• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
20 jaar in-situ bodemsanering in woord en beeld
 

20 jaar in-situ bodemsanering in woord en beeld

on

  • 1,087 views

Hannover Milieu- en Veiligheidstechniek ( HMVT )bestaat 20 jaar. Ter ere daarvan is dit boek uitgebracht. '100% HMVT, 20 jaar in situ bodemsanering in woord en beeld'

Hannover Milieu- en Veiligheidstechniek ( HMVT )bestaat 20 jaar. Ter ere daarvan is dit boek uitgebracht. '100% HMVT, 20 jaar in situ bodemsanering in woord en beeld'

Statistics

Views

Total Views
1,087
Views on SlideShare
1,086
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
3
Comments
0

1 Embed 1

http://www.linkedin.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    20 jaar in-situ bodemsanering in woord en beeld 20 jaar in-situ bodemsanering in woord en beeld Presentation Transcript

    • 100% HMVT20 jaar in-situ bodemsaneringtechniek in woord en beeld
    • Inhoudhmvt 05 Voorwoordhmvt 07 Tijdvak 1 1988 – 1993 Van pionieren tot zelfstandigheidhmvt 19 Tijdvak 2 1993 – 1997 Zelfstandigheid en groeihmvt 27 Thema Techniek en Innovatiehmvt 39 Tijdvak 3 1998 – 2001 Professionalisering en volwassenheidhmvt 47 Tijdvak 4 2002 – 2005 Internationalisering en innovatiehmvt 56 Tijdvak 5 2005 en verder Grenzen verleggen richting toekomst hmvt 03
    • Wilfried ter Woerdshmvt 05
    • VoorwoordTwintig jaar Hannover Milieu- en Veiligheidstechniek, twintig jaar in-situ saneringen; twee decennia waarin eenklein bedrijfje uitgroeide tot een middelgrote onderneming die nog altijd familiair voelt. Twintig jaar klinkt kort,maar in de bodemwereld is het een hele tijd. Helemaal als je bedenkt dat het fenomeen bodemsanering pas sinds1979 bekend is in onze samenleving. Kortom, een mooi moment om stil te staan bij het werk dat wij doen. Vanuitdeze gedachte groeide het idee om twee decennia HMVT in woord en beeld vast te leggen.Een periode waarin veel is gebeurd. Zo zijn saneringsmethodes en-technieken nog altijd in beweging. Anno nu zijn ze nietmeer te vergelijken met die van twintig jaar geleden. Maar ook intern was verandering niet van de lucht. Zo werd HMVT in2002 onderdeel van Advies- en Ingenieursbureau Oranjewoud. Inmiddels werken we in projectteams, hebben we een eigenhuisstijl en heeft de digitalisering doorgezet. Toch wisten we onze cultuur te bewaren en bleven we een onderdeel met eeneigen gezicht. Ook over de Nederlandse grenzen heeft HMVT een goede naam. Waar we ook actief zijn, we willen niet alleenaannemer zijn. We willen meedenken en zinvolle dingen doen. Met oog voor milieu en samenleving.Wat als een paal boven water staat, zijn de mensen van HMVT. Een mooie combinatie van milieukundigen en technici.Waar die twee groepen elkaar ontmoeten, ontstaan prachtige projecten. Hard werken, dat wel. Soms in weer en wind. Metje lieslaarzen in de stromende regen, storingen oplossen in een container die de hele dag in de volle zon heeft gestaan, hetvorstvrij houden van installaties. Als HMVT’er mag je niet bang zijn voor vrieskou of een spatje regen. En altijd inventief blij-ven zoeken naar oplossingen wanneer een sanering niet meteen slaagt.Inmiddels zijn er 45 medewerkers die vanuit Ede en het Vlaamse Sint-Lenaarts dag in dag uit dit prachtige werk doen.De saamhorigheid en de ongedwongen sfeer vertalen zich in het lage verloop. Een HMVT’er is gemiddeld ruim zeven jaarin dienst. Kortom, samen zijn we goed voor meer dan drie eeuwen jaar saneringservaring! Achter al die jaren schuilt eenverhaal. Graag hadden we al deze verhalen voor het voetlicht gebracht. Honderd pagina’s waren zo gevuld geweest. Maarwe moesten keuzes maken. Toch hopen we dat dit boek recht doet aan iedereen die zich inzet en heeft ingezet voor onsbedrijf.De tijd schrijdt voort. Over tien jaar ziet de werkelijkheid er weer anders uit. Maar wat er ook gebeurt, welke wegen ieder vanons bewandelt; als je hier eenmaal thuis bent geweest, blijf je altijd HMVT’er.Wilfried ter Woerds hmvt 05
    • 100% Christian Op het vli de Soeter: egveld ‘Een projec ik erg trot t waar s op ben . O p Shell Ai Maastricht rport werken we stricht sinds 2010 Shell Airport Maa aan een co mplexe san ering. Wij ken onder ma- meer gebru ik van bio ting en zet ven- ten hierbij een install in voor ho atie og vacuüm extractie.’ 997 eelsuitje 1Person In weer in wind Rienk Geertsma: ‘Deze foto laat een sanering zien in Nijmegen . Hier legden we bijna 2,5 kilometer HDPE-leidingwerk aan . Het was hartje winter de , kou maakte het werken erg moeilijk. Toch lukte het ons met de mensen van onderaannemer Rose- E-leiding boom om de leidingen netjes naast elkaar te leg- eter HDP 2,5 kilom gen . Een knap en vooral koud staaltje werk.’
    • HMVT er... kk Over de grenzen De we Klaas de Jong: ‘Ik ben ïge nteresseerd in andereculturen. Het is helemaalleuk wanneer ik mensenvan de andere kant van Over de grenzende wereld uit mag leggenwat HMVT doet. Hier geef ik uitleg aan een groep Chinezen.’ BBQ vo or het h Jack va ele gezi n Ross n um: ‘D binnen at doen HMVT. we ook aanhan Lekker met col g aan d lega’s e e barbec n én leerz ue. Heel aam. O gezellig p deze f groot en oto leg klein u ik aan it hoe H grond’ MVT ‘vi n en ‘vies eze BBQ voor het hele gezi grondw ater’ schoon maakt. ’
    • Jos Hullegie ‘Twee keer per jaar ging ik met een groep ambtenaren en ondernemers in een busje naar Duitsland. En dan goed eten en drinken erbij. Nee, het bleef niet bij één biertje.’hmvt 08
    • Tijdvak 1 1988 – 1993 Van pionieren tot zelfstandigheidOnder de vlag van verzekeringsconcern Hannover Insurance startten JosHullegie en Michiel Hennink in de zomer van 1988 met bodemluchtextrac-ties in Nederland. Jos Hullegie werkte destijds bij adviesbureau IGF en wasbetrokken bij het saneringsproject De Weiert in Emmen.Jos: “Bij de Weiert maakten we via Hannover Umwelt Techniek (HUT), een doch-terbedrijf van verzekeraar Hannover Insurance, op kleine schaal gebruik vanbodemluchtextractie. In Duitsland werd die techniek al vijf jaar gebruikt, maar inNederland was dit onontgonnen gebied. Door mijn betrokkenheid bij het projectkwam ik in contact met de Duitsers. Zij zochten iemand die in Nederland deze nieu- Jos contr oleert ko ppelingwe techniek in de markt kon zetten. Daar had ik wel oren naar. In juni 1988 benik hiermee onder de vlag van de HUT gestart. We opereerden vanuit Rotterdam.Een maand later kwam Michiel Hennink daar ook bij.”De techniek van bodemluchtextractie was weliswaar baanbrekend. In de praktijkbleek het echter een moeizame missie om overheden, bedrijven en ingenieurs-bureaus hiervan te overtuigen.Jos: “Ik reisde stad en land af om over de techniek te vertellen. Maar ik stuittevaak op scepsis. Men wilde niet geloven dat je vluchtige stoffen door middel vanonttrekking van bodemlucht kon verwijderen. Het was nog nooit eerder gedaan,laat staan op grote schaal. Ik hield lezingen, sprak op seminars. En ging ook metgeïnteresseerden naar De Weiert in Emmen om ze de techniek in de praktijk telaten zien. Nee, die bodemluchtextractie was dat eerste half jaar geen vetpot.Er moest zelfs geld bij.”Toch kwamen er gaandeweg bedrijven die interesse hadden in het verhaal van Jos.Eind 1989 hadden Jos en Michiel zo’n tien projecten onder handen.Jos: “Toen heb ik de Duitsers warm gemaakt om een eigen BV in Nederland op terichten. Ik ben meerdere keren op en neer naar Hannover geweest om dat voorelkaar te krijgen. Uiteindelijk mocht ik een plan presenteren en verdedigen voor deRaad van Commissarissen van Hannover Insurance. In 1990 kreeg ik groen licht omeen BV op te richten. Ik mocht mijn eigen begroting maken en kreeg budget ommensen aan te nemen.”Joop van de Wijngaard en Pia Dekkers waren de eerste mensen die het kersverseHMVT kwamen versterken. Niet veel later werden in Ede voor duizend gulden permaand een kantoor en opslagruimte gehuurd. hmvt 07
    • Jos: “We konden ons natuurlijk mooi spiegelen aan zusterbedrijf HUT. Veelmateriaal en apparatuur huurden we via hen. Maar we gingen ook eigen ma-chines kopen en ontwikkelen. Als eerste schaften we voor 100.000 guldeneen katalysator aan, de Kat 1. Een tweedehandsje weliswaar, maar voor ons Het begon met… PReen enorme investering. Gelukkig hadden we een verzekeraar als moederbe- Eén van de eerste acties die Jos Hullegie onder-drijf achter de hand, dus konden we vrij eenvoudig geld lenen. Uiteindelijk nam om bodemluchtextractie in Nederland aanverdiende die katalysator z’n geld meer dan terug. De zaken liepen sowieso de man te brengen was een artikel schrijvenbeter dan in het eerste jaar. We maakten zelfs een bescheiden winst van voor het blad ‘Land + Water’. Pure PR dus. “Aanenkele tienduizenden guldens. Niet lang daarna konden we meer personeel de hand van dit artikel kon ik aan een breedaannemen en verder uitbreiden.” publiek uitleggen wat de toepassingsmogelijk- heden van bodemluchtextracties waren. HetHoewel het aantal projecten en aanvragen elk jaar steeg, bleef het mis- werkte. Dankzij dit artikel werd ik door meer-sionariswerk van Hullegie nodig om de in-situ technieken aan de man te dere bureaus en overheidsinstanties gevraagdbrengen. om onze saneringstechniek toe te lichten en te demonstreren.”Jos: “Ik denk dat ik die eerste jaren zo’n ‘vijf ton’ met m’n Volkswagen Passatheb gereden. Maar ik deed meer. Ik legde prospects flink in de watten. Tweetot drie keer per jaar reed ik met een groep ambtenaren en ondernemersin een busje naar Duitsland. Dan maakte we er een driedaagse trip van.Zo hebben we in Wolfsburg de Volkswagenfabriek bezocht. Daar was HUTbezig met een sanering. Natuurlijk met goed eten en drinken erbij. Het waserg gezellig en ’s avonds bleef het zeker niet bij één biertje. Vandaag de dagzouden dergelijke uitstapjes ondenkbaar zijn, maar het had z’n charme enhet was een uitstekend middel om zaken te doen.”Begin jaren negentig was de orderportefeuille goed gevuld en begon HMVTmeer en meer als een zelfstandige onderneming te functioneren. Moeder-bedrijf Hannover Insurance twijfelde of in-situ saneringen nog wel onder-deel van de business moesten zijn. Seminar: Ausbreitung van LHKWJos: “We hadden een man of tien aan het werk en we stonden op het punt Op 23 oktober 1990 deed HMVT van zich spre-om een professioneel bedrijf te worden. Maar in Duitsland begonnen ze wat ken met een seminar over ‘Bodemluchtextractiete morren. Resultaat was dat ze mij een voorstel deden voor een ‘manage- en in-situ strippen. In de Reehorst in Ede sprakment buy-out’. Ze verkochten het bedrijf natuurlijk niet voor een habbekrats. een zevental specialisten uit Duitsland over hetIk zeg niet hoeveel ik destijds ervoor betaald heb, maar ik heb wel mijn huis thema ‘Ausbreitung von LHKW in der ungesät-als onderpand gegeven. Mijn vrouw was daar niet blij mee, maar ik wist ze- tigten und in der gesättigten Zone’. Het grootsteker dat we het zouden redden. Achteraf gezien een keuze waar ik nooit spijtvan heb gehad.” deel van het seminar was in het Duits. Evenals de bijgevoegde documentatie. Jawohl, een lijvig boekwerk van minstens 100 pagina’s.hmvt 10
