thu hút khách du lịch đến với loại hình này chủ yếu là các bản sắc vănhóa, nét đặc trưng khác biệt của nền văn hóa đó ví dụ như những lễ hội truyềnthống, những phong tục tín ngưỡng, tôn giáo, lối sống, lịch sử, nghệ thuật, kiếntrúc… hình thành nên nền văn hóa của người dân nơi mà khách du lịch đến thămDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -5-quan. Khách du lịch tìm đến du lịch văn hóa để thu nhập thông tin mới, tìm hiểu vàtrải nghiệm những nền văn hóa khác nhau mọi nơi trên thế giới. Do vậy, du lịch vănhóa không chỉ đơn thuần là du lịch mà còn gắn liền với các loại hình văn hóa củađịa phương nơi có hoạt động du lịch đang diễn ra. Loại hình này hiện nay đang rất phổ biến trên thế giới và theo báo cáo gầnđây của OECD đã nhấn mạng tầm quan trọng của du lịch văn hóa trong khu vựcphát triển trên thế giới. Hiện nay, ở nước ta văn hóa truyền thống nói chung và vănhóa dân tộc nói riêng ở các dân tộc thiểu số vùng cao đang bị phai mờ do sự dunhập của các loại hình văn hóa ở các nước đã phát triển và hiện đại hơn vào nước ta.Phần lớn các nơi thu hút khách du lịch văn hóa ở nước ta đều là những nơi còn khókhăn, đói kém. Bởi thế, thu hút khách du lịch văn hóa đồng nghĩa với việc phát triểnđược kinh tế, giảm thiểu đói nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. 1.1.2. Đặc điểm của du lịch văn hóa: Điểm đến của du lịch văn hóa thường bao gồm những di tích lịch sử, nhữngthành phố lớn với các cơ sở văn hóa như bảo tàng, nhà hát hoặc những vùng nôngthôn nơi trưng bày hiện vật truyền thống văn hóa của cộng đồng dân cư như các lễhội, các nghi thức thể hiện lối sống, giá trị và văn hóa của họ. Các điểm đến bao gồm các di tích lịch sử, thành phố hiện đại, công viên, cáccâu lạc bộ, các hệ sinh thái ven biển, hải đảo và đất liền, các kỳ quan trên thế giớiđể khám phá nên văn hóa nơi đó. Hàng nghìn du khách trên thế giới thường xuyêntham gia vào các chuyến du lịch mỗi năm để đi tham quan các địa điểm như thếnày. Một trong những điểm đến thu hút khá nhiều khách du lịch là khu vực sinhsống văn hóa của người dân nơi khách du lịch có thể trải nghiệm được cuộc sốngsinh hoạt bình thường của người dân địa phương, so sánh với với cuộc sống củachính vùng dân cư nơi khách du lịch sinh sống.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -6- Di sản văn hóa bao gồm hai loại chính là di sản văn hóa vật thể và di sảnvăn hóa phi vật thể. Theo điều 4 của Luật di sản văn hoá sửa đổi bổ sung, “Di sảnvăn hoá vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, bao gồmdi tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia”(2).“Di sản văn hoá phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cánhân, vật thể và không gian văn hoá liên quan, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học,thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từthế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hìnhthức khác”(1), Đặc trưng cơ bản của du lịch văn hóa: du lịch văn hóa gắn liền với cáchọat động du lịch và hoạt động văn hóa - Tính đa dạng: du lịch văn hóa với chất lượng cao được tạo nên bởi sự đadạng trong đối tượng phục vụ, mục đích phục vụ hay điểm đến của du lịch văn hóanhư các cảnh quan thiên nhiên, kỳ quan thế giới, các di tích lịch sử - văn hóa chođến các lễ hội truyền thống, các phong tục tập quán lâu đời, các loại hình văn hóanghệ thuật dân gian mang đậm đà bản sắc dân tộc. Ngoài ra, cần kể đến các cơ sởvật chất và các dịch vụ kèm theo. - Tính đa thành phần: không hề có một giới hạn nào cho những đối tượngliên quan đến du lịch văn hóa. Du khách tham gia vào du lịch văn hóa, các tổ chứcNhà nước và tư nhân, các doanh nhân trong và ngoài nuớc đầu tư, hoạt động tronglĩnh vực du lịch, những nhân viên, hướng dẫn viên du lịch, cộng đồng địa phươngđều rất đa dạng, gồm nhiều thành phần khác nhau trong xã hội, tham gia trực tiếphoặc gián tiếp vào các hoạt động du lịch văn hóa. Vì vậy, tính đa thành phần cònbao hàm trong đó cả tính xã hội hóa cao. - Tính đa mục tiêu: Du lịch văn hóa mang lại lợi ích nhiều mặt như bảo tồncác tài nguyên thiên nhiên, môi trường, di tích lịch sử – văn hóa, duy trì và pháttriển văn hóa phi vật thể, nâng cao chất lượng phục vụ du khách, nâng cao chấtlượng đời sống của người phục vụ du lịch, mở rộng học hỏi và giao lưu văn hóa,kinh tế, nâng cao ý thức trách nhiệm cho cộng đồng.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -7- - Tính liên vùng: Du lịch văn hóa nâng cao ý thức của du khách về văn hóa,thẩm mỹ,…Vì vậy nên có sự liên kết giữa các cơ sở du lịch, các vùng văn hóa vớinhau trong việc hoạch định các tuyến, điểm du lịch văn hóa phục vụ cho du khách. - Tính mùa vụ: đối với bầt kỳ loại hình du lịch nào cũng có đặc trưng này, đốivới du lịch nói chung thể hiện ở số lượng du khách thường tập trung rất đông ởnhững tuyến,điểm du lịch văn hóa vào những ngày nghỉ cuối tuần, nghỉ hè, nghỉđông (du khách nước ngoài), nghỉ lễ. Du lịch văn hóa còn thể hiện riêng ở nhữngthời gian có những lễ hội, những sự kiện đặc biệt xảy ra như Hà Nội với sự kiện1000 năm Thăng Long; đền Hùng vào những ngày giỗ Tổ.1.2. Đặc điểm của vùng miền núi Lào Cai phù hợp với loại hình du lịchvăn hóa 1.2.1. Đặc điểm tự nhiên. Vị trí địa lý: Lào Cai là một tỉnh mới thành lập từ năm 1991 vùng cao biêngiới giáp với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc với 203km đường biên giới, nằm chínhgiữa khu vực Đông Bắc và Tây bắc Việt Nam, cách Hà Nội 296 km đường sắt và345 km đường bộ. Do đó, Lào Cai hiện nay thuận lợi về mặt giao thông – một trongnhững điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch. Riêng đối với đườngthủy, do Sông Hồng – một tuyến giao thông huyết mạch nối từ Vân Nam, TrungQuốc chạy qua Lào Cao tới vùng trung du đồng bằng Bắc Bộ nên thuận lợi rất lớncủa địa hình Lào Cai khi con sông Hồng chảy qua có ý nghĩa lớn về mọi mặt kinhtế, chính trị, văn hóa và quân sự. Hơn thế nữa, con sông này còn góp phần quantrọng tạo nên sắc thái văn hóa cho Lào Cai. Sông Hồng là con đường chuyên chởvăn hóa Đông Sơn qua trạm trung chuyển Lào Cai lên Vân Nam, là cửa ngõ giaolưu văn hóa du mục. Tuyến giao thông huyết mạch này cũng khiến Lào Cai sớm trởthành một trung tâm giao lưu văn hóa. Một khối lượng lớn các hiện vật Đông Sơnthời kỳ trước Công Nguyên được tìm thấy ở Lào Cai như các loại trống đồng (gồm31 chiếc với các loại như trồng đồng truyền thống, trống đồng lưng choãi), rìu lưỡiDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -8-xén, mũi lao Đông Sơn, các loại bát bằng bạc, đĩa thủy tinh, những dụng cụ màđược coi là sản phẩm của cư dân du mục vùng Trung Á đã chứng minh Lào Cai làmột trung tâm chính trị - xã hội lớn, cửa ngõ giao lưu văn hóa du mục với văn hóaĐiền ở Vân Nam, Trung Quốc và một số nền văn hóa vùng thảo nguyên Trung Á đãdu mục vào Lào Cai. Địa hình Lào Cai khá phức tạp với hai dãy núi chính là Hoàng Liên Sơn vàCon vui cùng có hướng Tây Bắc – Đông Nam tạo nên các vùng đất thấp và trungbình cùng với nhiều núi nhỏ hơn phân bố đa dạng tạo ra các vùng khí hậu khácnhau. Vùng núi cao Lào Cai với các dân tộc miền núi có những văn hóa dân tộc kháđặc biệt như tục thờ mía của người Giáy, lẽ vượt biển của người Tày... càng đa dạnghơn hơn cho văn hóa ở vùng miền này. Thiên nhiên Lào Cai cũng tạo nên các thắng cảnh đẹp như khu Hàm Rồng -một “tiểu Thạch Lâm” ở Sa Pa có bãi đá cổ hàng vạn năm với hàng trăm phiến đámuôn hình muôn vẻ. Nổi bật nhất ở Lào Cai là đỉnh Phăng – Xi – Păng cao 3143mso với mặt nước biển, Rả Giàng Phìng cao 3090m với cánh đồng Mường Thanh mộttrong 4 cánh đồng lớn nhất vùng Tây Bắc (nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc)gắn liền với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ trong thời kỳ kháng chiến chốngPháp của nhân dân ta. Dải đất dọc theo sông Hồng và sông Chảy gồm thành phố Lào Cai - CamĐường - Bảo Thắng - Bảo Yên và phần phía đông huyện Văn Bàn thuộc các đai độcao thấp hơn (điểm thấp nhất là 80 m thuộc địa phận huyện Bảo Thắng), địa hình íthiểm trở hơn, có nhiều vùng đất đồi thoải, thung lũng ruộng nước ruộng, là địa bànthuận lợi cho sản xuất nông lâm nghiệp hoặc xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng. Khí hậu ở đây là khí hậu nhiệt đới gió mùa nhưng do đặc điểm địa hình nằmsâu trong lục địa, chi phối bởi nhiều dãy núi cao nên diễn biết thời tiết khá đa dạngvà khác biệt theo không gian, thời gian, phân theo đai cao, có vùng nhiệt đới, cóvùng mang tính chất Á Nhiệt đới. Nhiệt độ đặc biệt vùng Sapa rất đa dạng, trongcùng một ngày nhiệt độ có thể lên cao sau đó xuống thấp. Có những lúc, vùng sapacó nhiệt độ dưới 00C và có tuyết rơi. Khí hậu Lào Cai chia làm hai mùa rõ rệt: mùaDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • -9-mưa và mùa khô. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10 trong khi đó mùa khôlại kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Lượng mưa ở mức độ trung bình từ1.400mm đến 1.700mm, dẫn đến hệ thống động, thực vật cũng phong phú gồmnhiều loại khác nhau. Dân tộc: Lào Cai có 27 dân tộc anh em sinh sống. Dân tộc kinh có 194.666người, dân tộc H’Mông có 122.825 người, dân tộc Tày có 82.516 người, dân tộcDao có 72.543 người, dân tộc Thái có 51.061 người, dân tộc Giáy có 24.360 người,dân tộc Nùng có 23.156 người, dân tộc Phù Lá có 6.763 người, dân tộc Hà Nhì có3.099 người, dân tộc Lào có 2.134 ngưòi, dân tộc Kháng có 1.691 người, dân tộcLaHa có 1.572 người, dân tộc Mường 1263 người, dân tộc Bố Y có 1.148 người,dân tộc Hoa có 770 người , dân tộc La Chí có 446 người , và 11 dân tộc có số dân ítdưới 70 người như các dân tộc Sán Chay, Sán Dìu, Khmer, Lô Lô, Kà Doong, PaCô , Ê Đê, Giẻ Triêng , Gia Rai, Chăm, Kà Tu. Lào Cai có số dân tộc chiếm 50% tổng số dân tộc toàn quốc nên đặc điểmnổi bật trong văn hóa các dân tộc Lào Cai là văn hoá đa dân tộc, giàu bản sắc. Ởvùng thấp, người Tày, Thái, Giáy, Nùng, khai khẩn các thung lũng ven sông, vensuối, sáng tạo truyền thống văn hoá lúa nước. Ở rẻo giữa, người Kháng, La Ha, PhùLá... tạo nên văn hoá nương rẫy với nhiều tri thức bản địa phù hợp với kinh tế đồirừng. Ở vùng cao, người H’Mông, Hà Nhì, Dao khai khẩn các sườn núi thành ruộngbậc thang bắc lên trời hùng vĩ. Tính đa dạng, phong phú của văn hoá thể hiện cả ởvăn hoá vật thể và phi vật thể. Cùng với sự đa dạng dân tộc là sự đa dạng trong các yếu tố văn hóa ở LàoCai, có tới ba trông bốn hệ ngôn ngữ lớn nhất của Việt Nam có mặt ở Lào Cai: Ngữhệ Nam Á có các tộc người Kinh, Mường, Kháng, H’Mông, Dao, La Chí, La ha;ngữ hệ Hán – Tạng có các tộc người: Hoa (Xạ Phang), Hà nhì, Phù Há; ngữ hệ Tháicó nhiều tộc người như Tày (cả nhóm Pa Dí), Thái, Nùng, Giáy, Lào, Lự, Bố Y.Lào Cai đã trờ thành điểm hội lưu văn hoá tộc người vùng văn hoá Việt Bắc mà cảdân tộc Tày Nùng được coi là cư dân đa số thì ở Lào Cai người Tày cũng chiếm mộttỷ lệ lớn (13,36%) dân số Lào Cai.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 10 - Tất cả các đặc điểm tự nhiên kể trên đã cùng nhau tạo nên sự đa dạng, phongphú và độc đáo cho văn hoá Lào Cai. Đây cũng là những điều kiện thuận lợi để pháttriển loại hình du lịch văn hóa tại khu vực này. 1.2.2. Đặc điểm văn hóa Tỉnh Lào Cai có 86.290 hộ gia đình đạt tiêu chuẩn văn hoá; 1.017 làng, bản,tổ dân phố văn hoá; 1.163 cơ quan, đơn vị, trường học văn hoá; 19% dân số toàntỉnh thường xuyên luyện tập thể thao; 100% số trường học đảm bảo chương trìnhgiáo dục thể chất. Khách du lịch đến Lào Cai đạt 700.451 lượt người, vượt 8% kếhoạch, doanh thu đạt: 513,422 tỷ đồng (tăng 18,3% so cùng kỳ). Với sự đa dạng trong dân tộc đã tạo nên sự đa dạng trong văn hóa của LàoCai. Lào Cai là một tỉnh đa dân tộc, đa văn hóa. Văn hóa của Lào Cai bao gồm cảvăn hóa vật thể và phi vật thể. 1.2.2.1.Văn hóa vật thể của Lào Cai Với các hiện vật được tìm thấy như trống đồng, bát đĩa, sản phẩm của dân dumục (đã được đề cập ở trên) đã cho thấy yếu tố văn hóa vùng Lào Cai khá đa dạngvà phong phú. Lào Cai còn phát hiện ra nhiều đồ gốm cổ bên cạnh đồ của Lý, Trần,gốm Chu Đậu còn tìm thấy gốm thời nhà Minh, nhà Thanh bên Trung Quốc và rõràng nhất là các dấu tích kiến trúc đan xen giữa Việt Nam và Trung Quốc ở một sốdi tích đình chùa còn lại đến ngày nay. Các dân tộc Lào Cai đã sáng tạo, lưu giữhàng trăm di tích lịch sử văn hoá. Nổi bật là các di tích về khu trạm khắc đá cổ, vớicác hình khắc về bản đồ, chữ viết, hình người có niên đại cách ngày nay hàng nghìnnăm ở thung lũng Mường Hoa (Sa Pa). Di tích thờ ông Hoàng Bảy một vị tướng có công bảo vệ biên giới thời HậuLê được tôn thờ là “Thần vệ Quốc”, di tích Đền Thượng - thờ Quốc công tiết chếTrần Hưng Đạo được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng với niên hiệu Chính Hoà(1680-1705), di tích chiến thắng Phố Ràng... đặc biệt Lào Cai còn có hệ thống cáchang động kỳ ảo trở thành các danh thắng tuyệt đẹp, thu hút đông đảo khách du lịchDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 11 -tham quan như động Thuỷ Tiên (Bát Xát), động Tả Phời (Cam Đường), hang Tiên-Trung Đô (Bắc Hà), động Xuân Quang (Bảo Thắng)... Người dân tộc chủ yếu sống trên nhà sàn nhưng vì sự đa dạng cũng như hộinhập ở Lào Cai nên nhà cửa ở đây được chia làm ba loại hình nhà chính: nhà nềnđất của các dân tộc Kinh, H’Mông, Hoa, người Hà Nhì..; nhà nửa sàn nửa đất củacác dân tộc Dao (nhóm Dao đỏ...); nhà sàn (người Tày, Thái...) với các kiểu nhà sànmái tròn của người Thái đen hoặc nhà sàn tường trình (tên một loại nhà sàn) củangười Tày, Bắc Hà. Về mùa đông, cho dù trời rét xuống độ âm, trong nhà đồng bàovẫn ấm. Còn về mùa hè, nếu nắng nóng đến 37-38oC, ngồi trong nhà đồng bào vẫnmát mẻ. Bên trong nhà của người Hà Nhì, đồng bào còn làm thêm một bức tườngphụ cũng bằng đất nện chạy song song với tường chính ở cách cửa ra vào khoảng1,5 m. Sau bức tường phụ này là bếp và giường ngủ của người làm chủ gia đình.Nhà của người Hà Nhì đa số là hình vuông, khác với nhà hình chữ nhật của ngườiMông. Trước khi làm nhà trình tường, các gia đình người Mông phải xem ngày giờtốt, chọn miếng đất lành bằng phẳng, rộng cỡ 40 - 50 m2, rồi mổ gà nấu xôi cúng tế,cầu mong cho ngôi nhà mình sắp làm sẽ bền vững, thọ tới trăm năm.Nhà sàn của đồng bào dân tộc ở Lào Cai Họa tiết trang trí trên trang phục Trang phục của người dân tộc ở Lào Cai luôn sặc sỡ sắc màu, phong phú vềchủng loại. Mỗi dân tộc lại có một kiểu trang phục đặc trưng riêng cho dân tộcmình. Trang phục người Hmông hoa, Hmông xanh, Hmông đen, Hmông trắng cũngcó kiểu cách, màu sắc khác hẳn nhau. Phụ nữ Hmông ở các huyện khác mặc váyDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 12 -nhưng phụ nữ Hmông ở Sa Pa lại mặc quần cộc. Đặc biệt là người Tày, người Tày ởVăn Bàn, Bảo Yên mặc áo ngắn, váy ngắn, còn người Tày ở Bắc Hà lại mặc áo dàivà quần dài. Dụng cụ chủ yếu hình thành nên bộ trang phục là chiếc khung dệt, vậtcần thiết trong mỗi gia đình người Dao. Chỉ với hai thoi dệt chính, phụ; người phụnữ Dao có biệt tài dệt được vải trắng lẫn vải màu.Một bộ trang phục hoàn chỉnh củangười Dao gồm: Áo, yếm, xà cạp, cùng đồ trang sức vàng bạc, khăn vấn đầu. Cácloại trang phục khác nhau được thể hiện rõ nhất trong các phiên chợ vùng Lào Cai. Đặc biệt, do vị trí Lào Cai rất quan trọng nên nhân dân đã rước đức thánhTrần, người anh hùng dân tộc thờ ở đền Thượng, xây dựng đền thờ Mẫu ngay ởvùng ven sông Hồng, giáp biên giới. Đền thờ Trần Hưng Đạo và thờ Mẫu LiễuHạnh trấn ải ở biên cương thực sự trở thành những cột mốc văn hoá bên cạnh cộtmốc địa giới, nhằm khẳng định chủ quyền thiêng liêng của người dân Việt Nam vềmặt văn hoá. 1.2.2.2.Văn hóa phi vật thể của Lào Cai Lễ hội của các dân tộc ở đây rất đặc sắc, in đậm nhiều yếu tố tín ngưỡng cổ.Tuy nhiên không còn mang nặng sự lạc hậu như ngày xưa. Lễ hội diễn ra trongnhững tháng đầu xuân và chủ yếu trong phạm vi một làng. Tuy nhiên ở MườngHoa, một số lễ hội có phạm vi mở rộng cả một vùng, một mường xưa. Người Môngcó lễ Nào Sồng (ăn thề đầu năm) được tổ chức vào ngày thìn tháng giêng tại khurừng cấm của cả làng. Sau khi cúng thần, mọi người trong làng đều bàn bạc xâydựng hương ước. Một năm người Mông có tới l1 lễ, trong đó có lễ Tu su cúngrồng xanh rất hấp dẫn. Lễ Nhặn Sồng của người Dao tổ chức vào ngày mùng mộthoặc mùng hai tết với tổng hợp các loại hình nghệ thuật dân gian, đó là: nghệ thuậtmúa nhảy đan xen với nghệ thuật âm nhạc (các bài thiên binh, hành quân, trừ tà...),nghệ thuật ngôn từ kể về sự tích của dòng họ Bàn, Triệu, Đặng..., kể về công lao tổtiên, về sự tích một số thần thánh trong miếu vạn thần của người Dao. Trong số lễ hội của của các dân tộc ở Sa Pa, lễ hội Gioóng boọc của ngườiGiáy có quy mô lớn, thu hút hàng nghìn người Giáy, Mông, Dao ở thung lũngMường Hoa tham gia. Người Xá Phó ở Nậm Sang lại tổ chức lễ hội quét làng vàoDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 13 -ngày 2/2 âm lịch với nhiều nghi thức nhằm trừ tà, cầu an. Hiện nay, quy mô lễ hộitruyền thống của các dân tộc càng được mở rộng để thu hút được nhiều khách dulịch. Tiết mục văn nghệ của bà con dân tộc Xa Phó (xã Nậm Sài) biểu diễn trên khu du lịch Hàm Rồng. Người H’mông ăn tết trước một tháng theo lịch cổ truyền của đồng bào.Trong tôn giáo, bên cạnh tôn giáo tín ngưỡng bản địa (thờ cúng tổ tiên, thần bảnmệnh…) chiếm địa vị quan trọng, còn xuất hiện một số tôn giáo mới du nhập. Cáctín ngưỡng dân gian đã chịu sự ảnh hưởng của tam giáo, ảnh hưởng này diễn ra khámạnh ở vùng người Dao, Tày, Nùng, Giáy… nhưng nổi bật nhất là người Dao.Trong miếu Vạn Thần của người Dao, bên cạnh Ngọc Hoàng còn có Phật là quânsư. Dưới trướng của Ngọc Hoàng và Phật còn có Thuỷ Nguyên, Linh Bảo, ĐạoĐức. Dưới các vị này còn có Tam Thanh, Tam Bảo, Tam Nguyên. Sự đan xen giữaTam giáo với tín ngưỡng dân gian đã tạo ra diện mạo mới trong đời sống tinh thầncủa các dân tộc Lào Cai. Trong văn học dân gian, mỗi dân tộc có đầy đủ cả hệ thống các loại hìnhvăn học từ truyện thần thoại, cổ tích, ngụ ngôn đến dân ca, truyện thơ. Mỗi một loạihình văn học dân gian lại có các tiểu loại hình phong phú. Các truyền thuyết chốngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 14 -ngoại xâm, bảo vệ biên giới xuất hiện khá phong phú, nhất là truyền thuyết, truyệncổ kể về sự tích các địa danh như Đản Khao, Pha Long, Trung Đô, Nghĩa Đô, núiĐại Thần… Trong tín ngưỡng dân gian, các danh tướng chống giặc ngoại xâm,chống giặc cướp trở thành những thần linh được nhân dân tôn thờ như Cầm NgọcHánh, Hoàng Dìn Thùng, Giàng Chỉn Hùng..v.v.. Ông Hoàng Bảy - một viên tướngbảo vệ biên cương đã đi vào điện thần Đạo Mẫu, được thờ trang trọng ở đền BảoHà. Có thể nhắc đến các nghệ thuật dângian đặc biệt là nghệ thuật âm nhạc. Chỉ tínhriêng nhạc khí Lào Cai đã có đủ 10 họ với 10chi khác nhau. Chi nhạc cụ dây động có hưnmạy (Thái), đao (Kháng)…Nhạc cụ hơi có chinhạc hơi hình vòm như cặm rưng (Khơ Mú,Kháng), ống khảo của người Mường, pí thiu,phí khui của người Thái… Chi nhạc cụ hơilưỡi gà có khá nhiều, gồm cả loại đơn giảnnhất như pí phương (Thái) bằng ống dạ đếnloại có cấu tạo phức tạp như khèn H’Mông, Khèn của người H’Môngkhèn Thái, chi nhạc cụ hơi chỉ dùng hơi thổinhư tù và, kèn đồng H’ Mông… Nhạc cụ họ màng rung có nhiều loại trống bịt dacủa các dân tộc… Nhạc cụ các dân tộc ở Lào Cai còn bao gồm cả loại chuyên dùnghoà tấu với chuyên dùng độc tấu..v.v.. Lào Cai có hơn ba mươi điệu múa khác nhau. Có những điệu múa dùng trongsinh hoạt (như xoè vòng, xoè chiêng) nhưng cũng có điệu múa chỉ dùng trong cácnghi lễ tôn giáo hoặc lễ hội. Chỉ riêng nhóm Dao họ (Dao quần trắng) ở Bảo Thắng,Bảo Yên đã có 7 điệu múa khác nhau (như múa kiếm, múa sạp, múa chuông, múakhăn, múa mặt nạ, múa trống, múa gà). Nghệ thuật âm nhạc cũng rất đa dạng. Như vậy, tính đa dạng văn hóa tộc người đã tạo thành nguồn lực cho LàoCai phát triển, tạo thành sắc thái riêng của Lào Cai.