    • Anekdote: Voor alles is een eer- ste keer. Ook voor hetProject: De Weiert, Emmen 1987 moment dat je eenBijzonder: eerste bodemluchtextractie in Nederland afzuigpomp uit elkaar moet halen. Voor MichielHet project De Weiert in Emmen zou vandaag de dag ‘business as usual’ zijn. Hennink was dat in deRuim twintig jaar geleden was dat niet het geval. Op het terrein van een voormalige winter van ‘88. “Het waschemische wasserij werd voor het eerst in Nederland gebruik gemaakt van bodem- glad op de wegen en deluchtextractie. gemeente had in Emmen flink met pekel gestrooid.Michiel Hennink: “De grond was vervuild met Per en Tri, een hele traditionele ver- Juist op de plek waar eenontreiniging dus. Ik weet nog goed dat we alleen maar bodemluchtextractie de- filter stond, was zout vanden. Grondwateronttrekking werd door een andere partij gedaan. HMVT bestond de wagen gevallen dat vianog niet op papier, dus ons werk gebeurde onder de vlag van Hannover Umwelt het filter in de pomp wasTechnik (HUT), al de apparatuur kwam uit Duitsland. Het was een lastige vervui- gelopen. Je had in die tijdling die deels onder de werkplaats doorliep. Daar konden we van buitenaf niet bij natuurlijk geen alarme-komen, dus we hebben nog in het gebouw filters staan boren. Daarnaast kregen ringen en dergelijke. Paswe te maken met een bodem van keileem. Het was bijzonder lastig om met de toen we een kijkje namen,technieken van toen de juiste plek aan te boren. Dat moest echt op gevoel. Alhoe- bleek die pomp stilgeval-wel we in Emmen vorderingen hebben gemaakt, had er met de kennis van nu nog len. Toen moest dat dingmeer ingezeten. “ helemaal uit elkaar, iets wat ik niet eerder had ge- daan. Ik heb het met van alles en nog wat schoon- gemaakt, onder andere met schuurpapier. Het was even puzzelen, maar hij is weer helemaal in elkaar gekomen, ik ben met geen enkel onderdeeltje blijven zitten.” hmvt 11
    • Project: sanering terreinen Philips in Oss en Maarheze Opdrachtgever: Philips Vervuiling: gechloreerde koolwaterstoffen Techniek: striptoren (oppompen, reinigen, strippen grondwater) “Begin jaren ’90 werkte ik als bodemdeskundige bij Philips in Eindhoven. Net voor mijn komst had Philips bodem- en grondwaterverontreiniging geconstateerd bij verschillende bedrijfsterreinen. Het vaststellen van de omvang bleek een lastige klus. Het was onduide- lijk hoe diep de vervuiling precies zat en hoe ver deze verspreid was. Verschillende bureaus zijn toen betrokken bij het onderzoek naar de vervuiling. HMVT was één van deze bureaus en heeft een belangrijke materialistische inbreng gehad. Wat mij erg opviel, was dat ze opereerden als verlengstuk van ons bedrijf. In contacten met externen presenteerden ze zich als vertegenwoordiger van ons probleem. Ze stelden zich niet op als partij die alle wijsheid in pacht heeft; ze lieten ons actief meedenken over de oplossing. Dat hebben we ook wel anders meegemaakt! Met de technische kennis die we toen hadden (jaren ’90), is bij Oss en Maarheze gekozen voor de striptoren. Het grondwater werd opgepompt, in een cascade belucht en uiteindelijk afgevoerd. De viezigheid die overbleef, werd verdampt. Zo is de vervuilingsbron langzamerhand aangepakt. Op beide terreinen viel de vervuilings- concentratie uiteindelijk binnen de norm. Uit later onderzoek bleek de aanwezigheid van een pluim, de aanpak is hier toen op aangepast. HMVT was voor ons een goede samen- werkingspartner. De medewerkers waren flexibel en noodzakelijke aanpassingen verlie- pen soepel. Het was een mooi samenspel en dit heeft geleid tot een goed resultaat.” René van Lierop, voormalig bodemdeskundige bij milieubureau Philipsklant aan het woord‘Het was een mooi samenspel met HMVT’hmvt 12
    • Achtergrond: bodemsanering Zwoegen in de Zeeuwse kleiNa de eerste gifschandalen in Nederland kwam De sanering van een voormalige chemische wasserij van deer in de vroege jaren tachtig meer aandacht firma Zeetex in hartje Goes, was geen eenvoudige. Niet al-voor onze bodem. Naar aanleiding van deze leen de stugge Zeeuwse klei maakte het werk lastig, ookverontreinigingen werd in 1986 de Wet Bodem- de diepere grondwaterlagen vormden een probleem. Na bo-sanering ingevoerd. Destijds ging men uit van demluchtonderzoek, in opdracht van Witteveen-Bos, bleekenkele honderden plekken die gesaneerd moes- dat er een gigantische verontreinigingsvlek in de bodem zat.ten worden. Dit aantal is inmiddels gestegen tot De combinatie van brak water met de verontreiniging van Per600.000. Overigens kwam daar in 1997 de Wet en Tri zorgde voor grote hoeveelheden Waterstofsulfide (H2S)op Bodemsanering bij. Hierin werd de overstap in het grondwater. Kortom, de lucht van rotte eieren ging doorgemaakt van multifunctioneel naar functioneel de hele buurt. HMVT zette vanaf 1990 diverse technieken insaneren. om de grond te saneren (waaronder een ouderwetse ijzerkist om de H2S af te vangen). Voor de toplaag leverde dit goede resultaten op. De diepere grondwaterlagen bleken echter een stuk lastiger te behandelen.In-situ in NederlandIn de jaren tachtig werden bodemsaneringenvoornamelijk door middel van ontgraving uit- NOB Bussum Bij het project NOB Bussum kreeg HMVT te maken met eengevoerd. HUT voerde begin jaren ‘80 al in-situ omvangrijke verontreiniging met gechloreerde koolwaterstof-saneringen in Duitsland uit. Hierbij werd gebruik fen. Op de locatie liepen vlekken van diverse verontreinigingengemaakt van bodemluchtafzuiging, grondwa- door elkaar heen. Jos Hullegie: “Wij behandelden een deel vanteronttrekking en persluchtinjectie. Gedurende die vlekken. Markant bij dit project was de inzet van perslucht-de jaren ’90 werden in-situ saneringstechnieken injectie (één van de eerste keren). Dat liep goed fout, op eensteeds meer erkend door de Nederlandse over- gegeven moment kwam een putdeksel in de rijbaan omhoogheden. De technieken van HMVT werden hier- en ontstond een enorme spuiter van wel tien meter hoog.door ook serieuzer genomen. Het regende grondwater! Uiteraard hebben we dit netjes op- gelost.” hmvt 13
    • Pia Dekkers HMVT’er van het eerste uurhmvt 14
    • medewerker aan het woordBijna twintig jaar ondersteunde ze het management van HMVT, maar in 2010 nam ze afscheid. Hoogtijd voor een terugblik op twee decennia HMVT, techniek en het werken in een mannenwereld.“Techniek is mij met de paplepel ingegoten. Mijn vader was automonteur en hij vond het belangrijkdat ik ook leerde sleutelen. Aan mijn Puch Maxi bijvoorbeeld. Daar heb ik ook wel eens misbruik vangemaakt. Als ik te laat was voor school bijvoorbeeld, draaide ik de bougie eruit. En dan met een engel-achtig gezicht naar de decaan: ‘Tja meneer, hij hield er opeens mee op.’Wat dat betreft was ik bij HMVT op de juiste plek. Niet alleen qua techniek, maar ook omdat ik in eenechte mannenwereld werk. Dat bevalt prima. Bij vrouwen onderling is er wel eens sprake van kift enjaloezie, dat heb je bij mannen niet zo snel. Die zijn veel directer. Ja, af en toe moet je wel eens je orendicht doen. Ze zijn wel wat grover in de mond. Aan de andere kant heb ik onderhand wel geleerd om ookscherp uit de hoek te komen.Toen ik in 1990 bij HMVT aan de slag ging, was er praktisch nog niets. Een kantoortje met een bureauen computer. Daarna was het afwachten wat ik precies op mijn bordje kreeg. Van in-situ saneringstech-nieken had ik überhaupt niet gehoord. Tot die tijd dacht ik dat saneren een kwestie van graven was.Niet dus! Wat het wel was, daar kwam ik snel genoeg achter. In die tijd werden alle rapporten, offertesen brieven met de hand geschreven. Aan mij om ze via WordPerfect in de computer te zetten. Na eenrapport of tien wist je ongeveer hoe het werkte en welke oplossingen er waren voor diverse veront-reinigingen.Op het secretariaat kreeg je natuurlijk al het wel en wee mee van je collega’s. Als iemand net verkeringhad, hoorde je dat als eerste. Jonge collega’s komen nog altijd bij me om bijvoorbeeld advies te vra-gen over een hypotheek. Natuurlijk, het HMVT van twintig jaar geleden is niet meer het HMVT van nu.We hebben ons enorm ontwikkeld. De technieken van nu zijn complexer dan de eerste projecten diewe deden. Maar in de basis is weinig veranderd. HMVT is een hechte club. De onderlinge betrokkenheidmaakte het werken bij HMVT bijzonder leuk. Een periode waar ik met veel genoegen op terug kijk.” hmvt 15
    • HMVT-erwtensoep Een HMVT-traditie van het eerste uur: erw- tensoep met de kerst. In de jaren negentig kookte Pia Dekkers op de dag voor kerst vele liters erwtensoep. ’s Avonds kwamen de collega’s die dan bij haar thuis opeten. Pia: “Erg gezellig. We hadden het huis helemaal vol en als het wat later werd, ging de polo- naise er bij de voordeur uit en kwam die er bij de achterdeur weer in. Ik heb het enkele jaren volgehouden, maar toen werd de groep te groot. Daarna deden we het op kantoor. De soep kookte ik nog altijd zelf, maar dat werd gaandeweg ook te veel. Tegenwoor- dig moet je minimaal twintig liter hebben. Gelukkig maakt de slager ook prima snert en blijft de traditie bestaan.” aditie, VT tr en HM hinees Nog e gmid dag C vrijdahmvt 16
    • Goed gevulde snert voor zes harde werkersBenodigdheden:- 400 gr spliterwten- 750 gr varkensvlees (bijvoorbeeld krabbetjes of hamlappen)- enkele speklappen zonder zwoerd (vers spek mag ook)- 4 preien in ringen gesneden- 1,5 winterwortel in blokjes- 0,5 selderieknol in blokjes- verse selderie gesneden (niet te fijn)- zout- peper- 2 bouillonblokjes (rund)- 1 hele grote rookworst- 2,5 liter waterPia: “Wees niet bang dat je er te veel in doet. Hoe meer hoe beter; de le-pel moet er rechtop in blijven staan. De mannen die de hele dag buiten inweer en wind aan het werk zijn geweest, waarderen dit als een volledigemaaltijd.”Bereiding:Doe op de rookworst en zout/peper na, alle ingrediënten in de pan, brengdeze aan de kook, zet de pan op een kleinere pit en laat het, onder af entoe roeren, zo’n 2,5 à 3 uur zachtjes pruttelen. Haal de grote stukken vleesuit de pan en snij deze fijn. Voeg tot slot zout/peper en de rookworst toe.Serveer bijvoorbeeld met bruine bolletjes en kaas. hmvt 17
    • Michiel Hennink Joop van de Wijngaard en Michiel Hennink ‘Het was de tijd van op de kleintjes letten. Sober en doelmatig was in alles het uit- gangspunt.’hmvt 18
    • Tijdvak 2 1993 – 1997 Zelfstandigheid en groeiEénmaal onder de vleugels van het moederbedrijf vandaan, ging HMVT in devijfde versnelling. Het was de tijd van de schouders eronder, kilometers ma-ken en uren draaien. Projectleider Michiel Hennink en uitvoerder Joop van deWijngaard vertellen over hun ervaringen.Joop: “Het was een prachtige tijd. We waren zo vrij als een vogeltje, kwamen in hethele land. Van Limburg tot Friesland. Omdat je nog zo’n klein clubje was, mocht jeveel zelf doen. In die tijd was ik enorm veel van huis. Maandag weg, vrijdag terug.Dagen van 13 tot 14 uur waren geen uitzondering. En in het weekend vaak nog eveneen klusje doen. Om eerlijk te zijn, heb ik mijn gezin in die tijd weinig gezien. Maardat is ook het enige waar ik echt spijt van heb, de rest zou ik zo weer doen.”Michiel: “De projecten werden steeds interessanter. In de beginjaren hield het opmet een bodemluchtonderzoekje of een kleine sanering. Maar vanaf begin jarennegentig gingen we steeds grotere installaties bouwen. Dus compleet met bodem-luchtextractie, grondwaterscheiding en onttrekkingen. We zaten bijvoorbeeld bijDSM in Stein en Schoonebeek, en op de vliegbasis in Leeuwarden. Maar we kregenook contracten bij de grote industrieën en de Subat-regeling. Omdat we nog eenklein bedrijf waren, namen we eerst de projecten aan en zochten dan pas de men-sen erbij. Dat betekende dat we keihard moesten werken om alles voor elkaar tekrijgen.”Joop: “Het was de tijd van op de kleintjes letten. ‘Sober en doelmatig’ was bij hetsaneringswerk altijd ons uitgangspunt. Maar ook na werktijd was dat het credo.Als ik samen met Michiel op pad was, dan zaten ze we ’s avonds in ons hotel vaaksamen op een eenpersoonskamer. Gezellig hoor. Na een dag hard buffelen nogeven een biertje doen en de dag doornemen. Even slapen en daarna om 6 uur ‘sochtends weer op. Ja, we hebben ook wel eens samen in een tweepersoonsbedgeslapen. Daar deed je niet moeilijk over.”Michiel: “De werkdagen zagen er sowieso heel anders uit dan nu. Neem alleen hmvt 19
    • Joop van de Wijngaard en Michiel Hennink ‘Michiel had rustig duizend kilo Filtergrind achter z’n huis liggen.’hmvt 20
    • Tijdvak 2 1993 – 1997 Zelfstandigheid en groeial de communicatie. Vooral in de beginjaren had je niet de beschikking over eenmobiele telefoon. Als er iets niet werkte in een installatie of als je een onderdeeltjemiste, moest je het op eigen houtje oplossen. We werkten in die eerste jaren veelmet de semafoon. Dan kreeg je een code door en kon je terugbellen. Verder stondje er eigenlijk alleen voor. Pas als je ’s avonds thuis was, belde je elkaar nog eenkeer.”Joop: “Ook het vervoer was improviseren. Tegenwoordig ga je met een busje. Beginjaren negentig deden we alles met eigen vervoer. Ik weet nog wel dat Michiel allesin die Citroën BX van hem stopte. Van filters tot slangen. Ik heb meerdere kerendoodsangsten uitgestaan als we met die afgeladen auto de weg opgingen. In deechte beginjaren diende de garagebox bij Michiels huis in Wageningen nog als op-slag. Had ‘ie rustig duizend kilo filtergrind achter z’n huis liggen.”Michiel: “Toen we begin jaren negentig naar de Lumièrestraat gingen was dat eenhele verbetering. We konden investeren in machines én mensen. In plaats van alleinstallaties te huren, konden we onze eigen installaties bouwen en verder ontwik-kelen. Dit is voor HMVT een belangrijk omslagpunt geweest. Vanuit deze basis heb-ben we ons verder kunnen ontwikkelen.” hmvt 21
    • SubatEind jaren zeventig telde Nederland meer dan tienduizendbenzinestations. In de jaren tachtig werd dit aantal fors te-ruggebracht. Vele pompen in stads- en dorpcentra sloten dedeuren omdat ze niet meer rendabel waren en omdat ze nietaan de strengere milieu-eisen konden voldoen. Rond de jaren De houten toverdoos van Michielnegentig werd een tweede saneringsronde in gang gezet. In Het kistje waarmee Joop van de Wijngaard enhet kader van de milieuwetgeving waren alle pomphouders Michiel Hennink in de beginjaren bodemlucht-verplicht om hun station voor 1 juli 1999 spic en span op te onderzoek deden, zorgde destijds voor vragen-leveren. De eigenaren konden in een groot aantal gevallen een de blikken. Want hoe kon je in vredesnaam metberoep doen op de Stichting Bodemsanering en Amovering een houten kistje vervuilde grond in kaart bren-Tankstations (Subat). Tweeduizend pomphouders meldden gen? En wat zat er eigenlijk in? Joop: ‘Op een dagzich voor deze regeling aan. HMVT voerde namens de stich- waren we ergens bij Dieren met dat kistje in deting enkele tientallen saneringen uit in het midden van het weer toen een ingenieur dit wel heel erg interes-land. Over het algemeen kleinere projecten waarbij bodem- sant vond. Hij kon het niet laten om in een on-luchtextractie en grondwateronttrekking uitstekend geschikt bewaakt ogenblik even te gluren. Het zal hemwaren. Momenteel saneert WeGroSan/HMVT in België ook ongetwijfeld tegengevallen zijn.” De inhoud vanvoormalige tankstations voor de stichting BOFAS. deze ‘toverdoos’ bestond uit een membraam- pompje en een accu van de Kijkshop. Joop had er een houten bekisting omheen getimmerd. Simpel, maar effectief.Project: Buntlaan Driebergen, 1997Een sanering van olie-aromaten bij een metaalbedrijf. Eén vande eerste ‘fixed price projecten’ die HMVT aannam. De in-situbegon met meerfasenextractie en persluchtinjectie. Omdatde spot behoorlijk was vervuild, moest de vrijkomende bo-demlucht katalytisch worden gezuiverd. Ook werd er nog evengeëxperimenteerd met chemische oxidatie. Uiteindelijk bleekdeze combinatie van technieken niet afdoende en was er als-nog een traditionele ontgraving nodig. Marco van den Brand: en“Een beetje tegen onze natuur in, maar op een bepaald riebergmoment moet je jezelf de vraag stellen tot hoe ver je gaat. Een Buntlaan Dkwestie van fingerspitzengefühl. In overleg met het bevoegdgezag hebben we onze aanpak gewijzigd en de sanering meteen ontgraving afgerond.”hmvt 22
    • Project: TTV Wierden 1993Bijzonder: HMVT ontdekt Multifase-extractieIn 1993 startte HMVT het saneringsproject bij TTV in Wierden. Op het terrein vaneen textielfabrikant was een verontreiniging met gechloreerde koolwaterstoffenaangetroffen. HMVT kreeg de opdracht om deze te saneren. Het project zou aan dewieg staan van één van de eerste innovaties van HMVT.Marco van den Brand “We gingen in eerste instantie aan de slag met bodemlucht-afzuiging en grondwateronttrekking. Maar de resultaten vielen tegen. De grondwas zeer lemig. Hierdoor kwam tijdens het pompen veel lucht vrij, de filters vielendroog en de sanering kwam keer op keer stil te liggen. We hebben het probleemsamen met studenten van Hogeschool Larenstein onderzocht. Uiteindelijk zijn wemet ‘grof geweld’ gaan pompen. Hierdoor haalden we lucht, product en water naarboven dat we daarna weer gingen scheiden. Hiermee waren we zelf op het ideevan de Multifase-extractie gekomen. Weliswaar werd parallel aan ons op meerdereplekken in de wereld dezelfde ontdekking gedaan, maar we hebben het wel opeigen houtje gedaan. De studenten zijn afgestudeerd op het onderzoek dat ze bijTTV Wierden hebben gedaan. Tot 2000 hebben we actief gesaneerd op deze loca-tie. Nu doen we alleen nog monitoring. Mede door onze inspanning hebben ze eenbouwmarkt op het terrein kunnen bouwen.” hmvt 23
    • Paul Verhaagen ‘Bij HMVT stond je dicht bij de basis’hmvt 24
    • [ex]medewerker aan het woordNog altijd denkt Paul Verhaagen met veel plezier terug aan zijn tijd bij HMVT. “Hier heb ik de Project F eluabasis voor mijn carrière gelegd.” En als teamleider Bodemsanering & Stortplaatsen bij Grontmijverlangt hij heel af en toe nog naar die tijd toen hij als projectleider gewoon nog met de knieënin de klei lag. “Een beetje verromantiseerd natuurlijk, maar dat was destijds toch wel de charmevan het werk.”Terug naar het begin. Na enkele jaren in de olie-industrie te hebben gewerkt, monsterde Paul Verhaagenin de jaren negentig bij HMVT aan. “Ik wilde me met bodemsaneringen bezighouden, maar niet met detraditionele. Waarom? In-situ saneringen vergen meer intellect dan de traditionele ontgravingen. In deaannemerij praat je over kuubs, bij HMVT keek je ook naar de werking van stoffen in de bodem, nieuwetechnieken. Deze uitdaging zocht ik.”Dichtbij de basisHet werd een tijd waarin pionieren en verkennen centraal stond. Paul: “Het bedrijf bevond zich in een‘embryonale fase’. We waren pioniers en moesten veel zelf uitvinden. Omdat we met een klein clubjewaren, mocht je veel zelf doen. Niet alleen een concept uitdenken en ontwerpen, maar ook zelf de fil-ters plaatsen. Hierdoor stond je heel dichtbij de basis. Je zag meteen of jouw ideeën hun werk deden.En deze ervaring komt in mijn huidige werk nog altijd goed van pas.”Een project dat hem bijbleef, is een sanering bij de microchipfabriek van Mommers in Echt. “Omdat ikin het veld bezig was, kwam je op de gekste plekken. In die tijd waren microchips nog niet gangbaar, jekwam echt even in een heel andere wereld terecht.” Ook het project bij de sociale werkplaats Felua aande zuidkant van Apeldoorn staat hem bij. “Weer een heel andere onderneming waar je mocht werken.Opvallend was de enorme betrokkenheid van de mensen.”Na ruim zes jaar in Ede was Verhaagen toe aan een andere uitdaging. Hij vond deze bij Grontmij.“Niet dat ik was uitgekeken op HMVT of in-situ saneringen. Maar het is een specialistische tak van sport,ik had de behoefte om me in de breedte te ontwikkelen. Ik zit nu weliswaar meer achter het bureau enaan vergadertafels, maar mede door mijn werk bij HMVT heb ik nog altijd een enorme voorsprong in debeoordeling van wat wel en wat niet werkt.” hmvt 25
    • 100% Techniek enhmvt 26