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 15 - CHƯƠNG II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TẠI LÀO CAI2.1. Tình hình du lịch văn hóa tại Lào Cai Thời gian qua, ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lào Cai triển khai đề án“Phát triển kinh tế du lịch giai đoạn 2006 - 2010” đã thu hút nhiều nguồn vốn đầutư xây dựng hạ tầng, nâng cấp, phân vùng các tuyến, điểm du lịch và hình thành môhình nhà du lịch, các quầy thông tin thu hút khách du lịch. Qua 3 năm thực hiện đề án, các sản phẩm du lịch được đưa vào khai thácnhư: du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm qua các tour du lịch trên sông Chảy, chinhphục Phan Xi Păng, khám phá những hang động, thác nước… Du lịch văn hoá cộngđồng chủ yếu tại Sa Pa, Bắc Hà là mô hình làng văn hoá du lịch, chợ văn hoá vùngcao, du lịch tâm linh (thăm đền, chùa, lễ hội...), du lịch mua sắm hàng hoá thôngqua hệ thống các siêu thị, chợ và các làng nghề, câu lạc bộ thổ cẩm, các quầy hànglưu niệm… Các tour, tuyến du lịch được phân vùng khai thác đã phát huy tác dụng, thúcđẩy sự hợp tác tạo nguồn lực để du lịch Lào Cai phát triển, góp phần chuyển dịch cơcấu kinh tế, xoá đói, giảm nghèo bền vững. Cùng với du lịch sinh thái, du lịch mạohiểm, du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa cũng đang phát triển mạnh. Theo số liệuthống kê từ Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch tỉnh Lào Cai, hiện toàn tỉnh có 2.500người lao động trực tiếp và 5.000 người lao động gián tiếp trong ngành du lịch,riêng Sa Pa có 240 hướng dẫn viên, trong đó 95 hướng dẫn viên là người dân tộcthiểu số. Trong giai đoạn 2006 -2009, các hoạt động đã thu hút 28 doanh nghiệp tàitrợ cho các sự kiện lớn gắn với du lịch hàng tỷ đồng. Đặc biệt là việc hình thànhTrung tâm thông tin du lịch Lào Cai và kiện toàn hệ thống các nhà du lịch, quầyDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 16 -thông tin ga Lào Cai phát huy hiệu quả, hướng công tác xúc tiến du lịch vào chuyênnghiệp và đẩy mạnh kêu gọi các dự án đầu tư. Thực hiện đề án “Phát triển kinh tế du lịch giai đoạn 2006 - 2010” đã đem lạihiệu quả rõ rệt trong thực hiện thu hút khách du lịch, tăng doanh thu, tạo việc làmcho người lao động. Từ kết quả đó, Lào Cai phấn đấu đến năm 2010 đón 730.000lượt khách du lịch, doanh thu đạt 470 tỷ đồng là điều có thể trở thành hiện thực. 2.1.1 Mô hình “Du lịch lễ hội” tại Lào Cai: Mô hình “Du lịch lễ hội” đang phát triển ở Lào Cai trong những năm gần đâyđược phát triển dựa trên những lễ hội rất độc đáo và phong phú của đồng bào cácdân tộc thiểu số nơi đây. Bên cạnh rất nhiều những nét văn hóa độc đáo khác thìnhững lễ hội truyền thống của các dân tộc chính là điểm nhấn quan trọng đã và đangthu hút một lượng lớn khách du lịch yêu thích tìm hiểu văn hóa đến với Lào Cai. Với mục đích gắn việc bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch bền vững gópphần xóa đói giảm nghèo cho nhân dân, từ trước năm 2005, ngành Văn hóa - Thôngtin (nay là Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Lào Cai đã tổ chức khảo sát, lập hồ sơkhoa học cho 51 làng và toàn bộ 25 dân tộc, thống kê các di sản văn hóa vật thể vàphi vật thể để lập danh sách các di sản văn hóa đặc biệt có giá trị cần bảo tồn vàkhai thác. Đến nay, theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai, Lào Cai đã sưu tầm8.128 hiện vật thể khối và hình ảnh; trong đó có nhiều cổ vật giá trị như: trốngđồng, vò gốm, gương đồng. Sưu tầm 200 mẫu hoa văn cổ của người Mông, 1.264hiện vật dân tộc học của 13 nhóm, ngành dân tộc ở Lào Cai cùng 92 phong tục tậpquán của các nhóm, ngành dân tộc, 50 lễ-tết-hội; 1800 bài dân ca, 40 bản nhạc khí,85 điệu múa, 2000 địa danh và 838 cuốn sách cổ của các dân tộc Dao, Giáy, Bố Y.Kho tàng văn hóa dân gian của 7 nhóm, ngành dân tộc có số dân ít, nguy cơ maimột di sản văn hóa cao như: Bố Y, Kháng, La Ha, ngành Mông Xanh, Xá Phó, LaChí, Pa Dí, được sưu tầm có hệ thống.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 17 - Trên cơ sở, khảo sát, thống kê, Lào Cai lựa chọn bảo tồn một số di sản vănhóa tiêu biểu phục vụ nghiên cứu và phát triển du lịch. Đến nay, tỉnh đã bảo tồn vàxây dựng được một số làng văn hóa du lịch và chợ văn hóa vùng cao phục vụ pháttriển du lịch và bảo tồn văn hóa. Đồng thời, trong những năm gần đây, Lào Cai đãcó sự kết hợp hiệu quả với các tỉnh thành lân cận nhiều tiềm năng về du lịch nhưYên Bái và Phú Thọ với nhiều chương trình du lịch hấp dẫn với không gian mởrộng trên địa bàn các tỉnh cùng những thắng cảnh, những di tích và những nét vănhóa độc đáo riêng của từng tỉnh. 2.1.1.1. “Du lịch lễ hội” tại một số bản làng tại Lào Cai: Nổi bật lên trong số những bản làng văn hóa đã được bảo tồn và xây dựnghiện nay ở Lào Cai là làng thổ cẩm Tà Phìn và làng chạm khắc bạc Cát Cát. Vớinhững nét độc đáo về con người, cảnh vật, những sản phẩm truyền thống và nhữnglễ hội độc đáo, nơi đây đang hứa hẹn là chốn dừng chân yêu thích của phần lớn dukhách khi đến với mô hình du lịch văn hóa tại Lào Cai. Làng thổ cẩm Tả Phìn thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, cách trung tâm thịtrấn Sa Pa khoảng 17km về hướng đông. Nơi đây có cảnh quan thiên nhiên tươiđẹp, nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc thông qua các lễ hội như tết nhảy củangười Dao đỏ, lễ ăn thề, lễ mừng nhà mới của đồng bào các dân tộc, Tả Phìn cònđược nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến bởi ở đó có một làng nghề thổcẩm nổi tiếng. Những năm gần đây, du lịch Sa Pa phát triển đã làm xuất hiện một thị trườngmua bán các đồ thổ cẩm với nhu cầu mua sắm của khách du lịch ngày càng tăngcao. Sản phẩm của làng dệt thổ cẩm Tả Phìn đủ kiểu dáng và sắc màu trông thật bắtmắt. Một vài sản phẩm chính có thể kể đến là: những chiếc ba lô, túi khoác du lịch,những chiếc khăn, túi xách tay, ví đựng tiền, các tấm áo choàng thổ cẩm... với đủsắc màu rực rỡ.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 18 - Đồng bào bày bán các sản phẩm thổ cẩm Những sản phẩm này hoàn toàn do bàn tay khéo léo tài hoa của các chị emngười Mông, người Dao tạo nên với những đường nét hoa văn được thể hiện quacác họa tiết cây cỏ hoa lá, chim muông thật tinh tế luôn gây được sự tò mò hiếu kỳvà đặc biệt hấp dẫn các khách du lịch đến với Sa Pa. Các sản phẩm hàng hoá làm raở đây được "xuất khẩu tại chỗ" bằng cách bán trực tiếp cho khách hoặc có thể bángián tiếp cho du khách thông qua việc cung cấp các mặt hàng này cho các quầy thổcẩm ở chợ văn hoá dân tộc, các cửa hàng bán đồ lưu niệm của thị trấn Sa Pa. Thổ cẩm là một món quà không thể thiếu được cho du khách mỗi lần đặtchân tới Sa Pa. Ðối với người dân tộc vùng cao, thổ cẩm không chỉ để dùng trangtrí, tô điểm thêm cho sắc đẹp mà còn là vật kỷ niệm của tình yêu hay trong ngàycưới của các đôi trai gái. Những đường nét hoa văn thể hiện trên tấm thổ cẩm lànhững tinh hoa của nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc làm cho thổ cẩm Sa Pakhông thể hoà lẫn được với bất cứ sản phẩm thổ cẩm của vùng nào. Làng chạm khắc bạc Cát Cát thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, cách trungtâm thị trấn Sa Pa 2 km. Làng Cát Cát là bản lâu đời của người Mông, còn lưu giữnhiều nghề thủ công truyền thống như trồng bông, lanh, dệt vải và chế tác đồ trangsức. Đặc biệt nơi đây còn giữ được khá nhiều phong tục độc đáo mà ở các vùngkhác không có, hoặc không còn tồn tại nguyên gốc.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 19 - Qua những khung dệt, người Mông tạo nên những tấm thổ cẩm nhiều màusắc và hoa văn mô phỏng cây, lá, hoa, muông thú... Gắn liền với công đoạn dệt vảibông, vải lanh là khâu nhuộm và in thêu hoa văn, phổ biến là kỹ thuật nhuộm chàm,nhuộm nước tro thảo mộc và cây lá rừng. Vải nhuộm xong được đánh bóng bằngcách lăn vải với khúc gỗ tròn trên phiến đá phẳng có bôi sáp ong. Ở làng Cát Cát, nghề chế tác đồ trang sức bằng bạc, đồng đã có từ lâu đờivà tạo ra những sản phẩm tinh xảo. Quy trình chế tác bạc gồm nhiều công đoạn.Trước hết, họ cho bạc vào nồi trên bễ lò đun đến khi nóng chảy thì rót vào máng.Chờ khi bạc nguội lấy ra dùng búa đập, rèn sao cho thanh bạc có kích cỡ to, nhỏ,dài, ngắn, vuông, tam giác, tròn, dẹt hay kéo thành sợi. Tiếp đó, họ giũa cho thậtnhẵn và nếu cần trang trí thì dùng đinh để chạm khắc, tạo hoa văn nổi hoặc chìm rồimới uốn hình sản phẩm. Cuối cùng là bước đánh nhẵn, làm trắng và bóng. Sảnphẩm chạm bạc ở Cát Cát rất phong phú, tinh xảo nhất là đồ trang sức của phụ nữnhư: vòng cổ, vòng tay, dây xà tích, nhẫn... Đường xuống bản Cát Cát Một điều hấp dẫn du khách khi đến Cát Cát là người Mông ở đây còn giữđược khá nhiều phong tục tập quán độc đáo, chẳng hạn như tục kéo vợ. Khi ngườicon trai quen biết và đem lòng yêu một cô gái, anh ta sẽ tổ chức làm cỗ mời bạn bèvà nhờ các bạn lập kế hoạch "kéo" cô gái về nhà một cách bất ngờ, giữ cô trong bangày. Sau đó, nếu cô gái đồng ý làm vợ chàng trai thì sẽ tiến hành lễ cưới chínhDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 20 -thức. Nếu cô từ chối thì họ cùng nhau uống bát rượu kết bạn và mọi việc trở lại bìnhthường như chưa có điều gì xảy ra. Lễ cưới người Mông ở Cát Cát thường được tổchức từ 2 đến 7 ngày. Kiến trúc nhà cửa người Mông làng Cát Cát còn nhiều nét cổ: nhà ba gianlợp ván gỗ pơmu. Bộ khung nhà có vì kèo ba cột ngang. Các cột đều được kê trênphiến đá tròn hoặc vuông. Vách được lợp bằng gỗ xẻ, có 3 cửa ra vào: cửa chính ởgian giữa, 2 cửa phụ ở hai đầu nhà. Cửa chính luôn được đóng kín, chỉ mở khi cóviệc lớn như đám cưới, tang ma, cúng ma vào dịp lễ Tết. Trong nhà có không gianthờ, sàn gác lương thực dự trữ, nơi ngủ, bếp và nơi tiếp khách. Nhà người H’Mông (hình ảnh mô phỏng tại Bảo tàng Dân tộc học) Làng Cát Cát được hình thành từ giữa thế kỷ 19, các hộ gia đình cư trú theophương thức mật tập: dựa vào sườn núi và quây quần bên nhau, các nóc nhà cáchnhau chừng vài chục mét. Họ trồng lúa trên ruộng bậc thang, trồng ngô trên núi theophương pháp canh tác thủ công, sản lượng thấp. Phần lớn nhà cửa đều đơn giản, chỉcó một cái bàn, cái giường và bếp lửa nấu nướng...Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 21 - 2.1.1.2. Mô hình “Du lịch lễ hội” liên kết cùng các tỉnh Yên Bái và Phú Thọ Mô hình “Du lịch lễ hội” ở Lào Cai trong hai năm qua khi mở rộng kết hợpvới các tỉnh bạn đã được tổ chức ngày càng hấp dẫn hơn với tên gọi “Chương Trìnhdu lịch về cội nguồn” (CTDLVCN). Trong mấy năm thực hiện CTDLVCN đã tạochuyển biến trong nhận thức của lãnh đạo cả 3 tỉnh cũng như của các doanh nghiệp,người dân tự nguyện tham gia, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch. Hình thức dulịch cộng đồng đã phát triển mạnh ở cả Yên Bái, Lào Cai và Phú Thọ, góp phần xóađói giảm nghèo cho các địa phương này. Chương trình được tổ chức với nhiều hoạtđộng sôi động, phong phú, nhận thức về giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyềnthống phục vụ phát triển du lịch được nâng lên. Chương trình đã kết nối xây dựng được nhiều tour, tuyến du lịch trên địa bàn3 tỉnh như “Cội nguồn đất Tổ”, “Đất ngọc Lục Yên”, “Cội nguồn Tây Bắc”, “Sắcmàu vùng cao”. Ba tỉnh đã tập trung tu bổ hệ thống di tích lịch sử; sửa chữa, nângcấp, xây dựng mới các cơ sở lưu trú, khách sạn, tăng cường các dịch vụ bổ trợ; pháttriển sản xuất các sản phẩm, hàng lưu niệm để phục vụ nhu cầu du khách… Nhiềusản phẩm du lịch đặc trưng đã được tạo ra thu hút du khách đến tham quan, thưởnglãm, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, giải quyết việc làm, cải thiện đờisống của nhân dân… Năm 2009, đã có trên 1,3 triệu lượt du khách đến tham quan,du lịch tại 3 tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, tăng 6% so với năm 2008; tổng doanhthu từ du lịch đạt 1.128 tỷ đồng, tăng 8,3% (theo Sở VHTTDL lịch tỉnh Lào Cai) CTDLVCN của 3 tỉnh Lào Cai - Yên Bái - Phú Thọ là một trong 10 sự kiệndu lịch các tỉnh Tây Bắc hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Cáchoạt động văn hóa - du lịch chủ yếu tại Lào Cai năm 2010 bao gồm:  Lễ hội đền Thượng – TP. Lào Cai (tháng 2)  Lễ hội trên mây Sapa (cuối tháng 4, đầu tháng 5),  Hội đua ngựa truyền thống Bắc Hà mở rộng (tháng 6),  Giải leo núi chinh phục Fanxipan và Ngày hội Du lịch TP. Lào Cai (tháng 10)Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 22 - Nội dung CTDLVNC của Lào Cai, Yên Bái và Phú Thọ Một trong những điểm nhấn của CTDLVCN năm 2010 là chương trình dulịch quốc tế leo núi cắm cờ “Thăng Long - Hà Nội 1.000 năm tuổi” lên đỉnhFanxipan vào tháng 10/2010. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ kỷ niệm sựkiện 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội của Sở VHTTDL. Cùng với các hoạt độngtrong CTDLVCN, 3 tỉnh cũng tích cực chỉ đạo các doanh nghiệp khai thác cáctuyến điểm du lịch mới kết nối tới nhiều tỉnh Tây Bắc (đặc biệt tỉnh Hà Giang) vàtỉnh Vân Nam - Trung Quốc, khai thác sản phẩm cho khách du lịch nội địa vớituyến đi các đền đài linh thiêng dọc sông Hồng, du lịch chợ nhằm thu hút du kháchvà tạo sự liên kết chặt chẽ trong hoạt động hợp tác giữa 3 tỉnh, tích cực hưởng ứngCTDLVCN năm 2010. Trong chương trình “Khám phá Fansipan 2009” (Viết tắt là chương trìnhFEI), tổ chức phát triển Hà Lan SNV đã hỗ trợ kinh phí cho phát động thu gom rácthải trên tuyến Fansipan, UBND huyện Sa Pa cũng chủ trì hoạt động trồng cây bảovệ môi trường du lịch tại xã San Sải Hồ. Đặc biệt, chương trình FEI còn tổ chứcmột hội thảo đầy ý nghĩa chuyên bàn về “Giải pháp quản lý, khai thác và phát triểndu lịch trong vườn quốc gia Hoàng Liên” được lấy ý kiến tham luận bởi các chuyênDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 23 -gia hàng đầu về du lịch và bảo vệ môi trường từ các Bộ, ngành Trung ương, tổ chứcphát triển Hà Lan SNV, Hiệp hội các Vườn quốc gia, Hiệp hội leo núi Côn Minh(Trung Quốc) và các đại biểu đến từ doanh nghiệp lữ hành… Với một loạt nội dung trong hoạt động của chương trình “Khám pháFansipan” năm 2009, gắn phát triển du lịch với bảo vệ môi trường, cùng với sự vàocuộc thực sự của các doanh nghiệp lữ hành, Hiệp hội leo núi Côn Minh, sự đồngthuận của cơ quan quản lý nhà nước về du lịch và sự đồng hành tài trợ của nhà tàitrợ chính Việt Nam Airlines, chắc chắn chương trình FEI năm 2010 sẽ thành côngvà để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách về một Sa Pa tươi đẹp, mến khách. 2.1.2. Mô hình du lịch “Homestay” (Du lịch cộng đồng) tại Lào Cai Homestay là đến ở nhà của người bản xứ trong một mối quan hệ thân thiếtgiống như gia đình. Đa phần khách du lịch đều thông qua các công ty tour, hoặckhách sạn để được sống kiểu "homestay" ngay giữa núi rừng. Đến bữa, họ nấunướng và ăn cơm cùng gia đình. Ở Sapa mô hình Homestay còn hấp dẫn khách du lịch hơn bởi những ngôinhà làm bằng gỗ pơ mu quý hiếm mọc lên giữa núi rừng hay khung cảnh bình yêncủa thung lũng Mường Hoa thơ mộng và đại ngàn Hoàng Liên xanh thẳm. Tại thônTả Van Giáy nằm lưng chừng thung lũng Mường Hoa, với 40 hộ dân thì tất cả đềulấy nhà mình "làm du lịch", theo mô hình "homestay" (khách nghỉ lại qua đêm, ănuống, thưởng thức các đặc sản văn hoá địa phương...). Những ngôi nhà ở đây làkiểu nhà truyền thống của dân tộc Giáy, trước đây gia đình sinh sống nhưng khikhách có nhu cầu thì gia đình đón họ vào ăn ở cùng. Đặc biệt, được làm nên từ loạigỗ pơ mu, nên giá trị của mỗi ngôi nhà lên đến hàng chục tỉ đồng. Thống kê của UBND huyện Sapa cho thấy, mô hình "homestay" bình quânmỗi tháng đón hàng nghìn khách du lịch đến lưu trú qua đêm. Ngoài món ăn thônbản mà du khách được thưởng thức, ban đêm chủ nhà cũng tổ chức đốt lửa, thựchiện các màn múa quạt, nhảy sạp, thổi kèn phục vụ. Khách có nhu cầu chỉ phảiDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 24 -thanh toán 40.000đ cho một đêm ngủ lại nhà dân. Chỉ từng ấy chi phí, nhưng kháchđược khám phá phong tục văn hoá, hoà mình vào cuộc sống cộng đồng, được tắm láthuốc, thưởng thức ẩm thực truyền thống của người bản địa.... Để hiểu rõ hơn về loại hình du lịch mới mẻ này, hãy cùng xét một điển hìnhtrong mô hình du lịch văn “Homestay” tại Lào Cai là Bản Hồ thuộc huyện Sa Pa. Bản Hồ, thuộc xã Bản Hồ, cách Thị trấn Sapa chừng 20 km. Bản Hồ là bảncủa người Tày, nằm phía Đông Nam Sa Pa, cao hơn 435 m so với mặt nước biển, cónghĩa du khách sẽ luôn phải xuống dốc khi đi từ Sa Pa. Trên đường đến với BảnHồ, du khách sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng những hình ảnh kỳ vĩ của núi rừng TâyBắc khi đoàn xe chạy trên con đường ngoằn ngoèo uốn lượn giữa một bên là núicao sừng sững, một bên là vực thẳm hun hút bao trùm màu xanh thẫm của rừng núi,màu xanh tươi mát của đám mạ xen kẽ màu nâu đỏ của đất và màu trắng bạc củathửa ruộng mới thuôn nước cày ải. Bản Hồ đẹp với những mái nhà sàn gỗ thâm nâu nổi bật giữa vườn ngô, vườnđào xanh mát. Nhà sàn của người Tày rất sạch sẽ, thoáng mát và tiện nghi. NgườiTày có biệt tài đan lát, nên mỗi tấm phên nhà, rào vườn dường như là những tácphẩm nghệ thuật với cách phối màu của tre tươi, tre ngâm, tre cật, tre ruột,... tạo nênnhững nét hoa văn độc đáo, không thể nhầm lẫn. Người Tày ở Bản Hồ vẫn lưu giữđược phong tục tập quán lâu đời, người dân nơi đây còn vô cùng thân thiện, nhiệttình và mến khách. Ngay từ đầu bản, có thể thấy ngay không khí làm du lịch vớinhững tấm biển “Homestay” nằm rải rác dọc con trục chính xuyên bản. Du khách sẽ có cơ hội được sống trong những ngôi nhà gỗ của người dân địaphương, cùng sống và sinh hoạt cùng gia đình dân bản địa. Những ngôi nhà trongmô hình homestay thường được thiết kế rộng rãi, với nguyên tầng trên với 2 phòngnhỏ và khoảng không mở dành để làm du lịch. Tầng dưới là nơi sinh hoạt của giađình, khu bếp và khu vệ sinh. Điểm đặc biệt đầu tiên khi bắt đầu du lịch homestaylà du khách sẽ được thưởng thức những sản vật bình dị nhưng cũng không kémphần độc đáo của địa phương như gà bản, rau bản và xôi nếp nương.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 25 - Khung cảnh Bản HồBản Hồ chia làm ba thôn: Tả Trung Hồ, Xéo Trung Hồ và Hoàng Liên; là nơi sinhsống của ba dân tộc Mông, Dao, Tày nhưng người Tày chiếm đa số. Ông HoàngVăn Minh, phó chủ tịch xã Bản Hồ, cho biết: “Từ hai hộ đi tiên phong trong việcphát triển du lịch cộng đồng cuối năm 2000, năm 2001 tăng lên 10 hộ và đến nay đãcó gần 50 hộ chính thức tham gia (có văn bản ký kết hẳn hoi), có thể đón đượckhoảng 500 du khách/ngày. Nếu cần, hầu hết các hộ gia đình ở bản Hồ đều có thểđón khách...”. Đến bản Hồ, du khách sẽ được sống và sinh hoạt trong không khí ấm cúng vàthân mật cùng gia đình. Buổi sáng, bạn sẽ được hướng dẫn tham quan vườn quốcgia Hoàng Liên, nơi có chủng thực vật, động vật vô cùng phong phú. Vì khí hậu ởbản Hồ ấm hơn Sa Pa (trung bình từ 18 – 25 độ C) nên buổi trưa từ trong rừng ra dukhách đã có thể hòa mình vào dòng suối Lave, ngắm thác Đá Nhảy hùng vĩ, bọttung trắng xóa. Cơm nước buổi trưa xong, người chủ nhà mến khách sẽ đưa bạn đến thôncủa người Dao Đỏ trên núi cao tắm lá thuốc. Lá thuốc có 18 vị, người Dao phải đilấy tận trên rừng. Sau khi phơi khô, sao vàng rồi hạ thổ mới có thể dùng được.Nước thuốc sẽ được đổ vào chiếc thùng làm bằng gỗ pơmu thơm ngát, nóng hayDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 26 -lạnh tùy thuộc sức chịu đựng của mỗi người (nhưng theo những người dân ở đây thìcàng nóng càng tốt). Du khách sẽ được ngâm mình vào thùng nước ít nhất khoảng một giờ đồnghồ, nhưng cứ 15 phút một lần lại có người rút nước ra đổ thêm nước mới vào. Khiđứng lên bạn sẽ thấy người lảo đảo như say rượu nhưng chỉ chừng nửa tiếng sau đãthấy có tác dụng rõ rệt: người khỏe khoắn và sảng khoái. Đây là bài thuốc giatruyền chỉ có người Dao mới biết và đã được Viện Y học cổ truyền Việt Nam thẩmđịnh. Một ngôi nhà trong mô hình “Homestay” tại Bản Hồ Khi mặt trời bắt đầu xuống núi là lúc các du khách đi dạo một vòng quanhbản, đến những nhà dân xem dệt thổ cẩm và có thể mua cho mình một tấm với giáchỉ khoảng 20.000 đồng mà rộng đủ quấn quanh người thành một cái... váy. Vàonhững tối cuối tuần ở bản Hồ, bạn có thể đến các nhà sàn văn hóa vui chơi ca hátcùng người dân bản địa. Mỗi dân tộc sẽ mang đến những trò chơi, điệu múa vànhững món ăn độc đáo của mình ra mời du khách...Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 27 -2.2. Những khó khăn, tồn tại và tiềm năng của du lịch văn tại Lào Cai 2.2.1. Tiềm năng phát triển các mô hình du lịch văn hóa tại Lào Cai 2.2.1.1 Tiềm năng phát triển mô hình “Du lịch lễ hội” tại Lào Cai Lào Cai ngoài việc được thiên nhiên ưu đãi với những khủng cảnh thiênnhiên vừa nên thơ, vừa hùng vĩ còn là nơi cu trú của 25 dân tộc anh em với nhiềuphong tục, tập quán, lễ hội và những nét hóa đặc sắc khác nhau. Hiện nay, trongcông tác bảo tồn và xây dựng phục vụ phát triển mô hình “Du lịch lễ hội” mới chỉtìm hiểu và khai thác các phong tục và lễ hội của những dân tộc có số lượng đồngbào cư trú lớn tại địa phương như các dân tộc Kinh, HMông, Tày, Dao… Trong khikhi đó, còn rất nhiều dân tộc anh em, dù số lượng đồng bào ít hơn nhưng cũng cónhững phong tục tập quán vô cùng độc đáo như các dân tộc Phù Lá, Kháng, La Ha,Hà Nhì, Bố Y… mà nếu được khai thác và bảo tồn đúng cách sẽ góp phần làmphong phú và đặc sắc thêm cho các sản phẩm du lịch văn hóa tại địa phương. Bên cạnh đó, những lễ hội cổ truyền độc đáo của các đồng bào dân tộc thiểusố ở đây vẫn chưa được phổ cập rộng rãi; còn nhiều dân tộc, nhiều bản làng vẫn giữphong tục không cho phép người lạ tham gia vào các tập tục riêng của mình. Bêncạnh đó, với những tiềm năng và thế mạnh độc đáo của mình, Lào Cai còn có thể cónhững chương trình du lịch văn hóa kết hợp các đặc điểm văn hóa của nhiều dân tộctrong địa phương, giúp du khách sẽ có những trải nghiệm sâu sắc hơn và thú vị hơnvề những nét văn hóa độc đáo riêng của từng khu vực và của từng dân tộc. Mặt khác, Lào Cai mới chỉ khai thác được một phần nhỏ các giá trị văn hóađể đưa vào các sản phẩm du lịch của mình. Hiện nay, các chương trình du lịch vănhóa mới chỉ chú trọng đến những lễ hội và những sản phẩm thổ cẩm của địaphương. Trong khi đó, rất nhiều những nét văn hóa đặc sắc khác như: các nhạc cụtruyền thống (khèn môi, kèn lá, sáo mèo…), những trang phục đặc trưng của từngdân tộc với những nét họa tiết độc đáo mang những ý nghĩa và tín ngưỡng khácnhau; lĩnh vực ẩm thực truyền thống của các dân tộc với nguồn nguyên liệu cũngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 28 -như cách chế biến mới lạ cũng chưa được tìm tòi, chọn lọc để trở thành một nét chủđạo trong du lịch văn hóa tại địa phương. Tại địa phương, riêng về trang phục có 34kiểu loại với sắc màu, chất liệu khác nhau và theo khảo sát sơ bộ của Tổng cục Dulịch Việt Nam hiện nay Lào Cai có gần 100 điệu múa, có đủ 10 họ với 11 chi khácnhau của các nhạc khí. Tìm hiểu về lịch sử, nguồn gốc của các dân tộc cũng là một mảng văn hóađộc đáo chưa được khai thác trong các mô hình du lịch văn hóa hiện có tại Lào Cai.Những tri thức văn học, các bài thuốc dân gian, các trò chơi dân gian của các dântộc cũng là một nét văn hóa độc đáo và mới mẻ chưa được khai thác để làm phongphú thêm cho du lịch văn hóa tại địa phương. Du lịch văn hóa hiện tại mới chỉ dừnglại ở tên gọi và hình thức chứ chưa thực sự đi sâu vào việc tìm hiểu và cảm nhận cácgiá trị văn hóa ở nhiều mặt, nhiều phương diện khác nhau. 2.2.1.2 Tiềm năng phát triển mô hình “Du lịch cộng đồng” tại Lào Cai Hầu hết các bản làng ở địa phương đều được bao quanh bởi khung cảnh thiênnhiên núi rừng hùng vĩ, với những ruộng bậc thang xanh mướt và khí hậu mát mẻcủa vùng núi cao – là địa điểm vô cùng lý tưởng cho các hoạt động nghỉ dưỡng vàtìm hiểu văn hóa. Mặt khác, với bản chất hiền lành, chất phác, những người dân địaphương luôn để lại trong lòng du khách ấn tượng về một miền đất tươi đẹp vớinhững con người tốt bụng và hiếu khách. Nhiệm vụ cơ bản của những người trực tiếp hoạt động du lịch cộng đồng làgiới thiệu cho du khách về nếp sống, văn hóa và các phong tục tập quán của nhândân các dân tộc; phát huy và khai thác các điều kiện tự nhiên cơ sở vật chất, nguồnlực của nhân dân, tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa do dân bản sản xuất ra phục vụkhách du lịch, qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinhthần cho dân bản; bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vậtDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 29 -thể cũng như tài nguyên du lịch, hướng đến phát triển du lịch cộng đồng nhằm xóađói, giảm nghèo mà chủ thể là cộng đồng các dân tộc bản địa. Đối tượng chủ yếu của loại hình du lịch này là các du khách nước ngoài. Họđến từ những đất nước có trình độ phát triển hơn nhưng lại bị thu hút bởi nhữngphong tục, bởi truyền thống, bởi không khí gia đình và cộng đồng của đồng bào nơiđây. Chính vì vậy, mô hình du lịch này hứa hẹn những nguồn lợi lớn nếu được đầutư và khai thác đúng cách. Nếu công tác bảo tồn và phát triển được thực hiện mộtcách có định hướng thì tiềm năng về mô hình du lịch cộng đồng sẽ còn phát triểnhơn nữa trong tương lai. Mô hình du lịch cộng đồng hiện nay cũng đang là xu thế phát triển chung ởrất nhiều quốc gia. Phần đông du khách hiện nay hướng nhiều sự tò mò và thích thúđối với việc tìm hiểu văn hóa hơn là việc thưởng thức những cảnh đẹp thiên nhiên.Việc phát triển mô hình du lịch này tại địa phương đã bắt kịp với xu hướng du lịchmới này và phần nào đáp ứng được một lượng lớn nhu cầu của khách du lịch. Tuynhiên, sự thành công của mô hình này còn đòi hỏi nhiều nỗ lực trong việc nâng caocơ sở hạ tầng, nâng cao dân trí để có thể làm hài lòng lượng khách du lịch đangngày một tăng. Hình thức du lịch cộng đồng mới chỉ được xây dựng và phát triển ở một vàiđịa điểm đơn lẻ, chưa được phổ biến và nhân rộng trong toàn tỉnh tao thành một lựachọn mới cho khách du lịch khi đến với tất cả các địa danh du lịch của Lào Cai.Hình thức này đang phát triển hoàn toàn tự phát do nhu cầu của những khách dulịch tự do không đi theo tour mà chưa hề có bất kỳ sự quản lý, quy hoạch cũng nhưliên kết với các mô hình khác của du lịch văn hóa để tạo hiệu quả tốt hơn cho dulịch địa phương. 2.2.1.3 Tiềm năng phát triển mô hình “Du lịch làng nghề” tại Lào Cai Lào Cai nổi tiếng bởi các địa danh du lịch Sa Pa, Bắc Hà… Nơi đây cònđược du khách biết đến bởi các làng nghề truyền thống: dệt thổ cẩm, chạm khắcDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 30 -bạc, rèn đúc, nấu rượu… mang đậm bản sắc dân tộc. Người Xá Phó có nghề dệt vải,thêu trang phục, đan lát. Người Dao có nghề thêu hoa văn thổ cẩm, nấu rượu, làmgiấy. Người Tày có nghề làm chăn đệm. Người Mông có nghề rèn đúc. Một làng nghề thổ cẩm của Lào Cai Tại các xã vùng cao Lào Cai, các cấp quản lý và lãnh đạo luôn quan tâm tớiviệc bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống tại địa phương. Rất nhiềubản làng có nhiều tiềm năng để phát triển các làng nghề truyền thống gắn với pháttriển du lịch, đặc biệt là ở Sa Pa và Bắc Hà. Nơi đây, các sản phẩm thêu, dệt thổcẩm, chạm khắc bạc, mây tre đan, rèn đúc, nấu rượu… được nhiều du khách tìm đếnkhám phá và tìm hiểu. Du khách đến với Lào Cai sẽ không chỉ được tham quanthắng cảnh, được sống trong không khí cộng đồng mà còn có cơ hội tham gia vàocông việc sản xuất những mặt hàng thổ cẩm truyền thống của người dân địaphương. Việc được tham gia trực tiếp và những công đoạn sản xuất dù là rất nhỏnày cũng đều để lại những cảm xúc và những tìm tòi vô cùng mới mẻ đối với dukhách. Họ sẽ có cơ hội được hiểu thêm về con người và văn hóa nơi đây. Mỗi khi đến với Sa Pa, Bắc Hà, khách du lịch không quên mua cho mìnhnhững sản phẩm thổ cẩm, đồ trang sức, rượu… được sản xuất từ những làng nghềtruyền thống Tả Phìn, Cát Cát, Sa Pả, San Sả Hồ (Sa Pa); Bản Phô, Na Hối (BắcHà)… để làm quà.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 31 - Với mục tiêu bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống gắn với pháttriển du lịch, hầu hết các làng nghề đã tạo được những nét riêng để thu hút khách dulịch. Đặc biệt, nghề dệt thổ cẩm đang dần vươn lên chiếm ưu thế, phục vụ nhu cầutiêu dùng trong gia đình và làm quà cho khách du lịch. Hàng năm có hàng vạn métvải thổ cẩm được sản xuất và tiêu thụ. Bên cạnh khu du lịch Sa Pa đã được biết đếnvới các sản phẩm thổ cẩm độc đáo, các huyện Văn Bàn, Bắc Hà… cũng đã hìnhthành nhiều làng nghề thêu, dệt thổ cẩm, thu hút hàng nghìn lao động nhàn rỗi. Các làng nghề truyền thống ở Lào Cai còn được biết đến bởi các sản phẩm:rượu San Lùng, rượu ngô Bản Phố được nhân dân thôn San Lùng (Bát Xát) và thônBản Phố (Bắc Hà) sản xuất theo những bí quyết lâu đời. Rượu nổi tiếng trong nướcđược khách du lịch tin dùng. Lào Cai không chỉ có vẻ đẹp được thiên nhiên ban tặng, các làng nghề truyềnthống sẽ là điểm đến hấp dẫn của du khách trong hành trình khám phá bản sắc vănhoá dân tộc đa dạng trong những năm tới. 2.2.2 Những khó khăn, tồn tại của du lịch văn hóa tại Lào Cai 2.2.2.1. Các dự án thủy điện đang đe dọa du lịch Lào Cai Trước khi các dự án thủy điện được xây dựng tại Lao Chải, Sử Pán… cácđiểm du lịch cộng đồng nằm trên tuyến du lịch làng bản xuống khu vực hạ huyện SaPa tỉnh Lào Cai đã đón lượng lớn du khách đến tham và lưu trú, chủ yếu là kháchquốc tế. Tuy nhiên, khi các dự án thủy điện khởi công và có tác động rõ nét đến môitrường và cảnh quan du lịch thì lượng khách đến tham quan và lưu trú tại các điểmnày giảm mạnh. Số lượng khách lưu trú ở các điểm du lịch cộng đồng trên giảmđồng nghĩa với thời gian lưu trú giảm, khách chỉ đi tham quan trong ngày, vì vậychi tiêu dành cho du lịch thấp dẫn đến thu nhập của người dân hầu như không đượccải thiện.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 32 - Con suối Mường Hoa cạn khô, bị tàn phá bởi các công trình Cảnh quan tự nhiên bị xâm hại làm mất đi cảnh quan du lịch cụ thể như dọcthung lũng Mường Hoa với thảm thực vật chân núi; suối Mường Hoa, La Ve và cáctràn ruộng bậc thang hầu như bị hủy hoại do tác động của quá trình thi công, san gạtmặt bằng, làm đường dẫn cho các công trình. Cảnh quan tự nhiên hoang sơ, gắn vớirừng, suối, bản làng và hệ thống ruộng bậc thang vốn được coi là cảnh quan du lịchhấp dẫn của Sa Pa hiện đã bị xâm hại rõ nét tại các điểm thi công thủy điện. Những cảnh quan du lịch hấp dẫn, vốn là “linh hồn” của loại hình du lịchlàng bản, du lịch cộng đồng có nguy cơ biến dạng hoặc mất hẳn: Ruộng bậc thang,một di sản văn hóa bị giảm diện tích do nhường đất cho thủy điện, hoặc không cónước tưới phải bỏ hoang. Suối Mường Hoa, mạch nước nóng vốn là những điểm dulịch hấp dẫn gần như bị xóa xổ bởi tác động của quá trình xây dựng thủy điện, làmmất đi tiềm năng thu hút khách du lịch đến với Bản Hồ và Sa Pa. Năm 2009, ruộng bậc thang Sa Pa được Tạp chí du lịch Travel and Leisure(Mỹ) bình chọn là một trong 7 ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới, nhưng nay do tácđộng của quá trình thi công thủy điện hệ thống ruộng bậc thang này có nguy cơ bịthu hẹp và phá vỡ cấu trúc. Tất cả những yếu tố tác động đó đã làm nguồn thu từ dịch vụ nhà nghỉ tạigia và các dịch vụ khách giảm do lượng khách đến cộng đồng giảm hẳn.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 33 - Với cảnh quan môi trường bị phá vỡ thì những bản du lịch cộng đồng này làm sao có thể thu hút du khách. Nếu như năm 2006 Bản Hồ đón 8.158 lượt khách lưu trú qua đêm, thì đếnnăm 2008 giảm xuống còn 5.339 lượt, năm 2009 chỉ còn 2.991 lượt, ba tháng đầunăm 2010 chỉ đón được 80 lượt. Tổng doanh thu từ dịch vụ nhà nghỉ của xã Bản Hồnăm 2009 giảm 82.186.000 đồng so với năm 2008. Ước tính, con số này còn giảmmạnh hơn nhiều lần ở năm 2010 (đến tháng 3 năm 2010 tổng doanh thu từ nhà nghỉcủa xã Bản Hồ mới đạt 2.280.000 đồng trong khi từ tháng 01 – 03 hàng năm là mùacao điểm của khách quốc tế, khách có nhu cầu đi du lịch làng bản và du lịch cộngđồng). Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh chóng của cảnh quan môi trường khiến việcứng xử của cư dân bản địa gặp lúng túng (có hiện tượng “sốc”). Đặc biệt ứng xửtrước sự thay đổi của rừng và nguồn nước. Rừng bị đốn hạ khiến cạn kiệt rau rừng,suối bị ô nhiễm nguồn nước do đất đá bồi lấp khiến mất đi nguồn cá suối… Nhữngloại ẩm thực đặc sản bản địa vốn có thể thu hút du khách và nâng cao thu nhậpngười dân hiện cũng không còn. Song song với đó là việc mất đất canh tác và suy giảm các nguồn tàinguyên ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế trong đó có du lịch. Nguồn nước giảmkhông đủ cung cấp nước sạch cho ăn uống sinh hoạt cho con người và nước tướiDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 34 -cho các diện tích đất canh tác còn lại. Đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhu cầusử dụng nước sạch của khách du lịch. Sự biến đổi của môi trường sinh thái, cảnh quan du lịch và sự xuất hiện quánhiều các công trường khiến người dân cảm thấy lúng túng trong ứng xử với các tácnhân này. Việc quá nhiều khói, bụi, tiếng ồn – đặc biệt tiếng phá đá, nổ mìn đã ảnhhưởng khá nặng đối với đời sống nhân dân và sinh hoạt của du khách nếu lưu trú tạicác điểm này. Đồng thời, Bản Dền hiện có khoảng 10 hộ gia đình có nhà gần suốiMường Hoa có nguy cơ mùa lũ tới sẽ thiệt hại nặng nề. Những du khách được hỏi đã có những đánh giá cho thấy các dự án thủy điệnđã thực sự làm nản lòng du khách tới tham quan, mang lại cảm giác thất vọng vàtiếc nuối cho du khách khi thấy cảnh quan và môi trường du lịch bị phá vỡ. Điềunày không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới các doanh nghiệp mà còn ảnh hướng nặngnền đến hình ảnh và sức hấp dẫn của du lịch Lào Cai đối với khách quốc tế. Nếu năm 2006 Bản Hồ đón 18.313 lượt khách lưu trú, Tả Van 8.158 lượt,Thanh Phú 1.626 lượt thì đến năm 2009 Bản Hồ chỉ đón được 3.197 lượt (giảm83,6%), Tả Van 2.991 lượt (giảm 63,4%), Thanh Phú 41 lượt (giảm 60,4%). Đếnthời điểm khảo sát (ngày 17.3.2010) tại Bản Hồ, theo báo cáo của Ban quản lý dulịch cộng đồng Bản Hồ, lượng du khách đến tham quan và lưu trú còn giảm mạnh,chỉ đạt 80 lượt giảm 92,3% so cùng kỳ năm 2009 (1.027 lượt). 2.2.2.2. Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đáp ứng nhu cầu của phát triển du lịch Với những nỗ lực của cả lãnh đạo và người dân địa phương, Lào Cai đangtrở thành một điểm đến lý tưởng cho những du khách yêu thích thiên nhiên núi rừngvà ham tìm tòi về những nét văn hóa của đồng bào dân tộc vùng cao. Tuy nhiên, sựphát triển quá nhanh của các chương trình du lịch và lễ hội đã dẫn đến sự quá tải docơ sở hạ tầng chưa được quy hoạch và xây dựng đáp ứng phù hợp với nhu cầu ngàycàng cao của du lịch.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 35 - Tây Bắc với ước mơ những con đường Trong “Lễ hội trên mây Sa Pa” diễn ra vào ngày 30/4 và 1/5 vừa qua, lượngdu khách đổ về Sa Pa đã tặng đột biến dẫn đến tình trạng tắc nghẽn giao thông và“cháy” phòng trọ cho khách du lịch. Dù tình hình an ninh chính trị, trật tự an toànxã hội trên toàn địa bàn huyện Sa Pa trong dịp lễ này vẫn được đảm bảo nhưng dothị trấn Sa Pa chưa có bãi đỗ xe và nhà thầu thi công cầu cạn chống lún đoạn đườngSa Pa - Lào Cai không có phương án điều tiết giao thông trong những ngày diễnra lễ hội nên đã để xảy ra tắc đường cục bộ. Mặt khác, do địa hình chủ yếu là núi cao, nhiều ghềnh đá nên việc phát triểncác loại hình dịch vụ ở địa phương còn gặp phải nhiều khó khăn. Giao thông giữaLào Cai với các tỉnh lân cận và trung ương vẫn còn gặp nhiều khó khăn do tình hìnhđường xá hiện tại của Lào Cai chưa đáp ứng được những xe có trọng tải lớn. Chínhnhược điểm này đã và đang là trở ngại chính trên con đường phát triển kinh tế củatỉnh Lào Cai. Và một khi nền kinh tế chưa có những khởi sắc, chưa thu hút đượcvốn đầu tư để phát triển thì chưa thể tạo được những điều kiện tốt nhất phục vụ choviệc phát triển du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng tại địa phương. Tình trạng thiếu nước, không có điện và công nghệ thông tin vẫn còn đangdiễn ra tại nhiều bản làng thuộc tỉnh Lào Cai. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và cảithiện đời sống cho người dân là những việc làm vô cùng cần thiết để tạo nền tảngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 36 -cho du lịch phát triển nhưng lại đòi hỏi nhiều thời gian và tâm huyết của nhữngngười làm chính sách. Chính vì lẽ đó, lãnh đạo của tỉnh cần có những chính sáchphát triển du lịch phù hợp với tình hình hiện tại của địa phương và có kế hoạch nângcao dần trong tương lai, tránh những tình trạng lễ hội tổ ra những không đủ sứcquản lý, làm xấu đi hình ảnh du lịch Lào Cai trong con mắt du khách trong và ngoàinước. 2.2.2.3. Trình độ nhân lực chưa phát triển đáp ứng nhu cầu của phát triển du lịch Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, tính đếnngày 31 tháng 12 năm 2009, tỉnh Lào Cai có 556 biên chế lao động thuộc lĩnh vựchoạt động của ngành. Trong đó cấp tỉnh có 274 biên chế và cấp huyện, thành phố,xã phường, thị trấn có 282 biên chế. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng thì chất lượng nguồn nhân lựccòn khá thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu. Đó là chất lượng lao động nghiệp vụ cònnhiều hạn chế; trình độ ngoại ngữ còn thấp, tính chuyên nghiệp chưa cao… Đến naytoàn ngành có 01 tiến sĩ (0,18%); thạc sĩ: 05 người (0,9%); đại học: 224 người(40,28%); cao đẳng: 33 người (5,94%); trung cấp: 170 người (30,57%) nên chưađáp ứng được yêu cầu thực tế của công việc. Đặc biệt hiện nay đội ngũ cán bộ giỏi,các nghệ sỹ, nhà nghiên cứu có uy tín, mang tính chuyên gia quá ít chưa đáp ứngđược yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao của ngành. Đây chính là thách thức lớn chongành văn hoá, thể thao và du lịch Lào Cai trong tiến trình hội nhập. Hiện nay LàoCai có 01 trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch là cơ sở đào tạo nguồnnhân lực cho ngành nhưng thực tế công tác đào tạo còn rất nhiều hạn chế về quymô, số lượng và chất lượng. Trước thực trạng đó, mấy năm gần đây Sở đã đặc biệt quan tâm đến công tácđào tạo, bồi dưỡng nâng cao phát triển nguồn nhân lực toàn ngành. Chú trọng mởcác lớp tập huấn về công tác quản lý; tổ chức các hoạt động văn hoá, thể thao và duDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 37 -lịch; tăng cường liên kết với một số trường mở các lớp có trình độ đại học về Vănhóa và Du lịch. Tích cực cử cán bộ đi đào tạo trình độ cao (tiến sĩ, thạc sĩ, du họcnước ngoài...). Từ năm 2005 đến nay số cán bộ được cử đi học tại nước ngoài : 05đ/c; trong nước: 25 đ/c trình độ đại học và cao học. 2.2.2.4. Đặc điểm dân cư gây khó khăn cho việc phát triển du lịch Lào Cai là địa phương có hơn 20 dân tộc anh em cùng sinh sống, và mỗi mộtdân tộc lại có những tập tục, những lối sống và suy nghĩ riêng. Đồng thời, các dântộc này sống rải rác trên các địa hình núi cao, gây khó khăn cho công tác quản lý vàkhai thác phục vụ du lịch. Đồng bào dân tộc thiểu số phần đông có trình độ học vấnthấp và chỉ tuân theo những quy định, phong tục riêng của dân tộc mình. Chính vìvậy, cần nhiều thời gian để thuyết phục, làm cho họ hiểu và nghe theo những chủtrương đúng đắn góp phần phát triển du lịch tại địa phương. Đồng bào dân tộc thiểu số trước đây chủ yếu sống bằng nghề nông, làm lụngtrên nương rẫy và ruộng bậc thang nên tỷ lệ nghèo đói còn cao. Người dân không cóđiều kiện đi học nên không thể thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của sự nghèo đói. Mốilo cơm áo ruộng vườn luôn thường trực và họ không hề có ý thức, cũng như suynghĩ làm thế nào để cải thiện cuộc sống của mình. Sự thiếu thốn của cuộc sống,thiếu tri thức và thiếu thông tin là một rào cản rất lớn từ nhiều năm nay luôn kìmhãm sự phát triển của các dân tộc thiểu số. Để hướng tới phát triển du lịch bềnvững, các cấp chính quyền cần có những chính sách nâng cao đời sống và nâng caotri thức của người dân địa phương để họ có cơ hội sáng tạo và đóng góp một cáchchủ động, hiệu quả vào sự phát triển của du lịch ở địa phương. Rất nhiều các chủ trương chính sách của các cấp, ban, ngành của địa phươngnhằm tăng cường quản lý và phát triển du lịch đều gặp phải rất nhiều khó khăn vìthói quen cũng như phong tục của đồng bào các dân tộc thiểu số. Theo chủ trươngcủa tỉnh, các phiên chợ vùng cao được quy hoạch thành chợ văn hóa nhằm tạo ramột điểm đến hấp dẫn trong tuor du lịch Lào Cai – Sapa – Bắc Hà. Nhưng cứ mỗiDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 38 -lần Nhà nước đầu tư xây cất chợ thành khang trang thì bà con lại chuyển đi nơikhác. Họ muốn họp chợ ngoài trời, ngay giữa thiên nhiên núi rừng hơn là trong cácki-ốt được xây cất theo kiểu miền xuôi. Vẫn biết các chính sách đưa ra đều với mụcđích tốt những trong nhiều hoàn cảnh lại chưa tìm hiểu suy nghĩ của người dân nêncòn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Vì những thói quen, tập quán củađồng bào dân tộc đã và đang tạo nên những nét riêng độc đáo cho du lịch Sa Pa nênmọi công tác quản lý đều cần một sự đồng cảm về suy nghĩ, về thói quen của đồngbào và một thái độ trân trọng, có trách nhiệm trong việc gìn giữ các giá trị văn hóa 2.2.2.5. Những khó khăn trong việc bảo tồn và quản lý các di tích Từ năm 2007 đến nay, bằng ngân sách địa phương, cùng nguồn công đứcgần 30 tỷ đồng của nhân dân, các ban quản lý di tích đã trùng tu các đền như:Bảo Hà, Cấm, Quan, đền Thượng, Phúc Khánh, Bãi đá khắc cổ Sa Pa và Dinhthự Hoàng A Tưởng,... Thành phố Lào Cai là địa phương có số di tích nhiềutrong tỉnh được trùng tu tôn tạo chủ yếu dựa vào sức dân. 7 điểm di tích lịch sửvăn hoá mang đậm tín ngưỡng dân gian, dân tộc được quản lý chặt chẽ, như đềnThượng, Đền Mẫu, Đền Đôi Cô, Đền Quan... 2 năm trở lại đây, các di tích trênđịa bàn thành phố đã nhận được sự công đức của nhân dân trên 6 tỷ đồng. Sốtiền trên sử dụng một phần vào việc trùng tu tôn tạo các đền, chùa. Trên 300triệu đồng nhân dân đóng góp xây dựng động Phủ chúa Sơn Trang (đền Mẫu).Đền Thượng được mở rộng khuôn viên, sơn son thiếp vàng các đồ thờ tự, xâydựng các công trình phụ... trị giá trên 400 triệu đồng. Hiện tại Lào Cai còn nhiều di tích và danh thắng bị xuống cấp nghiêmtrọng. Hàng chục tỷ đồng đầu tư của Nhà nước và công đức của nhân dân đã gópphần "cứu" các di tích, danh thắng trong tỉnh thoát khỏi sự phá huỷ của thờigian... Song bên cạnh đó, việc bảo tồn di tích ở Lào Cai còn nhiều bất cập, thiếusự quản lý đồng bộ. Để bảo tồn, giữ gìn nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng tại các điểmDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 39 -di tích, tỉnh Lào Cai cần thành lập Ban quản lý chung, phân cấp các ban quản lýdi tích, danh thắng một cách đồng bộ, có hệ thống từ cấp tỉnh tới cơ sở, tạo sựthống nhất trong điều hành và quản lý. Việc tu bổ, tôn tạo phải được cơ quan chức năng chuyên môn có tư cáchpháp nhân kêu gọi nguồn kinh phí đầu tư tài trợ từ các tổ chức, cá nhân trong vàngoài nước, từ đó phân bổ kinh phí hợp lý để bảo tồn di tích trên địa bàn toàntỉnh. Bên cạnh đó sẽ tạo được tiếng nói chung trong việc quản lý thống nhất cáchoạt động lễ hội tại các di tích, danh thắng gắn với du lịch, tạo nguồn thu ngânsách cho tỉnh để tái đầu tư trùng tu, tôn tạo di tích, danh thắng. Đây cũng là điềukiện quan trọng xây dựng hệ thống di tích, thắng cảnh Lào Cai gắn với di tích,thắng cảnh của cả nước vừa mang tính tôn trọng lịch sử truyền thống, vừa mangtính tâm linh cũng như phục vụ du lịch phát triển kinh tế - xã hội.2.3 Ảnh hưởng của du lịch văn hóa đối với tỉnh Lào Cai 2.3.1 Ảnh hưởng tích cực của du lịch văn hóa đối với Lào Cai 2.3.1.1. Du lịch văn hóa giúp cải thiện cuộc sống người dân địa phương: Các làng văn hóa du lịch hoạt động hiệu quả đã góp phần giảm tỷ lệ hộnghèo từ 30% xuống 9% (Cổng thông điện tử tỉnh Lào Cai). Người dân tham giacác hoạt động dịch vụ du lịch đều có mức thu nhập gấp 2,5 lần so với sản xuất nôngnghiệp. Tiêu biểu là thôn Bản Dền, Tả Van, Bản Hồ, Tả Phìn, Cát Cát (Sa Pa), BảnPhố, Tà Chải (Bắc Hà) Nghĩa Đô, Bảo Hà (Bảo Yên) đã xuất hiện ngày càng nhiềucác hộ có thu nhập từ 20 - 40 triệu đồng/năm. Việc đẩy mạnh công tác xây dựngthiết chế văn hóa thôn bản trên địa bàn toàn tỉnh đang góp phần bảo tồn, làm giàubản sắc văn hóa thông qua các sinh hoạt cộng đồng. Lấy ví dụ về trường hợp của thôn Tà Phìn: để phát triển làng du lịch - làngnghề thổ cẩm, trước hết ngành văn hoá thông tin cùng chính quyền địa phương tậptrung xây dựng Tả Phìn trở thành làng văn hoá với phương châm “giữ gìn nét đẹpDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 40 -bản sắc văn hoá và phát triển du lịch bền vững”. Đến năm 2005 xã đã có 211 hộđược công nhận là gia đình văn hoá chiếm 67%, 2 thôn đạt làng văn hoá là Sả Xéngvà Tả Chải. Riêng thôn Xả Séng có 42 hộ được công nhận là gia đình văn hoá. Xãđã thành lập được một đội văn nghệ xã với 52 thành viên tham gia thường xuyênluyện tập để phục vụ các ngày lễ lớn trong năm. 2.3.1.2. Du lịch văn hóa giúp bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống Du lịch phát triển đã giúp chị em ở nhiều khu vực tiếp cận được với nhữngkiến thức mới trong nghề thủ công mỹ nghệ như học thêm được những mẫu mãmới, cách phối mầu đa dạng, phong phú hơn trong các mặt hàng túi, khăn, tranhthêu, quần, áo, váy thổ cẩm. Mặt hàng thổ cẩm ở đây đã có mặt ở trong nước và trênthế giới bởi chất lượng hàng thêu tay ngày càng được ưa chuộng, nhất là đối vớingười nước ngoài. Các lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số vẫn được tổ chức thường xuyên vàthu hút được nhiều cảm tình của khách du lịch. Đây cũng là một cơ sở quan trọngnhằm bảo tồn các giá trị văn hóa đặc sắc đang có nguy cơ mai một theo thời gian vàsự phát triển của cuộc sống hiện đại tại địa phương. Các lễ hội cũng đã được pháttriển từ những lễ hội nhỏ lẻ của một nhóm người dân tộc thiểu số thành những lễhội mở cho phép sự tham gia của du khách. Việc được giới thiệu phong tục tập quán và những nét đẹp văn hóa của dântộc mình đến với bạn bè trong nước và quốc tế đã làm tăng thêm lòng tự hào dân tộccũng những người dân địa phương. Chính điều này càng thôi thúc hơn cư dân địaphương cố gắng gìn giữ, phổ biến và bảo tồn các phong tục, các lễ hội của dân tộcmình. Đồng thời, các lễ hội cũng là dịp nhắc lại tất cả những tập tục, các loại trangphục và các trò chơi dân gian truyền thống, giúp những thế hệ trẻ nơi đây có thêmhiểu biết và là cơ sở để bảo tồn và duy trì những nét văn hóa độc đáo của mỗi dântộc.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 41 - Du lịch văn hóa đòi hỏi sự tìm tòi, sưu tầm và bảo tồn các giá trị văn hóa. Dulịch văn hóa sẽ càng hấp dẫn và thành công khi được xây dựng trên một nền tảngvăn hóa lâu đời và phong phú. Trong quá trình phát triển du lịch văn hóa tại địaphương, nhiều phong tục tập quán, lễ hội và những nét văn hóa độc đáo của bà condân tộc thiểu số đã được tìm thấy, thu thập và phục dựng phục vụ cho du lịch. Điềunày hết sức có giá trị không chỉ với ngành du lịch mà còn có ý nghĩa trực tiếp đốivới các đồng bào dân tộc khi họ được hỗ trợ để gìn giữ và bảo tồn các giá trị vănhóa truyền thống của mình. 2.3.1.3. Du lịch văn hóa giúp thu hút thêm nhiều du khách và góp phần phát triển du lịch bền vững Bên cạnh các hình thức du lịch sinh thái đã trở nên quen thuộc và tao dựngđược thương hiệu cho du lịch Lào Cai nói chung và du lịch Sa Pa nói riêng, du lịchvăn hóa đang ngày càng thu hút được sự quan tâm và thích thu của du khách trongvà ngoài nước. Từ một Lào Cai vốn chỉ được biết đến với những thắng cảnh thiênnhiên nên thơ và hùng vĩ, Lào Cai ngày nay càng trở nên hấp dẫn hơn với những nétvăn hóa đặc trưng, những phong tục độc đáo và nhịp điệu cuộc sống vùng cao đầymới lạ. Lượng khách du lịch tham gia và yêu thích các hoạt động du lịch văn hóa ởLào Cai liên tục tăng trong những năm gần đây. Nếu như khung cảnh thiên nhiênhùng vĩ, nên thơ chỉ có thể gây bất ngờ cho du khách khi lần đầu đến với Lào Caithì chính những nét văn hóa độc đáo, đầy mới lạ và cuốn hút chính là lý do thôi thúcdu khách trở lại và một lần nữa được sống trong không khí của những lễ hội núirừng. Năm 2010, chỉ tính riêng trong 3 tháng đầu năm, tỉnh Lào Cai đã đón hơn 100nghìn lượt khách du lịch, trong đó khách quốc tế đạt gần 60 ngàn lượt (tăng trên40% so với cùng kỳ năm 2009), đạt trên 25% kế hoạch 2010 (theo Báo Bưu ĐiệnViệt Nam số tháng 5 năm 2010). Du lịch văn hóa đã và đang làm đa dạng hơn cho mô hình du lịch tại Lào Caibên cạnh các mô hình du lịch truyền thống đã tạo dựng nên thương hiệu du lịch chođịa phương. Điều này giúp cho du khách có thêm nhiều trải nghiệm và cảm nhậnDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 42 -thú vị mỗi khi đến với Lào Cai. Ngoài ra, du lịch văn hóa còn là cơ sở để phát triểndu lịch bền vững tại địa phương do hình thức du lịch này được xây dựng và pháttriển dựa trên việc bảo tồn và gìn giữ các giá trị văn hóa của các đồng bào dân tộcsinh sống trong khu vực. Việc không ngừng tìm tòi, bảo tồn và gìn giữ các nét vănhóa truyền thống phục vụ cho du lịch văn hóa hôm nay cũng chính là nền tảng choviệc duy trì và phát triển một nền văn hóa phong phú, độc đáo đậm đà bản sắc dântộc cho tương lai. 2.3.1.4. Du lịch văn hóa giúp đưa công nghệ thông tin đến với vùng sâu vùng xa. Với vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, khí hậu lý tưởng, con người thân thiện và bảnsắc văn hóa dân tộc độc đáo, Lào Cai với những điểm du lịch như SaPa, Bắc Hà...