    • Innovatie Innovatie en vernieuwing; ze liggen verankerd in het dna van HMVT. De vooruitstrevende bodemlucht- extracties van de jaren tachtig behoren inmiddels tot het rijtje ‘conventionele technieken’. Tegenwoor- dig gaat het over ‘biosparging’, ‘modified Fentons’ en ‘Enna’. Deze bijlage brengt niet alleen twintig jaar techniek in beeld, maar laat ook vier HMVT’ers aan het woord over innovatie en techniek. Eize Drenth: ‘Innovatie begint met een goede structuur’ Safet Iriksc: ‘Elke sanering is een puzzel’ SPECIAL 20 jaar in-situ technieken in vogelvlucht Frank Pels: Willy Wortel met een Excell-lijst vol ideeën Manuel Tiehuis: ‘Ideeën omzetten in keiharde techniek’ hmvt 27
    • Account- en programma-manager Eize Drenth:‘Innovatie begint met een goede structuur’hmvt 28
    • Van bodemluchtextractie tot akoestisch saneren; in twintig jaar tijdontwikkelde HMVT diverse saneringstechnieken en extractiemethoden.Account- en programmamanager Eize Drenth is één van de motoren die deinnovatie binnen HMVT gaande houdt.Innovatie klinkt mooi, maar hoe brengt HMVT dit in de praktijk?“Dat gaat op verschillende manieren. Ons uitgangspunt is dat elke saneringuniek is en elke oplossing dus ook. Dit betekent dat je ervoor moet zorgen datdie oplossingen ook intern van de grond komen. In mijn rol prikkel ik klanten enprospects op nieuwe mogelijkheden die wij bieden.”Hoe doen jullie dat?“Bij HMVT werken mensen met een hoog opleidingsniveau. Zij hebben van zich-zelf de wil om te vernieuwen. Aan mij de taak dit te structureren. Dit doe jeonder meer door ervoor te zorgen dat je kennis kunt delen. Daarnaast is het Eén van de markten waarop HMVT zich richtzaak dat je ideeën en concepten ook kunt onderzoeken. We hebben bijvoor- is Duitsland. Hoe ver zijn jullie?beeld een eigen R&D-centrum opgezet. In de afgelopen jaren hebben we hier al “Ik heb meer dan 15 jaar in Duitsland gewerkt enmeerdere nieuwe technieken ontwikkeld. We werken samen met hogescholen via mijn netwerk hebben we de afgelopen jarenzodat we de capaciteit hebben om met onderzoeksvragen aan de slag te gaan. mooie projecten binnengehaald. Inmiddels zijnWe beschikken over een eigen testruimte. Hierin kunnen we op kleine schaal we in de race voor een klus in het noorden vanonderzoek doen.” Duitsland die wel eens de grootste kan worden die HMVT ooit heeft gedaan. Hierbij zetten weTrots op? meerdere technieken in die we in de afgelopen“Onlangs hebben we voor een grote energiemaatschappij in Nederland een jaren in eigen huis hebben ontwikkeld.”verontreiniging met ammonia aangepakt. Dit hebben we op een manier ge-daan die nog niet eerder is toegepast in Europa. Door biologische en fysische Met andere woorden, de cirkel is rond. In de ja-technieken te combineren, hebben we in korte tijd goede resultaten geboekt. ren tachtig veroverden de Duitse in-situ technie-Aan de hand van dit project zijn we in beeld gekomen bij een chemie- en bio- ken Nederland, nu gaat HMVT naar Duitsland.technologieconcern dat met hetzelfde probleem kampt.” “Ja, dat is inderdaad een aardig gegeven. Alhoe- wel een aantal Duitse bedrijven ook al ver is. Maar je ziet dat HMVT voorop loopt in de markt. Dit is mede de verdienste van de ruimte die je bij HMVT krijgt om te werken aan vernieuwing.” hmvt 29
    • Safet ver richt m etingenSafet Iriskic over chemische oxidatie:‘Elke sanering is een puzzel’hmvt 30
    • Het had weinig gescheeld of Safet Iriskic was gepromoveerd in de bodem-scheikunde. Als jonge Bosniër reed hij drie keer per week van Sarajevonaar de universiteit van Belgrado. “In de laatste jaren was dit een tochtvan checkpoint naar checkpoint.” Tot promotie kwam het niet. De oorlogbrak uit en Safet vluchtte met z’n gezin naar Nederland. Gelukkig bood deNederlandse bodem hem een nieuwe kans.Safet: “Toen we naar Nederland gingen, wist ik meteen dat ik naar Wageningenwilde. Voordat de oorlog uitbrak, had ik al contact gelegd met de landbouw- Inmiddels is Safet als projectingenieur en uit-universiteit voor een uitwisseling. Mijn eerste doel slaagde, we kwamen in Ede voerder nauw betrokken bij saneringen waarbijterecht. Maar de tweede stap bleek lastig. Ook nadat ik in 1995 een perma- gebruik gemaakt wordt van chemische oxidatiesnente status kreeg, was het moeilijk om bij de universiteit aan de slag te gaan. en biologische afbraak. Al deze saneringen vra-Gelukkig kende een kennis van mij iemand die een bedrijf in bodemsaneringen gen om een verfijnde aanpak. Om verontreini-had. Niet lang daarna zat ik met Jos Hullegie om tafel.” Met de in-situ technie- gingen te laten oxideren, moet je de juiste voor-ken was hij nog niet bekend. “In Bosnië heb je veel mijnen. Dus, vooral veront- waarden in de bodem scheppen. “Voordat jereinigingen met zware metalen. Geen omstandigheden voor in-situ saneringen. met waterstofperoxide, persulfaat of permanga-Maar van de bodem en bodemprocessen wist ik natuurlijk wel veel. Niet lang naat aan de slag gaat, moeten bodemconditiesdaarna werd ik aangenomen.” zoals de zuurgraad goed zijn. Daarnaast moet je ervoor zorgen dat een intermediair als twee- ofChemie en bodem driewaardig ijzer z’n werk als katalysator goedIn de eerste jaren hield hij zich bezig met de traditionele in-situ technieken. kan doen. Bij biologische oxidaties en/of reduc-Na enkele jaren begaf hij zich op het terrein dat hem het meeste lag: chemie tie van afbraakprocessen is het van groot belangen bodem. Safet: “Begin deze eeuw begon HMVT zich serieus bezig te hou- om ook genoeg koolstofbron in het grondwaterden met chemische oxidaties. Het eerste jaar op kleine schaal. Toen deden we ter beschikking te stellen.”vooral restverontreinigingen bij tankstations, de zogenaamde Subat-projecten.Maar daarna kwamen de grotere projecten.” Safet: “Pas als je de bodem en de effecten van stoffen in beeld hebt, kun je efficiënt saneren. We beginnen een project op labschaal en bou- wen dit via diverse pilots op. Zie een sanering maar als een complexe legpuzzel. Bij elk project is het de uitdaging om alle stukjes op de juiste plek te krijgen.” hmvt 31
    • Twintig jaar in-situExtractieve techniekenIn de beginjaren richtte HMVT zich voornamelijk op de ex-tractieve saneringstechnieken. Hiermee worden verontrei-nigingen uit de bodem gehaald en bovengronds behandeld.Inmiddels horen deze technieken tot de ‘klassieke’ in-situ Extractiemethodensaneringen. HMVT gebruikt diverse extractie- methoden. MeerfasenextractiesBodemluchtextractie komen tegenwoordig het meestOnttrekking en zuivering van bodemlucht. Hiermee wordenvluchtige verontreinigingen (chloor, bezine, oliën) uit de bodem voor. Hierbij wordt een mengselgehaald en verdampt. van water, lucht en product aan de bodem onttrokken en boven-Persluchtinjectie gronds behandeld. HMVT wasVia persluchtinjectie wordt zuurstof in verontreinigd grondwa- één van de eerste die begon metter ingebracht. Dit stimuleert de natuurlijke en aërobe afbraak. de Twee Fasen Extractie en laterDeze techniek wordt tegenwoordig vaak ingezet in combinatie ook met Drie Fasen Extractiemet chemische oxidatie. (DFE). Deze methode is ontwik-Grondwateronttrekking keld in de Verenigde Staten enVerontreinigd grondwater wordt aan de bodem onttrokken en werd in de jaren negentig doorbovengronds behandeld. HMVT verfijnd.hmvt 32
    • sanering in vogelvlucht Chemische saneringen Eind jaren negentig past HMVT steeds vaker chemische technie- ken toe om verontreinigingen aan te pakken. Eén van de technie- ken is chemische oxidatie. Chemische stoffen zorgen ervoor dat een verontreiniging wordt omgezet in CO2. Deze techniek zorgt voor een hoog saneringsrendement in korte tijd. Dit gebeurt onder meer met waterstofperoxide, perman- ganaat en persulfaat. Daarnaast ontwikkelde HMVT FENNA.Biologische saneringen Een techniek die chemische oxidatie combineert met de sojaop-Naast de extractieve technieken legde HMVT in de jaren negen- lossing van ENNA.tig de focus op de biologische saneringen. Dit gebeurt vooral bijrestverontreinigingen. Via airsparging, bioventing en injecties van Coronazuurstof, koolstofbronnen en nutriënten wordt de afbraak van Corona is een nieuwe methode van industriële luchtreinigingverontreiniging gestimuleerd. waarbij verontreinigingen in een plasmaveld worden afgebroken tot onschuldige eindproducten. Het plasmaveld wordt opgewektENNA-sanering door middel van hoogspanning. HMVT ontwikkelde samen metEen bijzondere vorm van biologische sanering is de ENNA-tech- Oranjewoud en de Technische Universiteit Eindhoven een proto-niek. Deze is in eigen huis ontwikkeld en wordt voornamelijk in- type installatie. De methode is geschikt voor een breed scala aangezet bij VOCl-verontreinigingen (Per en Tri). Bij ENNA wordt een- verontreinigingen zoals vluchtige koolwaterstoffen en geuren,malig een substraat in de bron geïnjecteerd. Het mengsel bestaat maar ook de zuivering van tunnellucht.onder meer uit plantaardige sojaolie. hmvt 33
    • ‘Willy Wortel’ en een Excell-lijst vol ideeën‘Als kleine jongen was ik altijd bezig met uitvindingen .’hmvt 34
    • Nog altijd wordt hij schertsend ‘Willy Wortel’ genoemd. Een titel die vol-gens Frank Pels wel een beetje klopt. “Als kleine jongen was ik al een ech-te ‘knutselaar, altijd bezig met uitvindingen.” Nog altijd komen dit soortideetjes gewoon aanwaaien. “Standaard heb ik een blocnote bij me om zeop te schrijven. Ik zet ze allemaal in een Excell-lijst. Goede blijven staan,slechte schrap ik na een tijdje.”Op deze manier ontstond de ENNA-techniek. Een innovatief saneringsconceptdat HMVT sinds enkele jaren inzet bij VOCI-verontreinigingen. Frank: “Het princi-pe van biologische sanering was al bekend. Het nadeel is alleen dat substratenzoals methanol en melasse snel verbruikt worden. Biologische afbraak wordthierdoor kostbaar en intensief. Daarom liep ik al een tijdje met het idee om eensubstraat te ontwikkelen dat je maar één keer hoeft te injecteren en dat daarnaover een lange periode zijn werk doet.” ‘Biomulator’Soja Dit betekent niet dat de ideeënmachine vanHet werd een emulsie op basis van soja. “Een onschadelijk product dat veel wa- Frank Pels stil staat. Naast ENNA ontwikkeldeterstofgas genereert. Daarnaast is soja in enorme hoeveelheden beschikbaar. hij met studenten van Van Hall/Larenstein hetIdeaal om mee te werken.” Samen met studenten van Hogeschool Larenstein FENNA-concept. Hierin wordt het ENNA-sub-verfijnde hij het idee tot een techniek die eenvoudig toepasbaar is in het veld. straat gecombineerd met nanodeeltjes ijzer.Frank: “We hebben op uitgebreide schaal laboratorium- en praktijkproeven uit- Verder wordt er gewerkt aan een ‘biomulator’,gevoerd. Daarnaast wisten we een opdrachtgever enthousiast te maken om een apparaat waarmee ENNA-substraat opeen pilot uit te voeren. Hij wilde op een voordelige manier saneren én had de industriële schaal geïnjecteerd kan worden.tijd voor een lange termijnaanpak. ENNA was hierin een uitgelezen oplossing.” Overigens ook afkomstig uit het Excell-sheet van Frank. “Maar”, haast Frank zich te zeggen,Na vijf jaar blijkt het ENNA-concept nog steeds z’n werk uitstekend te doen. “ontwikkelen en innoveren doe je niet alleen.“Recentelijk is er een gebouw op die spot gezet. Voor de zekerheid hebben Op papier werkt alles, maar in de praktijk gaatwe de bodem nog een extra ‘shot’ substraat gegeven, zodat de biologische het altijd anders. Ik heb het geluk dat ik bijafbraak nog jaren door kan gaan. Uiteindelijk zal de bodem honderd procent HMVT met specialisten samenwerk met wie jeschoon worden.” Inmiddels is de ENNA-techniek op tientallen andere locaties ideeën kunt realiseren. De één weet veel overingezet. In het najaar van 2010 start HMVT met een project waar minstens elektronica, een ander zit meer in de werktuig-300 kuub ENNA-substraat de bodem in gaat. bouwkunde. Samen praat je over mogelijk- heden, denk je oplossingen uit. En natuurlijk moet het ook commercieel gezien aantrekkelijk zijn. En als alles klopt, dan wordt innovatie een typisch geval van 1 + 1 = 3. “ hmvt 35