đang ngày càng hấp dẫn các du khách đến từ trong và ngoài nước. Từ những nỗ lựccủa tỉnh trong việc đưa Internet nói riêng, CNTT nói chung vào phát triển du lịch,hiện nay tại tất cả các điểm du lịch đều có đại lý Internet, hầu hết nhà hàng, kháchsạn đều đã nối mạng, thực sự đưa nhu cầu sử dụng Internet cho du lịch tại Lào Caibước đầu đã được đáp ứng. Riêng tại thị trấn SaPa, dịch vụ Internet đã được cungcấp tới hầu hết các nhà hàng, khách sạn, khách du lịch đến với Sa Pa có thể dễ dàngsử dụng dịch vụ Internet tốc độ cao miễn phí. Internet tại Lào Cai ngày càng phát triển .Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 43 - Cùng với nỗ lực của tỉnh và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễnthông hiện nay 9/9 huyện, thành phố đều có thể kết nối Internet qua đường truyềncáp quang hoặc công nghệ 2G, 3G qua sóng viễn thông di động. Thống kê của SởTT&TT tỉnh Lào Cai cho thấy, tính đến thời điểm tháng 5/2010, trên địa bàn tỉnhhiện có trên 20.000 thuê bao Internet, trong đó có gần 14.000 thuê bao băng rộng,151 đại lý Internet công cộng, 111 điểm BĐVHX có kết nối Internet, mật độInternet đạt 3,3 thuê bao/100 dân và tỷ lệ số dân sử dụng Internet là 18,6%. Bêncạnh đó việc phát triển mạnh mẽ dịch vụ Internet tạo điều kiện thuận lợi cho nhiềuwebsite quảng bá về du lịch trong nước và thế giới, trở thành một trong những yếutố quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển và thu hút khách du lịch. 2.3.2 Ảnh hưởng tiêu cực của du lịch văn hóa đối với Lào Cai Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực của du lịch nói chung và du lịch văn hóanói riêng đối với cư dân và sự phát triển của địa phương, ta cũng không thể khôngnhắc đến những ảnh hưởng tiêu cực của du lịch đối với môi trường tự nhiên, thái độcủa người dân và cả những ảnh hưởng không mong muốn khác đối với địa phươngvà du khách. 2.3.2.1. Ảnh hưởng tiêu cực đến các di sản văn hóa vật thể tại Lào Cai. Số lượng du khách đến với Lào Cai ngày một đông đang phá vỡ dần cáikhông khí yên lặng êm đềm của cuộc sống người dân nơi đây. Không chỉ phá vỡnhịp điệu và không gian nguyên sơ của núi rừng, việc phát triển du lịch còn đặt ravấn đề cấp thiết bảo vệ môi trường và bảo tồn các danh lam thắng cảnh và di tíchlịch sử ở địa phương. Đằng sau các lễ hội, sau những phiên chợ vùng cao tấp nập lànhững mối lo ngại về việc ô nhiễm môi trường do du khách gây ra khi đến du lịch ởLào Cai. Rác thải bị vứt bừa bãi bởi những du khách vô ý thức đã và đang làm xấudần đi hình ảnh của một thành phố du lịch.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 44 - Không dừng lại ở đó, Hiện nay một số điểm di tích văn hóa tại Lào Cai đangmất dần theo thời gian hoặc biến dạng như: đền Trung Đô (huyện Bảo Yên), khucăn cứ Việt Tiến, khu di tích chiến thắng Nghĩa Đô... Đây là thực trạng đáng buồn,vì sự quản lý lỏng lẻo thiếu đồng bộ của các ban quản lý bị chia nhỏ trên địa bàntoàn tỉnh. Nếu không có biện pháp quản lý, duy tu đồng bộ và hợp lý chỉ một thờigian nữa các di tích hàng nghìn năm tuổi sẽ biến mất. Tại bãi đá cổ tại huyện Sa Pa cũng vậy, hàng ngày, hàng giờ "kêu cứu"nhưng không được các cấp chính quyền quan tâm, nhiều ký tự quý hàng nghìn nămtrước chưa kịp giải mã đã mất dần, mất mòn theo thời gian. Trên hầu khắp cácphiến đá ở nơi đây, ta đều dễ dàng bắt gặp những dòng chữ khắc trộm với nhữngnội dung gây phản cảm, vừa gây tổn hại cho di tích lại vừa phá mất đi không khítrang nghiêm của một di tích văn hóa. Tại nhiều địa danh khác, các di tích cũngđang bị xâm phạm và làm giảm giá trị bởi những hành động thiêu văn hóa của mộtsố các du khách. Đây thực sự là một vấn đề nan giải, là một thách thức buộc các nhàquản lý ở địa phương phải giải quyết được trên con đường bảo tồn các giá trị vănhóa phục vụ mục đích du lịch. Bãi đá cổ Sa Pa đang bị xâm hại nghiêm trọngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 45 - Không chỉ những di tích văn hóa, nhiều thắng cảnh của địa phương cũngđang trong tình trạng ‘kêu cứu’ do bị xâm phạm và bị ô nhiễm bởi các hoạt động dulịch. Số lượng khách du lịch tăng đồng nghĩa với việc các tài nguyên thiên nhiên bịkhai thác ngày một nhiều hơn dẫn đến tình trạng cạn kiệt do không có thời gian đểtái tạo và khôi phục. Việc cần làm lúc này của các cấp các ngành ở địa phương làkết hợp một cách hợp lý giữa việc phát triển và bảo tồn các nguồn tài nguyên này.Tất cả các kế hoạch, chính sách trước khi được đưa ra đều cần phải xem xét kỹ mốiquan hệ giữa bảo tồn và phát triển bởi có nếu bảo tồn được thì mới có phát triển vàphát triển sẽ tác động trở lại tạo điều kiện cho việc bảo tồn được hiệu quả hơn. 2.3.2.2. Ảnh hưởng tiêu cực đến các di sản văn hóa phi vật thể tại Lào Cai a/ Ảnh hưởng đến các phiên chợ văn hóa: Các phiên chợ văn hóa (hay còn gọi là chợ phiên) miền núi được nhiều ngườibiết đến như một “đặc sản” của các tour du lịch, một đặc trưng văn hóa của đồngbào các dân tộc thiểu số. Mỗi chợ phiên miền núi là một bảo tàng sống về sinh hoạtvăn hoá cộng đồng, nơi chứa đựng nhiều nét văn hóa tộc người đặc sắc với nhữngphong tục, tập quán vùng miền phong phú, đa dạng. Thế nhưng, dưới tác động củacơ chế thị trường và “sức nóng” của phát triển du lịch, nhiều phiên chợ ở vùng caoTây Bắc đã và đang mất dần đi cái vẻ nguyên sơ vốn có của nó. Trước kia, các chợ vùng cao được họp trên các quả đồi thoai thoải, nhưnggiờ chợ đã được xây mới trên nền bê-tông, mái ngói đỏ tươi với những dãy ki-ốtchia lô đều đặn. Các loại mặt hàng như nông sản, thổ cẩm, vật dụng gia đình... cũngđược chia ra theo từng khu vực. Xung quanh chợ, đường sá, công viên, nhà cao tầngđược xây dựng ngày càng nhiều. Điều này đã làm mất đi vẻ đẹp nguyên sơ của chợ,phá vỡ không gian văn hoá sinh hoạt chợ truyền thống vốn là đặc trưng của đồngbào vùng cao, đó là không gian tự nhiên, thoáng đãng, nơi con người giao lưu gặpDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 46 -gỡ, sinh hoạt văn hoá tinh thần và hòa nhập với núi rừng. Không đồng tình với cáchlàm này, nhiều đồng bào đã bỏ ki-ốt chuyển ra ngồi trên các bãi đất trống rìa chợ. Đến chợ Bắc Hà hay một số chợ phiên nổi tiếng khác ở Lào Cai, người ta cóthể thấy các quầy hàng bày la liệt những món đồ lưu niệm được sản xuất hàng loạtbằng máy móc, được cất từ dưới xuôi lên hay từ bên Trung Quốc sang để bán chodu khách. Chủ của những sạp hàng này phần nhiều là người Kinh dưới xuôi lên làmăn buôn bán, họ cũng học được vài câu tiếng dân tộc để lừa khách rằng mình làngười dân tộc, để tha hồ nói thách và hét giá. Mặt hàng lưu niệm độc đáo mà kháchdu lịch nước ngoài rất thích là bộ trang phục thổ cẩm của người dân tộc. Tuy nhiên,giờ đây thật khó để có thể mua được một bộ váy áo thổ cẩm “xịn”, do chính tayngười phụ nữ H’mông làm. Thay vào đó là bạt ngàn những chiếc váy “nhái kiểu thổcẩm” được may từ vải Trung Quốc, bằng máy may Trung Quốc; hoa văn trên váycũng được thêu bằng máy với các sợi kim tuyến lóng lánh. Nhìn những món đồbóng bẩy, diêm dúa được làm bằng máy và các chất liệu công nghiệp ấy, mới thấynhiều giá trị truyền thống đang dần mất đi trước sự xâm thực của cuộc sống hiệnđại. Hình ảnh một phiên chợ vùng cao Đó là chưa kể, tại một số phiên chợ vùng cao, người ta còn bày bán vô số cácmặt hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng. Từ bánh kẹo, mì chính, nước giảikhát, thậm chí cả dược phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ và công dụng.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 47 - Vẫn biết hiện đại hóa là xu hướng tất yếu. Cùng với sự phát triển kinh tế xãhội, chủ trương đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển du lịch miền núi thì việc các phiênchợ vùng cao thay đổi bộ mặt là lẽ đương nhiên. Nhưng du khách từ xa đến sẽthoáng chút thất vọng, sẽ không khỏi lo âu nếu sự thay đổi đó xóa nhòa những nétđẹp mang đậm bản sắc, làm mai một những kết tinh văn hóa đã được tích lũy quangàn đời. Một ý thức giữ gìn các giá trị truyền thống bởi chính người dân bản địa;một chủ trương, đường lối đúng đắn trong việc thay đổi cái gì, giữ nguyên cái gì,bảo tồn cái gì, phát triển cái gì từ phía các nhà quản lý, thiết nghĩ, là điều cần phảicó để những phiên chợ văn hóa vùng cao Tây Bắc mãi hấp dẫn du khách bằng chínhnét nguyên sơ, dung dị và trong trẻo của nó. Đó mới là cách phát triển bền vữngnhất, thành công nhất. b/ Ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của người dân địa phương: Du lịch giúp cho đời sống người dân địa phương ngày một được cải thiệnnhưng lại kéo theo rất nhiều hệ quả không mong đợi đang làm xấu dần đi hình ảnhcủa những người dân tộc chất phác và đôn hậu trong mắt du khách trong và ngoàinước khi đến với Lào Cai. Một du khách đã phàn nàn rằng: “Bây giờ, ở bản Tả Van, muốn đốt lửa trại,muốn nghe thổi khèn, xem múa sạp… một việc dù rất nhỏ cũng phải đóng tiền. Cáccô gái dân tộc trong bản cũng không còn giữ được nhiều nét văn hóa dân tộc nhưxưa… Mình không có cảm giác được tự mình khám phá cuộc sống sinh hoạt củađồng bào như trước nữa…” Du lịch làm cho Sa Pa trở nên giàu có, các cô gái Mông, Dao đang làm quendần với kỹ năng sống của người Kinh hiện đại, những chàng thanh niên phì phèođiếu thuốc đi chơi chợ... Không ít du khách phàn nàn, chợ tình Sa Pa bây giờ khôngcòn là chợ tình đúng nghĩa, mà hầu hết là do các “diễn viên” đảm nhiệm. Người dânở đây nhanh chóng thích nghi với “cơ chế” nên việc gì cũng phải có tiền. Anh Glen - khách du lịch người Australia phàn nàn: “Lên Sa Pa hỏi về chợtình cũng bị người dân đòi “đôla”, muốn chụp đồng bào dân tộc một kiểu ảnh, cũngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 48 -bị đòi “đôla”, rồi có rất nhiều người đi theo mời mua hàng… Những cái đó làmmình thấy không vui.” Du lịch phát triển, du khách tìm đến với Lào Cai ngày càng đông nên dânbản từ người lớn đến trẻ em đua nhau đi bán hàng để kiếm tiền. Tuy nhiên, nhữngsuy nghĩ và hành động này đang tạo nên nguy cơ về một sự tụt hậu xa hơn nữa nhưmột người dân địa phương đã chia sẻ như sau: “Làm được tiền, ai chẳng mừng nhưng nếu như bản làng thành cái chợ, thìtương lai tai họa sẽ chưa biết thế nào. Trẻ em bây giờ đang mất dần sự hồn nhiênvốn có ở lứa tuổi của mình. Khi du lịch phát triên, cuộc sống của đồng bào dân tộcthiểu số được chuyển sang một thời kỳ mới thì bản làng như mở tung ra, hàng hóaùa đến, ai cũng thích tiêu xài, đồng tiền sáng ở túi mình nhưng trưa đã vào túingười khác, trên mâm cơm có thêm món ăn từ vùng xuôi đưa lên, đến rau canhkhông có thìa bột ngọt ném vô là nuốt khó trôi. Đám thanh niên thay đổi trước rồingười có tuổi thay đổi theo, khiến bản làng thay đổi hoàn toàn.” (Trích lời ông VừA Sáng – một nghệ sĩ thổi sáo ở bản Cát Cát) Du lịch mang đến cuộc sống sung túc hơn, tốt đẹp hơn cho hầu hết người dântrong bản nhưng nếu chỉ đua nhau chạy theo những lợi ích trước mắt mà không tậptrung phát triển tri thức cho thế hệ trẻ thì sẽ để lại những hậu quả vô cùng to lớn vềsau. Văn hóa sẽ dần bị mai một dưới tác động của du lịch, thế hệ trẻ ở địa phươngmải mê chạy theo những lợi nhuận trước mắt mà không tập trung học tập sẽ lànhững tiền đề đầu tiên phá vỡ mô hình phát triển bền vững tại địa phương. Rõ ràng, việc phát triển du lịch cộng đồng ở Việt Nam là hướng đi đúng.Song, cũng cần có những biện pháp bảo vệ, tránh làm mai một làm mất đi vẻ đẹp,nếp sống văn hóa truyền thống. Du lịch phát triển, bà con sẽ có sự năng động thíchứng với cơ chế thị trường. Song nhiều lúc, nhiều nơi vẻ đẹp văn hoá thuần khiếtđang ngày càng bị mai một. Người đến Sa Pa ngày càng nuối tiếc một Sa Pa mùsương có thiên nhiên nguyên sơ và con người thuần hậu đang dần dần bị biến đổi.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 49 - CHƯƠNG III GIẢI PHÁP VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHO LOẠI HÌNH DU LỊCH VĂN HÓA TẠI LÀO CAI3.1. Chính sách của UBND tỉnh Lào Cai về dịch vụ du lịch tại địa phương 3.1.1. Định hướng phát tại Lào Cai của UBND tỉnh Lào Cai nhằm phát triển dịch vụ du lịch tại Lào Cai:  Xây dựng và hình thành các sản phẩm du lịch của thành phố với nhiều loại hình đa dạng, như du lịch văn hoá, lễ hội, di tích, du lịch sinh thái, du lịch công vụ,...  Tiếp tục phát triển các tuyến du lịch quốc tế, liên tỉnh, nội tỉnh với: Hà Khẩu, Châu Hồng Hà, Côn Minh; Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Điện Biên, Sơn La, Hoà Bình; Sa Pa, Bắc Hà...  Lập và thực hiện các dự án quy hoạch đầu tư xây dựng các khu vui chơi giải trí, các khu dịch vụ thể thao - văn hoá. Xây dựng và hoàn thiện khu du lịch làng vườn - làng văn hoá (Bắc Cường), công viên trung tâm (Bình Minh), khu vui chơi - giải trí hai bên bờ sông Hồng; du lịch nghỉ cuối tuần tại các thôn vùng cao Tả Phời, Hợp Thành.  Dịch vụ khác nhằm phát triển dịch vụ du lịch  Phát triển đa dạng các phương thức vận tải. Củng cố và tăng nhanh năng lực vận tải, nâng cao chất lượng và độ an toàn trên mọi hoạt động vận tải.  Đa dạng hoá các tổ chức tài chính ngân hàng và các hình thức huy động vốn gắn với hiện đại hoá công nghệ để đẩy mạnh thu hút nguồn vốn của các tổ chức kinh tế và dân cư.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 50 -  Tạo môi trường thuận lợi cho phát triển dịch vụ bưu chính, viễn thông, truyền thông, công nghệ thông tin. Từng bước ngầm hoá hệ thống cáp viễn thông, truyền hình cáp trên địa bàn thành phố.  Phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao. Chú trọng và quan tâm đầu tư phát triển các dịch vụ phục vụ nhu cầu đời sống, nhu cầu tiêu dùng của dân cư như giáo dục, đào tạo, y tế, văn hoá, thể thao,vệ sinh môi trường... 3.1.2. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu để phát triển du lịch tại Lào Cai.  Có chính sách thích hợp tạo điều kiện khuyến khích mọi thành phần kinh tế đầu tư mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ, đa dạng hóa các loại hình kinh doanh và dịch vụ.  Đẩy mạnh hoạt động trao đổi, triển lãm, hội chợ và các hoạt động khác giữa các doanh nghiệp trong tỉnh với tỉnh Vân Nam, khu vực các tỉnh Tây Nam Trung Quốc.  Cải cách, đơn giản hoá các thủ tục hành chính gắn với việc hoàn thiện cơ chế chính sách về phát triển du lịch. Gắn việc xây dựng mới các cơ sở kinh doanh du lịch với việc đầu tư bảo vệ, tôn tạo các di tích và danh lam thắng cảnh, đa dạng hoá sản phẩm du lịch đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.  Kiện toàn sắp xếp lại bộ máy quản lý nhà nước về du lịch và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch thuộc địa phương, đồng thời hoàn thiện quản lý thống nhất và hiệu quả các hoạt động du lịch - dịch vụ tiến tới hoà nhập một các chủ động.  Phát huy sức mạnh tổng hợp giữa các thành phần kinh tế thông qua cơ chế chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư. Khuyến khích các thành phần kinh tế trong và ngoài nước đầu tư vào các lĩnh vực dịch vụ có chất lượng cao.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 51 -3.2. Hướng phát triển cho loại hình du lịch văn hóa tại Lào Cai. Dựa trên những tiềm năng của du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai đãnêu trong chương trước, nhóm nghiên cứu đưa ra ba hướng phát triển chính cho dulịch văn hóa tại Lào Cai trong những năm tới gồm có: Du lịch làng nghề truyềnthống, du lịch lễ hội và du lịch cộng đồng. 3.2.1. Du lịch làng nghề truyền thống Tại các xã vùng cao Lào Cai, việc bảo tồn và phát triển nghề, làng nghềtruyền thống luôn được chú trọng. Nhiều làng nghề đã tạo thương hiệu trên thịtrường, với sản phẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của ngườidân địa phương mà còn trở thành hàng hoá được người tiêu dùng ưu chuộng. Sa Pa,Bắc Hà có nhiều tiềm năng để phát triển các làng nghề truyền thống gắn với pháttriển du lịch. Nơi đây, các sản phẩm thêu, dệt thổ cẩm, chạm khắc bạc, mây tre đan,rèn đúc, nấu rượu… được nhiều du khách tìm đến chiêm ngưỡng, thưởng ngoạn.Mỗi khi đến với Sa Pa, Bắc Hà, khách du lịch không quên mua cho mình những sảnphẩm thổ cẩm, đồ trang sức, rượu… được sản xuất từ những làng nghề truyền thốngTả Phìn, Cát Cát, Sa Pả, San Sả Hồ (Sa Pa); Bản Phô, Na Hối (Bắc Hà)… để làmquà. Với mục tiêu bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống gắn với pháttriển du lịch, hầu hết các làng nghề đã tạo được những nét riêng để khách du lịchtìm hiểu, khám phá. Đặc biệt, nghề dệt thổ cẩm chiếm ưu thế, phục vụ nhu cầutrong gia đình và khách du lịch. Ước tính, hàng năm có hàng vạn mét vải thổ cẩmđược sản xuất và tiêu thụ. Sa Pa với tiềm năng lợi thế phát triển du lịch nên nơi đâynghề thêu, dệt thổ cẩm phát triển mạnh. Hiện toàn huyện có 11 làng nghề thêu, dệtthổ cẩm thuộc các xã Tả Phìn, San Sả Hồ, Sa Pả với khoảng 1.050 hộ tham gia tậptrung và một số tổ hợp của Hội phụ nữ huyện, mỗi năm xuất khẩu từ 32.000 –35.000 mét vải. Các huyện Văn Bàn, Bắc Hà… cũng đã hình thành nhiều làng nghềthêu, dệt thổ cẩm, thu hút hàng nghìn lao động nhàn rỗi.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 52 - Các làng nghề truyền thống ở Lào Cai còn được biết đến bởi các sản phẩm:rượu San Lùng, rượu ngô Bản Phố được nhân dân thôn San Lùng (Bát Xát) và thônBản Phố (Bắc Hà) sản xuất theo những bí quyết lâu đời. Rượu nổi tiếng trong nướcđược khách du lịch tin dùng. Thực hiện chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, Trungtâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp (Sở Công Thương) phối hợpvới các ban, ngành, địa phương tăng cường đào tạo kỹ thuật và thiết kế sản phẩmcho thợ thủ công. Thực hiện áp dụng chính sách ưu đãi đầu tư, hỗ trợ xây dựng môhình tổ chức sản xuất; khảo sát nghiên cứu thị trường và tham gia các kỳ hội chợtriển lãm, xúc tiến thương mại. Đặc biệt, thực hiện đề án: khôi phục và phát triểncác nghề thủ công truyền thống gắn với du lịch tại thôn Cát Cát và xây dựng quyhoạch phát triển làng nghề tiểu thủ công nghiệp tại thị trấn Bắc Hà. Trong thời gian tới, ngoài việc tiếp tục đầu tư duy trì, bảo tồn và phát triểnhoạt động sản xuất ở các làng nghề, một yêu cầu đặt ra là chúng ta cần đầu tư thêmvào việc phát triển hoạt động du lịch làng nghề còn nhiều tiềm năng chưa khai thác.Du khách đến với các làng nghề chỉ mới dừng lại ở việc quan sát các hoạt động sảnxuất và mua các sản phẩm về để làm quà mà chưa có cơ hội trực tiếp tham gia vàocác hoạt động sản xuất đó hay có cơ hội tìm hiểu nguồn gốc và các câu chuyện, cácsự tích gắn với văn hóa làng nghề. Chúng ta nên xuất bản các cuốn sách ảnh giới thiệu các nghề sản xuất thủcông truyền thống như nghề sản xuất thổ cẩm, rượu hay các đồ trang sức bằng bạc.Trong các cuốn sách ảnh sẽ giới thiệu các dụng cụ lao động, các phương thức sảnxuất cũng như hình ảnh các sản phẩm đặc trưng. Các cuốn sách giới thiệu này sẽđóng vai trò là các đặc phái viên du lịch của địa phương, giới thiệu những nét đặctrưng, những nét đẹp của các làng nghề cổ truyển tới bạn bè trong nước và quốc tế. Ngoài ra, cần đầu tư phát triển nguồn nhân lực và đào tạo các hướng dẫn viêndu lịch tại các làng nghề. Nguồn nhân lực được đầu tư tại địa phương sẽ có khảnăng hướng dẫn khách du lịch cùng tham gia hoạt động sản xuất thử tại địa phươngcùng người dân bản địa. Việc cùng tham gia sản xuất, được tự tay làm ra các sảnDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 53 -phẩm mang về tặng người thân sẽ làm tăng thêm sức hấp dẫn của hoạt động du lịchlàng nghề truyền thống tại Lào Cai. Khi các du khách rời Lào Cai, các du khách sẽ có ấn tượng về một Lào Caikhông chỉ là một địa chỉ có vẻ đẹp được thiên nhiên ban tặng, mà còn có các làngnghề truyền thống hấp dẫn. Đây cũng sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn của du kháchtrong hành trình khám phá bản sắc văn hoá dân tộc đa dạng trong những năm tới. 3.2.2. Du lịch lễ hội Lào Cai là một tỉnh miền núi phía Bắc, nơi cư trú các đồng bào thuộc 25 dântộc khác nhau. Mỗi dân tộc, mỗi mùa, mỗi thời điểm trong năm có những hoạt độnglễ hội riêng, mang đậm nét đặc trưng văn hóa của từng dân tộc, của từng mùa ví dụnhư lễ hội Lễ hội xuống đồng đầu xuân của đồng bào dân tộc Tày, Dao xã Bản Hồ-Sa Pa khai hội sáng ngày mồng 8 Tết ( ngày 2/2), lễ hội mùa xuân của các dân tộctại Lào Cai như lễ hội Gầu Tào, lễ hội Lồng Tồng … Ngoài các nghi lễ mang đậm tính chất tâm linh, tại các lễ hội không thể thiếucác trò chơi dân gian. Các trò chơi dân gian thu hút đông người tham gia cổ vũ, tạokhông khí tưng bừng náo nhiệt, vui vẻ, đầm ấm, để lại ấn tượng tốt đẹp sau mỗimùa lễ hội. Mỗi trò chơi dân gian truyền thống mang những nét đặc trưng riêng củamỗi vùng miền nhưng tất cả đều phản ánh sinh động cuộc sống thường nhật củađồng bào vùng cao Lào Cai. Mặc dù là một loại hình du lịch mới mẻ, nhưng du lịch lễ hội đã và đang thuhút sự quan tâm của nhiều du khách cả trong và ngoài nước do sự hấp dẫn của cáctrò chơi dân gian, sự vui vẻ và náo nhiệt của không gian lễ hội và việc được trựctiếp cùng tham gia và các hoạt động của lễ hội đem lại cảm giác vui vẻ và mới lạcho các du khách. Trong thời gian tới, du lịch lễ hội vẫn là một trong những trọng tâm củachương trình phát triển du lịch tại tỉnh Lào Cai do tính hấp dẫn của nó. Để đẩymạnh hoạt động du lịch lễ hội tại tỉnh, chính quyền tỉnh Lào Cai cần có công tácDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 54 -quảng bá rộng rãi các lễ hội tại tỉnh thông qua kênh thông tin điện tử cũng như quaviệc phát các poster hay tờ giới thiệu du lịch tỉnh Lào Cai tại nhà ga, bến tàu haysân bay. Bên cạnh đó, để hình ảnh các lễ hội tại Lào Cai đẹp hơn trong mắt khách dulịch. Các cán bộ du lịch tại tỉnh Lào Cai phải đẩy mạnh công tác quản lý các hoạtđộng kinh doanh tại khu vực lễ hội. Tránh xảy ra các tình trạng chèo kéo khách dulịch, các hình thức cờ bạc tại lễ hội cũng như các hoạt động lừa đảo. Với các hànhvi vi phạm pháp luật, làm xấu hình ảnh lễ hội như trên cần có biện pháp xử phạt hợplý đủ tính răn đe. 3.2.3. Du lịch cộng đồng Lào Cai có rất nhiều yếu tố thuận lợi cho phát triển du lịch cộng đồng. Loạihình du lịch này tập trung ở các địa bàn có lợi thế về du lịch như thành phố Lào Cai,huyện Sa Pa, huyện Bắc Hà. Do đó, đến nay Lào Cai đã công nhận 8 tuyến du lịchcó tính chất du lịch khung, tập trung vào các tuyến du lịch bản làng nhằm khai tháctiềm năng, thế mạnh của loại hình du lịch cộng đồng tại Sa Pa, Bắc Hà và từng bướcđa dạng hóa sản phẩm khi tổ chức khai thác thí điểm tại Mường Khương và Si MaCai. Mô hình du lịch cộng đồng đã phát triển rất mạnh ở nhiều nước trong khuvực và thế giới. Theo đánh giá tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN) thìtrên 70% du khách quốc tế đến Sa Pa có nhu cầu tới thăm các bản làng của đồngbào dân tộc ở địa phương. Thực tế những năm qua cho thấy, du khách nước ngoài đến Sa Pa, Bắc Hàthường thích đi bộ vào những bản làng vùng sâu, vùng xa, sống và sinh hoạt cùngđồng bào dân tộc. Người dân có thể cung cấp những dịch vụ khác nhau như: phòngtrọ, nấu ăn, dẫn đường, vác đồ, hướng dẫn thực hiện các công việc nhà nông, hoặcbán những sản phẩm lưu niệm như: thổ cẩm, đồ mây tre đan, các sản phẩm mỹ nghệhoặc biểu diễn các loại hình văn hoá dân gian. Điều hấp dẫn du khách chính là vẻDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 55 -đẹp nồng hậu, chân chất của người dân ở các bản làng, cảnh quan ở đây còn hoangsơ, những phong tục tập quán của đồng bào còn được lưu truyền, chưa mai mộttrong cuộc sống hiện đại. Chính vì thế 9 tháng đầu năm 2009, du lịch bản làng củaLào Cai đã thu hút 32.000 lượt du khách đến với mình. Du lịch cộng đồng đem lại lợi ích thiết thực đối với người dân, bởi phát huythế mạnh loại hình này, người dân có được nguồn thu trực tiếp từ các dịch vụ cungcấp cho khách, thực tế những nguồn thu này nhiều khi còn lớn hơn rất nhiều so vớisản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, việc phát triển cơ sở hạ tầng cũng được đẩymạnh. Hơn nữa, một số lợi ích thiết thực khác như tạo công ăn việc làm, giao lưuvăn hoá ngày một mở rộng và đặc biệt là ý thức xã hội về bảo tồn văn hoá đượcnâng cao. Đến nay, Trung tâm Thông tin Du lịch tỉnh Lào Cai đã xây dựng nhiều sảnphẩm du lịch cộng đồng ở thôn Cát Cát, ở Bản Hồ, Tả Phìn, thôn Trung Đô (BắcHà). Hơn nữa Trung tâm cũng đã đặt Quầy thông tin du lịch ngay tại Ga Lào Cai,nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu thông tin nhiều hơn cho du khách. Các điểm thamquan như vậy giữ chân khách lưu lại ở Sa Pa, Lào Cai và ở các điểm lâu hơn. Đồngthời việc tổ chức các điểm du lịch ở các thôn, bản giúp người dân ở các bản này cónguồn thu nhập khá ổn định. Chẳng hạn xã Tả Van (Sa Pa) có trên 30 hộ tham gia kinh doanh du lịch dướisự quản lý trực tiếp của Ban quản lý du lịch cộng đồng. Các hộ kinh doanh cũngđược Ban quản lý quán triệt các quy định về an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường,văn hoá ứng xử... phục vụ du khách. Khách du lịch đến bản để nghỉ ngơi, thưởngngoạn cảnh đẹp, tìm hiểu về đời sống sinh hoạt của đồng bào chỉ phải trả phí lưu trú40.000 đồng/người/đêm; các hộ kinh doanh cũng tham gia bán hàng lưu niệm, dịchvụ ăn uống phục vụ du khách, nâng thu nhập bình quân từ kinh doanh du lịch lên 25- 27 triệu đồng/hộ/năm, góp phần tích cực vào công tác xoá đói giảm nghèo. Để khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng, vừa qua Lào Cai đãđưa vào khai thác thử nghiệm 2 tuyến du lịch cộng đồng tại huyện Bắc Hà và Si MaCai. Hai tuyến du lịch này có thế mạnh nổi trội bởi núi non hùng vĩ, hang động, thácDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 56 -nước đẹp và bản sắc văn hoa nguyên bản của đồng bào dân tộc thiểu số Lào Caichắc chắn sẽ hấp dẫn và thu hút du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để du lịch cộng đồng thực sự trở thành điểm nhấn và có cơ hộiphát triển thành một trong những hoạt động du lịch chính mang lại lợi nhuận chođịa phương thì Lào Cai cần trú trọng đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng điện, đường,trạm y tế nhằm phục vụ tốt nhất cho khách du lịch cũng như nhu cầu của người dânđịa phương. Bên cạnh đó, đối với các gia đình cho khách du lịch cùng cư trú phảichịu sự quản lý của ban quản lý du lịch, ban văn hóa địa phương. Nhà của các giađình đồng bào này cần được cải tạo cho khang trang tuy nhiên ban quản lý phảigiám sát công tác cải tạo và xây dựng một cách chặt chẽ tránh làm mất đi những nétvăn hóa hoang sơ và đặc trưng của các ngôi nhà vùng miền cao, biến các ngôi nhàcủa người dân tộc thiểu số thành các nhà nghỉ hiện đại.  Với những yếu tố sẵn có từ thiên nhiên và con người như thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ, các nét văn hóa mới lạ, độc đáo, người dân nồng hậu nhiệt tình,…nếu được kết hợp cùng sự quản lý chặt chẽ và có tổ chức của địa phương, có thể nói du lịch cộng đồng hứa hẹn sẽ phát triển thành một trong những hoạt động du lịch chính tạo nên nét đặc sắc cho ngành công nghiệp không khói tại địa bàn tỉnh Lào Cai trong thời gian tới.3.3. Giải pháp khắc phục những khó khăn vàhạn chế những ảnh hưởngtiêu cực của loại hình du lịch văn hóa tại Lào Cai 3.3.1. Các giải pháp khắc phục những khó khăn 3.3.1.1.Xây dựng không gian du lịch văn hóa Hiện nay, việc thực hiện loại hình du lịch văn hóa tại Lào Cai chưa đượcđồng nhất mà mang tính tự phát và nhỏ lẻ. Chính vì vậy, điều này gây nhiều khókhăn cho việc phát triển loại hình du lịch văn hóa ra toàn tỉnh. Bên cạnh đó, việccác khu vực du lịch văn hóa không được quy hoạch một cách tổng thể gây cho dukhách không ít khó khăn trong việc tìm hiểu và tiếp thu một các đúng đắn các giá trịDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 57 -văn hóa đặc sắc của khu vực miền núi tỉnh Lào Cai. Dưới đây là hai bước cơ bảnnhằm xây dựng không gian du lịch văn hóa một cách thống nhất tại Lào Cai a/ Phân loại không gian văn hóa Muốn xây dựng Lào Cai thành một địa điểm du lịch văn hóa một cách thốngnhất và truyền đạt tới khách du lịch những giá trị văn hóa tinh túy nhất một cáchđúng đắn và thuận tiện nhất, trước hết phải phân loại được các không gian văn hóa.Việc phân loại này phải trả lời được các câu hỏi: là không gian văn hóa dành chocộng đồng hay hộ gia đình, người ngoài có thể trực tiếp tham gia sinh hoạt trongkhông gian đó không, và giá trị văn hóa nào là đặc sắc nhất trong không gian đó. Việc phân loại các không gian văn hóa có thể do Sở Văn hóa, Thể thao vàDu lịch tỉnh Lào Cai chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, việc phân loại này cần tham khảoý kiến của nhiều bên ví dụ như các nhà khảo cổ học, các kiến trúc sư, nhà sử học vàđặc biệt là những người dân trong khu vực. Các đồng bào dân tộc tại địa phương lànhững người am hiểu văn hóa tại tỉnh nhất và họ cũng chính là những người chịunhiều ảnh hưởng nhất từ việc xây dựng không gian du lịch văn hóa. Việc phân loại phải được thực hiện lần lượt từng bước. Đầu tiên là khoanhvùng không gian văn hóa. Bước hai là thực hiện việc thẩm định giá trị văn hóa tạikhông gian đã tiến hành khoanh vùng. Bước ba là thẩm định giá trị sử dụng, giá trịdu lịch của không gian. Bước bốn là đánh giá những ảnh hưởng tới đời sống ngườidân có thể dẫn tới nếu sử dụng không gian văn hóa đó phục vụ du lịch. Bước năm làtiến hành phân loại Các không gian văn hóa có thể được chia thành 2 loại:  Loại 1: Không gian văn hóa du lịch Bao gồm không gian sinh hoạt gia đình và không gian sinh hoạt lễ hội cho phép khách du lịch tham dự ví dụ nhà ở của các đồng bào dân tộc đồng ý phục vụ du lịch, không gian chợ tình, không gian chợ phiên …Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 58 -  Loại 2: Không gian văn hóa chiêm ngưỡng Bao gồm các không gian sinh hoạt gia đình và không gian sinh hoạt lễ hội không cho phép khách du lịch tham dự trực tiếp ví dụ nhà ở của các đồng bào dân tộc không đồng ý phục vụ du lịch, các không gian phong tục tập quán như đám ma, đám cưới của người dân tộc thiểu số,… b/ Qui hoạch không gian du lịch văn hóa Sau khi đã tiến hành phân loại các không gian văn hóa của các đồng bào dântộc tại Lào Cai, chúng ta cần đưa ra phương án quy hoạch phù hợp với từng loạikhông gian văn hóa bên trên.  Loại 1: Không gian văn hóa du lich Thành lập bản đồ các địa điểm du lịch văn hóa trên địa bàn từng huyện trênđịa bàn tỉnh Lào Cai. Đối với các huyện đã nổi tiếng về mô hình du lịch văn hóanhư huyện Sapa, hay các huyện có tiềm năng lớn phát triển du lịch văn hóa nhưhuyện Bắc Hà, có thể thành lập bản đồ du lịch riêng với quy mô của huyện đó. Bảnđồ du lịch văn hóa cung cấp các địa chỉ du lịch văn hóa phổ biến trong tỉnh bao gồmcác địa chỉ làng, bản du lịch văn hóa có cung cấp dịch vụ homestay, các làng nghềtruyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực tổ chức phiên chợ, lễ hội…Việc thành lập các bản đồ du lịch văn hóa sẽ mang lại nhiều lợi ích không chỉ chokhách du lịch mà còn cho công tác quản lý của tỉnh Lào Cai. Đối với tỉnh Lào Cai, việc xây dựng các bản đồ du lịch văn hóa trước hếtgiúp tỉnh quy hoạch lại hoạt động kinh doanh du lịch văn hóa tại địa bàn Lào Cai.Điều này giúp công tác quản lý trở nên dễ dàng hơn. Thứ hai, xây dựng bản đồ dulịch văn hóa là bước đầu chuyên nghiệp hóa loại hình du lịch đầy tiềm năng này,biến đây trở thành một trong những hoạt động kinh tế chủ đạo của tỉnh trong thờigian tới. Ngoài ra, việc xây dựng bản đồ sẽ giúp hình ảnh Lào Cai trở nên hấp dẫnhơn trong mắt các khách du lịch đang và chưa tới đây. Các địa điểm du lịch đượcDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 59 -gắn kết một cách hệ thống sẽ thu hút khách du lịch gần xa khám phá các địa điểmnằm tại Lào Cai Đối với khách du lịch, bản đồ du lịch hệ thống hóa địa điểm và đường đi giữacác không gian du lịch văn hóa sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những kháchmong muốn tìm hiểu nhiều địa điểm du lịch có sự gắn kết về văn hóa trên cùng mộtđịa bàn. Cho tới nay, các tài liệu hướng dẫn du lịch chỉ mới đưa ra những nét cơ bảnnhất về một số địa chỉ du lịch phổ biến nhất mà chưa có một bản đồ cụ thể và chitiết về các khu vực dân cư, các khu vực có nhà dân homestay dành cho khách dulịch. Hơn nữa, bản đồ du lịch do các cơ quan có thẩm quyền và các nhà khoa học đãthẩm định các giá trị văn hóa của các địa điểm nên đây sẽ là một cẩm nang du lịchhữu ích dành cho các du khách lần đầu tới Lào Cai  Loại 2: Không gian văn hóa chiêm ngưỡng Đối với các không gian văn hóa không được người dân cho khách du lịchcùng tham gia ví dụ các gia đình người dân tộc không cho phép khách du lịch cư trúhomestay, hoặc các hoạt động mang đậm phong tục và bản sắc của các đồng bàodân tộc thiểu số trong tỉnh Lào Cai như đám ma, đám cưới, mừng thọ, lễ trưởngthành,…, chúng ta cần có kế hoạch cụ thể nhằm tìm hiểu và đánh giá giá trị của cáchoạt động văn hóa đó. Việc tìm hiểu và đánh giá do các cán bộ có chuyên môn như các nhà sử học,nhà văn hóa và các cán bộ bản địa kết hợp với người dân có thâm niên cư trú lâunăm, am hiểu văn hóa địa phương và có uy tín, có khả năng hỗ trợ công tác thâmnhập và tìm hiểu của đoàn cán bộ cùng phối hợp thực hiện. 3.3.1.2. Xây dựng và cải tạo khu vực cơ sở hạ tầng cơ bản Lào Cai là một trong những tỉnh thuộc vùng núi phía Bắc Việt Nam nênmang đầy đủ các đặc điểm địa hình của khu vực này. Địa hình Lào Cai khá phongphú gồm nhiều loại hình, có địa hình thung lũng, có địa hình vùng núi thấp, địa hìnhvùng núi cao và các đỉnh núi rất cao như đỉnh Phanxiphăng – nóc nhà của tổ quốcDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 60 -cao 3.143m... Lào Cai có 107 sông suối chạy qua tỉnh, với 3 hệ thống sông chính làsông Hồng, (có chiều dài chạy qua địa phận Lào Cai là 120km), sông Chảy (cóchiều dài chạy qua tỉnh là 124km), sông Nậm Mu (có chiều dài chạy qua tỉnh là122km). Lào Cai là một tỉnh cửa ngõ biên cương phía Tây Bắc của Tổ quốc có 203km đường biên giới với Trung Quốc, có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế -chính trị - an ninh - quốc phòng. Lào Cai nằm ở vị thế “đầu cầu” nối liền tỉnhVân Nam và cả vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc với đồng bằng Bắc bộ.Lào Cai có điều kiện thuận lợi về giao thông, có cả đường thuỷ, đường bộ và đườngsắt. Trên địa phận tỉnh Lào Cai có 3 tuyến quốc lộ, 6 tuyến tỉnh lộ, đường ôtô đã vềđến xã, phường, thị trấn. Đường sông Hồng là tuyến đường huyết mạch thời cổ đạivà phong kiến. Lào Cai hiện có cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu quốc gia và nhiều cửakhẩu phụ thông thương với Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu xét về khía cạnh phát triển du lịch, giao thông lại là một trongnhững điểm khó khăn mà Lào Cai gặp phải. Với đặc điểm địa hình phong phú và đadạng nhưng chủ yếu là dạng địa hình dốc và cao. Sa Pa, một trong những địa điểmdu lịch nổi tiếng nhất tại Lào Cai là một ví dụ. Đây là một huyện có địa hình đặctrưng của miền núi phía Bắc, độ dốc lớn, trung bình từ 35 - 400, có nơi có độ dốctrên 450, địa hình hiểm trở và chia cắt phức tạp. Đặc điểm địa hình như vậy đã gâyra không ít nguy hiểm cho các du khách muốn di chuyển giữa các địa điểm du lịch,hay giữa các huyện khác nhau trong tỉnh để tìm hiểu nhiều hơn về văn hóa cácvùng, các dân tộc khác nhau ở Lào Cai. Để khắc phục những khó khăn này, lãnh đạo tỉnh Lào Cai cần xem xét đầu tưxây dựng khu vực hạ tầng cơ sở mà quan trọng nhất là đường sá nhằm tạo điều kiệnthuận lợi và một môi trường du lịch an toàn cho các du khách tới với Lào Cai. Trước hết, cần có một kế hoạch qui hoạch các làng du lịch văn hóa, các ditích lịch sử và các địa chỉ du lịch phổ biến. Hiện nay, tại Lào Cai khu vực đường sátại các thị trấn và các trung tâm du lịch nổi tiếng như Sa Pa hay Bắc Hà đã tươngđối đạt yêu cầu và đáp ứng được mong muốn của khách du lịch. Tuy nhiên, cácDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 61 -nhánh đường dẫn tới làng bản và khu vực dân cư sinh sống vẫn còn yếu kém. Nếumuốn phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng tới tận các bản dân cư thì việcquy hoạch các con đường tới từng thôn bản là rất thiết yếu. 3.3.1.3. Đào tạo nguồn nhân lực Để đảm bảo đáp ứng đủ nguồn nhân lực có chất lượng trong những năm tiếptheo, cần tập trung vào một số giải pháp:  Thực hiện đào tạo, đào tạo lại, đào tạo theo chức danh, đồng thời mở rộng quy mô và phạm vi đào tạo. Tăng cường việc giáo dục ngành nghề theo từng lĩnh vực cho cán bộ mới được tuyển dụng, tăng mạnh tỷ lệ cán bộ qua đào tạo. Đảm bảo tính liên kết giữa các cơ sở đào tạo với ngành, để cán bộ có thể học cao hơn khi có điều kiện.  