    • Manuel Tiehuis‘Ideeën van de projectleiders omzetten in keiharde techniek’.hmvt 36
    • Voor alle bodemsaneringen, lucht- en waterzuiveringen ontwerpt enbouwt HMVT zelf de installaties. De werkvoorbereiders en de medewer-kers van de werkplaats spelen hierin een belangrijke rol. Manuel Tiehuis iséén van hen. Als werkvoorbereider zet hij de ideeën van de projectleidersom in ‘keiharde techniek.’Techniek, geen dag hetzelfde?“Klopt. Dat is ook het mooie aan ons werk. Voor elke verontreiniging bouwenwe een specifieke installatie. Er is geen opstelling gelijk. Als werkvoorbereidermoet je van alle markten thuis zijn. Je moet expertise hebben van installatie-techniek, electro- en plc-technologie, maar je krijgt ook te maken met metaal-en houtbewerking.”Kortom, elke installatie kent zijn eigen uitdaging?“Eigenlijk wel. Je krijgt altijd te maken met vernieuwingen. Zo hebben weonlangs een installatie gebouwd waarin we gebruikmaken van UV-licht. En danniet zomaar een lampje, maar één van 2500 Watt. Zo’n project kan me echtdagen bezighouden.Ook als je installaties met PLC’s of complex meetinstru-mentarium moet bouwen, moet je puzzelen om tot het juiste resultaat te ko-men.”Techniek en creativiteit gaan dus prima samen? Trots op?“Dat mag je wel zeggen. Momenteel bouwen we een injectie-unit voor onze “De installatie die we in Rouen hebben gebouwd.ENNA-techniek. Nieuw is dat hier een emulsiepomp bij komt. We hebben er wel Technisch gezien niet heel complex, maar weleens één op kleine schaal gebouwd, maar deze moet 20 kuub per uur verstou- qua omvang. Eigenlijk ging het in totaal omwen. Dit betekent dat je hem echt helemaal zelf moet bedenken en bouwen. zes kleinere installaties. Je kunt je voorstellenEen gebruiksaanwijzing heb je niet, improvisatievermogen is dan wel handig.” dat het hier in de werkplaats stampvol was. Een enorme operatie, helemaal toen we onder tijdsdruk kwamen te staan. Uiteindelijk gingen er zeven volle vrachtwagens richting Frankrijk. Een mooi moment natuurlijk.” hmvt 37
    • Rene Gielians: ‘Met zijn allen zorgden we ervoor dat we met vlag en wimpel slaagden voor ons KVGM-systeem.’hmvt 38
    • Tijdvak 3 1998 – 2001 Professionalisering en volwassenheidEen decennium na de start van de eerste in-situ saneringen in Nederlandbevond HMVT zich op een tweesprong. De zaken gingen voorspoedig, de pro-jecten werden groter. Dit had gevolgen voor de bedrijfsvoering. Niet alleen hetonderkomen aan de Lumièrestraat barstte uit zijn voegen, ook het bedrijfs-proces moest onder de loep worden genomen. René Gielians stond mede aande wieg van de professionaliseringsslag die destijds werd gemaakt.“Ja, er was een VCA-certificaat, een checklist en wat procedures. Maar omdat wevoor grote, petrochemische opdrachtgevers gingen werken, was er meer nodig”,herinnert René Gielians zich. Als jongeman kwam hij via aannemersbedrijf Haze-laar uit Coevorden in contact met HMVT. “Samen met HMVT deden we veel werkvoor de NAM. Deze samenwerking resulteerde later in de ‘project BV’ Hazelaar/HMVT. In dit verband ging ik vanaf 1998 één dag per week aan de slag bij HMVT.”Een opmerkelijke carrièrestap voor iemand die was afgestudeerd in de commer-ciële economie. “Direct na mijn afstuderen vroeg mijn stagebedrijf mij om eencertificering voor asbestsaneringen op poten te zetten. Met deze ervaring kwamik bij Hazelaar terecht om ook voor hen een kwaliteitssysteem te ontwerpen. Dat ikdaarna bij HMVT met dezelfde opdracht aan de slag ging, was een logische stap.”Geen standaardwerkjeDit systeem voor kwaliteit en veiligheid werd geen standaardwerkje. “Integendeel”,verzekert René, “iedere HMVT’er werkte mee om dit systeem op poten te zetten.Een groot voordeel was dat ik bij het secretariaat op de kamer zat. Hier liep ieder-een naar binnen, dus ik zat er vanaf dag één met mijn neus boven op.” Typisch wasdat iedereen binnen het bedrijf ook echt de wil had om mee te werken. “Of het nude projectleider, de monteur of de uitvoerder was; ze namen allemaal de tijd ommij op weg te helpen zodat ik alle processen in beeld kon krijgen.” hmvt 39
    • Daarnaast dacht iedereen actief mee over hoe we konden omgaan met af-wijkingen, gevaarlijke situaties, incidenten. “Omdat iedereen zo betrokkenwas, werd ons systeem echt vanuit de praktijk opgezet. We slaagden metvlag en wimpel voor ons KVGM-systeem. Natuurlijk kostte het tijd om ieder-een er ook van bewust te maken. Maar daar sprak je elkaar op de binnenda-gen wel op aan. ‘Goh doe die helm eens op of doe dat vest aan.’ En meteen eten ,uitleggen waarom. Dat ging heel gemoedelijk.” Samen Chinees g midda vrijdagCommissieDe rode draad in het systeem was de KVGM-commissie. Deze werd in 2000de opvolger van de VGM-commissie die een paar jaar eerder was opge- Anekdote: Procedure Chineesricht. “Hierin zat een brede vertegenwoordiging van het bedrijf. We pakten Naast een stevig kwalititeit- en veiligheidsys-klachten, incidenten en verbeteringen heel gestructureerd aan.” Maar het teem zorgde René Gielians voor een tweede be-systeem had ook een preventieve werking. De toolboxmetingen onder het langrijke aanvulling op het bedrijfsproces. Vrij-personeel deden bijvoorbeeld hun intrede. Ook de interne oplevering van dagmiddag, Chinees. Al ruim tien jaar komt desystemen was een belangrijk aandachtspunt. René: “Voorheen sprongen vijf lokale Chinees met z’n bestelbus voorrijden omman in een busje als er problemen op locatie waren. Nu zorgde je ervoor datje voor die tijd je zaken zo veel mogelijk op orde had.” een enorm pakket bami, nasi en loempia’s te be- zorgen. “Ik heb ooit eens voorgesteld om dit te doen en iedereen heeft het bijzonder goed op- gepikt. Eigenlijk vind ik het na 12 jaar hoog tijd worden dat we deze traditie ook in ons KVGM- systeem vast gaan leggen”, lacht René. “Overi- gens begrijp je nu waarom ik mijn afspraken in Ede het liefst op de vrijdag plan.”hmvt 40
    • Anekdote: De verhuizingProject: PALL/Hoofdpompstation 1988 - 2010 ‘In de winter zat je met je snowboots aan, inBijzonder: eerste grootschalige Drie Fasen Extractie (DFE) in België de zomer dreef je weg’, het is een passendeIn de Antwerpse haven kreeg HMVT in 1998 te maken met de eerste grote klus in samenvatting van hetVlaanderen. Voor petrochemisch bedrijf PALL (Pijpleiding Antwerpen Luik Limburg) eerste onderkomenging HMVT een omvangrijke drijflaag te lijf. van HMVT. In de loods aan de LumièrestraatHet werd een voor die tijd innovatieve sanering. Het was de eerste keer dat HMVT werd weliswaar hetop grote schaal gebruik maakte van Drie Fasen Extractie (DFE). Een techniek die fundament gelegd voorin België nog nagelnieuw was: “We kwamen op basis van het bestek met een het HMVT van nu. Maargeheel eigen oplossing. We wisten de opdrachtgever hiervan te overtuigen. Het met professionaliteitwas natuurlijk al fantastisch dat ze dat risico wilden nemen”, vertelt Jack van Ros- had het pand weinig tesum die projectleider was. Het project was voor HMVT een technische uitdaging. maken. Om in HMVT-De grootte van de installatie noopte tot de aanschaf van een grotere katalysator. termen te spreken: ‘hetVoor een hoop geld werd er één gekocht die 1.500 kuub bodemlucht per uur kon was houtje-touwtje-verstouwen. Een ander novum was het gebruik van online sturing en monitoring werk’. In 1999 werdvia telemetrie. Jack: “We hebben het project uiteindelijk in twee delen opgeknipt. daarom begonnen metIn eerste instantie hebben we de drijflaag (vrij product) volledig verwijderd. Vervol- de bouw van een nieuwgens hebben we restverontreiniging aangepakt door middel van stimulatie van de pand aan de Maxwell-biologische afbraak. Hiermee hebben we de verontreinigingen voor meer dan 99% straat. Een steenworpkunnen weghalen.” verderop, maar een wereld van verschil. Het nieuwe kantoorge- bouw met werkplaats en opslag staat sym- bool van de omslag die het bedrijf maakte. De pionier werd hiermee zichtbaar professional. hmvt 41
    • Project: sanering vervuilde grond in Oostende Opdrachtgever: Belgische onderneming, via ingenieursbureau Tauw Vervuiling: kerosine en benzineachtig product in de bodem Techniek: hoogvacuümextractie en biosparging “In de periode 2000-2006 was ik coördinator van een groot saneringsproject in Oostende. De bodem was verontreinigd met kerosine en een benzineachtig product, de verontrei- niging lag erg gevoelig bij omwonenden. Tijdens de aanbesteding kwam HMVT met het meest volledige aanbod en een goede prijs-kwaliteitverhouding. Ze brachten de nodige technische kennis en ervaring mee. Dat was een absolute meerwaarde bij dit project. We kozen na de ontgraving namelijk voor hoogvacuümextractie, dat was toen een vrij nieuwe techniek in Vlaanderen. HMVT kon veel betekenen qua aansturing en inregeling. De extractie is gecombineerd met biosparging en dit heeft gezorgd voor een extra sane- ringsresultaat. Ik heb de samenwerking met HMVT als heel positief ervaren. De medewer- kers toonden veel betrokkenheid en grepen snel in bij problemen. Op de saneringslocatie werd heel verantwoord gewerkt, alles was goed georganiseerd en mensen liepen elkaar niet voor de voeten. De actieve sanering is nu afgerond, de overheid is akkoord met de ge- pleegde inspanningen en behaalde resultaten. We hebben een goede vuilvrachtreductie behaald, ook al waren de initiële saneringsdoelstellingen strenger dan wat uiteindelijk is bereikt. Tijdens het project was regelmatig contact met omwonenden, om dingen uit te leggen en compromissen te zoeken. We moesten allemaal werken in een constant span- ningsveld, dat hebben de HMVT’ers zeker ook gemerkt. Terugblikkend hebben we samen een flinke inspanning geleverd. Ik kijk met een positief gevoel terug op de aanpak van dit omvangrijke en spannende project.” Dirk Paulus, senior adviseur bij ingenieursbureau Tauwklant aan het woord‘We hebben samen een flinke inspanning geleverd’hmvt 42
    • Grote sanering bij op- en overslagstation Ermelo: kerosine in drijflaagAntwerpse haven Niet lang nadat het project in Antwerpen speelde,Het grootste project dat HMVT tot nu toe draai- ging HMVT aan de slag met een flinke kerosine-de. De installatie, die in de periode van augustus vervuiling in de omgeving van Ermelo. Er was een2000 tot juli 2001 bij een op- en overslagtermi- verontreiniging ontstaan bij het vullen van een op-nal in de Antwerpse haven werd gebouwd, was slagtank. Hierbij kwam ruim 6.000 kilo kerosineongekend. Er kwamen ruim duizend onttrek- in de grond terecht. Opdracht voor HMVT was omkings- en injectiefilters en circa 34 kilometer lei- de verontreiniging snel en adequaat te verwijde-dingwerk aan te pas. Daarnaast maakte HMVT ren. Na een gedeeltelijke ontgraving van de grondvoor het eerst in West-Europa gebruik van een zette HMVT Drie Fasen Extractie in. Omdat de ver-incinerator waarmee de verontreiniging werd ver- ontreiniging zich zo’n dertien meter beneden hetbrand. Hiermee kon maximaal 2.500 kilo veront- maaiveld bevond, was het een hele toer om dereiniging per dag worden behandeld. Overigens drijflaag via DFE omhoog te ‘trekken’. Theoretischvormde het project bij PALL/Hoofdpompstation gezien was tien meter het maximum. Door een in-aan de andere kant van de haven de aanleiding ventieve oplossing van de technische mensen vanvoor deze opdracht. Eén van de onderstations HMVT slaagde deze opzet toch. De restverontreini-van PALL bevond zich op het terrein van de op- ging werd in drie rondes met chemische oxidatieen overslagterminal. Hier kampte men met een opgeruimd. Hoewel HMVT al op kleine schaal ge-omvangrijke verontreiniging die overliep in de bruik had gemaakt van deze techniek, was dit ééndrijflaag van de terminal. Beide bedrijven beslo- van de eerste projecten waarbij op grotere schaalten om het probleem samen aan te pakken en chemische oxidatie werd ingezet. De totale sane-schakelden HMVT in. Omdat HMVT voor twee ring nam één jaar in beslag.opdrachtgevers werkte, vroeg dit project omeen omvangrijke veiligheidsstudie. De hele stu-die, waaraan een jaar is gewerkt, vormden uit-eindelijk een stapel documenten van ruim eenmeter hoog. hmvt 43
    • Ronny Hilhorst ‘De bouw van een schuurtje bracht mij op het pad van de bodemsanering.’hmvt 44
    • medewerker aan het woordHMVT is de eerste werkgever van Ronny Hilhorst. En hij heeft het er nog altijd naar zijn zin. ‘Het is de com-binatie van fijne collega’s, het werken met techniek en de positieve bijdrage die je levert aan een schonebodem.’Bodemsaneringen, altijd al willen doen?“Nee, het is toeval geweest. Begin jaren negentig kochten mijn ouders een boerderijtje. Toen ze er een schuur bijwilden bouwen, bleek dat er een flinke verontreiniging in de grond zat. Dit had een behoorlijke nasleep. In diezelfdetijd moest ik mijn studiekeuze maken. Na deze ervaring leek het mij wel interessant om iets met bodemsanering enmilieu te doen. Zodoende kwam ik op de Hogeschool Larenstein in Velp terecht.”En dat beviel?“Absoluut. In eerste instantie was ik betrokken bij de uitvoering en werd ik op locatie ingezet voor hand- en spandien-sten. Dus bodembemonstering, aanleggen van het leidingwerk en het doen van controleboringen. Meteen na mijnafstuderen belde Jos of ik bij HMVT wilde komen werken als assistent projectleider. Ik heb meteen ‘ja’ gezegd.”Welke projecten kreeg je onder handen?“In het begin vooral Subat-projecten (Stichting Uitvoering Bodemsanering Amovering Tankstations) voor de saneringvan voormalige benzinestations. Kleinschalige projecten, maar een uitstekende leerschool. Na een jaar of twee raak-te ik betrokken bij het werk bij de op- en overslagterminal in de Antwerpse Haven. Voor HMVT het grootste project totdan toe. Samen met collega’s als Chris van Duin en Piet Mussé hebben we daar met veel plezier gewerkt. Afgezien vande weekenden hebben we daar zeker vijf maanden op locatie gezeten.”Klinkt als voer voor sterke verhalen“Het merendeel van de tijd waren we gewoon hard aan het werk. Maar één verhaal is de moeite waard. Ook met dekerstdagen zaten we in Antwerpen en onze schaftkeet had nog geen versiering. Op een avond gingen we stappen inBergen op Zoom. Toen hebben we zelf nog even wat kerstbomen ‘geregeld’ en nog diezelfde avond in een taxi gezet.Hadden we de volgende dag tenminste wat kerstsfeer op het terrein.”Ronny Hilhorst en HMVT anno nu?“Inmiddels ben ik coördinator uitvoering bij HMVT en contractmanager bij WeGroSan/HMVT. Ik vind dat we nog altijddie hechte club van weleer zijn, dat is ook de kracht van HMVT. Samen hebben we de drive om vooruit te gaan.” hmvt 45
    • Klaas de Jong ‘De bodem is en blijft een black box.’hmvt 46
    • Tijdvak 4 2002 – 2005 Internationalisering en innovatieAls stagiair monsterde Klaas de Jong in 1996 aan bij HMVT. Dat vond hij des-tijds al ‘machtig mooi’. Het was daarom geen toeval dat de geboren Fries vierjaar later weer in beeld kwam. “Ik zat na mijn afstuderen zonder werk toen ikMarco tegen het lijf liep. Hij vond dat we de volgende dag maar eens een bak- Eerste p roject vaje koffie moesten doen. Een paar dagen later was ik al op weg naar België.” n Klaas in Ooste ndeHet voorval tekent HMVT in het nieuwe millennium. In de jaren negentig was de on-derneming snel gegroeid en dit betaalde zich uit in grote saneringsprojecten in bin-nen- en buitenland. Ook voor de bedrijfsvoering had dit gevolgen, bemerkte Klaas.“In 1996 was HMVT nog een informeel clubje waarbij iedereen generalist was. Toenik vier jaar later weer kwam kijken, was de organisatie aan het veranderen. We gin-gen meer in teams werken, er kwam meer structuur en in de projecten was meeraandacht voor voorbereiding en overleg. Eigenlijk was dat ook wel nodig. De instal-laties die we bouwden en ook de projecten werden omvangrijker en complexer.”OostendeDaarnaast ging HMVT meer en meer de grenzen over. “Een paar dagen nadat ikwas aangenomen, zat ik al in de bus naar België. Ik heb toen vijf weken in Oos-tende gezeten. Hier draaiden we een groot project voor een olie- en gasbedrijf.Een flinke klus, waarbij ik mij vooral bezig hield met de aansturing van onderaan-nemers. Maar ook buiten het werk om vond ik het prima om op locatie te zitten.Vooral als je in een stad mocht bivakkeren. Dan kon je na werktijd nog mooi watcultuur meenemen.”Ook de techniek veranderde. Klaas: “Zo gingen we werken met telemetriesystemen.Dat verliep nog heel primitief via de telefoonkabel, maar het was een flinke stapvooruit. Hiermee konden we de aansturing en monitoring van installaties enormverfijnen. Verder maakten we de overgang van fysische technieken naar metho-den die we chemische oxidatie combineerden met biologische omzetting. In Belgiëwaren we sowieso de eerste die met chemische oxidatie aan de slag ging.” hmvt 47
    • SleutelenInnovatie bleef hoog in het vaandel staan. Ondanks de groei van het bedrijfbleef er altijd ruimte om te sleutelen aan techniek om verbeteringen doorte voeren. “Ik weet nog goed dat we bij een project in Vilvoorde bezig warenmet grondwaterzuivering. Alleen het rendement was beneden peil. Nadatwe monsters hadden genomen, bleek de oliewaterafscheider niet optimaalte functioneren. Het idee ontstond om chemicaliën toe te voegen waarmeede olie in de afscheider ging drijven. Enkele studievrienden hebben ons nog Een voetafdruk in Belgiëgeholpen om deze ideeën te onderzoeken en te testen.” Omdat HMVT steeds nadrukkelijker aanwezig was in België, werd gezocht naar een geschikte“De bodem is en blijft een black box”, vervolgt Klaas. “Je probeert de tech- springplank. Deze werd gevonden in WeGro-niek zo te polijsten dat je het resultaat optimaliseert. Het mooie is dat Sport. Een BV van ingenieursbureau Oranje-iedereen aan dit soort innovaties meewerkt. Als ik met een schetsje kwam, woud die zich bezighield met civiel werk opging je samen brainstormen. En met de collega’s van de technische dienst het gebied van wegen, sportinfrastructuur enzag je ideeën ook werkelijkheid worden. Dat maakt het werk hier zo mooi. bodem. In 2002 ontstond een intensieve samen-Het is niet alleen heel tastbaar, de techniek is ook altijd in ontwikkeling. Ook werking met HMVT. Toen in de jaren negentig deal denk je dat je er bent, er zijn altijd weer vernieuwingen mogelijk.” milieukundige werken en ook in-situ saneringen in België toenamen, werd de bedrijfsnaam om- gedoopt tot WeGroSan. Sinds 2005 zijn HMVT en WeGroSan organisatorisch met elkaar ver- bonden. Sindsdien spreken we over Wegrosan/ HMVT. Vandaag de dag is het bedrijf actief in de markt voor bodemsanering en complexe civiele werken zoals containerparken (milieustraten), renovatie van tankstations en bodembescher- mende voorzieningen.hmvt 48
    • Project: Dellen Wuyts Zwolle 2002Bijzonder: complexe sanering in hartje Zwolle op basis van prestatie-bestekHet terrein van een voormalige chemische wasserij in de binnenstad Zwolle bleekvervuild te zijn met de gechloreerde koolwaterstoffen Per en Tri. De verontreinigingwas uitgewaaierd onder omliggende huizen. HMVT tekende een prestatiecontractmet de gemeente om de bodem in vijf jaar tijd schoon te krijgen.Marco van den Brand: “Deze klus pakte anders uit dan voorzien. Toen we de fil-ters in de grond aanbrachten, bleek dat de concentraties product vele malen hoger(factor 10 en meer) waren dan uit eerder onderzoek naar voren kwam. Achterafhebben we ons afgevraagd waarom er zoveel verschil zat tussen onze resultatenen die van het onderzoek. Dit kwam omdat wij met hoogfrequente boormethodeshadden gewerkt. We hadden toevallig die frequentie gebruikt die al die pakketjesverontreiniging die in de bodem zaten bij elkaar bracht. Deze methode hebben welater verder ontwikkeld met TNO. Overigens hebben we op deze locatie voor heteerst chemische oxidatie ingezet in combinatie met de stimulering van biologischeafbraak om de verontreiniging op te ruimen (‘BISCO’). Al met al hebben we doorde inzet van deze technieken ruim 90 procent van de verontreiniging weggehaalden zitten we nu op een stabiele eindsituatie. Dit was weliswaar niet conform deresultaatsverplichting, maar omdat de vervuiling zo veel groter was dan verwacht,hebben we toch een uitzonderlijke prestatie neergezet.” hmvt 49