Ngoài kiến thức chuyên môn cần thiết cho từng lĩnh vực, ngành cũng chú trọng đến việc cung cấp, rèn luyện các kỹ năng mềm cho nguồn nhân lực như: kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng thương lượng, đàm phán, kỹ năng khai thác ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng sử dụng ngoại ngữ trong nghiên cứu, học tập và làm việc... Đồng thời tạo điều kiện để Cán bộ công nhân viên chức được thực hành rèn luyện khả năng lao động sáng tạo, có tư duy độc lập và năng lực giải quyết công việc, khả năng thích ứng cao với những yêu cầu trong công việc.  Ngoài ra, ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lào Cai sẽ Tăng cường hợp tác hơn nữa với tỉnh Vân Nam – Trung Quốc đào tạo đội ngũ cán bộ, chú trọng đào tạo chuyên gia trong các lĩnh vực văn hoá, thể thao, du lịch, được tiếp thu kiến thức tiên tiến của thế giới.  Tăng cường công tác đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực nghệ thuật, cử cán bộ có năng lực tham gia học tập tại các trung tâm đào tạo lớn có chất lượng trong và ngoài nước theo hình thức ngắn hạn hoặc dài hạn. Thường xuyên mở các lớp tập huấn cho cán bộ cơ sở, đặc biệt là đào tạo nghề tại chỗ choDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 62 - các hướng dẫn viên du lịch tại thôn bản theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, các hạt nhân văn nghệ, thể thao, các trưởng thôn bản về kiến thức quản lý tổ chức các hoạt động văn hoá thể thao cơ sở. Đào tạo theo nhu cầu của từng đơn vị tại các trường của tỉnh, các khoá học do Sở kết hợp với các cơ sở đào tạo mở tại Lào Cai  Có chính sách hỗ trợ đào tạo đại học, sau đại học, đào tạo chuyên ngành chuyên sâu và nghiên cứu để chuẩn bị nguồn nhân lực cho giai đoạn tiếp theo… Thực hiện tốt các giải pháp có tính định hướng nêu trên sẽ góp phần tăngcường xây dựng và phát triển nguồn nhân lực. Một nguồn nhân lực đảm bảo về sốlượng và chất lượng, hợp lý về cơ cấu, có trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năngnghề nghiệp, có khả năng tiếp thu nhanh và làm chủ công nghệ mới sẽ là tiền đề chosự phát triển của ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch trong thời kỳ hội nhập. 3.3.2. Các giải pháp hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực 3.3.2.1 Xây dựng các phương án bảo tồn các yếu tố văn hóa Các phương án bảo tồn các yếu tố văn hóa phải được xây dựng sau khi đãtiến hành phân loại và quy hoạch các không gian văn hóa trên địa bàn tỉnh. Với việcthực hiện theo trình tự như vậy thì các phương án bảo tồn này có thể trở nên phùhợp với tình loại hình không gian văn hóa khác nhau, đảm bảo lưu giữ được nhữngnét giá trị quý báu nhất của mỗi loại không gian đó.  Đối với loại 1: Không gian văn hóa du lịch Việc cho phép các khách du lịch tới cùng tham gia các hoạt động sinh hoạt,hoạt động văn hóa, lễ hội sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực về mặt văn hóa tới tỉnhLào Cai ví dụ như các hình thức kinh doanh đồi trụy trá hình, sự suy đồi về đạo đứckhi trẻ em sớm tham gia kinh doanh với gia đình, nề nếp và thói quen sinh hoạt củangười dân bị đảo lộn do khách du lịch cùng tham gia sinh hoạt,… Đây là những khókhăn tỉnh Lào Cai đã, đang và sẽ thực sự phải đối mặt. Những khó khăn này khôngthể giải quyết được trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, chúng ta cần có nhữngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 63 -biện pháp cụ thể để ngăn ngừa và hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực của hoạt độngdu lịch văn hóa tới cuộc sống của các đồng bào dân tộc tại địa bàn tỉnh Lào Cai. Thứ nhất, việc tiến hành kinh doanh du lịch văn hóa, đặc biệt là hoạt độngcho phép người nước ngoài cùng sinh hoạt, cùng tham gia các hoạt động văn hóaphải được thực hiện hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện của người dân bản địa. Tránh vànghiêm cấm hoàn toàn các hành động bắt ép, hoặc đe dọa buộc người dân tham giahoạt động kinh doanh du lịch văn hóa để lấy thành tích cho địa phương. Thứ hai, xây dựng các ban quản lý hoạt động du lịch văn hóa ngay tại địabàn cơ sở. Mỗi ban quản lý chịu trách nhiệm trong một địa bàn nhỏ có thực hiệnhoạt động kinh doanh du lịch văn hóa mà cụ thể là cho phép khách du lịch ởhomestay hoặc tham gia các lễ hội địa phương. Các ban này làm công tác đăng kýtạm vắng, tạm trú cho khách du lịch tại địa bàn mình quản lý và chịu trách nhiệmtrong việc rà soát, kiểm soát hoạt động du lịch tại địa phương, tránh nảy sinh tìnhtrạng các các hoạt động du lịch chỉ là hoạt động kinh doanh bề nổi trá hình cho cáchoạt động kinh doanh đồi trụy khác.  Đối với loại 2: Không gian văn hóa chiêm ngưỡng Do vấn đề kiêng kị của đồng bào dân tộc thiểu số, hiện nay có nhiều hoạtđộng văn hóa, tín ngưỡng và các lễ hội của các dân tộc ít người không cho phéphoặc hạn chế số lượng người ngoại tộc tham gia thay vì phổ biến và quảng bá rộngrãi nhằm giới thiệu tới đông đảo bạn bè xung quanh. Điều này một mặt kích thíchsự tò mò của khách du lịch, tạo nên sự huyền bí cho Sapa. Mặt khác, việc khôngcho nhiều người tham gia vào các hoạt động này cũng đem tới một nguy cơ các hoạtđộng văn hóa này ngày càng bị mai một khi không có biện pháp bảo tồn và lưutruyền hợp lý. Khi phân loại và quy hoạch các không gian văn hóa chiêm ngưỡng, hoạtđộng tìm hiểu và chắt lọc các giá trị văn hóa tinh túy cần được bảo tồn đã được cácnhà khoa học và các thành viên ban chuyên môn thực hiên. Sau khi công tác tìmDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 64 -hiểu và đánh giá đã hoàn thành, nhiệm vụ tiếp theo là tiến hành cân nhắc các biệnpháp bảo tồn dành cho từng loại hình hoạt động văn hóa. Việc bảo tồn có thể thựchiện theo địa phương, hoặc phân loại theo các dân tộc. Nhóm chúng tôi dự kiến đề xuất tiến hành xây dựng một bảo tàng văn hóadân tộc. Tại đây không chỉ trưng bày các hiện vật lưu giữ các giá trị văn hóa củađồng bào các dân tộc thiểu số tại địa bàn tỉnh Lào Cai mà còn các đồng bào khácđang cư trú tại khu vực tỉnh miền núi phía Bắc. Tại bảo tàng cũng có thể thực hiệncác chương trình định kỳ tái hiện các hoạt động, các không gian văn hóa chiêmngưỡng theo nguyên gốc. Bảo tàng văn hóa các dân tộc vùng miền núi phía Bắc cóthể xây dựng dựa trên mô hình của bảo tàng dân tộc học tại Hà Nội. Bảo tàng này sẽgiải quyết một vấn đề phức tạp mà chúng ta đang gặp phải. Đó là do hạn chế vềhiểu biết hoặc do lý do phong tục tập quán mà đồng bào các dân tộc thiểu số khôngcho phép các du khách cùng tham dự các hoạt động văn hóa vô cùng phong phú vànhiều bản sắc của họ. 3.3.2.2 Xây dựng các phương án bảo tốn các yếu tố cảnh quan Việc đưa du lịch trở thành hoạt động kinh tế chủ đạo tại địa phương khôngchỉ gây ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân tại tỉnh nhà mà còn gây ảnh hưởnglớn tới không gian và cảnh quan thiên nhiên trong tỉnh. Lào Cai không chỉ là nơi cócảnh quan thiên nhiên đẹp, thu hút sự chú ý của nhiều người mà còn là một trongnhững tỉnh giữ vai trò là lá phổi xanh của đất nước, nơi có Vườn quốc gia HoàngLiên, nơi lưu trữ nhiều giống cây rừng miền núi quý hiếm. Khi đưa thiên nhiên và môi trường vào phục vụ hoạt động kinh doanh du lịchsẽ gây nhiều ảnh hưởng tiêu cực. Các khách du lịch tập trung đông tại tỉnh gây ônhiễm môi trường do xả rác bừa bãi. Ngoài ra, một hoạt động nhiều ảnh hưởng hơnđó là việc tại Sapa nói riêng và tại các huyện khác ở Lào Cai nói chung gần đây nổitiếng với hoạt động tắm lá thuốc và rễ cây rừng. Do hoạt động này ngày càng trởnên phổ biến nên người dân địa phương thường xuyên vào rừng tìm lá và rễ cây.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 65 -Những hoạt động này làm cạn kiệt các giống cây quý đang được lưu trữ trong rừng,làm các cây con không có đủ thời gian để hồi phục và sinh sôi. Ngoài ra, việc conngười vào rừng gây xáo trộn cuộc sống của các loại động thực vật hoang dã. Bêncạnh đó, nguy hiểm hơn khi chính người dân đi hái thuốc có thể là một trong nhữngnguyên nhân chính gây ra cháy rừng. Do đó, chúng ta cần có những phương án bảo vệ cảnh quan thiên nhiên vàmôi trường song song với việc đẩy mạnh hoạt động du lịch tại địa phương. Đối với môi trường tự nhiên, trước hết, cần có những biện pháp bảo vệ môitrường và ngăn chặn việc xả rác thải ở các khu vực công cộng và khu vực rừngthiên nhiên. Chính quyền địa phương cần bố trí các thùng đựng rác tại các khu vựcđông khách du lịch nhằm tạo điều kiện thuận tiện cho du khách. Ngoài ra, các bảngthông báo cấm xả rác bừa bãi phải được đặt tại các khu vực dễ nhận biết. Các khẩuhiệu, băng rôn tuyên truyền bảo vệ môi trường bằng nhiều thứ tiếng được đặt tại nơicửa ngõ đi vào tỉnh, bến tàu, bến xe, những nơi du khách đặt chân tới đầu tiên.Ngoài các biện pháp tuyên truyền và đưa khẩu hiệu, cần có các hình thức xử phạtnghiêm khắc mang tính chất răn đe giành cho không chỉ du khách mà còn cả ngườidân địa phương nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và cảnh quan thiên nhiêntươi đẹp của tỉnh nhà. Đối với các không gian văn hóa, chúng ta cũng cần có các biện pháp nhằmhạn chế các ảnh hưởng tiêu cực (nếu có) của các hoạt động du lịch tới các khônggian văn hóa. Việc cho phép du khách cư trú tại hộ gia đình theo hình thứchomestay có thể dẫn tới việc xây dựng tràn lan tại các làng bản để thu hút khách dulịch nhiều hơn nữa. Đây là một hoạt động nhảy cảm bởi nó liên quan không chỉ tớivấn đề văn hóa mà còn tới cả vấn đề kinh tế của người dân trong vùng. Nhằm tránh việc đồng bào các dân tộc trong tỉnh tiến hành việc xây dựng nhànghỉ, nhà trọ tràn lan, tỉnh Lào Cai cần quản lý chặt chẽ việc cấp phép xây dựng vàkinh doanh nhà nghỉ.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • - 66 - Ngoài ra, hình thức du lịch văn hóa nói chung, du lịch cộng đồng nói riêngmà việc cư trú homestay là một trong những loại hình mới mẻ đang phát triển mạnhmẽ tại Lào Cai là loại hình du lịch với mục đích giúp du khách có cơ hội tìm hiểu vàcùng sinh hoạt với người dân bản địa nên nếu việc cùng lúc nhận nhiều khách dulịch về cùng một hộ gia đình hay một bản sẽ làm du khách không hiểu hết đượcnhững nét văn hóa đặc sắc của tỉnh nhà, cũng như người dân bản địa không có đủđiều kiện để truyền đạt hết những tình cảm cũng như những phong tục tập quán đặctrưng của mình để phục vụ du khách một cách tốt nhất. Do đó, ban quản lý các không gian văn hóa du lịch tại từng địa phương phảicó công tác quản lý và điều phối các khách du lịch một cách hợp lý giữa các vùngthông qua việc quản lý danh sách khách du lịch tới tỉnh thông qua các công ty dulịch, các tổ chức lữ hành và điều phối các khách tới các hộ dân cư một cách hợp lýnhằm tránh tình trạng dồn ứ khách du lịch vào cùng một địa phương, trong một thờiđiểmDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • Kết luận Lào Cai không chỉ là một địa phương có những lợi thế do thiên nhiên ban tặngmà còn là vùng đất cư trú của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số từ hơn 25 dân tộckhác nhau. Chính do đặc điểm đó mà nơi đây có một nền văn hóa vô cùng phongphú, với các phong tục, tập quán, các lễ hội và thói quen sinh hoạt đa dạng. Đâychính là một lợi thế tạo nên tiềm năng phát triển du lịch văn hóa tại khu vực này.Tuy nhiên, qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy hoạt động du lịch văn hóa tại tỉnhLào Cai vẫn còn gặp nhiều khó khăn để phát triển. Nhằm đưa hoạt động du lịch văn hóa trở nên phổ biến hơn và trở thành mộttrong những hoạt động kinh tế chủ lực tại Lào Cai, chính quyền địa phương cầnphải đầu tư phát triển hệ thống đường xá nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đilại và di chuyển của khách du lịch. Bên cạnh đó, muốn du lịch văn hóa Lào Caikhông chỉ thu hút được các khách du lịch mới mà còn giữ chân được các du kháchcũ, tỉnh Lào Cai cũng cần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đặc biệt là cáchướng dẫn viên du lịch lành nghề cũng như bộ phận cán bộ quản lý du lịch khôngchỉ có trách nhiệm mà còn sáng tạo và có khả năng đưa ra các ý tưởng đột phánhằm tạo thêm sự hấp dẫn cho du lịch văn hóa tại Lào Cai.
  • Ngoài ra, du lịch văn hóa tại Lào Cai hiện nay chưa được thực hiện một cáchđồng bộ mà chủ yếu là mang tính tự phát từ các hộ dân cư, các đồng bào dân tộchoặc do các công ty du lịch tổ chức mà chưa có sự quản lý thống nhất, đồng bộ từcác ban ngành lãnh đạo của tỉnh. Nhóm nghiên cứu đề xuất cần xây dựng bản đồ dulịch nhằm tạo thuận lợi nhất cho du khách khi tham quan và tìm hiểu văn hóa cácdân tộc tại địa phương. Để việc quản lý du lịch được khoa học hơn, chúng tôi chorằng cần phân loại các không gian văn hóa của các dân tộc ở Lào Cai theo tiêu chícó thể phục vụ du lịch và không phục vụ du lịch nhưng cần bảo tồn thành 2 loạichính là các không gian văn hóa du lịch và các không gian văn hóa chiêm ngưỡng.Với việc phân loại này, chính quyền tỉnh sẽ có cơ sở và dễ dàng đưa ra các phươngán bảo tồn cũng như phát triển du lịch hợp lý đối với từng địa phương. Với những tiềm năng phát triển du lịch văn hóa như các làng nghề cổ truyền,các phong tục tập quán đa dạng mà chúng tôi đã trình bày trong bài, nhóm nghiêncứu chúng tôi cho rằng 3 loại hình du lịch làng nghề, du lịch cộng đồng và du lịch lễhội là 3 hướng phát triển hợp lý nhất cho hoạt động du lịch văn hóa tại tỉnh Lào Caitrong thời gian tới. Với mục đích mong muốn loại hình du lịch văn hóa được phát triển rộng khắptrên toàn bộ tỉnh Lào Cai, chúng tôi đã nghiên cứu đề tài này và mong rằng đề tàicủa chúng tôi sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của du lịch văn hóa tại vùng miềnnúi Lào Cai. Chúng tôi cũng hy vọng trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều đề tài,nhiều đóng góp xây dựng nhằm đáp ứng được thực tiễn và tính cấp bách của đề tàiđặt ra.