    • Project: sanering NAM-terrein Bedum Opdrachtgever: NAM Vervuiling: minerale oliën in de bodem Techniek: twee fasen extractie “Meedenken. Dat werkwoord komt meteen bij me op als ik aan HMVT denk. Ze ver- plaatsen zich echt in de opdrachtgever en denken actief mee over de aanpak en oplossingen. De NAM heeft met verschillende partijen een overkoepelend con- tract voor saneringsprojecten, HMVT is één van hen. Deze contractvorm is duidelijk, efficiënt en tijdsbesparend. In 2003 was ik betrokken bij een sanering in Bedum. De bo- dem was vervuild met minerale oliën. Vanwege geplande nieuwbouw was sanering op korte termijn noodzakelijk. We kozen samen met HMVT voor de techniek ‘Twee Fasen Ex- tractie’: het onttrekken van water en lucht aan de bodem. In 2008 konden we de sanering afronden en onze doelstelling is behaald. Als ik terugkijk op dit proces, zie ik vooral een positieve instelling bij alle HMVT’ers, ongeacht de persoon met wie je samenwerkt. Men dúrft en komt met praktische en vernieuwende oplossingen. Onze samenwerking leidde tot een ander interessant resultaat. We hebben een zogenoemde mobiele installatie voor grondwateronttrekking ontwikkeld. Deze kleine installatie zit in twee verplaatsbare con- tainers en staat nu bij Suawoude 200. Meestal bouw je eerst een opstelplaats bij de start van een sanering, dat kost veel geld. Deze mobiele unit is efficiënt en bespaart tijd en geld bij kleine saneringen. Kwaliteit leveren, vernieuwend werken, afspraken nakomen en heldere open communicatie; het zijn voor ons belangrijke uitgangspunten in de samen- werking met andere partijen. Ik zie dit zeker terug bij HMVT en dat leidt tot wederzijds respect en goede resultaten.” Geert Oostwoud, projectleider Bodem bij NAMklant aan het woord‘Onze samenwerking leidt tot wederzijds respect en goede resultaten!’hmvt 50
    • Gas in de straat..? Saneren in de straten van AntwerpenWat borrelde daar toch uit de Antwerpse stra- Saneren in het stadscentrum staat vaak synoniem aan overlast. HMVTten rondom de Alcatel Bell toren? Gas? Enkele bewees in 2005 met de sanering rondom de Alcatel Bell toren in hartjeAntwerpenaren belden ‘s nachts in paniek met Antwerpen dat dit ook anders kan. Door gebruik te maken van melassede hulpdiensten. De werkelijkheid viel mee. Door werd op een efficiënte, milieuvriendelijke manier korte metten gemaakthet injecteren van 120 kuub melasse, raakte de met een verontreiniging door gechloreerde solventen. Het principe isondergrond verzadigd en kwamen de deksels eenvoudig. Op de verontreinigde site waren al bacteriën aanwezig dievan enkele injectiepunten samen met wat me- gechloreerde solventen op natuurlijke wijze afbreken. Suikeroplossinglasse omhoog. En laat er nu net op deze deksels melasse dient als koolstofbron voor deze bacteriën. De injectie van dezehet logo van het gasbedrijf staan. Christophe substantie versnelt het proces van natuurlijke afbraak. Driemaandelijks,De Ganseman: “We hadden de deksels van dit werd in drie dagen tijd werd meer dan 120 kuub melasse in de grondgasbedrijf overgenomen. We hadden er niet bij geïnjecteerd. De inhoud van meer dan 4 grote tankauto’s. Omdat destil gestaan dat het verwarring zou kunnen zaai- biologische afbraak zich volledig ondergronds voltrok, bleef de saneringen onder de bewoners. Gelukkig konden we één nagenoeg onzichtbaar en was de overlast voor ondernemers en omwo-en ander snel rechtzetten.” nenden minimaal. Een spoedje langs het spoor Een omgevallen hoogspanningsmast langs het spoor in het Limburgse Beek veroorzaakte in 2004 een lekkage in een pijpleiding. Hierdoor kwam een flinke hoeveelheid kerosine over een lengte van 750 meter in een infiltratiesloot terecht. Deze sloot lag direct naast een spoorlijn. In eerste instantie was Ingenieursbureau Oranjewoud betrokken bij deze calamiteit. Het bureau nam contact op met HMVT voor de huur van een mobiele omkleedruimte. Van het één kwam het ander. De veront- reiniging en de omstandigheden leenden zich uitstekend voor een in-situ sanering. Binnen 24 uur tijd bedacht HMVT een oplossing en presenteer- de die ter plekke in een bouwkeet aan Prorail. De volgende dag werden de plannen aan de overige betrokken partijen gepresenteerd. Iedereen gaf groen licht. Binnen 1 week startten de werkzaamheden. Medewer- kers kregen in sneltreinvaart een opleiding voor het werken langs het spoor. Nadat 12.000 ton vervuilde grond was ontgraven, werden bijna 500 filters geplaatst om de ondergrond aan te pakken. Na een jaar bo- demluchtextractie, werd gestart met de stimulatie van de biologische afbraak. Anderhalf jaar later werd de actieve sanering afgerond. hmvt 51
    • Jack van Rossum ‘Ik moet uitdaging hebben, die vind je hier.’hmvt 52
    • medewerker aan het woord Sanering voormal tankstati ig on in B elgiëHet is een lang gekoesterde wens om vanuit zijn woonplaats Mariahout te kunnen werken. Een mis-sie die nog altijd niet geslaagd is. Jack van Rossum is er niet droevig om. ‘Het werk wat ik doe isprachtig, de reistijd neem ik op de koop toe.’“Ik werkte al een tijdje in de bodemsaneringen toen ik met HMVT in aanraking kwam. Met een compagnonhad ik een bedrijf dat civiele en milieuwerken deed. Eind jaren negentig deden we enkele projecten voorHMVT. Niet lang daarna vroeg Jos mij of ik als projectleider bij HMVT wilde komen werken. Daar had ik weloren naar.Ik woon in Noord Brabant en heb altijd de wens gehad om vanuit mijn eigen woonplaats te werken. Samenmet Jos vatte ik het plan op om in de regio Eindhoven te beginnen met een dependance van HMVT, noemhet maar ‘vestiging Zuid’. Van hieruit wilden we ook de Belgische markt bedienen. In 2000 was de kanto-renmarkt nogal overspannen. Daarom heb ik in eerste instantie een kantoortje ingericht in mijn eigen huis.Na de overname door Oranjewoud, was ‘vestiging Zuid’ definitief van de baan.Toen ik bij HMVT kwam, was ik als ‘man van de civiele techniek’ nog niet helemaal ingevoerd in de in-situtechnieken. Gelukkig vertelde men mij al snel dat ik bij offertes niet elk filter tot in detail hoefde te bereke-nen. Toen ik daarna betrokken raakte bij enkele grote projecten in België rolde ik er mooi in. We begavenons op onontgonnen gebied. Een mooi voorbeeld is dat we voor een project in de Antwerpse haven vooreen paar duizend euro’s aan veiligheidsstudies hadden ingeruimd. Dit werd uiteindelijk meer dan een ton.Gelukkig sprong de opdrachtgever hier coulant mee om. Achteraf gezien naïef, maar als organisatie leer jehier wel van.In 2008 heb ik een uitstapje gemaakt naar een bedrijf in Den Bosch. Maar HMVT heeft mij nooit losgelatenen sinds kort ben ik weer terug. Ik moet uitdaging hebben, die vind je hier. Dat ligt aan de open cultuuren de vrijheid die je hier hebt en omdat hier mensen werken die echt over grenzen heen kunnen denken.Een project waar ik echt trots op ben? Beek in Limburg. Na een calamiteit kwamen we binnen 24 uur meteen passende oplossing, een week later werd het systeem al aangelegd. Kortom, saneren in de vijfde ver-snelling. Dat is mij op het lijf geschreven.” hmvt 53
    • Marco van den Brand ‘Een rechtgeaarde HMVT’er kijkt altijd verder dan de horizon.’hmvt 54
    • Tijdvak 5 2005 en verder Grenzen verleggen richting toekomstTussen het houten kistje van Joop en Michiel en de hedendaagse sanerings-installaties van HMVT zit slechts twintig jaar. Inmiddels behoort het bedrijftot de top 5 van in-situ saneerders in Nederland. Ruim veertig HMVT’ers wer-ken aan meer dan honderd projecten in binnen- en buitenland. Maar in een Een gezell ige clubsaneringswereld die constant in beweging is, liggen vele uitdagingen in hetverschiet, voorziet businessmanager Marco van den Brand.Hij is naar eigen zeggen ‘vergroeid’ met HMVT. In 1992 kwam businessmanagerMarco van den Brand als student Milieutechniek voor een stage naar de Lumière-straat in Ede. Sindsdien is hij niet meer uit beeld geweest. Na zijn stage werd hijingehuurd als vakantiewerker en in 1994 ging hij daadwerkelijk aan de slag als pro-jectassistent. “Wat ik in 1992 aantrof? Een gezellige club die een ontzettende drivehad om de in-situ saneringstechniek op de kaart te zetten. Maar ook een bedrijfdat niet meer te vergelijken is met nu. Toen ik binnenkwam werkten er zo’n 7 men-sen en eigenlijk waren we alleen bezig met bodemluchtextractie, persluchtinjectieen grondwaterontrekking.”De marktOok de markt waarin we bezig waren, was in die tijd helemaal anders, verklaartMarco. “Na de grote gifschandalen in de jaren tachtig stonden het milieu en onzebodem torenhoog op de politieke agenda’s. Iedereen vond dat die bodem brand-schoon moest zijn. Alhoewel er in het begin veel scepsis was, stonden veel bedrij-ven gaandeweg open voor onze alternatieve in-situ technieken. Het was het enigealternatief voor de traditionele ontgraving. Daarnaast was er nog weinig wet- enregelgeving. Dit gaf vooral in het begin veel vrijheid richting het bevoegd gezag ende manier waarop we bodemverontreinigingen aanpakten.” hmvt 55
    • Brede blikDie tijden zijn niet meer. Er kwam niet alleen meer concurrentie, maar ookde beschikbare technieken namen een vlucht. “In dat opzicht zijn we spe-cialisten én generalisten geworden. Nu is ons uitgangspunt hoe we een Onderzoek en ontwikkelingbodemprobleem het beste op kunnen lossen. Hierbij zitten we zeker niet In de beginjaren van HMVT stonden research envast aan één kunstje. We hebben een brede blik en beheersen verschillende development synoniem aan sleutelen in werk-saneringsmethoden waarmee we aan die klantvraag kunnen voldoen.” plaats of zolderkamer. Sinds enkele jaren heeftDaarnaast is bodemsanering niet meer zo heet van de naald als in de HMVT een eigen R&D-team. Dit team onderzoektjaren tachtig. Marco: “Je ziet dat andere milieuthema’s, zoals luchtkwali- onder meer de reinigingsmogelijkheden van bo-teit en CO2-problematiek, de boventoon voeren. Neemt niet weg dat er in dem, grondwater en lucht. HMVT beschikt overNederland voor de komende decennia nog genoeg bodemprojecten zijn. een professionele testruimte waarin medewer-Maar ook wij bewegen mee op de trend. Zo onderzoeken wij de mogelijkhe- kers zuiveringstechnieken of oplossingen opden om op het gebied van luchtkwaliteit een rol te gaan spelen.” kleine schaal na kunnen bootsen. Naast het laboratoriumwerk voert HMVT pilots uit op lo-Buitenland catie. Met een mobiele saneringsunit werden opWaar de in-situ saneringstechnieken in Nederland en België gemeengoed pilotschaal injecties uitgevoerd om bijvoorbeeldzijn geworden, valt in het buitenland nog veel te winnen. “Voor de komen- chemische of biologische afbraak van verontrei-de jaren richten wij onze pijlen ook op andere landen, zoals Frankrijk enDuitsland. Vooral in Frankrijk is onze aanpak van bodemsanering niet van- nigingen te testen.zelfsprekend. Daar beginnen ze pas. En in Duitsland past men vooral nogde traditionele in-situ saneringstechnieken toe. Net zoals we in België metWeGroSan hebben gedaan, willen we in deze landen een springplank vesti-gen voor onze activiteiten.”Mede door de internationale expansie van moederbedrijf Oranjewoud zie jedat er meer internationale samenwerking plaatsvindt. “Met onze zusteror-ganisatie Delta in de Verenigde Staten bijvoorbeeld. Ook zij hebben in-situexperts in diens. We wisselen regelmatig kennis met elkaar uit. Aardig voor- Duurzaamheid & HMVTbeeld is de Carbon Footprint Calculator die we hebben ontwikkeld. Delta Duurzaamheid is de laatste jaren een belangrijkheeft deze rekentool verder geoptimaliseerd en is hiermee succesvol de speerpunt binnen HMVT. Bijvoorbeeld als hetmarkt opgegaan.” om de CO2-uitstoot van de eigen projecten gaat. Daarom ontwikkelde HMVT de Carbon FootprintInternationalisatie, innovatie en schaalvergroting. Termen die iets vertellen Calculator. Met dit rekenmodel kan al in het ont-over de ambitie van een bedrijf. “Het zit in onze genen. Een rechtgeaarde werpproces een keuze worden gemaakt voorHMVT’er wil altijd verder kijken dan de horizon. Dat was toen al het geval en de meest milieuvriendelijke saneringsvariant.dat zie je nu nog altijd. Dat is wat mij betreft 100% HMVT.” Verder is er aandacht voor energiebesparing door de inzet van energiezuinige apparatuur en onderzoekt HMVT de mogelijkheden van alternatieve energiebronnen.hmvt 56
    • Saneren bij farmaceutVoor een groot farmaceutisch bedrijf in België bouwde HMVT in 2009 twee com-plexe proceszuiveringen. De kwaliteitsnormen waaraan de installatie moest vol-doen, waren enorm hoog. Daarnaast moest het systeem gekoppeld worden aaneen complex onttrekkingsysteem. Een enorme uitdaging, vooral omdat HMVT meteen aantal bestekseisen geen aantoonbare ervaring had. Dankzij de gedrevenheidvan het projectteam, wist HMVT een product af te leveren dat voldeed aan alle nor-men. Ook de planning werd gehaald. De opdrachtgever was zeer te spreken overde aanpak en de werkwijze. HMVT kreeg in 2010 nog een opdracht voor de bouwvan een zuivering. Inmiddels is het bedrijf één van de preferred contractors van ditbedrijf.Grootschalig saneren in DuitslandHet eerste grootschalige project voor HMVT in Duitsland vindt plaats in Nordhorn.Hier saneert HMVT het terrein van een voormalige textielfabriek. De locatie wordtontwikkeld tot een wetenschappelijk kenniscentrum. Het gaat om een verontreini-ging met minerale olie en vluchtige aromaten (benzine en diesel). In het verledenkon niet alle vervuiling weg worden gegraven. De restverontreiniging gaat HMVT telijf met verschillende saneringstechnieken, waaronder chemische oxidatie en air-sparging. Eventueel wordt gebruikt gemaakt van een zuurstof leverend zout dat debiologische afbraak verder stimuleert. hmvt 57
    • Project: sanering Hamstraat in Grave Opdrachtgever: provincie Noord-Brabant Vervuiling: vluchtige organische gehalogeneerde koolwaterstoffen (VOCL) Techniek: onttrekking en zuivering grondwater, aangevuld met biologische afbraak “In de Hamstraat in Grave waren vroeger een wasserij en drukkerij gevestigd. De bodem is door bedrijfsactiviteiten vervuild met gechloreerde koolwaterstoffen. In de jaren ’90 is een eerste sanering uitgevoerd, maar de provincie was niet tevreden over het resultaat. Daarom is de sanering in 2007 opnieuw aanbesteed en HMVT is geselecteerd op basis van prijs en kwaliteit. Tegelijk presenteerde HMVT een alternatieve aanpak met innovatieve technieken: biologische afbraak. Dat maakte ons heel enthousiast. We weten al veel van conventionele saneringstechnieken, maar met nieuwe methodes kun je vaak goedkoper een beter eindresultaat behalen. Hier zit ook de kracht van HMVT; ze zijn al- tijd vernieuwend bezig en kijken hoe het beter kan. De ‘conventionele’ sanering van de Hamstraat is inmiddels gestart. Er zijn filters in de grond geplaatst en de grondwaterzui- veringsinstallatie is operationeel. Als we alleen doorgaan met deze methode, duurt de sanering heel lang vanwege de bodemgesteldheid. Uit analyses van HMVT blijkt dat de condities voor biologische afbraak gunstig zijn. Biologische sanering kan het eindresul- taat perfectioneren en levert tijdwinst op. We moeten het systeem wel aanpassen en bio- injectiepunten aanbrengen. De provincie bekijkt nu of deze aanpak financieel haalbaar is. Ik merk dat de samenwerking met HMVT in dit project heel soepel verloopt. Het levert ook nieuwe inzichten op. De medewerkers zijn proactief en komen met goede oplossingen. Vernieuwend, open, objectief en professioneel; dat is mijn korte typering van HMVT.” Peter Ramakers, senior adviseur uitvoering bodemsanering provincie Noord-Brabantklant aan het woord‘HMVT is altijd vernieuwend bezig, daar zit hun kracht’hmvt 58
    • HMVT op internet Grote sanering op Franse bodemBegin 2006 professionaliseerde HMVT de in- HMVT startte in de zomer van 2009 met een grote in-situ sanering in hetternetsite. Een groot deel van de website werd Franse Rouen. Op het complex van petrochemisch bedrijf Petroplus sa-opgezet door webbeheerder Roel Marcus. Op de neert HMVT in samenwerking met Sorange en WeGroSan zo’n 1000 tonviertalige website is onder meer aandacht voor aan vervuilde grond. Het Franse ingenieursbureau Antea (onderdeel vanactualiteiten, in-situ technieken en projecten Oranjewoud) was nauw betrokken bij de voorbereiding van het project.van HMVT. Tussen 2007 en 2010 trok de site en- Zodoende kwam HMVT in beeld. Het terrein van de sanering, is ruim 220kele duizenden unieke bezoekers die goed wa- hectare groot. In een pilot worden zes spots aangepakt. Als dit succesvolren voor ruim 11.000 bezochte pagina’s. Naast verloopt, komt ook de rest van het terrein in beeld. Voor HMVT is dit éénNederland kwamen de bezoekers voornamelijk van de grootste klussen op buitenlandse bodem ooit.uit België, de Verenigde Staten, Groot-Brittanniëen Duitsland. Ook vielen er bezoeken uit India, Saronix DoetinchemAustralië en Nieuw Zeeland te noteren. Eén van HMVT kreeg in 2007 de opdracht voor de bodemsanering van het voor-de meest gezochte termen was grondwatersa- malige Saronix-terrein in Doetinchem. Een halve eeuw lang produceerdenering. Naast HMVT is ook WeGroSan vertegen- Saronix hier elektronische componenten. Bij de productie kwamen ge-woordigd op het web. chloreerde koolwaterstoffen en olie-aromatische stoffen vrij in grond en grondwater. De verontreiniging verspreidde zich langzaam in de richting van de Oude IJssel. Doel van de sanering was reductie van de verontrei-www.hmvt.nl en www.wegrosan.be niging tot een stabiele eindsituatie. Hiervoor werd ruim 80 procent van de verontreiniging uit de grond gehaald. Om de locatie geschikt te ma- ken voor woningbouw is de leeflaag honderd procent schoongemaakt. HMVT zette meerdere technieken in. Naast grondsaneringen in de bo- vengrond werden de kerngebieden aangepakt met chemische oxidatie en de pluimgebieden met biologische stimulatie. Het resultaat mocht er zijn: in 2008 werd gestart met de bouw van een woonwijk op deze locatie. hmvt 59
    • Christophe De Ganseman ‘De Vlaming is wat rustiger en bescheidener.’hmvt 60
    • medewerker aan het woordProjectleider Christophe De Ganseman is Vlaming, maar voelt zich onderhand prima thuis in hetNederlandse. Hij begon bij het toenmalige WeGroSport. Nadat deze werkmaatschappij opging in Project U nivarWeGroSan, raakte hij nauw betrokken bij de saneringsprojecten van HMVT.Hoe ben je bij HMVT terecht gekomen?“Ik ben in Goes begonnen bij WeGroSport, een werkmaatschappij van Ingenieursbureau Oranjewoud.Daarnaast was ik projectleider bij HMVT. In de beginjaren was dit een gekke dubbelrol. Beide functieswaren strikt gescheiden. Uit hoofde van WeGroSport was ik betrokken bij het civiele werk van de sane-ringen. Als projectleider bij HMVT huurde ik mijzelf in bij WeGroSport. Dus ik stuurde soms mijn eigenfacturen naar mezelf. Na een tijdje is deze situatie wel rechtgetrokken hoor!”Wat voor soort projecten heb je onder handen?“Ik richt mij voornamelijk op saneringsprojecten in België. Mijn specialisatie is de Drie Fasen Extractie(DFE). Een techniek die ik veel heb toegepast. Hier ligt mijn hart ook.”De vraag ligt voor de hand, maar hij moet gesteld worden. Wat is het verschil tussen Belgen enHollanders?“Daar merk ik weinig van. Ik werk al jaren met Nederlanders en ik heb een tijdje in Goes gewerkt, groteverschillen zijn er niet. Ja, Nederlanders zijn luidruchtiger. Als ik op kantoor in Ede ben, dan gaat het erheftiger aan toe dan op ons kantoor in Sint Lenaarts. Nederlanders communiceren directer, wij Vlamin-gen zijn wat rustiger en bescheidener.”En qua markt?“Nederland loopt voor op België. In Nederland is tweederde van alle projecten al injecties. In Belgiëmoet dat nog komen. Maar je ziet wel dat de markt in beide landen wat verzadigd raakt. Het is daaromook goed dat we ons steeds nadrukkelijker in Frankrijk laten zien.”Trots op?“Meerdere projecten. Alcatel in Antwerpen bijvoorbeeld. Een lastige sanering in hartje Antwerpen. Maarook een project bij een groot farmaceutisch bedrijf dat wij onder handen hebben gehad. Projecten dieom creatieve oplossingen vragen en waarin je veel van je eigen ideeën kwijt kunt. Dat is het mooie vanons werk, geen enkel project is hetzelfde. Routinewerk kennen we niet.” hmvt 61
    • ColofonProductie, (eind)redactie en ontwerpTeam PR & Communicatie OranjewoudHannover Milieu- en Veiligheidstechniek b.v.Groot Haar + OrthTekstGroot Haar + OrthFotografieStudioKK, ArnhemDrukwerkZalsman KampenUitgaveSeptember 2010
    • Hannover Milieu- en Veiligheidstechniek B.V. Postbus 174 6710 BD Ede