  • PHỤ LỤC 1 PHONG TỤC – LỄ HỘI Ở TỈNH LÀO CAI1. Các lễ hội của đồng bào dân tộc ở Lào Cai 1.1. Lễ hội xuống đồng tại Sa Pa- Lào Cai Lễ hội xuống đồng đầu xuân củađồng bào dân tộc Tày, Dao xã Bản Hồ- SaPa (Lào Cai) được khai hội vào sáng ngàymồng 8 Tết. Phần lễ được bắt đầu từ tục rướcđất, rước nước. Đoàn rước bao giờ cũng đitừ rất sớm khi trời còn chưa rõ mặt người.Trong đoàn gồm có: thầy cúng, đội trống, đội khèn, hai đôi nam nữ chưa vợ chưachồng khiêng kiệu rước. Kiệu rước được trang trí sặc sỡ nhiều mầu theo biểu tượngâm dương ngũ hành. Sau đó là các mâm lễ để dâng các vị thần linh. Lễ vật gồm mộtmâm quả còn (bên trong các quả còn có đựng các hạt giống), mâm xôi 7 màu, bánhdày ngũ sắc và thủ lợn, gà luộc, hoa quả... Đội chiêng trống đi hai bên thầy cúng nổichiêng trống để thầy cúng giao linh với thần linh. Các trò chơi trong lễ hội ở đây đa số là trò chơi dân gian. Đầu tiên là trò chơiném còn, hai đôi nam thanh nữ tú được vinh dự ném quả còn đầu tiên, sau đó tất cảmọi người đều được tham gia. Trò chơi ném còn được tiếp tục cho đến khi quả cònđược ai đó ném qua vòng. Tiếp theo là các trò chơi như đẩy gậy, kéo co, đánh quay,đánh bóng, bịt mắt bắt dê, leo cột mỡ... 1.2. Lễ hội “Trầu Sun” của dân tộc Dao đỏ Hàng năm cứ vào ngày Hợi tháng giêng (mồng 5 Tết), dân tộc Dao đỏ ởLàng Chành, xã Xuân Giao (Bảo Thắng) lại rộn ràng mở hội “Trầu Sun”.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • Đây là hội chơi xuân truyền thống của đồng bào Dao đỏ, mục đích của hội làthực hiện các nghi lễ cúng báo thần làng, đất trời phù hộ cho một năm mới, mở đầuchu kỳ sản xuất mới mưa thuận, gióhoà mùa màng tốt tươi, người yên vậtthịnh, trâu bò đầy chuồng, gà vịt đầysân… Từ sáng sớm, thầy cúng chínhcùng đại diện các hộ gia đình chuẩnbị đầy đủ các mâm lễ cúng thần trờiđất, thần làng … Sau khi đoàn đội lễ đến tại khu đất rộng đầu làng (nơi diễn ra hộilàng), thầy cúng thay mặt dân làng thắp hương khấn báo thần làng, trời đất phù hộcho dân làng mở hội cầu mùa, cầu phúc, cầu tài cầu cho con trai làng trên, con gáilàng dưới, thuận duyên, bén lứa nên vợ, nên chồng, nhà nhà ấm no hạnh phúc… 1.3. Lễ hội Say sán Bắc Hà Mỗi khi tết đến, khắp núi rừnghoa mận, hoa đào khoe sắc cũng làlúc đồng bào vùng cao Bắc Hà tổ cáclễ hội đầu xuân để cầu mong maymắn và cho những vụ mùa bộ thu.Say sán là một lễ hội mang đậm bảnsắc văn hóa dân gian của người dânvùng cao. Thường lễ hội Say sán được tổ chức từ ngày mồng 2 đến mồng 6 tết theo khuvực cụm xã nơi có nhiều đồng bào người Mông, Tày, Nùng … sinh sống. Địa điểmtổ chức lễ hội Say sán được đặt ở một vị trí linh thiêng và thuận lợi cho mọi ngườitham gia các trò chơi dân gian, như múa khèn, đánh quay, múa võ, kéo co, đẩyDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • gậy… Người dân đến với lễ hội Say sán vừa để vui xuân cầu mong may mắn, vừađể gặp gỡ bạn bè, chúc nhau những chén rượu ngô nồng thắm. 1.4. Lễ hội “Nhảy lửa” của người Dao đỏ Cứ mồng 2 Tết Nguyên đán, tại xã Hồ Thầu, huyện Hoàng Su Phì (HàGiang) lại náo nức không khí lễ hội của người Dao đỏ với màn "nhảy lửa" truyềnthống có một không hai trên cao nguyên đá. Tiếng trống, thanh la, chũm chọe cất lêncũng là lúc bài cúng thần lửa bắt đầu ngân lên bằngnhững lời khấn cầu may cho một năm mới mưathuận, gió hòa, một cuộc sống bình yên, hạnh phúc,ấm no, muôn nhà, muôn người, muôn vật khỏemạnh, sinh sôi, nảy nở... Tiếp sau đó, chủ lễ chuyểnsang phần tế trời, tế đất, tế thần rừng, thần ruộng,thần suối, thần sức khỏe đến mọi nhà, mọi người,xin âm dương cho việc khai lộ đầu năm. Phần quan trọng nhất của buổi lễ là phầnkêu cầu thần lửa mang hơi ấm của mình về sưởi ấm dân làng, về vui cùng lễ hội.Hội chỉ bắt đầu khi thần lửa "đồng ý" mang hơi ấm của mùa xuân về vui cùng dânbản. Khi bắt đầu vào buổi lễ cũng là lúc đống lửa được đốt lên, đến khi này, đốngcủi đã trở thành một núi than hồng rừng rực cháy. Mọi người đổ dồn về tạo thànhcác lớp vòng tròn quây quanh ngọn lửa, dùng que tre gõ vào các ống vầu tạo thànhnhững lớp âm thanh náo động cả núi rừng. Họ say sưa, lắc lư theo nhịp trống tế, đểngay khi chủ lễ cho phép, từng đôi trai gái đi chân trần trên đống than hồng, họnhảy, thậm chí lăn trên lửa còn cháy lem lém mà không cảm thấy bỏng rát. Hội nhảy lửa Hồ Thầu có thể gọi là "Lễ hội nhảy lửa tình xuân". Bởi tìnhxuân, tình yêu, sự khát khao cũng được rực cháy trong hàng trăm đôi mắt của các côDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • gái má đỏ bồ quân đang dõi theo các chàng trai chưa vợ trong hội. Ðể rồi, ngày mai,ngày kia, khi hội xuân đã tan dần vào bầu trời xuân, rừng núi xuân, họ bắt đầu tìmđến nhau để nên vợ nên chồng. Mùa xuân sau, họ lại địu con, theo chồng xuống núivề dự hội, mong thần lửa mang về cho gia đình hơi ấm của tình yêu, hơi ấm của ấmno, hạnh phúc.2. Các phong tục của đồng bào dân tộc ở Lào Cai 2.1. Phong tục đón Xuân của người Xá Khi mùa xuân sắp đến, việc thu hoạch mùa màng trong năm kết thúc, cũnggiống như các dân tộc khác, đồng bào Xá Phó đón Xuân, ăn Tết vào tháng Giêngâm lịch, tiếng Xá Phó là Tết "Khùi Sì Mờ". Những ngày cuối năm, tất cảcác gia đình đều tràn ngập không khínhộn nhịp chuẩn bị các thứ lễ vật trongnăm mình làm được để dâng lên cúngtổ tiên. Sáng sớm mùng 1 Tết, các đôivợ chồng trong bản đem theo 2 ốngđựng nước tới khe nước đầu nguồnlàm lễ lấy nước mới "Ì Sì Mạ Khai Bá". Khi đi lấy nước phụ nữ phải đội khăn, đemtheo hương và vài sợi chỉ để buộc vào chỗ đầu máng chảy với ý nghĩa cầu thầnnước lúc nào cũng cho nhiều nước chảy. Đồng bào còn quan niệm đôi vợ chồng nàođến lấy nước sớm nhất, năm đó may mắn nhất, nhiều lộc nhất. Nước đem về đượcrót bát đầu tiên dâng cúng tổ tiên, còn lại đem đổ vào ấm đun nước uống cho cả giađình, với ý nghĩa cầu mong mọi người sức khoẻ. Sau nghi lễ lấy nước, gia đình chuẩn bị lễ vật làm mâm cúng, cầu tổ tiên phùhộ một năm mới sức khoẻ, mùa màng tươi tốt, bội thu. Bàn thờ cúng tổ tiên đặt tạigian chính giữa nhà được bài trí đẹp. Trên nóc tủ có bày 1 đĩa hoa quả, 3 cặp bánhDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • chưng gói lá dong xanh ở ngoài, 1 đĩa bánh kẹo, 1 chai rượu và dán giấy tiền vàngvào bức tường hậu gian giữa. Dưới 2 bên chân tủ có bày 2 cây mía, 2 cây măng vầu,2 cành hoa đào cân xứng 2 bên. Mâm cúng có con gà trống luộc ở giữa mâm, một đĩa lòng gà, một khoanhbánh chưng trắng và đen, măng vầu đắng, rau cải, bí đỏ, khoai sọ, đu đủ, khoai tâyluộc, bát canh bánh đa, 1 thìa muối, 1 đĩa trầu cau, 2 chén rượu, 4 đôi đũa 4 góc, 1tấm vải lụa bông trắng, 1 chiếc vòng bạc buộc vải trắng, 1 đĩa có 2 đồng trinh, 6 tờgiấy vàng, sợi dây chỉ (tương đương số người có trong nhà). Cách mâm lễ khoảng30 cm về phía gầm sàn có cắm hương và hoa đào. Phía bên dưới mâm là vị trí cácthành viên trong gia đình quỳ sau thầy để hành lễ. 2.2. Phong tục đón tết của người Dao đỏ Từ ngày 28 Tết, khắp làng trên, xóm dưới,đồng bào dân tộc Dao đỏ mổ lợn béo, gà trống thiến,làm bánh nếp. Người Dao đỏ đón xuân bằng tập tụctruyền thống tổ tiên từ nhiều đời. Đây chính là thờiđiểm các thành viên trong dong họ tụ tập quây quầntại nhà trưởng họ, ngoài việc chúc tụng cùng nhaunâng chén rượu mừng xuân, cầu chúc cho nhau ngàycàng làm ăn phát đạt, cháu con khoẻ mạnh… Chiều 30 Tết làm lễ quét nhà (bàn thờ tổtiên), quét đi những điều không may mắn của năm cũ, dán giấy xanh đỏ, cắt hoạ tiếthình các loài hoa, chim muông trước bàn thờ, dán ở cửa ra vào nhà chính, cửa bếp,chuồng lợn, chuồng gà, gốc cây trong vườn (có ý mời các con vật, đồ vật gắn bó vớicon người cùng ăn Tết). Người Dao có tục đón lộc trong đêm giao thừa gõ trống, mõ phát ra âm thanhvang vọng đất trời để cầu may, cầu lộc. Sáng mồng 1 Tết, cả bản kéo nhau ra rừngchặt những cành đào, cành mậm dầy hoa và nhặt những hòn đá trắng đẹp mang vềDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • để bên bàn thờ. Họ quan niệm hòn đá ví như tiền bạc, hoa mận, hoa đào tượng trưngcho sự sinh sôi nảy nở, gia đình hoà thuận ấm êm hạnh phúc.2.3. Phong tục đeo vòng vía của người Mông Trẻ em cần được đeo vòng vía để khoẻ mạnh. Thầy cúng sẽ đến nhà làm thủtục cho trẻ. Gia đình chuẩn bị ba vòng được làm bằng tre rộng chừng 1 mét rưỡi.Vòng thứ nhất để ở ngoài cửa, vòng thứ 2 để giữa nhà, vòng thứ 3 để cạnh bàn thờcúng. Một tấm vải trắng dài phủ kín 3 vòng từ ngoài vào sát bàn thờ. Một người đàn ông khoẻ mạnh được mời đến phụ giúp, bế đứa bé trong quátrình hành lễ. Bắt đầu nghi lễ, thầy cúng khấn mời tổ tiên của gia đình về chứngkiến. Sau đó khấn mời sư tổ của thầy về chứng kiến và ban phép cho thầy để làmviệc tốt, việc thiện này, đủ sức giết tà trừ ma xấu cho đứa trẻ. Sau khi trình báo tổtiên và xin phép sư tổ, thầy cúng mới bắt đầu thực hiện tuần tự các bước : Thầy gõdồn dập một hồi chuông, hô gọi âm binh. Thầy múa xung quanh nhà, thét lên mộttiếng rồi dùng kiếm đâm thẳng xuống đất, ấy là thầy đang giết trừ ma xấu. Còn khilưỡi kiếm đâm thẳng ra cửa, ấy là thầy xua đuổi, giết trừ ma xấu ra khỏi đứa trẻ. Người phụ lễ bế đứa trẻ bước vào vòngtre thứ nhất. Thầy cúng đâm chém xung quanhchân đứng của phụ lễ. Thầy cúng đặt kiếm lênbàn thờ, rót ít rượu ra tay vẩy vào đứa trẻ. ấy lànước phép xua đuổi tà mà, rửa sạch ám khí chođứa trẻ. Sau đó đứa trẻ bước vào vòng thứ haitrong nhà. Thầy cúng phun mạnh ngụm rượu vào nơi trẻ đứng và đọc sớ, ý nói, từnay vía không được theo ma xấu nữa. Thêm một tiếng thét nữa của thầy. Vậy là maxấu đã bỏ chạy, vía đã nhập vào người đứa trẻ. Đến vòng thứ ba, vòng tre cuối cùng, thầy cúng lập tức đeo ngay vòng vía vào cổ, tay và tai với ý nghĩa, rào giữ vía cho trẻ. Nghi lẽ xong, gia đình mời thầy cúng dùng bữa, uống rượu. Ra về thầy lễ được biếu một con gà trống và một lítrượu. Vòng vía này đứa trẻ đeo cho đến trọn đời. Nếu tự ý vứt bỏ thì ma xấu có thể thâm nhập và sức khoẻ, tính mệnh đứa trẻ có thể gặp điều không lành.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • PHỤ LỤC 2 CÁC CHỢ VĂN HÓA Ở LÀO CAIChợ phiên vùng cao được mọi người biết đến như một " Thương hiệu" nổi tiếng.Chợ "phiên" miền núi lâu lâu mới họp một lần. Người địa phương chờ được đi chợnhư đi lễ hội. Chợ ở đây không chỉ đơn thuần là nơi mua bán trao đổi hàng hoá màcòn thể hiện rõ nét nhất những nét văn hoá đặc sắc của đồng bào, từ những sản vậtẩm thực độc đáo, món ăn, trang phục, tục lệ truyền thống đến việc giao lưu vănhoá, hát múa, thổi sáo, thổi khèn...Và bằng cách trao đổi hàng hoá như từ thời cổđại vẫn còn sót lại như biểu tượng cho vẻ đẹp "mua bán" nguyên sơ của ngày thơấu nhân loại... Vùng nào cũng có chợ, gắn với nét văn hoá của mỗi dân tộc nhưngđều có chung một điểm là hoang sơ như chính thiên nhiên và con người bản địa, rấtdễ làm say lòng du khách ghé thăm....1.Chợ Sapa. Chợ Sa Pa là chợ của ngườiHMông, người Dao được họp vào thứbảy, chủ nhật hàng tuần. Chợ Sa Pa làmột hoạt động kinh tế văn hóa rất độcđáo, đây là nơi trao đổi mua bán nhiềuloại hàng hóa, sản phẩm địa phương,đồng thời là dịp cho bà con vùng cao đichợ phiên và thanh niên nam nữ cácdân tộc hẹn hò gặp gỡ, ca hát giao duyên để tìm hiểu bạn đời qua khúc hát tỏ tình,qua tiếng sáo, tiếng khèn, đàn môi...Khi chiều xuống, trong khu vực chợ đã thấychỗ này, chỗ kia túm tụm dăm bảy trai gái người HMông, người Dao đầu mày, cuốimắt nhìn nhau. Rồi khi màn đêm buông xuống, tù mù dưới bóng điện vàng nhạt, họngồi bên nhau ca hát, trò chuyện thâu đêm. Khi đã tìm được bạn tâm tình, họ traokỷ vật cho nhau để rồi hẹn chợ sau gặp lại. Hoạt động văn hóa này đã có từ ngànDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • xưa và nay vẫn còn gìn giữ được. Chợ Sa Pa là nơi hấp dẫn khách du lịch thích tìmhiểu văn hóa các dân tộc.2. Chợ Băc Hà (cách thành phố Lao Cai 70km mất 2h đi bằng đường bộ,105km từ Sapa và phải mất 3h đi bằng đường bộ). Bắc Hà là chợ phiên thuộc loại lớnnhất vùng cao biên giới. Chợ là nơi bày bánđủ mọi sản vật của vùng cao, những vậtdụng cần thiết cho người dân tộc: cày, cuốc,xẻng, dao các loại rau, hoa quả, mật ong.Nhưng thu hút phụ nữ dân tộc và khách dulịch nhiều nhất chính là khu bán các đồtrang sức, váy, áo, vải thổ cẩm và cả nhữngchiếc gùi bằng mây duyên dáng. Khách dulịch nước ngoài thường trầm trồ trướcnhững bức tranh được dệt thủ công vớinhững họa tiết sinh động, màu sắc hài hòavà đẹp mắt. Đối với đàn ông vùng cao thì chợ cũng là nơi để một tuần họ có thể gặpgỡ cùng uống rượu bên chảo thắng cố. Thắng cố không lúc nào vơi trong chảo cũngnhư rượu không lúc nào cạn trong bình.3. Chợ Mường Hum (đi 2,5h đi từ Sapa (75km) và mất 1,5h đi từ lào Cai(42km) Du khách lên tỉnh biên giớicực Bắc Lào Cai mà bỏ qua chợphiên Mường Hum thì thật là tiếc.Như các chợ phiên khác ở đây, chợMường Hum họp vào chủ nhật hàngtuần, là ngày nhộn nhịp nhất củaDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • vùng núi cao Bát Xát. Chợ Mường Hum nằm dưới thung lũng nhỏ, kề bên là suốinước trong vắt, xung quanh là những dãy núi cao ngất trùng mây. Cái chợ phiêncuối tuần ven suối Mường Hum này là nơi gặp gỡ, giao lưu, mua bán và vui chơicủa bà con các dân tộc Hà Nhì, HMông, Hoa, Giáy, Dao Ðỏ, Dao Tuyển, Hán... Ngày thường, ai đến đây cũng thích ngắm cảnh Mường Hum sơn thuỷ hữutình, còn vào ngày chợ phiên cảnh bắt mắt du khách nhất là đoạn suối ven chợ. Bênbờ suối, bầy ngựa đợi chủ vào chợ tập trung bên suối với đủ sắc lông, thỉnh thoảngchúng cất tiếng hí vang khiến bức tranh sơn cước càng thêm sinh động, rất hiếmthấy ở nơi khác. Bên trong chợ ồn ào, tấp nập và du khách không khỏi trầm trồtrước những bộ trang phục của các cô thiếu nữ dân tộc. Những cô gái, chàng trai ởbản làng đi chợ đâu chỉ để mua bán mà còn đi để tìm hiểu, để vui chơi, tìm bạn tình,vì thế ai cũng làm đẹp chẳng kém gì đi dự ngày hội.4. Chợ Cốc Ly( đi mất 1,5 giờ từ Bắc Hà hoặc Lào Cai - 55km; mất 2,5 giờ từSa Pa - 90km). Chợ Cốc Ly là chợ của đồngbào dân tộc sống ở phía tây bắchuyện Bắc Hà. Chợ họp ngay bêncạnh chiếc cầu treo bắc qua sôngChảy. Mỗi tuần chợ chỉ họp mộtphiên vào ngày thứ ba. Nhìn từ xa,chợ Cốc Ly giống như một bức tranhthủy mặc và rất sinh động: Dòng nước lững lờ trôi một cách nhẹ nhàng theo nămtháng, xung quanh là núi rừng Bắc Hà xanh mướt một màu thấp thoáng qua từng lànsương mỏng. Chợ được chia thành từng khu riêng biệt: khu thì bán thổ cẩm, khu thì báncác sản vật miền núi, khu thì bán gia súc, khu chợ ẩm thực. Nét đẹp của phiên chợnày không chỉ đơn thuần là mọi người đến đây để mua bán, trao đổi hàng hoá (dùngDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • hàng để đổi lấy hàng) mà còn để du ngoạn, gặp gỡ lẫn nhau và cùng cất lên nhữngcâu hát giao duyên...5. Chợ phiên Cao Sơn (Mất 2,5h từ Lào Cai - 75km; 3,5h từ Sapa - 115km). Chợ Cao Sơn nằm trên địaphận xã Cao Sơn, huyện MườngKhương, tỉnh Lào Cai, cách Tp.Lào Cai khoảng 80km. Chợ CaoSơn là chợ của đồng bào dân tộcMông, Phù Lá, Dao và Hán đensinh sống ở 4 bản lớn nhất củahuyện Mường Khương. Mỗi tuầnchợ chỉ họp một phiên vào ngày thứ tư. Khi vào phiên chợ, ngay từ sáng sớm, trênkhắp mọi nẻo đường đã thấy người người từ các bản nối tiếp nhau về chợ. Họ đithành từng đoàn, từng nhóm, từng cặp và có khi là từng người một. Người thì gùihàng, người thì dùng ngựa để thồ hàng, người thì xuống chợ bằng xe máy, xe đạp...Váy áo xúng xính, những chiếc ô xoè ra như nấm trên đầu các thiếu nữ Mông,Dao... với những hoa văn tinh tế, màu sắc sặc sỡ, tạo nên bức tranh đầy sinh độngvà quyến rũ.Chợ Cao Sơn như đẹp hơn bởi người, hàng hóa và phong cảnh thiênnhiên. Cũng giống như một số phiên chợ vùng cao khác. Chợ Cao Sơn được chiathành nhiều khu: Khu bán các loại hao quả, rau củ.. khu gây sự chú ý nhất là khubán gia súc , gia cầm như trâu, bò...cách đó vài trăm mét là khu danh cho các mónăn của người dân tộc với đặc sản nổi tiếng là Thắng cố, rượu ngô Cốc Dâm....6. Chợ phiên Sín Chéng (Lào Cai) Trong lộ trình du lịch từ thị trấn Bắc Hà lên Si Ma Cai, bạn có thể tham dựvào nhiều phiên chợ: Bắc Hà, Lùng Phình, Cán Cấu, Si Ma Cai. Nhưng có mộtDu lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • phiên chợ khá độc đáo vẫn còn lưu giữđược hầu hết những giá trị văn hoá đậmtính bản sắc của nhiều dân tộc, đó làchợ phiên Sín Chéng. Chợ Sín Chéng nằm ở trung tâmxã Sín Chéng, cách huyện lỵ Si Ma Caikhoảng 10 km, họp vào thứ tư hàngtuần. Vì nằm ở một xã khá xa trung tâmhuyện, gnên chợ Sín Chéng ít bị các yếu tố của nền văn hoá công nghiệp làm mờ đinhững nét đặc trưng của chợ vùng cao. Chợ là nơi hội tụ của nhiều đồng bào dântộc: Mông, Nùng, Tày, Thu Lao... đến giao lưu, trao đổi, buôn bán. Chợ Sín Chéng không lớn và quy mô như chợ Bắc Hà, nhưng chủng loại cácmặt hàng có thể nói không hề thua kém. Những loại rau xanh, củ, quả... xứ lạnhđược đồng bào trồng trên nương rẫy đảm bảo chất lượng sạch. Ghé thăm hàng bánthịt, bạn có thể mua thịt lợn đen ngay tại chợ. Nếu là thực khách sành ăn và quen,bạn cũng có thể tìm mua thịt lợn sấy và thịt trâu sấy. Đến chợ Sín Chéng, bạn có thểmua gà đen và lợn cắp nách là những mặt hàng đặc sản của vùng cao. Đến hàng ăn, không thể bỏ qua nồi thắng cố và bát phở đặc trưng của ngườidân tộc nơi đây. Nếu ngẫu hứng, làm thêm vài chén rượu ngô, sẽ có cảm giác lânglâng...Chợ là nơi giao lưu giữa các dân tộc với nhau, cũng là nơi giao thoa của nhiềuvùng, miền văn hoá. Chợ Sín Chéng còn giữ được rất nhiều nét bản sắc độc đáo màbất kỳ nhà nghiên cứu văn hoá nào nếu chỉ đọc qua sách vở cũng không thể tìm thấyhết được.Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010
  • TÀI LIỆU THAM KHẢO1. Hoàng Văn Châu (2005), Làm thế nào để viết tốt một luận văn khoa học, http://www.ftu.edu.vn.2. Vũ Cao Đàm (2002), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.3. Phạm Cẩm Hà (2009), Du lịch văn hoá vùng cao: đâu là bản sắc?, http://toquoc.gov.vn4. Hoàng Hà (5/2010), Du lịch Lào Cai phất lên nhờ công nghệ thông tin, báo Bưu điện Việt Nam.5. Hoàng Linh (2010), Thực trạng và giải pháp bảo tồn nghề thủ công truyền thống của người Mông ở xã Bản Phố, Bắc Hà, Lào Cai, http://isee.gov.vn6. Trần Diễm Thúy (2009), Văn hóa du lịch, Nxb Văn hóa thông tin.7. Vương Tuyển (2009), Lễ hội dân gian Việt Nam, NXB Dân tộc8. Trần Quốc Vượng (chủ biên) (2005), Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục.9. Nhiều tác giả (2005), Tìm Hiểu Pháp Luật - Luật Du Lịch Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, NXB Thống Kê.10. Tổng cục du lịch Việt Nam, Giới thiệu làng chạm khắc bạc Cát Cát; Du lịch về cội nguồn, Giới thiệu làng thổ cẩm Tả Phìn; http://www.vietnamtourism.gov.vn truy cập tháng 7 năm 2010.11. Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lào Cai, Đề án 12: “Phát triển kinh tế du lịch giai đoạn 2006 - 2010”, http://www.vanhoalaocai.vn12. Cổng thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, http://www.laocai.gov.vn13. Sở khoa học và công nghệ Lào Cai, http://skhcn.laocai.gov.vn/Du lịch văn hóa tại vùng miền núi Lào Cai SVNCKH 2010